از لحظه‏ای که برای اولین بار کسی در خاک آمریکا از فرودگاه خارج شود متوجه پیروزی خیابان در آمریکا خواهد شد. . . یا برای اینکه سو تفاهم اولیه رفع شود باید گفت متوجه پیروزی بزرگراه می‏شود. جنگلی از اتوبان‏ها که پیروزمندانه روی جسد شهرها رژه می‏روند. بزرگراه‏هایی که شکم محله‏های قدیمی شهر را شیار شیار کرده‏اند.  خانه‏های متروکه، مغازه‏های خالی، درهای تخته شده و بی‏خانمان‏هایی که همه با هم با حسرت به مارش ماشین‏ها در اتوبانی که بر فراز زمینشان افراخته شده است زل زده‏اند و ماشین‏هایی را نگاه می‏کنند که از مکعب بدریختی که اسمش محل کار است به سمت مکعب بینهایت بزرگی که اسمش سوپرمارکت و سوپرسنتر و سوپراکسپلویتیشن است در حرکتند و آخر شب هم همه این اسب‏های مکانیکی به سمت خانه‏های یکسان و ردیف مانندی حرکت می‏کنند تا برای این مارش بی‏پایان که فردا تکرار می‏شود تجدید انرژی کنند.

اما این تصویر مالیخولیایی چیزی است که مال هفته‏ها و ماه‏های اول است. بعد از چهارسال این اتوبان و خانه متروکه و ابرمکعب‏های والمارت و هابی لابی و تارگت نیست که اذیت می‏کنند. در واقع زمان کمی لازم است که بتوانی درک کنی که همه این‏ها فقط یک شوک فرهنگی بوده است. نهایت تباهی نه در غرش اتوبان‏ها که در سکون پارکینگ‏هاست. پارکینگ‏ها چیزی هستند که ترسناک هستند. در واقع بعد از چهارسال من برای اتوبان‏ها احترام قائل شده‏ام. اما امان از پارکینگ‏ها. هر روز یک غلتک از روی همان خانه‏ها و مغازه‏ها و درها و آدم‏های متروکه‎ی شهرها رد می‏شود و صافشان می‏کند تا پارکینگ جدیدی ساخته شود. همان چند بنای باقی‏مانده از «مردم» هم تبدیل به پارکینگ‏هایی می‏شوند تا بیابان پارکینگ جای جنگل اتوبان را بگیرد و درست در وسط این بیابان چندتا ساختمان هستند که هر روز صبح هزاران نفر در اتوبان‏ها به سمت پارکینگ‏ها به حرکت می‏آیند تا بعد از پارک ماشینشان در آن‏جا چندساعتی کار کنند. تجسم کابوس از بین رفتن فضای عمومی و حفره ی خالی مانده آگورا چیزی نیست جز پارکینگی خالی. فقدانی در فقدان. اتوبان هنوز تجسم حرکت است، پارکینگ همان مردابی است که حرکت در آن خفه می‏شود.

زمين ما را نمي خواهد/ زمين ما را نمي خواهد/ و در آخر ما را كنار خواهد زد/ تاعبور آسان شود.**

2.

گاهی فکر می‏کنم دلیلی که بودریار فکر می‏کرد جامعه‏ی آمریکایی جامعه وانموده‏هاست، جامعه‏ای است که در آن بین امر خیالی و امر واقعی تفاوتی وجود ندارد برخلاف تصورش ربطی به رسانه ندارد، محصول همین فقدان فضای عمومی است. در دنیایی که در رانندگی بین محیط کار و خانه و سوپرمارکت‏های مکعبی خلاصه می‏شود همه چیز در صفحه تلویزیون، صفحه موبایل، صفحه مونیتور اتفاق می‏افتد. رسانه محل خبرگیری و شستشوی مغزی و تفریح نیست، محل عمل است. جایی که تماشا کردن «دیلی شو» به نوعی مبارزه تبدیل می‏شود و شورش ضد رئیس جمهور سیاهپوست در بخش کامنت‏های یوتیوب و استاتوس رفیق هیپی مان خلاصه می‏شود. جایی که در آن تلویزیون نگاه کردن و روزنامه خواندن بخشی از مبارزه نیست، تمام مبارزه است. دنیای بودریاری مدیون نفت و آسفالت و آلمینینیوم بدنه‏ی ماشین‏هاست، نه سیم‏ها و دیودهای تلویزیون‏ها و کامپیوتر‏ها.

همین جاست که ناگهان مرز بین امر واقعی و امر خیالی به هم می‏خورد. این دنیای وانموده‏ها محصول رسانه‏ها نیست، محصول زندگی در خانه‏های بزرگ حاشیه شهری، محصول فقدان سیستم حمل و نقل عمومی، محصول فقدان بلوار، محصول نابودی مرکز شهرها به نفع مرکز خریدهای سوپرسایز شده در بیرون شهرها، محصول شورلت و فورد و تویوتا و هوندا و بنز است. دنیای وانموده‏ها دنیای طبقه متوسط آمریکایی است، جایی که هیپ هاپ روی صفحه تلویزیون اتفاق می‏افتد، نه در خیابان. جایی که بین جنگ ستارگانی که از اچ.ال.ان  پخش می‏شود فرقی با تیراندازی که سی.ان.ان. پخش می‏کند ندارد. همه چیز در صفحه تلویزیون اتفاق می‏افتد. اما نه برای بشریت، که برای طبقه متوسط آمریکایی. این همان جایی است که بودریار اشتباه رفته. وانموده برای آن نیمه‏ای است که هر روز روی اتوبان‏ها جولان می‏دهند نماد واقعیت است. آن نیمه خاموشی که بدون ماشین و بدون کارت اقامت و بدون کفش و پیراهن برای خودش در خرابه‏های شهرها جولان می‏دهد در جایی زندگی می‏کند که وانموده‏ای وجود ندارد. جایی که خطر کشته شدن و ایدز گرفتن و بقیه آن قدر زیاد هست که احتیاج به هیچ شبیه سازی نباشد.

یکی از رایج‏ترین شیوه‏های اعتراض این است که یک نفر کنار خیابان/ اتوبان  تابلویی در دست می‏گیرد روی آن نوشته «اگر با جنگ مخالفید بوق بزنید» یا «اگر حالتان از اوباما به هم خورده است چراغ بزنید». . . .سندروم استکهلم؟

3.

در دنیایی که شورش جایی برای ظهور ندارد -نه چون کسی نمی‏تواند فریاد بزند، بلکه چون صدای فریاد شنیده نمی‏شود- آدم‏ها هر روز رادیکال و رادیکال‏تر می‏شوند تا بتوانند صداییشان را به گوش بقیه برسانند. اما نهایت رادیکالیسم، جایی است که انسان به آخرین ابزاری که در دستش است متوسل می‏شود: بدنش، حیات بیولوژیکش و اعضای بدنش. من راجع به خالکوبی و تکه تکه کردن بدن و خودکشی و عملیات انتحاری صحبت نمی‏کنم، راجع به چیزی صحبت می‏کنم که برای من ایرانی یکی از مبهوت‏کننده‏ترین و غیرقابل درک‏ترین مدل‏های زندگی است: ترک جامعه و بازگشت به دل طبیعت، به یک مززعه، به یک کلبه جنگلی و یا یک خانه در دل کوهستان.

صرف برگشت به دل طبیعت و کندن از تمدن چیز عجیبی نیست. همه ماها دوره‎ای در زندگیمان بوده که بخواهیم این کارها رو بکنیم. قسمت غیرقابل هضم برای من این است که  این‏جا این دل کندن از تمدن نیست، دل کندن از انسانیت است. کسانی که با وانت غول پیکر و ژنراتور و تفنگ و اینترنت وایرلسشان به دل جنگل پناه می‏برند از «برادر بزرگ‏تر» فرار نمی‏کنند، از من و تو فرار می‏کنند.

شاید دلیل عجیب بودن این مساله این باشد که برای من تفاوتی بین تمدن و مظاهرش وجود ندارد. من ما به زحمت می‏توانم بین اینترنت و تمام مناسبات حاکم بر تجارت بین‏المللی  تمایزی قائل شوم. شاید گاهی لازم باشد که درک کنیم که شورش بر ضد قدرت حاکم الزاماً به معنای مخالفت با تکنولوژی نیست، بلکه صرفاً شورشی بر ضد مناسبات غیرانسانی (یا انسانی) جامعه است. مخالفت با تمام دینامیک زندگی روزمره در آمریکا به معنای تنفر از ویدئوهای بامزه گربه ها در یوتیوب نیست.

به علاوه که عملی به این حد رادیکال کمکان هنوز با فربان کردن حیات بیولوژیک همراه است. هنوز نوعی قربان کردن خویش، شهید کردن خویش در این عمل جریان دارد که قابل احترام است.  حتی اگر ترک شهر و ترک بقیه انسان‏ها و رژه‏ی اتوبان‏ها گامی به عقب باشد و تلاشی برای حذف خودخواسته پیش از حذف ناخواسته. دوباره محمود درویش را زمزمه می‏کنیم، این بار کامل:

زمين ما را نمي خواهد/ زمين ما را نمي خواهد/ و در آخر ما را كنار خواهد زد/ تاعبور آسان شود/ ما جسم خود را قطعه قطعه خواهيم كرد/ و اين آخرين راهي است كه براي ما باقي مانده است

*برگفته از مقطعی در شعر «بنویس»-محمود درویش

** باز هم از محمود درویش

در مناظره دوم کاندیداهای ریاست جمهوری آمریکایی، میت رامنی فاشیست قول داد که «بیگ برد» را اخراج کند. بیگ برد همان شخصیت بانمک «سسمی استریت»* است که همه ما در بچگی بدون اینکه بشناسیمش یک عروسک یا تیشرتی ازش داشتیم و این پایان دادن به بیگ برد به معنای قطع بودجه دولتی برای این سریال بود. نسبت سسمی استریت به آمریکا چیزی در مایه‌های همان نسبت کلاه قرمزی به ایران است. البته نه دقیقاً، سسمی استریت ماهیت آموزشی دارد و به شدت سرشار از تم‌های ایده‌آلیستی است. به نظر می‌رسد شبیه کردنش به مدرسه موش‌ها خیلی بامسماتر باشد، ولی در عوض درست مثل کلاه قرمزی بخشی از نوستالژیای جمعی یک ملت است. همان­طور که کلاه قرمزی بخش بزرگی از کودکی ماست، سسمی استریت هم همین‌طور است. در ضمن سسمی استریت محصول یکی از معدود کانال‌های تلویزیونی دولتی آمریکاست و هزینه ساختش را دولت آمریکا تقبل می‌کند و علت دلنشین بودن و محبوبیت فراوانش هم همین غیرتجاری بودنش است.

البته دلیل رامنی برای اخراج عروسک‌ها، کاهش هزینه‌های دولت بود، تا بلکه با کاهش هزینه‌های دولت بشود مالیات ثروتمندان را کاهش داد که آن‌ها هم سرمایه‌گزاری کنند تا بلکه مشکل اقتصادی دنیا حل شود. درست به همان صورتی که یک الاغ عروسکی عامل فروپاشیدگی اخلاقی ایران است، یک پرنده عروسکی هم عامل فروپاشیدگی اقتصادی جهان است. این نهایت تبلور استدلال فاشیستی است.

برای فاشیست‌ها، درک شکاف‌ها و حفره‌های جامعه غیرممکن است و اگر امکان انکار آن نباشد، راهی جز فرافکنی نیست. قبول این‌که ملت آلمان خرد و حقیر شده است ممکن نیست، پس آن را به گردن یهودی‌ها می‌اندازیم، قبول این که از جامعه خانواده-محور و سابقاً اخلاقی ایران اثری نمانده ممکن نیست پس آن را به گردن الاغ عروسکی ( و اخیراً خانواده‌های بی‌فرزند سریال‌های تلویزیونی می‌اندازیم)، و قبول افول ستاره اقتصادی آمریکایی ممکن نیست، پس همه چیز را گردن بیگ برد بدبخت می‌اندازیم. این خلاصه‌ی نحوه استدلال فاشیست‌هاست: فرافکنی حفره‌های جامعه به چیزی (معمولاً) خارج از روند جاری جامعه، یهودی‌ها، دشمن، آمریکا، افغانی، سینمایی‌های عرق‌خور زنباره و سوسیالیست‌های سسمی استریت. گاهی این تصور آنچنان بر فاشیست‌ها حاکم می‌شود که فراموش می‌کنند که در دنیای واقعی اینگونه نیست، همین است که دائم به عروسک‌ها حمله می‌کنند و بعد به گه‌خوری می‌افتند

*ترجمه سسمی استریت به خیابان سسمی یا خیابان کنجدی غلط است. سسمی استریت الان دیگر اسم خاص است.

 __________________________

پانوشت: اعتراف می‌کنم که ایده نوشته را از یک متن قدیمی خودم ( 7سال پیش) دزدیده‌ام و از افت فکری خودم که هیچ پیشرفتی از آن زمان نکرده‌ام و هنوز مدیون دوران نوجوانی‌ام هستم شرمسارم.

پانوشت2: واقعاً بد است که در تمام اینترنت یک عکس دسته‌جمعی از شخصیت‌های کلاه قرمزی پیدا نمی‌شود.

کلاه قرمزی ۹۰ برای کودکان آی‌پاد باز نزدیک به اُبیس امروزی ساخته نشده، برای من ساخته شده و مستقیما به من می‌گوید آن زمان که می‌شد چیزی را جدی گرفت گذشته. حالا این قطعه کوتاه از برنامه «آسمون و ریسمون» با مجری‌گری ایرج طهماسب که در دهه ۶۰ پخش می‌شد را که دیدم باز هم قضیه جالب‌تر شد، به خصوص دقیقه سوم:

همان آدم، همان میمیک‌ها، همان پلات جای این‌که در مورد هله‌هوله صحبت کند، در مورد استقلال و دشمنان انقلاب صحبت می‌کند. از قدرت آن محتوای قدیمی نه تنها چیزی به جای نمانده بلکه حتا برای خنده استفاده می‌شود. اما داستان رابطه دیالکتیکی محتوا و فرم نیست. بلکه فرم از محتوا تخلیه شده. دیگر فقط یک فرم است. یک ژست. و ایرج طهماسب که اصرار دارد آن‌را حفظ کند. اگر چه این اصرار می‌تواند به این دلیل باشد که از برانگیختن نوستالژی ما است که نان سر سفره‌اش هست، اما برای من پیام مهم‌تری دارد. ژست باید حفظ شود: به بزرگ‌ترها احترام بگذاریم، پرخوری نکنیم و به دیگران محبت کنیم. اما همه این‌ها خالی از آن محتوای جمهوری‌اسلامی پسند اخلاقی. حالا این‌که چرا باید همان فرم را در هر حال حفظ کرد خودش چند پست جداگانه می‌طلبد. فعلا دست به نقد ژست را نگه دارید.

همچنین حال و هوای  مدرن عکس‏های اچ.دی.آر به همراه تفاخر نهفته در آن لذتی شهوانی برای حامیان مدرن‏تر جمهوری اسلامی به همراه دارد. حامیان مدرن‏تر همان‏هایی هستند که بازتاب و تابناک می‏خوانند و با پیتزا هم مشکلی ندارند و از اصطلاح زنیکه ساندویچ خور* استفاده نمی‏کنند، ولی هنوز شیفته مقام معظم و روح پرفتوح و خصوصی سازی هستند، همان محصولات سنتز سهراب سپهری، حسین فهمیده و خشایار مستوفی. همان طبقه متوسطی که جمهوری اسلامی آن‏ها را ایجاد کرده است

تصاویر اچ.دی.آر با سکون و شکوهش تصویری ایده‏آل است برای این مدل حامیان جمهوری اسلامی و آن­ها را مطمئن می‏کند که کشوری دارند که حقیقتاً مدرن شده است، ولو به زور گسترش دامنه نور در یک عکس. به خصوص برای آن تعدادشان که در خارج کشور زندگی می‏کنند این عکس­ها قوت قلب خوبی است که همه چیز در مملکت به زیبایی پیش می‏رود.

در نقطه مقابل اینستاگرام هیچ اشاره‏ای به مدرن بودن، به روز بودن و این‏ها ندارد و تصاویرش بی‏نهایت تخت و رنگ­باخته است. آن دسته‏ی محدودی از فیتلرهای اینستاگرام هم که رنگ‏هایشان اشباع شده است به شدت مصنوعی و غیرواقعی هستند. عکس‏ها نه مدرن، که اتفاقاً «قدیمی» هستند.

هرچقدر بازتاب‏خوان‏های ایرانی عاشق اچ.دی.آر هستند، هیپسترها و هیپستر بعد از این‏های ایرانی علاقه‏ی شهوانی به اینستاگرام دارند. این وضعیت به خصوص میان جمعیت ناچیز و در حال انقراض هیپسترهای ایرانی در فرنگ حاد است. نوعی پیوند شهوانی به نرم­افزار موبایلی که به آن‏ها کمک می­کند فاصله‏شان را با اچ.دی.آر دوستان حفظ کنند و خیلی خیلی خیلی مهم‏تر، نوعی اعتیاد به تصاویر اینستاگرامی از تهران که به آن‏ها کمک می­کند رابطه‏ی عشق-نفرت-دلتنگی‏شان را با یکی از بهترین-کثیف­ترین-دوست­داشتنی ترین شهرهای دنیا حفظ کنند.

تصاویر اینستاگرامی احتیاجی به سکون ندارند، اتفاقاً عکس گرفتن از دختری در حال رفتن، طوری که تصویر محو شود، به اندازه عکس گرفتن از بشقاب شام در اینستاگرام محبوب است. اما هنوز همه چیز بیش از حد نمایشی است. سکون در سوژه جای خودش رو به سکون در دینامیک سوژه-ابژه داده است. هرچند هنوز گهگداری آدم می‏تواند عکس اینستاگرامی ببیند که سرشار از حرکت و زندگی است، اما بیشتر این عکس‏ها کماکان برنامه‏ریزی شده بوده‏اند، مثل هیجانی که از دیدن فیلم جنگی دست ­می‏دهد، در انتها آدم می‏داند که خبری نیست. در نهایت هر دو مدل این عکس‏ها با همه تفاوت نگاهی که به سوژه دارند به نوعی سکون و پایداری و بقای امر موجود اشاره می‏کنند، به فریز شدن ایران در ذهن ساکنین ایرانی دالاس، چه هیپستر، چه بچه مسلمون.

همین است که اتفاقی مثل شورش دلار چند روز پیش مثل سیلی در  صورت ما فرود می‏آید و تحلیل آن برای ما سخت است، چون شورش خیابانی را نه با اینستاگرام می‏توانیم تصور کنیم و قطعاً نه با اچ.دی.آر.

*  در این اصطلاح زنیکه ساندویچ‏خور(+) انبوهی پیام نهفته است. چیزی که برای من سوال است این است که این مردک جلقی آگاهانه این اصطلاح را به کار می‏برد (و هربار از این شبه تابوشکنی ­اش یک شوک لذت‏بخش دریافت می­کند) یا این جمله‏ای از اعماق ناخودآگاهش هست که در حسرت ساندویچ شدن آلتش می‏سوزد.

۱- آخرین محصول هیپستر پسندی که به بازار اپلیکیشن موبایل آمده مثل بقیه ایده‌های موفق خیلی ساده است: عکس‌های مربعی پولاروید با حال و هوای رترو روی گوشی‌های باهوش امروزی. الان دیگر می‌توان خوراکی‌هایمان، پارتی دیشبمان، خوابیدنمان و کلا همه لحظات زندگی را با رنگ و لعابی از دهه ۵۰ و ۶۰ (شمسی) دید. این تاکید بر گذشته هم اتفاقی نیست. سی چهل سال پیش–که احتمالا بیشترش را از طریق خاطرات و عکس‌های جوانی پدر و مادرمان می‌شناسیم-هنوز همه چیز ساده‌تر بود، پیچیدگی‌ها کمتر بود و استرس‌ها هم کمتر. امروز اما پر شده از جنگ و ارشاد و تحریم و این عکس‌های رترو و کول خیلی خوب دارد با زنده‌کردن گذشته، امروز را قابل زندگی‌تر می‌کند. اما این حشر گذشته فقط یک سويه‌اش تحمل ناپذیر بودن امروز و حسرت گذشته بهتر است.

۲- اینستاگرام فقط حسرت گذشته از دست رفته نیست، بازآفرینی آن با تکنولوژی امروز است. به تکنولوژی امروز دقت کنید. در جستجوی زمانی که همه چیز ساده‌تر بود، ما از ابزاری استفاده می‌کنیم که دیگر به آن سادگی نیست؛ نمی‌توان آن را باز کرد، از طراحیش سر در آورد و دوباره سر همش کرد (حالا اگر هکرها را کنار بگذاریم). این بازآفرینی با بازگشت به همان ابزارها و روش‌های ابتدایی موجود آن زمان نیست. فقط یک اپلیکیشن جدید در App Store و Google Play است. می‌توان گفت آن‌چه واقعا بازآفریده شده گذشته نیست، خود ما و صفحه‌های لمسی‌مان هستیم. انگار جای آن گذشته مطلوب را با مقدار بیشتری از خودمان پر کرده‌ایم. و حالا دلتنگی که نسبت به گذشته داریم، دیگر معطوف به زمانی از دست رفته نیست که معطوف به خودمان است.

فروید به این می‌گوید مالیخولیا که وضعیت پاتولوژیک کسی است که نتوانسته از دست رفتن ابژه میل را بپذیرد و آن را درونی می‌کند تا حدی که پاره‌ای از اگوی خود را تبدیل به جایگاه آن ابژه میل کند و لیبیدوی آزاد شده را معطوف به آن. در واقع بیمار با یک گسست شیزوفرنیک، سعی می‌کند دیگری (یا اقلا تصویری که از دیگری برایش به جای مانده) را در اگوی خود زنده نگاه دارد. ناگفته نماند که در نهایت این کار منجر به میل اگو به خود و خودشیفتگی می‌شود.

۳- جهان جای دلگیری است و بیهوده است اگر بخواهیم با اینستاگرام–که انگار نمایش کامل این دلگیری است–ثابت کنیم اینطور نیست. دنیای امروز ما از هرگونه میلی تخلیه شده و آن‌چه باقی مانده به گفته والتر بنیامین (در مورد هملت): «بودنشان به عنوان انبوه زباله‌ای از کنش‌های نصفه نیمه و بی اصالت است». و دقیقا به همین دلیل است که باید همه بیشتر و بیشتر از اینستاگرام استفاده کنیم: این انبوه زباله باید همه عکس‌های ما را پر کند و آنقدر این کار ادامه پیدا کند تا بالاخره نوبت دهان گشاد سیاست‌مدارانی برسد که با عکس‌ها و نمودارهایشان می‌خواهند معنایی ابلهانه به دنیا بدهند و جای نفس کشیدن ما را از این هم تنگ‌تر کنند.

۴- حالا البته فکر نکنید قرار است انقلاب کنیم. خیر. مشابه اتفاقی که برای جنبش سبز افتاد، خودشیفتگی ما هم در نهایت به عنوان ابزار خودتخریبی عمل خواهد کرد و هیپستر هم به پایان خواهد رسید. اما خب شاید هم بتوانیم قبل از پایان کاری کنیم.

تبریک به جهت بزرگداشت مقام والای شخصیتی مال وقتی است که مقام والا می‌نشیند و بقیه او را بزرگ می‌دارند. این مقامِ اعظم نشسته، بالاتر از قرمه سبزی و سینه برجسته + و در جمع‌های خصوصی نوار بهداشتی با گلدوزی خودکار بیک تماشا می‌کند +. بزرگ دارنده مقام تمام تلاشش را می‌کند که اسباب آسایش مقام بالا را فراهم کند — در عین حال اگر مقام والا عکس لختش را در اینترنت پخش کرد به انسان‌های دگم اندیش تذکر بدهد که این حق مقام والاست و مقام والا از پشت قرن‌ها سرکوب دارد فریاد آزادی می‌زند.

لازم است که مقام والا واقعن مقام والا باشد. یعنی به عنوان مقام والا بتوان او را کنار گذاشت و بری کرد. مثلن جلوی او یا به او فحش نداد. یا هم پیشرفت کرده باشید و امل نباشید ولی مثلن کار کنید که بتواند خانه زیبا داشته باشد و آسوده باشد و برای مهمانانش میوه‌ها و شیرین‌های خوشمزه بگیرد و خجالت زده نشود. به نوعی مقدس باشد. همین‌جا اشاره کنم که کلمه قدس و sacer در عبری و لاتین (برای عربی چیزی پیدا نکردم) قبلن‌ها معنای کسی را می‌داده که از جامعه جدا شده باشد. در قانون روم Homo Sacer (انسان مقدس) کسی است که هر کسی می‌تواند او را بکشد ولی مجاز به قربانی شدن در مراسم مذهبی نیست +. و اصلن تعجب ندارد اگر این بزرگداشت‌های مقام زن این‌قدر نزدیک باشد به همان انسان مقدس رومی. ما راه زیادی رفتیم که زن‌ها جنس نباشند و آدم باشند و باز بعد این همه دور زدن رنگ و لعابش را عوض کرده‌ایم و دوباره زن برایمان شده مقدس.

برادران و خواهران! ۸ مارس روز بزرگداشت زن نیست. روز یک زن زیبا یا صاحب روح نیست. روز تشکر از زنتان، خانم مهندس فلانی هم نیست که منت گذاشته و زنتان شده. روزی هم نیست که بگویید زندگی عن شما بدون او ناتمام است. این حرف‌ها را بگذارید برای روز ولنتاین و روز زن. مناسبت این روز بازگشت سیاست به زنان کارگری بوده که جامعه سرمایه‌داری اوایل قرن بیستم حقوق کمتری دریافت می‌کردند.  احزاب کمونیست در کپنهاگ جمع می‌شوند و یک روزی می‌گذارند تا بگویند زنان در مبارزات انقلابی و از خودگذشتگی در راه انقلاب فرقی با مردان ندارند. روزی است که قرار است زن از آن مقام مقدسش پایین کشیده شود، به خیابان‌ها راه پیدا کند و انسان سیاسی شود.

حرف من را اشتباه نگیرید. زنان جامعه هر روز دارند خشونت پلیسی را در خیابان‌های شهرها به سخره می‌گیرند. هر روز راهی پیدا می‌کنند برای حضور بیشتر در خیابان‌ها. و همه این‌ها هم (بی طرفانه می‌گویم) با صبر و حوصله و حرکات ساده انجام شده است. باید این دست‌آوردها و بعضی دست‌آوردهای دیگر را مردها به زن‌ها و زن‌ها به زن‌ها و شاید در مواردی زن‌ها به مردها تبریک بگویند. فقط زن را با این کارهایتان دوباره برنگردانید به ان جای غیر سیاسی که برایش در نظر گرفته شده بود.

صحبت آمار رای دهندگان مدت‌هاست که داغ است. امروز هم که از ۳۰٪ ضدانقلاب تا ۶۵٪ سپاه آمار داشتیم. به نظر من میزان مشارکت اطلاعات خاصی به ما اضافه نمی‌کند. زیرا: اولن که در دنیا اتفاقات کلیدی توسط تعداد بالا اتفاق نمی‌افتد. دوم از آن در آمار دروغ گفتن و شامورتی بازی بسیار راحت‌تر از آنی است که فکرش را بکنید. سوم این‌که میزان رای دهندگان لزومن نمی‌تواند به این معنی باشد که الان ج.ا.ا. تایید شده یا نه. چیزی که مهم است آن چیزی است که گفتند تا بلکه ما تهییج شویم و رای بدهیم.

جملاتی نظیر «با این‌که بنگاه‌های تبلیغاتی دشمن سعی در بی اهمیت جلوه دادن اتفاق X شدند، نتوانستند واقعیت را کتمان کنند و به شکست خود اذعان نکنند» یا این تابلوهایی که برای انتخابات در سطح شهر زده بودند (مانند نمونه عکس بالا) تصویری هالیوودی از یک آدم بده می‌سازد که خودش می‌داند افعالش شیطانی است و به برتری آدم‌های خوب اقرار دارد، اما سرشتش همین است (محض رفرنس ببینید دیک دستردلی + شخصیت منفی کارتون‌های هانا بارابارا را، که اتفاقن قرار است معجونی از فاشیسم و کمونیسم باشد). قضیه تا جایی پیش می‌رود که مشرق‌نیوز بگوید:

پيشنهاد می‌شود حتی اگر شده كه بخشی از بودجه شبکه‌هایی چون VOA و BBC و… از سوی جمهوری اسلامی تامین شود، چرا كه آن‌ها اسباب انبساط خاطر مردم ایران را فراهم می‌كنند و همچنین سر بزنگاه‌های انتخاب، نقش تابلوهای انحرافی لو رفته‌ای را دارند كه به مردم كمک می‌كنند تصميمات كاملا متضاد را به نشانه صحت راه انتخاب كنند! +

این تصویر در کنار یک فضای امنیتی قرار می‌گیرد شامل باید بودن شرکت در انتخابات و حق رای به عنوان وظیفه، موتوری‌های سیاه پوشی که در خیابان جولان می‌دهند و این نکته که ناوهای آمریکایی در خلیج فارس منتظر نتایج انتخابات هستند (زیتون هم داستان مشابهی از دیده‌های خود تعریف کرده است +). حالا یه همه این‌ها نقشه‌های خبیثانه و در پرده صهیونیسم، فراماسونری و امپریالیسم را هم اضافه کنید که باز هم بر همه ما روشن شده و رسوایی آن عالم را برداشته و همین‌طوری کتاب و مقاله است که از اسرار فوق محرمانه‌شان در می‌آید و صحه‌ای است بر صحه.

چطور ممکن است دشمنی داشته باشیم کارتونی، مرموز و در عین حال خطرناک؟ چرا تصویر ما از دشمن یک موجود صرفن خطرناک یا مسخره یا مرموز نیست؟ پاسخ در کارکرد تصویر موجود است. قطعات متناقض چنان دقیق و حساب شده کنار هم چیده شده‌اند که در عین سیادت، هم فضا را امنیتی کند و هم از همه مهم‌تر امکان عمل را بگیرد: علاوه بر این‌که این تناقض امکان دقت در وضع موجود را از مخاطب می‌گیرد، افراد را موظف به پیروی محض می‌کند و این خود پادزهر قدرت مردمی است. دشمن در عین مرموزی کاملن شناخته شده است و جایگاه آن کاملن (با استفاده از زبان خود دشمن) نشانه‌گذاری شده است. به این ترتیب هیچ چیزی نیست که وضعیت موجودْ نداند و هیچ جایی نیست که از چشم تیزبین نظام و قدرت نام‌گذاریش در امان باشد — دشمنان همه در جریان‌های کاملن آسیب شناسی شده فتنه، انحرافی، شیطان‌پرستی و … طبقه‌بندی شده‌اند. این جایی است که از نظر آلن بدیو تمامیت خواهی انقلاب را تبدیل به بخشی از وضعیت پبشا رخدادی می‌کند.

حالا آیا این تصویر ساخته دست ج.ا.ا. است؟ خیر. این تصویر ساخته دست دوره‌ای درخشان از کاپیتالیسم تازه پیروز در جنگ جهانی است که با توجه به حضور کمونیسم هنوز کاملن پیروز نشده بود و نیاز به این اغتشاش در تحلیل داشت (شما را قسم می‌دهم که یک کارتون از دیک دستردلی را ببینید). انقلاب اسلامی بر خلاف تمام امیدها دارد از استراتژی کثیفی استفاده می‌کند که زمانی ایالات متحده کرد و بنده از صمیم قلب ناراحتم که بگویم انقلاب اسلامی آن آلترناتیوی نیست که دنبالش می‌گشتم.

پ.ن ۱: خدایی بالاترین هم شد رفرنس آخه؟ نه خدایی؟

پ.ن ۲: تخمم که خاتمی رای داد. قدرت عمل مردم است که با این شیوه‌ها دارد گرفته می‌شود آن وقت شما نگران یک نفرید که خیلی هم همراه آحاد نبوده؟

می‌گذشتی از راه
بر چادرت رفتم
کارم مگیر،
من که بی حرفم
(لیکویی از کتاب «صد لیکو: ترانه‌های بلوچی» جمع آوری و ترجمه مسعود مؤمنی +)

لیکو –اشعار تک بیتی بلوچ– به شکل غریبی با وجود مربوط است. در عین حال دغدغه‌ها مال انسان مدرن است. مهاجرت، تنهایی، عشق و بودن همین‌طوری در اشعار ولو است. از نظر ساختاری می‌گویند شبیه هایکو است، تصاویر هم شبیهند. اما فرق در همین موضوعات مدرن است.
همین شعر بالا را بگیرید. چطور شاعر فراخوانده شده، رد را گرفته و رفته و دست آخر حرفی ندارد بگوید. این بی حرفی در گشودگی عطشی که به آن مبتلا شده همان اتفاق بالقوه‌ای است که درست است؛ خالی از محتوا است و فقط به صورت یک امکان هست.
خلاصه که بسی حظ بردیم از این اشعار، خواستیم شما هم بی‌بهره نمانید. این دو تا را هم بخوانید:

با سوادی دیگر
خط‌ام را خواندی و
راز دل‌ام را تمام
دانستی.

بلیط گرفته
راهی بندر عباس­‌ام من
بر این خاک سوخته،
سخت
سخت است بی‌برادری.

پ.ن: سایت جناب مسعود مؤمنی را هم یک گشتی بزنید:  http://www.mansoormomeni.com. این مقاله هم که همه این اینترنت کپی پیستی فارسی را پر کرده هم جز معدود چیزهای نوشته است که پیدا می‌شود: http://www.pouyan.ws/archives/001403.php

در برخی وبلاگ‌ها فعالان هموطنمان چنين نوشته‌اند كه اگر هر ايرانی مبلغی معادل ۲۰۰هزار ريال (۲۰ هزار تومان) به قحطی‌زدگان سومالی كمك كند، تمامی ۱۲ ميليون نفر مردم اين كشور از قحطی نجات می‌يابند. البته بديهی است كه وظيفه كمك به مردم سومالی تنها وظيفه ايرانيان نيست اما طبع بلند ايرانيان بر آنان واجب می‌سازد كه آنچه در توانشان دارند را برای ياری رساندن به مردم سومالی صرف كنند. (+)

شیعیان با اقتدا به امام اول خود تاکید بسیاری بر کمک به فقرا و گرسنگان به خصوص در ماه رمضان دارند. این موضوع در ماه رمضان سال ۹۰ با ترکیبی از انتقاد به دولت‌های غربی، عرب، صهیونیست‌ها و تمام داعیه‌داران حقوق بشر، مجموعه‌ای از داعیه‌های بشردوستانه و از همه مهم‌تر پوسترها به نمایش در آمد. و انگار جواب داد. طبق گفته رییس سازمان هلال احمر ۴۰ میلیارد تومان کمک جمع شده است. اما چه تصویری از گرسنه قلب ما را به درد آورد و وجدان ما را بیدار کرد؟ ببینید:

این یکی شاهکار است. این قرار است به عنوان یک بنر کنار وبلاگی باشد، مثل تبلیغ کرم‌های موبر کنار وبلاگ‌های بلاگفا.

و تنها موردی که کودکان را به عنوان جانوران انسانی نمایش نمی‌داد، بیشتر مناسب تبلیغ رطب است.

حقوق بشر و داعیه دارانش و صهیونیسم و غرب که به هر حال رسوای خاص و عام هستند. اما چطور خود ما مردم ایران در زمان سر کار بودن یک نظام ضد امپریالیستی و آزادی‌خواه به جرگه «انسان خوب و سفیدپوست» پیوستیم و چطور خیرخواهی‌مان را معطوف به تصاویری از انسان‌های فروکاسته شده به جانور کردیم؟ تصویر طنزآمیزی است اقتدا به  امام اول شیعیان و تولید این پوسترهای توهین آمیز و تحقیر گر از فقرا.

پ.ن: حوصله نداشتم بشینم عکاس‌ها را در بیاورم. اما بدانید که همه غربی و داعیه دار حقوق بشر بودند. وقتی آدم هم دهان گشاد باشد و هم کون گشاد می‌شود همین. چشمش باید به دهان همان امپریالیست‌ها باشد تا مسلمانان را به صورت حیوانات نمایش دهند.

. . . من هنوز از هیچ یک از مدافعان نژادپرست خواندن ایرانیان استدلالی جز مرور چند نمونه «رفتار نژادپرستانه» ندیده‌ام. من هنوز هیچ نخبه ایرانی را ندیده‌ام که تلاش هدفمندی در راستای توجیه برتری نژادی ایرانیان (مثلا نسبت به افغان‌ها) داشته باشد و هنوز هیچ اثر هنری یا ادبی هم ندیده‌ام که بخواهد به پشتوانه توجیهی این ناهنجاری‌ها بدل گردد. در چنین شرایطی من نمی‌پذیرم که کسی برای جامعه ایرانی یک «فرهنگ نژادپرستی» قایل شود. جامعه ایرانی ممکن است در واکنش به اخباری نظیر تجاوز گروهی افغان‌ها به یک کودک ایرانی(+)«واکنشی نژادپرستانه» نشان دهد و به همه افغان‌ها توهین کند، اما در عین حال و در شرایط دیگری که شاهد درد و رنج یک شهروند افغان باشد واکنشی دلسوزانه و گاه هم‌دلانه نشان می‌دهد**. (مثلا در این ماجرا+)). . .(کل نوشته تلاشی است که نشان بدهد رفتارهای نژادپرستانه ایرانیان موردی و موضعی است و در ما نهادینه نشده است، از اینجا +)

1- استفاده از دروغ‌های گنده همیشه جواب می­‌دهد. کسی که ادعا می­‌کند «هیچ» اثر هنری نیست که پشتوانه نژادپرستی شود واقعاً می­‌خواهد ادعا کند که اسم شاهنامه فردوسی را نشنیده است؟ یا مثلاً رساله­‌ی دلگشا اثر هنری نیست؟ شوخی‌های نژادی در ایران رایج­‌ترین نوع شوخی است و لازم نیست به تمسخر تمامی نشانه‌های فرهنگ­‌های حاشیه­‌ای (از شلوار کردی تا عمامه عربی تا لهجه ترکی تا اخلاقیات لری) اشاره شود*. این همه ادعاهای کوچک و بزرگ راجع به منشور حقوق بشر آقاکوروش و وضعیت نوابغ ایرانی در سرتاسر جهان را نمی­‌شود جزو «تلاش هدفمندی در راستای توجیه برتری نژادی ایرانیان» برشمرد؟ این ادعا که اثر هنری یا ادبی وجود ندارد که به ترویج نژادپرستی بپردازد دروغ بی‌شرمانه و بزرگی است. اگر قرار به دروغ بزرگ گفتن است من ادعا می­‌کنم که به استثنای درصد ناچیزی از هنرمندان و نویسندگان چپ (و عمدتاً توده­ای) هیچ اثر هنری در تاریخ ایران زمین تولید نشده است که تفاوت گذاشتن بین نژادها را نادرست بداند. اتفاقاً هم نژادپرستی و هم خارجی-هراسی(xenophobia) بیش از حد در ایران رایج است.

2- ظنز تلخ این نوشته جایی است که ادعا می­‌کند کسی در مقابل رنج و درد افغان­ها واکنشی دلسوزانه نشان می­‌دهد. اصولاً در طول این چند ده ساله‌ای که جنگ داخلی افغانستان آن­ها را آواره ایران کرد چیزی جز رنج و درد نصیبشان نشده است. قوانین نصفه و نیمه حقوق کارگران که اصولاً راجع به کارگران افغان به کار نمی­‌روند و معمولاً خطرناک­‌ترین، خشن­‌ترین و وحشیانه­‌ترین محیط­‌های کاری به افغان­‌ها تحمیل می­شود.

ماشین نژادپرستی همیشه و در تمام تاریخ همیشه بر اساس یک اصل کار می­کرده: نژاد پست را از موقعیت انسانی­‌اش تنزل بده. تصور این­که که سیاهان از سفیدها کمتر انسان هستند، چینی­ها از ژاپنی­‌ها پست­‌تر هستند، یهودی­‌ها موش­‌های کثیف هستند، افغان­‌ها یک مشت مورچه کارگر هستند که تحت هر شرایطی کار می­‌کنند و اهمیت زنده ماندنشان هم بیشتر از همان مورچه­‌ها نیست. با توجه به تصور عمومی از افغان­‌ها و سال­‌های سال شرایط سخت و طاقت­‌فرسای زندگی­‌شان و رنج­‌های بیشماری که «برادران افغان» ما تحمل کرده­‌اند، چطوری می­‌شود ادعا کرد که جامعه ایران نسبت به رنج کشیدن افغان­‌ها حساسیت دارد؟ تصور رنج‌های بی پایانی که افغان‏‌ها تحمل کرده‏‌اند برای ایرانی‏‌ها نه غیرممکن که اتفاقاً عجیب است. چون ما عادت کرده‏‌ایم آن‏‌ها رو به صورت موجوداتی پست‏‌تر از انسان ببینیم که خیلی توان درک رنج را ندارند. فتیش بیمار جامعه ایرانی برای نشان دادن برتری خودش دربرابر بقیه جهان نیازمند رنج دادن افغان­‌هاست.

. . . بسیار محتمل است که شما در خیابان یک ایرانی را ببینید که به یک افغان توهین می‌کند، اما به همان میزان غیرمحتمل است که شما در خیابان یک ایرانی را ببینید که یک کودک خردسال افغان را مورد ضرب و شتم قرار می‌دهد و از جانب عموم مردم مورد تایید و یا بی‌تفاوتی قرار گیرد. . . (+)

3- جمله پایانی: در نفی نژادپرستی و خارجی­‌هراسی ایرانیان همین بس که ما حاضر نیستیم کودکان افغانی حتی به مدرسه بروند، ولی هنوز از کتک خوردن یک بچه جلوی چشمانمان (و فقط جلوی چشمانمان) آزار می­‌بینیم.

*-کمدی قضیه اینجاست که اتفاقاً آن لباسی که به شدت تقدیس می­‌شود، کلاه شاپو و پیراهن یقه باز، بازتولیدکننده کثیف‌ترین و ارتجاعی­‌ترین سویه فرهنگ پایتخت ایران است. به نظر می­‌رسد که عقده‌های پدران در ضعف خودشان در مقابل خاندان سلطنتی و گنده لات محلشان در قلیان با عکس ناصرالدین شاه کشیدن و پیراهن یقه باز پسران گشوده شده است.