Eski Kaplıca

Su sıcaklığı :45°C
Kent merkezindeki sular, Uludağ’ın kuzey eteklerinden çıkar. Kaplıca tesisleri, genellikle çekirge kentinde toplanmıştır. Sular, kalevi, toprak alkali, radyoaktivitelidir.
Bursa ili şifalı suları, Uludağ eteklerindeki bir çatlaktan kaynar. Yeryüzüne yaklaşırken geçtikleri ayrı yollar nedeni ile, suların madenlerinde ve sıcaklık derecelerinde farklılıklar olur. Böylece kaplıcalar ikiye ayrılır.
Bursa’nın şifalı sularının büyük bölümü, deniz düzeyinden 220 m. Yüksekte kurulu Çekirge bölgesindedir. Çekirge’nin asıl su sıcaklığı 45C’nin üstündedir. Halk arasında Çelikli adıyla anılan bu sular, Çekirge’nin en yukarı bölümünde Vakıfbahçe denilen bir yerden kaynar. Bu sularda çeşitli maden eriyikleriyle zengin kimyasal madenler, gazlar ve yüksek radyoaktivite vardır. Çekirge’de Türk hamamının tüm özelliğini taşıyan bir kaplıcadır.
İki kubbeli soyunma yeri ile, kubbeli banyo yeri ve soğukluğu vardır. Son yıllarda onarım görmüş ve bir bölümü kadınlar için ayrılmıştır.

Su sıcaklığı :45°C
Bu sularda çeşitli maden eriyikleriyle zengin kimyasal madenler, gazlar ve yüksek radyoaktivite vardır.
Çekirge sularından bir bölümü cam borular içinde, hiçbir değeri bozulmadan Bademlibahçe mevkiinde yapılmış olan Çelik palas oteline getirilmiştir. Çelik palas, Atatürk’ün talimatı ile yapılmış, adı da onun tarafından verilmiştir. Çelik palas’a daha sonra bir otel ilave edilmiş yaklaşık 140 odalı bir kuruluş oluşmuştur.

Odalarından çelikli su akan Çelik palas’ın yüzme havuzu ise dünyada eşi olmayan bir eserdir. Bursa hamamlarının en büyüğüdür. Fizik tedavi bölümleri, sauna ve jimnastik salonu ile devamlı açıktır.
Çekirge sularında az ölçüde demir vardır. Aktığı yerleri kırmızı pas rengine boyadığı için, bu sulara “Çelikli” adı verilmiştir. Çekirge suları ile tedavinin özü banyodur. Büyük havuzlu hamamlarda devamlı çıkan radyoaktivite, hamamın kubbesinin altında biriktiğinden burada banyo için bulunanlar, dolaylı olarak buğulama da yapmış olurlar.
Çekirge Kaplıca suları, romatizma, nevrit, cilt, idrar yolları ve kadın hastalıklarına iyi gelir.

Su sıcaklığı :82°C
Bursa bölgesi şifalı sularının en zengin kaynağıdır. Dakikada 120 litre su verir. Hamam bölümü Bizans döneminden kalmış, sonra Hüdavendigar Murad restore ettirmiştir. Yüzyıllarca halka açık olan kaplıca, son yıllarda, Uludağ Üniversitesi bünyesinde hizmete sokularak halkın yararlanmasına kapatılmıştır.Romatizma, cilt, karaciğer hastalıklarına üstün şifa kaynağıdır.

Su sıcaklığı :84°C
Yenikaplıca, Bursa-Çekirge yolu üzerindedir. Kanuni Sultan Süleyman’ın damadı ve başvezir Rüstem Paşa tarafından 1555 yıllarında yaptırılmıştır.
Yenikaplıca, üçü büyük olmak üzere, toplam on kubbeyle örtülü, klasik dönem Osmanlı yapıtlarındandır. Diğer kubbeli hamamlarda olduğu gibi, soyunmalık, soğukluk, sıcaklık bölümlerinden oluşmuştur. Muhteşem kubbesi, kırk kurnanın bulunduğu geniş havuzu, tarihi çinileri ve egzotik ve gizemli bir dünyayı andıran “üşük terleten”i ile görülmeye değer bir tarih abidesidir. Günümüzde otel olarak da hizmet vermektedir. Özel banyoları, turistik bölüm, masaj ve spor salonu vardır. Yapının sonradan eklenen kaynarca bölümü ise, yalnız kadınlara tahsis edilmiştir. Yüzme havuzu ve kurnalı yıkanma bölümü ile otel işlevini gören bölümlerden oluşur. Yeni kaplıca şifalı suları, cilt hastalıklarından, iç hastalıklarına, şişmanlık ve solunum yolu hastalıklarına kadar birçok bedensel rahatsızlıklara etkin şifa kaynağıdır.

Su sıcaklığı :54°C
Bursa-Çekirge-Mudanya yolu üzerinde, Yenikaplıca’nın hemen yanındadır. Bizans döneminden kalmış ve daha sonra bugünkü şekliyle, Rüstem Paşa’nın ağası Kara Musatfa Paşa tarafından 1490 yılında yaptırılmıştır.
Erkekler ve aileler hamamı olmak üzere iki bölümden oluşur. Ayrıca 25 odalı oteli çocuk oyun alanı ile hizmet veren, dinlenmeye müsait bir tesisdir.
Su verimi az olduğu için, büyük havuzu yoktur. Küçük bir havuzu vardır. Ayrıca hamamın içinde yuvarlak bir yalak bulunur. Su, bunun dibinden kaynar. Bu yalağın, kısırlık için şifalı olduğu söylentileri nedeniyle kadınlar yalağın içine oturarak banyo şeklinde girerler.
Dipten kaynayan 45 derecedeki su, rahim tedavisinde etki sağlar. 15-20 dakikalık duş, rahim etrafındaki iltahapları giderir ve bu tedavi ile doğurmayan kadınlar, çocuk sahibi olurlar.
Bursa’da radyoaktivitesi en zengin kaplıca, Kara Mustafa’dır. Sodyum bikarbonatlı bir sudur. Kaplıca suları en çok sodyum ve kalsiyum içerir. Romatizma, nevralji, gut, egzama, kemik kırıklarında, kadın hasatlıklarında etkin şifa kaynağıdır.

Su sıcaklığı :21°C
Gemlik ilçesine bağlı adliye Köyü’ndedir. Bağlık bahçelik bir yerdir. Karaciğer, safra yolları hastalıklarında faydalı bir içmedir.

Su sıcaklığı :17°C
Mustafa Kemal Paşa ilçesi, Akarca Köyü’ndedir. İçimi nefis bir sofra suyudur. Aç karnına içilirse, karaciğer, safrakesesi ve idrar yolları hastalıklarına iyi gelir.

Su sıcaklığı :59°C
Gemlik ilçesine bağlı, Armutlu bucağına 5 km. uzaklıkta, yeşillikler içinde, Bozburun denilen bir yerdedir. Bizans döneminden bu yana bilinir. Yalova-Kaplıca arası, kara yolu ile birbuçuk saattir. Belirli saatlerde otobüs seferleri vardır.
Kubbeli bir hamamı, kadın ve erkeklere ayrı bölüm halinde hizmet verir. Ayrıca turistik oteller ve belediye bünyesinde işletilen çeşitli kalitede konaklama tesisleri bulunur. Turistik otel yıl boyunca açıktır.
Armutlu Kaplıcası, ülkemizdeki kaplıcalar içinde, en yüksek radyoaktivitesi olan kaplıcadır. Kaynak sular bir fay çizgisi boyunca çıkar.
Sular, kimyasal ayrıma göre, bikarbonat sülfatlı, klorürlü, karbondioksitlidir. Marmara Bölgesi zengin sularındandır. Romatizma, sindirimyolları, kalp, damar ve kadın hastalıklarında etkin şifa kaynağıdır.

Armutlu Kaplıcaları, Yalova-Armutlu karayoluna bağlantılı olarak, ulaşım kolaylığı yönünden, bunun yanısıra, kentin gürültülerinden uzak, serin çam kokuları arasında, hem kaplıca kürü, hem de, dinlenme gereksinimi için ideal bir yerdir.
Armutlu Kaplıcaları’nda 1983′ten bu yana hizmet veren turistik Erdilli Tesisleri Termal Oteli 36 oda, 80 yataklıdır. Her odada telefon müzik, duş bulunmaktadır.

Orhaneli ilçesi, Ağaçhisar Köyü’ndedir. Kükürtlü suyu deri hastalıklarında etkilidir.

Su sıcaklığı :15°C
İnegöl ilçesi, Çitli Köyü yakınındadır. Kaynak denizden 500 m. yüksekte bir yamaçtadır. 150 yıldan beri ülkemizde ün yapmıştır. Sultan Abdülaziz’in mide ağrılarına iyi geldikten sonra, ünü daha da artmış ve yabancı ülkelere bile pazarlanmıştır. 1855’den beri dokuz madalya almıştır.
Serbest CO2 gazı oldukça yüksektir. Karaciğer, safra yolları ve mide rahatsızlıklarında üstün etkisi vardır.

Su sıcaklığı :44°C
M. Kemalpaşa ilçesine 10 km. uzaklıkta, Akarca Köyü’ndedir. Bulunduğu yer yeşillikler içindedir. Su, iki metre derinliğinde, kuyu gibi bir yerden köpürerek kaynar. Gürültü ile fokurtular yaparak kaynadığından “Dümbüldek” ismi verilmiştir.

Su sıcaklığı :36°C
Gemlik ilçesinin 1 km. yakınındadır. Ilık olduğu için, tedavi amacıyla gelenler azdır. Daha ziyade yıkanmak için gelirler. Dimağ yorgunluğu ve nevrastenik hallerinde faydalıdır.

Su sıcaklığı :41°C
İnegöl ilçesine 27 km. uzaklıkta, ormanlık ve yüksek bir tepenin eteğindedir. Bulunduğu yer denizden 840 m. yüksektedir. Kaplıca iki tarafı vadilerle çevrili bir yamaçta kurulmuştur. Sırtını dayadığı dağ silsilesi, Uludağ’ın etekleridir. Tarihi geçmişi romalılar dönemine kadar uzar.

Suyunun 40 derece sıcaklıkta olması nedeniyle, soğutulmadan banyo yapma olanağı vardır. Su verimi dakikada 3000 litre olduğundan, radon gazının fazlalığına bir avantajdır. Bu gazlar etrafa yayılarak, solunum yolu ile vücuda geçer. Oylat Kaplıcası bol sulu bir kaplıcadır. Üç aslan ağızdan havuza dökülür. Kurnalarında musluk yoktur. Devamlı akar. “Arsenikli, sülfatlı, karbonatlı” bir sudur. İçmeye elverişlidir. Modern havuzları vardır. Romatizma, nevralji ve kadın hastalıkları, idrar yolları rahatsızlıklarında büyük yarar sağlar. Çeşitli konaklama tesisleri ve satış üniteleriyle yıl boyunca hizmet verir.

Su sıcaklığı :16°C
Bursa’ya 30 km. uzaklıkta Gönderet Köyü’ndedir. Nilüfer Deresi yamacında bir kaya çatlağından çıkar . Eski yıllarda, Bursalılar bu suyu şişeler içinde getirip içerlermiş. 1924 yılında kaynağında yapılan bir tesisten sonra ismi Keşişdağı Suyu olmuş. Daha sonra 1940 ylında tesis yenilenmiş ve bu kez de, “Uludağ Madensuyu” ismiyle pazarlanmış. Tanınmış bir madensuyudur.
İçimi hoştur. Mide şişkinliğine, hazımsızlığa, böbrek taşlarının düşürülmesinde faydalı bir şifalı sudur.

Afrodit Kaplıcası (Ayvacık)
Çanakkale, Ayvacık İlçesi Çetni Köyü’ndeki Afrodit Kaplıcasının ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Bununla beraber bu kaplıcanın eski bir tarihi olduğu ve Cenevizliler tarafından da yenilendiği sanılmaktadır.

Bu kaplıca ile ilgili bir söylentiye göre; Zeus ile arası açılan Aphrodit İda Dağı’nda bir mağaraya konulur ve güzelliğinden uzaklaşır. Ancak bu mağaradaki 42 C.lik sıcaklıktaki suda yıkanan Aphrodit eski güzelliğine kavuşmuştur. Bu öyküye göre Aphrodit Kaplıcası güzelleşmek ve iyileşmek isteyen hastaların uğrağı olmuştur.

Çanakkale, Ayvacık Tuzla Köyü’nün doğusunda bulunan ve içerisinde 80 C. Termal suyu olan kaplıca Çanakkale Valiliği tarafından değerlendirilmiştir. Bu kaplıca suyu romatizma ve kadın hastalıkları başta olmak üzere bir çok hastalığa iyi gelmektedir. Bunun yanı sıra sıcak su kaynağının yakınındaki çamur banyosu da birçok hastalığı iyileştirmektedir.

Kaplıcanın bulunduğu yerin dağ eteklerinden çıkan suyu bol tuz içermektedir. Bu nedenle de buraya tuz elekleri yapılmıştır. Bu eleklerde su kaynatılarak tuza dönüştürülmektedir. Sıcak havalarda bu sudan oluşan tuzlar kurutularak halk tarafından kullanılmaktadır.

Çanakkale Bayramiç ilçesinin 18 km. doğusunda bulunan Külcüler Kaplıcasının suları 29-34,5 C sıcaklığındadır. Kaplıca suları sodyum sülfatlı ve kükürtlü olup, 8.7-14.1 oranında radyoaktifiviteyi de kapsamaktadır. Bu kaplıcanın suları romatizma, deri, nefrit, solunum yolu ile kadın hastalıklarında etkilidir. Ayrıca felçli hastalar üzerinde de olumlu etkisi bulunmaktadır.

Çan ilçe merkezindedir. Belediye tarafından işletilmektedir. Otel, kür için banyo ve havuzları vardır. Kaplıca suları sodyum sülfatlıdır. Kaplıca suları 46 derece sıcaklıkta olup, 15 oran değerinde radyoaktiviteye sahiptir. Karaciğer, bağırsak, idrar ve safra yolları hastalıklarına iyi gelmektedir.

Çan ilçesine 16. Km. uzaklıktaki Tepeköy’de bulunan kaplıcanın suları kükürtlüdür. Sertlik derecesi 42 olan kaplıcanın kaynak sularının sıcaklığı 37-48.7 derece arasında değişmektedir. Kaplıcada otel, kür için banyo ve havuzlar mevcuttur. Ayrıca, Bardakçılar köyü’nde de şifalı bir kaplıca bulunmaktadır.

Çanakkale -Çan karayolu üzerinde ve il merkezine 35.km. uzaklıktaki Kirazlı nahiyesindedir. Kirazlı Maden suyu ve Kirazlı Balaban Maden suyu olarak adlandırılan iki kaynak bulunmaktadır. Kaynakların bulunduğu yerlerde hiçbir tesis kurulmamış olmasına rağmen, yol üzerinde bulunması nedeniyle her iki kaynaktan da yararlanılmaktadır. Özellikle böbrek taşlarını düşürmekte etkili olduğu bilinmektedir.

Kaplıca tesisleri, yemyeşil bir alan üzerine kurulmuştur. Su, birkaç yerden kaynamaktadır. 73 derece sıcaklığındaki sudan, banyo yapmak sureti ile faydalanılmaktadır. Ayrıca çamur banyosu da yapılabilir. Bu şifalı su ile banyo yapılarak, romatizma, nevralji ve kadın hastalıklarına çare bulunmaktadır.
Çanakakle’nin, Yenice ilçesi, Hıdırlar köyündedir.

Kaplıcalar, çok eski tarihlerden beri insanlara şifa dağıtmaya devam etmektedir. Kaplıca tesisleri bünyesinde, otel, havuz, banyo ve moteller bulunmaktadır. 73 derece sıcaklığındaki suyu, demir ve kalsiyum içermektedir. Bu sudan, romatizma, nevrit, kadın hastalıkları ve solunum yolları rahatsızlıkları olan hastalar şifa görmektedirler. Ayrıca nekahat döneminde vücudu kuvvetlendirir ve kemikleri düzene sokar.
Çanakakle’nin, Ezine ilçesi, Kestanbolu köyü yakınlarındadır.

Buradaki dağın yamacında, birçok yerden sıcak ve tuzlu sular kaynamaktadır. 55 derece sıcaklığındaki bu sudan, yalnızca banyo yolu ile faydalanılabilmektedir. Romatizma, nevrit, geç tutan kırıklar ve kadın hastalıkları problemleri olanlar şifa bulurlar.
Çanakakle’nin, Ayvacık ilçesi, Tuzla köyündedir.

Kaplıca tesisleri yeşillik bir alan üzerine kurulmuştur. Bu yüzden dinlenme tesisi olarak da kullanılabilmektedir. Tesislerde bir hamam, otel ve havuzlar mevcuttur. 41 derece sıcaklığındaki su, sodyum bikarbonat içerir. Romatizma, nevralji ve kadın hastalıkları gibi hastalıklarda etkili olduğu bilinmektedir.
Çanakakle’nin, Ayvacık ilçesine bağlı Küçük Çetmi köyündedir.

Çavundur Kaplıca Tesisleri

Kurşunlu İlçesi Çavundur Beldesi’nde bulunan termal kaynaktan 54 °C sıcaklıkta 47 litre/saniye su çıkmaktadır. Belde’ye ve Gerede-Samsun (E 80) Devlet Karayolu’na 1.5, Kurşunlu’ya 9, Çankırı’ya ise 90 km. mesafede olan kaynak çevresinde , Belde Belediyesi ta­rafından işletilen iki adet açık havuz ile 100 yataklı bir konaklama ünitesi ve 20 yataklı özel bir pansiyon bulunmaktadır. Yol, su, elektrik ve telefonu bulunan termal kaynağın hemen yakınından Çankırı-Zonguldak Demiryolu geçmekte ve aynı yerde yolcu trenleri durmaktadır.

Kurşunlu-Çavundur İl Özel İdaresi Kaplıca Tesisleri
Kaplıca suyu sodyum bikarbonatlı, hipertermal, hipotonik bir özel­lik taşımaktadır. Maden suyunun tıbbi yönden değerlendirilmesi ise şöyledir;

Doğal sıcaklığı nedeniyle tüm ağrılı hastalarda kullanılabilmesi söz konusudur. Ancak uygulamaların banyo ve hareketsiz uygulamalı türleri için 37-38 °C’a kadar, hareketli havuzlar için 27-28 °C’a kadar soğutulması gerekmektedir. Bu suretle, her türlü romatizmal hastalıkların kronik dönemleri, ameliyat ve travma sekellerinde yararlı olacaktır.
Alkalik özelliğine bağlı olarak, içme kürleri şeklinde değerlendirilmesi halinde karaciğer, safrakesesi ve safra yolları yetmezliklerinde kullanılabilecektir. Sarılık sonrası bozulan karaciğer fonksiyon testlerinin düzeltilmesi amacı ile, pankreasla ilgili kronik hastalıklarda, Diabetes Mellitus ve Gut hastalığında yararlı olabilir. Kronik mide ve bağırsak iltihapları, böbrek ve idrar yolları kronik iltihaplarında, böbrek taşı oluşumunu engellemek için içme kürleri şeklinde değerlendirilebilir. Ancak içme kürleri için suyun sıcaklığının genellikle 20 ila 30 °C soğutulması gereklidir.
Su, sodyum iyonu içerdiğinden dolayı üst solunum yolları ve akciğerin allerji ve kronik iltihaplarında inhalasyon-aerosol tedavisi olarak değerlendirilebilir.

Belediyeye ait iki havuz ve konaklama tesisi de hizmete açıktır.

Kurşunlu İlçesi’nin 5 km. kuzeybatısında Hacımuslu Köyü yakınlarında olan Acısu İçmesi, geniş bir çayırlığın çeşitli yerlerinden kaynamaktadır. Bir bataklık oluşturan kaynaklar­dan toplam olarak saniyede 0.4 litre su çıkmaktadır. Sıcaklığı 15 °C olan Acısu İçmesi tuzlu, bi­karbonatlı, karbogazoz, demirli ve alkalik bir maden suyudur.
Mide, bağırsak, karaciğer, safrakesesi, pankreas hastalıklarında yararlı etkisi olan su, kanda yedek alkaliyi yükseltir, asit—baz dengesini düzenler, safra yollarında safra akımını artırıcı bir etki yapar ve safra bileşimini değiştirir. Sarılık hastalığı sonrasında kanda birikmiş bulunan safra pignentlerinin temizlenmesini de kolaylaştıran bu maden suyunun, karaciğerin bozu­lan fonksiyonlarını düzeltici tesiri vardır.

Korgun İlçesi’ne bağlı Şıhlar (Karatepe) Köyü yakınlarındaki bir dere yatağının kenarındadır. Korgun’a 8, Merkez İlçe’ye 26 km. mesafede bulunan maden suyuna Çankırı-Ilgaz Karayolunun 23. km.’sinden ayrılan 3 km.’lik stabilize bir yolla ulaşılır. 12 ,0°C sıcaklığındaki suyun betonla çevrili bir çeşmesi bulunmaktadır. Soğuk, alkalik ve toprak alkalik, bikarbonatlı, karbogazoz bir içme suyu olan Şıhlar Nezle Suyu, İçme kürleri ile değerlendirilmektedir.

Ilgaz İlçesi’nin 5 km. kuzeybatısında, Aşağı ve Yukarı Bozan köyleri ara­sındaki bu maden suyu üstü açık, çevresi kapalı iki ayrı havuzdan oluşmaktadır. Hamam olarak ni­telendirilmesinin sebebi banyo olarak da kullanılması olan suyun sıcaklığı 16 °C, debisi ise 0.5 litre/saniyedir. Alkalik ve toprak alkalik, karbogazoz, demir ve arsenikli, bikarbonatlı bir su olan Bozan Hamamı, banyo uygulamalarında cilt hastalıklarına, içmece olarak ise sindirim sistemi rahatsızlıklarına iyi gelmektedir.

Atkaracalar ilçesinin 14 km. kuzeyindeki Kükürt Köyü’nde bulunan kaynaktan 19 °C sıcaklığında saniyede 0.5 litre su çıkmaktadır. Alkalik ve toprak alkalik, karbo­gazoz özellikte olan maden suyunun yaydığı serbest kükürtlü hidrojen kokusu bir kilometre mesafeden hissedilebilmektedir. Kükürt Köyü Kaynaklarının sindirim sistemi rahatsızlıklarını iyileş­tirici etkisi vardır.

Kurşunlu İlçesi’ne 30 km. mesafede bulunan Melan (Soğanlı) Çayı kıyısında, kayaların arasında iki yerden çıkan maden suyu başıboş olarak dereye akmaktadır. Sıcak­lığı ortalama 18 °C olan su, bol miktarda gazlı, alkalik ve toprak alkalik, bikarbonatlıdır. Sin­dirim sistemi ve karaciğer rahatsızlıklarında yararları görülmektedir.

Kurşunlu İlçesi’ne 20 km. mesafedeki maden suyu bir yamaçtan çıkmaktadır. Sıcaklığı 18 °C olan suyun debisi ise 0.1 litre/saniyedir. Karbondioksit oranı olduk­ça yüksek, alkalik ve toprak alkalik, bikarbonatlı olan maden suyu, sülfat iyonu da içermesi sebebiyle acı bikarbonatlı sular grubuna da girmektedir. Bayramören İçmesi’nden mide, karaciğer, safrakesesi ve bağırsak rahatsızlıklarında yararlanılmaktadır.
Yukarıda sayılanların dışında Şabanözü İlçesi’nde; akciğer, safra kesesi, idrar yolları, romatizma, kırıklar, mide ile böbrek taşı rahatsızlıklarına kullanılan Dede (Çapar) Maden Suyu, cilt hastalıklarına kullanılan Karakoçaş Ilıcası, Orta Ilçesi’nde; cilt hastalıklarına kullanılan Derebayındır Köyü Hışıldağı ve Maden Suyu, şifalı su olarak bilinen Kısaç ve Buğuören Maden Sula­rı, Ilgaz İlçesi’nde; romatizma ve cilt rahatsızlıklarına kullanılan Ödemiş Kaynarcı Suyu, cilt hastalıklarına (uyuz) kullanılan Bozatlı Suyu, mide şişkinliklerinde kullanılan Yalaycık Maden Suyu, Korgun İlçesi’nde; şifalı su olarak bilinen Ildızım İçmesi, Yapraklı İlçesi’nde; şifalı su olarak bilinen Şahçuvaz Ilıcası ve doktorlarca böbrek taşı düşürmede önerilen Kullar Maden Suyu gibi içmece ve termal kaynaklar bulunmaktadır.

Çankırı ili sağlık suları bakımından oldukça zengin bir çeşitlilik arzeder. Ancak, kapsamlı bir çalışmaya konu olmayan maden suları bir kısmı halihazır durum itibariyle ekonomik görünmemekte, ekonomik görülenlerin çoğunluğunda ise herhangi bir tesis bulunmamaktadır. Halkımız, Çavundur dışındaki kaplıca ve içmecelerden ilkel diyebileceğimiz şekilde yararlanmaktadır.Aşağıda, İlimizde bulunan termal kaynak ve içmecelerden önemli görülenler hakkında bilgiler verilmiştir.
Kazancı Maden Suyu:
Ilgaz-Kastamonu Devlet Karayolu’nun 12. km.’sindeki Kazancı Köyünün batısındaki bir çayırlıktan kaynamakta olan maden suyu, büyük bir tabii havuzda biriktikten sonra çayırda dağılmaktadır. Sıcaklığı ortalama olarak 15 °C, debisi ise 5 litre/saniye olan maden suyunun litresinde 1 gr.’ın üzerinde karbondioksit bulunmaktadır. Alkalik ve toprak alkalik, demirli, bikarbonatlı olan su, karaciğer, safra kesesi, pankreas, mide ve bağırsak hastalıklarında olumlu sonuçlar vermektedir.
Ilısılık Maden Suyu:
Ilgaz ilçesi’nin güneydoğusunda ilçeye 16 km. mesafedeki Ilısılık Köyü’nde bulunan kaynaktan 22.5 °C sıcaklığında saniyede 0.05 litre su çıkmaktadır. Ekonomik değeri sınırlı olan su karbondioksitli, alkalik ve toprak alkalik, bikarbonatlıdır. İçme kürleri ile yararlanıldığı gibi banyo uygulamalarından da olumlu neticeler alındığı söylenilmektedir. Mide, karaciğer, bağırsak, safrakesesi rahatsızlıklarına iyi geldiği bilinmektedir.

Figani (Beke) Hamamı İlimiz Mecitözü ilçesinin Figani köyü yakınındadır. ilçenin 16 km. doğusundaki kaplıcaya çevre il ve ilçelerden çok sayıda turist gelmektedir. Beke kaplıcasının vücut ısısındaki suyu oldukça boldur. Su küçük bir havuzdan kaynayıp Oradan büyük havuza aktarılır.
Bu kaplıcanın, idrar artırıcı etkisiyle, vücuttaki, metabolizma artıklarının idrar yoluyla atılmasında ve asit ortamında oluşan taşların düşürülmesine faydalı olduğu bilinmektedir.
Kaplıcanın 42 kişilik güzel bir motel, lokanta ve gazinosu vardır.

Sungurlu’nun 4 km. güneyinde bulunan bir maden suyudur. Taşıdığı fazla miktardaki mağnezyum ile özellikle karaciğer ve safrayolu hastalıklarına çok etkilidir.

Çorum iskilip yolunun solunda kalan Oğuzlar ilçesinin güneybatısında 45 dakikalık bir yaya yolu ile gidilir. Arak maden suyu, dere yatağı içindedir. Debisi oldukça fazladır.
Arak Maden Suyu : Mide, bağırsak, karaciğer ve safra yolları ile metabolizma hastalıkları ve bikarbonatlı suların endike olduğu vakalarda değerlendirilebilir.

Laçin ilçemizde bulunan hamam tahribatlara uğramış olup, bugün yerinde 4×4 m. büyüklüğünde üstü açık bir havuzdan ibarettir. Tuzlu bikarbonatlı alkallik ve toprak alkalik soğuk bir suyu vardır. Daha çok bahçelerin sulanmasında kullanılmaktadır.

Merkeze 12 Km. uzaklıkta Hamamlıçay Köyündedir. Bayanlara ve erkeklere ayrı ayrı yüzme havuzu mevcuttur. 10 adet özel kabin vardır. Suyu 42 derece sıcaklıkta olup; Romatizmal hastalıkları, cilt hastalıkları ve böbrek taslarının düşürülmesine iyi gelmektedir.

ÇERMİK KAPLICALARI İtalya kaplıcalarından sonra nitelik bakımından dünyada ikinci olan “ Çermik Kaplıcası” iltihaplı romatizmalar, çocuk felçleri, nevrit, polinevrit, kadın hastalıkları sendromlarında; koklama ve serpintileme tadavisi, üst teneffüs yolları hastalıkları ve deri hastalıklarını şiddetle tedavi etmektedir. Yapılan incelemelere göre kaplıcanın suyu 48 derece sıcaklığında olup kükürtlü ve radyoaktiftir. Asıl özelliği ise bileşiminde bromür iyonu ve iyodür bulunmasıdır.

Çermik’e Çermik özelliğini kazandıran ona ismini veren, yapılış tarihi ve sıcak suyun ne zaman ortay a çıktığı bilinmemektedir. Kaplıcanın suyunun çok eskiden beri mevcut olduğu ve kaplıcanın daha sonra inşa edildiği, ilçede halk arasında anlatılan efsaneden anlaşılmaktadır.

Bu efsaneye göre:

“Güney Doğu Anadolu’da hüküm süren Acem Kralı’nın Melike Belkıs adında güzel bir kızı varmış. Bu kız bir gün hastalanmış ve vücudunda birtakım yaralar çıkmıştır. Zamanın hekimleri, Melike Belkıs’ı tedavi etmek için çok çaba sarf etmişler, gerekli ilaçları kullanmışlar, fakat bir türlü hastalığının tedavisi mümkün olmamıştır.

Zamanla Melike Belkıs’ın vücuduna kurtlar düşmüş ve çok pis kokular gelmeye başlamıştır. Öyle ki pis kokulardan Melike Belkıs’ın bulunduğu saraya girilmez olmuş. Kral bu durum üzerine kızını saraydan çıkarmış ve yanına muhafızlar vererek, ormana terk etmiştir. Melike Belkıs ormanda geze geze bugünkü kaplıcanın bulunduğu yere gelmiş ve sıcak suya rastlamıştır. Yorgunluğunu gidermek için ayaklarını sıcak suyun içine bırakmıştır. Bir müddet sonra vücuduna su değen yerleri soyulmaya ve iyileşmeye başladığını görünce, bu sıcak suda bir müddet daha yıkanmış ve tekrar eski sağlığına kavuşmuştur.

Melike Belkıs’ın yanındaki muhafızlar, bu mutlu haberi hemen saraya iletmişler, bunun üzerine kral işin aslını öğrenmek için yanına ustalarını da alıp gelerek bugünkü “Büyük Paşa” denilen kısmın üzerini yaptırarak kaplıca (hamam) şekline getirmiştir.

Bu efsaneye göre kaplıcanın Arapların Çermik’i fethinden önce inşa edildiği anlaşılmaktadır. Çermik sıcak su kaynağının ise, çok daha eskiden var olduğunu (498) ve bir ara kuruduğu, Yukarı Dicle ve Fırat Bölgesinin en iyi yerli kaynağı olan Amidli Mar-Yeşuva’nın “Vakayinamesi”’nden öğreniyoruz.

Çermik’te bulunan kaplıcalar iki kısım olup, Hamambaşı ve mevkiinde bulunan ve arşiv kaynaklarında “Kudret Hamamı” diye zikredilen bölüm ortaçağdan kalmadır.

İlçe merkezindeki “Saray Hamamı” denilen yer ise 16. yy. burada yaşayan “Beyler” tarafından yaptırılmıştır. O zaman ısıtma su ile işletilen bu bölüm, bir ara 3 km uzaklıktaki kaplıcalardan borular vasıtasıyla getirilen yer altı sıcak suyu ile çalıştırıldı. Ancak şu anda kaderine terk edilmiş vaziyette bulunmaktadır.

Çermik’te kaplıcalarla ilgili olarak bir çok kez haziran ayında “Melike Belkıs” şenlikleri adı ile festival düzenlenmektedir. Adını kurucusunun isminden alan bu şenliklerin geleneksel hale getirilmesine, ilçe kültürüne ve turizmine faydalı olması için çalışılmaktadır.

Kaplıcanın Mevcut Durumu:

Kaplıcalar Belediye tarafından işletilmektedir. “Büyük Paşa” ve “Küçük Paşa” denilen tarihi hamamların yanında iki adet localı ve bir adet “Özel Aile Kabinleri” olmak üzere beş ayrı binada hizmet verilmektedir. Çevresinde birçok turistik amaçlı otel ve pansiyon bulunmaktadır. Yaklaşık 800 yatak kapasitesi ile yılda 250.00-300.00 ziyaretçiyi ağırlamaktadır.

Büyük Paşa Hamamı’nda; 1, Küçük Paşa Hamamı’nda 1, erkeklere ait localarda 1, kadınlara ait localarda 1 olmak üzere toplam 4 adet havuzu bulunmaktadır. Havuzlar müşterek kullanılmaktadır. Ziyaretçilere gerekli olan hizmetler sunulmaktadır.

Kaplıcanın Özellikleri:

Kaplıca suyunun grubu sodyumlu, bikarbonatlı klorlu sülfatlı, iyotlu, bromürlü, iyodürlü ve kükürtlüdür. 48 0C olup radyoaktivitesi 10 Eman Ph değeri 7.6’dır. Banyolara çok elverişlidir. Ancak içmelere elverişli değildir.

Kaplıca Suyundan Şifa Bulan Hastalıklar:

Çermik Kaplıcaları iltihaplı romatizmalar nevrit, polinevrit, çocuk felci kadın hastalıklarının kronik sendromları koklama ve serpintilerine ile de üst teneffüs yolları hastalıklarında çok iyi sonuçlar alındığı tıbbi araştırmalar neticesinde kanıtlanmıştır.

Kaplıcadan Yararlanma:

Çermik Kaplıcası dört mevsim hizmete açıktır. Ancak tedavi amaçlı kullanımı genellikle Haziran, Eylül ayları arasında yoğunluk kazanmaktadır. Tavsiye edilen kullanım süresi 21 kür’dür. Kaplıca bölgesinde bulunan Dicle Üniversitesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı birimine sevkli gelen hastalara gerekli tıbbi müdahale de yapılmaktadır. Kalp yetmezliği olan hastaların doktor tavsiyesi olmadan kaplıcaya girmesi risklidir.

GENEL DURUM

Termal Kaplıcaları ile ünlü Yeşil Çermik ilçemiz Diyarbakır’a 90 km mesafededir. Dört yanı yüksekliklerle çevrili olan ilçe toprakları Güney Torosların güney eteklerinden başlar ve güneye doğru alçalır. Heykel Dağı eteklerine kurulu ilçede karasal iklim hüküm sürer. Denizden yüksekliği 710 m, yüzölçümü 1032 km2’dir.

Halkın geçimini çiftçilik, hayvancılık, bağcılık , ve küçük el sanatları ile sağladığı ilçenin diğer bir ekonomik faaliyeti de Kaplıcalara bağlı olarak gelişen otel, pansiyon ve lokanta işletmeciliğidir. Çermik’teki birçok tarihi yapılar ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir. Bunlardan Haburman Köprüsü, Çermik Kalesi, Ulucami, Çeteci Abdullah Paşa Medresesi, Eski Saray ve Hamamı sayılabilir.

KONAKLAMA

İlçenin 3 km uzaklığında bulunan kaplıcalar mevkiinde birçok otel ve pansiyon bulunmaktadır. Burada her bütçeye uygun barınma olanağı mümkündür.

Diyarbakır Hani ilçesine 3 km. uzaklıkta bulunan Anakaris Suyunun çevresinde herhangi bir tesis bulunmamaktadır. Bu suyun ne zaman bulunduğu konusunda da bir bilgi yoktur.

Burada içme kürleri yapılmakta olup, sarılık, karaciğer hastalıklarına iyi geldiği ve böbrek taşlarının düşürülmesinde etkili olduğu bilinmektedir.

Golan KaplıcalarıKarakoçan İlçesi Yoğunağaç Köyü mevkiinde bulunmaktadır. Sıcak su kaynakları ( Termal ) Ülkemizin önemli bir yer altı zenginliğini oluşturmaktadır. Söz konusu kaynakların verimli bir şekilde kullanılmasından da İl Özel İdareleri sorumlu olduğundan; Karakoçan İlçesi Golan Kaplıcalarını daha verimli ve sağlıklı bir şekilde kullanılabilmesi için ilgili yerde sondaj çalışması yapılmasına ve tesisler kurulmasına gerek duyulmuştur.Açılan kuyunun derinliği 400.60 metre, çıkan suyun sıcaklığı 43 derece olup, artaziyen debisi 25 lt/sn’ dir. Söz konusu kaplıca halkımızın hizmetine sunulmuştur.

Elazığ’a 7 km. uzaklıkta ve kuzeyinde bulunan, çevresi bağlık ve bahçelik olan bir yerde kaynayan Mürüdü Suyu bir çeşmeden akmaktadır. Suyunun soğuk, kireçli ve karbonhidratlı oluşu nedeniyle birçok hastalığın yanısıra özellikle sarılık hastalığına iyi gelmektedir.

Elazığ’a 19 km. uzaklıkta ve Yurtbaşı beldesinin yakınlarında bulunan su, birçok gözeden oluşmuştur. Maden suyunun sıcaklığı 17.5 ^o C olup, saniyede 1 litre akmaktadır. Özellikle böbrek, İdrar yolları ve mide hastalıklarına iyi gelmektedir. Özel bir kuruluş tarafından işletilen içmecenin yol, elektrik v.b. altyapıları yaptırılmıştır.

Elazığ’ın 7 km. Güneydoğusunda bulunan Akçakiraz (Perçenç) beldesi yakınlarında Hoşrik adıyla bilinen ve bir ağacın altından çıkan sudan, yöre halkı tarafından çamur yapılıp vücuda sürülerek faydalanılmaktadır.

Bir dere kenarında saniyede 5 litre kaynayan ve sıcaklığı 12 ^o C olan Perçenç Acı Suyundan ise içme ve banyo uygulamalarıyla yararlanılmaktadır.

Elazığ’a 5 km. uzaklıkta bulunan Harput’ta kalenin kuzeyindeki dere içerisinde yer alan ve turistik bir görünüm arzeden Dabakhane binası, 1988 yılında daha önceki ne zaman ve kim tarafından yapıldığı bilinmeyen ahşap binasına uygun bir şekilde yapılarak hizmete açılmıştır. Üç kurnası mevcut olup kurnalar birbirleriyle ilişkilidir. Kurnalar içerisindeki sular sürekli yenilenmektedir Sıcaklığı 5o C olan su renksiz, kokusuz, berrak, içme suyu kriterine uygun olup, iletkenliği 410 mg. ve PH 7.9 dur. İçerisinde sodyum, potasyum, karbonat, sülfat, klorür, iyodür, amonyak, nitrat ve nitrit bulunur.Dabakhane suyunun, mide, bağırsak, karaciğer, hastalıkları ile ruhi depresyonlara iyi geldiği bilinmektedir.

Yukarıda belirtilen içmece ve kaplıcalardan başka İlimizde, Etminik Maden Suyu, Kumbariş Şoş Maden Suyu, İçme Müshil Suyu, Palu ilçesinde Buban Hame Kaplıcası ve Çelebi Şorik Maden Suyu gibi şifalı sular da bulunmaktadır.

Zamanımıza kadar ulaşabilmiş klasik Osmanlı tipi hamamlardan biridir.Soyunma ,ılklık ve yıkanma yerlerinden meydana gelmiştir. İki giriş kapısı bulunur. Batı kapısının sade olmasına rağmen Doğu kapısının kubbeli oluşu dikkat çekicidir. Soyunma yeri kare planlı ve üzeri kubbe ile örtülüdür. Günümüzde tamamen yıkılmış olan ılılıktan , yıkanma yerine geçilir.

Sarahatun Camii bitişiğindeki klasik tipte bir Osmanlı yapısıdır. Soyunma yeri kare planlı üzeri kubbe ile örtülü olup, iki kapısı mevcuttur. Yıkanma yeri Sarahatun Camiine dayanır. Bu yapı Yavuz Sultan Selim’in Sipahi Beylerinden Cemşit Bey tarafından 16.asrın ilk yarısında yaptırılmıştır. Günümüzde restore edilerek kullanılır hale getirilmiş ve hizmete açılmıştır.

Ekşisu (Böğert Maden Suyu)

İl merkezine 11 km uzaklıktaki bölgede bulunan ve Ekşisu adı verilen Böğert maden suyu, sağlık yönünden oldukça önem taşımaktadır. Maden suyu; anemi, karaciğer, mide, bağırsak ve safra yolları hastalıklarına iyi gelmektedir.

Ekşisu kaynağının yakınında bulunan su, büyük bir oluktan kaynamaktadır. Miktarı dakikada 1 ton hesap edilmiştir. Özelliği, sodyum, magnezyum ve, kalsiyum hidrokarbonatı iyonları ile bu su, ekşisudan daha müessir olup, mide bozukluktan, diyabet, çocukların yeme isteksizlikleri, karaciğer ve safra yolları hastalıktan tedavisi ve cilt hastalıklarına iyi gelmektedir. Bol miktarda kükürt içermektedir.

Ekşisu yakınındaki kaplıca, 33 derecelik ısıya sahiptir. Su banyosu şeklinde kullanılan kaplıca suyu, cilt, romatizma, damar sertliği ve kalp hastalıklarına iyi gelmektedir. Ilıca 12 adet kapalı havuzu ile hizmet vermektedir.

Pasinler Kaplıcaları (Pasinler-Hasankale) Erzurum Pasinler ilçesindeki Pasinler Kaplıcası 205 metreden doğal çıkışlı olup, 15 lt/Sn. akım değerine sahiptir. Bu kaplıcanın suyundan romatizma, sinir ve kas yorgunluğu, çeşitli sinirsel hastalıklar, eklem ve kireçlenme tedavisinde yararlanılmaktadır. Kaplıca suyu 39-45 C. Arasında değişmekte olup, bikarbonatlı, klorürlü, sodyumlu, karbondioksitli ve kısmen de radyoaktif bileşimlidir.

Pasinler Kalesinin güneyinde Hasankale Çayının iki yanında birbirlerinden yaklaşık 50 m. uzaklıkta yan yana iki ılıca bulunmaktadır. Bunlardan güneyindekine “Büyük Çermik” kuzeydekine “Küçük Çermik” denilmektedir. Büyük Çermik Kitabesine göre; 1565 yılında Dulkadiroğullarından Şah Bey tarafından yaptırılmıştır. Buradaki yapının içinde şifalı soğuk su kaynağı bulunmakta olup, üzeri 14.50 m çapında bir kubbeyle örtülüdür. Sultan I.Murad tarafından 1749 yılında onarılmış ve bazı eklemeler yapılmıştır. Büyük Çermik’ in 50 m. kadar kuzeyinde olan Küçük Çermik Hasankale Çayı’nın karşı kıyısındadır. Bu çermiğin ortasındaki 1.5 m. derinlikteki havuzu ve üzerini örten 8 m. ölçüsünde kubbeli bir mekân bulunmaktadır. Küçük Çermik’ i Şah Bey’ in kardeşi Mirza Ali’nin yaptırdığı söylenmektedir.

Erzurum’a 18 km. uzaklıktaki Ilıca Kaplıcalarının suyu 39.4 C. toplam sertlik: 38 frans, Kalaviyet: 32.3, görünüş berrak, renk hafif sarı, koku yok, tortu az, Sodyum İyonu: 112 Mg./Lt., Magnezyum İyonu: 47.4 Mg./Lt., Demir ve Alüminyum: 3.6 Mg./Lt., Klor İyonu: 1403.3 Mg./Lt., Hidrokarbon: 1970.3 Mg./Lt., Akım değeri: 6 Lt/Sn. Bu kaplıcaların suları; mide, bağırsak, karaciğer, safra kesesi, beslenme bozuklukları ve romatizma hastalıklarına olumlu etki etmektedir.

Selçuklular tarafından yaptırılan kaplıca, 1965 yılında İller Bankası tararından tekrar inşa edilmiş, banyo kısımları ve havuz önlerine hamam eklenmiştir.

Erzurum Köprüköy ilçesindeki Köprüköy Kaplıcası ilçeye 58 km. uzaklıktadır. Bu kaplıcanın suyu 26 C. olup, bikarbonatlı, sodyumlu, kalsiyumlu, karbondioksitli, demirli ve bromürlü bir bileşime sahiptir. Suyun Ph değeri 6.12’dir. Akım değeri ise 101 lt/sn’dir.

Kaplıcanın suyu sindirim sistemi, böbrek ve idrar yolları, kan dolaşımı ve kalp hastalıkları, metabolizma bozuklukları ve romatizmal rahatsızlıkların tedavisinde yararlanılmaktadır.

Bunların dışında Erzurum’da Soğuk Çermik, Uzunahmet Çermiği, Başpınar Çermiği, Kızıl Çermik, Köprüköy yakınında Deli Çermik ve Çamuru bulunmaktadır. Bu çermikler romatizma, kadın hastalıkları ve deri, siyatik ve felç gibi hastalıklara iyi gelmektedir.

Merkez Hamamlar

Eskişehir il merkezinde, Porsuk Nehrinin güney kısmında bulunan termal su kaynakları, tıbbi amaçlı olduğu kadar mevcut konaklama imkanları ile turizm amaçlı da kullanılmaktadır. 45 derece sıcaklığındaki termal sular, böbrek taşları, safra kesesi, gut ve cilt hastalıklarına iyi gelmektedir. Bu Hamamlardan bazılarının adları Has Otel Termal, Yeni Hamam, Erkekler Hamamı, Bahçeli Hamam v.b.dir.

Eskişehir’in 32 km. kuzeyinde yer alan Sakarılıca Kaplıcaları, Mihalgazi ilçesinde ve Sakarıılıca Köyü sınırları içinde, ormanlarla kaplı bir alan içerisindedir. Sakarıılıca Kaplıcaları sularının sıcaklığı 18-56 derece arasında değişmekte olup, bikarbonatlı, magnezyumlu ve hipertermal özellikler göstermekte ve mide hastalıkları, romatizmal hastalıklar, kadın hastalıkları, kırık ve çıkıklar, sindirim ve beslenme bozukluğu hastalıklarına iyi geldiği bilinmektedir. İl Özel İdaresine ait termal bir otelin yanı sıra Sakarıılıca Belediyesine ait değişik konaklama imkanları da bulunmaktadır.

Sivrihisar’a 15 km. uzaklıktaki Hamamkarahisar Köyünde bulunan kaplıca, romatizma, sindirim sistemi hastalıkları, böbrek, idrar yolu hastalıkları, metabolizma bozuklukları ve sinir sisteminin uyarılmasında yararlıdır. Hamamkarahisar Kaplıcasında İl Özel İdaresine ait bir konaklama tesisi yer almaktadır.

Eskişehir’e 13 km. uzaklıkta Kızılinler Köyünde bulunan Kızılinler Kaplıcasının su sıcaklığı 38 derece olup, mide, böbrek, bağırsak, romatizma, kadın hastalıkları ve cilt hastalıkları tedavisinde yararlıdır.

Mihalıççık İlçesi, Yarıkçı Köyünün, Hamam Dağı’nın eteklerinde, Hamam Deresi kenarında bulunan Yarıkçı Hamamı suları 39 derece olup, kalsiyum karbonatlı ve kükürtlüdür. Romatizma, yara ve felçlere iyi gelmektedir.

Uyuz Hamamı: Alpu ilçesine bağlı Uyuz Hamamı köyündedir. İçme ve banyo kürleriyle faydalanılan kaplıca suyu deri hastalıklarına iyi gelmektedir.

Sinap (Sav) Suyu İl merkezine 8 km uzaklıkta Sav köyü yakınlarındadır.İçme olarak kullanılır.

Keçiborlu’ya 2 km uzaklıkta Değirmendere köyü yakınlarındadır.Mîde hastalıklarına iyi geldiği söyleniyorsa da, suda bulunan serbest kükürt asidi yüzünden içilmemesi tavsiye edilmektedir.

Isparta-Eğirdir yolu üzerinde Tota ormanları içindedir. Mîde ve barsak hastalıklarına iyi gelmektedir.

Keçiborlu’ya 4 km uzaklıktadır. Banyo ve çamur kürleri cilt hastalıkları tedâvisinde faydalıdır.