ก็เห็นข่าวจาก blognone ก็เลยมาเขียนถึงต่อ

เรื่องแรกคือ บางคนพอจะรู้อยู่แล้วว่า google มักจะเปลี่ยน logo ไปเรื่อยๆ ให้เข้าสถานการณ์ต่างๆ เช่น วันเทศกาลต่างๆ หรือเหตุการใหญ่ๆต่างๆ
ครั้งก็เช่นกัน เป็นการฉลอง 30 ปีเกม pacman เกมสุดคลาสสิค

และที่พิเศษกว่านั้นคือ มาเป็นเกม เล่นได้ด้วย มีเสียงด้วย

ใครยังไม่เห็นก็ลองเข้า google ดู

ทีนี้ก็มีคนแกะครับ
http://sumanrs.wordpress.com/2010/05/21/googles-pacman-doodle-reverse-engineering-101/

ได้ความว่าเป็น javascript หมด

มันทำให้นึกขึ้นมาว่า
ถ้าต่อไปเราไม่ใช้ flash player แล้ว เปลี่ยนมาใช้ html5 แล้วต้องทำเกมโดยเป็น javascript
อารมณ์ code ก็คงประมาณแบบที่ google ทำนี่แหละ

จริงๆ javascript ก็เป็นอะไรที่สนับสนุนด้านเกมอยู่ส่วนหนึ่งบ้างแล้ว อย่างน้อยก็รองรับ game loop และการขยับภาพ
หลายครั้ง เราเห็น web สมัย 5-10 ปีก่อน เล่น effect เยอะแยะ โปรยหิมะ มันก็คือส่วนหนึ่งของเกมเลย
เป็นเกมเล่นได้เลย ขยับได้เลยจริงๆ ก็พอจะเคยเห็นบ้าง แต่ไม่มาก เพราะเข้าว่าทำกันไม่สะดวก แถม function และความเร็วจำกัด เครื่องมือในการพัฒนาก็ลำบาก ไม่ค่อยมีดีๆเท่าภาษาือื่นเท่าไหร่

แต่ในอนาคต
ทางด้าน function นี่ก็ html5 ทำอะไรได้เยอะขึ้นมาก ทำ 3d หรือต่อ socket ยังได้เลย รอแค่ browser รุ่นใหม่ๆ ค่อยๆพัฒนาและผู้ใช้ก็ค่อยๆ upgrade มาใช้รุ่นใหม่มากขึ้น
ทางด้าน ความเร็ว ก็รู้สึกช่วงหลังๆ เราจะได้ข่าวพวก javascript engine เริ่มแข่งพัฒนาความไวในการทำงานกัน ก็ดูกันไปว่าต่อไปจะใช้ได้จริงแค่ไหน
ทางด้านเครื่องมือการพัฒนา อย่างน้อยก็เริ่มเห็น adobe เอาเครื่องมือตัวเองมาสนับสนุนทางการพัฒนางานใน html5 แล้ว

ก็ไหนๆเราก็เคยกล่าวถึง Humble Indie Bundle ใน entry ก่อนครั้งหนึ่ง ตอนเพิ่งเริ่มเปิดแล้ว
คราวนี้ก็ไม่มีอะไรนอกจากสรุปตอนจบครับ

ยอดสมทบทุนรวม $1,273,449 (คิดเป็นเงินไทย ที่ 1 ดอลลาร์ = 32.6 บาท จะได้ 41,208,809.64 บาท)
จำนวนผู้สมทบทุน 138,796
สมทบทุนเฉลี่ยคนละ $9.17

ถ้าเอายอดเฉลี่ยต่อคนแบ่งตามระบบปฎิบัติการ จะได้ว่า
- Windows เฉลี่ยที่ $8.05
- Mac เฉลี่ยที่ $10.18
- Linux เฉลี่ย $14.53

เขาก็พูดกันขำๆว่า คนใช้ Linux ใจป้ำกว่าคนใช้ Windows เกือบ 2 เท่า

รู้สึก 2-3 วันก่อนจบ จะมีคนบริจาคเกมเข้าโครงการนี้อีก 1 เกมคือ เกมชื่อ Samorost 2 ใครสมทบทุนวันแรกๆ ยังไม่ได้ download เกมนี้ แล้วสนใจก็ไป download ได้ครับ

พอดีกำลังตรวจอันดับหนังสือขายดีในประเทศไทยดู ก็เห็นชื่อนี้พอดีครับ
Tales Runner ศึกการ์ดภาษาอังกฤษแห่งโลกนิทาน เล่ม 1
อ่านชื่อเราก็รู้แน่นอนว่า น่าจะเป็นหนังสือสอนภาษาอังกฤษสำหรับเด็ก

สิ่งที่พิเศษกว่าหนังสือแนวนี้ทั่วไป และทำให้ต้องนำมาเขียนถึงก็ถือ ชื่อ Tales Runner
คิดว่าหลายคนน่าจะรู้จักชื่อนี้ ว่าเป็นเกม online มาจากประเทศเกาหลี รู้สึกจะมีเปิดในไทยด้วย (โดยส่วนตัวไม่เคยเล่นเพราะไม่ค่อยมีเวลาเท่าไหร่ แต่พอจะเคยเห็นสื่อโฆษณาของเกมนี้บ้าง)

ข้อคิดที่ได้
- content จากเกาหลีบุกมาขายระดับนานาชาติ รวมทั้งที่ไทยก็เป็นที่หนึ่ง
บอกตามตรงว่า ค่อนข้างแปลกตา ปกติเราจะเห็นแต่ของญี่ปุ่น กับฝรั่ง
เกาหลีกำลังรุกเรื่อยๆ
- การแตกไลน์ของ content เราสร้างตัวละครมาในเกมแล้ว มันไม่จำเป็นจะต้องจบแค่นั้น มันสามารถต่อยอดไปสื่ออื่นได้
จริงๆ เราก็เห็นกันบ่อยๆ ที่ content จะข้ามสื่อกันไปมา ระหว่าง เกม เพลง หนังสือการ์ตูน หนัง animation หรือแม้แต่หนังคนแสดง หรือในกรณีนี้ ก็มาสื่อการสอนสำหรับเด็กเลย (ยากง่ายหรือเหมาะสมอย่างไรก็ว่ากันแต่ละกรณีไป)
ข้อดีก็คือ ได้ใช้ฐานแฟนๆร่วมกัน ไม่นับจาก 0 รวมทั้งเป็นการเสริมภาพลักษณ์ความแข็งแกร่งของ brand ไปด้วย
ถ้าน้องๆคนไหนไม่เคยคิดเรื่องนี้ ลองเอามุมนี้ไปดูก็น่าสนใจ แน่นอนว่าไม่ใช่ดุ่ยๆก็ทำได้ ถ้าทำไปแล้วขายไม่ออกก็เจ็บตัว แต่อย่างน้อยดูไว้เผื่อถ้าใครสนใจลองทำการบ้านดู มันก็อาจจะต้องมีการลองผิดลองถูกบ้างเหมือนกัน แต่ถ้าสุดท้ายได้ก็สนุก มันเป็นปลายทางของการที่วงการเจริญเต็มที่ด้านหนึ่ง
- การผลิตสื่อต่อยอด คนสร้างตัวละครมาตอนแรก ไม่จำเป็นต้องมาทำในส่วนสื่ออื่นก็ได้ ถ้าไม่ถนัดหรือไม่มีเวลา (คนเราคนหนึ่งคงเก่งทุกอย่างไม่ได้มาก หรือถึงทำได้ก็คงกินเวลามาก) อาจจะให้เพื่อนที่ถนัดด้านนั้นทำให้แทน หรือขายลิขสิทธิ์ไปให้ผู้ซื้อลิขสิทธิ์ไปทำเอง
- วงการเกม เป็นวงการที่มีส่วนส่งเสริมซึ่งกันและกันกับวงการอื่น ทั้งทางด้าน การ์ตูน และหนัง หรือสิ่งพิมพ์ ฯลฯ
เราลองไปถามคนวาดการ์ตูนดูได้ ถ้าเกิด การ์ตูนของเขา ได้เป็น animation เขาจะรู้สึกอย่างไร
ทำเกมไม่จำเป็นจะต้องคุยกับคนเฉพาะคนทำเกมเหมือนกัน ลองมีเพื่อนเป็นคนทำอย่างอื่นบ้าง อาจจะได้อะไรสนุกๆ
– แต่เสริมนิดหน่อยว่า ทำอะไรมีได้ทั้งสำเร็จและล้มเหลว ก็ให้มาพร้อมกับความรับผิดชอบกับคนที่มาด้วยกันกับเราไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้นนะครับ

ภาครายจ่าย server ก็มีส่วนสำคัญในการทำเกม online เหมือนกัน
เกม offline ขอแค่เล่นแล้วพอจะลื่น ก็พอไปได้
แต่ว่าเกม online จะดูแค่นั้นไม่ได้ เพราะว่าทุกๆการใช้ cpu จะเป็นค่าใช้จ่าย แถมคนเล่นพร้อมกันจำนวนเยอะๆ โอกาสพุ่งขึ้นจนท่วมรายได้ง่ายมาก
ลองนึกดู เช่น คน 1000 คนเล่นพร้อมกัน แล้วแต่ละคนขอประมวลผลข้อมูล ด้วยความถี่วินาทีละ 1 ครั้ง แต่ละครั้งขอประมวลผลข้อมูล 100 รายการ
แปลง่ายๆก็คือ server เราต้องประมวลผลข้อมูล 100,000 รายการทุกวินาที หรือถ้าคิดเป็นชม. ก็ 360 ล้านรายการต่อชม. อาจจะทำ server เราดับได้เลย (ถ้าใช้ shared server หรือ server ตัวเดียว) หรือถ้าเป็น cloud computing อาจจะไม่ดับ (นี่คือข้อดีอันหนึ่งของ cloud computing (บางเจ้า) คือมันสามารถขยายตัว (scale) เพื่อรองรับงานเพิ่มได้โดยอัตโนมัติ) แต่จะทำเราตกใจเมื่อตอนจ่ายเงินค่าใช้งาน อาจจะแย่ขนาดเป็นหนี้ก้อนโต ต้องขายบ้านเพื่อใช้หนี้ (ได้ขนาดนั้นจริงๆ — เช่น วันละ 3,000 เดือนนึง 90,000 ปีนึงล้านกว่า)

สำหรับภาค รายจ่าย ถ้าเอาเท่าที่นึกออก คงแบ่งเป็น 3 แนวใหญ่ๆ

1. ให้คนอื่นจ่ายค่า server แทน
เบื้องต้นลองดูก่อนว่า เราจำเป็นจะต้องตั้ง server เอง จ่ายค่า server เองมั๊ย
ก็มีคนก็มองเห็นว่า มีคนทำเกมได้เยอะแยะ แต่ติดปัญหาเรื่องการหา server ที่ต้องใช้ความรู้ เวลาในการติดตั้ง เวลาในการมาคอยดูแล และใช้เงินด้วย ก็เลยมาเสนอทางเลือกในส่วนนี้ของ value chain ให้ โดยการรับบริการ hosting พร้อมใช้และฟรี
ของฟรี 100% ไม่มีในโลก ก็อาจจะมีข้อแลกเปลี่ยนและข้อจำกัดนิดหน่อยนะครับ เช่น เขาอาจจะขอแปะโฆษณาหน่อย และอาจจะมีข้อจำกัดทางด้าน infrastructure ของแต่ละเจ้า อาจจะมีไว้สำหรับเกมบางประเภทเท่านั้น
ก็ลองเลือกใช้กันดู ตามเหมาะสม อาจจะเข้าหรือไม่เข้ากับกรณีของเรา ดูแล้วแต่เจ้าไปนะครับ ถ้าไม่ตรงเลยก็ไปข้ออื่นต่อ
แต่ถ้าตรงก็เรียกว่า win-win solution เราไม่ต้องเสียเวลาจัดการและเงินทุนเริ่มต้นด้าน server รีบทำเกมออกมาให้คนเล่นได้รวดเร็ว เอาเวลาไปเน้นด้าน content ได้เต็มที่
ส่วนเขาก็ได้ส่วนแบ่งโฆษณานิดหน่อยและ brand asset ของเขา

ตัวอย่างของ แนวนี้ ก็เช่น Nonoba ที่รับ host เกม flash ฟรี มีเก็บ database ได้ส่วนหนึ่ง มี multiplayer API มีระบบสำเร็จรูปให้ส่วนหนึ่ง เผื่อไม่ต้องทำเอง เช่นระบบ Lobby
สนใจก็หา google เอาเองต่อนะครับ ไม่ก็อาจจะเอามาเขียนแนะนำเพิ่มวันหลัง

2. การเลือกใช้ server ที่เหมาะสม
การเลือกตั้ง server สำหรับเกมมีหลายแบบ มีรูปแบบค่าใช้จ่ายไม่เหมือนกัน ถ้าเราเลือกดีหน่อย ก็จะได้แบบที่รับงานเราได้ โดยราคาไม่แพงเกินไป
แต่ถ้าไม่รู้เลย ตั้งไปแล้วอาจจะพบว่า รับงานที่ทำไม่ไหว ล่ม หรือแพงเกินไป
ไว้อาจจะลงลึกมากขึ้นวันหลัง

3. การออกแบบ protocol
อันนี้ก็ค่อนข้าง technical หน่อยนะครับ ฟังจาก IT มาอีกที มึนๆเหมือนกัน
- ผลักการคำนวณไปที่ client
หลายอย่าง ไม่จำเป็นจะต้องให้ server ประมวลผลเองหมด อย่างเช่น การเดินของ monster ถ้ามีรูปแบบแน่นอน และไม่เปลี่ยนสูตรบ่อย อาจจะไม่จำเป็นต้องให้ server คอยคำนวณและ update ให้ ให้ client เอาไปคำนวณเองได้เลย
อันนี้ก็แล้วแต่เกม และความสำคัญของข้อมูลว่า ไว้ใจให้ client เอาไปคำนวณเองได้มั๊ย (กลัวปัญหาเรื่องโกงการคำนวณ) ข้อมูลต้อง interactive แค่ไหน
ถ้าทำได้ ก็แน่นอนว่า ประหยัด cpu ของ server ไปได้มาก
- พยายามให้ protocol เป็น event driven แทน การ polling ซ้ำๆ
ถ้าเราใช้ protocol แบบที่ต้องคอย check event ทุกๆ . . เท่าไหร่ milliseconds ก็ตามแต่
สิ่งที่จะเกิดคือ ไม่ว่าจะเกิด event หรือ ไม่เกิด event มันก็ต้องเกิดการ request และทำงานของฝั่ง server
แม้แต่ตัวละครยืนเฉยๆ ก็ยังต้องคำนวณ
แต่ถ้าใช้ protocol แบบ event driven ส่งข้อมูลและ update เมื่อเกิด event ขึ้นเท่านั้นแทน จะทำให้ไม่ต้องสิ้นเปลือง cpu และช่องทางการส่งข้อมูลมากเกินจำเป็น รับคนเล่นต่อ server ไำด้มากกว่า
- algorithm optimization
การคำนวณบางอย่าง มีวิธีการคำนวณได้หลายวิธีที่ได้คำตอบเหมือนกัน แต่ว่าแต่ละวิธีใช้ cpu ในปริมาณที่ไม่เท่ากัน ก็ถ้าเรามีฝ่าย IT ที่เก่งทางด้าน algorithm และมีเวลาหน่อยเขาอาจจะปรับปรุง algorithm ทำให้การคำนวณใช้ cpu น้อยกว่าปกติได้ และได้มากหลายเท่าซะด้วย งานบางอย่างปกติต้องคำนวณ 1000 รอบ เขาอาจจะทำให้เหลือแค่ 10 รอบ หรือแม้แต่ 1 รอบเลยก็ได้ (ร้อยเท่า พันเท่า)
เรื่องนี้มีผลมากจริงๆ ถ้ารู้จักคนฝ่าย IT ที่เก่งด้านนี้ ลองถามได้ครับ เขาทำหน้าแบบมันเป็นเรื่องยิ่งใหญ่มาก ซึ่งมันก็ใหญ่จริงๆแม้เราจะเข้าใจสิ่งที่เขาทำหรือไม่ก็ตาม เพราะถ้าทำไม่ดีอาจจะทำให้เราเป็นหนี้มหาศาล ต้องขายบ้านมาใช้หนี้ได้
เห็นเขามีคำเรียกของเขา ว่า complexity พยายาม เลี่ยง O(N) ขึ้นไป พยายามให้เป็น O(1) ให้ได้
การคำนวณที่ใช้ในเกมบ่อยๆก็เช่น การหาทางเดินแบบเลี่ยงสิ่งกีดของของตัวละครทีละจำนวนมาก การคำนวณการชนของวัตถุจำนวนมาก หรือการเรียงลำดับการประมูลราคาต่ำสุดสูงสุด การจัด ranking
– caching เป็นเทคนิคอันหนึ่งที่ใช้กันมาก
- sharding / zoning
ถ้าคนเล่น อยู่ในห้องเดียวกันเยอะๆ จะทำให้ต้องคำนวณและส่งข้อมูลเป็น NxN อย่างเลี่ยงไม่ค่อยได้ เช่น มีคน 1000 ถ้าอยู่ในห้องเดียวกัน จะต้องคำนวณประมาณ 1000×1000 = 1,000,000
มันโตเร็วมากด้วย
แต่ถ้าเราเราแบ่ง 1000 คนเป็นหลายห้องย่อยๆแทน มันจะลดการคำนวณโดยรวมได้
เช่น จาก 1000 คน แทนที่จะให้อยู่ห้องเดียว ก็แยกเป็น 2 ห้อง ห้องละ 500 คน ก็จะได้ว่า ต้องคำนวณรวมๆ ประมาณ 500×500x2 = 500,000 แทน ลดลงได้มากเลย
ถ้ายิ่งแบ่งให้อยู่แยกกันได้หลายห้อง ให้ขนาดของแต่ละห้องยิ่งเล็กๆ ก็จะยิ่งลดลงได้มากอีกหลายเท่า

เรื่องพวกนี้ควรให้ฝ่ายออกแบบเกมมาประสานงานกับฝ่าย IT ในการทำอะไรต่างๆ ต้องถ่วงดุลย์กันระหว่าง feature ในเกมกับค่าใช้จ่าย ให้พอดีๆ
อาจจะต้องมาคุยกับฝ่ายการตลาด ในเรื่องการตั้งเป้าค่าใช้จ่ายที่เหมาะสมกับรายได้ที่คาดการณ์ไว้ด้วย

วันนี้พอแค่นี้ครับ

นานมาแล้ว จำไม่ได้ว่าเดือนไหน จำได้แค่ว่า เคยเขียนเรื่องที่ว่า คนเล่นเกม facebook ที่เห็นเยอะๆนี่ นับคนที่จ่ายเงิน มีแค่ 1% ของคนเล่นทั้งหมดเอง
ซึ่งทำให้คนทำเกม online จะต้องคิดเหมือนกัน
เกม online จะมีเรื่องต้องคิดมากกว่าเกม offline อย่างน้อยก็ในเรื่อง ต้นทุนทางด้าน server
เกม offline จะใช้การประมวลผลของเครื่องผู้เล่น โดยหลักขอแค่เล่นได้ไม่กระตุก เรื่องก็พอจะจบแค่นั้น
แต่ถ้าเป็นเกม online จะมีการประมวลผลทางด้าน server ที่คนเล่นจำนวนอาจจะเป็น ร้อย เป็นพัน หรือเป็นแสน มาประมวลผลพร้อมๆกันในเครื่องของฝั่งผู้ให้บริการ database ก็วิ่งไม่หยุด
ถ้าใครใช้พวก server แบบคิดเงินตาม ปริมาณ cpu ที่ใช้ ก็อาจจะเห็นได้ชัดว่า ตัวเลขมันวิ่งพุ่งจนตกใจได้

การบริหารต้นทุน ทั้งด้านรายรับ และรายจ่าย จึงมีความสำคัญ
เพราะถ้าเราหารายได้ได้ไม่พอรับรายจ่าย ก็หมายถึงว่า เจ็บตัว ขาดทุน
ถ้าเกมดัง แทนที่จะมีรายได้ กลับกลายเป็นยิ่งขาดทุน (ต่อให้เราทำเกมโดยไม่อยากได้กำไรเลย . . . แต่ถ้าต้องมาเป็นภาระเราต้องจ่ายเงินจำนวนเยอะๆด้วย ก็คงไม่สนุกเท่าไหร่)

ผมว่าจะเขียนต่อนานแล้ว แต่ลืม
พอมานึกดูเริ่มลืมๆแล้วว่าจะเขียนอะไร วันนี้ก็มาเขียนไว้ก่อน ก่อนจะลืมกว่านี้
คิดว่า จะแยกเป็นภาครายจ่าย ที่ต้องคุมไม่ให้มากเกินไป กับรายรับ ที่พยายามหาให้ได้พอประมาณ ไม่น้อยเกินไป นะครับ

วิธีการดูคร่าวๆก็ประมาณนี้ครับ
เอาแบบคร่าวๆง่ายๆ คือ ลองคำนวณดูว่า รายได้ (จะจ่ายโดยเฉลี่ย) ต่อผู้เล่น 1 คน ต่อเดือน ลบกับ รายจ่ายค่า server ต่อผู้เล่น 1 คน ต่อเดือน ออกมาเป็นเท่าไหร่
ถ้ามันเป็น + ก็ดี เราก็พยายามวิ่งหาคนเล่นมาเพิ่มเลย ยิ่งเยอะยิ่งน่าจะได้รายได้มาก
แต่ถ้ามันเป็น – เราอาจจะต้องมาจัดการเพิ่มเติมหน่อย ไม่งั้นยิ่งคนเล่นเยอะ ยิ่งขาดทุน

จำได้ว่า มีคนผ่านมาท่านหนึ่งมา share ประสบการณ์ว่า บริษัท เล็งจะทำเกมบน facebook เหมือนกัน แต่ว่า พอคำนวณแล้ว ตั้งสมมติฐานว่า คนเล่น 1 คนจะจ่ายเงิน 300 บาท ทั้งชีวิต แล้วไม่จ่ายเพิ่มอีก
ค่าใช้จ่าย server มีแต่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
แถมต้องเอาคนมาจมกับ project ต้องคอย update เกม จ่ายเงินเดือนเรื่อยๆ เอาออกไปทำ project อื่นไม่ได้อีก
คำนวณแล้ว ยังไงก็ดูไม่มีทางกำไรได้เลย
ก็เลยยกเลิกไม่ทำดีกว่า

ก็ครับ เป็นกรณีศึกษาได้อันหนึ่ง คือ ถ้าตั้งสมมติฐานว่าอย่างนั้น ก็คำนวณถูกแล้วล่ะครับว่า ยังไงก็ไม่มีทางกำไรได้เลย
ตรงนี้เป็นประเด็นสำคัญอันหนึ่งเลย
มันทำให้เราเห็นอย่างหนึ่งครับว่า เกม online ที่คนเล่นคนหนึ่ง เล่นนานๆ ยิ่งเล่นนาน ยิ่งเป็นค่าใช้จ่ายเรามาก แปรตามเวลาเล่นไปเรื่อยๆ
เราไม่สามารถตั้งเป้ารายรับ เป็นคงที่ครั้งเดียวต่อคนทั้งชีวิตได้ครับ
แต่ว่าเราต้องตั้งเป้าเป็น ให้คนเล่นคนหนึ่งจ่ายเรื่อยๆ ตลอดระยะเวลาที่เล่นครับ
อาจจะไม่ต้องถึงขนาดว่าคนเล่นทุกคนต้องจ่าย แต่ว่าให้มีบางคนจ่าย แล้วโดยเฉลี่ย เกินต้นทุน server มาได้

รูปแบบรายได้วิธีหนึ่ง ที่เรารู้จักกัน ก็การเก็บค่า air time รายเดือน
ก็มีข้อดี ข้อเสีย แต่โดยทั่วไป โดยเฉพาะในแถบเอเชียไม่ค่อยนิยมวิธีนี้

อีกรูปแบบการหารายได้คือ การใช้ item mall โดยหลักปล่อยเล่นฟรี คนเล่นอยากได้อะไรเพิ่มก็ซื้อตามสมัครใจ ไม่ต้องการก็ไม่ต้องซื้อ
ทีนี้คือ บางคนอาจจะมีความกลัวว่า คนเล่นก็มาเล่นเรื่อยๆ ค่าใช้จ่ายพุ่งเรื่อยๆ แล้วถ้าคนนึงซื้อ item แค่หนเดียวใช้ไปตลอดชีพ ไม่จ่ายอีกเลย แล้วจะเป็นไง ไม่ขาดทุนเรอะ (คำถามอันเดิมนั่นแหละครับ เราจะมาตอบกันตรงนี้)
ก็จะมี tip นิดหน่อยคือ พยายามให้ item เป็นแบบ ต้องซื้อเรื่อยๆครับ
ตัวอย่างเช่น
- ยาคูณ exp กับยาเดินเร็ว ก็จำกัดเวลาใช้ พอหมดเวลาเขาก็ต้องซื้อใหม่ ถ้าอยากใช้อีก
- ของใช้แล้วหมดไป เช่น ยาฟื้นพลัง ก็ซื้อใหม่เรื่อยๆ
- พวกเครื่องแต่งตัวที่ไม่มี status มากมาย แต่เน้นรูปลักษณ์ เน้น fashion มันก็จะมีมามีไปของมันตามเวลา พอ fashion แบบนึงตกยุค เดี๋ยวก็มี fashion ใหม่มาให้ซื้อใหม่

จะเสริมทางด้านรายจ่ายนิดหน่อย นะครับ ประเด็นพวกนี้เป็นประเด็นย่อยๆ อาจจะไม่กล่าวถึงในภาครายจ่ายอีก
- เกมต้อง update เรื่อยๆ ทำให้มีต้นทุน production เรื่อยๆ : มีข่าวดีอย่างหนึ่งคือ ถ้าระบบเกมเสร็จแล้ว การจะเพิ่มอะไรทีหลัง คงไม่ได้ใช้ต้นทุนมากเท่ากับตอนแรกๆ
อย่างเช่น การเพิ่ม monster เข้าเกมตัวหนึ่งตอนหลัง ก็คงไม่ได้เขียนโปรแกรมอะไรเพิ่มมากนัก เพราะ code ระบบพื้นฐานก็ทำเสร็จไปแล้ว ก็ reuse ใช้ไปได้ตลอด
ยกเว้นก็แต่ว่า เราก็จะเพิ่มระบบอะไรใหญ่ๆเยอะมาก . . . ถ้าเราเห็นว่าเกมเราจะไปต่อได้ อยากลงทุนต่อ ก็ว่ากันไป
- คนเล่นคนนึงมาเล่นแล้วอาจจะไม่ได้เล่นตลอดไปครับ หลายคนเบื่อก็เลิกเล่น — ซึ่งการเลิกเ้ล่น ก็จะเป็นการเลิกใช้ cpu server เราไปด้วย
เพราะงั้นต้นทุน cpu คงไม่ได้โตแบบบวกไปเรื่อยๆแบบที่กลัวขนาดนั้นครับ หลักๆจะคิดเฉพาะคนเล่นที่ active จริงๆขณะนั้น

ก็คงพอจะเริ่มเห็นภาพ ให้พอมีทางกำไรได้บ้างแล้วนะครับ โดยเพิ่มวิธีมองไปแค่นิดเดียว

บางคนอาจจะงง “CRM คืออะไร?”
CRM ย่อมาจาก Customer Relationship Management แปลไทยว่า การบริหารความสัมพันธ์ลูกค้า
ถ้าสำหรับเกม ลูกค้า ก็คือผู้เล่น

บริหารไปทำไม ความสัมพันธ์?
ก็ถ้าไม่บริหารเขาอาจจะเล่นกับเราแป๊บเดียว
แต่ถ้าบริหารเขาอาจจะอยู่กับเรานานๆ (เรามีรายได้นานๆ)

เข้าเรื่องครับ
พอดีได้มีโอกาสสมัครลองเล่นเกม online ญี่ปุ่น
ลองเล่นได้แป๊บเดียวก็เลิก . . . เพราะอ่านไม่ค่อยออก

แต่หลังจากนั้น ก็จะมี e-mail ของเกมส่งมาหาทุกอาทิตย์
ทุกครั้งก็จะคอยบอกว่าเกม update มี item ใหม่ๆอะไรบ้าง หรือมี event หรือ bonus อะไรจะเกิดขึ้นบ้าง (บอกว่ามี “promotion” อะไรบ้างนั่นเอง)
บางครั้งก็แนะนำเกมใหม่ในเครือเดียวกันให้เรา
ตอนนี้ใน mail box มี e-mail พวกนี้อยู่เป็นสิบแล้ว (ไม่ได้ลบเลย ไม่ค่อยว่าง . . . ดี เก็บไว้ดูเล่นก่อน)

ทีนี้ มาดูว่า e-mail พวกนี้มันมีประโยชน์อะไร
- มันทำให้เรา (คนเล่น) จำเกมพวกนี้ได้ จำได้ว่า มีเกมนี้อยู่ในโลกด้วยนะ ไม่ใช่ลืมไปเลย
อย่างน้อย ถ้าเผื่อเราเบื่อๆเราอาจจะนึกถึงและกลับไปเล่น
(อย่างกรณีนี้ โดยส่วนตัว ขนาดเข้าไปแป๊บเดียว แถมนานมากจะเป็นปีแล้ว ยังจำชื่อเกมได้อยู่เลย เพราะเห็นชื่อโผล่มาตลอด
เกมอื่นบางเกม ขนาดเป็นเกมอลังการกว่า เขียนบทความถึงเองกับมือ ยังลืมเลย)
- ให้ได้รับรู้ข่าวสารเกี่ยวกับ promotion
มีบางคนเคยเล่นเกม online แล้วเจอแบบนี้มั๊ยครับ คือ ปกติมีคนเล่นจำนวนหนึ่งไม่มาก แต่พอบอกว่า EXP x2 ทีนึง ก็จะมีคนเข้าเกมมาล้น server จนเกมอืดไปเลย
บางคนเห็นว่า EXP x2 มีเวลาจำกัด (ปกติจะแค่ 24-48 ชม.) อยากใช้ให้คุ้ม ก็ถึงขนาดซื้อ item ใน item mall เพื่อ คูณ exp หรือให้ตัวละครเดินเร็วขึ้น เข้าไปอีก ทั้งๆที่โดยปกติเขาอาจจะไม่ซื้อ (รายได้เข้าเกมนั่นเอง)
นี่แหละครับ พลังของ promotion
- เผื่อเล่นเกมอื่นต่อด้วย เกมนี้ไม่โดน อีกเกมอาจโดน
หรือเบื่อเกมนี้ level อาจจะเต็มแล้ว ก็ลองเกมใหม่ อย่างน้อยเปลี่ยนเกม ก็ให้มีโอกาสเป็นเกมเราเจ้าเดิม ดีกว่าเป็นเกมของเจ้าอื่น
ดึงคนเล่น ให้อยู่กับเราหน่อย

e-mail เป็นช่องทางสื่อสารที่ค่าใช้จ่ายต่ำแืทบจะ 0 เลยเมื่อเทียบกับทางอื่น และพอมีประโยชน์เหมือนกัน
แต่ก็มีข้อควรระวัง ถ้าทำไม่ดีจะกลายเป็น spam สร้างความรำคาญ กลายเป็นเสียซะอีก แถมอาจจะผิดกฎหมายด้วย
ก็มี guide line เบื้องต้นดังนี้ครับ
- อย่าลืมให้ผู้ใช้ เลือกก่อนว่า อนุญาติให้ส่ง mail ไปหาหรือไม่
โดยมากจะให้เลือกตอนสมัครเล่นเกมนี่แหละ (opt-in)
- ใน mail อย่าลืมให้เขาเลือกได้ว่า สามารถหยุดรับ mail ได้ (opt-out)

ปล. อ่านที่ตัวเองพิมพ์ “เลิกเล่นเพราะอ่านญี่ปุ่นไม่ค่อยออก” พอนึกดูก็จำไม่ได้เหมือนกัน ว่าตอนสมัครสมัครเข้าไปได้ไง

ตบบทความจาก blognone (อีกแล้ว)

โดยส่วนตัว อ่านแล้วมันทำให้เห็นแง่มุมอย่างหนึ่ง แต่พอจะเอามาเขียนให้คนอื่นอ่าน รู้สึกมันเขียนยากจัง ไม่รู้จะอธิบายยังไง

เอาเนื้อหาข่าวก่อนครับ zynga ค่ายที่เป็นเจ้าของเกม farmville เกมปลูกผักที่มีคนเล่นเป็นร้อยล้านคน มีปัญหาไม่ค่อยดีกับ facebook เช่น รู้สึกไม่ค่อยชอบที่โดนหักค่าหัวคิวเยอะ 30% (ลองคิดถึงเราเองมั่ง ได้เงินมา โดนเอาไปเฉยๆ 1/3 จาก 100 เหลือแค่ 60-70 มันก็รู้สึกไม่ค่อยชอบบ้างนะ) โดนบังคับรูปแบบการแสดงผลต่างๆ
zynga ก็เลย จะเปิด zynga live เองแยกออกมาจาก facebook ซะเลย ทีนี้รายได้ถ้าเข้ามาก็จะได้เต็มๆ ไม่โดนหักโหดแล้ว ทำอะไร แสดงผลอย่างไรก็ได้อิสระ

ทีนี้ มุมที่อยากให้มองคือ อำนาจต่อรองของผู้ขายครับ เมื่อเทียบกับเจ้าของตลาด
ไม่รู้ใครมีความคิดคล้ายๆ ที่ผมเองเคยคิดหรือไม่ ว่า เจ้าของตลาดว่ามาอย่างไร เราก็ต้องตามเกมเขา ต้องไปง้อเขา จะกำหนดเอาเปรียบยังไงก็มาเถอะเอาหมด เป็นเด็กดี
ถ้าไม่คิดอย่างนั้น ก็ ok แสดงว่าคุณมองเกมออกมากครับ แต่ถ้าคิดแบบข้างบน ก็เป็นข่าวดีว่า ข่าวนี้ทำให้เราได้เห็นมุมมองอีกด้านหนึ่ง
มุมมองที่เราได้เห็นคือ ผู้ขายเองก็มีสิทธิ์ที่จะไม่เห็นด้วย และมีสิทธิ์เลือกเหมือนกัน ตลาดเปิดกว้าง มีช่องทางทดแทนเยอะแยะ
คล้ายๆกับเรื่อง The Humble Indie Bundle ใน entry ที่แล้ว ที่บอกว่าคราวนี้ขอไม่ต้องง้อพ่อค้าคนกลางนะ (แถมได้การกุศลอีกต่างหาก)

เนื้อหาที่จะเขียนมีแค่นี้แหละครับ เป็นแค่มุมเล็กๆ ไม่รู้จะเป็นประโยชน์ให้ใครได้ idea ต่อมั๊ย แต่ก็ . . . เอาน่ะ

ก็ไม่ใช่ว่าทุกคนที่จะทำได้ จริงๆมันเป็นเกมของอำนาจต่อรอง โดยส่วนของ zynga เองก็มีอำนาจต่อรองของตนเอง จากที่ว่าเป็นเกมที่ฮิตมาก ไม่แน่ใจว่ากำไรเกมตัวเองมากกว่า facebook อีกมั๊ย เลยไม่ต้องง้อ (หรือต่อไปจะมีใครง้อใคร ก็ดูกันไป)

การที่แยกออกมา จากที่เมื่อก่อนได้คนเล่นก็เพราะคนที่ผ่านไปผ่านมาใน facebook ตอนนี้ไม่มีแล้ว จะทำให้จำนวนคนเล่นลดลงมั๊ย ก็ลองดูๆกัน ผลลัพธ์ที่ออกมามันจะทำให้เราเข้าใจเรื่องการใช้พลังของ social network ร่วมกับเกมของเราๆเองมากขึ้น
(จริงๆก็อาจจะมีส่วนหนึ่งที่สมัคร facebook เพราะว่า farmville นะ — ก็คงส่วนหนึ่ง เราก็ดูเป็นส่วนๆ)

ความหมายหนึ่งของเด็กแนวก็คือ คนที่มีความมั่นใจในตนเอง คนที่มีความคิดเป็นของตนเอง ไม่สนใจว่าจะต้องเป็นอย่างนั้นเป็นอย่างนี้ตามสังคม ชอบตั้งคำถามว่า ทำไมถึงเป็นแบบนั้น ทำไมถึงได้เป็นแบบนี้
ทำไมเราจะต้องทำธุรกิจรูปแบบอย่างนั้น? ทำไมแบบที่เป็นอยู่มันไม่ ‘ใจเลย? มันจำเป็นหรือไม่? มันทำแบบอื่นได้มั๊ย? ทำอย่างนั้นแทนไม่ได้เหรอ?
สิ่งที่เรามักจะได้เห็นจากเด็กแนวก็คือ การทำอะไรแปลกๆ ไม่เหมือนชาวบ้าน บางทีคนในสังคมก็ว่าบ้า แต่จริงๆก็ work ของเขานะ

โยงต่อไม่ถูก เข้าเรื่องละกันครับ

ก็ มีการจัด campaign ชื่อว่า The Humble Indie Bundle โดยการขาย bundle เกม 5 เกม ซึ่งเป็น indie game ที่เคยดังพอสมควร ได้แก่
- World of Goo
- Aquaria
- Lugaru
- Gish
- Penumbra

ที่พิเศษมี 2 คือ
- อยากจ่ายเงินเท่าไหร่ก็เชิญ กำหนดราคาเองเลย
- ได้การกุศล แบ่งเข้าองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรด้วย คือ Child’s Play charity กับ Electronic Frontier Foundation

นอกจากนั้นคือ
- ไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง จ่ายแล้วถึงปลายทางโดยตรง ไม่มีหัก (ซึ่งปกติจะเจอโหดมาก)
- ไม่มี DRM อยาก copy เพื่อ backup หรือแบ่งเพื่อน ยังไงก็เชิญ
- cross platform เล่นได้ทั้ง Windows, Linux, MacOS

ใครสนใจแล้ว ก็ตาม link นี้ครับ The Humble Indie Bundle

ทีนี้ความเห็น เผื่อใครเอาหลักการบางส่วนไปใช้บ้าง

เรื่องผู้ซื้ออยากจ่ายเท่าไหร่ก็เชิญ และไม่ป้องกันการ copy :
business model แบบที่ใช้ในครั้งนี้ ถ้าเอาเป็นศัพท์วิชาการที่ใช้กันทั่วไปคือ ระบบเกียรติยศ (Honor System)
business model แบบนี้ จะตรงข้ามกับแนวคิดปกติเลย จะไม่คิดว่าคนเราเห็นแก่ตัว 100% ถือว่าแต่ละคนมีเกียรติยศ มี ‘ใจ คนขายมี ‘ใจให้ คนซื้อมี ‘ใจ จ่าย
บางทีจะได้ ‘ใจ มากกว่าเอามาขายแบบปกติอีก อ้าว คนขายอุตส่าห์ ‘ใจ มาแล้ว จะไม่ ‘ใจกลับหน่อยได้ไง
บางคนเห็นแบบนี้แล้วอาจจะคิดว่ามีความเสี่ยงที่จะขาดทุน . . . ซึ่งถ้าตั้งสมมติฐานว่ายังไงคนก็เห็นแก่ตัว 100% ก็คงต้องคิดแบบนั้นครับ
คนที่จะทำแบบนี้ได้ ต้อง ‘ใจ ต้องมีความเป็นเด็กแนวพอสมควร

เท่าที่เคยเห็นแบบดังมาก ก็ครั้งเมื่อวง Rap ที่ชื่อ Public Enemy ทำเมื่อหลายปีที่แล้ว ที่ว่าไม่ออกอัลบั้มผ่านค่ายเทป แต่ว่าเอามาให้ download บน internet กันเลย แล้วคนที่ download ไปอยากจ่ายเท่าไหร่ก็เชิญ ไม่จ่ายก็ยังได้
ซึ่งก็ได้รับการตอบสนองที่ดี และก็ได้ *โฆษณาฟรี* (จะว่าไปผมกล่าวถึงคำนี้มาหลาย entry แล้วนะ) เยอะเหมือนกัน ใครๆใน internet ก็พูดถึง เพราะมันแปลกใหม่ มัน ‘ใจ เหลือเกิน
สุดท้ายได้ข้อสรุปว่า ที่ที่(ดู)อันตรายที่สุด ก็คือที่ที่ปลอดภัยที่สุด

สำหรับ campaign The Humble Indie Bundle นี้ ณ ขณะที่เขียนถึงนี้ เวลาผ่านไปไม่ถึง 20 ชม. แต่ได้ยอดเงินรวมแล้ว เกือบ $200,000 (เงินไทย ประมาณ 6-7 ล้านบาท)
ก็รอดูกันว่า ครบ 7 วันจะได้เท่าไหร่

สิ่งที่น่า note มีอีกอย่างคือ การที่ทำเพื่อการกุศลด้วย ส่วนนี้ยิ่งได้ ‘ใจ
อารมณ์ประมาณศิลปินร้องเพลง ค่าบัตรเข้าการกุศล
คือ บางทีอารมณ์เราเป็นนักดนตรี เราอุตส่าห์เล่นมา ฝึกมา ก็อยากมีคนฟัง เงินไม่ได้ต้องการมากอะไรหรอก เราก็หาเรื่องให้คนมาฟังเรา โดยที่ได้ประโยชน์กับคนอื่น กับการกุศลด้วย
ถ้าบางคนเป็นพวกมองโลกในแง่ร้ายสุดกู่ ก็จะบอกว่าเอาหน้า แต่ถ้ามองกันจริงๆ เรียกว่า win-win solution ได้หมดทุกฝ่าย เพราะถ้าไม่ทำเป็นกิจกรรมอะไรอย่างนี้ บางทีองค์กรเหล่านี้ก็จะไม่ได้รับความสนใจ
ถ้าเรามองกว้างๆ จะพบว่าอย่างน้อยก็ดีกว่าคนที่ว่าเขาโดยตัวเองไม่ทำอะไรที่เป็นประโยชน์ คนที่มองแต่แง่ร้ายของทุกสิ่ง ก็จะไม่เคยเห็นอะไรในโลกดีเลยสักอย่างเดียวยกเว้นตัวเองอยู่แล้ว
ถ้าเราหัดมองด้านบวก โลกก็จะสวยงาม และจะ ‘ใจ ได้ครับ

สำหรับการทำเพื่อกุศลด้วย ฝั่งผู้ซื้อบางคนให้โดยไม่สนเกมเท่าไหร่ด้วยซ้ำ
สำหรับคนที่ตั้งใจจะทำอะไรดีๆ และโดนหาว่าเอาหน้า โดยส่วนตัวมีคำแนะนำว่า ให้เข้าใจว่าเป็นเรื่องธรรมดาครับ คนเราต่างมุมมอง ไม่ว่าทำอะไรก็จะมีคนชอบคนไม่ชอบ เราทำแบบหนึ่ง คนกลุ่มหนึ่งก็จะชอบ และอีกมุมมองที่ไม่ชอบ คนว่าก็ไม่ได้มีเจตนาร้ายแต่อย่างใด จริงๆก็เจตนาดีเพียงแค่มุมมองที่แตกต่าง ในเมื่อเข้าใจแล้วก็ไม่ต้องไปคิดมาก ทำในสิ่งที่เชื่อ

อีกเรื่องคือการที่จำกัดเวลา 7 วัน
ทำไมต้องแค่ 7 วัน? ทำไมไม “่ตลอดไป”?
หลักการที่ใช้คือเล่นกับสิ่งที่เรียกว่า “สำนึกแห่งความเร่งรีบ” (sense of urgency) ของคน
@nuishow เคยกล่าวไว้ตอนทำ Thailand Game Show ไว้ว่า จัดแค่ 2-3 วัน จัดมากกว่านั้นจะไม่ค่อยดี ต้องให้มันดูสั้นๆ เพราะถ้ามันดูยาวๆ คนจะนิ่งนอนใจ บางคนนิ่งนอนใจนานๆไม่ได้เตรียมตารางมาให้ดีแต่เนิ่นๆ ก็จะลืมหรือเอาอย่างอื่นเสียบตารางก่อนทำให้ไปไม่ได้ สุดท้ายไม่ได้มางาน แต่ถ้าให้มันดูสั้นๆ คนจะตั้งใจรีบมารีบกันตารางเวลาไว้ก่อนเลย เพราะกลัวพลาด ผลลัพธ์คือมีคนมางานแน่นกว่า

จบครับ

ปล. ส่วนตัวเคยได้ยินชื่อเสียงเกมพวกนี้ บางเกมไม่เคยเห็น ก็เลยถือโอกาส สมทบทุนกับเขาอีกคน

ก่อนอื่น ให้เดาว่า จากชื่อหัวข้อ มันเกี่ยวกันได้อย่างไร เรื่องราวจะเป็นอย่างไร

ถ้านึกเสร็จแล้ว หรือขี้เกียจนึก ก็ต่อข้างล่างได้เลยครับ

. . .

. . .

. . .

. . .

. . .

น่าจะเป็นตามที่หลายคนนึกนะครับ ไม่ค่อยผิดหรอก
entry นี้อาจจะเบาสมองสักหน่อยนึงด้วย

การที่เราเอาเกม online จากต่างประเทศเราต้องทำอะไรบ้าง?
- ตั้ง server
- การต้องให้ฝ่าย IT ทำระบบการลงทะเบียน บัญชี เข้ากับท้องถิ่น
- การสื่อสารทางการตลาดทั้งก่อนมาเล่น ขณะยังเล่น และหลังเล่น
- การแปลเป็นภาษาท้องถิ่น (เช่น ในไทย ถ้ามาถึงเจอภาษาอังกฤษเด็กๆจำนวนมากก็อ่านไม่ออก เจอเกาหลี ญี่ปุ่น จีน ยิ่งไปกันใหญ่)

โดยส่วนตัวช่วงปีก่อนได้มา shopping ในไทยเหมือนกัน
เห็นว่าช่วงนั้นมีเกม online เกมหนึ่งจากต่างประเทศที่เพิ่งมาเปิดในไทย ที่เห็นว่าคนพูดถึงกันมาก ก็เลยลองดู

จะมี NPC ตัวที่ จะทำงานตามเงื่อนไข ช่วงเวลาจำกัดในวันเท่านั้น เช่น เปิด 9 โมงเช้า ปิด 6 โมงเย็น
พอดีไปในช่วงเวลาที่ NPC นั้นปิดอยู่ ก็เจอข้อความว่า

“เสียใจ เราใกล้แล้วในวันนี้”

ก็งงๆหน่อย ว่ามัน “ใกล้” อะไร?
ใกล้ยังไง ใกล้ปิดเหรอ ถ้าใกล้ปิดก็แสดงว่ายังไม่ปิด
งั้นลองใหม่
ลองไปหลายทีก็ไม่ได้
ก็เลยลองไปให้ข้อมูลใน forum ก็ได้ความว่า มันไม่ใช่แค่ “ใกล้ปิด” แต่เป็น “ปิดไปแล้ว”

พอนึกย้อนไป ภาษาอังกฤษ เข้าใจว่า มันน่าจะมาจากประโยค “Sorry, we’re already closed today”
น่าจะเป็นการแปลผิดคำว่า close แทนที่จะแปลว่า “ปิด” กลายเป็นคำว่า “ใกล้”
คำว่า close มันก็แปลว่า “ใกล้” ได้เหมือนกัน แต่ตามบริบทนี้มันเหมาะจะเป็นคำว่า “ปิด” มากกว่า

และจากที่ได้ลองเล่นไปทั่วๆ และสังเกตก็พบว่า ในเกมมีแปลแบบแปลกๆแบบนี้เยอะเหมือนกัน
สิ่งที่นึกขึ้นมาได้อย่างหนึ่งคือ คำแปลส่วนใหญ่ เหมือนกับใช้ Google Translate แปลเอา

โดยส่วนตัว เคยเจอเกม online หลายเกม และ web บาง web เวลาจะทำหลายภาษา ก็ใช้ google translate แปลเอาเหมือนกัน
แบบว่า ตอนแรกก็ดีใจและแปลกใจว่า ทำได้ไงได้ตั้งหลายภาษาขนาดนั้น (เกิน 10 ภาษา!) ทีมคนทำมีคนแปลได้เยอะขนาดนั้นเลยเหรอ คนทำในทีมมีคนไทยด้วยเหรอ . . . ซึ่งพอดูจริงๆดูแล้วแปลโดย google translate

พอมาว่ากันในเชิงการบริหารโครงการ ก็จะได้ข้อดีข้อเสียของการใช้ google translate เทียบกับการใช้คนแปลดีๆดังนี้

ใช้คนแปล :
- (มักจะ) จะได้การแปลคุณภาพดี
– จริงๆก็แล้วแต่คน แต่อย่างน้อย ก็คงเข้ากับบริบทได้มากกว่า google translate
— เรื่องน่าสนุกคือ มันก็ไม่เสมอไป เพราะการแปลบางที เป็นทีมใหญ่ๆ ข้อความเยอะๆ แยกงานกันทำ อาจจะทำให้คนแปลแต่ละคนเห็นแค่บางส่วนไม่เห็นภาพรวม บางครั้งใช้ตัวสะกดชื่อตัวละครเดียวกันไม่ตรงกัน ใช้สำนวนของตัวละครเดียวกันคนละแบบกัน ฯลฯ ต้องมีการประสานงานกันมาก หรือหลายครั้งก็ละเลยไปเลย
—- การแปล เป็นหัวข้อที่เขียนบทความได้ใหญ่ๆเหมือนกัน
- ทางด้านการหาคน ก็ลำบากนิดหน่อย ต้องหานักแปลมี skill เฉพาะ และอาจจะต้องหลายคน
- ต้นทุนค่อนข้างสูง และแปรตามจำนวนข้อความ ยิ่งแปลมาก ยิ่งต้องใช้มาก
- lead time / time to market ต้องใช้เวลาพอสมควรเหมือนกัน อาจจะเป็นเดือน กว่าจะแปลหมดเอามาใช้ได้ เปิดเกมได้ช้าลง อาจจะเสียโอกาส ตลาดเปลี่ยน
- แน่นอนว่า ทุกครั้งที่เกมมีการ update (เรื่องปกติของเกม online) ก็ต้องตามตัวคนมาแปลเพิ่ม

ใช้ google translate แปล :
- คุณภาพอาจจะแปลกๆบ้าง แต่ถ้าไม่คิดมากก็พอรับได้
- การหาคนไม่ต้องหา อย่างมาก ถ้ามีฝ่าย IT (ซึ่งปกติก็มีอยู่แล้วไม่ต้องหาเพิ่ม) เขียนโปรแกรมสั้นๆง่ายๆ นอกนั้นไม่มีอะไรแล้ว
- ต้นทุนต่ำมาก และอัตราการขยายของต้นทุนเมื่อเทียบกับขนาดก็ต่ำมาก แทบจะไม่เพิ่มขึ้นเลย เมื่อเทียบกับใช้คน
- lead time / time to market สั้นมาก แค่ไม่กี่นาทีก็ได้หลายหมื่น หลายแสนคำแล้ว ถ้ามองเทียบกับใช้คน ก็เรียกว่า แทบจะ 0
- ทุกครั้งที่เกม update ก็ไม่ค่อยมีอะไร ไม่ต้องตามใคร ใช้ระบบเดิมแปล

แต่ทีนี้ เกมเกมหนึ่งก็ไม่จำเป็นต้องใช้แค่แบบใดแบบหนึ่งแบบเดียว
เท่าที่พบเห็นมา หลายโครงการก็ใช้แบบผสมครับ ใช้ข้อดีของแต่ละแบบร่วมกัน
ถ้าโครงการรีบมาก อยากเปิดเร็วๆ ก็อาจจะใช้ google translate ไปก่อน เพราะว่า lead time สั้นมาก ซึ่งก็ดีกว่าที่ไม่ได้แปลเลย เปิดเกมไม่ได้เลย
ยกเว้นซีเรียสเรื่องคุณภาพมาก — บางเกมก็ซีเรียส บางเกมก็ไม่ซีเรียส เพราะยังเล่นรู้เรื่องอยู่
หลังจากนั้นก็ค่อยๆแปลส่วนที่สำคัญๆ โดยใช้คนทีหลัง

ส่วนใหญ่ พวกชื่อ job ชื่อตัวละคร ชื่อ item มักจะไม่ค่อยแปล หรือใช้คนก่อน เพราะมีจำนวนไม่มาก และถ้าแปลไม่ดีจะทำให้ไม่รู้เรื่อง
ส่วนพวกบทสนทนากับ NPC ต่างๆซึ่งมีขนาดมหาศาลมาก และหลายครั้งก็พบว่าคนเล่นก็ไม่ได้อ่านเพราะมีแต่ข้อความที่ไม่ได้มีผลกับ game play อ่านเยอะๆก็เมื่อยขี้เกียจอ่าน ก็มักจะใช้ google translate อาจจะใช้คนแปลในลำดับท้ายๆ หรือปล่อยไว้เลย

สำหรับเกมที่เจอที่ได้เล่าไป ตอนนั้นเพิ่งเปิดเลย ไม่แน่ใจว่าจะเอาคนมาแปลให้ดีขึ้นทีหลังหรือไม่ เพราะไม่ได้ตามต่อหลังจากนั้น
แต่อย่างน้อยเท่าที่เห็นตอนนั้น การพากย์เสียง ก็ใช้นักพากย์มืออาชีพในประเทศ (เสียงคุ้นมาก) มาพากย์ไทยให้หมด ดูลงทุนเหมือนกัน
เท่าที่ลองดู ส่วนใหญ่ก็พอรู้เรื่องนะ จะมีปัญหาก็แค่ประโยค “วันนี้เราใกล้แล้ว” ที่ได้เล่าไป

entry นี้อาจจะเป็น trick สำหรับคนที่จะทำเกม inter บางคนนะครับ

ปล. ใครเดาว่าอะไรบ้างครับ มีที่ไม่เหมือนบ้างมั๊ย comment มาหน่อยก็ดี คำตอบอาจจะน่าสนใจ

ถ้าเรานึกย้อนกลับไปดูเรื่องของเทคโนโลยี เราจะพบว่าเทคโนโลยีต่างก้าวหน้าขึ้นเรื่อยๆ ไม่เคยหยุดเลยสักที
อย่างการสื่อสาร สมัยไม่กี่ร้อยปีที่แล้วแค่ยืนห่างกันไม่เท่าไหร่ก็คุยกันไม่ได้ยินแล้ว ต้องใช้ม้าวิ่ง หรือนกพิราบส่งให้
ต่อมาก็เริ่มมีโทรเลข จำกัดสถานที่ เวลา และจำนวนข้อความ
มีโทรศัพท์บ้าน ที่รวดเร็วขึ้น แต่ยังจำกัดสถานที่อยู่
แล้วก็มีโทรศัพท์มือถืออันใหญ่เท่าแขน หนักหลายกิโลกรัม
เดี๋ยวนี้เล็กลงอันไม่ถึงฝ่ามือ แถมทำอะไรได้มากขึ้น
ต่อไปยังจะมีอนาคต 3G (จริงๆประเทศอื่นเขามีกันเยอะแล้ว ในไทยก็เริ่มมีแล้วแต่ยังไม่เต็มที่) ที่ช่วยให้เกิดการทำงานอื่นๆมากมาย นอกจากแค่คุยส่งข้อความกัน
แล้วก็คงจะมี 4G 5G ไปเรื่อยๆ
การแสดงสมัยก่อนต้องไปดูหนังตะลุงเอา แล้วก็มีหนังสือ มีทีวีขาวดำ ทีวี ทีวีสี พัฒนาต่อเป็นจอแบน ตอนนี้กำลังจะมี 3d อนาคตต่อไปยาวๆอาจจะมีแบบเห็นตัวต่อหน้าเลย

มีทฤษฎีหนึ่งของนักเทคโนโลยี เรียกว่ากฎของ Moore (Moore’s Law) บอกว่าคอมพิวเตอร์จะเร็วขึ้นความจุมากขึ้น 2 เท่าทุกๆ 18 เดือน
ตัวเลขอาจจะไม่ได้เป๊ะนัก แต่มันทำให้พอได้เห็น idea คร่าวๆว่า เทคโนโลยีก้าวไปเร็วมาก และยังก้าวไปเรื่อยๆในอนาคต
มันยังไม่เคยหยุดเลย ถ้าเอาแค่ช่วงสั้นๆมองเห็นง่ายๆ เมื่อ 4-5 ปีก่อน คนยังไม่เชื่อมถึงกันได้ขนาดนี้เลย เดี๋ยวคนเราเชื่อมกันแทบจะ 24 ชม. ผ่าน social media ต่างๆ เช่น facebook หรือ twitter ใช้กันเป็นเรื่องปกติ เหมือนกินข้าว
เมื่อไม่ถึง 20 ปีก่อน การเล่นเกมกับเพื่อน เราต้องพาเพื่อนมาที่บ้าน เล่นกันได้แค่ 2-5 คน ตอนนี้เราเล่นเกมกับคนทั้งโลก ทีละเป็นล้านๆคน
คลื่นลูกใหม่ลูกแล้วลูกเล่าของเทคโนโลยีได้ซัดมาเรื่อยๆ
ต่อไปจะมีอะไรอีก? คำถามนั้นคงไม่สนใจหาคำตอบในที่นี้ แต่คำถามที่น่าสนใจคือ จากการที่เรารู้ว่ามันเป็นอย่างนี้แล้วเราทำอย่างไรถึงจะได้ประโยชน์บ้าง

สิ่งหนึ่งที่น่าสังเกตคือ ทุกๆครั้งที่เทคโนโลยีพัฒนาขึ้น มันจะทำให้ “การใช้งาน” ใหม่ๆ จากที่ไม่เคยทำได้ กลายเป็นทำได้
1G เราทำได้แค่โทรเข้าโทรออก — เราไม่ใช่ไม่อยากทำอย่างอื่น แต่มันทำไม่ได้
2G เริ่มทำได้มากขึ้น อย่างน้อยมีข้อมูล non-voice SMS, MMS — เราอยากเล่นเกมกับเพื่อนอีกซีกโลกนะ ไม่ใช่ไม่อยากทำ แต่มันยังทำไม่ได้ เพราะข้อจำกัดทางเทคโนโลยี
3G เริ่มมี bandwidth ในการส่งข้อมูลมากขึ้น สามารถทำอะไรใหม่ๆ ที่เคยอยากทำ เช่น เล่นเกมแบบ real time กับเพื่อนอีกซีกโลกได้ ส่ง vdo ได้ ซึ่งอาจจะเอาไปประยุกต์ใช้ในหลายด้าน เช่น การรักษาความปลอดภัย ระบบ logistics ฯลฯ

“การใช้งานใหม่ๆ” มันหมายถึงอะไร? มันก็หมายถึง “ธุรกิจใหม่”
ลองยกตัวอย่างโดยใช้เรื่อง generation ของโทรศัพท์มือถือ
ตอนยุค 2G ยังไม่มีใครทำระบบเกี่ยวกับ การใช้ vdo streaming online ในงานรักษาความปลอดภัย ยังไม่มีเกม online ในโทรศัพท์มือถือแบบ real time เพราะยังทำไม่ได้
คนหน้าใหม่มาทีหลัง อาจจะแทรกตัวเข้าไปแข่งขันยาก เพราะจะทำอะไรมีคนอื่นที่เป็นเจ้าใหญ่ชิงพื้นที่ไปก่อนแล้ว ไปก็สู้เขาไม่ได้
แต่ช่วงเปลี่ยนผ่านจาก 2G มาเป็น 3G นี่แหละ น่าสนใจ
อย่าง การใช้ vdo streaming online ผ่านมือถือ ก่อนหน้ายังไม่มีใครทำ ไม่ว่าจะเป็นบริษัทใหญ่แค่ไหนก็ตาม เพราะว่าเทคโนโลยีมันยังทำไม่ได้
แต่เมื่อเทคโนโลยีเปลี่ยน และมันสามารถเป็นไปได้แล้ว คำถามคือ “ใครจะทำก่อน ชิงพื้นที่ได้ก่อน”
ยักษ์ใหญ่ที่ครองโลกในยุคเดิม ไม่จำเป็นจะต้องเป็นผู้ได้ทำเสมอไป หลายครั้งยึดติดกับความสำเร็จเดิมวิธีคิดเดิม ทำให้มองเห็นอะไรช้า อืดอาดในการทำอะไรใหม่ๆ
เกิดเป็นช่องว่าง ที่คนตัวเล็กๆ หน้าใหม่ จะแทรกเข้าไปได้ โดยไม่ต้องตีกับใคร ไม่ต้องแข่งกับยักษ์

โอกาสสำหรับคนเล็กๆ มีมาใหม่เสมอ ไม่ทันรอบนี้ เดี๋ยวก็มีรอบหน้า เพราะโลกเปลี่ยนทุกวัน อย่างน้อยก็จากคลื่นของเทคโนโลยีที่ซัดไม่เคยหยุด

เกริ่นมาซะยาว หัวข้อเราจั่วไว้ว่า Avatar กับ Blu-ray ทำไม อ่านมายาวๆนี่ยังไม่เห็นพูดถึงเลย
ok ครับมาเข้าเรื่อง ที่มาข่าว ก็เอามาจาก Blognone นี่แหละ

คงไม่ได้จะพูดเรื่อง Avatar โดยตรงนัก แต่จะพูดถึง การใช้ประโยชน์จากรอยเลื่อนแห่งเทคโนโลยี ในวงการทำหนัง . . . เอ่อ ของเจ้าใหญ่ๆ อย่าง อเมริกา หรือ ญี่ปุ่น แล้วกัน

รอยเลื่อนที่ว่าคือ การเปลี่ยนสื่อในการเก็บหนัง
สมัยก่อน มีใครเคยซื้อ ม้วนเทป vdo เพื่อสะสมหนังที่ตัวเองชอบมั๊ยครับ?
ดักแก่กันพอสมควร เพราะเรื่องแบบนี้จะเกิดได้ ก็เกือบ 20 ปีแล้ว ม้วนเทปเป็นอะไรที่คนเลิกใช้กันนานแล้วในสมัยนี้
ถ้าได้ซื้อไว้นะครับ ผมว่าคงได้พบว่า มันเอามาดูไม่ได้แล้ว เพราะว่าม้วนเทปเองก็อาจจะเสื่อม เครื่องเล่นก็คงจะเสียไปแล้ว แถมเครื่องเล่นก็ไม่รู้จะหาซื้อใหม่จากไหน
สิ่งที่เราทำได้ . . . เอ่อ โดยไม่ผิดลิขสิทธิ์นะ . . . คือการต้องซื้อใหม่
เปลี่ยนสื่อทุกครั้ง หนังก็เอามาขายใหม่ทุกครั้ง
สมัย เทปก็ขายทีนึง พอ vcd ก็ขายอีกทีนึง
มายุค dvd ก็เอามาขายใหม่อีกทีนึง
ตอนนี้ Blu-ray มา ก็เอามาขายใหม่อีกทีนึง
บางคนซื้อใหม่เพราะของเก่าเสื่อมแล้ว หรือซื้อใหม่เพราะภาพชัดขึ้น หรือมีของแถมใหม่ อะไรก็ว่ากันไป
ทุกครั้งคนขายก็รับทรัพย์
หลังจาก Blu-ray ก็ไม่รู้จะมีอะไรอีกกี่ครั้ง แต่ก็แน่นอนว่า เจ้าของหนังก็ต้องเตรียมขายใหม่อีกอยู่แล้ว
อย่าง Avatar เองก็คงเอามาขายใหม่เหมือนกันเมื่อถึงเวลานั้น
ทำครั้งเดียว ขายได้หลายที

ก็เป็นการใช้ประโยชน์จากรอยเลื่อนของเทคโนโลยีอันหนึ่งครับ ที่วงการหนังใช้
กรณีนี้ก็คงไม่ใช่การที่ผู้เล่นใหม่แทรกเข้าไป แต่เป็นยักษ์เก่าหากินใหม่จากของเดิมได้เรื่อยๆ

—-

จะว่าไป หนังที่ทำแบบนี้ก็ไม่ใช่จะทุกเรื่อง คงต้องเป็นหนังที่คนรักมาก จนถึงระดับ classic จริงๆ
ถ้าใครเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์หนังที่ดีๆไว้กับตัว ก็จะขายได้ยาวนาน
แง่มุมที่ได้เห็นอีกด้านคือ ความสำคัญของทรัพย์สินทางปัญญาทำไมถึงได้หวงกันนัก

อีกด้านนึงก็ในด้านการลงทุน
ถ้าลงทุนได้ทรัพย์สินทางปัญญาที่ดีๆถึงระดับ (อาจจะไม่ใช่แค่ด้านการผลิต แต่รวมถึงการตลาดด้วย) ก็จะไม่ได้ขายแค่รอบเดียว แต่ขายได้หลายรอบ

—-

ตัวอย่างของเกม ก็เช่น Final Fantasy
ย้อนข่าวไปแค่ 10 ปีจะเห็น remake ภาคเก่าๆแล้วไม่รู้กี่ครั้งพอเครื่อง Game Boy Advance มาก็ทำใหม่ที Playstation มาก็ทำใหม่ที เครื่อง PSP NDS มาก็ทำใหม่ที
และเมื่อเครื่องเล่นเกมเปลี่ยนยุคอีกครั้งในอนาคต เราจะเห็นอีกแน่นอน