tonproefthetweb

Over het beheren van 'sociale objecten'

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Thu, 19 May 2011 22:25:00 +0000

Jonathan Reichental heeft op O'Reilly Radar recent een mooi artikel gepubliceerd over kennismanagement (KM) in het tijdperk van sociale media. Hierin geeft hij aan dat KM in de praktijk van alledag iets is wat moeilijk valt te managen en menigeen stelt voor de uitdaging hoe kennis te identificeren, behouden, gebruiken en selecteren en dit alles op een zo efficiënt mogelijke manier. 'Sociale media dwingen ons - meer dan voorheen - na te denken over kennismanagement en hierin een nieuwe uitdaging te ontdekken'. Daarnaast zorgen sociale media ervoor dat veel bestaande regels rondom het managen van kennis aan veranderingen onderhevig zijn.

Zo geeft Reichental aan dat in de oude - nog bestaande - situatie kennis meestal vervaardigd en opgeslagen wordt als een (vast) punt in de tijd. In de naaste toekomst, zo stelt hij, zal dit steeds meer gaan verdwijnen en zullen beleidsvisies en -inzichten niet langer worden gevormd doordat een individu, via een proces van goedkeuring, uiteindelijk een document creëert en publiceert, maar zal dit proces veel meer het karakter krijgen van een (online) conversatie, waarbij deze conversatie zich voortdurend zal ontwikkelen naarmate meer mensen een bijdrage hieraan leveren. Dit maakt dat de omstandigheden waaronder visies en inzichten tot stand komen voortdurend veranderen. Reichental beschrijft dit als de situatie waarin content deel uitmaakt van sociale interactie (als sociaal object) en niet langer iets is wat je op de één of andere manier vast kunt pinnen. Hij spreekt in dit verband over 'enterprise social computing'.

Binnen deze context zal het identificeren en behouden van kennis evenzogoed aan verandering onderhevig (moeten) zijn. Traditionele werkwijzen zoals die hiermee verband houden en die uitgaan van het 'fixeren' van content op een bepaald punt in de tijd of op basis van het gegeven dat 'iets' is afgerond, zal niet - of althans veel minder - aan de orde zijn. In dit kader vraag ik mij wel eens af, in hoeverre (bijvoorbeeld) deze wijze van 'behoud' dan ook zinvol is. Zeker als je bedenkt dat er een steeds grotere overlap zal zijn tussen openbare- en privégegevens.

Reichental geeft aan dat het waarschijnlijk is dat het managen van 'social-media-driven knowledge' veel minder beheer zal vergen. 'Historisch gezien hebben we altijd veel tijd besteed aan het opruimen, valideren en categoriseren van gegevens (kennis)'. In de toekomst, zo geeft hij aan, zal veel meer tijd worden besteed aan het analyseren van alle nieuwe kennis zoals die wordt gecreëerd door middel van sociale interactie, wat op zijn beurt resulteert in nieuwe inzichten.

Blijft toch de vraag, op welke wijze deze kennis - onder de juiste omstandigheden - het beste behouden kan blijven en wie - binnen organisaties - hierin een rol te vervullen hebben. Kortom, tijd om eens na te denken over een nieuwe strategie voor het managen van 'kennis'.

Vertrouwen in Open Data

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Thu, 05 May 2011 12:54:00 +0000

Ik ben vandaag een groot deel van de dag bezig geweest mij te verdiepen in de wijze waarop digitale ruimtelijke informatie (o.a. bestemmingsplannen) wordt beheerd en beschikbaar gesteld. Leuk maar soms ook uitermate vermoeiend, zeker wanneer je wilt nagaan op welke wijze o.a. gemeenten, via hun eigen website, publicatie/beschikbaarstelling hiervan geregeld hebben.

Prettig is het dan ook om te zien dat een aantal instellingen en bedrijven zich hebben toegelegd op de (re)presentatie van een aantal bronbestanden (immers Open Data), beschikbaar via ruimtelijkeplannen.nl, om zodoende ruimtelijke informatie in een ander jasje te kunnen gieten of hiervoor een andere of betere functionaliteit te ontwikkelen. Voorbeelden hiervan zijn nieuweplannen.nl, De Plankaartprikker, RO-Viewer en Planviewer (met dank aan Yvonne Verdonk). Zo zijn er wellicht nog een aantal (aanvullingen zijn welkom).

Wat ik mij bij al deze ontwikkelingen afvraag is, of de burger in staat is de waarde van al deze toepassingen in te schatten; is hij in staat om de volledigheid en juistheid van de informatie zoals die wordt aangeboden via deze an andere apps op juiste wijze te taxeren (?). Mededelingen dat,

Aan de informatie geen rechten kunnen worden ontleend. (...) en geen enkele aansprakelijkheid wordt aanvaard voor de inhoud (...) en de daarop verstrekte informatie.

doen daar feitelijk niets aan af.

Mag je, kortom, eisen stellen aan de kwaliteit van de (re)presentatie van bijvoorbeeld ruimtelijke informatie? Of anders gezegd, hoe open is open en welk vertrouwen mogen wij, consumenten, stellen in het gebruik van apps die open (overheids)data verwerken c.q. beschikbaar stellen. In hoeverre moeten er waarborgen worden geschapen dat open data niet worden 'verkwanseld', juist omdát de creatie en (re)presentatie van data/informatie steeds verder van elkaar af komen te staan...

Even voor de goede orde, ik ben een warm voorstander van ontwikkelingen rondom het gebruik van open data, echter moest dit toch even kwijt ;-)

Slenterplaatjes

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Mon, 25 Apr 2011 21:29:00 +0000

In het kader van een praktijkopdracht 'veranderkunde' (IDM) moet ik - al slenterend - een beeld scheppen van de organisatie waarin ik werk, het BHIC dus. En ja, dan is Goede Vrijdag(middag) natuurlijk wel een heel geschikt moment om met je iPhone door het gebouw te lopen, in een poging twee werelden in beeld te brengen (met één foto die beiden verbindt). Vraag, aan het eind van de slideshow, is waar nu eigenlijk precies onze homestead ligt en of dit het eindpunt of juist het vertrekpunt vormt van de verandering waarin wij ons - zoals zoveel organisaties - momenteel bevinden...

Ja, ga toch verder met archivering van websites...

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Fri, 22 Apr 2011 14:59:00 +0000

Zo, binnenkort ga ik aan de slag met mijn eindreferaat in het kader van de leergang IDM. Nadat ik eerst van plan was om ‘iets te doen’ rondom persoonlijk digitaal archiveren (pda), heb ik onlangs toch besloten om verder te gaan met het uitdiepen van het thema webarchivering. Waarom, nou gewoon omdat het onderwerp mij bijzonder interesseert (pda trouwens ook), en ik in mijn eerdere werkstuk slechts een toplaagje heb verkend.

Ditmaal wil ik het over een andere boeg gaan gooien. Een boeg die wonderwel mooi aansluit bij een probleem, zoals onlangs tijdens de ronde tafel over webarchivering naar voren gebracht, namelijk

dat er een verschil is tussen een website archiveren vanuit de verantwoordingsfunctie (zoals iedere overheidsorganisatie zou moeten doen) en het verzamelen van websites vanwege cultureel belang (zoals de KB doet). De technieken kunnen misschien hetzelfde zijn, maar de uitgangspunten, frequentie van 'oogsten' en eventueel bewaartermijnen zijn anders. Zo anders dat het misschien wel twee verschillende "problemen" zijn.

In mijn eerste werkstuk was ik hier ook al tegenaan gelopen:

vraag van mijn kant is of webarchivering niet zonder meer een tweesporenbeleid moet omvatten. Dit houdt in dat zowel op basis van het collectie- als archiefperspectief wordt gearchiveerd. Aanleiding hiervoor vormen primair de verschillende archiveringsmethoden en de wijze waarop deze tegemoet komen aan de respectievelijke doelstellingen. Hierbij kan sprake zijn van tegengestelde belangen (denk bijvoorbeeld aan de verplichting tot vernietiging).

Om het allemaal wat beter behapbaar te maken heb ik mij - bij mijn eerdere opdracht - voor het overgrote deel beperkt tot één spoor, dat van het archiefperspectief. Hierbij stond de vraag centraal

of - bezien vanuit het archiefperspectief - de authenticiteit van een webrecord het beste rechtstreeks (via de presentatie aan de gebruiker) of indirect (op basis van een reconstructieproces) kan worden aangetoond.

En hoewel ik absoluut niet de pretentie heb dat ik met dit stuk deze vraag c.q. dit spoor uit-en-te-na heb verkend, lijkt het mij ontzettend leuk om nu eens het andere spoor op te pakken, dat van het collectieperspectief.

Ik zit nog in het prille stadium van ‘hersenwaaien’ en weet nog niet precies waar ik de nadruk op ga leggen: criteria voor acquisitie, wijze waarop webarchivering in organisatorische zin gestalte moet krijgen (wie doet wat) of dat ik met de handen in de modder ga grijpen en ook daadwerkelijk het archiveren erbij ga betrekken. Hoe dan ook is er de komende tijd weer voldoende stof tot nadenken. Eerst maar weer eens het nodige gaan verzamelen over (web)archiveren. Wordt (ergens) vervolgd.

Recorded Irrelevance

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Sat, 26 Mar 2011 01:43:00 +0000

Via RemarkaBlogger liep ik onlangs aan tegen het begrip artful irrelevance wat zoveel wil zeggen als dat je een (schijnbaar) verkeerde opmerking op het juiste moment maakt. Een dergelijke opmerking kan soms de waarde van een meer steekhoudende opmerking overtroeven. Waarom? Nou gewoon, omdat je ook een keer moet ontspannen op het web.

Je hebt immers het sociale web en het 'ueber' sociale web. Op het sociale web connecten we lekker met elkaar en verrijken we elkaar met linken en commentaren en wat al niet meer. Op het 'ueber' sociale web doen we hetzelfde, aangevuld met dat wat we in RL ook doen, nl.: hangen, lekker beppen en tussen de bedrijven ook ook nog eens wat zinnigs te berde brengen. Probleem is alleen dat 'geregistreerd ouwehoeren' op de een of andere manier niet lekker aanvoelt, althans niet bij mij.

Zodra ik 'op ga' treedt er een zekere podiumvrees op. Want zeg nou zelf, je gaat niet voor niets 'op het web'. Daar ga je iets doen, iets zichtbaar maken van jezelf en daar denk je - vooraf - goed over na, toch! Want alles wordt vastgelegd, doorgelinkt, aan elkaar vastgeknoopt etc. etc. En stel je voor dat wie dan ook over tien jaar een tweet naar voren brengt, waarin jij zegt dat bankdirecteuren gewetenloze profiteurs zijn (wat natuurlijk niet zo is, maar stel) dan kun je daar toch maar mooi op aangesproken worden. Dat je diezelfde opmerking - potdorie - in RL eveneens maakt is aanmerkelijk minder erg, want niet vastgelegd. Het 'publieke' geheugen wordt hiermee zo'n beetje de toeschouwer van zijn geregistreerde evenknie. Immers, wat is daarvan nog de waarde als toch alleen maar telt wat 'vastligt'. Dit terzijde, zou het dan ook mooi zijn als we naast 'artful irrelevance' ook eens kunnen spreken van 'recorded irrelevance'. Tuurlijk joh, het klopt dat ik ooit eens heb geschreven dat bankdirecteuren gewetenloze profiteurs zijn, maar kijk eens naar het kopje... juist het is 'recorded irrelevance', dus laten we het maar even voor lief nemen. En nu weer over tot de orde van de dag.

Archiveren met de buik

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Mon, 27 Sep 2010 23:22:00 +0000

Deze blogpost zit in zijn ruwe vorm eigenlijk al een paar weken in mijn hoofd. Trigger hiervoor is bovenstaande 'piece' op een muur in Contis Plage met de tekst: let's go surfing now everybody's learning how...
Nu hoor ik menigeen denken, so what! En inderdaad het is 'slechts' de eerste regel uit een nummer van de Beach Boys (Surfin' Safari, 1962). Maar desalniettemin had ik vrijwel meteen het idee dat dit stukje tekst, op deze plek in een blog verwerkt moest worden. Want in al zijn eenvoud biedt het de mogelijkheid om in vele settings te worden toegepast.

Het toeval wil dat ik onlangs een college mocht bijwonen van Pieter Kleve over Recht en ICT. Pieter ging tijdens zijn college in rap tempo een aantal heilige huisjes langs, waarbij herhaaldelijk werd gewezen op de omstandigheid dat we bij onze keuzes eens wat meer moeten vertrouwen op ons gevoel, op de buik zogezegd. Want juist daar treedt vaak het 'juiste' gevoel op bij het maken van (ingewikkelde) keuzes.

Het is precies dat gevoel en die omstandigheid, die in bovengeoemde zin zo mooi tot uitdrukking komen. Kijk bijvoorbeeld eens naar de huidige werkwijze met betrekking tot digitale archivering. In veel organisaties wordt hiermee geworsteld. Veel collega's gaan volledig uit hun dak bij het bedenken van oplossingen die de toets der kritiek kunnen doorstaan. Echter, vraag je naar hun gevoel, dan zijn ze het er steevast over eens dat ze – naar eigen zeggen – goed bezig zijn. Volgens hen zit het wel goed, en voor een belangrijk deel zal dat ongetwijfeld ook het geval zijn. Wat niet wegneemt dat wet- en regelgeving dit gevoel vaak de kop indrukt door hierin lijn en structuur aan te brengen, waardoor plots de (onder)buik een andere wending neemt.

Jammer want de stelling let's go digital now everybody's learning how zou zo mooi staan. Begrijp me goed, het is beslist niet mijn bedoeling om alle regels te laten voor wat ze zijn en iedereen carte blanche te geven in de wijze waarop de (digitale) informatiehuishouding wordt ingericht. Toch vraag ik mij af in hoeverre het doel de middelen heiligt. Is het misschien niet beter om de overgang naar een digitale wereld te versnellen door met gevoel een overgang te creëren die – hoewel met rafelrandjes – het leerproces zal versnellen, en daarnaast ruimte geeft om daadwerkelijk na te denken over innovatieve oplossingen die verder reiken dan de basis...

Oud nieuws

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Wed, 01 Sep 2010 19:04:00 +0000

Soms is oud nieuws toch heel leuk om te lezen. Zo ook het bericht op Tweakers.net, waarin melding wordt gemaakt van het feit dat The Internet Archive een poging gaat ondernemen om in samenwerking met andere bedrijven ingekorte webadressen van onder andere Bit.ly en TinyURL veilig te stellen.
Niet alleen leuk omdat hiermee een algemeen aanvaard probleem wordt onderkend en - voor het moment - deels opgelost, maar vooral ook omdat hiermee impliciet een van onze archiveringsproblemen wordt weggenomen...zij het buiten onze invloedssfeer.
Maar is dat erg? Is het erg als een andere instelling 'zomaar' de vinger legt op een oplossing die we - huh! op termijn - eigenlijk graag zelf hadden bedacht...
Het enige wat we nu moeten doen is onthouden dat de oplossing er is en slimme relaties leggen met instanties als 301Works.org. Hoe noemen we dat ook alweer...o ja, relatiebeheer (nieuwe stijl ;-)

Bits, content en experience (2)

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Mon, 31 May 2010 22:17:00 +0000

Hieronder volgt deel twee en tevens het laatste deel van mijn tweeluik over de 'zoektocht naar een aanbeveling voor het archiveren van websites'. Dit deel gaat met name over aspecten met betrekking tot beleid en plan van aanpak.

Uitgangspunten webarchivering

In algemene zin moet worden geconcludeerd dat webarchivering nog in de spreekwoordelijke kinderschoenen staat. Dat blijkt ook ruimschoots uit de verkenning zoals die is uitgevoerd onder gemeenten en waterschappen binnen het werkgebied van het BHIC. Reden te meer dus om hier actief mee aan de slag te gaan, maar hoe. In mijn werkstuk (WS) heb ik gepoogd om hiervoor een eerste globale opzet te maken. Hierbij is het van belang om vooraf een aantal uitgangspunten vast te leggen:

• de organisatie stelt vast dat de website onderdeel uitmaakt van het informatiesysteem;
• de website bevat informatieobjecten die vanuit archiefperspectief (primair als bewijs en verantwoording) voor bewaring in aanmerking komen;
• archivering van webcontent behoort tot het competentiegebied van DIV;
• op basis van het collectieperspectief vindt overleg plaats over webarchivering met de toekomstige beheerder (bijv. de gemeente- c.q. waterschapsarchivaris).

Webcultuur verduurzamen

Daarnaast zal webarchivering in enge zin (sec de website) ingepast moeten worden in de bredere context van web presence; de wijze waarop de organisatie zich online manifesteert. Uiteindelijk zal de doelstelling moeten zijn om de “webcultuur” van de organisatie te “verduurzamen”. Dit vergt een gedegen expertise, een goede IT-ondersteuning en een breed draagvlak in de organisatie, aangezien het hier niet gaat om een incidenteel project maar om een taak die structureel zal moeten worden onderhouden.

Documenteren en analyseren

In de huidige situatie bij lokale overheden zal in eerste instantie de snapshotmethode als standaard worden gehanteerd, behoudens een aantal uitzonderingen die voornamelijk verband houden met het profiel van de website.
Naarmate een website dynamischer van karakter is, waarbij bovendien gebruik wordt gemaakt van ‘verborgen’ content, zal waarschijnlijk gekozen moeten worden voor een andere benaderingswijze c.q. archiveringsstrategie. Enkel een goede analyse van de website kan hierin uitsluitsel bieden. Het verzamelen van de juiste documentatie (metadata) kan hierbij een goede ondersteuning bieden.

Uiteindelijk zullen de resultaten uit de analyse en de verzamelde documentatie de basis moeten vormen voor een plan van aanpak en de keuze voor een specifieke archiveringsoplossing. Toch zal in veel gevallen nog aanvullend onderzoek noodzakelijk zijn, vooral gericht op organisatiespecifieke eisen en wensen.

Gebruik archiveringsstrategie

Gelet op de voor- en nadelen van de in het WS genoemde archiveringsstrategieën, volgt hier een voorstel voor een mogelijk gebruik hiervan zoals dat – deels gewijzigd - in de Technical Issues for Capturing Web-generated records (Public Records Office Victoria 07/20, februari 2008, versie 1.0) naar voren wordt gebracht:

• Maken van een snapshot (web harvesten c.q. -crawlen)

Deze aanpak staat toe dat websites geheel of gedeeltelijk worden gearchiveerd. Zoals eerder ook al naar voren gebracht zal in de huidige situatie bij lokale overheden deze aanpak in eerste instantie als standaard moeten worden gehanteerd, tenzij sprake is van de volgende situaties:

- Er zijn pagina's op de website die niet met elkaar verbonden kunnen worden en enkel benaderd kunnen worden via een zoekfunctie of een dynamisch gegenereerde link.
- De informatie op de webpagina’s is te vaak aan veranderingen onderhevig om adequaat gearchiveerd te kunnen worden met behulp van snapshots.
- De webpagina’s vormen specifiek maatwerk voor de gebruiker die hiervan gebruik maakt (o.a. personaliseerde pagina’s).
- Het ontwerp van de website is zodanig dat een web crawler geen volledige en nauwkeurige kopie van de site kan vastleggen.

• Capture van transacties vanaf de webserver (opslaan van unieke responsen)

Voor deze aanpak moet worden gekozen, wanneer het van essentieel belang is om aan te kunnen aantonen welke informatie precies is ontvangen en verzonden via de website. Dit kan van toepassing zijn wanneer de dienst of de geleverde informatie een groot afbreukrisico heeft richting de gebruiker. Dit geldt vooral wanneer de informatie of dienst sterk gepersonaliseerd is (varieert per gebruiker), of zeer dynamisch (onderhevig aan veel veranderingen).

• Archiveren in een CMS of RMA (back-end sources)

Deze aanpak moet worden gekozen wanneer de website een front-end is voor een bedrijfsapplicatie, waarvan de archiefdocumenten zoals die van hieruit worden gepubliceerd al worden bewaard. Deze aanpak moet vooral worden overwogen als de webpagina's:

- dynamisch worden gegenereerd met behulp van zoekopdrachten, of
- informatie bevat die vaak wijzigt.

Deze methode is niet geschikt als het noodzakelijk is om aan te kunnen tonen hoe een website uiteindelijk eruit heeft gezien. Deze aanpak maakt het mogelijk om een volledige website te archiveren, maar wordt meestal gebruikt om delen van een website vast te leggen.

Nawoord

Het archiveren van webcontent in algemene zin is een complexe aangelegenheid, waarvan de aard en omvang nu nog slechts gedeeltelijk kunnen worden gemarkeerd. De intrede van web 2.0 zal hierin belangrijke veranderingen teweegbrengen. Veranderingen die nu al merkbaar zijn in de aanwezigheid van ‘twitterende’ burgemeesters.

Voor wat betreft een oplossing is hiervoor moeilijk een eenduidig beleid te formuleren. Wel is het mogelijk om randvoorwaarden op te stellen en aan te sturen op het gebruik van richtlijnen, waarmee websites kunnen worden gebouwd die een duurzame archivering zo goed mogelijk ondersteunen c.q. faciliteren.

Maar belangrijker is misschien nog wel het besef dat steeds méér (overheids)informatie ‘online-born’ zal zijn, wat maakt dat het web als primaire (informatie)bron fungeert. En ook hier zal sprake zijn van een hybride omgeving, waarbij een relatie gelegd zal moeten worden met ‘offline bronnen’.

Doestelling in eerste instantie is om met mijn WS een eerste aanzet te geven richting de lokale overheden binnen het werkgebied van het BHIC, om hen bewust te maken van het belang van webarchivering. Echter, wel in de wetenschap dat met het archiveren van de website slechts een eerste stap wordt gezet in de zoektocht “naar een nieuw evenwicht”.

Zodra duidelijk is dat deelnemende organisaties geen bezwaar hebben tegen online publicatie, zal ik voor hen die hierin geinteresseerd zijn een exemplaar van het WS plaatsen op Scribd.

Bits, content en experience (1)

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Sun, 30 May 2010 20:42:00 +0000

Zoals eerder gememoreerd ben ik recent bezig geweest, in het kader van de Leergang IDM aan de Erasmusacademie, met het opstellen van een aanbeveling voor het archiveren van websites. Ondanks het aanvankelijke voornemen om over deze 'zoektocht' zo nu en dan eens wat te bloggen, is hiervan in de praktijk bitter weinig terecht gekomen. Daarom dat ik nu - als kleine tegemoetkoming ;-) - een tweeluik plaats met daarin de hoofdlijnen uit het werkstuk (WS). Hieronder volgt deel een.

Ik heb vanzelfsprekend ruim gebruik gemaakt van publicaties van anderen over dit onderwerp. Echter, om het geheel 'prettig leesbaar' te houden heb ik hier geen expliciete verwijzingen opgenomen.

Reacties zijn uiteraard van harte welkom.

Inleiding en perspectief

De elektronische overheid maakt dat o.a. gemeenten steeds zichtbaarder worden door diensten aan te bieden via Internet. De wijze waarop dit plaatsvindt verschilt per organisatie. Feit is wel dat deze ‘etalage’ informatieobjecten bevat waarop burgers mogen en moeten (kunnen) vertrouwen. Dit ondanks het feit dat er vaak een zogenaamde disclaimer op de website staat. Dit vertrouwen, de bewijskracht die hieraan mag worden ontleend en de wijze waarop hierover verantwoording kan worden afgelegd, vormde de aanleiding voor mijn WS in het kader van de Leergang IDM aan de Erasmusacademie.

Voor overheden geldt de verplichting om na te denken over webarchivering en hiervoor procedures op te stellen en daarnaast een omgeving te creëren waarin het mogelijk is om websites (c.q. web records) daadwerkelijk te archiveren, wat meer is dan documenteren. Een en ander vindt plaats op basis van een tweeledig perspectief:
• collectieperspectief: als cultureel erfgoed;
• archiefperspectief: als bewijs en verantwoording.

In mijn WS ligt de nadruk op het archiefperspectief. Op basis hiervan zullen de archiveringsdoelstelling(en) moeten worden bepaald die van belang zijn bij het maken van keuzes in verband met het uitwerken van een archiveringsprocedure. Op basis van wet- en regelgeving worden eisen gesteld aan de wijze waarop web records moeten worden gearchiveerd. In het verlengde hiervan zal een samenhangend beleid moeten worden ontwikkeld in verband met “web presence”. Webarchivering vervult hierin een belangrijke rol.

Website en web record

Om het object van archivering wat nauwkeuriger te duiden wordt nader ingegaan op de begrippen website en web record.
De Archiefschool heeft in 2003 de volgende definitie van een website gegeven: “een website is het medium, waarmee via het Internet informatie gepresenteerd wordt op een statische of dynamische manier, vaak in combinatie met technologieën voor tweezijdige communicatie en transactie, zoals e-mail, nieuwsgroepen of discussielijsten”. Een web record wordt in de Guide to Managing Web Records gedefinieerd als: “(…) any information in whole or part that appears on a website and provides evidence of business activity”.
Belangrijk uitgangspunt wat altijd voor ogen gehouden moet worden is dat bij websites een onderscheid wordt gemaakt “tussen drager of kanaal en de inhoud of betekenis.”

Keuzes en overwegingen

Bij de keuze op welke wijze wordt omgegaan met het beheren en bewaren van websites of onderdelen daarvan, spelen een aantal overwegingen een rol:
• In hoeverre is het van belang om context op te slaan, waarbij het vooral gaat over de look en feel van een website.
• Bevat de website content afkomstig uit een andere bron, waarbij dus sprake is van verdubbeling.
• Is sprake van web records in zogenaamde third party websites en –applicaties.
• Is informatie aanwezig over de wijze waarop de website is ontworpen en ingericht en verder over het beheer (management) van de website.

Daarnaast zal in algemene zin nagedacht moeten worden over waardering en selectie van web records, waarbij de vraag is “of het selectie-instrumentarium direct toepasbaar is op websites.”

Er bestaan verschillende benaderingen voor de wijze waarop websites kunnen worden gearchiveerd. In mijn WS ben ik voor wat betreft de methode van webarchivering primair uitgegaan van een object-driven aanpak. Deze aanpak “is erop gericht om de ‘objecten’, dat wil zeggen datgene wat op het scherm verschijnt, te bewaren.” Voor dynamische websites zal eerder worden gekozen voor de event-driven aanpak. Deze aanpak richt zich “op het registreren van de interacties of transacties tussen de website en de gebruiker.”

Er is een groeiende tendens zichtbaar waarbij websites steeds dynamischer worden, ook bij overheden. Dit stelt impliciet andere eisen aan archivering, waarbij het beleid zich steeds meer zal moeten richten op een event-driven aanpak, gericht op webpagina’s die ‘on the fly’ worden samengesteld.

Tweesporenbeleid

Gelet op het bovenstaande kan men zich afvragen of webarchivering niet zonderméér een tweesporenbeleid moet omvatten. Dit houdt in dat zowel op basis van het collectie- als archiefperspectief wordt gearchiveerd. Aanleiding hiervoor vormen primair de verschillende archiveringsmethoden en de wijze waarop deze tegemoet komen aan de respectievelijke doelstellingen. Hierbij kan sprake zijn van tegengestelde belangen die mogelijk met elkaar kunnen conflicteren (denk bijvoorbeeld aan de verplichting tot vernietiging).

Uitgaande van het collectieperspectief - op het niveau van de website als geheel - zou gekozen kunnen worden voor de methode van web harvesting (binnenhalen vanaf de browser), waarbij primair een rol is weggelegd voor gemeente-, streekarchieven en RHC’s. Vanuit archiefperspectief - op het niveau van web records (informatieobjecten) - kan dan nadrukkelijker worden gekozen worden voor het archiveren door middel van een CMS of RMA (back-end sources) c.q. een event-driven aanpak. Hierbij is een rol weggelegd voor de records manager van de betrokken organisaties.

Methoden voor het archiveren van websites

In mijn WS heb ik drie methoden voor het archiveren van websites/web records beschreven met daarbij een opsomming van de voor- en nadelen. Achtereenvolgens zijn dat:

1. Maken van een snapshot (web harvesten c.q. –crawlen).

Het vastleggen van actief gedrag kan tot problemen leiden bij het gebruik van de snapshotmethode. Door te zorgen voor het juiste web design, het gebruik van relatieve URL's en het tot een minimum beperken van het gebruik van client-side scripts client, kunnen deze problemen voor een deel worden beperkt.

2. Capture van transacties vanaf de webserver (opslaan van unieke responsen).

Hier gaat het met name over een zogenaamde event-driven aanpak, waarbij de nadruk ligt op het vastleggen van transacties zoals die plaatsvinden tussen de webserver en de browser: “it seeks to collect evidence of the actual use of the website”.

3. Archiveren in een CMS of RMA (back-end sources).

Webpagina’s zoals die daadwerkelijk zijn verzonden (gepresenteerd) aan de gebruiker, worden niet gearchiveerd met behulp van deze methode. In plaats daarvan worden gegevens vastgelegd over de inhoud en het publicatieproces (rules, goedkeuring e.d.). Het is vervolgens aan de organisatie om aan te tonen op welke wijze deze gegevens door het systeem worden verwerkt en uiteindelijk als webpagina worden gepresenteerd aan de gebruiker.

Vraag-stelling

In het kader van mijn WS ben ik vooral benieuwd in hoeverre webarchivering, primair vanuit archiefperspectief, structureel gestalte kan krijgen met behulp van archivering in een CMS of RMA. Of dat blijkt dat in de meeste gevallen sprake zal moeten zijn van een combinatie van strategieën (methode één, twee en drie).
En verder, of archivering in een CMS of RMA eenvoudiger, efficiënter en goedkoper is dan de zogenaamde snapshotmethode. In aanvulling hierop is eerder al naar voren gebracht of, uitgaande van het collectieperspectief, daarnaast nog een afzonderlijk beleid moet worden ontwikkeld door de erfgoedsector.
Ander punt is in hoeverre de snapshotmethode tegemoet komt aan de vraag of hiermee het publicatieproces in voldoende mate kan worden gereconstrueerd. Iets wat uit oogpunt van de recht- en bewijszoekende een elementair belang dient.

Samengevat is de stelling of - bezien vanuit het archiefperspectief – de authenticiteit van een webrecord het beste rechtstreeks (via de presentatie aan de gebruiker) of indirect (op basis van een reconstructieproces) kan worden aangetoond.

Boventaande vragen vinden voor een deel hun oorsprong in gesprekken met een aantal gemeenten. Ikzelf neig steeds meer naar de laatste optie, waarbij wordt uitgegaan van de opslag van gegevens die de inhoud van een website bepalen in plaats van de website zelf. Hierbij worden de ‘rules’ vastgelegd zoals die worden gebruikt voor het opmaken van deze gegevens, zodat kan worden aangetoond op welke wijze deze (gegevens) eruit hebben gezien tijdens de presentatie van de webpagina.
In feite wordt 'het web' hiermee beschouwd als een gebruikersinterface, waarbij een vergelijking kan worden gemaakt met bedrijfsapplicaties waarin ‘records’ (ook) niet worden bewaard door het vastleggen van schermafbeeldingen.

Hoe dan ook blijkt eens te meer, dat de keuze voor een goede archiveringsstrategie samenhangt met de doelstelling(en) van webarchivering. En hoewel dat op zich genomen een logische conclusie is, neigen de diverse uitgangspunten (archief- en collectieperspectief) wel tot verschillende archiveringsoplossingen, wat uiteraard voor een belangrijk deel zijn oorzaak vindt in de nieuwe verschijningsvormen van ‘digital content’ (waaronder websites).

In het volgende deel zal verder worden ingezoomd op beleid en plan van aanpak.

...dat is zo waar als het web

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Fri, 12 Mar 2010 14:28:00 +0000

Naar aanleiding van een overleg gisteren over webarchivering heb ik de titel van mijn werkstuk alvast gewijzigd. Was het oorspronkelijk bits, content en experience, nu wordt het waarschijnlijk de waarheid staat op het web. Vanwaar deze omslag…

Gesprekspartner vanuit de betrokken gemeente gaf aan dat zij het principe volgen waarbij wordt gezegd dat informatie zoals die via de website wordt gepubliceerd, altijd juist is. Dus als per abuis wordt vermeld dat de leges voor het aanvragen van een uittreksel uit het bevolkingsregister duizend euro bedragen, terwijl in werkelijkheid de kosten hiervan de vier euro niet te boven gaan, dan heeft de burger vette pech. Of geldt dit enkel in het omgekeerde geval…

Hoe dan ook vond ik het een opvallende stellingname. Ik gaf aan dat met deze uitspraak webarchivering deels wel een andere lading krijgt. Bovendien, wat als de burger niet de website raadpleegt, maar via andere kanalen informatie tot zich neemt. Welke leges gaan we dan hanteren als sprake is van onderlinge verschillen.
Moet de burger in dat geval kunnen aantonen dat hij of zij de website op een bepaald moment heeft geraadpleegd, of beter nog moet de gemeente dit kunnen? Hoewel ik sympathie heb voor dit uitgangspunt, vraag ik mij toch af in hoeverre dit praktisch hanteerbaar en juridisch houdbaar is.

Bovendien, geldt dit dan ook voor andere kanalen waarlangs met de burger wordt gecommuniceerd. Als ik via de telefoon per abuis een onjuiste opgave verstrek over de hoogte van bepaalde leges, word ik daar als ambtenaar dan ook op ‘afgerekend’? Of kan ik dan met het authentieke en integere bewijs in handen stellen dat het ‘een beetje dom’ was om dit te zo te zeggen. En als dit niet het geval is, wat is dan nog de waarde van het hebben van één archiefstuk, of... wordt bij iedere nieuwe weergave een ‘nieuw’ archiefstuk gevormd. Wie zal het zeggen.

Neemt niet weg dat met bovengenoemde uitspraak de website in ieder geval als boegbeeld naar voren wordt geschoven: dat is zo waar als het web (ook een leuke titel trouwens).

Laat Google aan mij voorbij gaan

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Tue, 23 Feb 2010 15:50:00 +0000

“Soms willen mensen liever worden vergeten door Google. Maar het geheugen van kranten, hun digitale archief, is belangrijker dan de privacy van personen. Dat is kort en goed wat de rechtbank in kort geding deze week heeft bepaald in een zaak tegen het Eindhovens Dagblad (ED), aangespannen door een vrouw die last had van een oud artikel.”

Prima uitspraak lijkt mij zo, want zeg nou zelf iedereen is toch zeker verantwoordelijk voor zijn eigen handelen (?). Als mijn steentje wordt opgenomen in het collectieve geheugen van het alom aanwezige web(archief) wil ik dat daar op een integere manier mee wordt omgesprongen, dat spreekt voor zich, toch (?). Ik moet er niet aan denken dat mijn steentje zomaar in het niet verdwijnt. Gaten in het web(archief) is wel het laatste wat we willen. En ja, wie integriteit schrijft, schrijft authenticiteit, volledigheid, leesbaarheid, toegankelijkheid. Schrijft eigenlijk gewoon dat je het web(archief) in goede, geordende en toegankelijke staat moet kunnen beheren; moet koesteren zodat mijn steentje altijd weer boven komt drijven, al ligt het nog zo zwaar op de maag. En ik ben heel benieuwd hoe het ED hiermee omgaat...

En voor wie bovenstaande link nog niet heeft geconsumeerd, lees vooral ook ‘even’ deze post van Henk Blanken.

Webarchivering

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Tue, 23 Feb 2010 08:21:00 +0000

In het kader van de leergang IDM aan de Erasmus Academie ben ik bezig met mijn ‘werkstuk’ (eigenlijk heet het ‘essay’, maar die pretentie wil ik vooraf niet koesteren) over webarchivering. Een onderwerp wat de laatste jaren altijd sluimerend mijn interesse heeft gehad, en wat ook eigenlijk altijd wel min of meer in de belangstelling heeft gestaan. Ik zeg met nadruk min of meer omdat het nooit echt van de grond lijkt te komen. Het blijft altijd hangen in de sfeer van ‘moeten we ook nog eens wat aan gaan doen’.
Dit terwijl een gemiddelde overheidsinstelling toch al aardig wat jaartjes (en versies) een website draaiende houdt. Toegegeven, in de beginjaren was het voornamelijk een etalage, maar met de komst (of teloorgang ;-) van de e-overheid hebben websites toch wel aanmerkelijk aan belang en invloed gewonnen. En zijn ze voor de burger een dankbare nieuwe bron geworden waaraan men zich kan laven (ondanks dat onderzoek uitwijst dat menigeen liefst nog telefonisch contact opneemt of een bezoekje brengt aan de balie).

Ter zake: webarchivering is een mooi onderwerp totdat je het in beknopte vorm moet duiden en bovendien hebt aangegeven hiervoor een aanbeveling te willen opstellen aangevuld met een checklist. Het minimum aantal bladzijden zal dus wel rap worden overschreden. Waarvan akte…

Het zou leuk zijn als er ‘van buiten’ input zou komen op mijn brouwsel(s). Vandaar ook dat ik hier zo nu en dan wat pennevruchten zal laten vallen en vooral lustig zal vragen om ‘versterking’.

Kortom wordt vervolgd…

Crisis? What Crisis?

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Tue, 12 Jan 2010 23:32:00 +0000

In het derde deel van de serie De mythe van de information overload gaat Henk Blanken in op de veronderstelling dat onze cultuur niet wordt bedreigd door een overdaad aan informatie, maar door een informatiecrisis waarin we weliswaar alles kunnen weten, maar te weinig mensen tegelijk hetzelfde weten.
Ondertoon in het artikel is dat we met Internet – naast alle verworven kennis – ook iets zijn kwijtgeraakt, iets wat Henk de ‘massaal gedeelde informatie’ noemt. Het probleem van Internet is niet dat ‘we te veel of te weinig informatie op ons af krijgen, maar te weinig met voldoende mensen delen’.

Zelf heb ik het idee dat hier deels sprake is van een groeiproces. Desondanks kan ik mij wel herkennen in deze veronderstelling, waaraan ik wil toevoegen dat het soms lijkt alsof informatie niet meer tot stilstand komt. Het blijft letterlijk ronddwarrelen, zonder tijd om in te dikken (statisch te worden). Dit leidt ertoe dat kennis vooral iets is wat je moet volgen en pushen en steeds minder iets is wat je kunt opslaan (vastleggen).

Of is het toch gewoon een kwestie van (een gebrek aan) organiseren; van het managen van informatie. Gaan we misschien wel teveel uit van het principe zoeken is vinden en laten we hier zo nu en dan een steek vallen, zodat we niet meer weten welke informatie nu eigenlijk relevant is (waarderen).

Hoe dan ook bieden de artikelen van Henk Blanken een mooie eyeopener en in ieder geval de mogelijkheid om voor een deel af te rekenen met het vermaledijde begrip ‘information overload’. Ik ben dan ook benieuwd naar het vierde deel in deze reeks.

Lees ook het eerste en tweede deel.

Over de grenzen van informatie

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Thu, 17 Dec 2009 23:16:00 +0000

Zojuist het artikel gelezen wat Marloes Pomp heeft gepubliceerd in OD (december 2009) met daarin aandacht voor het Nieuwe Werken (HNW). Marloes stelt een aantal uitgangspunten voor die met name invloed hebben op de wijze waarop met informatie wordt omgegaan door zowel producenten, gebruikers als beheerders.

Stel de medewerker centraal en niet de systemen. Digitale informatie is geen doel op zich, maar onderdeel van het proces waarin mensen steeds meer zelf vorm willen geven aan de wijze waarop ze hun werk inrichten. Gevolg hiervan is dat men steeds meer zelf gaat bepalen waar online (buiten de grenzen van de organisatie) informatie wordt neergezet en bewerkt.

Verder stelt Marloes dat je informatie moet plaatsen binnen de context van specifieke thema’s, met een bereik ver over de organisatiegrenzen heen.

Beide uitgangspunten geven aan dat organisatiegrenzen steeds meer buitenspel zullen worden gezet, waarmee in feite één van de belangrijke peilers op basis waarvan informatie (o.a. in overheidsorganisaties) heden ten dage wordt beheerd, onderuit wordt gehaald.
Eigenlijk krijgt informatie hiermee een heel nieuwe doelstelling en verdient daarmee ook een andere organisatie. Maar wie is daar eigenlijk voor toegerust. Wie is in staat om informatie te plaatsen binnen de context van mensen en thema’s (?). Een mooie uitdaging als je het mij vraagt, zo vlak voor het nieuwe jaar…

We gaan de koffers pakken...

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Wed, 09 Dec 2009 23:19:00 +0000

de wetenschap dat het verder gaat. En ja, da's misschien wel de best mogelijke conclusie na deze cursus. Toch zijn er ook wat mixed feelings en heb ik mijzelf zo af en toe ook eens een schop onder de kont gegeven. Ik heb de cursus met name beleefd als 23 Dingen, dit komt ook meer naar voren in mijn postings. Mijn focus ligt meer op wat de Dingen voor Mij kunnen betekenen. En als ze voor mij wat betekenen, zullen ze uiteindelijk ook wel iets gaan betekenen voor het archief, de supermarkt, de bank, de gemeente, mijn buurman, familie, vrienden, kennissen en voor Kueng aan de andere kant van de wereld. Het zijn immers Social media waarmee we in de slag zijn geweest (en geen Business media). Dit even om Mijn context te bepalen. Mijn rol als 'coach' laat ik hier even buiten beschouwing.

De cursus betekende voor mij een verdieping in de mogelijkheden en toepassing van een aantal Dingen (D.). Een behoorlijk aantal daarvan gebruikte ik al min of meer regelmatig, anderen waren relatief nieuw en sommigen waren gewoon wat minder boeiend.

Wat waren je favoriete Dingen die je onderweg hebt leren kennen en gebruiken?

Een aantal behoorden al tot mijn favorieten, en dan noem ik met name RSS, Delicious, Flickr, You Tube, Google-'nation' en social networks (Ning, Facebook).
Maar absolute winnaar in deze cursus is voor mij toch wel Twitter. Hoewel niet nieuw (mijn huidige account is de vierde in rij) heeft 23AD er wel voor gezorgd dat ik Twitter actief ben gaan (en blijven) gebruiken. Het is een toepassing waar ik vrijwel dagelijks op de één of andere wijze gebruik van maak, en eentje die voor mij absoluut meerwaarde heeft. Toch is het ook juist deze toepassing geweest die binnen de 23AD-gelederen voor veel discussie heeft gezorgd.

Een ander D. wat niet in het rijtje genoemd staat is Blogger (bloggen). Reden is dat ik ten aanzien van dit D. een beetje een tweeslachtige houding heb. (1) Wat is de meerwaarde van mijn 'bloggen' en (2) wat voor plezier haal ik hier zelf uit. In het kader van 23AD was het soms gewoonweg ploeteren. Zelfs heb ik enige tijd overwogen om na D.23 letterlijk een streep te zetten onder dit blog en mij verder te richten op microblogging via Twitter, Tumblr of Amplify. Toch heeft de noodzaak tot bloggen in het kader van 23AD gemaakt dat ik over een dood punt ben gekomen en misschien wel overweeg om er geen Weesje van te maken (bot dooddrukken via de deleteknop vind ik ook weer zoiets). Hier valt dus nog winst (of verlies) te boeken.

Wat heeft dit leerprogramma “gedaan” met jou en met de organisatie waar je werkt?

De organisatie vind ik altijd zo'n doods begrip. Organisaties doen niks, kunnen niks en vinden niks. Het zijn de individuele medewerkers die 'de zaak' tot leven moeten wekken. In die zin denk ik dat 23AD beslist het nodige teweeg heeft gebracht. Zichtbaar (bijv. de nieuwe chatfunctie), maar ook wat minder aan de oppervlakte in de houding en mentaliteit ten aanzien van nieuwe media. Toch denk ik - en dat is beslist niet negatief bedoeld - dat we nu enkel aan het glazuur hebben mogen likken, zonder de echte koek te proeven. Sommige D. laten zich nu eenmaal niet eenvoudig pakken, daar moet je wat voor doen. In die zin zou het ook mooi zijn als op de één of andere manier binnen het BHIC actief aandacht blijft bestaan voor nieuwe media.

Waren er dingen die je verrasten, als onverwacht resultaat van dit programma?

Dat uit onverweachte hoeken en gaten een groot enthousiasme is ontstaan voor allerlei D. Maar ook omgekeerd...

Wat kan er gedaan worden om 23 Archiefdingen te verbeteren?

Het klinkt wat tegenstrijdig, maar misschien dat meer directe (RL) interactie ertoe kan leiden dat sommige D. zich meer gaan zetten. Gewoon even een korte uitleg over de knoppen en valkuilen. Dan kun je in het vervolg meteen wat dieper op een aantal tools ingaan (koekhappen). Verder is een tussentijdse feedback tussen (groeps)deelnemers onderling beslist zinvol. Gewoon even sparren en als ventiel om ongenoegen te uiten. Wij hebben dit als groep slechts eenmaal ondernomen, wat - althans naar mijn idee - zeker zinvol was.
Tot slot is het misschien goed om voor het uitwisselen van ervaringen in het vervolg meer gebruik te maken van microblogging tools. Wellicht dat dit de drempel om (korte) ervaringen uit te wisselen wat verlaagt.

En vul aan: “23-Archiefdingen was voor mij …”

...een pas op de plaats om vervolgens een (nieuwe) koers te kunnen bepalen.

Coaching is een vak...

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Wed, 09 Dec 2009 21:35:00 +0000

In mijn rol als coach van het meisjes F2 team van Hockeyclub Berlicum heb ik onlangs een korte cursus spelbegeleiding gevolgd. Nuttig en leerzaam en helaas voor 23AD begon deze cursus pas half november. De invloed hiervan zou anders - wellicht - merkbaar zijn geweest :-))).

Toch kwamen hierin een aantal leuke zaken naar voren. Zo heeft het weinig zin om langs het veld te gaan roepen dat 'je breed moet spelen' , 'in de diepte' of 'de ruimte moet zoeken'. Deze begrippen zijn koeterwaals voor scrummende hockeymeiden met slechts één doel voor ogen: de bal. En alhoewel dit natuurlijk al lang bekende koek was, hoor je deze uitroepen op zaterdagochtenden nog altijd zeer vaak.

Wel is het zinvol (althans volgens een collegacoach) om een specifieke spelsituatie te verpakken in een absurde term. Zoals bijvoorbeeld wanneer de tegenpartij de bal moet uitnemen waarbij je als verdedigende partij positie moet kiezen ten opzichte van de tegenstander.
In dat geval kun je blijven roepen dat ze bij een meisje moeten gaan staan, stick op de grond moeten houden en om zich heen moeten kijken. Beter is het om deze volzin te vertalen met bijvoorbeeld: tuttebollen. In het vervolg zullen ze bij het horen van deze term meteen de vertaalslag gaan maken naar die bepaalde spelsituatie (volgens die collegacoach dus).

Maar verdomd het bleek te werken. Ik en mijn medecoach zullen dus waarschijnlijk binnenkort het Shell bijdehandje (dit is voor insiders) gaan omwerken naar een serie heerlijke krachttermen. En hoewel ik niet zo'n 'roeper langs de lijn' ben, zal het toch wel een verademing zijn om op zaterdagochtenden te horen dat de 'tuttebollen' eens wat meer 'soepkip' moeten laten 'puddingbroodje'.

Eigenlijk wil ik gewoonweg zeggen dat goede coaching ontzettend lastig is en waarschijnlijk meer te maken heeft met kijken, luisteren en, op het juiste moment, een paar (en dus niet alle functietoetsen tegelijk) goede aanwijzingen geven.
Mijn devies: al doende leert men... (en wie weet komt er ooit nog eens een tweede ronde).

Tijdverslindende social networks

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Mon, 07 Dec 2009 21:03:00 +0000

Hoewel de titel wellicht anders doet vermoeden ben ik beslist enthousiast over het gebruik van social networks. En ondanks dat ik geen heftige online socializer ben, maak ik toch onderdeel uit van een behoorlijk aantal netwerken. Ning, LinkedIn en Facebook wil ik hier met name uitlichten.
Maar wat is nu eigenlijk het verschil tussen deze verschillende netwerken, behalve dan dat ze ieder voor zich een ander toepassingsgebied hebben. Richten ze zich allemaal op hetzelfde sociale aspect?

Ik persoonlijk gebruik Ning het meeste. Reden hiervoor is uiteraard dat ik actief betrokken ben bij BREED. Daarnaast ben ik via Ning aangesloten bij een aantal andere netwerken zoals Archief 2.0, Ambtenaar 2.0, i-tems, Records Management 2.0 en Information Zen. Hoewel ik eerlijk moet bekennen dat door tijdgebrek deelname aan een aantal daarvan er danig bij inschiet, heeft ieder netwerk voor mij een bepaalde waarde. Primair ingegeven door het feit dat ze een gebied bestrijken wat mijn interesse heeft en daarnaast, in praktische zin, ondersteuning (kunnen) bieden. Heb ik een vraag of ben ik op zoek naar bepaalde informatie dan vind ik hier nogal eens wat van mijn gading. Deze aspecten vormen tegelijkertijd de kracht en functie van dergelijke netwerken: ze moeten meerwaarde hebben, persoonlijk of zakelijk.

En dat is misschien ook wel de reden dat ik bijvoorbeeld met Facebook – op dit moment – wat minder heb. Dit netwerk concentreert zich met name rondom relaties (en minder rondom informatie). Het begrip ‘social’ vormt hier dus duidelijk het leidmotief, en is om die reden voor mij wat minder interessant. Dit aangezien een groot deel van mijn personal social life zich momenteel nog afspeelt in RL. Als ik naar mijn dochters kijk geldt precies het omgekeerde, wat misschien deels wel illustratief is voor de online-overgang waarin wij momenteel verkeren. Wellicht dat de middengeneratie de overgang naar (het) web (2.0) eerder maakt via communities dan via sociale netwerken als Hyves en Facebook (maar hier begeef ik mij op glad ijs).

En ja, dan is daar ook nog LinkedIn. Dit netwerk is zoiets als een best of both worlds (althans in mijn beleving). Hier werk je aan een social network, gebaseerd op 'zakelijke' contacten. Waarbij bovendien een sterke link aanwezig is met de uitwisseling van informatie via diverse groepen.

Ervaring leert dat je vaak in vlagen actief bent binnen de diverse netwerken. Constante factor in mijn geval vormt BREED. Maar zo nu en dan ‘bouw’ je weer eens wat verder aan andere netwerken, die dan ineens weer een impuls blijken te zijn voor weer andere netwerken. Op deze wijze wordt social networking inderdaad een tijdverslindende aangelegenheid. Volgens sommigen belachelijk, volgens anderen uiterst nuttig. Ik persoonlijk neig sterk naar het tweede, aangezien de meerwaarde van online netwerken voor mij steeds duidelijker en voelbaarder wordt. Zo kom ik in RL steeds vaker mensen tegen die ik in VL heb leren kennen. Leuk is dan om te constateren, dat het beeld wat je van die persoon hebt over het algemeen vrij aardig klopt met het beeld wat je virtueel van hem of haar voor ogen hebt staan. Maar opmerkelijker is nog wel dat je vrijwel meteen tot een goed gesprek komt: je hebt namelijk wat te delen… en gedeeld.

Dat social networks in zakelijke zin een belangrijke rol (kunnen) vervullen staat voor mij buiten kijf. Opvallend is wel dat het gebruik hiervan nu nog voor een belangrijk als een semi-hobbymatige aangelegenheid wordt beschouwd, waar zo nu en dan wat meewarig over wordt gedaan. Ik denk dat het embedden hiervan binnen de reguliere dagelijkse werkzaamheden een belangrijke sprong voorwaarts zou kunnen betekenen. Deels in het verlengde hiervan heeft Sanne Roemen onlangs een mooie posting gepubliceerd waarin het begrip productiviteit als volgt wordt geformuleerd: productiviteit = waarde / tijd en Waarde = volume x impact x tijdsduur x essentie. Misschien dat we met deze formulering (en de toelichting hierop) bovengenoemde embedding wat beter handen en voeten kunnen geven, in ieder geval wat beter kunnen verantwoorden.

Footnote

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Tue, 24 Nov 2009 15:40:00 +0000

…oogt goed en biedt veel, heel veel mogelijkheden. Toch vraag ik mij af welke gebruiker de makers van deze toepassing precies voor ogen heeft gestaan en welk doel zij hiermee uiteindelijk willen bereiken. Want ondanks dat er heel veel documenten in Footnote zijn geplaatst, heb ik soms toch het gevoel dat ik naar puzzelstukjes zit te turen zonder dat het totaalbeeld hierbij goed naar voren komt. Eigenlijk mis ik gewoon een duidelijke structuur en context. Dit ondanks de user submissions.

Het is mogelijk om zelf pagina’s aan te maken rondom bepaalde gebeurtenissen, personen, plaatsen of organisaties. Op zich heel leuk, maar waarom hier en niet hier of elders. Met andere woorden waarin zit het duurzame karakter van Footnote besloten (en ik denk – in alle bescheidenheid - dat die vraag steeds vaker gesteld mag/moet worden bij vergelijkbare sites die onder bepaalde condities gebruik maken van user generated content).
Wat verliezen we als de stekker er uit wordt getrokken; welke informatie zijn we in dat geval kwijt en hoe erg is dat. En als het erg is, welke maatregelen moet je dan (kunnen) nemen om te voorkomen dat dit gebeurt… Bij dit soort vragen kom je al snel uit bij het gekozen business model en bij het vraagstuk rondom free data.

Zou een vergelijkbare toepassing iets kunnen betekenen voor Nederlandse archiefinstellingen? Wellicht, en ik denk zeker dat hier marktpartijen voor te vinden zijn. Maar is dit ook de manier waarop we met onze archieven willen omspringen, júist in een tijd dat het schijnbaar eenvoudig is om hiervoor andere middelen te gebruiken die daadwerkelijk recht doen aan het principe van 2.0...

Doe ik Footnote hiermee tekort? Misschien. Wellicht ook dat ik met deze blog een totale misrekening maak, desondanks toch dit geluid… Reacties zijn dan ook van harte welkom.

tweepuntnul: kort en krachtig

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Mon, 09 Nov 2009 23:57:00 +0000

(Archief)tweepuntnul betekent voor mij dat vraag en aanbod op een andere manier tegenover elkaar komen te staan of concreet dat balies worden beslecht en daarvoor in de plaats nieuwe vormen van samenwerking gaan ontstaan, met gebruikmaking van webapplicaties die voor iedereen beschikbaar zijn en op basis van (digitale) informatie die voor iedereen bereikbaar is.

Jammer is het dan ook als op puur praktische gronden vraag en aanbod in stand worden gehouden, bijvoorbeeld omdat sprake is van ‘betaalinformatie’. Misschien dat op dit punt op zoek gegaan moet worden naar andere verdienmodellen die minder rechtstreeks gekoppeld zijn aan de grondstof informatie (wat tegelijkertijd ook de basis is van waaruit je wilt gaan werken aan Archief 2.0). Daar tegenover staat natuurlijk altijd de vraag of openbare informatie ook altijd gratis toegankelijk moet zijn. Maar mijn mening hierover is dus duidelijk…

Het uiteindelijke doel van Archief 2.0 is misschien wel om de ‘eigen’ website zo klein mogelijk te maken en om te vormen tot een (al bijna buzz) hub: een centraal punt waar netwerken en –tools samenkomen. Immers we willen niet enkel voeden, maar bovenal gevoed worden. En vooral dat laatste maakt dat je steeds meer zult moeten aanschuiven aan een andere dis. Smakelijk eten…

Chat is Frans voor kat

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Sun, 25 Oct 2009 23:00:00 +0000

Soms moeten 'dingen' gewoon even rijpen, in mijn geval is dat zo met #ding14: chat. Want ik ben eigenlijk helemaal geen actieve chatter, ondanks dat ik Google hiervoor incidenteel gebruik. Maar waaróm eigenlijk niet, nou gewoon omdat er weinig ontvangers zijn en chatten in het luchtledige niet echt een optie is. Het feit dat ik weinig ontvangers heb zegt deels ook iets over mij als persoon in/en mijn leefomgeving, en da's ook weer leuk natuurlijk (zonder hierbij overigens al te zeer in hokjes te gaan denken).

Dat neemt niet weg dat hierin - de ontvanger - althans voor mij - wel een belangrijk verschil ligt met Twitter: hier kan ik 'chatten' tot ik een ons weeg zonder dat iemand (behalve dan Thomése) hierop reageert of hoeft te reageren. Op Twitter kan ik enkel zenden, terwijl chat (IM) een instant reactie vraagt (immediate reach-ability).

Onlangs kwam ik via een posting op Metareporter een artikel tegen uit 2007 op Read/WriteWeb waarin de evolutie van de diverse vormen van communicatie in een - nog steeds - overzichtelijk diagram staan weergegeven. En toen viel bij mij het kwartje waarom ik zo weinig chat: ik heb namelijk een hekel aan telefoneren ;-). Echter heb ik nooit zo bewust die link met IM versus het zenden van informatie gelegd.

Resteert de vraag waar de roots voor mijn voorkeur voor Twitter liggen...

#19 Genealogie 2.0: borduren bij de buren

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Wed, 07 Oct 2009 21:15:00 +0000

Hoewel stamboomonderzoek mij absoluut niet kan bekoren (hoe vreemd dat misschien ook mag klinken) is het natuurlijk evident dat alle nieuwe communicatiestructuren, zoals web 2.0 die heeft voortgebracht, met name op dit interessegebied ervoor hebben gezorgd dat genealogen sneller en directer met elkaar in contact kunnen treden en op deze wijze kennis en ideeën met elkaar kunnen delen.
Daarmee trekken ze de aandacht weg van websites die daar - wellicht - als vanouds voor werden geraadpleegd.

Reden genoeg dus om deze forums en communities letterlijk en figuurlijk op de voet te volgen. Want - als voorportaal van je digitale loket - zijn dit plekken waar je veel potjes kunt maken en breken.

Een veel gehoorde term in dit verband is webcare, waarbij ik mij wel afvraag of dit begrip de lading volledig dekt. Ik associeer webcare toch voornamelijk met - en misschien wel ten onrechte - een stuk imagebuilding: je naam is in het geding en daar wil je iets aan doen. Helemaal juist natuurlijk, maar ik denk dat deelnemen in communities e.d. verder gaat dan dat. Naar mijn idee ligt hier één van je kerntaken besloten, t.w. dienstverlening. Als BHIC zul je daar je stem moeten laten horen (en dat doen we natuurlijk al lang) en meer nog de vragen naar je toe moeten trekken om op deze wijze, als verlengstuk van je eigen website, het publiek te bedienen.

In die zin zal de eigen website steeds meer als portal gaan fungeren met verwijzingen naar 'buitenlocaties' waar een soort van subafdelingen (of beter nog trendwatchers) van onze digitale studiezaal zijn gevestigd. En hoewel wij als BHIC natuurlijk al heel veel op dit terrein doen (als BO'er ben ik niet tot in de finesses op de hoogte van wat de FO'er op dit terrein precies doet), zal dat alleen maar gaan toenemen.

Ik persoonlijk geloof niet zozeer in dé website als safe haven en plek waar in grote getale bezoekers naar toe blijven stromen op zoek naar informatie, simpelweg omdat via andere tools soortgelijke informatie - en dan heb ik het vooralsnog niet over de toegangen - veel eenvoudiger en comfortabeler te verkrijgen is.
Kortom breng je kennis naar de gebruiker toe en ga via de website deze werkwijze op een slimme manier 'adverteren'. Hierbij kan genealogie 2.0 een belangrijke aanjager en opstap zijn.

Just fantasying

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Wed, 23 Sep 2009 22:46:00 +0000

Met dank aan The Wooster Collective.

Zwart-wit radio

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Tue, 22 Sep 2009 20:10:00 +0000

Ik merk dat ik het strakke 23-archiefdingen ritme van voor de vakantie nog niet helemaal te pakken heb. Want terwijl deze blog gaat over podcasting, moeten die over wiki’s en chat nog worden geschreven. Toch volgen hier mijn ‘ervaringen’ met podcasts.

Vooropgesteld dat ik een liefhebber ben van radio (met name één), komt het er steeds minder van om hier ook daadwerkelijk realtime naar te luisteren (en goh ja, dat lees ik op meerdere blogs…). En hups, dan hebben we podcasts als prima alternatief: wherever, whenever you want. Maar ondanks dat ben ik geen heavy-user. Ik denk dat de reden hiervoor met name ligt in het gegeven dat bij podcasting (ondanks RSS) je toch altijd ‘bewuster en gerichter’ gaat luisteren, en toeval hierbij wat minder de overhand heeft. Dit terwijl in geval van radio het met één druk op de knop gewoonweg afwachten is wat je voorgeschoteld krijgt, eenvoudig een kwestie van consumeren dus. Daarmee moet je soms een hoop bagger verwerken, terwijl aan de andere kant dit ook weer veel nieuwe en leuke (onverwachte) informatie oplevert. Eigenlijk zo’n beetje passief googelen. Het is dus vooral die ‘luiheid’ die er voor zorgt dat ik minder snel een gang naar podcasts maak.

Desondanks hebben podcasts in veel gevallen mijn voorkeur boven vodcasts. Dat heeft uiteraard te maken met de wijze waarop een onderwerp wordt benaderd. Ik vind sommige informatie veel prettiger overkomen in uitsluitend een audio-uitvoering. Beelden leiden niet alleen af, maar ze mixen soms ook helemaal niet goed met wat er gezegd wordt.
Ik dit kader vergelijk ik podcasting ook wel eens met een zwart-wit foto. Want hoewel kleurenfoto’s een beeld of situatie zo op het eerste oog veel beter weergeven, blijkt toch vaak dat de werking van een zwart-wit foto veel treffender is. Precies dat is denk ik de kracht van podcasting: het biedt eenvoud.

Voor wat betreft ‘het archief’ denk ik dat podcasting uitgelezen mogelijkheden biedt. Een beetje als tegenhanger voor al het visuele ‘geweld’.
Laat net als bij Brussel behoort ons toe (BNA-BBOT) iemand met een kar rondreizen door het Brabantse land en hem of haar willekeurige personen interviewen. En leg daarbij vooral ook de geluiden vast ‘van onderweg’. Podcasting kan op deze wijze veel (op)nieuw tot leven brengen. En het mooie van podcasting is dat de middelen die je ervoor nodig hebt uiterst beperkt zijn. Het gaat vooral om de verhalen, en aangezien dat zo’n beetje onze core-business is geworden bestaat enkel nog de noodzaak om het model eromheen te ontwerpen. In dat geval hebben we denk ik een prima zaak in handen waarmee leuke dingen te maken zijn. Maak daarbij gebruik van de mogelijkheid om een algemene feed in te richten waarbij ook andere podcasters zich kunnen aansluiten, en je krijgt een prachtige Brabantse mix voor jong en oud.

"Twitter is fun, but it's not useful." BUT "Neither is ice cream."

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Sat, 12 Sep 2009 18:32:00 +0000

Bovenstaande quote is afkomstig van Twitter Blog uit een posting waarin werd aangekondigd dat de Terms of Service zijn aangepast. En ik denk zeker dat dit een mooie vergelijking is, zeker gelet op het aantal ijseters :-)

Toch denk ik dat naast fun, het nut van Twitter steeds meer en beter naar voren komt. Of moet ik misschien zeggen dat het een handig medium is... Hoe dan ook staat mijn vierde Twitteraccount nog steeds. En hoewel het aantal followers nog bescheiden is (waarbij het maar de vraag is wat de waarde is van kwantiteit op Twitter), vind ik de statusberichten van de mensen die ik volg beslist leuk, interessant, handig en waardevol. Sterker nog, het is juist deze mix die maakt dat microbloggingtools als Twitter zo aantrekkelijk zijn.

Ik spreek hier met opzet van statusberichten omdat dat in eerste instantie toch de kern is waar het bij Twitter om draait. Berichten die aangeven waar je mee bezig bent, in RL en VL. Ik vind het dan ook vreemd dat juist dit element zo vaak wordt verguisd. Men stoort zich aan de 'onzinberichten'. Maar ja, wie bepaalt wat onzin is, waarbij komt dat onzin in Twitter realtime wordt weergegeven terwijl - in gestold formaat - in RL hier hele avonden mee worden gevuld. Voordeel van Twitter is dat je de berichtenstroom op ieder gewenst moment kunt stoppen. Bovendien is door een goed gebruik veel 'loze content' te omzeilen.

De functionaliteit van Twitter neemt steeds meer toe, niet alleen door alle Twittertools maar ook door de wijze waarop het wordt gebruikt. Naast toepassing in de vorm van een lifestream, zie je dat steeds meer informatie die oorspronkelijk in de vorm van postings in de blogosphere zou belanden nu neerdaalt op Twitter. Dit maakt dat het karakter van beide tools (blogging en microblogging) langzaamaan gaat veranderen (of toch in ieder geval andere accenten krijgt).

Op Frankwatching las ik onlangs de opmerking dat 'Twitter iets is voor vaders'. Hoewel ik wonderwel pas in dit profiel, schiet je dan toch even in je wiek. Want hoezo is Twitter alleen iets voor vaders (?); ben ik dan immers tóch geen deelgenoot van een hip medium (?).
Gelukkig vroeg onze oudste dochter (jonge tiener) mij gisteren naar de mogelijkheid om een Twitteraccount te openen - en dit berust op louter toeval -, wat bij mij een klein zonnetje teweegbracht. 'Tuurlijk, maar leg eerst even uit waarom je wilt gaan twitteren joh, want uiteindelijk zit ik er ook op...'
Als er wat leuks komt uit deze praktijkcase, dan zal ik mij zeker even terugmelden. Misschien ook dat ik haar een leuk rapportje laat schrijven, wat we dan uiteraard meteen doorsturen naar Morgan Stanley ;-)

Kortom: Twitter is voor mij beslist een handige tool. En hoewel ik zelf geen hyperactieve twitteraar ben volg ik met veel belangstelling de tweets van anderen. Voor wie interesse heeft: http://twitter.com/tondelooijer.

Twexit...

‘Flessen’post

noreply@blogger.com (Ton de Looijer) — Fri, 04 Sep 2009 10:55:00 +0000

Aan alles komt een eind... En om een lang verhaal kort te maken heb ik bijna vier weken Côtes Catalanes 'gebotteld' in een flesje Dame d'Elne (waarvan ik nog een hele 'zak' heb meegenomen). Zo'n bag-in-box is overigens een goede vinding voor het 'dagelijkse wijntje'.