Per te mesuar me shume per migrenen dhe si parandalohet ajo lexo ketu.

1. Kafeina mund te ndikoje ne humorin tuaj.

Perfitimet shendetesore te kafeines jane te medha nese ajo konsumohet ne sasi te moderuar. Kafeina stimulon prodhimin dhe leshimin e dopamines, nje neurotrasmetues qe aktivizon nje siperfaqe me mase gri te trurit pergjegjese per vigjilencen dhe produktivitetin. Meqenese dopamina rregullon humorin, nje filxhan kafeje rregullon humorin te pakten perkohesisht, kjo sipas nje studimi ne akademine e neurologjise ne USA. Por ne te njejtin studim njerzit qe pine me shume pije me gaz si coca cola kane 30% me teper mundesi per te zhvilluar depresionin se sa ato qe nuk i konsumojne keto pije, duke sugjeruar se burimi juaj i kafeines dhe sasia e sheqerit qe permban eshte celesi nese do te kete efekt permiresues ne humorin tuaj apo jo.

2. Kafeina mund te reduktoje rrezikun per kancer te gojes.

Nje studim ne USA nga shoqata Amerikane e Kancerit gjeti nje lidhje te forte midis kafese me kafeine dhe riskut per vdekje nga kanceri i gojes. Ne 968,432 burra dhe gra qe moren pjese ne studim te cilet ishin pa kancer ne fillim te tij, 868 vdiqen nga kanceri ne goje gjate 26 vjeteve te studimit. Studiuesit zbuluan se ata qe pinin me teper se 4 fixhane me kafe ne dite e kishin te pergjysmuar rrezikun per vdekje nga kanceri i gojes ne krahasim me ata qe nuk pinin rregullisht kafe.

3. Sasia e tepruar e kafeines ka edhe rreziqe.

Jo te gjitha lajmet qe lidhen me kafeinen jane te mira. Kafeina eshte droge dhe si cdo lloj tjeter droge ajo mund te kete efekte negative nese konsumohet ne sasi te medha. Ne doza me te larta se 500 mg, qe eshte afersisht sasia qe gjendet ne 4 filxhan kafeje, kafeina eshte zbuluar se shkakton nervozizem, pagjumesi, crregullime te stomakut, dridhje muskulare dhe crregullime te rrahjeve te zemres.
Disa studime kane zbuluar se kafeina mund te reduktoje kapacitetin e kockave tuaja per te perthithur kalciumin. Nje studim ne universitetin Creighton zbuloi se kafeina shkakton humbje kockore te grate e moshuara dhe se ky efekt mund te anullohet nese kafese i hidhet qumesht. Studime te tjera kane zbuluar se kafeina shkakton ngritje te presionit te gjakut, prandaj ata qe kane presion te larte gjaku keshillohen te bejne kujdes me kafeinen qe marrin.

4. Mesoni sa eshte sasia e duhur e kafeines.

Nese ju zgjidhni te konsumoni kafeines, konsumi i moderuar eshte me i miri. Nje individ i shendetshem duhet te perpiqet te konsumoje me pak se 300-400 mg kafeine ne dite qe eshte thuajse e barabarte me 3 filxhane kafeje, 4 filxhane caji ose 6 kanace me pije me gaz. Grate shtatezena dhe njerzit qe vuajne nga presioni i larte i gjakut duhet te limitojne konsumin e kafeines ne 150-200 mg ne dite dhe femijet duhet te konsumojne jo me se 50 mg ne dite. Nivele me te larta se kaq te kafeines mund te shkaktojne simptoma te pakenaqshme si aritimi ose nervozizem.

5. Kafeina mund te reduktoje rrezikun per infarktin e miokardit.

Nje nga efektet pozitive te kafeines ka te bej pikerisht me infarktin e miokardit. Fillimisht mendohej se konsumi i kafese zmadhonte rrezikun per infarkt te miokardit. Por sipas nje studimi te publikuar ne gazeten e shoqates Amerikane te Zemres, femrat qe konsumonin me teper kafe kishin nje reduktim te vogel te rrezikut te infarktit.

Kafeina gjithashtu mund te ndihmoje edhe ne ADHD (Crregullimi ne Perqendrimin e Vemendjes dhe Hiperaktivitetit)
Nje tjeter fushe ku perceptimi per kafeinen po ndryshon eshte ADHD. Me pare mendohej qe ajo ishte nje shkak ne ADHD , nderkohe tani mendohet se kafeina mund te jete nje mjekim potencial per kete semundje, sepse ne doza te moderuara, kafeina rrit aftesine per tu perqendruar. Edhe pse nevojiten akoma studime per kete, ka shume prinder qe u japin femijeve dy filxhana kafe ne dite si mjekim efektiv per ADHD.

6. Kafeina nuk ndihmon ne humbjen ne peshe.

Edhe pse disa mendojne se kafeja me zero kalori mund ti shtohet dietes, studimet nuk kane konfirmuar se kafeja nxit humbjen ne peshe. Kafeina shpejton metabolizmin, duke rezultuar ne konsumimin e pak kalorive me teper gjate dites, por marrja e kafeines con gjithashtu ne prodhimin e kortisolit “hormoni i stresit” i cili eshte lidhur me shtimin ne peshe dhe sigurisht me stresin. Gjithashtu shume studime kane zbuluar se shtimi i kalorive qe digjni nga kafeina nuk eshte i mjaftueshem per te prodhuar humbje te vertete ne peshe.

7. Burimet e kafeines

Kur duhet te zgjedhim burimet e kafeines, ekspertet thuajse nje zeri votojne ne favor te burimeve natyrale te kafese dhe cajit mbi sasite e rrezikshme te kafeinese, sheqerit dhe aditiveve te tjere ne pijet me gaz apo pijet energjike. Kafeja dhe caji ne doza te moderuara permbajne shume antioksidante dhe sasi te mjaftueshme kafeine per te ofruar ndjesine e vemendjes, humor me te mire, dhe perfitime shendetesore jetegjata.

8. Perzieriet e kafeines jane problematike.

Pijet energjike, shotsat energjike dhe pijet me gaz jane prodhuar per te dhene aktivizim te shpejte te energjive me shume pak perfitime ushqyese. Disa pije energjike permbajne deri ne 70 gr sheqer qe eshte e barabarte me 17.5 luge caji.
Me e keqe akoma, pijet energjike dhe shotsat mund te jene te rrezikshme per sasine jo natyrale te kafeines qe permbajne te kombinuar me ingrediente te tjere si guarana (stimulant), taurine (aminoacid qe rregullon nivelet e energjise dhe rrahjet e zemres) dhe ginseng (rrenje qe mendohet se rrit energjine). Konsumi i te gjithe ketyre stimulanteve ne nje here te vetme mund te coje ne helmim nga kafeina qe shkakton crregullim te rrahjeve te zemres nervozizem dhe irritim. Keto ingrediente gjithashtu mund te bashkeveperojne me ilacet e tjera dhe antibiotiket duke i zvogeluar efektivitetin dhe duke rritur probabilitetin per efekte anesore.

9. Thithja e kafeines mund te jete zbulimi i madh i rradhes.

Nga cemcakezat me kafeine, pijet energjike prodhuesit vazhdimisht kerkojne menyra te reja per konsumimin e kafeines. Nje nga metodat me te reja qe po ben zhurme ne treg eshte kafeina qe thithet me aeroshot, i cili eshte nje kontenitor me madhesine e nje buzekuqi qe permban bitamine B dhe 100 mg kafeine, qe eshte baraz me nje filxhan te madh kafeje. Per te marre nje aeroshot konsumatori thjesht thith nje pluhur qe shperbehet menjehere ne goje.
E krijuar nga David Esward, nje profesor inxhinjer biomjekesor ne universitetin e Harvard, aktualisht kjo paisje gjendet ne Masacusets, New York, France. Megjithate eshte ende ne shqyrtim nga shoqata e Administrimit te Ushqimeve dhe Medikamenteve ne Usa.

10. Kafeina permireson njohjen e fjaleve pozitive.

Sipas nje studimi te bere ne universitetin e Ruhr ne Gjermani, te pirit te 2 apo 3 filxhaneve kafeje 30 min perpara nje provimi apo detyre rezulton ne njohjen me te lehte te fjaleve me kuptim te mire. Megjithate nga ky studim nuk u pa ndryshim ne procesin e njohjes se fjaleve neutrale apo me kuptim te keq. Kerkuesit besojne se njohja emocionale e fjaleve ka te beje me efektin dopaminergjik te kafeines, ne pjeset e trurit pergjegjese per te foluren.

11. A mund te konsumojne kafeine grate shtatzena?

Sipas nje studimi te fundit, femijet, nenat e te cileve kane marre kafeine gjate shtatezanise nuk kishin rrezik me te madh per probleme me sjelljen. Shume gra shtatezena lene kafeinen nga frika se mos demtojne femijen e tyre.
Ky studim mori ne pyetje 8000 gra te ndryshme dhe i pyeti per sasine e kafese, cajit dhe Coca Cola-s qe kane pire gjate nje jave te caktuar te shtatezanise duke llogaritur keshtu sasine mesatare te kafeines se konsumuar ne dite. Mbas disa vitesh te njejat gra moren pjese ne nje pyetesor tjeter per sjelljen e femijeve te tyre.
Rezultati- kafeina e marre perpara lindjes nuk u shoqerua me rrezik me te larte per crregullime te vemendjes, hiperaktivitet, probleme emocionale apo sjellje te keqe. Megjithese ky studim vertetoi se nuk ka lidhje midis kafeines se marre perpara lindjes dhe problemeve me sjelljen tek femijet, ka disa studime te tjera qe tregojne nje lidhje midis sasive te tepruara te kafeines dhe rrezikut per abort. Prandaj grate shtatezena apo ato qe po perpiqen te jene shtatezena nuk duhet te konsumojne mbi 200 mg kafeine ne dite

Angjinarja

Angjinaret kane origjinen ne zonen e mesdheut. Ato gatuhen te ziera dhe te skuqura,gjithashtu perdoren edhe si shoqeruese per pica, makarona, mish etj. Per tu pergatitur per gatim, ato duhen qeruar sepse pjesa e ngrenshme e tyre eshte vetem pjesa e brendshme. Nese nje argjinare konsumohet e zier, ajo permban 3.9 mg hekur.

Spinaqi

Spinaqi gjendet gjate gjithe vitit. Ai mund te jete i konservuar, i fresket apo i paketuar. Ka disa tipe spinaqi, qe rriten ne vende te ndryshme, te gjithe jane te apsur me hekur. Ne 180 gr spinaq, sasia e keshilluar per nje porcion gjenden rreth 6.4 mg hekur.

Pjeshka

Pjeshket jane fruta te pasura me shume elemente ushqyes. Duke konsumuar 5 pjeshka te thata do ti shtoni 5.3 mg hekur dietes tuaj.
Rrush i thate
Rrushi i thate nje frut qe gjendet lehtesisht, eshte nje burim shume i mire i hekurit. Ai permban edhe sasi te medha fibrash ne formen e inulines e cila ben shume mire per zorren e trashe. Rrushi i thate gjithashtu eshte nje burim shume i mire i antioksidanteve, fitokimikateve dhe katekinave per dieten tuaj. Duke konsumuar 165 gr midis vakteve ju merrni 1.6 mg hekur

Lengu i kumbullave te thata (oshaf)

Lungu i kumbullave te thata jep 17 % te sasise se keshilluar ditore te hekurit. Nje gote me leng kumbullash te thata permban 3.0 mg hekur. Ai gjithashtu permban sasi te medha te Vitamine A, B-6 dhe C gjithashtu kalium por fatkeqsisht permban edhe shume sheqer.
Duke pasur parasysh sasine e sheqeri tek lengu i kumbullave te thata duket se eshte me mire qe midis vakteve te konsumojme kumbullat e thata. Nuk eshte e vertete. Kumbullat e thata ndihmojne trupin ne perthithjen e hekurit sidomos prej sasise se vitamines C qe permbajne, por japin me pak hekur, vetem 0.37 per porcion 160 gr.

Bathet

Ato mund te pergatiten ne shume menyra te ndryshme. Permbajne proteina, fibra dhe hekur. Soja, thierzat, fasulet, qiqrat permbajne 8.8 – 3.0 mg hekur. Provoji ato vetem, me makarona, ne sallat apo ne supe.

Eshte ushqimi me i pasur me proteina pas vezes dhe qumshtit. Proteinat e peshkut jane me te cmuara dhe me te tretshme se ato te mishit.
Vlera me te medha ushqyese te peshkut jane yndyrnat qe permban tashme te njohura omega 3, yndyrna shume te rendesishme, si per shembull gjate shtatezanise. Keto yndyrna kontibuojne ne ndertimin e sistemit nervor te fetusit dhe ne ndertimin e sistemit optik te retines.

Quhen ndryshe edhe yndyrna pastruese te arterieve sepse reduktojne kolesterolin e keq dhe kane nje veprim antiinfiamator.
Nuk mungojne hekuri, kalciumi, natriumi dhe mbi te gjitha jodi qe mbron gjendren tiroide dhe per te cilin peshku eshte burimi kryesor.

Kini kujdes freskine e peshkut.
• Duhet te shikojme syrin qe duhet te jete i qarte dhe trasparent
• Ngjyra qe duhet te jete e ndezur
• E rendesishme prania e mukusit tek peshku
• Velezat duhet te kene ngjyre te kuqe te ndezur
• Gjithashtu luspat duhet tejene te ngjitura dhe mishi te jete kompakt dhe i forte

Peshk i fresket apo i ngrire?

Ne te vertete nuk ka asnje ndryshim. Vlerat ushqyese te peshkut te freskt dhe atij te ngrire jane identike. Beni kujdes per daten e skadimit dhe paketimin. Ngrirja ne frigoriferin e shtepise eshte pak me delikat. Ajo eshte ngrirje pak e avasht qe con ne formimin e kristaleve akulli te medhenj brenda qelizave pra ne inde e cila gjate shkrirjes con me pas ne humbjen e disa prej substancave ushqyese.
Prandaj kur merrni peshkun e fresket ne shtepi, mundesisht konsumojeni ate te fresket pa e vendosur ne ngrirje.

Gatimi

Nje porcion prej te pakten 200 gr 2 here ne jave nuk duhet te mungoje ne nje diete ideale.
Mos e piqni shume per te mos humbur vlerat ushqyese me mire nese gatuhet ne furre ose me avull.

Edhe skuqja e peshkut nuk duhet lene pas dore sepse arritja e temperaturave shume te larta ne pak kohe minimizon humbjet e vlerave ushqyese.

Ne fund majdanoz, koper dhe ereza te tjera ne vend te kripes japin arome dhe shije te mire gatimit tuaj duke kombinuar shijen me shendetin.

Cfare ndodh gjate infarktit te miokardit?

Muskuli i zemres kerkon gjithnje nje furnizim konstant me gjak te pasur me oksigjen ne menyre qe te ushqehet. Arteriet koronare furnizojne zemren me sasine e nevojshme te gjakut. Nese ju vuani nga semundje te arterieve koronare, ato arterie ngushtohen, dhe gjaku nuk rrjedh aq mire sa duhet. Mase dhjamore, kalcium, proteina dhe qeliza inflamatore grumbullohen brenda arterieve dhe formojne pllaka te madhesive te ndryshme. Depozitimet e pllakave jane te forta ne pjesen e jashtme dhe te buta ne pjesen e brendshme.

Kur pllajka eshte e forte, korja e jashtme cahet, atehere trombocitet (qeliza ne forme disku te gjakut qe ndihmojne ne koagulimin e gjakut) afrohen ne zone dhe formojne koagul gjaku perreth zones se pllakes. Nese koaguli i gjakut mbyll plotesisht arterien, atehere muskuli i zemres nuk ushqehet me me oksigjen. Ne nje kohe shume te shkurter ndodh vdekja e qelizave muskulare, duke shkaktuar dem te perheshem. Ky quhet Infarkt i Miokardit.
Edhe pse e pazakonte, infarkti i miokardit mund te shkaktohet nga nje spazme e arteries koronare. Gjate spazmes koronare, arteria koronare ngushtohet dhe zgjerohet disa here duke reduktuar ushqimin me gjak te zemres (ishemia). Kjo mund te ndodhe kur pushoni dhe gjithashtu tek njerzit qe nuk vuajne nga semundje te rendesishme te zemres.
Cdo arterie koronare ushqen me gjak nje pjese te zaktuar te muskulit kardiak. Sasia e demit varet nga siperfaqja e muskulit qe ushqehet nga arteria, dhe nga koha qe kalon ndermjet demtimit dhe mjekimit.
Sherimi i muskulit te zemres fillon menjehere pas infarktit dhe i duhen rreth 8-jave. Njesoj si plaget ne lekure, plaga ne zemer sherohet dhe le pas nje shenje ne zonen e demtuar. Problemi eshte se indi i shenjes nuk tkurret, prandaj aftesia e zemres per te pompuar gjakun reduktohet pas infarktit. Aftesia e humbur e pompimit varet nga siperfaqja dhe pozicioni ne te cilin ndodhet indi i ri i formuar.

Simptomat e infarktit te miokardit

Simptomat perfshine:

• Parehati, tension, rendese ose dhimbje ne kraharor, krahe dhe nen kocken e sternumit
• Parehati qe rrezatohet ne kurriz, nofullen e poshtme, fyt dhe ne krahe
• Fryrje, dispepsi ose ndjesi mbytjeje
• Djersitje, perzjerje, te vjella ose marrje mendsh
• Dobesi, ankth, mungese fryme
• Shpeshtesi te rrahjeve te zemres ose crregullim te tyre

Gjate nje infarkti, simptomat zgjasin 30 min ose me shume dhe nuk lehtesohen aspak nga vendosja e nitroglicerines nen gjuhe.
Disa persona pesojne infarkt te miokardit pa shfaqur asnje simptome ( infarkt i heshtur). Ai mund ti ndodhi kujdo, por eshte me i shpesht tek njerzit qe vuajne nga diabeti.

Cfare duhet te beni nese ju ndodh infarkti i miokardit?

Pas nje infarkti, mjekimi i shpejte per te cbllokuar arterien eshte shume i rendesishem dhe mund te reduktoje shume demet e perhershme. Ne shenjat e para te infarktit lajmeroni menjehere urgjencen. Perjudha me e mire per te mjekuar nje infarkt eshte brenda nje ose dy oreve nga fillimi i simptomave. Duke pritur me teper shtohen demet qe mund te pesoje zemra juaj dhe reduktohet mundesia e mbijeteses.

Si diagnostifikohet infarkti i miokardit?

Per te diagnostifikuar nje infarkt, mjeket e urgjences do ju pyesin per simptomat qe keni pasur dhe do ti vleresojne ato. Diagnoza bazohet ne simptomat dhe rezultatet e analizave. Qellimi i trajtimit eshte mjekimi sa me shpejte dhe kufizimi sa me teper i demeve muskulare.

Analizat dhe testet per te diagnostifikuar nje infarkt

• EKG ose Elektrokardiogrami – Mund te thote sa demtime ka pesuar muskuli i zemres dhe ne cilin vend ka ndodhur. Per me teper rrahjet e zemres dhe ritmi i tyre mund te mbahet nen monitorim.
• Analizat e gjakut – Ne gjak mund te gjendet nje sasi e mjaftueshme enzimash kardiake te cilat na tregojne per demtimet e muskulit te zemres. Keto enzima normalisht gjenden brenda qelizave te zemres dhe jane te nevojshme per funksionimin e saj. Kur muskuli kardiak demtohet, qelizat demtohen dhe si rrjedhoje permbajtja e ketyre qelizave perfshire dhe keto enzima hidhen ne gjak. Duke matur nivelin e ketyre enzimave, mjeku mund te percaktoje madhesine e infarktit dhe kohen e perafert kur filloi. Nivelet e troponines gjithashtu maten. Ajo eshte nje proteine qe gjendet ne brendesi te qelizave te zemres dhe leshohet kur ato demtohen nga mungesa e furnizimit me gjak. Sasia e troponines mund te diagnostifikoje edhe infarkte shume te vogla.
• Ekokardiografia – Eshte nje test imazherie qe mund te perdoret gjate dhe pas nje infarkti per te pare si po pompohet gjaku nga zemra dhe kush jane siperfaqet ne te cilat nuk po pompohet normalisht. Gjithashtu eko- ja tregon gjithashtu nese strukturat e tjera te zemres si valvulat, septumi etj jane demtuar gjate infarktit.
• Kateterizimi kardiak – Ai mund te perdoret gjate ores se pare te infarktit, nese mjekimet nuk po e lehtesojne ishemine apo simptomat. Mund te perdoret per te vizualizuar menjehere arteriet e bllokuara dhe per te ndihmuar mjekun te percaktoje cfare procedure i duhet per te cbllokuar arteriet.

Cfare mjekimi perdoret per infarktin e miokardit?

Mjekimi fillon menjehere sapo eshte diagnostifikuar infarkti, mundesisht qe ne ambulance apo ne sallen e urgjences. Ilacet dhe kirurgjia mund te perdoren per te mjekuar infarktin.

Cilat ilace perdoren per mjekimin e infarktit te miokardit?

Qellimi i mjekimit me medikamente eshte parandalimi ose shperberja e koagulimeve te gjakut, parandalimin e grumbullimit te plateleve perreth pllakes, stabilizimin e pllakes dhe parandalimin e ishemive ne te ardhmen.
Keto mjekime duhet te merren sa me shpejt te jete e mundur (brenda 1 – 2 oreve nga fillimi i simptomave) per te minimizuar demtimet e zemres. Sa me shume te vonoheni ne marrjen e ketyre mjekimeve , me teper dem mund te ndodhi dhe me pak perfitime mund te kemi prej tyre.

Ilacet qe perdoren per infarktin jane:

• Aspirina – per te parandaluar koagulimin e gjakut, i cili mund te perkeqesoje infarktin
• Antiagregant te tjere- per te parandaluar koagulimin
• Mjekime trombolitike- per te shkrire koagulin e gjakut ne arteriet e zemres
• Kombinimi i mjekimeve te mesiperme

Mjekime te tjera gjate ose pas infarktit, lehtesojne punen e zemres, permiresojne funksionimin e saj, zgjerojne dhe zmadhojne enet e gjakut, zvogelojne dhimbjen edhe mbrojne nga aritmi te rrezikshme per jeten.

A ka mundesi te tjera mjekimi per infarktin e miokardit?

Gjate ose menjehere pasi ka ndodhur infarkti i miokardit mund tju bejne analizen e kateterit kardiak, per te vleresuar shtrirjen e infarktit, gjendjen e zemres arterieve dhe siperfaqen e demtuar te zemres. Ne disa raste procedura te tilla angioplastike apo stente perdoren per te hapur arteriet e ngushtuara apo te bllokuara.
Nese eshte e nevojshme edhe kirurgjia per vendosjen e nje bypass mund te kryhet disa dite pas infarktit per ti kthyer zemres furnizimin me gjak.
Mjekimi me medikamente, kirurgji me zemer te hapur, apo nderhyrje te tjera si angioplastika nuk mjekojne semundjen e arterieve koronare. Te kaluarit te nje infarkti apo mjekimi te tij nuk do te thote qe sdo te keni me infarkte te tjera, ai mund te ndodhe perseri. Mund te ndiqni disa hapa per te parandaluar perseritjen e episodeve te tilla.
Qellimi kryesor pasi keni kaluar nje infarkt te miokardit eshte te mbani te shendetshme zemren tuaj dhe te reduktoni riskun per te pasur infarkte te tjera. Menyra me e mire per ta arritur kete eshte te merrni mjekimet tuaja, te ndryshoni menyren e jeteses dhe te shkoni per kontrolle tek mjeku rregullisht.

Medikamentet pas infarktit sherbejne per:

• Parandalimin e koagulimit te gjakur
• Lehtesimin e punes se zemres dhe permiresimin e performances se zemres dhe rimekembjen e saj
• Parandalimin e pllakes duke reduktuar kolesterolin
Medikamente te tjera mund tju keshillohen nese jane te nevojshme. Keto perfshine medikamentet per aritmi, per presionin e gjakut, anginen etj.
Eshte shume e rendesishme te njihni emrat e ilaceve, perse perdoren dhe sa here ne dite duhet ti merrni ato. Mbani nje liste te mjekimeve qe emrrni dhe merrini me vete sa here qe vizitoheni per cfaredo lloj arsye.

Si mund te ndryshoni menyren e jeteses pas nje infarkti te miokardit?

Nuk ka kure per semundjen e arterieve koronare. Per te parandaluar perkeqesimin e saj ose nje infarkt tjeter, ju duhet te ndiqni keshillat e mjekut dhe te beni ndryshimet e nevojshme ne menyren e jeteses duke: lene duhanin, reduktuar kolesterolin ne gjak, kontrolluar diabetin dhe presionin e larte te gjakut (hipertensionin), ndjekur nje plan stervitjeje, ruajtur nje peshe ideale dhe kontrolluar stresin.

Ndertimi i veshkave

Veshkat kane formen e fasules,ato ndodhen anash shtylles kurrizore, ne pjesen lumbare te saj. Jane te rrethuara me dhjame qe ndihmon ne fiksimin e tyre. Veshkat kane funksionin e filtrimit te gjakut. Gjithashtu kane funksione hemostatike si rregullimin e elektroliteve dhe rregullimin e presionit te gjakut. Veshkat prodhojne hormone shume te rendesishme per organizmin si kalcitriolin, reninen dhe eritropoietinen.Ne pjesen e siperme te veshkave. tamam porsi nje kesule, jane vendosur gjendrat mbiveshkore, nje ne secilen ane. Ne anen e brendshme te veshkave eshte porta (hilusi) ku hyjne arteriet e veshkave dhe dalin ureteret dhe venat. Me ne brendesi te veshkes ka nje zgaver qe quhet kupa e veshkave (pieloni). Pikerisht ketu fillojne ureteret.

Po te presim se gjati veshken do shohim se perbehet nga dy shtresa:

1. Shtresa e jashtme ose korja e cila ka ngjyre te kuqe te ndezur sepse eshte e pasur ne ene gjaku.
2. Shtresa e brendshme me ngjyre gri. Ne te ndodhen piramidat. Çdo piramide ka nje numer te madh tubash te vegjel urinare te cilat hapen ne kupen e veshkave. Çdo veshke ka mbi nje milion tuba urinare.

Ureteret
Jane dy tuba me gjatesi 25-30 cm qe fillojne ne kupen e veshkave dhe perfundojne ne fshiken urinare.

Fshikeza urinare
Eshte nje qese qe sherben per grumbullimin e urines deri ne nxjeirjen jashte te saj.

Uretra
Eshte nje kanal i gjate rreth 15-16 cm tek burrat dhe rreth 3 cm tek grate. Tek burrat kalon ne mes te organit seksual mashkullor, penisit, qe sherben njekohesisht dhe per kalimin e spermes. Tek grate uretra eshte e veçante nga organet gjinore dhe ndodhet 2-3 cm nen klitorisin. Me anen e uretres urina derdhet ne mjedisin e jashtem.

Urina
Urina ka ngjyre te verdhe si te limonit, ka permbajtje acide dhe nje ere te lehte amoniaku. Ka nje shije te hidhur ne te kripur. Densiteti i saj mesatar eshte 1012-1020. Brenda 24 oreve njeriu i rritur eliminon 1000-1500 cc urine. Urina eshte e perbere prej ujit ne te cilin jane te tretura mbeturinat organike te veprimtarise se qelizave. Me kryesoret nga keto jane:
— Urea. Eshte produkt i zberthimit te proteinave. Brenda 24 ore-ve nxirren 25-30 gram ure.
— Acidi urik nxirret rreth 1 gr ne 24 ore.
— Kriprat amoniakale
— Squfuri
— Kloruret. Nxirren rreth 10-15 gr kripe gjelle ne 24 ore. Kjo sasi varet shume nga sasia e kripes qe marrim me ushqimet.
— Kriprat fosfatike. Ne sasi 2-4 gr ne 24 ore.
Ne urinen e nje organizmi normal nuk duhet te kete as albumine as glukoze.

Kujdesi per veshkat

Funksionimi normal i veshkave varet shume nga menyra e ushqyerjes sone.

• Ushqimet e shumta me origjine shtazore qe permbajne sasi te madhe azoti si: mishi, vezet, peshku etj, e lodhin mjaft veshken. Lendet e azotuara te dala nga zberthimi i tyre si urea dhe acidi urik, mund te jene shkak i formimit te gureve.
• Kripa e gjelles e perdorur ne sasi te medha, ashtu si dhe pijet alkoolike, jane shume te demshme per veshkat.
• Edhe sasia e tepert e ujit i lodh veshkat.
• Nje pasterti e mire e organeve te jashtme gjinore, parandalon kalimin e mikrobeve ne uretren dhe qe ketej ne rruget e siperme te ketij sistemt duke parandaluar keshtu infektimin e tyre.
• Duhet luftuar kapslleku i cili ndihmon shpesh zhvillimin e in- feksioneve te sistemit urinar.
• Ne rast semundjesh te veshkave duhet te zbatohet me rreptesi dieta e porositur prej mjekut

1. Kerkimet e fundit shkencore kane treguar se vrapimi lidhet me zhvillimin e qelizave te trurit dhe mund te zvogeloje humbje te kujteses te njerezit e moshuar, gjithashtu vrapi mund te vonoje progresin e semundjeve neurodegjeneruese si semundja e Alzheimer.
2. Nje studim tjeter tregoi se ecja e shpejte ndihmon ne shkathtesimin e mendjes, prandaj nese jeni duke u pergatitur per nje provim te rendesishem atehere filloni te vraponi te pakten 2 muaj perpara provimit
3. Sipas Mayo Clinic, vrapimi mund te lehtesoje simptomat e e depresionit dhe ankthit nese e praktikoni ate rregullisht. Vrapuesit kane me pak mundesi per tu stresuar ne jete.
4. Vrapi i rregullt forcon kockat dhe ne kete menyre ndihmon ne parandalimin e osteoporozes tek femrat. Sa me heret te filloni te vraponi aq me mire ju ben. Vrapi gjithashtu forcon muskujt prandaj parandalon humbjet kockore dhe muskulare qe mund te ndodhin me kalimin e moshes tek femrat dhe meshkujt.
5. Nje nga faktet me te njohura eshte qe vrapi eshte nje ushtrim shume i mire kardio-vaskular qe ju mban zemren te forte dhe te shendetshme per shume vjet. Ecja e shpejte (jogging) redukton riskun e goditjeve te zemres duke forcuar zemren dhe duke zvogeluar presionin e gjakut.
6. Vrapi parandalon dhe ndihmon ne fazat e para te semundjeve te rrezikshme si diabeti, kanceri i gjirit apo hipertensioni. Doktoret shpesh i keshillojne pacienteve qe vuajne nga keto semundje te vrapojne rregullisht.
7. Vrapi ju ben me te lumtur, kjo sepse kur vraponi hormonet si endorfina leshohen ne gjak duke krijuar nje ndjenje euforie shume e njohur per vrapuesit.
8. Vrapi djeg shume kalori keshtu qe eshte nje menyre shume e mire per te humbur ne peshe.
9. Vrapi i rregullt ka nje efekt te pabesueshem kunder plakjes. Pervec faktoreve te siper permendur eshte vertetuar qe vrapi redukton rrezikun e vdekjes nga semundjet ne moshat e medha me 50 % dhe rrit kualitetin e jetes me 16 vjet. Ky studim eshte bere nga Universiteti i Mjeksise se Standford ne SHBA.
10. Vrapi nuk ju shkaterron kycet. Nese keni evituar te vraponi sepse mendonit qe vrapi ju demton kycet atehere eshte me mire te lini menjane kete justifikim dhe te vishni atletet menjehere. Studimet e fundit kane treguar qe njerzit qe vrapojne rregullisht dhe ata qe nuk kane vrapuar asnjehere kane te njejtin risk per osteoartrit. Ne fakt osteoartriti zakonisht ndodh te njerzit mbipeshe dhe vrapuesit e rregullt pa dyshim qe nuk kane probleme me mbipeshen.
11. Vrapi ju rrit vet-vleresimin. Disa njerez fitojne me teper besim ne vetvete kur vendosin nje qellim dhe e arrijne ate. Pavaresisht kesaj vrapi i jep njerzve nje ndjenje te brendshme besimi.
12. Vrapi permireson koordinimin dhe ju ben me te kujdesshem. Vrapi gjithashtu eshte menyra me e shkurter per te pasur kembe qe lene me goje hapur. Per te pasur rezultate me te mira mos harroni te beni pak strecing para dhe pas vrapit.
13. Nese doni te zbuloni dicka te re ne jeten seksuale me partnerin, atehere provoni te vraponi perpara momenteve intime dhe do te shijoni me shume cdo cast me partnerin tuaj.Eshte zbuluar qe meshkujt qe vrapojne kane fuqine seksuale te meshkujve 2-5 vjet me te rinj. Stervitja e rregullt e kombinuar me nje menyre jetese te shendetshme si diete e shendetshme, mos pirja e duhanit mund te permiresojne jeten seksuale te meshkujve deri ne 10 vjet dhe redukton rrezikun per impotence.

Shpresojme te mos keni me dyshime nese duhet te vraponi apo jo. Tani eshte momenti te vishni atletet dhe te filloni te levizni.

Gastriti eshte nje inflamacion, irritim ose erozion i mukozes se stomakut. Ai mund te ndodhi papritur (ne te tilla raste quhet gastrit akut) por mund te ndodhi edhe gradualisht (gastrit kronik).

Kush jane shkaqet e gastritit?

Gastriti mund te shkaktohet nga irritimi si pasoje e abuzimit me alkoolin, te vjellat kronike, stresi ose nga disa medikamente si aspirina apo medikamente te tjera antiinflamatore. Gjithashtu mund te shkaktohet nga:
• Helikobacter pilori (H.pilori)- Nje bakter qe jeton ne shtresen e mukozes se stomakut. Nqs ky bakter gjendet ne sasi te tepruar dhe nuk mjekohet mund te shkaktoje ulcer te stomakut dhe ne disa njerez edhe kancer te stomakut.
• Anemia pernicioze – Eshte nje forme anemie qe ndodh kur stomakut i mungon nje elemente natyral i rendesishem per te perthithur dhe tretur vitaminen B12
• Refluksi i Biles (lengu i temthit)- Rikthimi i biles brenda ne stomak nga trakti tretes mund te irritoje mukozen e stomakut.
• Infeksione te ndryshme- te shkaktuara nga baktere apo viruset.

Kush jane simptomat e Gastritit?

Simptomat mund te jene te ndryshme per individe te ndryshem, dhe shume shpesh mund te mos gastriti mund te mos shoqerohet me simptoma. Sidoqofte simptomat me te zakonshme perfshijne:
• Te perzierat ose crregullime te stomakut
• Fryrje abdominale
• Dhimbje abdominale
• Te vjella
• Mos tretje te mire te ushqimit
• Ndenje diegieje ndermjet vakteve ose gjate nates
• Gromsira
• Humbje te oreksit
• Te vjellat me gjak ose me ngjyre te kafenjte

Si diagnostikohet Gastriti?

Per te diagnostikuar gastritin mjeku juaj do te rishikoje historine personale dhe ate familjare, te beje viziten dhe tju kerkoje disa teste:
• Endoskopia – Endoskopi, nje tub i holle qe ka nje kamera te vogel futet nga goja duke vazhduar poshte deri ne stomak per te pare ne menyre direkte mukozen e stomakut. Mjeku do te kontrolloje per inflamacione dhe mund te marri edhe pak material per biopsi e cila dergohet ne laborator per tu analizuar
• Analizat e gjakut – Mund te jete e nevojshme te beni disa lloje analizash gjaku si per shembull: numrin e rruazave te kuqe te gjakut per te pare nese keni anemi apo jo. Te analizohet Prania e H.pilorit apo prezenca e anemise percioze.
• Analizimi i fekaleve per pranine e gjakut – Kjo analize verifikon pranin e gjakut ne jashteqitje, shenje e mundshme per hemorragji kronike ne stomak si pasoje e gastritit.

Si mjekohet gastriti?

Mjekimet per gastritin zakonisht perfshine:
• Marrja e antiacideve dhe medikamente te tjera per te redukruar aciditetin e stomakut i cili shkakton irritim te metejshem te mukozes se stomakut
• Evitimi i ushqimeve te nxehta dhe pikante
• Per gastritin e shkaktuar nga infeksioni me H.Pilori mjeku juaj mund tju japi nje regjim me antibiotik dhe medikamente per bllokimin e aciditetit.
• Nese gastriti eshte shkaktuar nga anemia pernicioze, do te jepet vitamine B 12
• Eliminimi i ushqimetve irrituese nga dieta si laktoza te bulmeti dhe gluteni nga brumrat
Mbasi eshte zhdukur shkaktari, edhe gastriti zakonisht zhduket. Gjithmone konsultohuni me mjekun para se te nderprisni mjekimet e dhena nga mjeku apo perprara se te filloni vete mjekimin per gastritin.
Prognoza e gastritit eshte e mire, shumica e simptomave permiresohen menjehere sa po fillon mjekimi.

Stresi eshte ndiesia qe keni atehere kur duhet te merrni persiper me teper detyra se sa me pare. Kur jeni te stresuar, trupi juaj pergjigjet njesoj sikur te jeni ne rrezik. Ai prodhon hormonet qe shpejtojne rrahjet e zemres, rrisin frymemarrjen dhe ju japin energji. Kjo quhet pergjigja “lufto ose ik”.
Pak stres eshte normal edhe i domosdoshem. Stresi ju ndihmon nese duhet te punojme shume ose nese duhet te pergjigjemi menjehere. Per shembull, mund tju ndihmoje te fitoni nje gare, ose te perfundoni nje pune te rendesishme ne kohe.

Por nese stresi eshte i shpeshte ose zgjat per shume kohe, ai mund te kete efekte jo te mira. Disa nga simptomat me te zakoshme jane:

• Rritje te rrahjeve te zemres
• Dhimbje koke
• Kontraktim te qafes ose shpatullave
• Dhimbje shpine
• Frymarrje te nxituar
• Djersitje
• Stomak te trazuar, te eprzjera apo te vjella
• Probleme me gjumin.

Me kalimin e kohes stresi mund te shkaktoje probleme me serioze ne shendetin tuaj si probleme me:

• Sistemin imunitar.Mund ta demtoje ate, duke e e bere me te veshtire te luftoni semundjet. Nese ju keni nje problem shendetesor, stresi mund tjua perkeqesoj.
• Zemren. Stresi lidhet me tensionin e larte te gjakut, rrahje jo normale te zemres (aritmi), mpiksje te gjakut, arteriosklerozen. Ai gjithashtu lidhet me semundjet koronare te zemres, infarktin dhe ndalimin e zemres
• Muskujt. Tensioni konstant nga stresi mund te coje ne dhimbje qafe, shpatullash apo fundshpine. Stresi gjithashtu mund te rendoje me teper artritin reumatoid.
• Stomakun. Nese keni probleme stomaku si refluks gastroesofageal, ulcer peptike ose irritim te zorreve, stresi mund ti perkeqesoje ato.
• Organet riprodhuese. Stresi lidhet me ulje te fertilitetit, probleme me ereksionin , probleme gjate shtatezanise dhe dhimbje gjate menstruacioneve.
• Mushkerite.Stresi mund te perkeqesoje semundjet e mushkrise si asma.
• Lekuren. Problemet e lekures si aknet apo psoriasis perkeqesohen me teper nga stresi.
• Ai mund tju shkaktoj humor te keq, tju tensionoje, tju veshtiresoje perqendrimin ose mund tju shkaktoje depresion. Kjo mund te shkaktoje probleme ne lidhjen me partnerin, mund te mos punoni mire ose te mos studioni mire.

Cfare mund te beni ju per te zvogeluar stresin?

Lajmi i mire eshte se ju mund te mesoni disa menyra per te menaxhuar stresin. Per te mbajtur nen kontroll stresin:

• Gjeni shkakun e stresit
• Kerkoni menyrra per te reduktuar sasine e stresit ne jeten tuaj
• Mesoni menyra te sehdnetshme per tu cliruar nga stresi apo per te reduktuar efektet e tij te demshme

Si mund te matni nivelin e stresit?

Shpesh eshte shume e qarte nga se shkaktohet stresi. Ndryshimet e medha ne jete shoqerohen gjithmone me nivele te larta stresi, psh vdekja e nje njeriu te afert , martesa, lindja e nje femije. Por ndodh gjithashtu qe shkaqet e stresit te mos jene kaq te dukshme.
Eshte shume e rendesishme te zbuloni cfare ju streson. Gjithkush e ndjen dhe pergjigjet ndryshe ndaj stresit. Mbani nje ditar per stresin, kjo mund tju ndihmoj. Mbani shenim te gjithe faktoret qe ju stresojne gjate dites. Me pas shkruani reagimet tuaja ndaj ketyre faktoreve stresues dhe si e perballuat stresin. Te mbajturit te nje ditari per stresin mund tju ndihmoje te zbuloni cfare ju streson dhe sasine e stresit qe ndjeni. Pasi ta keni zbuluar mund te ndermerrni hapa per ta reduktuar ate apo per ta perballuar me mire.

Si mund ta evitoni stresin?

Stresi eshte nje fakt jete per shume njerez. Ju ndoshta nuk do mund ta zhdukni plotesisht ate po mund ta reduktoni.
Provoni disa nga idete e meposhtme:

• Menaxhoni me mire kohen tuaj. Ju mund te beni me shume nga punet tuaja dhe me me pak stres nese ndiqni nje program. Mendoni per gjerat me te rendesishme dhe beni ato te parat.
• Gjeni menyra me te mira per ta perballuar stresin. Jini te ndershem per ato qe funksionojne dhe per ato qe nuk funksionojne. Mendoni edhe per menyra qe mund te funksionojne edhe me mire
• Kujdesuni per veten.
• Beni pushim dhe gjume te bollshem. Trupi juaj ka nevoje te rimarre veten mbas ngjarjeve stresuese
• Ushqehuni mire.
• Mos pini duhan dhe kufizoni sasine e alkoolit.
• Gjeni kohen per tu marre me hobite tuaja
• Perpiquni te mendoni ndryshe. Kur kuptoni qe po shqetesoheni, perpiquni te ndaloni mendimet negative. Punoni shume qe te mesoni te pranoni gjerat qe nuk mund te ndryshoni. Mesoni te thoni “Jo” per gjerat qe mund te shtojne stresin ne jeten tuaj.
• Ngrini zerin. Mos pasja e mundesise per te folur per nevojat tuaja, shqetesimet tuaja krijon stres dhe i ben ndjenjat negative edhe me keq.
• Kerkoni ndihme. Njerzit qe kane lidhje te forta me familjen dhe me miqte e menaxhojne me mire stresin. Shpesh stresi eshte shume per tu perballuar i vetem. Bashkebisedimi me nje mik ose nje familjar mund tju ndihmoje, por gjithashtu mund te flisni edhe me nje profesionist.

Si mund te lehtesoni stresin?

Do te ndiheni shume me mire nese gjeni menyren per te larguar stresin nga sistemi juaj. Menyra me e mire per tu lehtesuar nga stresi ndryshon te cdokush nga ne. Provoni disa nga idete e meposhtme dhe gjeni kush eshte me e pershtatshmja per ju:

• Stervituni. Stervitja e rregullt eshte nje nga menyrat me te mira per te menaxhuar stresin. Ecja eshte nje menyre shume emire per te filluar
• Shkruani. Mund tju ndihmoje shume te shkruani per gjerat qe ju shqetesojne
• Lironi ndjenjat tuaja. Flisni, qeshni, qani dhe shprehni zemerimin tek dikush tek i cili keni besim kur ju nevojitet.
• Beni gjerat qe ju pelqejne. Nje hobi ju ndihmon te relaksoheni. Puna vullnetare ose puna qe ndihmon te tjeret mund te jete nje menyre shume e mire per te lehtesuar stresin.
• Mesoni menurat per te relaksuar trupin tuaj. Kjo mund te perfshije ushtrime frymemarrje, ushtrime per relaksimin e muskujve, masazhe, aromaterapi, joga, ose ushtrime relaksuese si Tai Chi dhe Qi Gong.
• Perqendrohuni ne te tashmen. Provoni meditimin, hipnozen e vetvetes. Degjoni muzike relaksuese. Kerkoni per humor ne jeten tuaj. E qeshura mund te jete me te vertete ilaci me i mire

Stresi ne pune

Stresi i punes shfaqet ne menyra te ndryshme dhe prek mendjen dhe trupin tuaj ne menyra te ndryshme. Gjera te vogla mund tju stresojne si aparatura e fotokopjes qe duket sikur nuk funksionon asnjehere kur ju duhet, ose telefoni qe duket sikur nuk pushon asnjehere se reni. Stresi me i madh vjen kur kemi shume pune per te bere, kur nuk kemi mjaftueshem pune ose kur bejme pune qe nuk na permbushin. Konfliktet me shefin, bashkepunetoret apo klientet jane shkaqet e tjera kryesore per stresin ne pune.

Shenjat e stresit ne pune

• Dhimbje koke
• Probleme me gjumin
• Probleme me perqendrimin
• Temperament te keq
• Stomak te trazuar
• Moral te ulur dhe pakenaqesi nga puna

Cfare e shkakton stresin ne pune

Shumicen e kohes puna eshte burim kryesor i stresit qe mund te coje ne probleme me shendetin. Stresi i punes ndikon edhe ne jeten ne familje. Me poshte do te shihni disa burime kryesore te stresit ne pune.
• Humbja e kontrollit. Ndjenja sikur nuk keni kontroll ne punen tuaj ose ne detyrat tuaja eshte shkaku me i madh i stresit ne pune. Njerzit qe ndjejne se nuk kane kontroll ne pune jane me te prirur te zhvillojne semundje te lidhura me stresin.
• Rritja ne pergjegjesi. Marrja persiper e detyrave shtese ne pune eshte shume stresuese. Ju stresoheni akoma me teper nese keni shume pune per te bere dhe nuk munsd ti thoni “JO”, detyrave te reja.
• Satisfaksioni dhe performanca ne pune. A jeni krenar per punen tuaj? Nese puna juaj nuk eshte e kenaqshme, atehere mund tju duket stresuese. Jeni te shqetesuar si po e beni punen? Te ndjerit te pasigurte per performancen ne pune eshte gjithashtu nje burim i madh i stresit ne pune.
• Paqartesi per rolet ne pune. Te qenit te paqarte per detyrat tuaja, sesi do te ndryshoje puna juaj, ose qellimet e departamentit apo kompanise tuaj mund tju rrise stresin. Nese ju i pergjigjeni me teper se nje shefi, te kenaqni kerkesat e secilit prej tyre mund te jete gjithashtu stresuese.
• Mangesi komunikimi. Tensioni ne pune vjen si pasoje e komunikimit te varfer. Te mos qenit i afte te flisni per nevojat, shqetesimet dhe frustrimet tuaja krijon stres.
• Mungesa e mbeshtetjes.Mungesa e mbeshtetjes nga shefi apo bashkepunetoret tuaj e ben me te veshtire te zgjidhni problemet qe po ju stresojne
• Kushtet e keqija te punes. Kushte te pakenaqshme apo te rrezikshme pune si zhurmat, problemet ergonomike etj mund te shkaktojne stres.

Cfare te beni per stresin e punes?

Ju mund te reduktoni pak nga stresi i punes duke mesuar si te menaxhoni kohen dhe detyrat tuaja. Mendoni per disa ngjarje qe ju stresojne ne pune. Pastaj fokusohuni ne nje ose dy gjera qe mund te beni per te lehtesuar stresin.Me poshte keni disa ide:

Ju dhe shefi juaj
Beni mbledhje me menaxherin tuaj te pakten nje here ne vit (cdo 3-6 muaj eshte akoma me mire) per te folur per punen tuaj dhe performancen tuaj. Ja disa pyetje qe mund te beni

• Cfare pritet nga ju ne punen qe keni marre persiper?
• Ku po perpiqet te arrije kompania?Si do te perfshiheni ju ne planet e ardhshme?
• Si po ja dilni? Kush jane pikat tuaja te forta?Si mund te permiresoheni?
• Nese do vazhdoj tja dal mire ne pune, si dhe kur do te merrni shperblimin qe ju takon?

Ju dhe puna juaj
• Organizohuni. Ndiqni projektet dhe kufinjt duke bere nje liste me gjerat me urgjente.Vendosni kush eshte me e rendesishme dhe cilat ceshtje mund te presin
• Mos i lini gjerat mbas dore. Perdorni nje axhende per te planifikuar diten apo javen tuaj. Vetem duke e pare ne leter qe keni mjaftueshem kohe per te bere te gjitha detyrat do ju ndihmoje tja arrini qellimit. Ndani nje projekt te madh ne hapa te vegjel dhe vendosni limitet per secilin prej tyre
• Mesoni te thoni JO. Mos u mbingarkoni. Nese merrni persiper shume, ju do te krijoni stres
• Fokusohuni. Beni gjerat nje e nga nje. Ne disa raste ju mund te beni 2 gjera ne te njejten kohe.Por nese filloni te stresoheni me teper kthehuni prapa dhe bejini gjerat nje nga nje.
• Perqendrohuni. Perpiquni te kufizoni shperqendrimet dhe nderprerjet. Kerkoni te tjerve tju japin nje perjudhe kohe kur nuk duhet tju shqetesojen
• Delegoni. Kerkojini te tjerve te marrin disa detyra. Nuk eshte gjithmone e rendesishme te keni te gjithe kontrollin.

Kini kujdes per veten
Gjeni kohen per veten tuaj. Lini punen tuaj ne zyre, edhe nese zyra eshte nje prej dhomave te shtepise tuaj. Lini celularin ne zyre nese eshte e mundur ose vendosni te mos pergjigjeni gjate kohes qe ja dedikoni vetes apo familjes tuaj. Mos kontrolloni emailin e punes edhe ne shtepi.
Jini gjithmone optimist. Mbani mend qe te gjithe kane dite te mira dhe dite te keqija ne pune
Jepini shperblim vetes. Sapo mbaroni nje detyre te veshtire,festoni. Hani dicka te shpejte ne tavolinen e punes, ose nese jua lejon puna beni nje shetitje te shkurter me ndonje koleg.
Planifikoni kohen per argetim. Nese e harxhoni cdo sekonde te dites duke bere gjera, mund te vini re qe asnjehere nuk keni kohe per veten. Nese punedhenesi juaj ju ofron nje orar fleksibel, perdoreni ate ne menyren qe i pershtatet stilit te punes tuaj. Shkoni ne pune me heret ne menyre qe te merrni pushim me te gjate ne dreke per ndjekur nje seance joga apo per te bere nje shetitje.
Praktikoni teknikat e frymemarrjes dhe relaksimit. Ju mund ti beni keto ne shtepi ose ne nje vend te qete ne pune.

1.Mbingarkesa me kafeine

Shume pije energjike dhe produkte te tjera kane sasi shume te larte kafeine, rreth 3- here me shume sesa sasia qe gjendet normalisht ne nje filxhan kafeje. Shume shpesh kjo sasi kafeine shoqerohet edhe me stimulues te tjere. Dy problemet kryesore qe vine nga konsumimi i sasive te medha te kafeines jane qe:
• Ajo shenjestron sistemin nervor qendror ne menyre direkte
• Mund te coje ne dehidratimin dhe humbje te elementeve ushqyes qe treten ne uje te cilet kane efekt qetesues mbi sistemin nervor qendror.

Te dy keto efekte se bashku shkaktojne shqetesime, probleme me gjumin dhe me shume mundesi shkaktojne zhvillimin e problemeve me ankthin.

2.Shume perberes qe clirojne energji

Kafeina mund te mos jete i vetmi stimulues qe gjendet ne pijet energjike. Shume prej tyre permbajne edhe perberes te tjere te ngjashem me kafeinen si: guarana, acai, taurine,ginseng, arnitine,creatine, ginkgo biloba, inositol, te cilat kane efekte stimulante. Per taurinen eshte treguar qe permireson performancen atletike dhe kjo mund te jete arsyeja pse gjendet ne shume prej pijeve energjike. Perzierja e taurines me kafeinen mund te rrise performancen mendore por kjo ende duhet vertetuar.

3.Mbingarkesa me sheqer

Rrezik tjeter per shendetin eshte sasia e larte e sheqerit qe gjendet ne pijet energjike, sidomos per femijet dhe personat me risk te larte per diabet. Edhe per personat qe nuk vuajne nga diabeti, sasia e larte e sheqerit shkakton nje renie te tij disa ore me vone , duke e lene personin qe ka pire pijen me te lodhur se  perpara se ta pinte ate. Kini parasysh qe edhe pse pijet energjike pa sheqer mund tju duken nje zgjidhje me e mire, versionet pa sheqer te red-bull, Amo, NOS, Rockstar permbajne perseri shume kafeine dhe embelsues artificial si aspartami.

4.Kujdes nga pijet energjike per femije

Me ndihmen e personazheve vizatimore, apo atleteve te famshem, shume pije energjike u reklamohen direkt femijeve dhe adoleshenteve. Te rinjte duhet te jene shume te kujdesshem me keto produkte sepse sitemi i tyre nervor qendror nuk eshte ende plotesisht i formuar duke shkaktuar probleme shendetesore me vone. Flisni me mjekun qe ndek femijen tuaj se ne cfare sasie eshte e pranueshme kafeina dhe shpjegojuni femijeve per rreziqet e mundshme nga keto pije.M

5.Mos perzieni pijet energjike me alkoolin

Disa pije energjike jo vetem qe permbajne sasi te medha kafeine dhe sheqeri, por gjithashtu permbajne sasi te medha alkooli e cila ka shume efekte anesore dhe mund te coje deri ne vdekje. Disa shtete duke pefshire edhe New York-un ka ndaluar pijet qe permbajne alkool dhe kafeine megjithate shume vazhdojne ende te pine kokteile si Vodka me Red Bull nder te tjera. Kombinimi i alkoolit me kafeine shton efektet negative sepse prezenca e kafeines rrit perthithje e alkoolit nga organizmi i cili con ne intoksikim. Shume njerez mendojne se kafeina ne keto pije parandalon marramendjen e lidhur me konsumimin e alkoolit, megjithate ajo nuk mund te ndaloje efektet qe ka alkooli ne tru.

6.Shiritat energjike

Shiritat energjike jane te ngjashme me shiritat per te larguar eren e gojes dhe u tregetohen adoleshenteve dhe te rinjve. Ato kane te njejtat rreziqe si pijet energjike. Shiritat energjike perthithen edhe me lehte ne sistemine qarkullimit te gjakut se sa cdo forme tjeter e produkteve energjike.

7.Rreziqet e pilulave te kafeines

Pilulat energjike apo me kafeine kane shume me teper rreziqe per shendetin sepse shpesh perdoren ne kombinim me produkte te tjera energjike.
Shpesh njerzit marrin nje pilule kafeine ne mengjes, pine nga filxhan kafeje dhe mbasdite pine nje pije energjike, e gjithe kjo sasi e tepruar kafeine mund te jete shume e demshme.

Moderimi eshte celesi per konsumin e pijeve energjike me kafeine.

Te gjithe keto produkte energjike nese perdoren ne sasi te moderuar dhe me qellime te caktuara mund te na ndihmojne vertete te jemi me energjike per nje dite te gjate, apo te rrime zgjuar me teper, megjithate eshte shume e rendesishme ti perdorim me kujdes ato dhe te mos konsumojme me teper sesa mund te na toleroje trupi per te shmangur efekte te padeshirueshme dytesore.

Ky frut e ka origjinen nga zona e himalajeve ne Indine veriore. Emri specifik eshte Punica granatum.
Pema e sheqes rritet nga 5-8 metra. Ajo kultivohet ne rajone te gjera ne Indi, Iran, Kaukaz, Mesdhe etj. Pema e rritur plotesisht mban shume fruta te rrumbullaket shege qe mund te jene me ngjyre te kuqe, lejla, portokalli apo te verdha ne baze te llojit. Cdo frut peshon rreth 200 gr.

Perfitimet shendetesore te sheges

vlerat ushqyese te sheges

• Shega eshte nje frut me kalori te moderuara; 100gr frut na jep rreth 83 kalori, pak me teper se nje molle. Ajo nuk permban kolesterol apo yndyrna te saturuara.
• Eshte e pasur me fibra te tretshme dhe te patretshme duke na dhene 4 gr per 100 gr frut (rreth 12% te sasise se keshilluar ditore), qe ndihmojne ne tretje me te mire. Fruti i sheges keshillohet nga dietologet ne dietat per humbjen ne peshe, apo programet per kontrollimin e kolesterolit. Konsumimi rregullisht i ketij fruti aktivizon metabolizmin, permireson qarkullimin e gjakut dhe ofron mbrojtje nga tumoret.
• Punikalagin eshte nje antioksidant polifenolik qe gjendet me bollek ne lengun e sheges. Studimet kane treguar se punikalagin dhe taninat jane shume efektive ne reduktimin e riskut per semundje te zemres duke pastruar trupin nga radikalet e lira.
• Fuqia totale antioksiduese e sheges matet ne njesine e kapacitetit te absorbimit te radikaleve te oksigjenit , e cila eshte 2341 µmol TE/100 g.
• Fruti i sheges eshte gjithashtu nje burim i vitamines C, duke na dhene 17% te sasise se keshilluar ditore te kesaj vitamine. Konsumimi i frutave te pasura me vitamine C ndihmon trupin te zhvilloje rezistencen kunder agjenteve infektive duke aktivizuar metabolizmin.
• Konsumimi i rregullt i sheges, eshte treguar te jete efektive kunder kancerit te prostates, hiperplazise beninje te prostates, diabetit dhe limfomes.
• Per me teper, shega eshte gjithashtu burim i mire i vitaminave B-kompleks si acidi pantotenik (vit B-5), folateve, pirodiksines dhe vitamines K, dhe i mineraleve si kalciumi, bakrit, natriumi dhe manganit

Zgjedhja dhe ruajtja

Sheget me te mira rriten ne zonen jugore te Afganistanit, ne Kandahar, Balkh, Helmand fhe provincat e Nimruzit.
Frutat duhet te keputen perpara se te piqen plotesisht sepse perndryshe farat forcohen dhe lekura ka tendencen te cahet.
Kur ti blini sheget, zgjidhni me kujdes qe te mos jene te vrara, te mykura apo te cara. Ne shtepi ruajini frutat ne nje vend te fresket dhe te erret per 5-8 dite. Zakonisht ato kane jete te gjate pasi jane keputur, mund ti ruani edhe ne frigorifer per disa jave.

Pergatitja dhe servirja

• Shega eshte shume e shijshme te konsumohet e fresket
• Lengu i sheges eshte nje menyre shume e mire per te shijuar frutin
• Lengu i sheges mund te perdoret ne sorbeto, embelsira dhe mbi mollet e pjekura
• Koncentrati i sheges perdoret shume ne receta te lindjes se mesme dhe mesdhetare. Koncentrati i sheges eshte 250% me i forte dhe kur perdoret ne gatime te ndryshme, i jep atyre nje shije te vecante dhe shume te embel.

Dieta e Jennifer Aniston

Jennifer ka vite qe ndjek Dieten Zona dhe Dieten Detox. Dieta Zona eshte me e preferuara nga VIP-at e Hollywood si: Madonna, Demi Moore, Sandra Bullock apo Cindy Crawford.

“Une nuk ndjek nje menu standarte, ha cdo gje por shmang ushqimet e perpunuara, kontrolloj porcionet dhe konsumoj shume fruta, perime e proteina te varfra. Preferoj shume sallatat por nuk heq dore nga kafja ime e perditshme apo te ngrenurit ndonjehere patate te skuqura me salce. Ideja eshte te mos hash ushqime kalorike e jo te shendetshme cdo dite e ne menyre te pakontrolluar”- shprehet Jennifer.

Dieta Zona nuk eshte e veshtire per tu ndjekur, nuk kerkon ndonje sakrifice te madhe thjesht duhet te konsumoni 3-vaktet kryesore dhe 2 snack. Nuk duhet te hani me pak se sa rekomandohet, por duhet te kombinoni ushqimet sipas porzioneve te meposhtme:

40% karbohidrate 30% proteina 30% yndyra

Rregullat baze te Dietes Zona

Autori i kesaj diete, Dr.Barry Sears shpjegon ne detaje avantazhet e kesaj menyre te ushqyeri ne librin e tij “Enter the Zone”. Pretendimet e tij nuk kane te bejne vetem me renien ne peshe por njekohesisht me uljen e riskut te prekjes nga semundje si: semundje te zemres, diabeti apo presioni i larte i gjakut. Gjithashtu kjo diete rrit edhe performancen tuaj atletike.

- Konsumoni proteina ne cdo vakt edhe ne snack (ne mengjesin e vone apo mbasdite), afersisht sa madhesia e dores tuaj apo nje pjese te vogel gjoks pule.
- Konsumoni karbohidrate te shendetshme si: perime, thjerreza, drithera, fasule dhe fruta ne nje porcion sa 2-fishi i proteinave.
- Nese zgjidhni karbohidrate “jo te shendetshme” si: orizi kaf, makaronat, buka, banane apo cdo lloj lengu frutash, atehere duhet te konsumoni nje porcion me te vogel. Kjo sepse keto ushqime e clirojne me shpejt glukozen.
- Nuk ndalohet konsumi i produkteve te qumeshtit, por sugjerohet qumesht pa yndyre dhe djath pa yndyre. Gjithashtu keshillohet konsumi i te bardhes se vezes. Evitoni te verdhen e vezes dhe mishin e kuq.
- Dieta Zona kufizon konsumin e yndyrave te ngopura (te saturuara) por nuk perjashton vajin e ullirit, kanoles, makademias apo avokados.
- Pini shume uje deri ne 8 gota ne dite.

Krahasuar me dietat e tjera, kjo diete eshte me e pasur me proteina dhe yndyrna, e me e kufizuar ne karbohidrate. Dr.Sears e bazon teorine tij, ne kontrollin e prodhimit te hormonit te insulines. Pervec shume roleve te insulines ne organizem nje nder me te rendesishmit eshte edhe kontrolli i depozitimit te kalorive ne dhjam.
Synimi eshte te arrini nje ekuiliber midis insulines dhe glukagonit (hormoni i kundert i insulines), i cili eshte pergjegjes per clirimin e glukozes nga melcia, ne momentin qe nevojitet. Kjo balance arrihet vetem nese jeni te vemendshem se sa dhe cfare vendosni ne pjate.

Shembull i nje menuje te Dietes Zona:

Mengjesi 

Mengjesi tipik i kesaj diete duhet te permbaje proteina dhe fruta ose perime si: molle, boronica, spinaq ose patate te embla. Mund te hani:

- veze te zier me proshute pule
- pite te bera me patate te embla e te shoqeruar me proshute pule
- omlete me domate e borzilok e shoqeruar me feta patatesh te ziera

Dreka

Per dreke dhe darke ndajeni pjaten tuaj ne 3-pjese:

1/3 me proteina te varfra si mish pule i pjekur, gjel deti apo peshk. Porcioni duhet te jete sa madhesia e dores dhe 2/3 me perime pa permbajtje niseshteje, mund te shtoni edhe yndyra te shendetshme si gatimi i perimeve me vaj ulliri apo shoqerimin me fruta te thata.

- provoni sallaten Cesar ose CHEF me gjoks pule te pjekur
- merluc te pjekur dhe thjerreza
- kerpudha te pjekura te gatura me domate dhe kungull

Darka

Edhe ne darke ndajeni pjaten ne 3-pjese por mund te perfshini edhe drithera, elb apo oriz kaf. Perfshini peshkun dhe mishin e pules te shoqeruar me perimet sezonale. Te gjitha ti keni gatuar me vaj ulliri. Mund te beni edhe nje supe me copa mishi vici dhe salce domate.

Snack

Per snack mund te konsumoni krekersa me pak karbohidrate, nje dardhe apo kos frutash pa yndyre. Frutat si molla, kajsite, boronicat jane shume te pershtatshme per snack perderisa kane edhe indeksin glicemik te ulet, i cili ndikon ne nivelin e sheqerit ne gjak.

Kura Detox

Por pervec ndjekjes se vazhdueshme e te rregullt te Dietes Zona, Jennifer Aniston i kushton rendesi edhe pastrimit te organizmit nga toksinat. Kura Detox qe lufton toksinat e trupit jo vetem ndihmon ne ruajtjen e linjave por ndikon ne lekure e floke te shendetshem dhe ne parandalimin e celulitit. Jennifer ka hequr dore nga duhani, alkoli dhe kafeina. Gjithashtu cdo mengjes ajo pi nje gote me leng limoni i pasur me vitamine C dhe konsumon vazhdimisht cajra bimore qe ulin fryrjen e stomakut.

Aktiviteti fizik

Dihet tashme qe per te qene ne forme nuk mjafton vetem dieta por duhet edhe aktiviteti fizik. Jennifer ben aktivitete te ndryshme si: praktikon Yoga Budokon (mix Yoga me art marcial) 3-here ne jave, ben Pilates 2-here ne jave, ben vrap te lehte cdo mengjes dhe ben 20 minuta tek pista e vrapit ose tek stepi qe ka ne shtepine e saj. Nese vertete deshironi te jeni ne forme si Jennifer Aniston duhet te ndiqni kete stil jetese, i cili ndoshta nuk eshte i thjeshte por as i pamundur.