De regering-Di Rupo bereidt een honderdtal benoemingen voor bij 17 overheidsbedrijven. Dat gebeurt via de aloude Belgische geplogenheden, dat wil zeggen op basis van politieke aanhankelijkheid. Elke partij van de meerderheid mag een aantal mensen blij maken. De betrokkenen zullen daar later op tijd en stond aan herinnerd worden, zo mogen we aannemen. Om een wederdienst te bewijzen. Wiens brood men eet, diens woord men spreekt.

Van de ‘nieuwe politieke cultuur’ blijft niets meer over. Het begrip ontstond na de dioxineverkiezingen van 1999, toen het kabinet-Verhofstadt I aan de macht kwam. Een regering zónder de CVP, stel u voor, dat was bijna onuitgegeven sedert de Tweede Wereldoorlog.

Het was de bedoeling om dat aan de mensen ook te tonen. Het zou allemaal beter, moderner en objectiever verlopen. Het was de tijd van de ‘actieve welvaartstaat’ die “efficiënt en snel” ging bestuurd worden. Er werden ambitieuze planen gelanceerd, zoals de Copernicushervorming van de administratie. De macht van de kabinetten moest worden ingeperkt. Aan het hoofd van de overheidsbedrijven en de ambtenarij zouden mensen komen die dat verdienden wegens hun competenties, niet vanwege hun politieke kleur.

Wat blijft daar vandaag van over? Te oordelen naar de beslissing van het kernkabinet van verleden week, haast niets.

Voor de belangrijkste posten worden headhunters ingeschakeld. Zij mogen vijf geschikte kandidaten voordragen, met dien verstande dat de voogdijminister er zelf een op de lijst kan plaatsen. Een rangschikking moeten de headhunters niet maken. Dat zal de regering achteraf wel doen. Het laat zich raden wie het in de meeste gevallen zal halen.

Staatssecretaris voor Ambtenarenzaken en Modernisering van Openbare Diensten Hendrik Bogaert is het niet eens met die werkwijze. Hij wil Selor, het officiele rekruteringsbureau van de overheid, zijn werk laten doen.

Bogaert heeft overschot van gelijk. De beslissing van de topministers is onfatsoenlijk, zelfs hypocriet. Door selectiebureaus in te schakelen wil men de bevolking de indruk geven dat de aanwerving objectief verloopt. Dat is niet zo. De headhunters zijn excuustruzen voor een schaamteloze vertoning van de oude politieke cultuur, van puur partijpolitieke benoemingen. Iedereen ziet dat. De regering zou er dus beter rond voor uitkomen.

door Paul Geudens

Eigenlijk staat de Belgische economie er veel beter voor dan de statistieken aangeven. En ons begrotingstekort ligt ver onder de drie procent. Dat komt omdat het bruto binnenlands product (bbp) alleen aangeeft wat we met z’n allen officieel verdienen. Wat officieus – in het zwart dus – de ronde doet, wordt niet meegeteld, maar is even reëel als het bbp.

België behoort bij de koplopers qua fiscale en sociale fraude. Maar ook in andere landen van de Europese Unie is het een probleem. Mocht iedereen correct zijn verdiensten aangeven, dan zou de Europese belastbare massa in één klap met 1250 miljard euro groeien. Voor België is dat ruim 65 miljard.

Het spreekt vanzelf dat de staten daardoor veel inkomsten mislopen. Voor België wordt dat geraamd op 30 miljard euro per jaar, voor Europa op meer dan 1000 miljard euro. De staats- en regeringsleiders willen daar wat aan doen. Vandaag vindt in Brussel een top plaats die handelt over fiscale fraude en belastingontduiking. Europees president Herman Van Rompuy vindt het niet fair dat de regeringen langs de ene kant worden aangemaand om sterk te besparen, maar dat langs de andere kant de fraudeurs ongemoeid worden gelaten.

Het is de bedoeling tegen 2015 alle gegevens qua inkomsten en bezittingen binnen de Europese Unie uit te wisselen. Zo moet tegen 2020 de fraude met de helft worden teruggedrongen. Het zijn lovenswaardige intenties. Een rechtvaardige inning van de belastingen leidt tot lagere belastingen. Wanneer iedereen zijn deel betaalt dat hij in werkelijkheid is verschuldigd, smelten de begrotingsproblemen bovendien als sneeuw voor de zon. Maar hoe bereiken de regeringen dat?

Europese afspraken en uitwisseling van gegevens zijn een noodzakelijk begin, maar lang niet voldoende. In feite moet er een Europees vermogensregister komen en moeten álle landen – ook die buiten de EU – het bankgeheim opheffen.

Zolang er uitwijkmogelijkheden zijn, al liggen ze aan de andere kant van de wereldbol, zullen er constructies worden opgezet waarop de regeringen geen vat hebben. Europa moet dus niet alleen intern afspraken maken, maar op een veel ruimer niveau. Voor België komt daarbij dat het zijn tarieven moet verlagen. Hoe lager de tarieven, hoe minder er wordt ontdoken.

door Paul Geudens

Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) heeft de kernreactoren Doel 3 en Tihange 2 veilig verklaard en groen licht gegeven voor de heropstart. Dat zou over twee tot drie weken al kunnen gebeuren. Geen onbelangrijk element in de elektriciteitsbevoorrading van ons land. De reactoren liggen al elf maanden stil.

Vorig jaar werden er scheurtjes ontdekt in de mantels. Blijkt nu dat die afkomstig zijn van waterstofvlokken die zijn ontstaan bij het gieten van de stukken. Ze zijn ongevaarlijk, zeggen experts. Groen gelooft dat niet. Die partij wil dat het FANC en minister van Binnenlandse Zaken Joëlle Milquet de zaak komen bespreken in het parlement vooraleer toestemming wordt gegeven voor de heropstart.

Op zich is er natuurlijk niets op tegen dat het parlement uitleg krijgt. Hoe meer, hoe liever. Maar dat is niet de bedoeling van de groenen. Zij trekken de conclusies van het FANC in twijfel en willen dat de regering de heropstart tegenhoudt. Voor hen is dat een politieke beslissing. Daar moet men zich vragen bij stellen.

Eerst dit. Wanneer het over kerncentrales gaat, moet veiligheid prioriteit nummer één zijn. We hebben in Fukushima (Japan) gezien welke desastreuze gevolgen een ongeval kan hebben. Mocht een soortgelijke ramp zich voordoen in het dichtbevolkte België, zou de impact nog vele keren groter zijn.

Langs de andere kant moeten we wel vertrouwen hebben in het FANC. Anders kunnen we het beter gewoon opdoeken. Het gaat om een onafhankelijke instelling die de nodige knowhow heeft om veiligheidsrisico’s te beoordelen. Voor Doel 3 en Tihange 2 hebben ze er zelfs gerenommeerde buitenlandse experts bijgehaald om de verdachte scheurtjes mee te onderzoeken. Zij hebben niets verontrustends gevonden.

Het FANC is beter dan wie ook geplaatst om een beslissing te nemen over de heropstart. Veel beter alleszins dan de politici die de regering en het parlement bevolken. Zo staat het trouwens ook in de wet: de regering “neemt akte” van de beslissing van het FANC. Stel even dat het FANC had beslist om niet te heropenen. Zou Groen dan die conclusie ook in twijfel hebben getrokken? De vraag stellen is ze beantwoorden.

Door Paul Geudens

De staking op Zaventem is voorbij. Al zag het er aanvankelijk niet goed uit. In eerste instantie verwierpen de arbeiders van Swissport, tegen de zin van de vakbonden in, het protocolakkoord met de directie.

Dat was voor de regering het sein om op te treden. Staatssecretaris voor Mobiliteit Melchior Wathelet verbood, samen met Brussels Airport, het stakende personeel de toegang tot de plaatsen waar de bagageafhandeling plaatsvindt. Hij legde ook beslag op het nodige materieel. Wie zich verzette, hing dwangsommen boven het hoofd.

De demarche van de staatssecretaris was een unicum in de Belgische sociale geschiedenis, en ze lokte dan ook veel kritiek uit. Ten onrechte.

Ten eerste heeft het dreigement van de regering de sfeer niet verder vertroebeld. Enkele uren later waren de arbeiders weer aan het werk, weliswaar met nieuwe toegevingen van de directie.

Ten tweede was het optreden van Wathelet ook noodzakelijk. De economische schade werd te groot. Op korte, maar vooral ook op langere termijn. Vijf dagen staken op een luchthaven is desastreus voor het internationale imago.

De arbeiders van Swissport overdreven in hun acties. Iedereen heeft begrip voor het zware werk en de moeilijke omstandigheden waarin zij dat moeten verrichten, maar ze hebben ruimschoots de kans gehad om hun punt te maken. Wie het onderste uit de kan wil, krijgt het deksel op de neus.

Er was onder meer het nauwelijks verholen dreigement van Brussels Airlines om de samenwerking met Swissport te evalueren. Lees: stop te zetten. Andere maatschappijen zouden dan vlug kunnen volgen. Dan kan Swissport de boeken hier helemaal sluiten.

Het kan nog veel erger. België heeft op zich al een probleem van hoge loonkosten. Wanneer daar nog een slechte reputatie bijkomt qua dienstverlening is het hek helemaal van de dam. Dan is het zeer goed mogelijk dat niet alleen Swissport verdwijnt, maar ook meerdere luchtvaartmaatschappijen.

Van Zaventem hangen te veel jobs af om dat te laten gebeuren. Daarom is het goed dat de regering gisteren heeft ingegrepen en dat de arbeiders uiteindelijk opnieuw aan het werk gingen.

Door Paul Geudens

Jean-Marie Dedecker moet zich vandaag voor de plenaire Kamer verdedigen tegen de opheffing van zijn onschendbaarheid. Het parket van Hasselt wil hem voor de rechtbank brengen, en dat kan niet zonder dat het parlement zijn toestemming geeft. De voorzitter van de LDD heeft aangekondigd dat hij alle registers zal opentrekken. Tegen de Open Vld natuurlijk. Of wat dacht u?

De Oostendenaar – inmiddels inwoner van Middelkerke – heeft met de Open Vld nog een appeltje te schillen. En omgekeerd. Nadat hij uit de partij van Guy Verhofstadt en Karel De Gucht was gezet, heeft Dedecker geen mogelijkheid onverlet gelaten om de Vlaamse liberalen te bekladden.

Zeven jaar na de feiten duurt de strijd onverminderd voort. Deze keer draait het rond een contract met een privédetective die Dedecker achter De Gucht had aangestuurd. “Om zijn rol in de verkoop van het gerechtsgebouw van Veurne te onderzoeken”, luidt zijn versie. Maar er kwamen gênante details uit het privéleven van de familie De Gucht naar boven.

Volgens Dedecker heeft hij die nooit gevraagd, maar werden die er op vraag van de Open Vld later bijgevoegd en openbaar gemaakt om hem in een slecht daglicht te stellen. Hij spreekt van een politieke afrekening, wat juist kan zijn.

Het is woord tegen woord. Maar Dedecker heeft de schijn tegen. Het contract met de detective is geantidateerd, het werd later getekend dan de datum die op het document prijkt. Dat is schriftvervalsing, en het vermoeden bestaat dat dit is gebeurd om de opdracht te wijzigen, meer bepaald om elke verwijzing naar privétoestanden eruit te halen.

Misschien komt de volledige waarheid nooit naar boven. Maar één ding weten we wel zeker: in een democratische rechtsstaat past het niet om detectives achter politieke tegenstrevers aan te sturen. Dit zijn praktijken die hier niet thuishoren. Er zijn grenzen, zelfs voor een would-be Robin Hood als Dedecker. Wanneer je vermoedens hebt over onregelmatigheden, dan stap je naar justitie, niet naar een of andere Sherlock Holmes.

Dedecker moest dit weten. Hij heeft zijn tegenstanders het wapen bezorgd waarmee ze nu op hem schieten. Eigen schuld, dikke bult.

door Paul Geudens

Over de doden niets dan goeds, wist een oude Griekse wijze. Bij het heengaan van André Denys was dat niet anders. Maar deze keer was het echt gemeend. Het was gisteren opvallend hoe politieke vrienden en vijanden het voor een keer roerend eens waren in hun reacties op de dood van de voormalige Oost-Vlaamse provinciegouverneur.

We kunnen ons daar alleen bij aansluiten. André Denys was een bijzonder fijne mens en een politicus die als voorbeeld kan dienen voor velen van zijn collega’s. Zoals hij lopen er nog weinig rond in Brussel.

Misschien was hij ietsje te zacht voor het echt grote werk. Maar kunnen we dat als een gebrek beschouwen? Ik dacht het niet. Au contraire. André Denys was een verademing in de slangenkuil van de nationale politiek. Iemand die meerdere keren gepasseerd werd, maar zich niet liet desillusioneren of verzuren door de tegenslagen. Hij bleef wie hij was: een Vlaamse, volkse, sociale liberaal die het contact met zijn kiezers belangrijker vond dan vleizucht ten aanzien van hen die de postjes uitdeelden.

Talrijke Open Vld’ers kwamen gisteren woorden te kort om de verdiensten en de kwaliteiten van André Denys te bewieroken. Enkelen onder hen, de machtigsten, hadden dat beter wat vroeger gedaan en hem in 1999, of in 2002 of in 2003 minister gemaakt.

De Oost-Vlaming verdiende dat. Voor zijn inzet, voor het parcours dat hij binnen de partij heeft gereden, voor zijn competenties en de wijze waarop hij tegen politiek aankeek. André Denys was een ‘volks-vertegenwoordiger’ in de meest letterlijke zin van het woord geweest. Een rasparlementariër zoals er nu te weinig zijn. Na een carrière van 23 jaar in het halfrond had hij in zijn afscheidsspeech slechts één boodschap voor zijn collega’s: wees niet zo braaf. Sta op uw strepen. We kunnen alleen hopen dat ze naar hem luisteren.

Zijn droom om ooit minister te worden is niet uitgekomen. Maar ik ben ervan overtuigd dat zijn laatste acht jaren dat ruimschoots hebben goedgemaakt. Als provinciegouverneur kon hij zich uitleven in wat hij uitblonk: bruggen bouwen over de partijgrenzen heen. Vanuit een Brussels kabinet had hij dat veel minder gekund.

Paul Geudens, Editorialist, gvabrieven@concentra.be

Ze hadden ook vrijdag kunnen staken, de werknemers van Swissport. Het begin van een verlengd weekend met veel vertrekkende vakantiegangers. Gewoonlijk gebeurt dat zo. Op die manier tref je meer reizigers, veroorzaak je meer chaos en zet je meer druk op de directie om vlug toegevingen te doen.

De bagageafhandelaars van Swissport hebben dat niet gedaan. Blijkbaar is er zondag een incident geweest met twee onervaren personeelsleden die alleen instonden voor een vliegtuig van 180 passagiers. En dan vragen wij, reizigers, ons soms af waarom onze valiezen na een kwartier nog niet op de transportband staan wanneer wij van het vliegtuig komen… We kennen nu het antwoord: onderbezetting.

Niet alleen tussen de luchtvaartmaatschappijen is de concurrentie moordend, ook tussen de maatschappijen die instaan voor de bagageafhandeling, de incheck- en boardingbalies, het schoonmaken van de vliegtuigen. Swissport verloor met Jetairfly maar pas een grote klant aan Aviapartner.

Scherpe concurrentie leidt onder meer tot alle mogelijke en onmogelijke besparingen op personeelskosten. Daar kunnen sociale wantoestanden uit voortvloeien. Bij Swissport wordt daar al lang over geklaagd. De staking die gisteren op Zaventem uitbrak, komt niet uit de lucht vallen. Niemand kan de vakbonden beschuldigen van onbesuisd gedrag. De directie is minstens even schuldig. Maandenlang negeerde zij de signalen, deed zij beloften zonder ze waar te maken.

Dat de reizigers en de (reputatie van de) nationale luchthaven de voornaamste slachtoffers zijn, is natuurlijk spijtig. Dat is altijd zo met sociale acties in de mobiliteitssector. De managers van de NMBS hebben weinig last van een staking van de machinisten. Het zijn de pendelaars. Dat is nu weer zo.

En al zijn de werknemers van Swissport geen ambtenaren, de aard van hun werk brengt mee dat zij een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid dragen. Een luchthaven die dagen zo goed als platligt, kan een land vlug ontredderen en is schadelijk voor de economie. Alle middelen moeten dus worden ingezet om vlug tot een akkoord te komen. De directie moet haar vroegere beloften waarmaken. Desnoods moet de regering een handje helpen.

door Paul Geudens

De giframp in Wetteren lijkt na een week eindelijk onder controle te zijn. Met uitzondering van een vijftigtal omwonenden uit de onmiddellijke omgeving van de ontspoorde wagons moeten alle geëvacueerden in principe vandaag opnieuw in hun huizen kunnen. Ondertussen is ook de opruiming van de restanten van het gevaarlijke goedje begonnen. Dat kan met wat geluk morgen beëindigd zijn.

Er is de voorbije week veel kritiek geweest op het crisiscomité dat de aanpak van de ramp coördineerde. Van de inwoners van Wetteren begrijp ik dat volkomen. Zij kregen weinig informatie over de gevaren en de mogelijke effecten van de vrijgekomen chemische stoffen. Dat je in die omstandigheden bezorgd bent om de eigen gezondheid en die van het gezin en de familie, is evident. En dat je dan in de eerste plaats naar de crisiscel kijkt, is ook niet meer dan normaal.

Van anderen begrijp ik dat minder goed. Ik denk dan aan een aantal politici. Zij probeerden garen te spinnen bij het treinongeluk in Wetteren. Geen fraaie bedoening.

Spoedarts Luc Beaucourt deed gisteren een interessante suggestie. Hij pleit voor de oprichting van een crisisteam dat bevoegd is voor heel Vlaanderen. Daarin zitten allerlei specialisten van politie, brandweer, civiele bescherming, professoren, technici, enzovoort. Zíj moeten de beslissingen nemen, zegt dokter Beaucourt. Niet de gouverneur of de lokale burgemeester.

Hij heeft een punt. Om twee redenen.

Een. Bij een ramp is het een klassiek verschijnsel dat de politieke vrienden van de betrokken burgemeesters of gouverneurs de aanpak verdedigen. Die van de andere partijen vinden dat het altijd veel beter had gekund. Politici denken altijd in kleuren. Het is sterker dan henzelf. Met een crisiscel die apolitiek is samengesteld, kan dat niet meer.

Twee. Hoe dikwijls krijgt een gouverneur of een burgemeester te maken met een ramp zoals nu in Wetteren? De meesten nooit. Ze kunnen dan ook moeilijk deskundig worden genoemd, alle rampenplannen ten spijt.

Met een gespecialiseerd comité, dat zich voortdurend bijschoolt en van de nieuwste stoffen en bestrijdingsmethoden op de hoogte blijft, zou de aanpak wellicht heel wat professioneler kunnen verlopen.

door Paul Geudens