Gisteren heeft het jaarlijkse uitstapje van de personeelsvereniging van mijn werk plaatsgevonden. Eén van de onderdelen was een demonstratie van een valkenier. Hieronder zie je een impressie van de roofvogels die hij bij zich had.
Je kunt je hierbij afvragen of dit 'zielig' is (en een ongewenste exploitatie van dieren) of dat dit werk er toe bijdraagt dat dieren overleven, die in de natuur zouden sterven en mogelijk zouden uitsterven (bij gebrek aan een omgeving met voldoende voedsel). Veel van deze vogels zijn in gevangenschap opgegroeid en vliegen op de 'thuisbasis' vrij rond. Bovendien heeft dit werk -net als dierentuinen- een educatieve functie. Iets wat een circus bijvoorbeeld niet heeft.
Het filmpje is gemaakt met de Flip en bewerkt in iMovie (mijn eerste 'iMovie'-product).
Cerpoint Systems heeft een whitepaper geschreven waarin zij beschrijven hoe afdelingen Leren & Ontwikkelen (L&D) web 2.0 technologie kunnen inzetten voor werkplekleren. Zij zien voor web 2.0 een belangrijke rol weggelegd in het kader van informeel leren, als medewerkers gezamenlijk 'al werkende weg' complexe problemen moeten oplossen. Online cursussen of klassikaal leren zijn daar geen geschikte manieren van leren voor.
Door het gebruik van web 2.0 te stimuleren krijgen afdelingen L&D volgens de auteurs eindelijk een rol bij informeel leren. Deze rol vatten de auteurs van het white paper als volgt samen:
De samenstellers presenteren een aanpak voor invoering die uit drie stappen bestaat:
Ze pleiten er ook voor om goed na te denken over een aanleiding om web 2.0 in de organisatie te introduceren. Daarna gaan zij in op het gebruik van weblogs, wiki's en mobiele tools, in relatie tot informeel leren (met tips voor afdelingen L&D).
Het white paper is heel leesbaar geschreven, al bevatte het voor mij weinig nieuws. Aardig is wel de opsomming van mogelijke bezwaren tegen het gebruik van web 2.0 ('internet frivoliteit'), en van de rol van de L&D-afdeling (facilitator, moderator, curator en supporter). De doorsnee L&D-functionaris en de Chief Learning Officer zullen er wel nieuwe informatie in lezen, verwacht ik.
Wat mij wel opvalt is dat de auteurs de neiging hebben om 'web 2.0 learning' te formaliseren. Nu is het onderscheid formeel-informeel niet 'zwart-wit'. Maar de wijze waarop in dit rapport het organiseren van informeel leren voorop staat, vind ik opvallend.
Met dank aan mijn oud-collega Harm Weistra die mij het white paper mailde.
In Some Factors to Consider When Designing Semi-Autonomous Learning Environments vraag Paul Bouchard zich af in hoeverre leeromgevingen, die sterk zijn voorgestructureerd (“mediated learning environments”) een stimulerende of belemmerende rol spelen bij het bevorderen van de autonomie van de lerende. Onderzoek laat zien dat de mate waarin een lerende autonoom is bij de vormgeving van zijn leren van invloed is op zijn motivatie, en op de leerprestaties. De mate van autonomie begint al bij de keuze om te leren, of niet. Andere aspecten waarbij de lerende autonoom kan zijn (of niet) zijn het bepalen van leerdoelen, de keuze om veel of minder tijd te besteden aan leren, en de keuze uit leeractiviteiten.
In zijn bijdrage verkent Bouchard diverse aspecten van learner control. Volgens hem zijn er dankzij de opkomst van nieuwe technologieën nieuwe elementen van autonomie bijgekomen (een semantisch element en een economisch element). Op pagina 4 van het artikel vat Bouchard de vier elementen visueel samen.
Op de vraag of een docent zich actief moet bemoeien met online interacties tussen lerenden binnen een leeromgeving, geeft het artikel geen eenduidig antwoord. Sommige onderwerpen lijken wel om een actieve inbreng te vragen, anderen weer niet. Ten aanzien van de structuur van de online cursus concludeert Bouchard onder meer:
Setting unalterable objectives, leaving all evaluation activities to the instructor, setting the same sequence of learning for all students independently of their individual needs or characteristics, all of the have detrimental effects on learner autonomy. In fact, this is the area where the most severe weaknesses were found in the designs we studied.
Opvallend is ook dat instituten vaak meer geld vragen voor een online cursus dan voor een face-to-face cursus en dat docenten de afwezigheid van fysieke bijeenkomsten proberen te compenseren door studenten te overladen met werk. Dit beïnvloedt de keuze van lerenden voor leren binnen een elektronische leeromgeving negatief.
Ten aanzien van functionaliteiten en technologieën stelt de auteur dat instituten (en docenten) vaak keuzes maken voor lerenden, terwijl de lerende eigenlijk eerst zou willen verkennen wat mogelijk is. Ook geeft hij aan:
There is a tendency to use technology and systems that are available, rather than those that are appropriate.
Bouchard geeft ook aan dat de verwachtingen, die lerenden hebben ten aanzien van de cursus, waarschijnlijk belangrijke invloed uitoefenen op de behoefte aan autonomie en tevredenheid met de cursus. Daar moet je vooraf dus helderheid over krijgen en geven. Ook vindt de auteur het onder meer belangrijk dat je werkt met duidelijke criteria en richtlijnen bij online discussies. Dit zou wel eens beter werken dan een docent die net zo actief participeert als een student (zou 'moeten').
De belangrijkste boodschap van dit paper is dat we bij de inrichting van een online cursus binnen een elektronische leeromgeving beter moeten nadenken over de elementen die van invloed zijn op de autonomie van de lerende. Bouchard's paper is gebaseerd op een literatuurstudie en op een beperkt aantal interviews. Zijn bevindingen zouden wat mij betreft breder getoetst moeten worden.
Bouchard richt zich vooral op het leren van volwassenen (en ook volledig online). Toch is het ook voor jongeren belangrijk dat zij autonomie hebben bij de inrichting van hun leerproces. Het punt is wel dat jongeren bij het eerste, belangrijke, moment van autonomie (de keuze om wel of niet te leren) geen keuzevrijheid hebben. Hoewel begrijpelijk, is dit vanuit het oogpunt van autonomie een valse start. Dit betekent m.i. dat je jongeren daarna niet volledige autonomie kunt geen. Je zult er wel geleidelijk naar toe moeten werken, bijvoorbeeld door lerenden binnen een elektronische leeromgeving naar verloop van tijd meer vrijheid te geven. Want autonomie geven aan lerenden betekent volgens mij niet dat je hen aan hun lot over laat.
Donna McLean en Eva Roa White beschrijven in Two Approaches to Podcasting Use in the Classroom twee casussen waarin docenten op een heel verschillende manier podcasts gebruiken in het onderwijs. Eigenlijk gaat het ook om vodcasts, want de Flip is prominent gebruikt door de tweede docent.
De eerste docent gebruikt podcasts als aanvullende, te bestuderen, leerstof. De tweede docent laat studenten pod/vodcasts maken, als onderdeel van een te beoordelen opdracht.
Enkele conclusies:
Het artikel maakt duidelijk dat je de inzet van v/podcasts niet te lichtzinnig moet opvatten. Het vergt nogal wat voorbereiding. Niet alleen van docenten, maar ook van studenten als je v/podcasts op een activerende manier inzet. Als docent moet je er voor waken dat je de werklast van studenten niet te zeer vergroot.
Een herkenbare blog post van Danah Boyd over het gebruik van nieuwe technologieën tijdens een congres (met dank aan Janet Clarey). Boyd beschrijft hoe intensief zij internettechnologie gebruikt terwijl zij een congres bezoekt. Vervolgens krijgt zij een uitbrander van een medecongresganger die haar verwijt geen aandacht te hebben voor de sprekers.
Boyd geeft toe dat haar aandacht niet altijd bij de sprekers was. Tegelijkertijd illustreert zij hoe je dankzij Wikipedia, Twitter en Babelfish een 'traditioneel' congres kunt versterken. Bovendien, schrijft, Boyd, afdwalen tijdens een inleiding is van alle tijden.
Daydreaming and sketching (aka "taking notes") are not particularly new practices. Now the daydreamer might just be blogging instead.
Boyd bekritiseert degenen met een negatieve perceptie van internetgebruik tijdens congressen en vergaderingen. Zij vindt dit een verkeerde benadering. Het gebruik van social software gedurende dergelijke bijeenkomsten is volgens haar immers uiterst functioneel:
While I will fully admit that there are times when the only thing I have to contribute to such dialogue is snark, there are many more times when I really want clarifications, a quick question answered, or the ability to ask someone in the room to put the mic closer to the speaker without interrupting the speaker in the process.
Je mag schijnbaar wel een spreker onderbreken (terwijl je vooral wil laten merken dat jij veel te vertellen hebt), maar vragen stellen via Twitter is volgens velen 'not done', stelt zij.
Ik kan alleen maar met Danah Boyd instemmen. Sterker: ik let juist beter op als ik tijdens een presentatie Twitter. Het zijn mijn aantekeningen. En wat heb je liever: dat ik ga zitten klieren tijdens een saaie inleiding (of weg loop), of dat ik mijn feeds check?
Het draait hierbij inderdaad om affiniteit met web 2.0, perceptie van en attitude ten aanzien van het gebruik van social software. En dat zijn zaken die heel lastig te beïnvloeden zijn. Maar je mag toch op z'n minst verwachten dat adepten van nieuwe internettechnologieën niet met zo'n normatieve toon benaderd worden. Als jij er zelf niet voor kiest, gedoog de ander dan op z'n minst.
Wie had tot gisteren gehoord van de vijftien jarige Matthew Robson? Ik niet. Maar ik ben vandaag al heel wat berichten tegen gekomen over deze puber die op verzoek van de Britse bank Morgan Stanley een rapport heeft geschreven over het gebruik van media door jongeren.
Robson's rapport heeft heel wat stof doen opwaaien. Op verzoek van de bank heeft hij opgeschreven hoe hij en zijn vrienden gebruik maken van kranten, TV, internet, game consoles, mobiele telefoons en andere technologieën. En wat blijkt: het beeld dat veel ouderen van jongeren en hun technologiegebruik hebben, blijkt niet te kloppen. Althans, als Matthew en zijn vrienden representatief zijn voor 'de (Britse) jongeren' (wat natuurlijk maar de vraag is).
Matthew beschrijft onder meer dat jongeren amper twitteren, maar veel gebruik maken van social networking sites als Facebook. YouTube en de mobiele telefoon zijn erg populair, maar de radio en krant nauwelijks. Zij willen graag grote TV's en draagbare apparaten waarmee zij op internet kunnen. Een mobiele telefoon moet veel muziekbestanden kunnen bevatten, en alles met een snoer is uit.
Spectaculaire uitkomsten? Ik dacht het niet. Robson's bevindingen komen ook grosso modo overeen met mijn buikgevoel. Op menig weblog en in verschillende rapporten wordt immers al diverse jaren een stuk genuanceerder gedacht over het gebruik van nieuwe media door jongeren. Hoe is dan al die aandacht voor dit rapport te verklaren (behalve uit het feit dat het qua nieuws komkommertijd is)?
Het wachten is nu op het volgende rapport dat Matthew Robson's beschrijving ter discussie stelt.
Chris Meyer introduceert een nieuw beroep: personal brand assistant, een assistent die jouw 'online merk' onderhoudt door namens jou te bloggen, te twitteren en je social networking sites te onderhouden. Want wie heeft nu tijd om dat allemaal zelf te doen?
Meyer benadert social networking heel eenzijdig vanuit branding. Ik heb het idee dat maar een kleine fractie van de massa mensen -die actief bezig is met sociale netwerken- vanuit dit perspectief twittert, blogt, etcetera. En gelukkig maar, want anders zou social networking geen lang leven beschoren zijn. Zoals Charlene Li in Meyer's blog post schrijft: het gaat ten koste van de authenticiteit. En slechts een kleine groep zal 'baat' hebben bij online branding. De massa vergaat de lust snel.
Ik gebruik deze media vooral voor leren, kennisdelen en relaties leggen. Als je dat doet dan beschouw je de tijd die het vergt volgens mij minder als een kostenpost, en meer als een 'investering'. Social networking is ook gewoon leuk.
Bovendien kun je social networking tools ook slim inzetten, zodat ze elkaar versterken. Een bericht op Ping.fm kan bijvoorbeeld op verschillende social networking sites worden gepubliceerd. En tweets (twitterberichten) kunnen worden verwerkt tot een blogpost (wat mij betreft niet om ze 1-op-1 te publiceren, maar door de tweets als aantekeningen te beschouwen).
Volgens mij wordt er binnen het Nederlandse onderwijs regelmatig geklaagd over trage computers en instabiele verbindingen. Ik zelf heb in het verleden -voordat ik over een MacBook beschikte- ook vaker geklaagd over programma's die langzaam opstarten of over software die vastliep.
En toch zijn dat luxeproblemen. "Klagen met gezonde benen", noemde mijn omaatje dat toen ze nog leefde (maar dan op z'n Kerkraads). Dat realiseer je je tenminste als je het artikel Schools' newest learning lab? The home leest. Deze bijdrage gaat over een initiatief van een Amerikaans schooldistrict om een computerruimte in een appartementencomplex in te richten. In dit complex wonen veel leerlingen van de school, die niet de beschikking hebben over een computer. Deze leerlingen lopen daardoor het risico dat de achterstand, die zij vaak al hebben ten opzichte van andere leerlingen, verder wordt vergroot. Op de computer staat onder meer software waarmee zij in eigen tijd aan hun taalvaardigheden kunnen werken.
Een mooi voorbeeld van een schooldistrict dat op een creatieve manier haar maatschappelijke verantwoordelijkheid neemt, waarschijnlijk bij gebrek aan een 'maatschappelijk verantwoordelijke' overheid. Tegelijkertijd laat dit artikel impliciet zien hoe je dankzij ICT de leeromgeving van leerlingen kunt uitbreiden.
Ook relevant voor de Nederlandse situatie? Het computerbezit en internetgebruik is binnen Nederland breder verspreid dan in de VS. Toch denk ik dat er nog steeds (stads)delen zijn waar jongeren thuis niet beschikken over een computer. Ik vind het in eerste plaats een taak van de overheid om er voor te zorgen dat deze jongeren toegang krijgen tot internet (via brede scholen, bibliotheken, buurtcentra, en dergelijke). Nederlandse appartementencomplexen zijn daar volgens mij minder op ingericht (kleiner, geen gemeenschappelijke ruimtes).
Het is overigens ook belangrijk om je te realiseren dat de 'digitale kloof' niet uitsluitend wordt bepaald door het wel of niet hebben van een computer met internetaansluiting. Als is het er over kunnen beschikken wel een belangrijk voorwaarde voor het dichten van die kloof.
De AutomatiseringsGids laat het hoofd van Microsoft's afdeling Office, Stephen Elop, aan het woord. Elop geeft aan dat Microsoft weliswaar investeert in de ontwikkeling van een webbased versie van Office. Hij gelooft echter niet dat de klassieke kantoorapplicatie gaat verdwijnen. Ook beschouwt hij Google niet echt als een concurrent op dit gebied.
Ik moet hierbij ook denken aan de verwachting van Bill Gates, zo'n 15 jaar geleden, dat internet helemaal niet zo'n grote vlucht zal nemen (waarop Microsoft pas relatief laat ging investeren in een eigen browser). Of aan de fameuze uitspraak van de voormalig president van IBM dat er niet meer dan vijf computers zullen worden verkocht. Zie ook andere -inmiddels hilarische- computervoorspellingen.
Via George Siemens kom ik terecht op de bijdrage Does Social Networking Breed Social Division?. Riva Richmond stelt hierin dat sociale netwerken mensen niet verenigen, maar bestaande sociale structuren in stand houden. Facebook herbergt bijvoorbeeld vooral hoger opgeleiden. MySpace Users zijn in meerderheid vrouwelijk, zwart of Hispanic. Richmond haalt daarbij een onderzoekster aan die stelt dat mensen sociale netwerken gebruiken om verbonden te zijn met mensen die zij al kennen. Sociale media zoals Facebook en MySpace
“mirrors and magnifies” our social divisions, rather than removes them.
Eerder stelden andere onderzoekers al dat Twitteraars vooral interacteren met 'echte vrienden'.
Ik heb nooit de illusie gehad dat sociale netwerken mensen met verschillende sociaal economische statussen en dergelijke bijeen zouden kunnen brengen. Deze media zijn wel erg geschikt om mensen met dezelfde belangen, ideeën, interesses en passies bij elkaar te brengen, ook al kennen zij elkaar (nog) niet persoonlijk.
En dat Facebook meer hoger opgeleiden aantrekt, lijkt me logisch: Facebook is aanvankelijk opgericht voor alumni van Amerikaanse universiteiten. Verder vraag ik me af of de affordances van sociale netwerken ook niet van invloed zijn op de groepen mensen die zij aantrekken. De wijze waarop Hyves bijvoorbeeld is opgezet en vormgegeven spreekt jongeren meer aan dan ouderen, vermoed ik. Daar zou ook wel eens meer onderzoek naar gedaan mogen worden.