Grænjaxlinn

Plássið sem það tekur að flytja 70 manns

2011-10-15T13:02:42+00:00

Hér sést munurinn á því plássi sem það tekur að flytja 70 manns eftir því hvort notaður er bíll, strætó eða reiðhjól. Spurning hvort að milljarður í almenningssamgöngur sé ekki fljótur að borga sig í sparnaði í vegakerfi, bílastæðum og bílatengdum kostnaði, svo ekki sé minnst á samfélags- og gjaldeyriskostnað af olíukaupum.

Grænjaxlinn

Hjól eða bíll, það er spurningin!

2011-09-29T10:08:32+00:00

Á hjóli brennirðu fitu og safnar peningum, á bíl brennirðu peningum og safnar fitu. Þetta hefur bandarískur listamaður verið að spreyja um víðan völl um New York - og svolítið sannleikskorn í þessu hjá honum :)

Hjörtur

Hvernig útbúa á reiðhjólið fyrir rómantíska lautarferð

2011-05-02T13:35:11+00:00

Svona í tilefni þess að seinni partinn í dag sé von á langþráðu sumri, þá eru hér nokkrar tillögur að því hvernig útbúa má reiðhjólið fyrir rómantíska lautarferð.

Blómakarfann er náttúrulega "möst" fyrir rómantísku lautarferðina á hjólinu, eins og t.d. þessi:

En þar sem karfan er nú orðin full af blómum, er ekki pláss fyrir mikið annað. Því er nauðsynlegt að verða sér úti um aukabúnað eins og bjórhaldarann. Kaldur bjór á "heitum" sumardegi missir aldrei marks og hér er handhægur aukabúnaður fyrir reiðhjólið sem getur hýst allt að 6 kalda bjóra:

Rómantískari er þó vínhaldarinn. Ostarnir fara á bögglaberann og rauðvínsflaskan í vínhaldarann á hjólinu:

Rauðvínshaldarann er hægt að stilla fyrir nánast hvaða tegund vínflösku sem er. Hann er úr leðri og hannaður af Jesse Herbert. Hægt er að panta hann á etsy fyrir 27 dollara.

Nú, ef enn vantar plássið, t.d. fyrir tvö-þrjú börn auk veitinganna, köflóttu dúkanna og hitablásarans, þá gæti danska Kristjaníuhjólið verið málið:

Þá ætti að vera lítið mál að slá upp einni svona veislu í lautinni:

Njótið vel :)

Grænjaxlinn

Hollendingar leggja hjólreiðastíga úr sólarrafhlöðum

2011-04-23T08:26:13+00:00

Reiðhjólamenning Hollendinga hefur löngum verið fræg en nú hafa þeir hrint af stað nýrri framúrstefnulegri áætlun um að skipta malbikinu á reiðhjólastígum landsins út með sólarrafhlöðum. Þetta er upphafið af nýju tilraunaverkefni sem miðar að því að breyta vegum í orkubú með því að leggja þá sólarrafhlöðum.

Tæknin er afrakstur hönnunarverkefnis hjá nýsköpunarhúsinu TNO í Hollandi og kallast SolaRoad. Neðsta lag stíganna er lagt steypu, þar ofan á kemur um sentímeter þykkar sólarsellur úr sílikoni og efsta lagið er styrkt öryggisgler sem hjólað er á. Alls eru vegir í Hollandi 137.000 km og því miklir möguleikar í orkuframleiðslu, með því að nýta það svæði sem nú þegar er nýtt undir vegina. Hver fermeter framleiðir um 50 kWh á ári af rafmagni en meðal heimili notar um 3.500 kWh af raforku. Það myndi því þurfa um 700 fermetra af sólarrafhlöðum til þess að anna einu heimili.

Orkan er hugsuð til nota í ljósastaura, umferðarljós og að einhverju leyti fyrir heimili og fyrirtæki í nágrenninu. Fyrsti leggurinn verður tilbúinn í Noord-Holland sveitarfélaginu árið 2012 en yfirborð vegarins þarf að uppfylla allar kröfur um yfirborð vega varðandi styrk, grip og viðhald.

Hjörtur

(via Inhabitat)

Bólivía setur lög um móður jörð

2011-04-11T12:28:50+00:00

Á þinginu í Bólivíu hefur verið lagt fram frumvarp um ný lög um móður jörð þar sem náttúran er gerð jafnrétthá mannfólkinu.

Lögunum er ætlað að tryggja að náttúran "verði ekki fyrir áhrifum af risamannvirkjum og þróunarverkefnum sem hafa áhrif á jafnvægi vistkerfa og samfélög íbúanna á svæðunum." Lögin um móður Jörð eru samstarfsverkefni stjórnvalda og grasrótarsamtaka í Bólivíu og í þeim eru náttúruauðlindir skilgreindar sem "blessanir". Lögunum er ætlað að leiða til róttækra aðgerða til verndunar náttúrunnar, minnkunar á mengun og stjórnunar á iðnaði.

Í heimsspeki innfæddra er Pachamama, eða Móðir Jörð, lifandi vera. Í frumvarpinu segir: "Hún er heilög, frjósöm og uppspretta alls lífs sem fæðir og klæðir allar lífverur í legi sínu. Hún er varanlegu jafnvægi, samspili og samskiptum við veröldina. Hún er samsetning allra vistkerfa og allra lífvera og sjálfkrafa samspili þeirra."

Landið hefur fengið ákúrur frá Bandaríkjunum og Bretlandi fyrir róttækar kröfur um lækkun kotvísýrings í loftslagsumræðum Sameinuðu þjóðanna. Í lögunum eru tilgreind 11 ný lög sem tryggja réttindi náttúrunnar. Þau eru meðal annars: rétturinn til lífs og tilveru; rétturinn til áframhaldandi hringrásar lífsins og þróunar óháð mannlegum inngripum; rétturinn til hreins vatns og hreins lofts; rétturinn til jafnvægis; rétturinn til að vera ekki mengaður; og rétturinn til þess að halda frumum og genum óbreyttum.

Evo Morales, fyrsti "innfæddi" forseti Suður-Ameríku hefur verið ötull gagnrýnandi stórveldanna og tregðu þeirra til að takmarka hækkun hitastigs við 1°C. Meðal þess sem hann hefur gagnrýnt harðlega er að á meðan Bandaríkin verja 689 milljörðum dollara í varnarmál, eru þeir einungis tilbúnir að verja 10 milljörðum dollörum til varnar loftslagi Jarðar.

Lögin eru sögð þau fyrstu sinnar tegundar en áður hefur Ekvador sett ákvæði um móður Jörð í stjórnarskrána sína. Það verður fróðlegt að sjá hvort og þá hvernig ákvæði um íslenska náttúru verður í þeirri stjórnarskrá sem nú er verið að skrifa hér á landi.

Hjörtur

(via The Guardian)

1800 ára gömul eik í Danmörku að drepast

2011-04-04T15:45:18+00:00

Elsta tré Norður-Evrópu er talið vera Konungseikin í Jægerspris í Danmörku en það er talið vera 1500-1800 ára gamalt.

Konungs-eikin í Jægerspris í Danmörku, talin 1.500-2.000 ára gömul.

Tréð er upprunalega talið hafa staðið á opnu votsvæði en síðar meir var svæðið ræst fram til að skógurinn gæti vaxið betur. Það olli því að skógurinn hefur vaxið yfir eikina sem nú er að drepast. Þvermál eikurinnar er um 14 metrar.

Tvær aðrar aldagamlar eikur voru í skóginu, storka-eikin og snúna-eikin (sno-egen). Storkaeikin var talin 800 ára gömul en hún brotnaði árið 1943 og síðasta greinin féll árið 1981. Snúna eikin sem talin var um 400 ára gömul felldi sitt síðasta blað árið 1991.

Eikur voru ráðandi tré í Danmörku frá því fyrir um 5.500 árum síðan og þar til fyrir um 400 árum síðan þegar loftslagið kólnaði og beykið tók yfir. Nokkrar eikur eru til hér á landi og er t.d. 5,5 metra há eik á Akureyri, en þær eiga erfitt uppdráttar hér.

Hjörtur

Jarðskjálftinn í Japan færði ströndina um 2,4 metra og breytti möndulhalla jarðar

2011-03-13T09:22:35+00:00

Jarðskjálftinn sem reið yfir Japan síðastliðinn föstudag er sá sjöundi öflugasti í sögunni. Hann var 8.9 á Richter og er einungis ögn minni en sá sem skók Indlandshaf á annan í jólum 2004 sem var 9.0, og var mörg hundruð sinnum sterkari en jarðskjálftinn sem lagði Haítí í rúst fyrir rúmu ári síðan.

Samkvæmt GPS mælum hefur tilfærslan á strandlengju Japan numið 8 fetum eða 2,4 metrum og virðist það eiga um stóran hluta strandlengjunnar að sögn Kenneth Hudnut jarðeðlisfræðingi hjá Jarðvísindastofnun Bandaríkjanna (USGS).

Skjálftinn færði einnig til möndul jarðar um 10 cm. Í skjálftanum í Chile í mars 2010 (sem var 8.8 á Richter) færðist möndull jarðar til um 8 cm sem þýddi að dagurinn styttist um 1,26 míkrósekúndur.

Eftirskjálftar skekja Japan enn og eru hafa yfir 250 eftirskjálftar mælst yfir 5.0 á Richter og yfir 12 þeirra yfir 6.0 á Richter. Suðurlandsskjálftinn sem reið yfir 29. maí 2008 var 6,3 á Richter. Jarðskjálftar af þeirri stærðargráðu sem þeir hafa verið í Japan og Chile geta ekki átt sér stað á Íslandi, en stærstu skjálftar hér eru taldir geta varið upp í 7,0 á Richter. Ástæðan er sú að sterkustu skjálftarnir verða þar sem að flekarnir ganga undir hvorn annan og þar myndast annað hvort há fjöll líkt og Andes fjöllin í Suður Ameríku og hyldýpi líkt og úti fyrir ströndum Japans þar sem dýpstu gjárnar eru yfir 10.000 metra djúpar.

Þegar Kyrrahafsplatan þrýstist undir Asíuplötuna safnast upp spenna sem nú var að losna úr læðingi. Þá kippist Asíuplatan upp og lyftir upp hafinu sem liggur ofan á henni - og skapar flóðbylgjuna sem er mun banvænni og hættulegri en jarðskjálftinn sjálfur. Hægt er að sjá fyrir og eftir myndir hér á vef ABC fréttastofunnar og hér fyrir neðan er myndband sem sýnir ógnarmátt flóðbylgjunnar. Fylgist með vatnsyfirborðinu á húsinu með skiltunum og sjáið hvað það hækkar gríðarlega hratt:

Einungis nokkrir dagar eru síðan jarðskjálfti upp á 6,3 skók Christchurch í Nýja Sjálandi og varð yfir 150 manns að bana. Jarðfræðingar telja að ólíklegt sé að tengsl séu þarna á milli enda mjög langt á milli skjálftasvæðanna. Mörgum þykir sem mikil fjölgun hafi orðið í stórum skjálftum en það er ekki raunin. Það sem hefur gerst er að mannfólki hefur fjölgað mikið og hafa skjálftarnir orðið nærri þéttbýlum svæðum. Það er ástæðan fyrir því að tjón og mannfall hefur verið óvenju mikið.

Hjörtur

Lesið einnig:
Jarðskjálftinn í Chile færði möndul jarðar og stytti daginn

Hættulegasta eldfjall Indónesíu að því komið að gjósa

2010-10-23T10:52:53+00:00

Merapi eldfjallið á eyjunni Jövu í Indónesíu er talið vera að því komið að gjósa. Fjallið er með þeim virkustu í heimi. Það hefur ausið eldi og brennisteini yfir Jövu í 10.000 ár og gýs að meðaltali á fjögurra ára fresti. Alvarlegasta gosið í seinni tíma varð 1930 er það varð 1.300 manns að bana.

Aukinnar virkni hefur orðið vart við eldstöðina að undanförnu með tíðari jarðskjálftum og hefur sést í nýtt hraun. Hættustigið var því hækkað af öðru yfir á þriðja stig 21. september síðastliðinn. Hefur öll umferð verið bönnuð í næsta nágrenni við gíginn. Íbúabyggð er þétt í kringum fjallið og eru þorp allt upp í 1.700 metra hæð í fjallinu. Um 3 milljónir manna búa á svæðinu og stærsta borgin, Yogyakarta, hýsir um 400.000 manns. Í flestum gosum í fjallinu hefur hraunið flætt í um 6 kílómetra frá gígnum en nú telja eldfjallafræðingar að hraunið gæti flætt allt að 25 kílómetra frá gígnum.

Er Merapi gaus 2006 fylgdi gosinu skjálfta upp á 5.6 á Richter sem varð 5.000 manns að bana og gerði yfir 200.000 manns heimilislaus. Gosið sjálft varð aðeins tveimur að bana en 17.000 manns þurftu að yfirgefa heimili sín. Það sem skapar mestu hætturnar í gosunum eru svokölluð pyroclastic flóð sem er sjóðandi heitt gas sem streymir niður hlíðarnar.

Hjörtur

Ótrúlegt myndband úr glóandi eldgíg

2010-09-29T12:09:54+00:00

Hópur manna gerði sér ferð að gíg eldfjalls á Vanuatu. Íklæddir hitagöllum létu þeir sig síga niður í gíginn, á meðan á eldgosinu stóð og halda því fram að engin hafi komist nær en þeir (spurning hvort Ómar okkar Ragnarsson geti afsannað það). Þetta lítur ekki út fyrir að vera sérstaklega skynsamlegt en eru flottar myndir engu að síður:

Í skáldsögunum er þetta það sem blasir við fólki þegar það kíkir ofan gíg á eldfjalli - glóandi, vellandi hraunsúpa. En raunin er sú að það eru einungis 5 staðir í heiminum þar sem varanlega "hraun-vötn" er að finna. Eitt af þeim er í Erebus fjalli á Suðurskautslandinu en þar, á fjallstindi á kaldasta stað veraldar, hefur verið sjóðandi hraunvatn frá árinu 1972.

Myndbandið hér að ofan er frá Ambrym á Vanuatu í Kyrrahafinu. Hin fjöllin þrjú þar sem slík hraunvötn er að finna eru Erta Ale í Eþíópíu sem er þeirra elst eða frá árinu 1906, Kilauea á Havaí og Nyiragongo í Kongó.

Hjörtur

Ísbirnir og hlýnandi loftslag

2010-09-27T08:49:12+00:00

Það er ekkert grín að vera ísbjörn ...

Grænjaxlinn