تادانه

زاهو منتشر شد

noreply@blogger.com (aamout) — Sat, 22 Jan 2022 08:27:00 +0330

تازه‌ترین اثر داستانی یوسف علیخانی به نام «زاهو» از سوی نشر آموت به کتاب‌فروشی‌ها رسید.

داستان «زاهو» که در پنجشنبه‌روزی از ماهِ پنجم سال در مناچالان آغاز می‌شود، از مردمی سخت‌جان، پرتلاش و کم‌روزی می‌گوید که آب و خاک سرگذشت‌شان را رقم می‌زند. رمان سرشار از داستان‌های در هم تنیده همراه با جزییات بسیار است. یوسف علیخانی در کتاب زاهو روایت را برعهده کودکی گذاشته که به خاطر شرایط زیستی‌اش بیشتر از سنش می‌داند، می‌فهمد و تحلیل می‌کند. راویِ صادقی که همواره می‌پرسد و جست‌وجو می‌کند تا هیچ پرسشی در ذهن مخاطب بی‌جواب باقی نماند.

داستان رمان زاهو در حوالی روستای محل تولد نویسنده می‌گذرد: میلَک، مناچالان و اوان. قصه، روایت جوانی است به نام مدقلی از روستای مناچالان. روستای او به خشکی دچار شده و مدقلی سوار بر اسبش ناهید، به اوان می‌رود که آب را به جوی‌های آبادی‌اش برگرداند. آن‌جاست که دل‌باخته‌ی دختری از اهالی اوان می‌شود و بعد، با خانواده‌اش که حالا به میلَک رفته‌اند، می‌پیوندد. داستان همین‌جا ختم نمی‌شود و روزگار، مسیر پرنشیبی مقابل مدقلی و آروزهایش قرار می‌دهد.

یوسف علیخانی در زاهو علاوه بر بازگشت به موطنش و روایت داستان از دل روستاهای الموت، در زبان داستانش نیز از واژگان و بیان دیلمی بهره برده و این، در کنار عناصر خیال‌انگیزی که نویسنده در شرح وقایع داستانش استفاده کرده، شنونده را بیشتر در حال‌وهوای رمان زاهو و آدم‌هایش فرو می‌برد.

بخشی از رمان زاهو

انگار کوه کنده باشم. سنگ شکسته باشم. اسبى نبود. راهى نبود. خانه‌اى نبود. توى دشتى داغ، ولو شده بودم توى تنِ گُر گرفته‌ى کوره‌ى آتش که آتش‌دان‌اش پیدا نبود. دستم را چرخاندم روى سینه‌ى نرم مناچالان که هشتاد اسبِ قشقه در آن تاخته بودند. قلبم از سینه‌ام بیرون مى‌زد. بچه شدم. کوچک شدم. میل کردم به خوابیدن توى آغوش زمین که دیگر برایم مهم نبود مناچالان است یا میلک. چشمانش پناه‌ام داده بود؛ آرام و رام.

اندر حکایت نشر و کتاب های ایرانی

noreply@blogger.com (aamout) — Sat, 27 Nov 2021 19:54:00 +0330

قدیم دلخور می‌شدم اما بعد کم‌کم عادت کردم؛ شاید هم پوست‌ام کلفت‌تر شد.

آن اوایل مخصوصا اینطوری بود. طرف تا زنگ می‌زد یا به #دفتر_نشر_آموت می‌آمد، جوری خطابم قرار می‌داد که نزدیک بود توهم بزنم. جوری استاد استاد می‌کرد که داشت باورم می‌شد که بهترین نویسنده‌ی دنیا هستم. بهترین ناشر دنیا هستم. بهترین جنتلمن دنیا هستم و ووو

بعد به هر دلیلی کتاب طرف توی کارشناسی نشر، رد می‌شد، تا مدت‌ها امان نداشتم از طرف. می‌شدم بدترین نویسنده‌ی دنیا. می‌شدم آشغال‌ترین ناشر دنیا. می‌شدم نفهم‌ترین آدم دنیا.

حتی گاهی می‌شد که کتاب طرف توی کارشناسی نشر، امتیاز می‌آورد و می‌رفت ارشاد و به هر دلیلی آنجا گیر می‌کرد. دوباره این فحش و فضیحت را داشتیم و هرچه می‌گفتیم بابا! دست ما نیست. تلفن را که رها می‌کردند، با پیامک توهین‌های‌شان ادامه پیدا می‌کرد.

حتی گاهی آثارشان نظر کارشناسی نشر را به دست می‌آوردند و می‌رفتند و هفت‌خوان اداره کتاب را هم رد می‌کردند و منتشر می‌شدند. از بخت بد ما، کتاب، فروش نمی‌رفت. انواع فحش‌ها و توهین‌ها و تخریب‌ها و ... گویی چاره‌ای نبود به شنیدن و درد کشیدن‌شان.

خیلی وقت‌ها فکر می‌کردم این ماجرا فقط شامل حال #نشر_آموت و من بیچاره است یا در همه‌ی نشرها همین وضعیت برقرار است؟ که گذر زمان، مخصوصا در شش سال گذشته که کاری به مرحله‌ی انتخاب آثار ندارم، نشان‌ام داد این هست، اما چون در دسترس هستم و هیچ مانعی نیست و خودم تلفن‌ها را جواب می‌دهم، تیرشان مستقیم می‌خورد.

امروز سینه‌ام درد می‌کرد و خواب بیدار توی رختخواب نشسته بودم. تلفن که زنگ زد، برای اینکه بی‌ادبی نشود، سینه‌ای صاف کردم و بعد گفتم «سلام. در خدمتم.»

طرف گفت «استاد سلام. از خواندن #خاما بسیار لذت بردم. کاش همه‌ی ناشران مثل شما باشند و کتاب‌ها را خوب معرفی کنند.»

گفتم «نظر لطف شماست. در خدمتم.»

گفت «یک #مجموعه_داستان دارم و دوست دارم در #نشرآموت منتشر شود.»

همان اول جمله‌اش باید می‌گفتم اما ماندم که حرفش تمام شود. بعدش گفتم «متاسفانه سال‌هاست پذیرش نداریم.»

یک‌باره آن آدم مودب، چنگال کشید که «پس اون #محمدعلی_علومی ها و #فریبا_کلهر ها و #رضا_جولایی ها و #یوسف_علیخانی ها و #بیژن_بیجاری ها چیه توی نشر دریپیت‌تون چاپ کردید؟»

گفتم «شما خودتون رو در حد این آدم‌ها می‌دانید؟»

گفت «الحق که کاسب هستین. شماها رو چه به فرهنگ!»

و بعد گوشی را کوبید.

اوایل نشر وقتی کسی بهم می‌گفت #کاسب دلخور می‌شدم اما نمی‌دانم چرا امروز اصلا ناراحت نشدم.

به نظر شما چرا #نشر نوعی کاسبی است؟

قدردانی از اساتید آشنا

noreply@blogger.com (aamout) — Tue, 23 Nov 2021 19:50:00 +0330

خیلی خودخواهانه شاید به نظر برسد اما خوشحالم امروز، این مراسم باعث خوشحالی مردم زادگاهم شد. برادرم منصورخان، بعد از اتمام مراسم، عکس‌ها را در گروه «میلک در مسیر پیشرفت» گذاشته بود؛ وقتی که من در حال رانندگی در اتوبان بودم تا زودتر برگردم به #کتابفروشی_آموت که روزهای آخر طرح یارانهٔ #پاییزه_ی_کتاب است و آرمیتاجان و جیمان‌جان دست‌تنها بودند. وقتی رسیدم تهران، تا گوشی را باز کردم، برای اولین بار با سیلی از پیام‌ها از طرف مردم روستای زادگاهم روبرو شدم و با چشمانی خیس و دستانی لرزان فقط برای‌شان نوشتم: «خوشحالم هر قدمی که برمی‌داریم، برای میلک است و خوشحال‌ترم که در تمام بیست و چند سال گذشته، هر قلمی که برداشتم، برای میلک بوده است؛ و امروز هم میلک، تجلیل شد نه #یوسف_علیخانی که هر کدام ما می‌آییم، چند صباحی هستیم و می‌رویم و میلک، بوده، هست و تا همیشه خواهد ماند.»

توی راه افتاده بودم به خیالات.

با خودم فکر می‌کردم «واقعا اگر #مسعود_شعبانی در سال ۱۳۶۰ معلم اول ابتدایی‌ام نبود که به ما کلاس‌اولی‌ها و کلاس‌پنجمی‌ها در یک کلاس، همزمان درس می‌داد و نمایشی را با پنجمی‌ها آماده می‌کرد.»

توی سرم می‌چرخید که « اگر #ابراهیم_فرخمنش معلم هنر سوم راهنمایی‌ام نبود و به عشق او به #انجمن_نمایش نمی‌رفتم.»

یا «اگر با رفقای راهنمایی‌ام شیخی و عباسقلی‌ها نمی‌رفتیم به مغازهٔ عکاسی #داود_شفیع_خانی و دوربین فیلمبرداری ۸ میلی‌متری نمی‌گرفتیم که ببریم کوه #میل_دار #باراجین فیلم بسازیم؟»

از پیش چشمانم می‌گذرد که «اگر آن روز سر چهارراه #نظام_وفا #جعفر_نصیری_شهرکی را ندیده بودم که عمیق شده بود در تن خرابه‌ای و بعد که شنیدم عکاس و فیلمساز معروف الموتی است.»

یا «اگر #حسن_لطفی در #بانک_صادرات روبروی مغازهٔ حاجی خلیلی در #سه_راه_کورش قزوین نبود و برایم کتاب نمی‌آورد و نمی‌گفت که بنویسم؟»

و بعد #سینمای_جوانان و استاد #عرشی_ها و استاد #نورالله_پور و #ساعد_فارسی_رحیم_آبادی که مجبورم کرد درس بخوانم و فقط #دانشگاه_تهران قبول بشوم؟

یا «اگر #محمدعلی_حضرتی دوربینی بهم نداده بود که بروم الموت؟»

ووو

و اصلا اگر پدرم #حسینعلی_علیخانی قصه‌گو نبود؟ مادرم #خانم_جانی_مهاجر داستان زندگی‌اش متفاوت نبود؟

آیا می‌توانستم بخوانم و بدانم و بنویسم و…؟

پسانوشت: از تمامی برگزارکنندگان جشن #کتاب_سال_قزوین ویژهٔ دکتر #احسان_اشراقی مخصوصا آقای #محمدحسین_اسماعیلی، مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد، آقای #علی_اکبر_لالوییان، مشاور فرهنگی و #حسین_علیجانی، مجری و رفیق سالیان و دیگر دوستان، سپاسگزارم برای امروز.

تلاش برای کتابخوانی دیگر

noreply@blogger.com (aamout) — Tue, 16 Nov 2021 19:27:00 +0330

خیلی وقته به این نتیجه رسیدم که «اشتباه محضه تلاش کنیم بقیه #کتابخوان بشوند.» و البته که گفتن این جمله، برای خیلی از دوستان که این تلاش برای‌شان بیشتر از #کتابخوانی عزیز است، غیرقابل درک.

کتابخوان گویی ژنی در وجودش وجود دارد که حتی اگر چیزی به اسم #کتاب هم به وجود نیامده بود، حتما و حتما شروع می‌کرد به خواندن اطرافش؛ و این اطراف می‌تواند دقت در رفتار و سکنات آدم‌ها باشد یا آمدن بهار و تابستان و پاییز و زمستان و یا حتی این گربه‌ها که میومیو می‌کنند و هر میوی‌شان یک معنایی دارد و حتی و حتی و حتی همین بوق‌هایی که گاه و بی‌گاه سرمان را برمی‌گرداند سمت همین چراغ راهنمایی‌رانندگی سه‌راه #آریافر. این‌که چرا بعضی‌ها اول یک بوق می‌زنند و بعد که گویی حرف‌شان را نتوانستند بفهمانند، سرشان را از شیشهٔ ماشین بیرون می‌آورند و کلماتی به دهان‌شان جاری می‌شود که اگر خودشان بینندهٔ چنین صحنه‌ای باشند، احتمالا گویندهٔ این کلمات را تقبیح و سرزنش می‌کنند.

سه چهار روز است حوصلهٔ نوشتن ندارم. در واقع انگیزه‌ای ندارم برای نوشتن. در موضعی که قرار دارم، نوشتن‌ام چندمعنایی است. یک زمانی در خلوت‌ام که کسی نمی‌داند کی و چطور اتفاق می‌افتد، #داستان می‌نویسم و #رمان و نه قصد ارشاد دارم و نه راهنمایی و بیشتر گویی خودم همراه کلمه‌ها وارد دنیایی شهودی می‌شوم که خودم بیشتر از دیگران از دیدن و به کلمه درآوردن‌شان شادمانم. یک وقتی یادداشت تبلیغاتی برای کتابی می‌نویسم که از آغازش می‌دانم تبلیغاتی است و برای معرفی کتاب. این سنت را از آغاز فعالیت #نشر_آموت داشتم و چند روز قبل از انتشار کتاب تازه، درباره‌اش می‌نویسم و تکثیر می‌کنم و به #پخش_کتاب می‌دهم و بیشتر راهنماست؛ بی‌هیچ قضاوتی و حتی ترغیبی. یک وقتی هم یادداشتی می‌نویسم از نوع #یادداشتهای_یک_کتابفروش که وصف حال است و گزارش روزمره‌گی‌ها. اگر #کتابفروش هم نبودم این یادداشت‌ها بود. وبلاگم گواه این موضوع است که زمانی دور ایران می‌چرخیدم و یادداشت می‌نوشتم. و قاعدتا لابلای این کلمه‌ها هم قصد ترغیب دارم و هم نگاه انتقادی؛ گیرم به عیان نگویم که همیشه از قضاوت گریزان بودم.

چند روز قبل پیامی کسی را بازنشر کردم که سوال پرسیده بود «کدام ناشر در ایران سانسور نمی‌کند؟» این سوال از بیخ مشکل دارد. همهٔ ناشران از یک مرجعی به اسم #اداره_کتاب مجوز کتاب می‌گیرند. اما بروید و ببینید چقدر بهم توهین شده که گویی حامی سانسور هستم.

یا دیروز که #روز_کتاب_و_کتابخوانی بود مثلا و

با تمام دل‌مردگی‌ها چرا باز می‌نویسیم؟

سایت فروش آنلاین کتابفروشی آموت

noreply@blogger.com (aamout) — Sat, 19 Dec 2020 20:21:00 +0330

aamout.ir

چطور ناشر شدم

noreply@blogger.com (aamout) — Sat, 28 Mar 2020 13:26:00 +0430

ناشرشدن‌ام کاملا اتفاقی بوده اما ناشرماندن‌ام به تلاش شبانه‌روزی‌ام مربوط است.

سال ۱۳۷۹ رفتم روزنامه‌ی انتخاب؛ گروه ماهواره. و شدم مترجم زبان عربی روزنامه. کارم، مونیتور شبکه ماهواره ای الجزیره بود که خبرها و گزارش‌ها و گفتگوهایش را ترجمه کنم. جدا از خبرهای کوتاه، اغلب مطالبم طی سال ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ و اوایل ۱۳۸۱ در صفحات فیچر روزنامه، مخصوصا صفحه‌ی پنج این روزنامه منتشر شده‌اند. بعد آقای عرفانیان که رئیس گروه ماهواره بود و کار را بهم یاد داد، از ایران رفت؛ از طرف خبرگزاری ایرنا رفت بلگراد. عربی را در دانشگاه خوانده بودم اما بهتره بگویم پاس کرده بودم و چیزی جز همان درس‌های کلیشه‌ای صرف و نحو و مبادی العربیه نمی‌دانستم و تنها کارنامه‌ی قابل دفاع تمام آن چند سال، پانزده روز تعطیلی عید سال ۱۳۷۵ بود که نشستم و داستان‌ها جبران خلیل جبران و زکریا تامر را ترجمه کردم؛ روزهای اول دو خط و سه خط و روزهای آخر، یک صفحه و دو صفحه. بعد وقتی جمشید برزگر، شاعر و روزنامه نگار که ارشدم در دوره‌ی سربازی بود، گفت صحبت کرده که بروم روزنامه‌ی انتخاب، تمام تن‌ام شروع کرد به لرزیدن که من؟ عربی؟ ترجمه؟ غیرممکنه!

چند روزی نرفتم تا یک روز رسما به زور مرا برد روزنامه و معرفی‌ام کرد به آقای محمدرضا عرفانیان که مدیر گروه ماهواره بود. یکی دو ساعتی مثل ماست نشستم روبروی تلویزیون الجزیره و بعد رفتم؛ مطمئن بودم دیگر هرگز به این اتاق پا نخواهم گذاشت.

چند روز بعد جمشید عصبانی آمد و گفت «آبروی منو بردی. کلی سفارش‌ات رو کرده بودم!»

جمشید اون‌موقع دبیر سرویس سیاسی روزنامه انتخاب بود. با خجالت گفتم «بلد نیستم.»

گفت «چطوری پس چهار سال زبان عربی خواندی؟»

گفتم «الکی. الکی.»

نزدیک بود گریه کنم که گفت «بیا و خودت به عرفانیان بگو!»

رفتیم. آقای عرفانیان منو نشاند پای تلویزیون و گفت «نه حقوق بهت می‌دهیم و نه کار ازت می‌خواهیم. دو هفته بنشین و حال کن برای خودت!»

پایان همان روز، اولین گزارش مفصل‌ام را تحویل دادم؛ گزارشی بود درباره‌ی ایهود باراک و شهرک‌نشینان اسراییلی.

بعد که عرفانیان رفت، مهراد گلخسروی شد رئیس. همو بود که دستم را گرفت که برو تایپ کن. گفت برو مجوز انتشارات بگیر.

و سال ۱۳۸۱ ثبت‌نام کردم و سال ۱۳۸۳ مجوز گرفتم که دیگه از انتخاب درآمده و رفته بودم روزنامه جام جم. بعد سه چهار سالی اونجا ماندم تا تیر ۱۳۸۷ که برای بار دوم خداحافظی کردم از روزنامه‌نگاری؛ و دیگر برگشتم.

و آمدم و ناشر شدم.

این چند کتاب را در سال اول ناشر شدن‌ام منتشر کردم؛ سال ۱۳۸۸.

همین

به بهانه ی روز تئاتر

noreply@blogger.com (aamout) — Fri, 27 Mar 2020 16:42:00 +0430

وقتی تیم ما انتخاب نشد، به چنان غمی دچار شدم (و احتمالا دچار شدند) که فکر کردیم «اینجا آخر خط هنر است و دیگر باید پیاده بشویم!» اما ما ماندیم و گاهی فکر می‌کنم آن گروهی که انتخاب شدند و آن نمایشنامه را اجرا کردند، حالا کجا هستند؟ اصلا هستند؟

نمایش آنکه گفت آری و آنکه گفت نه نوشته‌ی برتولت برشت با ترجمه‌ی مصطفی رحیمی را بازی می‌کردیم؛ با طراحی و کارگردانی زنده‌یاد ابراهیم فرخمنش. سه گروه همزمان این نمایش را بازی کردیم و سرآخر یک گروه فقط انتخاب شد برای اجرای نهایی و ما ردشده‌ها هم شدیم عوامل اجرایی؛ برای کارهای پشت صحنه.

سال ۱۳۶۷ سوم راهنمایی بودم؛ در مدرسه‌ی شهید قدوسی قزوین. معلم هنرمان کسی بود به اسم فرخمنش؛ همین فقط. قاعدتا اسم کوچک معلم‌ها را نمی‌دانستیم و آن روزها یک بنر بزرگ هم وسط میدان سبزه میدان قزوین نصب شده بود برای نمایش خود نامی بر آن ها بگذارید که نویسنده و طراح و کارگردانش ابراهیم فرخمنش بود.

ترکه بود و خوش‌تیپ. با کفش‌های پاشنه‌بلندتر پوتینی. شلوار پاچه‌گشاد به پا داشت و سبیل بلند و موهایی دورنگ خوابیده بر شانه‌ها. اولین جلسه که آمد. بی هیچ مقدمه‌ای گفت «لیقه بگیرید و دوات. با قمیش.»

کلاس هنر برای همه‌ی ما در تمام آن سال‌ها مساوی بود با کلاس ورزش. چون هیچ معلم هنری وجود نداشت و نهایت لطفی که می‌کردند این بود که «برین حیاط و بدون سر و صدا و مزاحمت برای کلاس‌های دیگه، برای خودتان ورزش کنید!» همین.

تمام لوازم‌التحریری‌ها را گشتیم تا لیقه و دواتی که منظورش بود، بگیریم. سرمشق گذاشت «بیا تا گل برافشانیم» و بعد از ردیف اول شروع کرد. ‌نشست روی نیمکت و قمیش‌های‌مان را تراشید و قلم شد و امتحان کرد و گفت «شروع کنید!»

و وقتی دوست‌تر شد با خط‌های‌مان، ازش پرسیدیم «شما همون ابراهیم فرخمنش هستید؟»

گفت «نه. برادرم.»

گذشت تا دو سه سال بعد که رفتیم انجمن نمایش و شدیم عضو گروه نمایش «آنکه گفت آری و آنکه گفت نه»

بعدها که شنیده بود دانشگاه قبول شدم، گفته بود «بهش بگین زبان انگلیسی را جدی بگیرد!»

و بعدها که مدتی با نادر ابراهیمی قرارداد داشتم که کتاب‌هایش را خلاصه‌نویسی کنم، به همراه شهرام غلامپور رفتیم خانه استاد فرخمنش که شهرام، کتاب بار دیگر شهری که دوست داشتیم را با دو صدای استاد و صدای من، ضبط کند و برایش موسیقی بسازد؛ کاری که ناتمام ماند و نادرخان.

این عکس‌ها مربوط می‌شود به تمرینات خارج از سالن که رفته بودیم به رزجرد و رشتقون قزوین تا حرکات رفتن آن سه مرد نمایش را تمرین کنیم؛ نمایش برشتی، و نه استانیسلاوسکی.

این سه عکس

noreply@blogger.com (aamout) — Thu, 26 Mar 2020 14:52:00 +0430

این سه عکس را پارسال گرفتم؛ درست در چنین روزهایی.

هجدهم شهریور ۹۱ خانه‌ی پدربزرگم، اوس ولی محمد علیخانی را از عمویم خریدم و هیچ‌وقت فکر نمی‌کردم بتوانم حتی یک متر ازش را آباد کنم؛ از خانه‌اش فقط یک اتاقک مانده بود و از طویله‌انبارش، تنها پیش‌بام خانه‌ی پدرم.

سی‌ام فروردین ۹۲ برادرم منصورخان آمد به دیدار و گفت دو واحد درست می‌کنم؛ یکی برای تو و یکی برای خودم. گفتیم و بعد نوشتیم و امضا کردیم و همان روز گفتم بخش پایین، خارج از مال من و تو؛ باید بماند به یادگار. اسم اول‌اش خانه رفتگان بود که گفتند نه و گذاشتیم آموتخانه

منصورخان یاعلی گفت و چنان مصمم و کاری و قابل اعتماد بود و پیش رفت که مدام این شعر فخرالدین اسعد گرگانی در ویس و رامین به خاطرم می‌آمد وقت کار کردن‌اش:

ز قزوین در زمین دیلمان شد

درفش نام او بر آسمان شد

زمین دیلمان جاییست محکم

بدو در لشکری از گیل و دیلم

گروهی ناوک و ژوپین سپارند

به زخمش جوشن و خفتان گذارند

چو دیوانند گاه کوشش ایشان

جهان از دست ایشان شد پریشان

ز بهر آنکه مرد نام و ننگند

ز مردی سال و مه باهم بجنگند

از آدم تا به اکنون شاه بی مر

کجا بودند شاه هفت کشور

هنوز آن مرز دوشیزه بماندست

برو یک شاه کام دل نراندست

القصه این‌که من و ایرنا و ساینا آموتخانه را فروردین ۹۴ به طور غیررسمی افتتاح کردیم و من بیوه کشی را به سرانجام رساندم که همان‌سال منتشر شد.

چراغ آموتخانه به طور رسمی فروردین ۹۵ روشن شد.

نوشتن خاما از اسفند ۹۵ در خلوت آموتخانه شروع شد و تا چند ماه بعدش ادامه یافت که سرآخر بهمن ۹۶ منتشر شد.

بهار ۹۷ و ۹۸ هم به نوشتن رمانی گذشت که هرگز راضی‌ام نکرد و قرار بود این روزها در زادگاهم باشم؛ به کار نوشتن دوباره‌اش، که نشد.

این سه عکس را پارسال در زادگاهم گرفتم؛ چنین روزهایی.

جمشید شمسی پور خشتاونی

noreply@blogger.com (aamout) — Wed, 18 Mar 2020 23:14:00 +0330

پناهگاه شیدایی‌هایی من و رفقایم در تمام سال‌‌های ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۴ خانه‌ای روستایی‌شهری در محمودآباد نمونه قزوین بود که از سحر روزهای جمعه تا پاسی از شب گذشته، در آن پناه می‌گرفتیم.

من و ابراهیم و حبیب به عشق تئاتر از انجمن نمایش رفته بودیم سمت هلال احمر که پاتوق شاگردان نادر میرزایی بود. نادر را دوست داشتیم اما ما شاگردان معلم آقای میرزایی بودیم؛ شاگرد ابراهیم فرخمنش.

بعد رفتیم هلال احمر. مشغول تمرین نمایش شدیم. همان‌جا بود که با جمشید آشنا شدیم. آن روزها خیلی معروف شده بود. در نمایشی از وحید مبشری بازی کرده و جایزه گرفته بود. می‌گفتند شعر هم می‌گوید و خیلی باسواد است.

همان بار اول شیفته‌اش شدم؛ شدیم.

و دعوت شدیم به خانه‌اش؛ در محمود آباد.

جمعه‌ها صبح می‌رفتیم دروازه رشت قزوین و سوار مینی‌بوس‌های محمودآباد می‌شدیم و می‌رفتیم به خانه‌ای که بوی اشنوویژه می‌داد و ماهی‌های حوض کوچک حیاط‌اش همیشه در رقص بودند و گربه پشم‌آلو باهاشون رفیق شده بود. سنگ‌های خزری، در گوشه و کنار باغچه‌ی کوچک، خواب دریا می‌دیدند و جمشید برای‌مان شعر می‌خواند و هرچه می‌خواندیم تعریف می‌کرد که حالا می‌فهمم چرا فقط تعریف می‌کرد.

آن رفتن‌ها ما را با خودمان آشنا کرد و جان گرفتیم.

جمشید متولد روستای خشکنودهان بود و متخلص به خشتاونی. کتاب مسله رخن اش را با صدای خودش خوش‌تر داشتیم.

امروز نواری را پیدا کردم که ۱۷ مهر ۱۳۷۴ در خانه جمشید شمسی پور خشتاونی ضبط کرده‌ایم. کل این کتاب را با صدای خودش ضبط کرده‌ایم؛ وقتی که اصلا کتاب صوتی معنا نداشت؛ او شعرهایش را به تالشی می‌خواند و من ترجمه‌ی فارسی‌اش را می‌خوانم.

دلم برایش تنگ شده و شنیدم چند سالی است بعد از بازنشستگی به روستای پدری‌اش برگشته؛ نزدیک ماسوله. به زودی به دیدارش خواهم رفت

***

منظومه ماسوله رودخان:

• به تالشی mp3
• به فارسی mp3

• گفتگو و چند "هسا شعر" تالشی و گیلکی
به همراه ترجمه فارسی
mp3

پرفروش ترین های روزهای کرونایی در کتابفروشی آموت

noreply@blogger.com (aamout) — Tue, 17 Mar 2020 20:33:00 +0330

لیست پرفروش های این چند روز:

اولی آمار نرم‌افزار کتابفروشی است

دومی نظرات شماها در پست پریروز این صفحه.

نیمی از پیام‌ها سه رتبه‌ی اول را گفتند اما هیچ پیامی نیافتم که هر سه را یک‌جا گفته باشد

خوشحالم نظرات کلی‌تان به طور مشخص درباره‌ی رمان جنگل و اگر حقیقت این باشد و زن پشت پنجره و جایی که خرچنگ ها آواز می خوانند همسو با مخاطبان کتابفروشی است

این لیست برایم خیلی ارزشمنده، و می‌تواند جواب محکمی باشد برای کسانی که مدام می‌گویند علیخانی و فروشنده‌هایش، در انتخاب کتاب‌ها نقش دارند. در این درخواست‌های واتساپی (در هفده روز گذشته) رسما هیچ نقشی نداشتیم و فقط درخواست دوستان کتابخوان را ارسال کردیم

سایت نشر آموت ... اینجا

ساعد فارسی رحیم آبادی

noreply@blogger.com (aamout) — Sun, 15 Mar 2020 12:17:00 +0330

الان اگر زنده بود، ۵۵ سالگی‌اش را نقاشی می‌کرد و وارد ۵۶ سالگی می‌شد.

الان اگر بود، بهش زنگ می‌زدم و می‌گفتم «ساعد جان! دلم گرفته!»

الان اگر بود، می‌گفت «برو سهراب بخوان!»

می‌گفتم «داستان دلم می‌خواهد.»

می‌گفت «برو قصه یوسف را بخوان!»

می‌گفتم «آخه ...»

می‌گفت «برو نیچه بخوان!»

می‌گفتم «این روزها ...»

می‌گفت «برو بتهوون بشنو.»

می‌گفتم «توی این روزها؟»

می‌گفت «داستان‌نویس که فقط نباید داستان بخواند. داستان نویس هم باید شاعر باشد و هم نقاش و هم عکاس و هم فیلمساز و هم موسیقیدان و ...»

می‌گفتم «دلم برای شما تنگ شده.»

می‌گفت «من همیشه هستم. نیستم؟»

و می‌نویسم «سال ۱۳۸۱ نقاشی شد برای همیشه؛ در حالی که فقط ۳۸ سال داشت. معلم طراحی‌ام بود در سینمای جوان قزوین اما فقط یک معلم طراحی نبود، زندگی را ازش آموختیم و حالا هر وقت دل‌مان تنگ می‌شود، پر می‌کشیم تا گورستان رحیم‌آباد رودسر.»

و سال‌هاست مردی در کوچه پسکوچه‌های رحیم آباد نقاشی می‌کند و کسی او را نمی‌بیند و او ساعد فارسی رحیم آبادی است.

به یاد آموته

noreply@blogger.com (aamout) — Tue, 10 Mar 2020 23:12:00 +0330

فکر می‌کردم پرش بدهم، خلاص می‌شوم؛ می‌شود.

این اواخر خیلی حسود شده بود. فقط حمله می‌کرد به چشم کسانی که دور و بر من می‌آمدند.

نزدیک به دو سال کنارم ماند. اوایل تیرماه ۱۳۹۳ آمد. نشست روی هره‌ی پنجره؛ پشت توری. بعد آمد توی کتابخانه‌ام. آلبالو می‌خوردم. آمد و شریک‌ام شد. ماند و ماند و ماند.

یک بار رهای‌اش کردم، برگشت.

یک بار تنهایش گذاشتم و چند روز رفتم روستای زادگاهم و وقتی برگشتم دیدم بالای پنجره‌ی اتاقم به انتظار نشسته.

با هم می‌رفتیم خیابان.

با هم می‌رفتیم بیابان.

می‌گشت و برمی‌گشت.

این اواخر اما حمله می‌کرد به همه‌ی غیر من.

مجبور شدم ظالمانه رهایش کنم.

ساعت ۴ صبح بردم‌اش #پارک_پردیسان. در تاریکی. لابلای شاخه‌ها. در قفس را باز کردم. او می‌خواند و من گریه می‌کردم.

و از آن چهار صبح نهم فروردین سال ۱۳۹۵ تا الان آدم نشدم رسما.

ماه‌ها می‌رفتم #پردیسان و گریه می‌کردم اما فراموشی نیامد.

و هر از گاهی دیوانه می‌شوم

شما ببخشید.

حسن لطفی

noreply@blogger.com (aamout) — Tue, 25 Feb 2020 23:26:00 +0330

سال ۱۳۶۸ بود، چهارده‌ساله بودم، بلندترین نمایشنامه ی عمرم را نوشته بودم. بردم اداره ارشاد قزوین. تحویلم گرفتند و معرفی‌ام کردند به کارشناس نمایش آقای محمدتقی محمدقلی ها

گفت کاش به انجمن سینمای جوان بروی؛ خیلی تصویری است. معرفی‌نامه نوشت و رفتم. آن وقت‌ها آقای خوشحال مدیر بود. از میان کلاس رد شدم و رفتم به دفترش‌. گفت از میان کلاس آقای حسن لطفی رد شدی و آمدی اینجا!

از لای در نگاه کردم به نیم‌رخ مردی که استاد بود و استاد هست و حالا ۳۰ سال می‌گذرد از آن زمان و تا ابد معلم‌ام خواهد ماند.

حسن‌آقا چند تا کتاب فیلمنامه داد بهم و چند تا کتاب درباره‌ی فیلمنامه نویسی. مدام می‌نوشتم و می‌بردم برایش. می‌گفت چقدر این‌ها به داستان نزدیک هستند و کاش داستان بنویسی

کارگر بازار قزوین بودم و حسن‌آقا کارمند بانک صادرات. مغازه‌ای که برایش کار می‌کردم و بار خالی می‌کردم و بار می‌بردم ، درست روبروی بانکی بود که استاد در آن کار می‌کرد

و اولین کتاب داستانی که آورد بانک که ببرم بخوانم نمازخانه کوچک من هوشنگ گلشیری بود

و در تمام این ۳۰ سال هیچ مردی ندیدم چنین معلم و دست به خیر که به راحتی کتاب هایش را امانت می‌داد

ندیدم هیچ کتابخانه ای به قوت کتابخانه‌ی او

و ندیدم کسی که ذوب بشود و شاگردانش روشن بمانند

امروز روز تولد اوست

محمد شفیع خانی

noreply@blogger.com (aamout) — Sun, 23 Feb 2020 23:19:00 +0330

حالا که نگاه می‌کنم تعجب می‌کنم که من چرا؟ فقط چون هیکلی‌تر بودم؟ فقط چون دو تا نمایشنامه‌ نوشته بودم و در مدرسه اجرا شده بود؟ رفیق شده بودم با دو نفر که یکی‌شان قاری قرآن بود و یکی جانباز تازه از جبهه برگشته. جفتی می‌رفتند تمرین کونگ‌فو و من که عاشق این ورزش شده بودم، در خواب و خیال دوست داشتم، بتوانم ورزشکارترین بشوم.

اولین بار که جمال مرا پیش محمد برد، محمد مهربان گفت «شنیدم فیلمنامه‌های خوبی می‌نویسی!»

خودم را زدم به خریت و نگفتم «من چندتایی نمایشنامه نوشتم و چیزی از فیلمنامه‌نویسی نمی‌دانم» و چیزی نگفتم و کلی کیف کردم که چقدر تحویل گرفته شده‌ام.

جمال گفت «محمد رفته دوربین ۸ میلیمتری کرایه کرده و منتظر است یک فیلمنامه خوب بنویسی که برویم میل‌دار و بسازیم‌اش.»

بدون هیچ آمادگی‌ای افتاده بودم در یک گروه حرفه‌ای که دوربین داشتند و می‌خواستند فیلم بسازند؛ آن هم در میل‌دار، که بلندترین و باستانی‌ترین کوه بالای قزوین است، رو به باراجین. شنیده بودم از این ستون سنگی بزرگ برای خبر دادن با دود استفاده می‌کردند؛ حسن صباحی ها.

و رفتیم مغازه‌ی عکاسی و اجاره‌ی دوربین که دو قدمی مدرسه‌ی شهید قدوسی بود. با خودم فکر کردم یعنی اینقدر فیلمسازی به من نزدیک بود و خودم خبر نداشتم؟

آقای مهربان صاحب مغازه خیلی خیلی مهربان، نگاه‌مان کرد و دوربین را اجاره داد و رفتیم؛ حالا که فکر می‌کنم خجالت می‌کشم چطور نمردی و نرفتی توی زمین که جلوی معروف‌ترین فیلمساز شهر که بیشترین جایزه‌های سینمای_جوانان کل کشور را درو می‌کرده، با تبختر از نوع یک فیلمساز حرفه‌ای ایستادی که جمال و محمد، دوربین کرایه کنند که مثلا فیلمنامه‌ی جکی‌جانی‌ات به تصویر کشیده شود.

بعد رفتم اول دبیرستان؛ دبیرستان شهید بخارایی؛ کوچه اول چهارراه نظام‌وفای قزوین. تا وارد شدم آقای صاحب مغازه‌ی عکاسی را دیدم. انگار از این‌که به عنوان یک دبیرستانی دیده می‌شوم، خجالت کشیدم. همان یکی دو روز اول، هفته‌نامه‌ی ولایت قزوین را دیدم که عکس اول‌اش، عکس آقای صاحب مغازه عکاسی بود؛ محمد (داود) شفیع‌خانی.

و هرچه بیشتر می‌خواندم، بیشتر خجالت می‌کشیدم.

و این داغ خجالت و شرم را داشتم تا وقتی یکی دو سال بعدش رفتم عضو انجمن نمایش و بعد انجمن سینمای جوانان قزوین شدم و کمی مثلا تلاش کردم برای بهتر دیدن اطراف‌ام. هر بار که آقای شفیع‌خانی را می‌دیدم، خجالت می‌کشیدم.

و این مرد تا همیشه برایم نشان فیلمسازی است و این‌که هرچه درخت بارش بیشتر، سرش پایین‌تر.

haunted in milak

noreply@blogger.com (aamout) — Fri, 21 Feb 2020 14:16:00 +0330

داستان‌های قدم بخیر مادربزرگ من بود اولین بار به وسیله پیمان جعفرنژاد ترجمه شد؛ الان خبر ندارم کجاست، آن سال ها آمریکا بود.

بعدها خانم ماندانا داورکیا ترجمه اش کرد. بعد دوست دیگری ترجمه‌شان کرد؛ همراه چند داستان از مجموعه‌های اژدهاکشان و عروس بید اما هیچ‌کدام عاقبت‌بخیر نشدند.

حتی با کمک دوستی شروع کردیم به ایمیل زدن به تمام ناشران مطرح دنیا و خلاصه‌ای از داستان این کتاب‌ها را برای‌شان فرستادیم؛ جواب یکی بود؛ جواب همه‌ی ناشران دنیا.

می‌گفتند: «داستان کوتاه یا باید در مجلات ادبی منتشر بشود و یا خود مولف در تیراژ کمتر از ۲۰۰ نسخه، منتشرشان بکند و به دست منتقدان حرفه‌ای بسپارد.«

و شنیده بودم این را که داستان کوتاه در هیچ جای دنیا خریدار ندارد و رمان هم تنها به شرطی پذیرفته می‌شود که اولا همه‌خوان باشد و دوم این‌که بالای ۴۰۰ صفحه باشد.

گفتن این‌ها فقط دشمن‌ساختن است در میان نویسندگانی که در خیالات‌شان منتظرند کتاب‌شان که منتشر شد، مردم صف بکشند برای خریدن و خواندن‌شان و وقتی این اتفاق نمی‌افتد، عالم و آدم را مقصر می‌بینند جز خود را.

خلاصه این‌که بی‌خیال انتشار ترجمه ی داستان‌هایم شدم و حتی در برابر انتشار این مجموعه در نشر آموت هم مقاومت کردم و گفتم «انگلیسی این‌ها در ایران به چه درد مردم می‌خورد که فارسی‌اش هم به سختی خوانده می‌شو!د

بعدها شنیدم خانم ماندانا داورکیا با پول خودش و کمک ناشری، کتاب جن زده در میلک را منتشر کرده. و یکی دو سال بعد به اختلاف خوردند و برای پایان دادن به زجری که داستان‌هایم این وسط می‌کشیدند، همه‌ی نسخه‌های باقیمانده را ازش خریدم و آوردم کتابفروشی آموت. در یک سال گذشته، تعدادی هم به نمایشگاه کتاب استانی فرستادم تا حمیدخان بفروشد که سرآخر گفت «نفرست لطفا! کسی نگاه‌اش هم نمی‌کند.«

و این بود سرنوشت ترجمه‌ی یک کتاب داستانی به زبان انگلیسی. باشد که عبرت باشد برای دیگران

سه گانه یوسف علیخانی

noreply@blogger.com (aamout) — Sat, 1 Feb 2020 13:31:00 +0330

هزار تا رمان هم بنویسم، همچنان عاشق داستان کوتاه خواهم ماند.

به دوستی که می‌گفت «کاش ناشر نمی‌شدی» گفتم «اگر منظورت توجه به فروش کتاب است، باهات موافقم.»

متاسفانه دوستان کتابخوان ، خیلی میانه‌ی خوبی با داستان کوتاه ندارند و به همین دلیل از درک لذت از این حوزه بی‌نصیب می‌مانند؛ و مانده‌اند.

داستان کوتاه حاصل یک فعالیت حرفه‌ای است و قاعدتا به این دلیل هر مخاطب عادی‌ای نمی‌تواند با داستان کوتاه ارتباط برقرار کند، چون حرفه‌ای نیست. گاهی از سر تفنن و تفریح می‌‌آید رمانی می‌خواند تا وقت‌اش را بگذراند. و اگر روزی دریابد که داستان کوتاه چه لذت غیرقابل توصیفی به او خواهد داد، از زمانی که از دست داده، بسیار مغبون خواهد شد.

برای من داستان کوتاه یعنی خود زندگی. یعنی خود کشف. داستان کوتاه مجالی است برای کشف و شهود. شیوه‌ی کار خاصی ندارم برای نوشتن داستان کوتاه جز این‌که گاهی یک ایده، روزها و هفته‌ها و ماه‌ها و حتی سال‌ها در سرم می‌چرخد و می‌چرخد و ورز می‌خورد و ورز می‌خورد و هزار بار در سرم می‌بینم‌اش و آن‌گاه در بزنگاهی که حس زایمان بهم دست می‌دهد، پناه می‌برم به غاری و روانه زمین می‌کنم‌اش.

آرزوم هست رمان سوم‌ام زودتر به سرانجام برسد و برگردم دوباره به نوشتن داستان کوتاه و یک سه گانه دیگر بنویسم که البته این سه گانه یوسف علیخانی از اول قرار نبوده سه‌گانه بشود یا باشد. داستان‌هایی نوشته بودم که شدند قدم بخیر مادربزرگ من بود و بعد داستان های دیگرم شدند اژدهاکشان و داستان های بعدی‌ام شدند عروس بید. منتقدان خواندند و به دلیل این‌که داستان‌ها در بستر یک مکان و گاهی شخصیت‌های مشابه، روایت می‌شوند بهش گفتند سه‌گانه.

همین

عروس بید

noreply@blogger.com (aamout) — Fri, 31 Jan 2020 13:34:00 +0330

اغلب داستان‌های این مجموعه را بین ساعت ۶ غروب تا ۱۱ شب در دفتر نشر آموت یا در واقع در دفتر سابق زنده‌یاد پروفسور عبدالرحمان عمادی نوشتم.

تیرماه سال ۱۳۸۷ مصمم شدم كه از روزنامه‌ دربیایم و وقتی هم درآمدم منگ بودم. مانده بودم چكار باید بكنم؟ دفعه قبل‌اش سال ۱۳۸۳ آمدم بیرون اما با وجود این‌كه فعالیت چشمگیری داشتم از جمله نوشتن چند كتاب داستانی مثل داستان زندگی حسن صباح و ... و رفتن به الموت به همراه رفیق‌ام افشین نادری و گردآوری آداب و رسوم، اما سخت بود ماندن و تا دكتر یونس شكرخواه، دعوت به كارم كرد به جام‌جم‌آنلاین، با كله رفتم و نشستم. چهار سال هم ماندم و خبر ترجمه كردم و برای خودم وبلاگ‌بازی كردم و سایت گرداندم و داستان نوشتم اما سال ۱۳۸۷ دیگر طاقت‌ام طاق شد و برای رهایی از خفگی، زدم بیرون؛ تیرماه‌اش.

مجوز نشر آموت را از سال ۱۳۸۳ داشتم اما جرات ناشر شدن نداشتم چون عادت کرده بودم به حقوق آخر ماه. بعد كه پروفسور عمادی، دفترش را در اختیارم گذاشت، نشستم هم به جمع و جور كردن كتاب‌های خودش برای انتشار و هم نوشتن و خواندن و كم‌كم نشر برایم جدی شد.

عروس بید همین‌طور پشت سر هم و شهودی نوشته می‌شد. اغلب داستان‌های سه مجموعه‌ی قدم بخیر مادربزرگ من بود و اژدهاكشان و عروس بید، شهودی نوشته‌ شده‌اند اما این مجموعه‌ی آخری واقعا من نبودم كه می‌نوشتم. دستم كه می‌رفت روی كاغذ یا كیبورد، كلمه‌ها بودند كه سرریز می‌شدند و داستان پشت داستان و از میان آن‌همه نوشته، ده داستان را انتخاب كردم و برای هفت نفر از دوستانم فرستادم كه بخوانند و خواندند و

وقتی خبری شد خبرش، یكی دو تا از رفقا كه در نشرهای معروف مشغول به كار بودند، گفتند عروس بید را برای‌شان ببرم اما گفتم «نه! می‌خواهم در نشر آموت منتشر شود.»

و «عروس بید» برای اولین‌بار ۱۳۸۹ در نشر آموت منتشر شد كه خوشبختانه هم خوب خوانده شد و هم خوب نقد شد و هم جوایز زیادی را به دست آورد.

سه مجموعه داستان (قدم بخیر مادربزرگ من بود و اژدهاکشان و عروس بید) در حال حاضر در یک‌جلد به اسم سه گانه یوسف علیخانی منتشر می‌شوند

اژدهاکشان

noreply@blogger.com (aamout) — Thu, 30 Jan 2020 13:36:00 +0330

قدم بخیر مادربزرگ من بود كه منتشر شد، خیلی نقد روی‌اش نوشتند. البته كه این‌طور نبود همه منتظر بوده باشند یك یوسف علیخانی‌ای ظهور كند و بعد همه بنشینند داستان‌هایش را نقد كنند و لابد جایزه‌باران‌اش هم بكنند.

قدم‌بخیر قبل از این‌كه منتشر بشود، كمی خوش‌شانسی آورده بود. سه تا از داستان‌هایش در اولین دوره‌ی جایزه صادق هدایت از برگزیده‌ها شد و در كتاب‌اش هم منتشر شد. بعد سه داستان‌اش در شانزدهمین دوره‌ی جایزه بین‌المللی روستا جایزه‌ی ویژه گرفت و ... اما حالا بعد از گذشت نزدیك به ۱۷ سال فكر می‌كنم، اگر خودم ده‌تا ده‌تا از نشر افق نخریده بودم این كتاب را و به هر منتقد و روزنامه‌نگار و معلمی نرسانده بودم، یعنی حتی یك نقد هم درباره‌اش نوشته می‌شد؟

نشر افق همان روزی كه كتاب منتشر شد، چك حق‌التالیف و یك جعبه شیرینی و یك دسته گل برایم فرستاد و سه ماه بعدش هم چك را نقد كردم. قیمت كتاب ۹۰۰ تومان بود و ۲۲۰۰ نسخه چاپ شده بود و حق‌التالیف‌ام هم ۱۰ درصد می‌شد یعنی به عبارتی ۱۸۰ هزار تومان و برابر یك ماه و نیم حقوق دریافتی‌ام از روزنامه‌ی جام‌جم شد. یادم هست آنقدر از این كتاب از فروشگاه نشر افق برداشته بودم كه فروشنده‌اش كاملا مرا می‌شناخت و بعدها كه حساب كردم دیدم سه برابر حق‌التالیف‌ام، كتاب خریده بودم از افق.

خیلی جاها نامزد جایزه شد اما هیچ‌كجا برنده نشد و این غمگین‌ام كرد آن‌سال‌ها. شاید هم ناامید. ولی نشستم و باز نوشتم. اغلب داستان‌های اژدهاكشان را یا در روزنامه نوشتم یا ساعت ۵ تا ۸ صبح. اغلب داستان‌هایش را هم اول میترا داور می‌خواند و بعد فرخنده آقایی و آن‌وقت سیدمحسن بنی فاطمه و محمد شریفی و شهرام رحیمیان و فریدون حیدری ملک میان یكی دو دوست مهربان كه حق استادی به گردنم دارند تا ابد.

بعد با اعتماد به نفس ۱۵ داستان را انتخاب كردم و پرینت گرفتم و بردم برای اولین ناشر. فوری رد شد. دومی هم رد كرد. سومی هم. باز از این نشر به آن نشر تا این‌كه به موسسه انتشارات نگاه رسیدم.

و اژدهاكشان منتشر شد و خیلی زود مورد توجه قرار گرفت و نقد و گفتگو پشت سر هم. نامزد جایزه هوشنگ گلشیری شد و شایسته‌ی تقدیر اولین دوره‌ی جایزه جلال آل احمد.

و بیشتر از همه عشق كرده بودم از تعریف كسانی چون محمدعلی سپانلو و قاسم كشكولی و ووو

اژدهاكشان اولین‌بار سال ۱۳۸۶ در موسسه انتشارات نگاه منتشر شد.

قدم بخیر مادربزرگ من بود

noreply@blogger.com (aamout) — Fri, 10 Jan 2020 13:40:00 +0330

قديمي‌ترين داستان‌هاي اين مجموعه را سال ۱۳۷۸ نوشتم؛ وقتي سرباز بودم. يكي‌شان را در خوابگاه فتح نزاجا نوشتم و يكي را در ستاد نزاجا. هر دو رفتند و در مجله‌ي عصر پنجشنبه‌ شيراز كه شهریار مندنی پور و محمد ولی زاده، سردبيرش بودند، منتشر شدند. كمي خودم را پيدا كردم و حس كردم بخشي از من هستند.

اولين داستانم در هفته‌نامه‌ي حديث قزوين و دومين داستانم در هفته‌نامه‌ي ولايت قزوين و سومين داستانم در هفته‌نامه‌ي مينودر قزوين منتشر شده‌بودند؛ سال ۱۳۷۴.

بعد اولين داستانم در تهران در مجله‌ي آدينه و دومين داستانم در مجله‌ي ادبیات داستانی منتشر شدند سال ۱۳۷۵.

اما آني نبودند كه من باشند. خودم را در داستان‌هايم نمي‌ديدم. مال من نبودند. آني نبودند كه دفاع كنم ازشان. بيشتر دست‌گرمي بودند. بيشتر كلاسي بودند. بيشتر دلخوشكنك معلمان داستان بودند و مسوول صفحات ادبي آن سال‌ها.

بعد كه ازدواج كردم. ايرنا همان روز اول گفت «يك اتاق مال تو!»

و اتاقم همچنان بعد از بيست سال مال خودم مانده. و هميشه در اين سال‌ها يك اتاق از خانه، كتابخانه‌ام بوده و جايي كه خودم مي‌شوم. چه وقتي يك‌خوابه داشتيم و چه وقتي سه‌خوابه داشتيم.

بعد هي نوشتم و نوشتم. مترجم عربی روزنامه‌ي انتخاب بودم. شيفت كاری‌ام بعدازظهرها بود. وقتي ساعت ۹ شب مي‌آمدم، شام مي‌خوردم و چرتي مي‌زدم و از ساعت ۱۱ شب تا ۳ صبح كار مي‌كردم و مي‌خواندم و مي‌نوشتم. از آن‌همه داستان كه نوشتم، فقط دوازده تاي‌شان را دوست داشتم.

دوستانم فرخنده آقایی و شهرام رحیمیان و سپیده شاملو، خواندند و گفتند «قابل انتشار است.»

با خواندن در گریز گم می شویم (محمدآصف سلطان‌زاده) و باغ اناری (محمد شريفي) و لالی (بهرام حيدري) خودم را پيدا كرده بودم انگار.

اما هرچه مي‌گشتم ناشر پيدا نمي‌كردم. از اين ناشر به آن ناشر و از اين دفتر به آن دفتر و سرآخر، نااميد انداخته بودم كنار كه احمد غلامی، روزي در روزنامه همشهری گفت «كو داستان‌هايت؟»

و دادم و خواند و مهرباني‌اش تا ابد ماند سر اين كتاب. مجموعه داستان قدم بخیر مادربزرگ من بود اولين‌بار سال ۱۳۸۲ در نشر افق منتشر شد.

زبان و ادبیات عرب

noreply@blogger.com (aamout) — Tue, 17 Dec 2019 13:50:00 +0330

رتبه‌ی دانشگاه‌ام شده بود ۱۲۶. حرف استادم زنده‌یاد ساعد فارسی رحیم آبادی را گوش کرده و فقط رشته‌های دانشگاه تهران را انتخاب کرده بودم؛ می‌گفت مهم رشته نیست، همین که تهران باشی، دنیایی تازه، نصیب‌ات خواهد شد.

بعد هم واقعیت‌اش چنان مطمئن بودم دانشگاه امام صادق پذیرش می‌شوم که یک‌درصد هم فکر نمی‌کردم به رشته‌هایی که زدم. بعد هم پیش خودم گفته بودم «امام صادق هم نشد، لااقل علوم قضایی یا حقوق کنسولی قبول می‌شوم؛ نیمه‌متمرکز.»

که آن سال سر شورش مردم قزوین سر استان شدن، ما دانشجوهای سال ۱۳۷۳ هم بی‌نصیب نماندیم و اغلب جاهایی که گزینشی بود، رد شدیم!

یادمه تا خبر گزینش‌ها بیاید، ترم اول الکی سر کلاس‌های زبان و ادبیات عرب دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران می‌نشستم اما یک حس عجیبی به کتاب‌های عربی داشتم. ساعد آشنایم کرده بود با جبران خلیل جبران و شیرین شده بود برایم این ادبیات.

بعد افتاده بودم توی کتابفروشی‌های راسته‌ی انقلاب که «تاریخ ادبیات عرب حنا الفاخوری را دارید؟»

حتی وسط‌اش نمی‌گفتم «نوشته‌ی»، همین‌طوری می‌گشتم و می‌گشتم و هرچی بیشتر پیدا نمی‌کردم، بیشتر حریص‌تر می‌شدم تا یادم می‌آید در دخمه‌ای تاریک یافتم‌اش.

حالا در کتابفروشی آموت، دو قفسه اختصاصی برای ادبیات عرب و ادبیات ترک داریم.

می‌دانستید عرب‌ها در ادبیات از ما خیلی جلوترند؟

کوچک، بزرگ است

noreply@blogger.com (aamout) — Sat, 10 Aug 2019 23:49:00 +0430

روزنامه ایران: چند روز پیش تابلوی «کتابفروشی» مقابل کتابفروشی آموت (نبش خیابان آریافر در بلوار مرزداران) نصب شد.

هیچ وقت فکر نمی کردیم این همه واکنش ببینیم. این همه پیام خوشامد و این همه خوشحالی برای چنین اقدامی که شاید از دید خیلی ها یک کار معمولی است، اما به گمان اغلب دوستان، این اتفاق، اتفاقی ست از سری اولین های گینس؛ برای اولین بار. یک سال و اندی معطل گرفتن مجوز بلامانع کتابفروشی بودیم و دست آخر از خیرش گذشتیم تا به لطف عزیزی، ساعت هفت صبحی، وقت پیدا کردیم که آقای رسول کشت پور، شهردار منطقه ۲ را ببینیم. رفتیم و گفتیم گفتنی ها را. با چند جمله، راهی مان کردند که اول اش فکر کردیم «یعنی می شود؟». گفته بودند «شهرداری باید در مناطق مختلف شهر بگردد و آدم هایی مثل شما را بیابد و به آن مجوز کتابفروشی بدهد و ما خوشحال تریم که شما خودتان آمده اید برای راه اندازی چنین کاری». و البته که در مرزداران به عنوان یک منطقه تجاری و پر از غذاخوری های طاق و جفت و انواع و اقسام کافه و پیتزافروشی و رستوران، افتتاح یک کتابفروشی، بیشتر شبیه شوخی بود، اما ما این شوخی را جدی گرفتیم. مدتی بعد یک روز آقای «هیوا کاکه زاده» شهردار ناحیه چهار شهرداری منطقه دو آمدند، به مهربانی و بازدید از کتابفروشی. گفتند و گفتیم و خوش بودیم از آمدن یکی از مسئولان منطقه به باغ کتاب مان. گفتند «هر کمکی از ما بربیاید انجام می دهیم.» تشکر کردیم و گفتیم: «خیلی خیلی ممنون. ما کتابفروش ها باید منتظر کتابخوانان بمانیم. همین که اجازه پیدا کردیم کتابفروشی فعالیت کند، از شما ممنون هستیم.» گفتند:«ولی یک چیزی بخواه!» و آمد به زبان مان، پیشنهادی که قبلا به خیلی از مسئولان اتحادیه کتابفروشان و ناشران و همچنین مسئولان خانه کتاب و وزارت فرهنگ و ارشاد و شورای شهر گفته بودیم. گفته بودیم: «کاش مثل تمام بلاد متمدن، کتابفروشی هم نورچشم بلدیه ها قرار بگیرد و همان طور که با تابلویی، با افتخار، موزه ها و مراکز باستانی و فرهنگی را به مردم و حتی غریبه ها نشان می دهیم، کتابفروشی های مان را هم به همه نشان بدهیم». همین را گفتیم و بعد دیدار تمام شد. یکی دو روز بعد آقای جندانی، مدیر خدمات شهرداری ناحیه چهار زنگ زدند که «چه رنگی باشه این تابلو؟». آنقدر در این مملکت، نه شنیده ایم و از داشتن شادی های کوچک بازمانده ایم که از سر تردید و ناباوری گفتیم: «هر رنگی شما دوست دارید» و با خودمان فکر کردیم خبرش را اعلام نکنیم، که نکند انجام ندهند و خجالت زده بشویم. گذشت تا سه چهار روز قبل که مسئول شیفت صبح کتابفروشی زنگ زد که دارند یک تابلو نصب می کنند لب خیابان؛ رو به کتابفروشی! شنیدم دوستان دیگری مثل جناب رجایی از اداره زیباسازی منطقه دو نیز در تسهیل بخشیدن در نصب این تابلوی موشکی سهم داشتند و تابلو نصب شد و خبرش را که در صفحه اینستاگرام کتابفروشی آموت اعلام کردیم، موجی از شادمانی و خوشحالی مردم سرازیر شد در کامنت ها. بعد این خبر دست به دست چرخید و تلفن های مدام کتابفروشان سراسر کشور که چطور اقدام کنند برای نصب چنین تابلویی و در دل مان شادی کردیم که یک بار دیگر، یک نشانه، کتابفروشان ایران را دور هم جمع کرد. صبح امروز هم یکی از نویسندگان منطقه پیام داده بود که نام شهردار و تلفن و آدرس اش را برای مان بنویسید که نامه ای دسته جمعی برای تشکر از ایشان و مجموعه شان بنویسیم و امضا کنیم و برای شان ببریم و نهایت اینکه، شادی های کوچک، شادی های بزرگ را به دنیا می آورند.

روایت وداع با عبدالرحمان عمادی، پژوهشگر و ایران پژوه تازه درگذشته

noreply@blogger.com (aamout) — Sat, 25 May 2019 23:36:00 +0430

روزنامه ایران: سوم خرداد ۱۳۸۱ با تلفن دوست خوبم «محسن فرجی» از خواب پریدم. مختصر و گریان گفت «ساعد، بیمارستان مهراد است.» و نفهمیدم چطوری خودم را به بیمارستان مهراد در خیابان مطهری رساندم و دیدم که حسین رحمانی و دکتر سعید فارسی و محسن فرجی، هر سه تا در خود فرو رفتند و گریه دارد آنها را می خورد. محسن تا مرا دید، دوید و بغلم کرد و سرش را گذاشت روی سینه ام و بلند گفت «ساعد رفت یوسف. ساعد رفت. دیگر ساعد فارسی نداریم.» و گریه امانش نداد.

همان غروبش با خودرو حسین رحمانی راهی رحیم آباد رودسر شدیم؛ من و محسن فرجی و رضا هدایت و شهرام غلامپور. شب را در قزوین ماندیم و صبح به رحیم آباد رسیدیم که همزمان با ما (پیش و پس) دوستان دیگر این نقاش، شاعر و این نویسنده و این استاد دانشگاه و متفکر از قزوین و تهران رسیده بودند و مراسم تشییع پیکرش با سوز و گداز برگزار شد. بعد هم تا مدتی یادداشت های احساسی و هیجانی در روزنامه ها و مجلات می نوشتیم که چکار کنیم با ماترک استاد و هر کسی چیزی می گفت. یکی می گفت من پیگیر نقاشی هایش می شوم. یکی می گفت شعرهایش را جمع می کنم. یکی می گفت داستانک هایش را جمع می کنم و یکی می گفت نظرات درباره او را جمع می کنم و... از آن تاریخ تا امروز که هفده سال می گذرد تنها یک فیلم مستند درباره ساعد فارسی دیدیم و گمان نکنم خیلی های ما (شاگردان و دوستان و خانواده اش) از روز تشییع تا امروز حتی سری به گورستان شاعرانه رحیم آباد زده باشیم.

شانزدهم خرداد ۱۳۸۶ بود که مرتضی کربلایی لو زنگ زد و گفت «یوسف! سعید رفت.»

این که چطور شد رفت و «اون که خوب بود» و این حرف ها ماند تا بروم دنبال مرتضی و دوستان مشترک دیگرمان «افشین نادری» و «کامران محمدی» که بین راه حرف بزنیم از سعید که با ماشین من راندیم تا برسیم به قم و تشییع پیکر سعید.

«سعید موحدی» پژوهشگر فرهنگ عامه بود و با افشین نادری چند پروژه مشترک کار کرده بودند و کلی تحقیق و پژوهش منتشرنکرده هم داشت و این اواخر جدا از مدیریت بخش فرهنگ مردم مجله ادبی قابیل، شنیدم چند رمان نیمه تمام هم داشت و کلی داستان کوتاه قابل انتشار.

مراسم تشییع اش باشکوه برگزار شد و باورنکردنی. بعد هم مراسم ختم و یادبودش و مدام گپ و گفت دوستان و حتی گفت و گوی مطبوعاتی درباره آثار بازمانده زنده یاد که هر کسی یک گوشه کار را بگیرد و به سرانجامی برساند که تا این تاریخ که دوازده سال از آن زمان می گذرد، حتی هیچ کدام مان سراغی از همسر و تنها پسرش نگرفتیم که چکار می کنند. غمگین هستند آیا؟

سیزدهم اردیبهشت ۱۳۹۰ بود که زنگ در خانه مان را زدند. همسایه دیوار به دیوار استاد «عربعلی شروه» بودم؛ نقاش و مترجم سرشناس. «رضا هدایت» رفیق نقاش مان بود که خواهرزاده استاد شروه هم بود: امروز تشییع پیکر شروه است در خانه هنرمندان!

یادآوری اینکه دو روز قبلش جلوی در شهرک دیدمش و گله از اینکه چرا در جلسات نظامی خوانی و شاهنامه خوانی شرکت نمی کنی و بعد هم عکس مشترکی که از او و همسر مهربان سفالگرش در آبنمای وسط شهرک فرهنگیان گرفتم به یادگار، بماند. گفته بودم نمایشگاه کتاب را که تمام کنم در جلسات هفتگی کلاسیک خوانی شان شرکت می کنم. و حالا روز دوم نمایشگاه کتاب تهران بود و اوج شلوغی ها و خبر درگذشت عربعلی شروه.

صبح دیرتر رفتم به نمایشگاه و خودم را رساندم به خانه هنرمندان و یکی از کسانی بودم که داد سخن دادم که عربعلی شروه فقط عربعلی شروه نبود؛ یک آدم زمینی نبود و او فراتر و وراتر از شناخت من و ما بود و بسیاری از نوع نگاهش و نقاشی هایش و حتی انتخاب هایش برای ترجمه در حوزه نقاشی و طراحی گفتم و اظهار امیدواری کردیم که آثار بازمانده استاد روی زمین نماند و بزودی شاهد انتشار آنها لااقل در یک مجموعه کتاب باشیم.

از آن تاریخ تا امروز، فقط گاهی نقاشی رستم و سهرابش را بر دیوار شهرک فرهنگیان می بینم و هر بار که یادش می افتم خجالت می کشم.

و حالا بیست و پنجم اردیبهشت ۱۳۹۸. یعنی کمتر از ده روز قبل. بابک عمادی، پسر استاد «عبدالرحمان عمادی» محقق و شاعر و وکیل و ایران پژوه، در واتساپ پیام می دهد که «سلام آقای علیخانی. من چهارشنبه رودسر خواهم بود. شاید روزهای پایان عبدالرحمان عمادی باشد. اگر مایل هستید تماس می گیریم. بابک»

این وقت سال همیشه در روستای زادگاهم هستم؛ یک جور پناه گرفتن و زندگی واقعی در میان کلمه ها و با کلمه ها. یاد قبل از عید می افتم که گفتند استاد سکته کردند و آمدم زنگ زدم اما پاسخی نگرفتم و گفتند نمی توانند صحبت کنند. ماند تا روز اول نوروز امسال زنگ زدم که خانمی گوشی را برداشتند و گفتند استاد خواب هستند. تاکید هم کردند شماره تان را بگذارید، بیدار شدند حتما زنگ می زنند.

و زنگ نزدند البته. که همین هفته قبل فهمیدم نمی توانستند زنگ بزنند و بعد از جشن تولد پارسال که سکته می کنند، حافظه شان را از دست می دهند و گویی تولد دیگری را آغاز می کنند در آغاز نود و چهار سالگی شان.

بعد که پیام آقا بابک را گرفتم، نگاه کردم به تقویم. دیدم دوشنبه است. جوری برنامه ریزی کردم که چهارشنبه رودسر باشم. و صبح علی الطلوع بلند شدم و سهمیه نوشتنم را نوشتم و ماشین را روشن کردم و راه افتادم.

نرسیده به رشت، نزدیک ورودی سنگر بودم که زنگ زدم به آقا بابک. گفتم نزدیک هستم. تعجب کرد. از تعجبش، تعجب کردم. خب خودش گفته بود. دوباره و سه باره پیامش را خواندم که شاید من اشتباه متوجه شدم. گفت خودش و خواهرش سیما (که آلمان زندگی می کند) و مانی و ژاله و آقا ابراهیم کنار استاد هستند. اصرار کردم که دارم می آیم و گفتند خواهرشان دوست ندارند کسی پدر را در این وضعیت ببیند. شوکه شدم. همان جا ماشین را زدم کنار. کنار داغی و شرجی بوته های تمشک. صدای جیرجیرک ها امان نمی دادند. دوباره زنگ زدم که «یعنی چی آقای عمادی؟ من می خواهم بیایم.» گفتند «نمی شود» و بعد هم تاکید کردند «این چند روز احتمالا مجبور می شوید بیایید.»

چند ساعتی در رشت گذراندم که شاید زنگ بزنند که بروم اما خبری نشد. با غم بسیار راندم سمت قزوین که بروم الموت و بنشینم دوباره در غارم. مدام هم در راه نگاهم به کتاب های جدید استاد «عنایت الله مجیدی» بود که برای استاد «عبدالرحمان عمادی» برده بودم؛ دیلم نامه و الموت نامه.

رسیدم قزوین. ساعت نه شب رسیدم خانه پدری و کنار پدر و مادرم داشتم چایی می خوردم که دیدم بابک زنگ زده. چند بار زنگ زدم اما خبری نشد. تا اینکه درست ساعت ۲۲:۲۹ دقیقه پیام بابک رسید: عبدالرحمان عمادی پرمکوهی ساعت ۹:۲۵ دقیقه درگذشت.

همین.

یخ کردم. لپ تاپم در روستا مانده بود. به برادرم منصور زنگ زدم که صبح برود میلک و برایم بیاورد. خودم هم ماشین را روشن کردم و راندم تا تهران. همان شب گشتم و کلی عکس از استاد پیدا کردم و برنامه ریزی کردم که پوستر و بنری برای درگذشتش آماده و چاپ کنم و همراهم ببرم؛ بنری از عکس آقای عمادی و کتاب هایش که مردم شهرش لااقل جلد ده کتاب منتشر شده این ایران پژوه را ببینند. مدام پیگیر زمان دقیق تشییع بودم که گفتند تا پسر بزرگ شان آقا سیامک از کالیفرنیا بیاید، می شود شنبه.

و جمعه راندم تا رودسر. تمام شب با فرزندان استاد (بابک و سیما) و برادرزاده های استاد (ابراهیم و مانی و ژاله) و دختر خوانده شان (سرور) حرف از آثار برجای مانده از استاد زدیم که آیا می دانید این ده جلد کتابی که از ایشان منتشر شد، فقط مقدمه ای بود برای انتشار آثار اصلی شان؟ (مجموعه ۱۵ جلدی ضرب المثل های دیلمی/ مجموعه ۵ جلدی قصه های مردم دیلمستان/ مجموعه اشعار او که تاریخ ما را از ایران باستان تا دوران معاصر به نظم درآورده اند/ مجموعه مقالات گاهشماری علوی/ مجموعه لغات دیلمی/ مجموعه اسناد و مدارک سازشناسی از ایران باستان تاکنون و...) که احساس کردم تنها از بخشی از این آثار مطلع هستند و در تعجب ماندم. ماندم که وقتی بودند در ده سال، توانستیم ده کتاب شان را به سرانجام برسانیم، حالا که استاد کلمه ها، کلمه شده و دیگر نیست...

عجیب اینکه همه این اهالی در بهار، کلمه شدند و امیدوارم با رفتن شان، کار ما تمام نشود که آدمی فراموشکار است و خیلی زود، گرفتار نسیان می شود.

بيوه‌كشي شنيدني شد

noreply@blogger.com (aamout) — Sun, 15 Apr 2018 21:45:00 +0430

🎧 کتاب صوتی #بیوه_کشی
👤نویسنده و گوینده: #یوسف_علیخانی
@avanameh

از امروز شنیدنی شد
ممنونم از #دامون_آذری عزیز که این صداپیشه‌ی تازه‌کار را تحمل کرد و در تمام جلسات ضبط بسیار از او آموختم

via Instagram

كتابي كه خمير شد

noreply@blogger.com (aamout) — Tue, 10 Apr 2018 15:00:00 +0430

اسفندماه پارسال چشم‌ام خورد به اسم این کتاب. خیلی خوشگل رفتم اولین کتابفروشی، نداشت. دومی، نداشت ... دهمی ... هیچ‌کدوم نداشتند

نه‌تنها نداشتند که خبر هم نداشتند از چنین کتابی اصلا.

زنگ زدم به چند تا پخش کتاب . اسم کتاب را گفتم. نداشتند. اسم ناشرش را گفتم، گفتند از ناشرش کتاب داریم اما این کتاب اصلا توی سیستم ما وارد نشده. یک‌شان کنجکاو شد و پرسید تازه چاپ شده؟

گفتم توی خانه كتاب که نوشته سال هشتاد‌و‌پنج چاپ شده.

بعد گفتم این چه‌کاری‌یه‌. خب زنگ می‌زنم ناشرش و برام می‌فرسته.

زنگ زدم. صدایی مهربان گفت در خدمتم.

گفتم دنبال اسب در قلمرو پندار می‌گردم.

خندید و گفت شیرین‌هاش رو خوردید.

گیج شدم. یعنی چی؟ گفتم متوجه نشدم.

گفت: همون جعبه‌شیرینی‌هایی که شیرینی‌هاش رو خوردین.

الله‌اکبر. یعنی چی؟

گفت بابا جان خمیرش کردیم. یه ده‌سالی نگه‌اش داشتیم، کسی نخرید و فرستادیم خمیر بشه.

پرسیدم یه جلد هم یعنی ندارید؟

گفت نه‌. خدا بیامرز ایرج بهرامی هنوز زنده بود. دید داریم خمیر می‌کنیم یه چند تا زد زیر بغل‌اش و برد.

گذشت و پیگیری‌ام بی‌نتیجه ماند برای پیدا کردن همسر ِ استاد بهرامی که فهمیدم برگشته کرمانشاه .

تا دیروز که لابلای صحبت با رفیق‌ام فریاد شیری فهمیدم دارد. استاد برایش امضا کرده همان‌سال انتشار. خواهش کردم برایم بیاورد

و آورد امروز.

اما دلم می‌سوزد برای خودم که شانس ِ دیدن و شاگردی اسطوره‌شناسی چون استاد بهرامی را از دست دادم

via Instagram

گفتگو با خبرگزاری مهر

noreply@blogger.com (aamout) — Sun, 1 Apr 2018 11:43:00 +0430

حمید نورشمسی (خبرگزاری مهر): یوسف علیخانی می‌گوید از هر امکان طبیعی که خدا در اختیارش گذاشته برای کار نشر استفاده کرده‌ است حتی از قد بلند، صدای خاص و سبیل‌هایش.

خبرگزاری مهر- گروه فرهنگ: متولد اول فروردین است و می‌گوید که بزرگترین آرزویش در خلوت نشستن و خواندن است. یوسف علیخانی، روزنامه‌نگار و نویسنده و ناشر که در روزهای پایانی سال گذشته بی‌اغراق در تمامی ایران برای رمان تازه خود نشست رونمایی داشته، در میان فعالان کتاب و نشر بیشتر از آنکه به عنوان یک نویسنده معروف باشد به عنوان فردی که پارادایم فروش و عرضه کتاب در ایران را تغییر داده شناخته می‌شود.

ناشر و کتابفروشی که حضورش در هر نقطه و نمایشگاه کتاب ایران اشتیاق ویژه‌ای را میان اهالی کتاب بر می‌انگیزد و البته در این میان از آثار منتشر شده در موسسه انتشاراتی او که در بسیاری از موارد از شگفتی‌های بازار کتاب بوده‌اند نیز نباید گذشت.

به بهانه تولدش در روزهای ابتدایی فروردین با او درباره تجربه فروش کتاب و مواجه‌اش با مخاطبانش صحبت کردیم و البته کمی هم از رمان تازه‌اش «خاما» پرسیدیم.

* آقای علیخانی بسیاری از فعالان حوزه نشر و کتاب معتقدند که شما در این سال‌ها پارادایم تولید و توزیع کتاب در ایران را تغییر داده‌اید و گواه آن شاید اتفاقاتی باشد که برای رمان شما در این روزها رخ داده و نیز برنامه‌های شما برای معرفی آثارتان در سراسر ایران که اغراق نیست اگر بگوییم بی‌نظیر است. با این مقدمه دوست دارم درباره کشف و دریافت‌تان از مخاطب و جامعه کتاب‌خوان ایران و حتی بازار نشر کتاب در نقاط مختلف کشور بفرمایید؟

از روز اول ورودم به کار کتاب، دو هراس داشتم. اول اینکه برخی دوستان ناشرم با سرمایه شاعر و نویسنده کتاب در می‌آوردند و حاضر نبودند خودشان در این راه پولی به وسط بگذارند. خاطرم هست در ایام مجردی و در خانه یکی از همین افراد، شاعری می‌آمد قربان صدقه دوست ناشرم می‌رفت و پول می‌داد تا برایش کتابی منتشر کنند و وقتی این رخ می‌داد و کتاب فروش نمی‌رفت آن موقع همان فرد وارد فاز توهین و ناسزا به دوست ناشر برمی‌آمد. من همیشه از این مساله ترسیدم و برای همین هرگز با پول کسی کتاب چاپ نکردم. اتفاق دومی که من را می‌ترساند این بود که بارها و بارها می‌شنیدم و می‌گفتند که چرا به همه مولفان و مترجمان باید حق‌التالیف داد؟ می‌گفتند اشتباه و است و چه و چه. اما من این کار را کردم. بر این ترس غلبه کردم چون با من همین برخورد شده بود. ناشرانم با من این کار را کرده بودند. من هم این کار را کردم و البته این را هم بگویم که در نهایت مجبور شدم که این رویه را کمی تغییر هم بدهم.

اوایل که خیلی آثار ایرانی در نشر من؛ «آموت»، چاپ می‌شد بارها و بارها شاهد بودم که از شمارگان ۱۶۵۰ نسخه کتاب ۵۰۰ نسخه بیشتر فروش نرفته اما من باید حق‌الزحمه مولف و مترجم را می‌دادم. چند بار اتفاق افتاد که به اندازه حق الزحمه‌ای که داده بودم، کتاب نفروخته بود.

اما در نهایت بازار به من یاد داد و یا شاید مجبورم کرد که مثل همه شمارگانم را کم کنم و موضوعاتی دیگر ... اینها کشفیات من است از بازار کتاب ایران و آنچه وادار شدم به انجامش.

* از این اتفاقات و کشفیات ناراضی هستید؟

به جای راضی یا ناراضی بگذارید طور دیگری به قصه نگاه کنیم. اتفاقی که برای نشر آموت رخ داد این بود که وقتی ما وارد بازار کار شدیم، وام‌های وزارت ارشاد به ناشران قطع شد و بعد از یکسال خرید کتاب وزارت ارشاد هم قطع شد و در ادامه موضوع تحریم پیش آمد و کاغذ در بازار بسیار گران شد. کتاب‌هایی هم ‌چاپ کرده بودم که اگر همه‌اش را می‌فروختم پول کاغذش در نمی‌آمد.

در این وضعیت برای اینکه این شرایط را رد کنم تصمیم گرفتم بروم نمایشگاه‌های استانی. یادم هست در مسیری که می‌رفتم برای ثبت‌نام در این نمایشگاه‌ها، بارها به خودم نهیب زدم که دیوانه می‌خواهی با دفتر نشر چه کنی؟ آن موقع هم مثل الان من تنها در دفترم بودم و کارهایم را پیش می‌بردم. دل را زدم به دریا و وارد سفر شدم. حالا می‌گویم که از این اتفاق و کشف نمی‌توانم ناراضی باشم.

* پس تجربه حضور در نمایشگاه‌های استانی و آنچه در آن رخ داد را می‌پسندید؟

اولین نمایشگاه استانی که رفتم، اردبیل بود. زمستان سردی بود. کتاب‌ها را کارتن کردم و رفتم نمایشگاه. در همان نمایشگاه بود که حس کردم چقدر حس خوبی از مخاطب می‌گیرم. شروع کردم مثل نمایشگاه تهران، از هر مخاطبی که سه کتاب بیشتر می‌خرید شماره تماس ‌گرفتم. دفتری درست کردم که مخاطبان حرفه‌ای، شماره نوشتند. الان نزدیک به هشت هزار مخاطب داریم که اینطور با آن‌ها آشنا شدم و به شدت هم پیگیر کارهای آموت هستند. اینها را در یک گروه تلگرامی جمع کردم و خودشان شروع کردند درباره کتاب‌ها صحبت کردن بدون اینکه خودم در آنجا حرفی بزنم. در واقع این افراد خودشان معرف ما شدند و البته کتاب‌هایمان.

الان که نگاه می‌کنم می‌توانم بگویم که حضور در نمایشگاه‌های استانی سخت‌ترین و در عین‌حال شیرین‌ترین روزهای بود که بر من و نشرم گذشت.

* این تجربه و روشی که برای جلب مخاطبان از آن یاد کردید، کاری بود که هیچ ناشر دیگری انجامش نداده بود؟

حتما بوده ولی من اطلاعی از آن ندارم. ناشران زیادی هستند که از نظم و حرفه‌ای بودنشان بسیار لذت می‌برم اما نمی‌دانم آنها با مخاطب خود چطور برخورد کرده‌اند.

* شاید یکی از مهمترین مسائل در رویکرد شما با کتاب، نوع مواجه‌تان با مخاطب و اقناع او برای خرید کتاب است. این مساله هم کاملا شهودی به دست آمده است؟

مساله و رویکرد که می‌گویید امری است ساده که تجربه‌اش کردم و البته تجربه آسانی هم نبود. وقتی مخاطبی به شما مراجعه می‌کند و دنبال اثری عاشقانه است نباید به او اثری مثلا معمایی بدهید. به همین سادگی. با مخاطب روراست باشید و سرش کلاه نگذارید. وقتی با این کار اعتمادش جلب شد دیگر کتابفروشی کار ساده‌ای می‌شود. می‌توانی آثار متعددی به مخاطب پیشنهاد بدهی و او نیز بخرد اما اگر بخواهی چیزی را که نمی‌خواهد به او بدهی شاید تواسنتی راضیش کنی که از تو بخردش اما بدون شک آخرین باری است که او را خواهی دید.

تجربه‌ به من گفت در یک نمایشگاه کتاب استانی باید مخاطب را از حضور خودم آگاه کنم، به صورتی که نظرش و اعتمادش به من جلب شود و در نهایت با این اعتماد به عنوان مخاطبم تثبیت شود.

ما به مخاطبمان احترام گذاشتیم و نشان دادیم از بودنش در کنارمان خوشحالیم. از هر مخاطبی که کتابی از آموت خرید، عکس گرفتیم و منتشر کردیم. به او گفتیم مفتخریم به حضورش. همین مساله به صورت غیرمستقیم کار ما را هم تبلیغ می‌کرد و مخاطبان آن عکس‌ها را به سمت کتاب هدایت ‌کرد.

* مخاطبانتان از شیوه خاص معرفی کتاب در نشر شما هم بسیار گفته‌اند...

حدود ۲۳۵ عنوان کتاب الان در نشر آموت داریم و مخاطب هر کدام را بردارد من و البته الان برادرم که در غرفه است می‌توانیم حدود یک ربع برایش درباره کتاب حرف بزنیم و می‌دانیم که چطور باید برای هر کتاب این کار را کرد و البته خود مخاطب بود که به من می‌گفت برای هر کتاب چه ضرب‌آهنگ بیانی موثر است.

هیچ وقت یادم نمی‌رود که وقتی می‌خواستم کار نشر را شروع کنم همه عالم و آدم می‌گفتند شکست می‌خوری و من هم اصلا آمده بودم برای شکست خوردن ولی نشد و البته مدعی نیستم که پیروزی خاصی را هم به دست آورده‌ام. مهمترین مساله این است که با کار نشر و فروش کتاب حال می‌کنم. برایم لذت بخش است و البته از هر امکان طبیعی که خدا در اختیارم گذاشته برای کارم استفاده کرده‌ام؛ از قد بلندم، صدایم و حتی سبیل‌هایم برای معرفی کتاب‌های آموت استفاده می‌کنم!

* این تجربه شهودی تا به حال غلط هم جواب داده؟

بله. در نمایشگاه مشهد کتابی تازه منتشر شده را عرضه کردیم و مخاطب را قانع کردیم که بخرد در حالی که جای این کتاب آنجا نبود. سال بعد سی مجلدش را برایم پس آوردند که الوعده وفا. باید عوض کنی چون نپسندیدم. یا وقتی رمان من؛ «بیوه‌کشی» منتشر شد مخاطبانی که سال قبل مجموعه داستانم با عنوان «اژدهاکشان» را خریده بودند از خریدش امتناع می‌کردند چون می‌گفتند برخلاف چیزی که گفتی از آن سر در نیاوردیم. اینها یعنی اینکه باید بدانی با هر کتاب چه طور برخورد کنی و البته نباید هرگز مخاطب خود را گول زد. باید برایش وقت بگذاری تا برایت وقت بگذارد و به حرفت گوش بدهد.

* پس الان مخاطبان شما هستند که به شما می‌گویند در کار نشر به چه راهی بروید؟

بله. البته گاهی هم خودخواهانه و از روی علاقه خودم کاری را منتشر کرده‌ام اما اینقدر شعور دارم که این کتاب‌ها را به هر کسی ندهم!

* کمی بیشتر درباره مخاطب ایرانی کتاب صحبت کنیم. مخاطبی که در بسیاری از استان‌ها او را دیده‌ای. در واقع می‌خواهم بدانم جامعه کتابخوان ایرانی ایده‌ای برای مطالعه دارد و یا کار اقناعی شما و امثال شما در حال شکل دادن به سلیقه اوست؟

دوستان کتابفروش زیادی دارم که مخاطب را در مشت خود دارند و او را به سمت و سوی سلیقه‌ خود و یا چیزی که می‌خواهند سوق می‌دهند. تاکید دارم که کتابفروشی کار ساده‌ای است اما مراقبت جدی و زیادی می‌خواهد. من در همه کتابهایم شماره موبایلم را گذاشتم. گفتم هر مشکلی با کتاب داشتین با من تماس بگیرید و حتی اگر دوست نداشتید برایتان عوضش می‌کنیم.

در آن سالهای ابتدا برای سلبریتی‌های اینستاگرام کتاب می‌فرستادم تا شاید معرفی کنند. اما فهمیدم این اشتباه است و توقع ایجاد می‌کند حالا دیگر این تجربه‌ها نشان می‌دهد که چطور باید با هر قشری برخورد کرد. مثلا من به جای تخفیف بزرگ، هدیه‌های غیرمستقیم می‌دهم. برای یک میزان از خرید یک کتاب رایگان می‌فرستم. البته برای من روبرو شدنم با مخاطب برای خودم هم کلاس درس است...

* شما معروف هستید به ناشری خیلی روی خوش به تالیف نشان نمی‌دهید و بیشتر به دنبال نشر کارهای ترجمه هستید. ماجرا از چه قرار است؟

این حرف‌ها مزخرف است. به من بارها گفته‌اند که به نویسنده‌های ایرانی توهین می‌کنی در حالی که ۸۶ عنوان از کتاب‌های نشر آموت را کتاب‌های نویسندگان ایرانی تشکیل کرده‌اند. اما اگر می‌پرسید مشکل کار ایرانی چیست که نمی‌فروشد می‌توانیم درباره‌اش حرف بزنیم. دو بحث است. من در چهارسال اول نشر آموت به این فکر کردم که مثلا بروم سراغ بزرگان ادبیات ایران. می‌دانستم رویم را زمین نمی‌اندازند ولی چرا باید نویسنده‌ای را که ناشر دارد، آواره کنم؟ چرا باید خودم را با اینکار و به دلیل اینکه توانایی ساپورت کردن نام ایشان را ندارم، بدنام کنم؟ پس سراغ نویسنده‌های معروف نرفتم و به سمت نویسنده‌های ناشناخته رفتم. مساله این است که آثار نویسندگان ما از نظر جذب مخاطب در بررسی‌های ما رد می‌شود. این بررسی را همان‌هایی انجام می‌دهند که کتاب‌های پرفروش ما را تایید کرده‌اند. کتاب ایرانی در نشر آموت اگر رد شود و یا اینکه ارشاد مجوز انتشارش را ندهد و یا اینکه نفروشد تنها کسی که ناسزایش را باید تحمل کند من ناشر هستم، چرا باید خودم را بیش از اندازه وارد این فضا کنم؟ به چه توجیهی؟

* یعنی فقط به خاطر این مساله است که خیلی به تالیف روی خوش نشان نمی‌دهید؟

تاکید می‌کنم که روی خوش دارم اما حرفم این است که مخاطب برای مطالعه، قصه می‌خواهد و ما این را نداریم. خود من وقتی مجموعه داستان «اژدهاکشان» من شایسته تقدیر جایزه جلال شد بارها سر ناشرم داد زدم که چرا نمی‌فروشد. خودم که ناشر شدم و تجدید چاپش کردم فهمیدم داستان چیست.

حالا مدعیانی که ادعای داستان نویسی دارند چقدر برای لذت بخش بودن آن وقت گذاشتند؟ ما یادمان رفته رمان برای چه به وجود آمده است، اصل وجودی رمان لذت بخش بودنش است و رمان امروز ایران اینگونه نیست.

در کلاس‌هایمان از هزار و یک‌شب می‌گوییم ولی در نوشته‌هایمان یادمان می‌رود چه چیزی شهرزاد قصه‌گو را زنده نگه‌داشت.

* شما قبول ندارید که ناشران روی کارهای ترجمه مانور بیشتری می‌دهند و حمایت بیشتری از آنها می‌کنند تا تالیف؟

نه. این حرف هم مزخرف است. ما سیستم اشتباهی را شروع کردیم و ادامه‌اش داده‌ایم. ما دو ریتم در ادبیات ایران داریم. ریتمی که با بزرگ علوی شروع می‌شود و به احمد محمود می‌رسد و ریتمی که با صادق هدایت شروع می‌شود و می‌رسد به هوشنگ گلشیری و بهرام صادقی. متاسفانه گروه دوم همیشه بر سر ریتم اول که داستان‌گو بودند، زده‌اند. آنقدر زدند که داستان نویس ما مبدل شد به پاورقی‌نویسی زرد.

سال‌هاست دیگر وارد جمع‌های ادبی نمی‌شوم که دغدغه‌شان فقط قصه‌نویسی است و می‌گویند هرطور بتوانی بنویسی که مردم بیشتر نفهمدنش یعنی داستان‌گوی بهتری هستی

به ذهن‌شان نرسید همدیگر را تحمل کنند تا به ادبیاتی برسیم که حاصل کار هر دوی اینها باشد؛ هم اصول قصه‌نویسی داخلش باشد و هم قصه‌گویی. همین شد که الان ادبیات ما بیشتر قصه‌نویس دارد تا قصه‌گو. خود مارکز می‌گوید من قصه‌نویس قصه‌گویم. احمد محمود هم همین است. اما گلشیری که استاد من هم هست تنها قصه‌نویس است. مشکل ما در نبود تحمل‌مان بود که نگذاشتیم دوره پاورقی نویسی و عامه پسند نویسی به روال طبیعی خودش بیاید و برود. کاری کردیم که نویسنده‌هایشان از نوشتن فرار کنند چون برچسب می‌خورد.

خود من ابتدا قصه‌نویس بودم و حالا بیشتر قصه‌گویم. سال‌هاست دیگر وارد جمع‌های ادبی نمی‌شوم که دغدغه‌شان فقط قصه‌نویسی است و می‌گویند هرطور بتوانی بنویسی که مردم بیشتر نفهمدنش یعنی داستان‌گوی بهتری هستی.

* پس ادعا می‌کنید که داستان‌نویس ایرانی به مخاطبش بی‌توجه بوده است؟

ببنید ما عادت کرده‌ایم که مخاطب را نشنویم و چند توهم بزرگ هم ما را در خود گرفته است. نخست اینکه مخاطب را احمق برایمان جلوه داده‌اند و گفته‌اند نباید خودت را کنارش قرار دهی. و البته نگفته‌اند اگر مخاطب چنین است چرا اصلا باید نوشت و منتشر کرد. توهم دوم اینکه می‌گویند باید نویسنده را کشف کرد. در حالی که دوره کشف گذشته است. الان نویسنده است که باید خود را عیان کند و با مخاطبش رودررو شود. و توهم سوم اینکه باید برای نویسنده و منتقد و جایزه ادبی برگزارکن، بنویسی و نه مخاطب.

* بسیار عالی. کمی به خاما برسیم. به رمان تازه و جنجالی شما. بارها گفته‌اید که نمی‌خواهید درباره‌اش چیزی بگویید. می‌توانم بپرسم چرا؟

هر چه باید می‌گفتم در کتاب گفته‌ام. دیگر چه توضیحی بدهم...

* اینکه چرا این کتاب نباید نوشته می‌شد؟

چون هنوز دارم چوب نوشتن این رمان را می‌خورم. نباید راوی قصه‌اش را می‌گفت. در خاما راوی وقتی قصه خودش را می‌گوید لال می‌شود و می‌میرد. این کتاب نباید منتشر می‌شد. به شدت تقدیری هستم و فکر می‌کنم من هم چوب انتشار این کتاب را می‌خورم، حتی شکستن دستم در این روزها.

* ده سال پیش این کتاب نوشته شده؟

یک بار سال ۱۳۸۲ شروع کردم به نوشتن‌اش اما نتوانستم. تا این که بالاخره امسال توانستم بنویسمش.

* پس چرا منتشر شد؟

تا قبل از این می‌ترسیدم اما بالاخره دل را به دریا زدم. رمان بیوه کشی هم همین‌طور بود. چهار سال میان نوشتن و انتشارش زمان صرف شد.

* در این فاصله ده‌ساله هیچ وقت نگران نبودید که مخاطب کتاب را نپسندد؟

این حرف‌ها برای جنجال‌های رسانه‌ای خوب است. واقعیت این است که الان اگر رمان سومم منتشر شود، بن‌مایه‌اش قصه‌هایی است که بیست سال قبل نوشته‌ام. این را هم بگویم تا دوازده ساعت قبل از اینکه خاما نوشته شود اصلا شخصیت خامایی وجود نداشت. من می‌خواستم زندگی کس دیگری را بنویسم و شاید حاصلش چیزی دیگری می‌شد. اما این شخصیت خودش را به من تحمیل کرد تا قصه‌اش را بگوید و زنده بماند...

بخش اول این گفتگو

https://www.mehrnews.com/news/4253019

https://t.me/aamout/7862

بخش دوم این گفتگو

https://www.mehrnews.com/news/4253025

https://t.me/aamout/7883