AAA, czyli najnowsze produkcje również na Linuksie

Ci co śledzą temat – wiedzą, a ci co nie – niech się dowiedzą. Odkąd Valve (producent platformy Steam) zaczęło inwestować w Steam Play, czyli oficjalne wsparcie dla uruchamiania wybranych windowsowych gier na Linuksie – sporo się w tym temacie działo w świecie otwartego oprogramowania. Postęp jest olbrzymi – DXVK (translacja Direct3D 10, 11 na Vulkan), D9VK (Direct3D 9 na Vulkan), Proton (czyli modyfikacje Wine stworzona przez Valve), poprawki w sterownikach (głównie oczywiście pod kątem Vulkana) i wiele, wiele więcej. Dzięki tym wszystkim zmianom uruchamianie windowsowych gier, często nawet najnowszych, nie jest już tak dużym problemem. Dawniej można było narzekać na kiepską implementację Direct3D, dzisiaj bardziej problematyczne wydają się narzędzia przeciwko oszustom (ang. anti cheat) lub inne własnościowe dziwolągi, które działają jedynie na Windowsie i wykorzystują jakieś kruczki w systemie, aby zweryfikować czy ktoś oszukuje czy nie (i siłą rzeczy Linuksa, czy też dokładniej – Wine, uznają za „próbę oszustwa”). Nie zmienia to faktu, że jest lepiej, dużo lepiej. Choć oczywiście niekiedy trzeba trochę pokombinować… I tutaj wkracza Lutris.

Czym jest ten cały Lutris?

Lutris to, jak już we wstępie wspomniano, otwarta platforma do gier. Jej początki sięgają 2009 roku, kiedy to Mathieu Comandon (czyli twórca tego projektu) pomyślał, że przydałoby się narzędzie do bezproblemowego uruchamiania gier, gdyż te zbyt często wymagają pracochłonnej konfiguracji środowiska. Dzisiaj Lutris posiada własną bazę gier, gdzie można znaleźć przygotowane przez społeczność instalatory – dzięki nim instalacja i konfiguracja danego tytułu zazwyczaj sprowadza się do kliknięcia jednego przycisku na stronie internetowej lub w samej aplikacji.

Najważniejsze w tym narzędziu są uruchamiacze, czyli emulatory i inne programy, które służą do uruchamiania gier, np. Wine, DosBox, ScummVM, Dolphin, RetroArch itp. Lutris obsługuje ich wiele, wyjątkiem jest chyba tylko wsparcie dla gier z konsol najnowszej generacji. Uruchamiacze są stale aktualizowane i można je niemal dowolnie konfigurować. W dodatku niekiedy są dostępne kompilacje zoptymalizowane lub poprawione pod konkretny tytuł (tak jest np. z Wine, które czasami jest skompilowane ze specjalnymi łatkami dla konkretnej gry). Różne zależności, które nie są dostarczane z systemem (lub nie są odpowiednio aktualne) też są dostępne – np. DXVK, D9VK itp.

Opcji konfiguracji jest bez liku. Każdą grę można skonfigurować osobno, można ustawić zmienne środowiskowe, zdarzenia przed uruchomieniem i po uruchomieniu gry, można włączyć obejścia różnych znanych błędów (np. z PulseAudio, albo przywracanie właściwej rozdzielczości), można ograniczyć użycie rdzeni CPU, można włączyć różne opcje optymalizujące, można skonfigurować pady do gry i wiele więcej. W przypadku Wine automatycznie tworzone są osobne prefiksy i dodawane niezbędne biblioteki, można wskazać miejsce instalacji gry i tam zostanie utworzony katalog z prefiksem Wine. Bez problemu można też w danym prefiksie uruchomić dowolny plik exe (w razie potrzeby, gdy np. gra ma osobny plik exe z opcjami grafiki itp.).

Ta cała konfiguracja może wyglądać odpychająco, ale w większości przypadków nie jest w ogóle potrzebna, bo zajmują się nią wspomniane wcześniej instalatory. Można je przeglądać bezpośrednio w aplikacji lub na stronie https://lutris.net/games/

Instalatory utrzymywane są przez społeczność i może się zdarzyć, że jakiś np. ze starości nie będzie już działał. Warto taki fakt zgłosić na forum albo na GitHubie, albo na Discordzie, albo na IRC-u projektu. W tych miejscach można też uzyskać pomoc jeśli coś nie działa jak trzeba.

Warto wspomnieć, że listę dostępnych/zainstalowanych gier można zaimportować z platformy Steam lub sklepu GOG. Można też importować informacje o grach natywnych (np. zainstalowanych z systemowych repozytoriów) lub po prostu ręcznie dodawać kolejne tytuły, jeśli brak dla nich instalatorów. Koniec końców Lutris jest swoistym centrum gier – z możliwością uruchamiania wszystkich pozycji bez względu na to w jaki sposób pojawiły się na dysku.

Skąd to cudo wziąć?

Strona pobierania: https://lutris.net/downloads/
W Ubuntu wystarczy dodać repozytorium PPA i zainstalować pakiet lutris:

sudo add-apt-repository ppa:lutris-team/lutris
sudo apt update
sudo apt install lutris

Warto też od razu zainstalować świeżą wersję Wine wraz zależnościami, które będą potrzebne do uruchamiania windowsowych gier: https://github.com/lutris/lutris/wiki/Wine-Dependencies
Aby DXVK działało należy mieć zainstalowane w miarę nowe sterowniki: https://github.com/lutris/lutris/wiki/Installing-drivers
A gdyby ktoś był zainstalowany uruchamianiem gier z Battle.net, to należy zainstalować kilka dodatkowych pakietów w systemie: https://github.com/lutris/lutris/wiki/Game:-Blizzard-App

Na koniec ciekawostka – ktoś pewnie zapyta skąd wzięła się nazwa tej platformy do gier… Lutris to z łaciny wydra i takie też zwierzątko jest maskotką projektu.

Strona domowa: https://lutris.net/

Może nie wszyscy wiedzą, ale Ubuntu może bardzo sprawnie komunikować się ze smartfonami z Androidem (oraz Sailfish OS) – zarówno w kwestiach powiadomień, wysyłania SMS-ów, wymiany plików, sterowania multimediami i wielu więcej, oczywiście bezprzewodowo (przez WiFi). Umożliwia to aplikacja KDE Connect, którą należy zainstalować na smartfonie, z kolei w Ubuntu (ze środowiskiem GNOME) potrzebne będzie rozszerzenie GSConnect.

Co dokładnie umożliwia wspomniany zestaw oprogramowania?

• Przekierowanie powiadomień ze smartfonu do komputera i odwrotnie.
• Sterowanie multimediami i głośnością (w obie strony).
• Odbieranie i wysyłanie wiadomości SMS z Ubuntu.
• Przesyłanie plików między urządzeniami.
• Synchronizacja schowka (w jednym lub w obu kierunkach).
• Podgląd naładowania akumulatora smartfonu.
• Funkcja „znajdź telefon” (telefon dzwoni na żądanie).
• Smartfon może sterować prezentacjami na komputerze.
• Smartfon może stać się bezprzewodowym touchpadem i klawiaturą dla Ubuntu.
• Smartfon może wykonywać wcześniej zdefiniowane polecenia w Ubuntu.

To wszystko możliwe bezprzewodowo w lokalnej sieci WiFi.

Jeśli chodzi o instalację i konfigurację – zacznijmy od Androida. W smartfonie należy zainstalować aplikację KDE Connect (nazwa jest nieco myląca, ta aplikacja działa też z innymi środowiskami graficznymi, aczkolwiek pierwotnie była zaprojektowana dla KDE właśnie). Można ją znaleźć w sklepie Google Play bądź F-Droid (F-Droid to repozytorium z oprogramowaniem open source dla Androida).

Jeśli chodzi o Ubuntu… W przypadku środowiska KDE – jeśli pakiet kdeconnect nie jest zainstalowany, to należy go zainstalować. W przypadku środowiska opartego na Gtk, ale innego niż GNOME (np. Cinnamon, Unity itp.) – należy skorzystać z indicator-kdeconnect. Natomiast dla GNOME Shell (czyli domyślnego środowiska w Ubuntu 18.04) potrzebne będzie coś specjalnego…

Na wstępie – aby móc instalować rozszerzenia dla GNOME Shell z poziomu przeglądarki internetowej – niezbędna jest instalacja dodatku „Integracja z GNOME Shell” dla Google Chrome lub Mozilla Firefox. Następnie potrzebne będzie rozszerzenie GSConnect – aby zainstalować je automatycznie wystarczy kliknąć w przycisk OFF. Aby pobrać je ręcznie – należy podać wersję środowiska GNOME – można ją sprawdzić poleceniem

gnome-shell --version

Niestety na stronie GNOME Shell Extensions aktualizacje pojawiają się z opóźnieniem. Aby zaktualizować GSConnect ręcznie do najnowszej wersji należy pobrać archiwum gsconnect@andyholmes.github.io.zip ze strony domowej projektu. Archiwum należy rozpakować i pliki umieścić w katalogu ~/.local/share/gnome-shell/extensions/gsconnect@andyholmes.github.io/ po czym należy się wylogować i zalogować ponownie do systemu aby nowsza wersja rozszerzenia została załadowana.

Gdy rozszerzenie będzie już aktywne – powinno się pojawić na panelu w prawym górnym rogu pod nazwą „Urządzenia mobilne”. Z kolei w smartfonie aplikacja KDE Connect powinna wykryć obecność innego urządzenia do powiązania. Należy utworzyć powiązanie i potwierdzić je na obu urządzeniach.

KDE Connect w Androidzie powiadomi o tym, że do działania niektórych funkcji będą potrzebne dodatkowe uprawnienia – należy je nadać. Teraz Pozostaje już tylko skonfigurować urządzenia po obu stronach – włączyć/wyłączyć pożądane funkcje (domyślnie chyba wszystko, poza synchronizacją schowka, jest włączone).

Niestety jeszcze nie każda funkcja działa do końca prawidłowo. Problemy dotyczą głównie historii wiadomości, która w przypadku niektórych aplikacji do SMS-ów w Androidzie nie jest przechowywana w standardowym miejscu i nie da się jej w prosty sposób zsynchronizować z Ubuntu. M.in. smartfony firmy Samsung z aplikacją Wiadomości dotknięte są tą przypadłością. Więcej o tych i innych znanych problemach na wiki projektu.

Mimo kilku niedociągnięć, które pewnie wkrótce zostaną poprawione, aplikacja daje całkiem sporo i jest bardzo przydatna.

PS

Lista powiadomień w GNOME pojawia się po kliknięciu w datę/zegar na górnym panelu.

Oto najważniejsze nowości w Ubuntu 18.04:

• Ubuntu dalej domyślnie działa na serwerze X, ale Wayland jest dostępny jako „podgląd techniczny”
• Instalator systemu oferuje opcję minimalnej instalacji (podstawowe aplikacje systemowe + przeglądarka internetowa)
• Po instalacji systemu użytkownik zobaczy ekran z informacjami o nowym interfejsie
• GNOME 3.28
• LibreOffice 6
• Wsparcie dla kolorowych Emoji
• Prognoza pogody w kalendarzu
• Kernel Linux w wersji 4.15
• OpenJDK 10
• Niektóre aplikacje systemowe dostarczane są jako pakiety snap
• Dodano aplikację do tworzenia list „do zrobienia” – Zadania
• Domyślny sposób „prawokliku” na touchpadzie został zmieniony z dotknięcia prawego dolnego rogu na dotknięcie dwoma palcami w dowolnym miejscu
• Komputery będą automatycznie wstrzymywane po 20 minutach braku aktywności, gdy działają na akumulatorze
• Wsparcie dla Thunderbolt 3
• Aplikacje w repozytoriach Ubuntu są budowane tak, aby uodpornić je na ataki Meltdown i Spectre

Zmiany od czasu Ubuntu 16.04:

• Zaprzestano wydawania 32-bitowych obrazów instalacyjnych
• Środowisko GNOME zamiast Unity
• Ekran logowania GDM zamiast LightDM
• Przyciski do kontroli okien po prawej stronie
• Wsparcie dla drukowania bez konieczności instalowania sterowników do drukarek
• Wiele aplikacji zmieniło swój wygląd
• Instalator systemu domyślnie tworzy plik wymiany zamiast partycji wymiany (tylko dla nowych instalacji)
• Instalator systemu nie oferuje opcji szyfrowania katalogu domowego, jest opcja szyfrowania całego dysku
• narzędzia ifupdown zostały zastąpione przez netplan.io

Dokładniejszy opis zmian w notatkach z wydania: https://wiki.ubuntu.com/BionicBeaver/ReleaseNotes

Tak oto wygląda pulpit Ubuntu 18.04 po uruchomieniu sesji live:

Zalecane parametry sprzętowe:

Dwurdzeniowy procesor z zegarem 2GHz
2GB RAM
25GB przestrzeni na dysku twardym
Napęd DVD lub port USB w celu instalacji
Mile widziany dostęp do internetu

Obrazy instalacyjne można pobrać stąd: http://releases.ubuntu.com/18.04/
Pozostałe odmiany Ubuntu (Kubuntu, Xubuntu itp.): https://wiki.ubuntu.com/BionicBeaver/ReleaseNotes#Official_flavors

Niniejszym ogłaszam, że Ubuntu.pl powraca i to w nowej odsłonie.
Nowy wygląd, nowe skrypty, mamy tylko nadzieję, że użytkownicy nie będą sami nowi, ale ci „starzy” też powrócą.

Co się zmieniło:

• Nowy skrypt forum – najnowsze phpBB (co niestety oznacza, że nie wszystko działa jak kiedyś, ale ogólnie powinno być lepiej, a przede wszystkim – bezpieczniej).
• Nowy WordPress – i to nie tylko dla Czytelni, ale cała strona Ubuntu.pl już na nim działa.
• Nowy wygląd – zarówno forum, jak i strony głównej. W obu przypadkach zmodyfikowaliśmy popularne szablony, aby dodać kolory z palety Ubuntu.
• Wyczyszczone bazy danych – chodzi o fikcyjne konta użytkowników założone przez skrypty/boty. Możliwe, że niechcący zostały też usunięte jakieś realne konta – w takim przypadku należy zarejestrować się ponownie.
• Nowe adresy URI – część adresów uległa zmianie. Niemniej staraliśmy się zachować jak największą kompatybilność i w tym celu utworzone zostały przekierowania do nowych lokalizacji (DNS-y muszą się zaktualizować, co zajmie ok. 24h).

Jak to zwykle bywa przy takich kompleksowych zmianach – pewne niedociągnięcia mogły się wkraść. Będziemy wdzięczni za wszystkie uwagi dotyczące działania (bądź niedziałania) nowej strony i forum.

Zachęcamy też do pisania – zarówno na forum, jak i w czytelni!

Dyskusja na temat wyglądu i funkcjonowania nowych skryptów na forum:

• Komentarze na temat działania i wyglądu forum
• Komentarze na temat działania i wyglądu strony głównej i czytelni

Canonical, jeżeli chodzi o nasze blaszaki, tym razem nas (czytaj: użytkowników) nie rozpieszcza. W pewnym sensie można to potraktować jako rozczarowanie, gdyż osobiście przyznam, że na dziesięciolecie systemu – dokładnie tak, przed kilkoma dniami Ubuntu stuknęła pierwsza dyszka – jakieś tam oczekiwania były. Ale cóż poradzić… Tak czy inaczej, wszystkiego najlepszego, Ubuntu. Sto lat…

Wracając do tematu – aż tak źle jak na wstępie zaznaczyłem to z tym Utopijnym Jednorożcem nie jest. Większość zmian w Ubuntu 14.10 zaszło pod maską. Zaktualizowano podstawowe pakiety do następujących wersji:

• Ubuntu Linux Kernel 3.16.0-23;
• Mesa 10.3.0;
• Xorg 1.16.0;
• Unity 7.3.1;
• GTK+ 3.12.2;
• Firefox 33.0;
• Thunderbird 31.2.0;
• LibreOffice 4.3.2;
• Totem 3.10.1;
• Rhythmbox 3.0.3;
• Empathy 3.8.6;
• Deja Dup Backup Tool 32.0;
• Shotwell 0.20.1;
• Brasero 3.10;
• Orca 3.12.2;
• Simple Scan 3.14.0;
• Transmission 2.84;
• Eye of GNOME 3.12.2.

Inne zmiany wprowadzone w wydaniu 14.10:

• poprawiono wygląd niektórych elementów okna Dasha oraz widok zablokowanego ekranu tak, aby były one odpowiednio skalowane w przypadku ekranów o wysokiej rozdzielczości (HiDPI);
• poprawiono obsługę układów hybrydowych Intel+Nvidia;
• Netflix działa bez dodatkowych wtyczek (wymaga Google Chrome).

Ubuntu 14.10 Utopic Unicorn będzie otrzymywać wsparcie przez najbliższe 9 miesięcy, do lipca 2015 roku.

Nowe Ubuntu można pobrać z oficjalnych źródeł:

• Wydania na desktopy:
  • wersja 64-bitowa: ubuntu-14.10-desktop-amd64.iso [torrent], [iso];
  • wersja 32-bitowa: ubuntu-14.10-desktop-i386.iso [torrent], [iso].
• Wydania serwerowe:
  • wersja 64-bitowa: ubuntu-14.10-server-amd64.iso [torrent], [iso];
  • wersja 32-bitowa: ubuntu-14.10-server-i386.iso [torrent], [iso].

Sumy kontrolne:
08494b448aa5b1de963731c21344f803 *ubuntu-14.10-desktop-amd64.iso
4a3c4b8421af51c29c84fb6f4b3fe109 *ubuntu-14.10-desktop-i386.iso
91bd1cfba65417bfa04567e4f64b5c55 *ubuntu-14.10-server-amd64.iso
1c920941d2544c0e097deb79cf3ebfbd *ubuntu-14.10-server-i386.iso

Pozostałe odmiany Ubuntu z innymi środowiskami graficznymi:

• Kubuntu: http://www.kubuntu.org/
• Xubuntu: http://www.xubuntu.org/
• Lubuntu: https://wiki.ubuntu.com/Lubuntu
• Edubuntu: http://www.edubuntu.org/
• Ubuntu Studio: http://ubuntustudio.org
• Ubuntu Kylin: https://wiki.ubuntu.com/Ubuntu%20Kylin
• Ubuntu-GNOME: https://wiki.ubuntu.com/UbuntuGNOME
• Ubuntu Touch: https://wiki.ubuntu.com/Touch

W razie problemów zapraszamy na forum.

Co myślicie o nowym wydaniu? Będziecie instalować na nowo lub aktualizować swoje obecnie używane systemy? Czy jednak ze zmianą zaczekacie na Ubuntu 15.04 Vivid Vervet?

Zasady są proste:
1. Napisz dowolny Poradnik lub Przewodnik na forum ubuntu.pl lub artykuł w czytelni.
2. Postępuj zgodnie z wytycznymi recenzentów, tak żeby twoja praca uzyskała jakość wystarczającą do publikacji.
3. Jeżeli w danym tygodniu napisałeś najlepszy Poradnik lub Przewodnik lub najpopularniejszy artykuł, to otrzymasz klucz Steam do losowej gry na prywatną wiadomość na forum ubuntu.pl.

– O tym kto dostanie w danym tygodniu nagrodę decyduje jury złożone z obsługi ubuntu.pl.
– Jury przyznaje nagrodę w niedzielę biorąc pod uwagę teksty, które zostały opublikowane od poniedziałku do soboty.
– Jeżeli już wygrałeś to nadal możesz wygrywać, jednak przez 2 tygodnie po twoim zwycięstwie przychylniej będzie się patrzeć na artykuły innych, żeby każdy mógł dostać nagrodę za swój wkład.
– Klucze Steama będą wysyłane na PW na konto na forum ubuntu.pl.
– Wszystkie nagrody są natywnymi grami na Linuksie.

Tak więc zabierajcie się do pisania i życzę szczęścia.

Link to konkursu na ubuntu.pl

Co zostało zmienione?

Remiks został przygotowany w oparciu o Ubuntu 14.04, wszystkie pakiety zostały zaktualizowane na dzień 21.05.2014.

Usunięto

• niepolskie pakiety językowe,
• najbardziej egzotyczne fonty.

Dodano

• pełne spolszczenie,
• kodeki audio/wideo na wolnych licencjach,
• Ubuntu Tweak – narzędzie do zaawansowanej konfiguracji Ubuntu,
• 7-zip – obsługa wielu rodzajów archiwów skompresowanych,
• OpenJDK 7 – wolna Java (oraz wtyczka do przeglądarek),
• dodatkowe wtyczki do Compiza oraz Menedżer Ustawień Compiz Config,
• Nautilus pyExtensions – dodatki do Nautilusa (ze spolszczeniem przygotowanym specjalnie na potrzeby remiksu),
• Gufw – graficzny interfejs do konfiguracji zapory sieciowej,
• hardinfo – do wyświetlania informacji o podzespołach komputera,
• FileZilla – klient FTP,
• Cheese – do obsługi kamer,
• furiusisomount – do montowania obrazów płyt,
• gtk-recordmydesktop – do nagrywania pulpitu,
• soundconverter – do konwertowania dźwięków,
• sound-juicer – do zgrywania piosenek z płyt CD,
• Transmageddon – do transkodowania filmów,
• XChat – klient IRC-a,
• GIMP (oraz zestaw wtyczek) – edytor grafiki rastrowej,
• Inkscape – edytor grafiki wektorowej,
• XBMC – centrum multimedialne,
• Dia – edytor diagramów,
• Wallch – program podmieniający tapety po określonym czasie,
• NdisGTK – graficzny interfejs użytkownika do instalacji windowsowych sterowników WiFi,
• build-essential (kompilatory itp.),
• Vim – potężny konsolowy edytor tekstu,
• Midnight Commander – konsolowy menedżer plików,
• dodatki do LiberOffice – import plików PDF, rozszerzenie usprawniające wyświetlanie prezentacji,
• wstępna konfiguracja programu Orca – klawisz „orca” ustawiony na Caps Lock zamiast Insert,
• gnome-system-tools, htop, unrar-free, mesa-utils i inne…
• oraz oczywiście Pisklak – skrypt pozwalający skonfigurować system.

Skrypt pozwala ustawić repozytoria oraz zainstalować wiele dodatkowych programów. Między innymi znaleźć w nim można:

• instalator Oracle Java 7,
• Milenę – polski syntezator mowy,
• NeteXt’73 – optymalizator systemu, m.in. zoptymalizowane kernele,
• I-Nex – rodzimej produkcji program wyświetlający informacje o sprzęcie,
• wiele, wiele więcej…

Remiks przyozdabia dedykowana tapeta.

Dodatkowo na płycie znajduje się przewodnik stworzony przez nasz zespół.

Dla kogo przeznaczony jest remiks?

Dla każdego!
Przede wszystkim dla początkujących z Ubuntu; dla osób, które z różnych powodów nie mogą sobie pozwolić na pobieranie dodatkowego oprogramowania po każdej instalacji systemu (czyli np. dla osób korzystających z wolnego lub limitowanego dostępu do Internetu); oraz dla ludzi wygodnych, którzy lubią mieć wszystko na płycie.

Jak to wszystko wygląda?

Pobieranie

Sumy kontrolne MD5:

4f6758d3412ce40c7ddd54a969df7ff3  Triumfalna-Turkawka-14.04.1PL-DVD-amd64.iso
150ac0a2861c99716976f547fc920c36  Triumfalna-Turkawka-14.04.1PL-DVD-i386.iso

Linki:

• Triumfalna Turkawka 14.04.1 32-bit: torrent (zalecane), serwer podstawowy (HTTP)
• Triumfalna Turkawka 14.04.1 64-bit: torrent (zalecane), serwer podstawowy (HTTP)

Jeśli ktoś chciałby zaoferować mirror plików – proszę o informację w komentarzu. Ostrzegam jednak, że podejmując się hostowania remiksu należy liczyć się z wykorzystanym transferem liczonym w terabajtach.

Zapraszamy do dyskusji nad remiksem: Triumfalna Turkawka – polski remiks Ubuntu 14.04 LTS – gotowy do pobrania!
Ponadto, gdyby ktoś chciał przerobić swoje już zainstalowane Ubuntu 14.04 na nasz remiks, zachęcam do zapoznania się z poradnikiem: Transformacja: Trusty Tahr -> Triumfalna Turkawka.

Dodatkowa informacja
Przy okazji wydania Triumfalnej Turkawki zaktualizowaliśmy obrazy ISO Przyjaznego Puchacza. Szczegóły w stosownym artykule: Przyjazny Puchacz – polski remiks Ubuntu 12.04 LTS – wydany!

Aktualizacja (2014-08-20)
Obrazy remiksu oraz sumy kontrolne zostały zaktualizowane do wersji 14.04.1 (+ aktualizacje na dzień 20 sierpnia 2014r.).

Strona tytułowa przewodnika

Na stu pięciu stronach przedstawiona została instalacja, konfiguracja i sposób użycia systemu. To oczywiście nie wszystko, co można napisać o Ubuntu. To nawet nie jest wszystko, co chcielibyśmy opisać w przewodniku. Założenia poczynione na początku były jednak nieubłagane – na około stu stronach zmieścić wiedzę niezbędną do używania systemu w takiej formie, w jakiej jest dostarczany użytkownikom. Są lepsze odtwarzacze multimediów niż domyślnie instalowane Rhythmbox i Totem, ale czy do rozpoczęcia pracy z Ubuntu potrzeba się rozpisywać o instalacji VLC? Zdecydowaliśmy się jednak poruszyć kilka tematów wykraczających poza „czystą” instalację Ubuntu. Dotyczą one kwestii, o które użytkownicy forum.ubuntu.pl pytają najczęściej, ale niewymagających zbytniej ingerencji w system: instalacji wtyczki Silverlight w Firefoksie, przywracania GRUB-a, odtwarzania szyfrowanych płyt DVD i kilku innych.

Linki do przewodnika:

1. Wersja PDF: ubuntu.pl (mirror)
2. Kod źródłowy: github.com

Spis treści:

1. Wstęp
   1. O Ubuntu
   2. Dlaczego warto zmienić system na Ubuntu?
2. Instalacja Ubuntu
   1. Pobieranie obrazu instalatora
   2. Nagrywanie pobranego obrazu
   3. Przygotowanie do instalacji
   4. Uruchomienie instalatora
   5. Graficzny instalator Ubuntu
   6. Partycjonowanie dysku twardego
   7. Zaawansowane partycjonowanie
   8. Instalacja na maszynie wirtualnej
   9. Aktualizacja z poprzedniego wydania
   10. Rozwiązywanie problemów z instalacją
3. Pierwsze uruchomienie systemu
   1. Uruchomienie systemu Ubuntu
   2. Ekran logowania
   3. Rzut oka na pulpit Ubuntu
   4. Instalacja oprogramowania
   5. Rzeczy do zrobienia po instalacji
4. Pulpit Ubuntu Unity
   1. Pulpit
   2. Panel menu
   3. Launcher
   4. Dash
   5. Obszary robocze
   6. Zarządzanie oknami
   7. HUD — Heads-Up Display
   8. Nautilus — menadżer plików
   9. Konta sieciowe
   10. Empathy — komunikator internetowy
   11. Shotwell — organizer zdjęć
   12. Firefox — przeglądarka internetowa
   13. Thunderbird — klient pocztowy
   14. D´ej`a Dup — kopie zapasowe
   15. LibreOffice — pakiet biurowy
   16. Rhythmbox — odtwarzacz muzyki
   17. Totem — odtwarzacz filmów
5. Sztuczki z systemem Ubuntu
   1. Wybór szybszych repozytoriów
   2. Wyłączenie Global Menu
   3. Minimalizacja aplikacji poprzez kliknięcie jej ikony w Launcherze
   4. Normalny wygląd pasków przewijania
   5. Prywatność
   6. Unity Tweak Tool
   7. Ubuntu Tweak
   8. Instalacja nowych motywów graficznych
   9. Instalacja zestawu ikon
   10. Folder domowy na pulpicie
   11. Steam
   12. Wyłączenie raportowania błędów
   13. Odtwarzanie szyfrowanych płyt DVD
   14. Przyspieszanie systemu poprzez lepsze wykorzystanie pamięci
   15. Oczyszczanie systemu
   16. Konfiguracja menu rozruchowego
6. Rozwiązywanie problemów z Ubuntu
7. Tematy zaawansowane
   1. Sterowniki do kart graficznych
   2. Firewall
   3. Antywirus
   4. Użytkownicy
8. O Przewodniku
9. Dodatek 1: Skróty klawiszowe Unity
10. Dodatek 2: Informator poleceń systemu Unix/Linux

Zgodnie z planem wydawniczym, dziś – 17 kwietnia 2014 roku – ukazała się kolejna, najnowsza, najlepsza, długo wyczekiwana odsłona systemu Ubuntu, tym razem oznaczona numerem 14.04 i nazwą kodową Trusty Tahr (w wolnym tłumaczeniu: wierny tar).

Ubuntu 14.04 to wersja z długoterminowym wsparciem, która – podobnie jak wcześniejsze wydanie oznaczone jako LTS (Long Term Support), Ubuntu 12.04 Precise Pangolin – będzie aktualizowana przez Canonical przez najbliższe 5 lat.

Pomimo tego, że ostatnimi czasy najwięcej szumu wokół Ubuntu spowodowały zapowiedzi wypuszczenia smartfonów z Ubuntu Touch na pokładzie, Canonical wcale nie zapomniał o wydaniu stworzonym z myślą o naszych komputerach. Jeżeli spojrzeć na najnowszą odsłonę systemu, to – w porównaniu do wcześniejszych wydań (w tym Ubuntu 13.10 Saucy Salamander) – wprowadzono wiele istotnych zmian, i to nie tylko w wyglądzie domyślnego środowiska graficznego Unity, ale również i w tym, co znajduje się „pod maską”. Ubuntu 14.04 to przecież LTS, postawiono więc na dopracowanie sprawdzonych rzeczy, które szlifowane były we wcześniejszych wydaniach Ubuntu: 13.04 oraz 13.10. Niestety, trzymanie się przetestowanych rozwiązań oznacza, że nie zobaczymy jeszcze zapowiadanych od pewnego czasu fajerwerków w postaci serwera wyświetlania Mir i Unity 8. Na te nowinki przyjdzie nam jeszcze trochę poczekać.

Zmiany, jakie zauważymy w Unity, to:

• możliwość wyłączenia Global Menu i przypięcia paska menu do obramowania okna (Ustawienia systemu > Wygląd > Zachowanie > Pokaż menu dla okna > na belce tytułowej okna);
• możliwość zmniejszenia rozmiaru paska uruchamiania (Launcher) do 8 pikseli szerokości;
• lepsza obsługa ekranów o wysokiej rozdzielczości (HiDPI);
• wprowadzenie niezależnych narzędzi Unity Control Center oraz Unity Settings Daemon, służących do konfiguracji środowiska Unity (instalacja GNOME jako alternatywnego środowiska nie powoduje konfliktów w ustawieniach);
• usunięcie jednopikselowego obramowania okien w domyślnych stylach Unity, czyli Ambiance oraz Radiance;

Obramowanie okien w Ubuntu 13.10.

Obramowanie okien w Ubuntu 14.04.

• kontrolowanie stylu okien Unity przez GTK3 CSS, a nie przez Compiza, jak miało to miejsce do tej pory – ta zmiana ma pomóc zlikwidować liczne błędy w wyświetlaniu okien i ich wyglądzie;
• aktualizowanie na żywo wyglądu oraz zawartości okna w czasie, kiedy zmieniany jest jego rozmiar (dotychczas zmiany pojawiały się dopiero po uwolnieniu przycisku myszy);
• filtrowanie okien po ich tytułach w trybie podglądu okien Unity Spread (Super+W);

Filtrowanie okien w Unity Spread (Super+W)

• zmieniony domyślny sposób wyszukiwania w menadżerze plików Pliki (Nautilus) – teraz jest to wyszukiwanie interaktywne (podczas wpisywania tekstu), a nie rekursywne (stosowane dotychczas). Istnieje również możliwość przełączania się pomiędzy tymi dwiema metodami wyszukiwania;
• zmodyfikowane zachowanie panelu menu po zmaksymalizowaniu aktywnego okna – ów panel przejmuje zachowanie panelu/belki tytułowej okna, a więc umożliwia dostęp do opcji pod prawym przyciskiem myszy, a także pozwala na przenoszenie okna na inny obszar roboczy;
• wyświetlanie ikony głośności w kolorze czerwonym, gdy dźwięk w systemie jest wyciszony;
• nowy wygląd blokady ekranu, korzystającej teraz domyślnie z Unity (a nie z zewnętrznych programów, jak we wcześniejszych wydaniach Ubuntu) i naśladującej okno logowania;

Wygląd zablokowanego ekranu w Ubuntu 14.04.

• możliwość minimalizacji aktywnego okna programu po kliknięciu ikony tej aplikacji na pasku uruchamiania (jest to funkcja eksperymentalna i domyślnie wyłączona).

Dodatkowo:

• domyślnie włączono usługę TRIM dla dysków SSD Intela oraz Samsunga;
• znacznie poprawiono współpracę systemu z układami Nvidia Optimus: nvidia-prime obsługuje teraz przełączanie pomiędzy kartą zintegrowaną oraz dyskretną, dzięki czemu teraz będziemy mogli wybierać z poziomu panelu ustawień Nvidii, z którego układu chcemy korzystać;
• zaktualizowano libimobiledevice, co pozwoliło zapewnić wsparcie dla urządzeń pracujących pod kontrolą iOS 7;
• z poziomu ustawień systemowych będzie teraz można zwiększyć głośności dźwięku powyżej poziomu 100%.

Ubuntu 14.04 zbudowane zostało w oparciu o kernel z gałęzi 3.13, w którym największy nacisk położono na poprawę współpracy z układami graficznymi (Radeon, i915, Cirrus, Nouveau), a także udoskonalenie obsługi dysków SSD oraz zarządzania energią.

Domyśle pakiety zostały zaktualizowane do nowszych wersji, dzięki czemu w nowym wydaniu znajdą się między innymi:

Ubuntu Linux Kernel 3.13.0-23
Mesa 10.1.0
Xorg 1.15.0
Unity 7.2.0
GTK+ 3.10.8
Nautilus 3.10.1
Firefox 28.0
Thunderbird 24.4.0
LibreOffice 4.2.3
Ubuntu Software Center 13.10.0
Gedit 3.10.4
Totem 3.10.1
Rhythmbox 3.0.2
Empathy 3.8.6
Transmission 2.82.1
Deja Dup Backup Tool 30.0
Shotwell 0.18.0
Brasero 3.10
Gnome Disk Utility (Disks) 3.10.0
Evince 3.10.3
Orca 3.10.3
Simple Scan 3.12.0
Eye of GNOME 3.10.2

W Ubuntu 14.04 pożegnano się z usługą Ubuntu One, która zostanie oficjalnie zamknięta już 1 czerwca 2014 roku (jak łatwo się domyślić, klient tejże usługi został wycofany z nowego wydania systemu).

Tradycyjnie już, nowej odsłony doczekały się również wersje Ubuntu z innymi popularnymi środowiskami graficznymi, a więc Kubuntu, Xubuntu, Lubuntu oraz Ubuntu GNOME, a także Edubuntu, Ubuntu Studio oraz Kylin, czyli wariant przeznaczony na rynek azjatycki.

Warto wspomnieć o tym, że wersja przeznaczona na smartfony również zaczyna się prezentować estetycznie i funkcjonalnie. Co prawda Canonical zapowiada wprowadzenie do sprzedaży telefonów z Ubuntu dopiero jesienią 2014 roku (przypuszczalnie zbiegnie się to w jakiś sposób z premierą następnego wydania, czyli 14.10), ale już wydanie Ubuntu Touch 14.04 pozwala obserwować, w jakim kierunku ewoluuje ten system. Na wybranych modelach telefonów można na przykład sprawdzić, w jaki sposób prezentuje się serwer wyświetlania Mir oraz Unity 8. Nowe wydanie działa stabilniej, płynniej oraz szybciej od swojego poprzednika. Sporo zmian zaszło również w wyglądzie – wiele aplikacji systemowych (jak choćby zegar, kalendarz, notatki, czytnik RSS, czy też program do sprawdzania pogody) doczekało się bardziej atrakcyjnej kolorystyki.

Zapraszamy do pobrania Ubuntu.

• Wydania na desktopy:
  • wersja 64-bitowa: ubuntu-14.04-desktop-amd64.iso [torrent], [iso]
  • wersja 32-bitowa: ubuntu-14.04-desktop-i386.iso [torrent], [iso]
• Wydania serwerowe:
  • wersja 64-bitowa: ubuntu-14.04-server-amd64.iso [torrent], [iso]
  • wersja 32-bitowa: ubuntu-14.04-server-i386.iso [torrent], [iso]

Pozostałe odmiany Ubuntu z innymi środowiskami graficznymi:

• Kubuntu: http://www.kubuntu.org/
• Xubuntu: http://www.xubuntu.org/
• Lubuntu: https://wiki.ubuntu.com/Lubuntu
• Edubuntu: http://www.edubuntu.org/
• Ubuntu Studio: http://ubuntustudio.org
• Ubuntu Kylin: https://wiki.ubuntu.com/Ubuntu%20Kylin
• Ubuntu-GNOME: https://wiki.ubuntu.com/UbuntuGNOME
• Ubuntu Touch: https://wiki.ubuntu.com/Touch

Nie zapomnijcie podzielić się informacją o nowym wydaniu z innymi.

W razie problemów zapraszamy na forum.

Najnowsze wydanie Ubuntu nosi kodową nazwę Saucy Salamander, co można przetłumaczyć jako Łobuzerska Salamandra. W stosunku do poprzedniej wersji brak rewolucyjnych zmian – mamy raczej do czynienia z ewolucją. Skupiono się na podniesieniu wydajności oraz stabilności Unity, zaktualizowano oprogramowanie w repozytoriach do najnowszych wersji oraz dodano kilka funkcji i usprawnień.

Wyszukiwanie w Dashu Unity zostało wzbogacone o Unity Smart Scopes. Teraz, gdy wpisujemy jakąś frazę, otrzymujemy nie tylko wynik będący programem, plikiem lub propozycją ze sklepu internetowego, ale także wiadomości z Wikipedii i serwisów informacyjnych. Jeżeli komuś to nie odpowiada, można łatwo takie zachowanie Dasha wyłączyć.

Górny panel wyposażono we wskaźnik układu klawiatury (Indicator Keyboard), który pozwala na łatwe przełączanie języka systemowego oraz układu klawiatury.

Proces instalacji Ubuntu został wzbogacony o dodatkowy krok, umożliwiający już na tym etapie skonfigurowanie konta Ubuntu One i synchronizowanie komputera z tą popularną usługą w chmurze Canonical.

Domyślną przeglądarką w systemie pozostaje Firefox, w najnowszej – obecnie 24. – wersji (ale oczywiście będzie stale aktualizowany). Pakiet biurowy to LibreOffice 4.1, który wnosi wiele nowości, a co najważniejsze – wciąż zwiększa kompatybilność z formatami Microsoftu.

Obsługa i wygląd systemu nie uległy większym zmianom. Mimo że Canonical ostro pracuje nad nowym serwerem wyświetlania Mir i Unity 8, to jednak te komponenty ciągle jeszcze nie są gotowe i w Ubuntu 13.10 nadal będziemy korzystać z tego, co już znamy: Unity 7 i X.org. Środowisko graficzne uzyskało niewielkie poprawki wydajności i wyglądu. Oprogramowanie z projektu GNOME zostało zaktualizowane do wydania 3.8. Mir i XMir (warstwa kompatybilności z X-Serverem) nie są jeszcze stabilne, dlatego nie znajdziemy ich w domyślnym systemie, ale można je w celach testowych – wraz z Unity 8 – zainstalować z repozytoriów.

Choć na pierwszy rzut oka prawie nic się nie zmieniło, to Ubuntu 13.10 kryje pod maską wiele nowości. Jądro systemu to najnowszy Linux 3.11, z całą masą usprawnień i nowych sterowników. Otwarte sterowniki 3D zostały zaktualizowane do Mesa 9.2. Można też bez trudu doinstalować z repozytoriów najnowsze zamknięte sterowniki do kart graficznych AMD i NVIDIA.

Wraz z premierą tradycyjnej wersji na desktopy, Ubuntu 13.10 po raz pierwszy opublikowano także w wersji Ubuntu Touch, którą można zainstalować na wybranych telefonach i tabletach z procesorami ARM. Ubuntu Touch już teraz korzysta z najnowszego środowiska graficznego Unity 8 oraz serwera wyświetlania Mir.

System operacyjny można pobrać z:
http://www.ubuntu.com/download/desktop
Bezpośrednie linki do torrentów:
64 bit (zalecany): http://releases.ubuntu.com/13.10/ubuntu-13.10-desktop-amd64.iso.torrent
32 bit: http://releases.ubuntu.com/13.10/ubuntu-13.10-desktop-i386.iso.torrent
Pozostałe odmiany Ubuntu z innymi środowiskami graficznymi:
Kubuntu z KDE: http://www.kubuntu.org/getkubuntu/download
Xubuntu z XFCE: http://xubuntu.org/getxubuntu/
Lubuntu z LXDE: https://help.ubuntu.com/community/Lubuntu/GetLubuntu
Ubuntu GNOME: http://ubuntugnome.org/download/