Uitgever 2.0

Promovendus ontwikkelt adaptief hypermediasysteem

Fri, 27 Apr 2012 10:17:00 +0200

Hypermedia: het klinkt als een uitgeefvorm uit een science fictionfilm, maar in feite kennen we het allemaal in de vorm van het web. Documenten, paragrafen of alinea�s staan in een hypermediasysteem niet lineair achter elkaar, maar de lezer kiest zelf zijn weg door te klikken op hyperlinks. Het risico bestaat echter dat de gebruiker de draad kwijtraakt. Daar heeft een Eindhovense promovendus iets op gevonden.

De kern van het adaptieve hypermediasysteem van David Smits is dat het systeem leert van het klikgedrag van de gebruiker. Aan de hand daarvan wordt een beeld gevormd van de voorkennis en interesses van de lezer en biedt het systeem alleen pagina�s aan die op dat moment het meest relevant zijn.

Een dergelijk systeem kent vele toepassingen: denk aan een interactief studieboek dat zich aanpast aan het kennisniveau van de student of een museumgids die je alleen kunstwerken voorschotelt die de museumbezoeker waarschijnlijk het meest kunnen bekoren. Ook zijn er toepassingen denkbaar voor digitale kranten en tijdschriften, waarbij de lezer alleen voor hem interessante artikelen krijgt aangeboden.

"Een auteur van een boek weet precies wat een lezer gelezen heeft wanneer hij bij een bepaalde pagina is', zegt Smits. �Bij een website is dat anders. Het is moeilijk om te zien waar de lezer vandaan komt en welke pagina de gebruiker vooraf heeft bekeken. En dat is wel relevant voor dat wat je als auteur op de volgende pagina wil schrijven. Mijn systeem maakt dat op een generieke manier mogelijk voor een auteur."

Het proefschrift Towards a generic distributed adaptive hypermedia environment werd uiteraard niet op papier verspreid: de leden van de promotiecommissie kregen een iPad die hen toegang gaf tot de website waar het proefschrift bekeken kan worden.

(via De Ingenieur en Computable)

‘Er komt altijd wel ergens zand tussen de wielen’

Thu, 26 Apr 2012 14:15:00 +0200

Vorige week vond onze ‘Eburon over 5 jaar’ brainstorm plaats. Eén van de dingen die tijdens die brainstorm opgemerkt werd was dat bij het uitgeven van een boek ‘er altijd wel ergens zand tussen de wielen komt’. Iedereen die denkt dat uitgeven een kwestie van ‘een druk op de knop’ wordt (of is), die slaat de plank flink mis.

‘Publishing is not a job anymore. It’s a button’. Lang heb ik zitten nadenken over deze ijzersterke quote van Clay Shirkey, die ik ook bovenaan mijn notities had geschreven waarmee ik de brainstorm inging. Is het inderdaad zo dat de functie van de uitgever (en meteen ook van de boekhandel) dadelijk volledig is overgenomen door self-publishingplatformen à la Kindle Direct Publishing en WordPress?

Uit ervaring weet ik ook wel dat de realiteit wat weerbarstiger is dan bovenstaande quote doet vermoeden. Het uitgeven van een boek, een ebook of een app gaat niet bepaald vanzelf. ‘Er komt altijd wel ergens zand tussen de wielen’, zei één van mijn collega’s treffend. En het is waar. Je kunt als auteur tegenwoordig bijna alles zelf, maar dat wil niet zeggen dat het eindproduct automatisch een mooi boek of een technisch correct ebook is. Laat staan dat het hele proces vlekkeloos verloopt.

Dat aardige familielid die je manuscript wel even voor je door wou lezen, blijkt heel wat foutjes te hebben laten zitten. Het binnenwerk van je boek ziet er met Arial en Times toch niet zo aantrekkelijk uit. En dan blijkt dat de drukker niet overweg kan met de bestanden die je met veel pijn en moeite in elkaar hebt gezet. De ePub die je ‘even’ met dat gratis tooltje maakte geeft allemaal errors bij het inlezen of ziet er niet uit op een ander apparaat dan waarop je hem zelf bekeek. En áls het dan allemaal gelukt is, dan blijkt dat een persberichtje op een gratis nieuwssite en een tweet naar je 10 followers niet bepaald leidt tot een bestseller.

Je kunt hier tegenin brengen dat mensen tegenwoordig genoegen nemen met ‘good enough’ content. Ofwel: zo lang het maar niet te duur is, hoeft een boek er echt niet perfect uit te zien, er mogen her en der heus wel spelfouten inzitten, en wie merkt nou het verschil tussen print en druk? En wie maakt zich nou zorgen of een ePub wel 100% valideert, als je net zo makkelijk een pdfje kunt lezen op de iPad?

Tegen het laatste heb ik weinig in te brengen. Als je de lat laag legt, dan is uitgeven inderdaad niet veel meer dan ‘een druk op de knop’. Maar wil je iets meer dan alleen je idee de wereld inslingeren, dan doe je er verstandig aan om creatieve professionals in te schakelen, die de meeste valkuilen van ver kunnen zien aankomen. En zelfs dat is nog geen garantie voor succes, want niemand heeft invloed op alle factoren die het succes van een uitgave bepalen. Je kunt alleen samen je stinkende best doen. En dat valt niet te automatiseren.

Eburon over 5 jaar: denk met ons mee!

Thu, 19 Apr 2012 21:24:00 +0200

Vrijdag de 20e april zitten de Eburonen �een dagje op de hei� om na te denken over onze korte- tot middellangetermijnstrategie. Het thema is �Eburon over 5 jaar�. Welke ontwikkelingen zijn er gaande in het uitgeefvak, en hoe kunnen we daar op inspelen? Wat zijn onze sterke punten? En waar moeten we aan werken? We kunnen natuurlijk van alles zelf gaan verzinnen, maar we zijn vooral benieuwd naar jouw idee�n en feedback!

Het boekenvak verandert: digitalisering, ontlezing (of beter gezegd: concurrentie van niet-traditionele media), economische crisis, boekhandels in zwaar weer. Dat betekent dat je niet stil kunt zitten als uitgeverij. Verandering is noodzakelijk, wil je bestaansrecht houden en toegevoegde waarde kunnen blijven bieden.

Nu hebben we niet bepaald stil gezeten de afgelopen jaren, maar we vinden het toch verstandig om met z�n allen nog eens goed te analyseren wat er speelt en hoe we daar op moeten reageren. Kunnen we een gezond businessmodel bouwen op ebooks? Of moeten we meer denken in de richting van apps? Wat betekent dit dan voor onze marketingstrategie? Hoe gaan we om met de steeds complexer wordende distributie van fysieke maar ook digitale boeken? Wat doen we zelf, wat besteden we uit?

Zo�n analyse brengt met zich mee dat je ook de hand in eigen boezem moet steken. Waar zijn we goed in, wat zijn onze sterke punten? Waar zitten onze zwaktes? Hoe kunnen we die verbeteren, willen we goed op de ontwikkelingen kunnen inspelen? Wat betekent dat voor onze organisatie?

Hierover gaan Maarten, Karin, Hans, Mandy en ik van gedachten wisselen met onze twee commissarissen Willem en Frans. Dat doen we op een inspirerende plek: we gaan de tentoonstelling �Van lood tot led� bezoeken in het museum Meermanno in Den Haag. Relevanter kan het niet.

Nu kunnen we zelf alles gaan bedenken en onszelf door een vergrootglas bekijken, maar waar we vooral benieuwd naar zijn: hoe kijk j�j (als bezoeker van dit blog, als auteur, als lezer van onze boeken, als toevallige bezoeker) aan tegen Eburon? Wat schiet er door je hoofd als je aan ons denkt? Wat doen we goed? Wat doen we niet zo goed? Welke richtingen zouden we volgens jou moeten verkennen?

We zouden het enorm op prijs stellen als je hieronder in de comments je gedachten met ons wilt delen. We nemen ze dan mee in onze brainstorm en komen er natuurlijk later op terug. En wie weet vormt jouw idee over vijf jaar een nieuw fundament onder onze uitgeverij!

2015: Baantjer exclusief bij Bol.com?

Wed, 18 Apr 2012 10:29:00 +0200

De komende tien jaar heeft Amazon het exclusieve recht om de gehele reeks James Bondboeken uit te geven, in print en digitaal. Dat is de retailer overeengekomen met Ian Fleming Publications. De aankondiging komt nog geen week na de aankondiging van een grote antikartelrechtszaak door de Amerikaanse regering. Kunnen we in Nederland soortgelijke ontwikkelingen tegemoet zien?

Het uitgeeflandschap in de V.S. maakt momenteel flinke aardverschuivingen door. Vorige week was het raak met de rechtszaak tegen Apple en vijf grote uitgeverijen, die ervan verdacht worden onderling illegale prijsafspraken te hebben gemaakt om het dreigende monopolie van Amazon op het gebied van ebooks te doorbreken.

Nog geen week na de aankondiging van die rechtszaak maakt Amazon nu bekend een exclusieve tienjarige licentie te hebben verkregen om alle James Bondboeken uit te geven, op papier en digitaal. Alsof je Baantjer alleen nog maar bij Bol.com zou kunnen kopen.

De aankondiging van Amazon leidt tot allerlei interessante vraagstukken. Zo vraagt Mike Cane zich af in hoeverre andere retailers, zoals Barnes&Noble, bereid zijn om door Amazon uitgegeven boeken te verkopen. Wil Amazon de boeken �berhaupt via concurrerende retailers op de markt brengen? Komen de ebooks ook in andere formaten op de markt, buiten het Kindle ecosysteem? En wat is de volgende stap van Amazon?

Het lijkt allemaal een ver-van-je-bed-show, totdat je bedenkt dat Amazon wellicht dit jaar al actief wordt in Nederland. Zullen ze ook hier op een dergelijke manier gaan huishouden? En gaan ook andere partijen exclusieve deals sluiten met (erven van) bekende auteurs? Dadelijk kun je Kluun en Baantjer echt alleen nog maar via Amazon.nl, Albert.nl of Bol.com bestellen. En voor de digitale boeken kunnen de retailers bovendien zelf de prijs bepalen, de wet op de vaste boekenprijs geldt immers niet voor ebooks. Daar kan geen boekhandel tegenop concurreren; �ls ze de betreffende boeken al mogen of willen verkopen.

De overname van Bol.com door Ahold en het faillissement van de holding van Selexyz zijn peanuts vergeleken met wat er aan zit te komen. Amazon zal hier weliswaar een paar jaar nodig hebben om naamsbekendheid en een flinke klantenkring op te bouwen. Maar daarna barst de strijd ongetwijfeld in volle hevigheid los en zal ook hier het uitgeeflandschap onherkenbaar veranderen.

Oproep aan de Europese Commissie inzake ebookstandaarden

Sun, 15 Apr 2012 21:29:00 +0200

Alle ogen in de wereldwijde uitgeefindustrie zijn momenteel gericht op de rechtszaak die de Amerikaanse overheid heeft aangespannen tegen Apple en een vijftal grote uitgeverijen. De rechtszaak gaat over de vraag of de uitgevers moedwillig hebben samengespannen met Apple om via een andere prijsstrategie een vuist te maken tegen Amazon. De Europese Commissie kijkt met belangstelling toe. Maar de echte zorgen zouden moeten gaan om ebookstandaarden, niet om marktmodellen.

In de VS is het ebook pas echt populair geworden sinds Amazon er de Kindle introduceerde, eind 2007. En samen met de Kindle ereader bood Amazon een groot aanbod van digitale boeken aan. Maar misschien was het belangrijkste onderdeel van het succes van Amazon wel de prijsstelling van de ebooks: alle New York Times-bestsellers werden aangeboden voor $9,99, terwijl de hardcover uitvoering soms wel 2 tot 3 keer zo duur was.

Deze goedkope prijsstelling was alleen mogelijk doordat Amazon de ebooks inkocht volgens het wholesaler model, waarbij de uitgeverij een adviesprijs hanteert, maar de retailer zelf zijn verkoopprijs mag vaststellen. Die constructie gaf Amazon de mogelijkheid om de meest populaire ebooks goedkoop - soms zelfs met verlies - te verkopen. Een loss-leader strategie dus: verlies maken op het ene product, maar over de breedte van het assortiment alsnog winst maken via cross- en upselling.

De uitgeverijen waren hier niet onverdeeld blij mee. Want deze verkoopstrategie leidde er al snel toe dat consumenten de indruk kregen dat populaire ebooks niet duurder hoefden te zijn dan 10 dollar, terwijl uitgevers hogere prijzen wilden rekenen. Apple bood hen de helpende hand door enkele maanden voor de introductie van de iPad overeen te komen dat de uitgeverijen hun ebooks volgens het agency model mochten gaan verkopen, waarbij de uitgever de verkoopprijs vaststelt en de retailer niet van deze prijs mag afwijken. Door de industriebrede deal met Apple werd Amazon gedwongen om ook over te stappen op het agency model.

De Amerikaanse overheid heeft nu gerechtelijke stappen ondernomen tegen Apple en vijf uitgevers van �de Big Six�. Het gaat niet zozeer over de vraag of het agency model concurrentie tegengaat, maar over de manier waarop de deal tot stand is gekomen. En ook in Europa wordt Apple scherp in de gaten gehouden door de Europese Commissie: volgens de contracten van Apple moet een uitgeverij er namelijk altijd voor zorgen dat ebooks die via de iBookstore gepubliceerd worden elders niet goedkoper aangeboden mogen worden. Prijsafspraken dus, en dat mag niet.

Het valt nog maar te bezien of de recente overheidsbemoeienis de gewenste uitwerking heeft en het speelveld voor digitale boeken eerlijker maakt. Want het staat Amazon nu weer vrij - en ze hebben al aangekondigd dit zeker niet te zullen laten - om populaire ebooks flink in prijs te gaan verlagen. Andere partijen, zoals Barnes & Noble, Kobo en Apple zullen dus flink wat marge in moeten gaan leveren om de concurrentie aan te kunnen gaan. Amazon en de lezer van bestsellers gaan erop vooruit, voor de overige partijen - tot en met auteurs aan toe - zal de rechtszaak uiteindelijk wellicht nadelig uitwerken.

Maar wat in mijn optiek veel belangrijker is dan de vraag welk marktmechanisme de voorkeur zou moeten hebben, is de vraag bij welke ebook- en drm standaard de consument nu en in de toekomst het beste af is. Amazon kan nu weer met lage prijzen nieuwe lezers gaan aantrekken, die echter gevangen worden in een ebookformaat dat alleen door Amazon gehanteerd wordt. Ondertussen wijkt Apple steeds verder af van de ePub standaard, om over hun eigen drm-systeem nog maar te zwijgen. In de VS wordt de formatenstrijd de komende tijd dus alleen maar heviger en dat zal ook voor Europese consumenten consequenties gaan hebben, zeker als Amazon dadelijk in de gehele Europese Unie actief is.

Met het oog op het voorlaatste zou de Europese Commissie er dus goed aan doen om de Amerikaanse ebooktitanen niet alleen op hun marktverstorende activiteiten te beoordelen, maar vooral ook op hun onderliggende agenda�s, namelijk het stilletjes aanleggen en uitbouwen van 'besloten tuinen' waarin alleen eigen klanten terecht kunnen. De media-industrie wordt weliswaar gekenmerkt door formatenoorlogen, maar meestal kan na verloop van een paar jaar een duidelijke �winnaar� aangewezen worden en schaart de hele industrie zich alsnog eensgezind achter een standaard. Denk aan het cassettebandje, denk aan VHS, denk aan mp3, denk aan Blu-ray. Bij digitale boeken is het nog lang niet zover. En juist bij boeken is het belang van open standaarden het grootst, gezien hun maatschappelijke en culturele betekenis.

De strijd om de ebookformaten is complexer dan ooit, en die strijd wordt nu alleen maar heviger. Door het juridisch wapengekletter rond marktmodellen en de stofwolken die dit veroorzaakt wordt de formatenkwestie teveel aan het oog onttrokken. Ik roep de Europese Commissie daarom op om de eigen agenda niet teveel te laten leiden door de huidige Amerikaanse juridische verwikkelingen rond kartelvorming en marktmodellen, maar door de vraag bij welke open standaarden de uitgeefindustrie, haar consumenten en leveranciers uiteindelijk het meest gebaat zijn. En vervolgens te onderzoeken hoe deze standaarden door de industrie ge�mplementeerd kunnen worden zonder het marktevenwicht, voor zover dat er is, verder te verstoren. Want uiteindelijk zal er zonder gemeenschappelijke standaard geen level playing field voor digitale boeken ontstaan.

Maak jij je ook zorgen over de wildgroei aan ebookstandaarden? Help mee om deze boodschap onder de aandacht te brengen van Eurocommissaris Neelie Kroes en twitter dit bericht!

Webwinkelen in een winkelcentrum

Tue, 10 Apr 2012 10:56:00 +0200

Steeds meer winkelcentra hebben te kampen met leegstand. Huurprijzen blijven onverminderd hoog en de consument koopt meer en meer via internet, waardoor winkels noodgedwongen hun deuren moeten sluiten. Toch blijft funshoppen een favoriete bezigheid van mensen. Het bedrijf 4me speelt hierop in met �scan, shop & go�.

Het concept is eenvoudig: lege etalages worden voorzien van producten of posters, met QR codes erbij. Je kunt de producten direct aanschaffen via je smartphone. Het is middels QR codes ook mogelijk om producten te verkopen bij modeshows of veilingen te organiseren.

Ook voor het boekenvak zijn er scan & shop concepten denkbaar. Waarom zou je geen (digitale) boeken verkopen via QR codes in je etalage? Of hang posters op bij evenementen met daarop voor bezoekers relevante boeken, die direct via een QR code besteld kunnen worden.

�Grootste bedreiging van het boek is no-ebook�

Thu, 05 Apr 2012 20:48:00 +0200

Marketingguru Seth Godin publiceert op zijn blog The Domino Project interessante gedachten over het boekenvak. Een recent bericht over wat misschien wel eens de grootste bedreiging van het gedrukte boek zou kunnen zijn zette me extra aan het denken over veranderend leesgedrag.

�Vraag een vriend met een tablet - iPad, Kindle Fire - eens om zijn digitale boekenkast te laten zien. Steeds vaker zie je niets. Leegte. Ebooks leggen het af tegen films, Instagram en spelletjes waarin varkens schildpadden moeten aanvallen. Het probleem in de overgang naar het digitale tijdperk is dat mensen boeken inruilen voor �no-ebooks�,� aldus Godin op zijn blog.

Dat Godin een punt heeft, zie ik aan mijn eigen leesgedrag. Van een tablet kan ik nauwelijks nog geconcentreerd lezen. Sociale media, email en internet zorgen continu voor afleiding. Van de telefoon lezen gaat gek genoeg iets beter, maar ook daar dwaalt de aandacht steeds af. Beide devices staan vol met ebooks, maar ik lees ze amper.

Ik merk ook dat ik bij non-fictie ebooks eigenlijk geen behoefte meer heb aan 200 pagina�s voorbeelden en uitwerking, nadat een concept of theorie in 30 pagina�s is uitgelegd. Een digitale samenvatting volstaat. Laat staan dat de functie van sommige non-fictie boeken zelfs volledig is overgenomen door het web en/of apps. Bij romans of thrillers moet ik me er echt toe zetten om langere tijd te lezen. Steeds vaker eindigen leessessies in twitterconversaties of in wat doelloos internetten. En als ik zo mijn vrienden beluister ben ik niet de enige.

Dus ja: misschien is de grootste bedreiging van het gedrukte boek wel gewoon �no-ebook�.

Godin voegt eraan toe: �Dit feit wordt momenteel misschien gemaskeerd door veellezers, die meer ebooks kopen dan ze ooit gedrukte papieren boeken kopen, maar op de lange termijn zal het boekenvak flink te lijden krijgen van het feit dat bij prijzen van 15-20 dollar per ebook er maar weinig mensen digitaal zullen gaan lezen op hun tablet.�

Als ze ooit nog gaan lezen. Want lage prijzen leiden niet tot minder afleiding. En dat is misschien wel het grootste probleem van het boekenvak de komende jaren.

�Wet op de vaste boekenprijs hindert innovatie�

Wed, 04 Apr 2012 12:40:00 +0200

Onlangs lanceerde Martijn Arets (auteur van 'Brand Expedition') de website Pickupyourebook.com. Via de website kunnen mensen gratis een digitale versie van het boek ophalen als ze het gedrukte boek aanschaffen. Het platform staat ook open voor andere uitgevers, alleen gooit de wet op de vaste boekenprijs roet in het eten. Martijn en ik spraken erover bij BNR Nieuwsradio.

Het idee achter Pickupyourebook.com is dat het niet uit zou mogen maken hoe een lezer een boek leest: van papier of digitaal, het gaat om het verhaal. Wie de Engelstalige versie van Brand Expedition koopt krijgt een unieke code toegestuurd waarmee men het ebook (normale prijs: � 9,95) gratis kan downloaden.

De website kan ook door andere uitgevers gebruikt worden. Alleen komt er ��n probleem om de hoek kijken zodra je Nederlandstalige ebooks op deze manier gratis wilt weggeven bij een boek: volgens de wet op de vaste boekenprijs mag dat niet, want het wordt gezien als een verkapte korting op het papieren boek.

Bestaande wet- en regelgeving staat innovatie dus in de weg en dat is een onwenselijke situatie, nu het boekenvak toch al zwaar weer beleeft. Martijn Arets en ik spraken erover met Paul van Liempt van BNR Nieuwsradio. Beluister het interview (ca. 11 minuten)

Harry Potter-schrijfster geeft retailers het nakijken met Pottermore.com

Tue, 27 Mar 2012 20:04:00 +0200

Jarenlang hield auteur J.K. Rowling de publicatie van haar populaire Harry Potter-boeken in digitale vorm tegen, vooral uit angst voor piraterij. Maar sinds vandaag zijn haar boeken dan toch als ebook te verkrijgen via Pottermore.com. Opmerkelijk is dat er gekozen is voor een klantvriendelijke beveiliging, in de vorm van social drm.

De angst voor ongewenste verspreiden van haar boeken als deze in digitale vorm te verkrijgen zouden was eigenlijk al lang geen argument meer om de ebooks tegen te houden: na het verschijnen van ieder nieuw Harry Potter-boek circuleerden er binnen enkele uren al digitale versies op torrentsites, veelal gescand of zelfs compleet overgetypt door fans.

In mei 2010 gaf de steenrijke auteur voor het eerst toe de mogelijkheid van het digitaal op de markt brengen van haar populaire boeken te overwegen. En in april 2011 kwam het nieuws dat de Harry Potter-boeken inderdaad als ebook zouden verschijnen, maar hoe en wanneer werd er niet bij verteld.

Enkele maanden geleden ging Pottermore.com online. Het was toen al duidelijk dat J.K. Rowling het verkopen van ebooks op haar eigen manier zou gaan aanpakken. Vooral het boekenvak keek reikhalzend uit naar haar plannen: met welke retailer zou ze gaan samenwerken? En op welke voorwaarden?

Vandaag opende Pottermore haar deuren en is er dan eindelijk duidelijkheid gekomen. De ebooks worden direct via Pottermore.com verkocht. Zelfs Amazon.com verkoopt de ebooks niet zelf, maar kopers worden met een aangepaste Buy-button naar de site van Rowling geleid. Daar kan men de ebooks of luisterboeken aanschaffen, zonder tussenkomst van een retailer.

Dat is al opmerkelijk, maar er is meer. Zo is er gekozen voor een gebruiksvriendelijke vorm van drm, namelijk social drm. Hierbij worden er enkele gegevens van de koper versleuteld in de ebookbestanden. Dat moet ongewenste verspreiding tegengaan, maar het belemmert de koper niet in het gebruik van de ebooks op meerdere apparaten.

Naast de downloadbare ePubversies van de ebooks is het ook mogelijk om de aangeschafte ebooks uit te leveren via bijvoorbeeld Amazon.com. In dat geval zorgt Amazon voor de verdere logistiek naar je Kindle ereader toe. Hierbij wordt overigens wel weer gebruik gemaakt van gewone drm.

Op den duur moet Pottermore.com meer worden dan een ebookwinkel, het moet echt een community worden voor Harry Potter-fans. En de ebooks zijn nu nog statisch, maar met de komst van standaarden als ePub 3 en Kindle Format 8 ligt het voor de hand dat de ebooks in de nabije toekomst voorzien gaan worden van interactieve elementen en audio- of videofragmenten.

Duidelijk is dat J.K. Rowling de ontwikkelingen in het boekenvak weer een nieuwe wending geeft. Het feit dat zelfs Amazon met al haar marktmacht buigt voor Pottermore is iets waar (grote) uitgeverijen met bovengemiddelde interesse naar zullen kijken. Verder is de toepassing van social drm een enorme mijlpaal als het gaat om het klantvriendelijk uitleveren van ebooks, iets waar veel uitgevers nog iets van kunnen leren.

Einde in zicht voor Selexyz

Thu, 22 Mar 2012 19:33:00 +0100

Boekhandelketen Selexyz heeft uitstel van betaling aangevraagd. Het bedrijf kan de personeelskosten en huur van de veelal op A-locaties gevestigde winkels niet meer opbrengen. Het boekenvak dreigt honderden meters aan schapruimte en waardevolle kennis van boeken kwijt te raken.

Dat het bij Selexyz niet lekker zat was algemeen bekend. Vorig jaar kondigde het bedrijf al reorganisaties aan. Vrij recent nog waren er gesprekken met een investeerder en gloorde er licht aan de horizon. Maar het mocht allemaal niet baten. De kosten waren te hoog, de economie draait slecht en mensen kopen hun boeken steeds vaker via internet. �ls ze nog boeken kopen, want het boek heeft qua aandacht flink te lijden onder de opkomst van o.a. social media en games.

Als de Selexyz-winkels inderdaad gaan sluiten dan betekent dat een flinke klap voor het boekenvak. Er verdwijnen immers honderden meters aan schapruimte, om nog maar niet te spreken over de waardevolle kennis in de hoofden van de boekverkopers.

Op de korte termijn denk ik dat vooral de grotere uitgeverijen, die voor hun verkoop nog altijd voor een groot deel van de fysieke kanalen afhankelijk zijn, flink dalende omzetten tegemoet kunnen zien als de winkels van Selexyz sluiten. Sommige literaire uitgeverijen zetten volgens ingewijden wel 20 tot 30 procent van hun omzet weg via Selexyz. Ook moeten er wellicht flinke afschrijvingen gedaan worden op de voorraden.

Ondertussen ziet het er ook voor andere boekhandels niet rooskleurig uit. Ten opzichte van vorig jaar is er sprake van een omzetdaling van ruim tien procent, ondanks een redelijk goed verlopen boekenweek. Meer en meer kiest de consument voor online winkels, met als grote koploper Bol.com, die op haar beurt echter de komst van Amazon vreest.

Uitgevers doen er dus goed aan om zich te bezinnen op hun marketingstrategie: kies je voor catalogi, vertegenwoordigers en inkoopbeurzen, of voor online marketing, digitaal uitgeven en branchevreemde samenwerkingen? Wij gaan voor het laatste.

Voor het eerst een ebook in de top-5 van Managementboek.nl

Fri, 16 Mar 2012 12:32:00 +0100

Vorige week was het zover: er stond voor het eerst een ebook in de actuele top-5 van Managementboek.nl. Het ging om �Een heel klein boekje over Zorg 2.0� van Lucien Engelen. Het ebook behaalde er een #3 positie.

Managementboek.nl heeft naast de top-100 best verkocht managementboeken ook een kort lijstje �Actuele top-5� op de homepage staan. Dit lijstje is veel vluchtiger dan de top-100, want hij wordt gebaseerd op de verkopen in de afgelopen zeven dagen. Om erin te belanden moeten er in korte tijd honderden exemplaren van een (e)boek verkocht worden.

Vorige week prijkte er op positie #3 ineens een ebook in de top-5, de digitale editie van het Zorg 2.0 boekje van Lucien Engelen.

Het was voor het eerst dat er een ebook in de actuele top-5 stond. Het ebookje schoot ook omhoog in de bestseller top-100, naar positie #23, en het voert nog altijd het lijstje met best verkochte ebooks aan.

Met name korte, beknopte ebooks zoals het Zorg 2.0 boekje zijn voor professionals en managers interessant: je kunt je snel inlezen in een onderwerp, voor de achtergronden klik je door op de links die in het ebook verwerkt zijn. Dat is dan ook de filosofie achter Eburon Elements.

Brand Expedition boek nu met augmented reality

Thu, 15 Mar 2012 14:33:00 +0100

Onlangs is de Engelstalige versie van Brand Expedition verschenen. Uniek aan dit boek is de toepassing van augmented reality. Wie de Layar app op zijn smartphone of tablet installeert en het boek daarmee bekijkt ziet op de cover filmpjes en links naar webpagina�s verschijnen. Het werkt ook bij de Nederlandse versie van het boek, dat vorig jaar bij Eburon Business verscheen.

Brand Expedition is sowieso een uniek project. Auteur Martijn Arets bezocht twintig Europese merken tijdens een unieke reis: de Brand Expedition. Hij zegde zijn baan op, verzamelde sponsors en mediapartners om zich heen en trok in een authentiek Volkswagen T2 busje vijf maanden Europa in.

Hij tekende zijn ervaringen op in het boek Brand Expedition, dat in maart 2011 verscheen. Het boek was een succes en binnen een jaar tijd gingen er bijna 1.500 exemplaren van het boek over de toonbank. Van de ebookversie werden er ruim 300 exemplaren verkocht.

Martijn wilde het boek echter graag internationaal onder de aandacht brengen. Hij ging zelf aan de slag om de benodigde fondsen te werven om de vertaling en druk te kunnen bekostigen. Via crowdfunding haalde hij 20.000 euro op en inmiddels is het Engelse boek een feit.

Via Layar zijn een unieke augmented reality functies aan het boek toegevoegd. Wie de Layar Augmented Reality Browser installeert (o.a. beschikbaar voor iPhone, iPad en Android) en de camera op het boek richt, ziet op het boek aanklikbare items verschijnen, zoals een video en links naar webpagina�s en facebook. Ook in het boek zelf worden een aantal pagina�s door Layar herkend en vervolgens verrijkt met interactieve content.

En er is nog meer leuks: via een YouTube actie probeert Martijn 1.000 uit minstens 15 landen een stukje uit het boek te laten voorlezen. Je kunt de trailer met de aankondiging van de YouTube Read Aloud actie hier bekijken.

Ik doe niet meer mee

Mon, 13 Feb 2012 10:42:00 +0100

Het boek verdwijnt / het boek zal nooit verdwijnen. Uitgevers zijn dadelijk overbodig / er zullen altijd uitgevers nodig zijn. De boekhandel sterft uit / de boekhandel doet het best goed. Je kunt geen krant openslaan, blog volgen en debatavond bijwonen of het gaat over deze onderwerpen. Doodmoe word je ervan. Ik doe niet meer mee.

Afgelopen weekend was het weer raak. De Belgische politicus en Europarlementari�r Guy Verhofstadt betuigde in De Volkskrant dat het papieren boek nooit zal verdwijnen. Hierop reageerde Francisco van Jole op Joop.nl dat hij schrok van Verhofstadts betoog en noemde diens mening �een denkfout�. Waarop Joost Baars weer vanuit de heup schoot op Van Jole en beweerde dat het papieren boek heus niet de weg van CD en LP volgt.

Soortgelijke debatten, offline en online, zijn schering en inslag. Al jaren worden in columns, op debatavonden en op blogs de degens gekruist door voor- en tegenstanders van digitaal lezen en alles wat daaromheen hangt. Ook ik word nog regelmatig uitgenodigd voor presentaties, gastblogs, rondetafel gesprekken en wat dies meer zij om mijn mening over digitale boeken en mijn visie op het boekenvak in het algemeen te geven.

Maar ik doe er niet meer aan mee.

Ik ben het beu om steeds weer dezelfde argumenten aan te moeten horen. Het kan me niet schelen dat papier lekker ruikt of dat boeken zo mooi staan in de kast. Ik geloof ook wel dat een technologie die een ontwikkeling van ruim vijf eeuwen heeft doorgemaakt niet plotsklaps verdwijnt. Ik denk ook dat digitaal lezen nog altijd flink wat nadelen kent. En ik vind het ook best leuk om in een boekhandel rond te lopen op een vrije zaterdagmiddag.

Het heeft alleen geen zin om hier maar over te blijven discussi�ren. Er wordt veel teveel gepraat in en over het boekenvak. Het wordt tijd dat men al die energie gaat stoppen in aanpakken. Het gaat nu om ondernemen.

Om begrijpen en onderzoeken wat de lezer nu eigenlijk wil.

Om kritisch te blijven op marktpartijen die hun eigen belang voor het algemeen belang stellen.

Om auteurs een podium te bieden, via papier en/of met bits en bytes.

Al het andere doet er niet toe.

Ik spreek daarom voorlopig niet meer op congressen. Ik doe niet meer mee aan rondetafelgesprekken. Ik schrijf geen gastcolumns meer. Ik heb geen tijd: ik ben aan het ondernemen.

Misschien dat we over vijf jaar helemaal geen digitale boeken (of papieren boeken) meer uitgeven. Wellicht runnen we dan wel een marketingbureau voor auteurs of organiseren we congressen. Misschien ontwikkelen we tegen die tijd alleen nog maar apps. Wie weet verlenen we dan tegen betaling psychologische hulp aan lezers die hun ebookcollectie zijn kwijtgeraakt nadat hun computer gecrasht is.

Hoe dan ook, ik beloof dat ik erover zal blijven bloggen.

Readium moet acceptatie ePub 3 standaard bespoedigen

Mon, 13 Feb 2012 09:57:00 +0100

Het International Digital Publishing Platform (IDPF) komt vandaag met Readium, een open source framework dat de acceptatie van het ePub 3 ebookformaat moet bespoedigen. Het IDPF gaat met Readium hopelijk tegenwicht bieden aan partijen als Apple en Amazon die elk hun eigen standaarden ontwikkelen.

ePub 3 is de nieuwste iteratie van de ePub standaard en maakt onder meer met audio en video verrijkte ebooks mogelijk, alsook de toevoeging van interactieve elementen aan digitale boeken. De standaard maakt gebruik van open webstandaarden zoals HTML 5, CSS en Javascript.

Helaas ontbreekt het nog aan ereaders en ereading apps die ePub 3 ondersteunen. En in de tussentijd zitten partijen als Apple en Amazon niet stil: eerstgenoemde kwam onlangs met iBooks Author, een gratis ebook editor waarmee multimediale ebooks voor de iPad gemaakt kunnen worden. Deze ebooks werken achter alleen op de iPad. En Amazon bewandelt haar eigen weg met Kindle Format 8.

Er dreigt dus een Betamax/Video 2000/VHS oorlog van jewelste in ebookland. Het IDPF, een collectief van bedrijven die zich bezig houden met digitaal lezen en beheerder van de ePub standaard, tracht nu met Readium de acceptatie van ePub 3 te versnellen. Een brede acceptatie van ePub 3 is wenselijk, want uiteindelijk zijn lezers gebaat bij een open standaard voor digitale boeken, die niet gebonden is aan ��n merk of ��n type apparaat.

Op Readium.org kunnen developers binnenkort terecht voor een open source �rendering engine�, gebaseerd op het populaire Webkit, die gebruikt kan worden om ePub 3 ebooks weer te geven op een veelheid van ereaders en in ereading apps.

Het is echter te hopen dat het IDPF niet te laat is met Readium. Apple en Amazon hebben immers een flinke voorsprong genomen en de belangen zijn groot: wie de meeste klanten aan zich bindt middels vendor lock-in komt meestal als winnaar uit de bus, zoals ooit VHS de winnende standaard werd voor video, ook al was het technisch gezien een inferieur systeem.

Ebook ergernissen #11-17

Fri, 10 Feb 2012 10:05:00 +0100

Al tijdens het schrijven mijn serie van tien ebook ergernissen wist ik dat ik aan tien blogposts niet genoeg zou hebben. Ik was dan ook niet verbaasd toen ik een email kreeg van Geert Bonte, een lezer van mijn blog, met maar liefst zeven aanvullende ergernissen, uitgeschreven en al. Ik geef ze in deze gastblog ongewijzigd weer.

Een mooi opgemaakt en technisch correct ebook maken is moeilijker dan menigeen denkt. Veel ebooks van zowel doe-het-zelvende auteurs als professionele uitgevers bevatten dan ook storende fouten. Maar ook andere factoren kunnen het digitale leesplezier negatief beïnvloeden. In de reeks ‘ebook ergernissen’ zet ik de 10 meest voorkomende ongemakken op een rij. Deze 7 ‘bonusergernissen’ zijn afkomstig van Geert Bonte.

Ergernis #11: Voet- en eindnoten
Vooral in non-fictieboeken kom je wel eens voetnoten tegen. In een papieren boek staan ze onderaan de pagina, en er wordt vanuit de tekst naar verwezen door middel van een nootnummer of een ander symbool. Een ebook kent geen duidelijk afgebakende pagina’s, en daarom worden de voetnoten in een ebook vervangen door eindnoten. Zelfde principe, alleen staan de noten nu ergens achteraan in het boek, of achterin ieder hoofdstuk.
Belangrijk is dat de lezer, wanneer hij in de tekst een nootverwijzing tegenkomt, de bijbehorende noottekst snel kan vinden en daarna weer even snel terug kan naar de hoofdtekst. In een ebook wordt dat opgelost door middel van hyperlinks: het nootcijfer in de hoofdtekst linkt naar de bijbehorende noottekst; het nootcijfer in de noot linkt terug naar de hoofdtekst. Op die manier kan de lezer snel heen en weer navigeren tussen hoofdtekst en eindnoten.
Helaas blijken in sommige ebooks, waar honderden noten in staan, dergelijke hyperlinks te ontbreken. Het is dan zo goed als onbegonnen werk om bij iedere nootverwijzing die je tegenkomt de bijbehorende noot te gaan opzoeken achterin het boek, en dan weer vlot je weg terug te vinden naar de hoofdtekst.
Vooral wanneer het ebook achteraf gemaakt wordt aan de hand van het drukklare pdf-bestand of via OCR, wordt er niet naar de eindnoten gelinkt. Als het boek honderden noten bevat, is het erg tijdrovend om al die links handmatig toe te voegen.

Ergernis #12: Verwijzingen naar paginacijfers
‘Zie p. 163’ heeft natuurlijk weinig zin in een ebook. Als de software waarmee je het ebook leest al het begrip ‘pagina’ kent, dan komen de paginacijfers beslist niet overeen met die van het gedrukte boek. Toch zijn dergelijke paginaverwijzingen in heel wat ebooks schering en inslag. Als lezer heb je dan vaak geen flauw idee waarnaar er nu eigenlijk verwezen wordt.
Het probleem kan nochtans eenvoudig opgelost worden door paginaverwijzingen te voorzien van een hyperlink, die naar de bedoelde locatie linkt. Helaas gebeurt dat maar erg zelden. Net als het niet-linken naar voetnoten en alle andere ergernissen geeft dit aan dat uitgevers voor ebooks lang niet dezelfde kwaliteitsnormen hanteren als voor gedrukte boeken, en dat lezers van ebooks niet serieus worden genomen.

Ergernis # 13: Weblinks
In sommige boeken wordt aan de hand van URL’s verwezen naar websites. Lezers van een gedrukt boek kunnen niet anders dan de URL overtypen in hun webbrowser, wanneer ze de site in kwestie willen bezoeken. In een ebook kan dat uiteraard eleganter opgelost worden, door van een URL gewoon een aanklikbare link te maken. Je zou dan ook mogen verwachten dat alle URL’s in ebooks sowieso hyperlinks zijn, maar helaas blijkt dat lang niet altijd het geval.
Niet alle ereaders hebben natuurlijk een internetverbinding, maar bij de toestellen die dat wel hebben, zijn aanklikbare weblinks uiteraard reuze handig, net als wanneer je het ebook op je computer, tablet of smartphone leest.

Ergernis #14: Typografie: aanhalingstekens en gedachtestreepjes
Vaak zie ik in ebooks rechte aanhalingstekens ('...' en "...") staan in plaats van gekrulde aanhalingstekens (‘...’ en “...”). Rechte aanhalingstekens doen denken aan een antieke schrijfmachine. In professioneel drukwerk horen gekrulde aanhalingstekens (en weglatingstekens) te staan.
Vaak worden ook koppeltekens (-) gebruikt in plaats van gedachtestreepjes (–), eveneens een oude schrijfmachinegewoonte.
Gelukkig komt dit niet zo vaak voor in ebooks van gerenommeerde uitgeverijen, maar in de gratis public domain-boeken die je bijvoorbeeld van Project Gutenberg kunt downloaden, wordt hier erg vaak tegen gezondigd.

Ergernis #15: Typografie: uitvullen zonder afbreken
Mijn Sony Reader heeft geen ingebouwd afbreekalgoritme. Daardoor worden woorden aan het eind van een regel niet automatisch afgebroken. Dat vind ik niet erg, zo lang de tekst niet uitgevuld wordt.
Wanneer de tekst uitgevuld wordt zonder dat lange woorden afgebroken worden aan het einde van de regel, resulteert dat in heel wat regels met veel te grote spaties tussen de woorden. Dat is allerminst bevorderlijk voor de leesbaarheid. Om die reden is uitvullen in epub-bestanden dus ten sterkste af te raden. Niet uitgevulde, links uitgelijnde tekst leest overigens veel prettiger, vind ik.
Jammer genoeg wordt de tekst in veruit de meeste ebooks uitgevuld. Ik kan het dan vaak niet laten om toch eerst maar even snel de CSS aan te passen, alvorens ik het bestand op mijn ereader zet, maar daarbij word ik natuurlijk wel dikwijls gehinderd door DRM (zie ergernis #10).

Ergernis #16: Typografie: cursieve lettertypen
Vele ebooks bevatten geen ingesloten lettertypen. De reader geeft de tekst dan weer met een ingebouwd standaardlettertype. Cursieve tekst wordt elektronisch schuin gezet, wat in een geschreefd lettertype meestal een bijzonder lelijk resultaat geeft. In professionele typografie wordt gebruik gemaakt van aparte fonts voor cursief. Hetzelfde geldt overigens voor vet, maar daar valt het niet zo op; het verschil is bij cursief het duidelijkst te zien.

Ergernis #17: Witregels tussen de alinea’s
Vaak staan er onnodige witregels tussen de alinea’s. In een doorlopende tekst, zoals een roman, is dat storend, zeker wanneer er veel met korte alinea’s van een of twee regels gewerkt wordt, zoals bij dialogen.
In papieren romans vind je dat nooit. Daar is het gebruikelijk om de alinea’s zonder witregels op elkaar te laten aansluiten, met een kleine insprong aan het begin van iedere nieuwe alinea.
Het probleem wordt veroorzaakt doordat men te weinig aandacht schenkt aan het maken van een goede CSS voor het epub-bestand. Wanneer in het CSS-bestand niets anders is gespecificeerd, geeft de reader alle p-elementen weer met een witregel erboven en eronder, net zoals een webbrowser.

Vorige ergernis: DRM