Het starten van een internetbedrijf lijkt makkelijker dan het is. En dat maakt het juist zo moeilijk. Je leest overal advies, je praat met iedereen die er iets zinnigs over kan zeggen, je bent al bezig met het finetunen van je businessmodel en je hebt je marketingplan klaarliggen. Maar bij veel mensen duurt het nog maanden voordat dat plan werkelijkheid wordt. Dan is het enthousiasme al weg, heeft realiteitszin je ondernemersgeest bedorven of is er alweer iets nieuws op je pad gekomen. Dat is zonde, want wie weet was je idee wel een succesvolle startup in de dop, die je in die twijfelperiode hebt laten doodbloeden.

Er is eigenlijk maar 1 ding dat je moet doen: gewoon beginnen. Nu. En niet met een M.V.P. (Minimum Viable Product) zoals dat mooi heet, maar met nog veel minder. Het eerste en enige doel hiervan is: valideren of het idee ergens op slaat. Ik zal laten zien hoe Eduhub is begonnen, om je hopelijk te inspireren dat jij dat ook kunt.

Het betere handwerk

Eduhub zou een vergelijkingssite voor opleidingen worden. Wist ik eind 2007. Er was toen al een mindmap met ideeën, genoeg voor 5 jaar doorontwikkelen.

Stap 1 was daarom: lijsten maken met opleiders die we wilden vergelijken. Gewoon online zoeken en gegevens copypasten die je vindt dus. Dat was meteen het CRM pakket (een Google Spreadsheet, toen nog Zoho trouwens) waarop ik de sales zou gaan doen. Als oprichter van je toekomstige startup doe je dit uiteraard zelf: je leert zo de markt en de partijen kennen, en als je je eigen product niet kunt slijten (ookal ben je geen salestijger) kun je wat mij betreft meteen stoppen.

Eind 2007 zette ik daarom alvast een homepage neer met wat tekst en ons (nog niet definitieve) logo. Dat zag er zo uit:

Ik had ook al wat links naar deze pagina gemaakt vanaf mijn weblog en mijn LinkedIn pagina, zodat Google er vast aan kon wennen dat er op Eduhub.nl iets over opleidingen zou komen.

WordPress met een standaard template

Ik denk niet dat er veel startups zijn die hun eerste versie niet in WordPress zouden kunnen zetten. Ik had in dit stadium het geluk al een programmeur aan de haak geslagen te hebben, als je die niet hebt kun je die op Freelance.nl of eLance vinden. NB: die bouwt dus niet je eerste (MVP) versie, maar alleen maar een heel klein systeempje om je eerste overzicht van toekomstige klanten in te zetten. Het gaat er nu ook niet om om je uiteindelijke technische partner te vinden, je wilt alleen je idee valideren om te bepalen of je er ook echt tijd en geld in gaat steken.

De tweede stap was dus een website met 20 pagina’s (voor elke categorie 1) waarop we de opleiders neerzetten met een korte beschrijving en een link naar hun website. Daarmee kreeg de site wat body en kon ik kijken of het zou lukken er via zoekmachine optimalisatie al wat bezoekers naartoe te trekken. Ik zette ook een paar Euro aan AdWords campagnes op om te zorgen dat er wat doorklikken naar opleiders plaatsvonden. Dan was er een kans dat iemand dat zag voordat ik op sales gesprek ging, en maakte e.e.a. makkelijker uit te leggen.

Dat zag er dus zo uit (klik voor vergroting):

Google Custom Search

Een zoekmachine bouwen of een gratis standaardoplossing voor een interne zoekmachine, is te duur of te slecht. Ik hield gewoon de URL’s bij van alle opleiders die ik vond en die zette ik in een Google Custom Search engine. Daarmee had ik een heuse zoekmachine voor opleidingen, en die was in 2 minuten op onze “site” te zetten.

Zo zag (begin 2008 dus) de categorie pagina eruit:

(Niet) kijken naar concurrenten

Je moet je in dit vroege stadium niet laten afleiden door wat concurrenten doen. Je zult er steeds meer zien, en het is ook nuttig om naar ze te kijken om inspiratie op te doen, maar je moet vooral je eigen plan trekken en valideren. Valideren doe je door het achterliggende model (niet je uiteindelijke business model) te testen. In ons geval betekende dat:

1. Wordt er gezocht naar opleiders en opleidingen?
2. Willen mensen door(klikken) naar opleiders?
3. Snappen opleiders wat we op lange termijn willen doen?
4. HOERA!

We hebben dus geen marktonderzoek gedaan, anders dan in Google AdWords en Analytics kijken of 1. en 2. waar waren. Dat bleek, en voor mij was dat reden genoeg om van mijn spaargeld een programmeur in te huren en te beginnen met bouwen. Het echte business model was dus nog niet duidelijk, maar in ons geval was het een kwestie van tol heffen tussen 1. en 2. Inmiddels doen we dat door CPC (klikken), CPA (leads) en CPS (inschrijvingen) te verkopen, maar dat was toen nog niet belangrijk want ik had toch nog geen klanten.

Zo zag op dit punt de opleiderpagina eruit, we hadden dus niet eens afzonderlijke opleidingen op de site:

Uitdaging: hoe is jouw idee te valideren?

Nu denk je wellicht: ja maar, mijn idee is te ingewikkeld om zo simpel te valideren en vanavond nog te beginnen! Zet je idee in de reacties hieronder en ik beloof dat ik reageer met een idee om het te valideren zonder grote investering, maar met een nuttig resultaat (namelijk: de motivatie om ermee door te gaan).

Waarom vertel ik dit alles? Design for Conversion is nu back with a vengeance, met de Mobile Edition. Klinkt hip, en gezien het programma en de sprekers is het dat ook. Deze keer ben ik zelf alleen als deelnemer betrokken, maar ik ben natuurlijk net zo benieuwd naar de conferentie op 11 december. Ik kijk dan met name uit naar Scott Weiss, die verantwoordelijk is voor de UI van het mobiele OS Symbian, een spinoff van de legendarische PDA/smartphone-makers Palm.

Ik zie het nog niet helemaal, dat mobile…

Tegelijk vraag ik me over deze Mobile Edition af: is dit nou nodig? Ik ben zelf meestal onderdeel van de “Pragmatists” of de “Early majority” in de bekende innovatie curve die aangevoerd wordt door de Early Adopters. Ik begon pas in 2005 met bloggen en in 2008 met Twitteren, terwijl ik mijn collega’s in het online marketinggebied met argusogen volgde. Mobiel internet is wat mij betreft nog steeds vooral een belofte. Ik snap dat er meer telefoons dan PC’s zijn, en dat conversie op de mobiel een enorme uitdaging en pot met goud is. Maar let’s be honest: de komende tijd is er nog genoeg te winnen op het gewone web, het duurt nog jaren voordat het mobiele webgebruik zo groot is dat je er als e-commerce- of vergelijkingssite goed geld mee kunt verdienen. Is het dan nodig om nu al en congres te organiseren waar het over usability, design en conversie op mobiele platformen gaat?

Aan de andere kant: ik heb een iPhone (ook pas aangeschaft toen de 3G er was…) en de ervaring die ik met websites heb is dat ze verschrikkelijk slecht werken, zelfs op de  “full browser” die de iPhone heeft. Een site als 9292 haalt het bloed onder mijn nagels vandaan door de absurd slechte usability, en die hebben zelfs een speciale mobiele site… Ik ben daarom toch benieuwd naar de verhalen, cases en andere deelnemers aanstaande vrijdag. En ga er dus ook vol goede moed heen om te kijken waar de kansen en valkuilen liggen op mobile conversie gebied

Maar ik laat me graag inspireren, jij ook?

Ik zou het zoals altijd ook leuk vinden om nieuwe mensen te leren kennen, en oude weder te zien. Laat dus even weten als je ook komt. En als je nog geen kaartje hebt, bestel die dan snel want ze zijn bijna op.  Als je bij het boeken even noteert dat je via Usarchy komt, krijg je van mede-organisator Arjan Haring en mij na afloop persoonlijk een bedankje en een glaasje champagne!

1. Wat is (volgens jou) usability?

De officiële definitie luidt ongeveer: “de mate van effectiviteit, efficiëntie en tevredenheid waarmee een gebruiker een product gebruikt”. Ik vat usability voor websites iets commerciëler op. Voor mij hoort bijvoorbeeld overtuigen (ook wel: persuasion) ook bij usability, en staat usability altijd in dienst van de doelen van de organisatie. Als een website haar gebruiker overtuigt iets te doen wat de organisatie wil, en dat gaat ook nog eens snel, makkelijk en prettig, dan is een website usable. Ik ben trouwens geen fan van het woord “gebruiksvriendelijk”, omdat dat klinkt alsof usability vooral gaat om een prettige, vriendelijke interface. Maar dat is dus niet genoeg,

2. Wat is jouw visie op usability?

Zie Usarchy.com

3. Hoe sta je tegenover usability in relatie tot vormgeving?

Over het algemeen kan vormgeving usability niet maken, maar wel kraken. Vormgeving is voor mij pas een late stap in het proces, waarbij de vorm als een saus over het interactie ontwerp wordt heengegoten. Daarbij kan ontzettend veel mis gaan waardoor een goede informatie architectuur en interactie ontwerp  toch niet usable wordt voor de gebruiker. Goede vormgeving kan een slechte basis echter niet goedmaken, dan is het al te laat. Dit zie je veel gebeuren bij grote organisaties, doordat managers wel gevoel hebben voor wat ze mooi vinden, maar niet voor wat goed werkt voor de gebruiker. Er wordt dan ook nog steeds relatief veel aan vormgeving besteed en te weinig aan informatie architectuur en interactie ontwerp. Vormgevers die zich echt als “user experience designer” willen neerzetten, zullen naast Photoshop dus ook minstens een tool als Visio, OmniGraffle, Axure of Balsamiq moeten beheersen. En zich uiteraard bekwamen in interactie ontwerpen en bijvoorbeeld het testen van prototypes met gebruikers. Alleen dan speel je een rol van betekenis. En zo niet, dan ben je slechts de keukenhulp die de saus er overheen giet

.

4. Wat is er specifiek aan usability voor het web?

De back-button! Als jouw site niet voldoet, niet in enkele seconden duidelijk is, mij niet aan de hand neemt en mij gerust stelt, mij niet overtuigt en met een voldaan gevoel achterlaat, dan gebruik ik mijn back-button. Die brengt me terug naar Google waar altijd geldt: “Voor jou 10 anderen”. Websites die usable zijn winnen in die harde strijd, en heel vaak zijn dat niet de “mooiste” sites. Denk aan Marktplaats, Hyves en NU.nl die door webdesigners vaak niet als mooi worden gezien, maar kennelijk wel perfect aan de verwachtingen van gebruikers voldoen. Usability op het web kan er dus ook voor zorgen dat een kleine organisatie een grote kan verslaan. Als een website usable is, is dat de beste en goedkoopste vorm van online marketing. Elke gebruiker is in potentie een fan, die haar vrienden zal vertellen dat jouw website zo handig, compleet, makkelijk en snel is. Tegen die “word of mouth marketing” kan geen enkele reclamecampagne op. Met de opkomst van sociale websites wordt dit effect alleen maar sterker en heb je als usable webdesigner

5. Vertel eens iets over hoe je usability hebt aangepakt bij het project Eduhub?

Usability betekent vaak dat je niet opnieuw het wiel bedenkt. Het concept “vergelijkingssite” bestond natuurlijk al, dus voor het omschrijven van functionaliteiten keken we naar sites als Funda, Kieskeurig, Easytobook en Zoover. Door middel van mondelinge informele interviews met een tiental vrienden en kennissen hebben we ontdekt wat mensen belangrijk vinden bij het zoeken naar trainingen. Die interviews heb ik vertaald in een informatie architectuur van zowel de site als geheel (de verschillende categorieën), als de trainingen zelf (welke informatie zetten we per training op Eduhub?). Op basis van die informatie architectuur, en de wetenschap dat die continu aangepast zou worden door de groei van de website, heb ik samen met een interaction designer voor alle pagina’s wireframes gemaakt. Die hebben we tijdens het ontwerpen steeds aan verschillende mensen uit de interviewgroep laten zien. Dan stelden we vragen als “hoe zou je hier beginnen een training te zoeken”, “wat vind je belangrijk op deze pagina” en “wat zou je volgende actie zijn?”. Dit interactie ontwerp proces heeft meer dan een maand full-time geduurd. We hebben onszelf de vrijheid gegeven om functionaliteiten in dit late stadium nog af te laten vallen, of zelfs hele nieuwe dingen toe te voegen. Pas als iets visueel begint te worden, begrijp je vaak de consequenties van je ideeën voor de usability, dus je moet jezelf niet teveel vastpinnen op de functionaliteiten die je voor ogen had. De vormgeving werd in ongeveer een week door een externe webdesigner gedaan, die ook de XHTML+CSS+JavaScript deed. Daarvan maakten wij direct een klikbaar prototype, waar je alle categorieën kon zien, maar we hadden er maar eentje helemaal uitgewerkt. Met dat prototype hebben we een gebruikersonderzoek gedaan in een usability lab. De gebruikers kregen als opdracht om een cursus presenteren te zoeken voor hun werk, en gingen gelukkig vrij gemakkelijk door ons prototype heen. Grootste minpunt bleek het “Mijn Eduhub” gedeelte, waarvoor mensen moesten inloggen. Om die reden is die functionaliteit pas een jaar later in de website gebouwd, toen we al genoeg vaste bezoekers en vertrouwen hadden om zelfs een “enge” login mogelijk te maken. De gebruikerstest gaf ons vooral goede feedback voor wat we eerst moesten bouwen, want als kleine organisatie konden we niet de hele website ineens lanceren. We hebben dus elke paar weken wat nieuwe functionaliteiten toegevoegd, terwijl de website wel al online was. Hierdoor pasten we onze prioriteiten constant aan aan onze veranderende wensen. Pas een half jaar later hebben we de website officieel gelanceerd, die periode kun je dus als publieke BETA beschouwen waarin we enorm veel hebben geleerd. En ondertussen lieten we natuurlijk elke nieuwe ontwikkeling aan onze interviewgroep zien. En eigenlijk aan iedereen die ik sprak, want elk klein stukje feedback was welkom om te bepalen hoe onze volgende stap eruit zou komen te zien. Nu zijn we zo’n 10 maanden “live” en zijn we bijna op het punt dat we onze 1.0 versie lanceren. Dat is dus anderhalf jaar nadat we die al compleet in een prototype klaar hadden. Al die vertraging en veranderingen onderweg vinden we niet erg, want  dat is precies waarom we hopen dat de website usable is geworden…

6. Wat moet je vooral wel doen?

• Extreem open zijn in het ontwerpproces, zoveel mogelijk input en feedback verzamelen.
• Veel nadruk leggen op interactie ontwerp, en hiervoor specialisten inzetten.
• Open staan voor verandering van je originele ideeën, en daar ook ruimte voor houden in je proces.

7. Wat moet je vooral niet doen?

• Alles helemaal uitdenken, designen, bouwen, lanceren en dan voor het eerst aan de buitenwereld laten zien.
• Denken dat je iets beter kunt ontwerpen dan een succesvolle, al bestaande site.
• Veel geld investeren in technische oplossingen, dat kan altijd nog als je usable website een succes blijkt.

Nu consumenten en bedrijven minder te besteden hebben, wordt de nood nog hoger om te focussen op het verhogen van conversie. Meer bezoekers naar je website trekken kost immers veel geld. Het verbeteren van usability is goed mogelijk zonder grote budgetten. Sterker nog: de 3 principes in dit artikel zijn perfect uit te voeren binnen je eigen organisatie, en zullen ervoor zorgen dat je boven je concurrentie uitstijgt, ook na de recessie. Tenzij ze allemaal dit artikel lezen natuurlijk…

Gratis naar Emerce eDay?

Aanstaande donderdag zal ik op Emerce eDay een mini-presentatie geven met deze tips. Als je zelf ook een goede tip hebt: laat hem dan in de comments of op Twitter achter. De beste tip (de jury bestaat uit… mij!) krijgt een gratis kaartje voor eDay.

1. Dat wiel bestaat al: Gebruik bestaande platformen en open software

Aansluitend op de online marketing tips voor startende ondernemers, geldt ook voor het verbeteren van usability dat gratis / goedkope / open source / bestaande platformen en software een goede methode zijn.

Ten eerste kun je iets zeer snel opzetten om te kijken of het werkt. Kijk naar HRbase van VNU Media, dat vroeger ongetwijfeld had gezegd “laten we een eigen sociaal netwerk bouwen dat precies aansluit op onze behoefte”. Nu kiezen ze voor Ning, waardoor ze in korte tijd een netwerk konden opzetten, dat al door honderdduizenden gebruikers wordt gebruikt. Dat heeft een aantal usability voordelen:

• De bouwer ervan heeft al veel feedback gekregen van de 1000en andere netwerken en hun miljoenen gebruikers die de software gebruiken, en waarschijnlijk verbeteringen aangebracht.
• VNU Media kan goedkoop testen wat het effect van een sociaal netwerk is. Is er geld mee te verdienen? Waar hebben de bezoekers behoefte aan? Ze kunnen dus eerst valideren, om daarna eventueel alsnog de keuze te maken toch zelf iets te bouwen.
• Ning sluit al goed aan op andere open software (denk aan koppelingen met LinkedIn en WordPress) en er zitten al heel veel functionaliteiten in. Er is voor de bezoekers dus vanaf de start een relatief lage drempel om mee te doen waardoor VNU snel kan valideren en zich kan focussen op het produceren van content en verdienen van geld.

Eenzelfde taktiek gebruiken CNN en The New York Times door WordPress te gebruiken voor hun weblogs. En Fastcompany door sociaal-netwerk-achtig-CMS Drupal te gebruiken als basis voor hun magazine website. Deze tip geldt dus absoluut niet alleen voor kleine organisaties. Al is het door gebruiksvriendelijke webwinkel software als Magento voor iedereen mogelijk om snel een webshop op te zetten. En vergelijk dan eens de usability van Elektrischescooterwinkel.nl met die van elke zelfgebouwde webshop…

Tot slot: vergeet paketten als Google Analytics en Website Optimizer niet. Ik ken veel voorbeelden van zeer grote websites die Analytics prefereren (zelfs zijn terug-overgestapt) boven een groter en duurder pakket met meer mogelijkheden. Ook hier geldt dat de grootte van Analytics de usability heeft verbeterd, wat door het makkelijkere gebruik weer te vertalen is in betere usability van je eigen website.

2. Gebruikersonderzoek: Creeër een cultuur van goedkoop & veel testen

Ik roep het wel vaker: usability testing hoeft niet duur en ingewikkeld te zijn. Liever niet zelfs: het is jusit belangrijk om vaak en simpel te testen, het liefst zo vroeg mogelijk in het ontwerpproces. Door hier zelf direct bij betrokken te zijn, leer je snel meer over usability en over je doelgroep. Daarnaast zijn de kosten van het verbeteren ook lager, want je ontdekt fouten ook sneller. Naast het zelf uitvoeren van gebruikersonderzoek (trek een collega die niet betrokken is bij het project, achter zijn/haar computer vandaan!) zijn er ook allerhande gratis online tools beschikbaar om het verzamelen van feedback te vergemakkelijken.

Het proces “ontwerpen-testen-verbeteren” snel uitvoeren is wat mij betreft een enorme sleutel tot usability succes. Dit is voor een groot deel afhankelijk van de cultuur in je organisatie: kunnen mensen met snelle feedback omgaan, durven ze erom te vragen, zijn ze bereid om kleine risico’s te nemen door snelle iteraties om uiteindelijk een beter resultaat neer te zetten?

Tools als Silverback en Camtasia zijn simpel en handig om op je computer op te nemen wat een gebruiker doet. Dit is niet per se nodig, maar kan heel nuttig zijn in het overtuigen van mensen van de resultaten van je test: als je iemand 5 minuten met je website ziet worstelen begrijp je dat het een echt probleem is.

Met Usabilla en Kampyle kun je in zeer korte tijd, of juist continu, feedback verzamelen. Een enquête geeft je vooral inspiratie om testen te ontwerpen en nieuwe functionaliteiten te bedenken. Visuele feedback geeft je direct inzicht in probleemgebieden op specifieke pagina’s, en zijn bovendien “sexy” om te communiceren

Wij hebben bij Eduhub recent weer eens een brainstorm-en-teken-sessie gehad met Concept7. Doordat iedereen (ook de content manager, SEO verantwoordelijke en de programmeurs) wordt verwacht permanent mee te denken over usability, kwamen hier veel leuke ideeën uit naar voren. We hebben een systeem waarin het heel makkelijk is om een idee aan te maken. Als we weer eens een multivariate test doen, kijken we in dat systeem voor inspiratie.

3. De Redesign Mythe: Ontwikkel organisch en continue

Auto’s worden over het algemeen niet echt mooier, als je ze gaandeweg aanpast (of “pimpt”). Voor websites geldt het tegenovergestelde: ze worden juist beter door ze stukje bij beetje aan te passen. Als je in plaats daarvan elke 3 jaar een groot redesign uitvoert, leer je niks en word je dus niet beter. Zie ook het artikel over Einstein en de insanity van het redesign.

Eigenlijk kun je het ook altijd aan succesvolle websites zien. Marktplaats, Hyves en Amazon worden niet geroemd om hun estethische schoonheid. Maar ze zijn in de loop der jaren wel degelijk verbeterd, stukje bih beetje op basis van gebruikersfeedback. Geen grote redesigns (al had Hyves recent een facelift), maar aanpassingen die de ego-honger van de gemiddelde marketeer niet stillen. Want dat is het probleem: een groot redesign wordt verkondigd door mensen die zich niet meer verbonden voelen met de huidige vorm van de website, en daarom alles overboord willen gooien en het “verbeteren”. Alle problemen worden op 1 hoop gegooid, en het nieuwe mantra is: “Er komt een redesign aan! Dan wordt alles beter!”. En zelfs in het zeldzame geval dat alles ook echt beter wordt, is niet meer te achterhalen waardoor dat nou komt.

Zo ontstaat ook een redesign-complex: je leert niks, waardoor je gedwongen wordt steeds een alles-of-niets redesign te doen als de site niet meer naar wens presteert… Kijk eens hoe Amazon door de jaren heen zijn winkelwagen knop verbeterde. Steeds kleine aanpassingen, die allemaal ongetwijfeld de conversie hebben verhoogd. Probeer dus de druk te weerstaan om een redesign te doen, en probeer in plaats daarvan de problemen een voor een aan te pakken. Dat is nog goedkoper ook, en bij elke aanpassing is de organisatie weer wat wijzer geworden…

Wat is jouw tip? En zie ik je op eDay?

Ik hoor graag welke usability tips jij nog hebt met het oog op de recessie. Hoe kun je je website verbeteren zonder grote investeringen? Of voor welke overtuigingstechnieken zijn mensen gevoelig in recessie-tijd?

Laat je tip hier achter of Tweet hem. Dan laat ik woensdagavond weten wie het gratis kaartje voor eDay heeft gewonnen. Je kunt dan met een code je online ticket bestellen.

Getweete tips en de winnaar van het ticket voor eDay

Er kwamen 2 tips binnen via Twitter (140 karakters is toch wel kort voor een echte tip kennelijk ;)):

David Vogel:

Mijn recessie-proof usability tip: besteed 80% van je aandacht aan snelle levering en goede customer service en 20% aan de website

Menno Hordijk:

Usability principe één: je zegt het wel maar niet met zoveel woorden. Kijk hoe succesvolle websites (Amazon, Bol, Dell) het doen. Usability principe twee: co-creation – doelgroep aan het stuur zetten bij het strategie-, concept- en ontwerptraject.

En de rest natuurlijk hieronder in de reacties. Ik vind David Vogel’s tip over klantenservice de beste, vooral omdat dat aspect zo ontzettend vaak over het hoofd wordt gezien. En dat terwijl bedrijven als Zappos (net gekocht door Amazon) en Moo.com succesvolle schoolvoorbeelden worden van succes door extreem goede klantenservice. Net even een stap extra doen voor een klant kost vaak niks extra’s, je moet je er alleen op instellen. Bovendien is het net als online usability (ik noem klantenservice maar even offline usability…) niet iets dat je er even bijdoet als eenmalige actie. Je moet het in alles verweven.

Nummer twee (geen troostprijs, behalve eeuwige roem) vind ik Nico, omdat zijn tip heel concreet toepasbaar is en zelfs mijzelf aan het denken zet. Ik roep altijd dat je regelmatig moet testen op een quick & dirty manier, maar simpelweg een schema maken en daarvoor verschillende mensen uitnodigen had ik nog niet bedacht. Ook bij ons krijgt de waan van de dag wel eens de overhand, en een schemaatje kan je met je neus op de tijd-voor-een-nieuwe-test-feiten drukken. Dat moeten we voor Eduhub dus ook maar gaan doen, als extra input kanaal voor website optimizer tests en om recente veranderingen te testen.

Testimonials zijn zeker ondergewaardeerd als conversie-verhogingstool, ik heb al veel cases gelezen (bijv. bij Marketingsherpa) dat testimonials direct conversie verhogen. Lees daarvoor zeker ook Cialdini’s principices eens na.  Zoeklogs worden vaak vergeten,maar vind ik ook overgewaardeerd als verbetertool, ik heb er in de praktijk nog geen heel spectaculaire dingen uitgehaald omdat er toch vaak sprake is van een enorme longtail als je een beetje een stevige site hebt. En dan is het vrij moeilijk om er actie op te ondernemen.

Ben je een developer met frontend aspiraties? Of een frontend held die backend development skills heeft? Wil je aan afwisselende projecten werken binnen één platform waar je grote invloed op hebt? Wil je bij een startup werken die de beste online marketing verenigt met top-usability? En je kantoor delen met andere web-startups en freelancers die je inspireren en scherp houden? Dan verwachten we heel wat van jou…Maar eerst:

Wat je van ons mag verwachten:

– Een zeer prettige werkplek in het centrum van Amsterdam, waar meerdere startups een pand, lief en leed delen.
– 4 directe fulltime collega’s en 3 remote collega’s in België en Roemenië met veel passie en kennis. Je maakt onderdeel uit van een team van 4 ervaren CakePHP developers, en een externe frontend developer.
– Prima arbeidsvoorwaarden incl. lunch, goede groene thee, espresso en reiskostenvergoeding.
– Mogelijkheid om parttime (minimaal 3 dagen) te werken en de rest van je tijd, evt. op ons gezellige kantoor, aan eigen projecten te werken (of te studeren!).
– Mogelijkheid op bedrijfsprestatie-gerelateerde beloning in de vorm van winstdeling, certificaten of opties.
– Eigen budget voor opleidingen en bezoek van congressen in je vakgebied.
– Een zeer leerzame omgeving doordat je naast met ervaren collega’s met een aantal externe SEO- en usability-experts samenwerkt (o.a. die van Usarchy, Gintou, M4M, Concept7).

Bekijk de hele vacature op Eduhub: Frontend + (Cake)PHP web developer.

.

1. Alles eerst zelf doen

Dit is voor mij de nummer 1 regel: doe alles wat je moet doen eerst zelf, en besteed het daarna pas uit. Je hoeft niet overal een goeroe in te worden (juist niet!), maar je moet wel echt weten hoe iets werkt voordat je er geld in gaat steken. Als je niet precies weet hoe (online) PR werkt, of hoe je hoger komt in Google, of hoe affiliate marketing nou zit, waag het dan niet om dat direct uit te besteden. Dan kost het je gegarandeerd teveel geld, omdat je niet weet waar je het aan uitgeeft.

2. Voor alles snel externe kennis halen

Paradoxaal met “alles eerst zelf doen”. Maar: in je eentje leer je gewoon niet snel genoeg. Haal dus vanaf moment 1 externe kennis in huis. En probeer niet maandenlang “aan te klooien” om iets onder de knie te krijgen. Hiervoor mensen inhuren is echter weer te duur, dus haal dit uit je netwerk. Help een ander met iets wat jij kan, dan zal hij jou helpen in zijn specialiteit.

Betrek zulke adviseursvrienden op een zo open mogelijke manier bij je organisatie door ze alles te vertellen (ook over inkomsten, uitgaven, zakelijke beslommeringen, etc.) wat er gebeurt: dan zullen ze zich betrokken voelen en vanuit die betrokkenheid advies geven. Als de tijd rijp is om ergens een extern bureau of freelancer voor in te huren, kun je je adviseursvrienden de second opinion laten geven om te zorgen dat je geen miskopen doet.

3. Zodra het saai wordt: delegeren

Als je een truc eenmaal doorhebt, en het net leuk of alweer saai begint te worden, moet je er meteen mee ophouden. Dan is het namelijk tijd om het aan iemand anders te leren en zelf een nieuwe skill op te pakken. In mijn geval betekende dat een stagiair leren hoe SEO werkt en hem helpen onze klantsuport op te pakken en te verbeteren. Nu nemen we weer een nieuw iemand aan, die een deel van die taken weer van hem overneemt, zodat hij zijn skills op een ander gebied weer kan opschroeven.

En vergeet niet dat je iemand prima wat “minder” werk kunt laten doen, onder zijn kennisniveau. Iedereen moet aanpoten, en we proberen allemaal een tandje bij te schakelen om het “saaie” werk daarna schaalbaar te maken en door te spelen aan de volgende.

4. Zoekmachine optimalisatie is je #1 prioriteit

Als starter is je marketingbudget beperkt of nihil. Het grootste deel van zoekmachine optimalisatie (SEO) is gratis. Een match made in heaven dus. Tel daar nog bij dat grotere bedrijven (zeker in Nederland) hun SEO vaak relatief slecht op orde hebben; dan zie je dat juist hier je kansen liggen.

SEO bestaat uit 3 delen; techniek, content en links. Techniek is een kwestie van een paar startersgidsen lezen en standaardsoftware gebruiken (zie ook het volgende punt). Content is moelijker als startup: probeer dat van derden te betrekken en te verbeteren. En denk aan het inzetten van je (online) netwerk om links te krijgen.

Zoekmachine optimalisatie is een “enabler” en een “groei versneller”, of hoe je het ook wilt noemen. Als je hierin vroeg en veel investeert, pluk je daar later grotere vruchten van dan van welke andere investering in een vroeg stadium dan ook.

5. Open source is geen overweging

Ook dit gaat misschien iets breder dan online marketing, maar toch: Open Source is een must. Ik durf te beweren dat de gemiddelde kwaliteit van websites die gebaseerd zijn op Open Source software hoger ligt dan die op gesloten en/of eigengemaakte software . Dat heeft niks te maken met dat het een beter is dan het ander, en alles met de”mindset” die de keuze met zich meebrengt. Door Open Source als basis te nemen, krijg je meer de neiging om naar bestaande oplossingen te zoeken en die naar je wensen aan te passen, i.p.v. het wiel opnieuw uit te vinden. Ook is het in de meeste gevallen goedkoper en heb je meer keuze voor ontwikkelaars in lage-lonen-landen.

Eduhub is bijvoorbeeld gebaseerd op het PHP framework CakePHP, sinds kort aangevuld met weblog software WordPress. Dat heeft ons een hoop ontwikkeltijd bespaard, en functionaliteiten opgeleverd die we letterlijk binnen een paar uur konden lanceren in simpele varianten. Die passen we dan later aan (als blijkt dat de functionaliteit geld oplevert) aan onze specifiekere wensen en kwaliteitseisen.

Vanuit marketingperspectief is de waarde van Open Source dat je als starter veel gestandaardiseerde, door 1000en ontwikkelde ontwikkelaars gemaakte, tools in handen krijgt. Denk aan voorbeelden als standaard RSS support in CakePHP, de social media plugins in WordPress, om nog te zijgen over de betere technische SEO van de meeste Open Source software.

6. Partnerschappen maken je groot

Jij bent klein en groot. Dus: zorg dat je met ze samenwerkt. Jij kunt vast iets waar zij behoefte aan hebben, dus bied ze dat gratis of op basis van winstdeling aan. Eduhub heeft een aantal grote mediapartners die de gespecialiseerde content gebruiken die wij verzamelen. Wij profiteren van hun bekende namen, zij van onze specialistische content en kennis.

Probeer vanaf het eerste moment aan te haken bij bekende partijen, hoe klein of onbeduidend de samenwerking ook lijkt. Een toekomstige klant laat zich een stuk makkelijker overtuigen als je kennelijk met een grote jongen samenwerkt. Het doet er in eerste instantie niet eens toe of die samenwerking ook daadwerkelijk invloed op je product heeft, het gaat om de uitstraling.

Je eerste klanten zijn trouwens ook heel waardevolle partners. Kijk of zij naar je kunnen verwijzen, doe wat voor hen terug in de vorm van gratis dienstverlening of producten (die je wellicht in dit vroege stadium toch nog niet voor geld had kunnen slijten). Misschien kun je iets gedaan krijgen door klanten wat te laten zien van je toekomstplannen, zodat zij erop in kunnen spelen. Een sneak preview waarmee zij een voorsprong op hun concurrenten kunnen halen. Of iets dat je een klant “exclusief” geeft waardoor zijn grote concurrent dat een jaar lang niet meer kan krijgen. En natuurlijk niet vergeten de gunst terug te vragen in de vorm van aen vermelding van een link of een nieuwsbericht op hun site waar jouw geloofwaardigheid van omhoog gaat…

7. Investeer in verbeteren i.p.v. vernieuwen

In plaats van als een gek nieuwe functionaliteiten aan je product toe te voegen, is het vaak beter om de bestaande dingen te verbeteren. Je gelimiteerde resources raken verdund als je meer verschillende functionaliteiten moet onderhouden. Dat zal ervoor zorgen dat je kwaliteit achteruit gaat, en je uiteindelijk instort.

Probeer daarom een minimale functionaliteiten-set te vinden waar je product mee “kan werken”, en ga daar de hort mee op. Zodra je feedback van gebruikers en andere stakeholders of adviseurs krijgt, geef dan de voorrang aan die feedback te verwerken boven het ontwikkelen van nieuwe dingen. Dit is voor startende ondernemers erg moeilijk heb ik gemerkt, omdat je in je hoofd vaak al 3 stappen verder bent dan de realiteit. Daardoor heb je het gevoel dat je constant achterloopt en je dat eerst moet inhalen voordat je een pas op de plaats kunt maken om aan de kwaliteit te werken. Je gebruikers hebben echter geen last van die 3 nog te maken stappen, maar wel van die 20% ontbrekende usability in het huidige (beperkte) product.

Versie 1.0 van Eduhub was in maart 2008 qua HTML helemaal klaar, maar is pas afgelopen week gelanceerd. In de tussentijd zijn er allerlei dingen ontwikkeld die niet in het originele ontwerp zaten, en hebben we veel dingen aangepast die we eerder anders hadden gebouwd. Daardoor hebben we een (voor een startup) heel goed functionerende maar simpele site, waar we nu met vertrouwen onze volgende 3 stappen kunnen zetten. Of liever gezet: onze volgende stap, want in de tussentijd zullen stappen 2 en 3 wel weer vertraagd worden vanwege voortschrijdend inzicht.

8. Uitsmijter: Schaalbaarheid is flauwekul

Denk je dat je servers het niet aankunnen als je 10.000 bezoekers per dag krijgt? Of dat het niet rendabel is om in je eigen kostbare tijd links aan te vragen? Of dat het schrijven van goede content te tijdrovend is omdat je toch maar een paar paginaatjes zult kunnen produceren? Of dat het handmatig opmaken en versturen van facturen onhandig en tijdverspillend is? Of dat het maken van handmatige exports uit je database om partners van data te voorzien eigenlijk veel efficiënter kan met wat software op maat? Reken maar! Maar dat zijn allemaal nepproblemen die pas een echt probleem worden, als je al enige schaal hebt bereikt. En als je dat hebt bereikt, ben je al gelukkig want dan heb je kennelijk een eerste fase overleefd. Dus neem dat “verlies” totdat de schaalbaarheid echt nodig is. Tot die tijd zul je af en toe gewoon tijd verspillen om iets te leren. Of lagere kwaliteit bieden dan je in je hart zou willen. Schaalbaarheid is geen enabler van groei; het is een gevolg van groei die je met de echte enablers bereikt. Maar daar moet ik een ander keertje maar eens over schrijven denk ik.

Jouw tip voor starters, maar eigenlijk voor iedereen?

Welke tips kun jij starters geven? Wat zijn middelen, methodes en tools die goedkoop zijn maar je (online) business toch vooruit kunnen brengen? Ik hoop dat je wat met mijn tips kunt, en hoor graag de jouwe. Verder heb ik Jeff Bezos van Amazon wel eens iets horen vertellen over hun start en het “geheim” van hun continue groei. Een sleutelwoord: Frugality. Ik kende het woord niet, maar toen ik het opzocht voelde ik dat dat precies is wat startups nodig hebben, wat in mijn bloed zit, maar wat ook grotere bedrijven écht succesvol maakt.

Omdat ik ook een klein aandeeltje heb gehad in het redesign, en omdat er moeilijk een interessantere (en grotere) case te bedenken is, wil ik wat achtergronden met jullie delen. Ik wil het niet teveel hebben over welk kleurtje anders en welk randje ronder is, maar juist over hoe dit alles tot stand is gekomen en welke overwegingen er ten grondslag liggen aan het nieuwe design.

2007: kun je een usability reviewtje doen?

In juli 2007 werd ik gevraagd om een usability review van Hyves te maken. Ik zag de bui al hangen (en mijn opdrachtgever Floris ook) en stelde voor om in anderhalve dag de hoofdpunten op een rij te zetten. Als ik een “normale” review zou doen, zouden er vast 1001 todo’s en tips uitkomen, en daar zaten we beiden niet op te wachten. Hiernaast vind je de inhoudsopgave van wat ik uiteindelijk opleverde, en dit stond in de inleiding:

Het bleek tijdens de review moeilijk op een gedetailleerd niveau problemen aan te kaarten. Dit komt doordat de site relatief veel  globale problemen kent, die liggen in de manier waarop de site is opgebouwd. Om de review zo nuttig en toepasbaar mogelijk te houden, is daarom vooral gefocust op deze globale problemen, in plaats van details.
De uitdaging voor Hyves zit in stuk voor stuk de flows van afzonderlijke scenario’s te evalueren en te optimaliseren aan de hand van nieuwe design patterns. Daarnaast is in deze review relatief veel aandacht besteed aan functionaliteit die toegevoegd zou worden om nieuwe gebruikers te ondersteunen.

We need help!

Al vrij snel haalde ik vriend en über-interaction-designer Anton Bensdorp van interactie-ontwerp-bureau UltraFris (die slim zijn site heeft omgedoopt in Hyves Redesign stijl) erbij. Vooral om snel tot concrete verbeteringen te komen, en om snel alle ideeën die we hadden te gaan ontwerpen om ze te testen.  Daarbij lag de focus op het maken van design patters: terugkerende interface elementen die overal hetzelfde (en beter!) moesten worden.

Er zijn zonder overdrijven honderden kleine en grotere interactie ontwerpen gemaakt van elk menuutje, elk formulier en elke pagina template. De eerste paar maanden waren we vooral veel met zijn drieën aan’t overleggen en brainstormen over de fundamenten van een eventueel redesign, daarna haakte ik af en waren zij met het interne team bezig het daadwerkelijk waar te maken. Later kwam Bastiaan van SuperInteractive (die Usarchy’s WordPress implementatie heeft gedaan) er ook bij, om het HTML+CSS+Javascript vorm te geven samen met de technische afdeling van Hyves. Dat traject heeft dus nog zo’n anderhalf jaar geduurd, maar zoals je straks leest gebeurde er in die tijd genoeg.

Iets wat bij Hyves al heel normaal was, zijn ze nog meer gaan doen: interne usertests met de “Angels“. Dat zijn de dames (geen heren, voor zover ik me herinner…) die support verlenen aan de 8 miljoen gebruikers. Als er een knopje verschuift of een menuutje van naam verandert, krijgen de Angels hier in no-time een berg mailtjes over. Zij voelen dus op hun klompen aan wat wel en niet “kan”. En vaak zat kwam Floris met een door ons als geniaal bestempelde oplossing terug met het bericht: “Ze zeiden: Hoe kom je daaaar nou bij, wat een onzin!”. Dan waren we dus te ver doorgeschoten in onze eigen usability wereld, en vonden de Hyvers het niet goed genoeg.

Redesign is de slagroom, niet de taart

Het afgelopen jaar zijn er min of meer stiekem al allerlei dingen aangepast in het ontwerp van de site. Zo werd al eens de hele foto uploader aangepakt en de diverse editors om berichten e.d. te schrijven opgefrist. Anton van Ultrafris wat ondertussen aan een structuur bezig om het redesign mogelijk te maken. Het interactie ontwerp kent twee grote uitdagingen; die van constante verandering, en van de schaalgrootte van Hyves.Ik stelde Anton hierover een paar vragen:

Hoe ging de verandering van ad-hoc aanpassingen naar het “grote redesign”?

Anton: Aan de ene kant wil Hyves features zo snel mogelijk online zetten voor de gebruikers. Features werden dan rechtstreeks gebouwd aan de hand van de wireframes om later nog verder uitgewerkt te worden. Dit proces wilden we niet vertragen, omdat snelle verbeteringen n.a.v. gebruikersfeedback heel belangrijk zijn voor Hyves.

Aan de andere kant willen we dat features hun beste plek krijgen. Maar ja, In een systeem wat constant verandert is dit vrij lastig; je probeert te voorkomen dat je een feature op een plek neerzet waarvan je weet dat die plek er over 3 maanden niet meer is.

Hoe heb je dat aangepakt?

Anton: Het is vooral belangrijk om te weten waar je vandaan komt, dus inventariseren hoe de huidige functionaliteiten en pagina’s samenhangen. Pas daarna kun je dingen anders gaan indelen om ze een betere plek te geven. Bedenk dat Hyves uit letterlijk honderden templates bestaat, maar dat er binnen templates ook weer honderden functionaliteiten zijn die worden hergebruikt.

Om dit te kunnen overzien hebben we een grondige analyse gemaakt van de oorspronkelijke site. Dit hebben we opgedeeld in ‘content-systemen’: bijvoorbeeld het foto systeem of het blog systeem. Deze zijn uiteindelijk samen gekomen in een sitemap van de situatie op dat moment en een sitemap waar we op uit wouden komen. Hier zie je hem, helaas niet in detail want er zitten nog veel dingen in die nog niet voor publieke consumptie geschikt zijn:

Nieuwe sitemap van alle templates van Hyves

OK, de bekende sitemaps en wireframes aangevuld met jullie “systemen”, kun je die iets meer uitleggen?

Een typisch overal-voorkomend content-type op Hyves...

Anton: Een goed voorbeeld zijn foto’s. Op de meeste sites komt een foto maar op een of twee plaatsen voor. Bij Hyves is dat anders. Foto’s kunnen voorkomen op je profiel, in de buzz maar ook op de publieke homepage of de fotopijler. Om het nog iets complexer te maken kan een foto ook een onderdeel zijn van een blogpost, een tip of bijvoorbeeld een krabbel.

Om dit in kaart te brengen hebben we ‘content systemen’ bedacht. Een content-systeem kan je zien als een exclusieve flowchart voor een content-type. Aan de hand hiervan zijn we gaan kijken hoe een content type op al die verschillende plaatsen gebruikt werd. Zo kregen wij meer feeling met de site en werd het voor ons mogelijk om de verschillende content-systemen op elkaar af te stemmen.

En hoe ben je vanuit die sitemap en content-systemen dan weer naar wireframes gegaan?

Anton: Zoals je waarschijnlijk al voelt, kun je niet zomaar ergens beginnen, een pagina volledig uitwerken en naar de volgende gaan. We hadden overzicht nodig. Om dit probleem aan te pakken zijn we tegelijkertijd vanuit micro en macro niveau aan de slag gegaan. Hiervoor hebben we een simpele applicatie ontwikeld waarin we elementen en pagina’s konden invoeren. Dit was erg handig omdat we zo konden zien op welke pagina’s een element voorkwam en omgekeerd.

Van “onderaf”: we zijn bezig gegaan met onderdelen die niet altijd begrepen werden en die ons dwars zaten. Voor dit soort onderdelen (vaak een formulier of een specfieke interactie om iets te delen) zijn we in detail varianten gaan maken. Deze werden getest en besproken. Hiermee kregen wij een idee over de vorm en inhoud van de elementen.

Van “bovenaf”: dit zijn wireframes geworden die bestonden uit placeholders. Zonder teveel in detail te kunnen treden werd hierin verteld welke ellementen waar op de pagina’s kwamen te staan. Uiteindelijk werd het een invuloefening waarin deze deliverables (het overzicht van elementen, de sitemaps en de niet-gedetailleerde wireframes) bij elkaar kwamen. Nadat we al die maanden met losse stukjes bezig waren was het heel bijzonder om al die stukjes in een geheel te zien passen. bij elkaar kwamen.

Wireframe zonder details

Wireframe later ingevuld met details

Wat vind jij?

Ondanks mijn kennis over dit project, en de extra input van Hyves en Anton, merk ik dat het lastig is om het goed in kaart te brengen achteraf. Ik hoop dat je toch een beetje een beeld hebt gekregen van hoe het is aangepakt. Afhankelijk van de reacties op dit artikel, maken we er ook nog eentje over het visueel ontwerp en de frondend ontwikkeling in HTML, CSS en JavaScript.

Ik ben natuurlijk benieuwd naar jouw mening over het redesign. Maar zeker ook naar je vragen over het proces, want dat vind ik eerlijk gezegd nog interessanter. En mocht je nou denken dat je het beter kan, dan hebben ze nog wel wat vacatures opensaan voor een Information architect, een Front end developer en een User Interface Designer

Marco linkt ook naar de vorige kermissen en de nodige uitleg over het hoe en waarom. Hier vind je ook een hoop door de tag over de blogkermis te lezen.

Ik beloof plechtig dat ik ook zelf weer meedoe aan deze kermis, dus voor 7 juli  zal ook ik een stuk inleveren. Het thema is trouwens “Online marketing voor ondernemers”, dus je kunt er alle kanten mee op. Ik denk dat ik me focus op tips voor usability en SEO vanuit het ondernemersperspectief in de recessie. Hoor graag of jij ook meedoet!