VIB

Genetisch-onderzoek-bij-hersenaandoening--wijst-op-overactief-‘ionenkanaal’-

Manon Van Nuffel — Wed, 17 Jun 2020 15:51:35 GMT

Title: Genetisch onderzoek bij hersenaandoening wijst op overactief ‘ionenkanaal’

Page Content Zone 1: Genetisch onderzoek bij verschillende mensen met een ontwikkelings- en epileptische hersenaandoening wijzen op de betrokkenheid van een welbepaald ionenkanaal, een eiwit dat in het membraan van onze cellen een doorgang vormt voor geladen moleculen. Onderzoekers hebben nu opgehelderd dat twee onafhankelijke genetische wijzingen dit ionenkanaal overactief en overgevoelig maken. Het is een belangrijke stap in het ontrafelen van de oorzaak van de symptomen bij patiënten.

Ontwikkelings- en epileptische encefalopathieën zijn een groep van aandoeningen die gepaard gaan met epileptische aanvallen en een verstandelijke beperking. Genetische analyse wees op de betrokkenheid van een ionenkanaal genaamd TRPM3. Ionenkanalen zijn eiwitten die zich in het celmembraan bevinden en als kanaaltjes fungeren voor welbepaalde geladen moleculen. Zo kunnen ze, wanneer ze openen, een elektrisch signaal veroorzaken in de cel. TRPM3 wordt geactiveerd door warmte en bepaalde boodschapperstoffen in de hersenen, en speelt een rol bij het gewaar worden van gevaarlijke warmte (bijvoorbeeld als we ons verbranden) maar ook van pijn bij ontstekingen.

"Bij negen personen met een diagnose van ontwikkelings- en epileptische encefalopathie werden na DNA-analyse twee fouten teruggevonden in het gen voor het ionenkanaal TRPM3", legt Prof. Thomas Voets (VIB-KU Leuven) uit. Hij is gespecialiseerd in onderzoek naar ionenkanalen en hun rol in de detectie van pijn en hitte. "Het was nog steeds een raadsel hoe de twee genetische wijzigingen de werking van het ionenkanaal beïnvloedden, en daardoor intellectuele achterstand en epileptische aanvallen konden veroorzaken."

Een overactief kanaal

Samen met Prof. Joris Vriens (KU Leuven) en hun team van het Laboratorium voor Ionenkanaalonderzoek konden de wetenschappers aantonen dat de genetische wijzigingen inderdaad de activering van het TRPM3-kanaal beïnvloeden.

“Naast de epileptische aanvallen en de verstandelijke beperking, bleek dat een aantal patiënten een abnormale gevoeligheid aan hitte en pijn hadden. Dit was al een eerste hint dat de functie van het betrokken ionenkanaal veranderd was,” zegt Vriens.

De wetenschappers toonden aan dat deze twee genetische wijzigingen inderdaad een aanzienlijke toename in kanaalactiviteit veroorzaakten, zowel met als zonder stimulatie. Eén van de twee wijzigingen zorgde er zelfs voor dat het kanaal minder gevoeligheid werd voor een anti-epileptisch geneesmiddel.

Voets: “De twee onafhankelijke wijzigingen in het TRPM3-gen veranderen de werking van het ionenkanaal. Hoewel de individuele effecten van de genetische wijzigingen verschillen, kunnen we zeggen dat ze alle twee de activiteit versterken en verhogen.”

”Deze twee mutaties bevestigen ook voor het eerst onze hypothese dat TRPM3 een belangrijke pijnreceptor is bij mensen,” aldus Vriens. “Deze verhoogde kanaalactiviteit ligt mogelijk aan de basis van de epileptische aanvallen en neurologische symptomen die de patiënten ervaren.”

Publicatie

Gain of channel function and modified gating properties in TRPM3 mutants causing intellectual disability and epilepsy, Van Hoeymissen, Held et al. eLife 2020

Vragen

Een doorbraak in onderzoek betekent niet hetzelfde als een doorbraak in de geneeskunde. De verwezenlijkingen van VIB-onderzoekers kunnen de basis vormen voor nieuwe therapieën, maar het ontwikkelingstraject neemt nog jaren in beslag. Dit kan veel vragen oproepen. Daarom vragen we u om in uw reportage of artikel te verwijzen naar het e-mailadres dat VIB hiervoor ter beschikking stelt. Iedereen kan er met vragen omtrent dit en ander medisch gericht onderzoek terecht: patienteninfo@vib.be.

Darmmicroben-spelen-een-cruciale-rol-in-darmkanker

Manon Van Nuffel — Mon, 15 Jun 2020 11:19:29 GMT

Title: Darmmicroben spelen een cruciale rol in darmkanker

Page Content Zone 1: Een gezamenlijke studie door onderzoeksgroepen van het VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek en de Universiteit Gent bracht een nieuw mechanisme aan het licht dat darmkanker veroorzaakt. De onderzoekers ontdekten dat abnormale expressie van het eiwit Zeb2 de integriteit van de darmwand of 'epitheel' aantast. Dit epitheel functioneert normaal gesproken als een barrière om infiltratie door darmmicroben te voorkomen. Zeb2 ondermijnt deze barrière waardoor infiltrerende bacteriën ontstekingen veroorzaken die de progressie van kanker stimuleren. De wetenschappers toonden ook aan dat het manipuleren van het immuunsysteem of het verwijderen van de darmbacteriën de ontwikkeling van kanker kan voorkomen. Deze bevindingen kunnen leiden tot nieuwe behandelingsmogelijkheden en worden gepubliceerd in het toonaangevende tijdschrift Nature Cancer.

Darmkanker

Colorectale kanker is de derde meest voorkomende en vierde meest dodelijke vorm van kanker. Helaas hebben antikankertherapieën, waaronder immunotherapie, een relatief lage effectiviteit bij dikke darmkanker. Naast genetische factoren verhogen omgevingsfactoren die verband houden met een westerse levensstijl (zoals voeding, obesitas, en een zittende levensstijl) ook het risico op het ontwikkelen van dikke darmkanker.

De ziekte ontstaat in de epitheelcellen die de darmen bekleden. Deze ‘barrière’ cellen stapelen mutaties op en krijgen na verloop van tijd kwaadaardige eigenschappen. Een beter begrip van de moleculaire mechanismen die verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van colorectale kanker is essentieel om nieuwe therapieën te ontwikkelen om deze dodelijke ziekte effectief te bestrijden.

Een nieuwe oorzaak voor darmkanker

Een samenwerking tussen de onderzoeksgroepen van prof. Geert van Loo, prof. Lars Vereecke, en prof. Geert Berx identificeerde het eiwit Zeb2 als mogelijke oorzaak van darmkanker. Ze toonden aan dat de abnormale expressie van dit eiwit in epitheelcellen van de darm bij muizen colorectale kanker kan veroorzaken.

Zeb2 destabiliseert de integriteit van de darmbarrière waardoor bacteriën het weefsel kunnen binnendringen en ontstekingsreacties kunnen veroorzaken. Dit veroorzaakt een abnormale deling van epitheelcellen, wat uiteindelijk leidt tot de ontwikkeling van kwaadaardige darmtumoren. Belangrijk is dat kon worden aangetoond dat behandeling van de muizen met breedspectrum-antibiotica om de darmbacteriën te doden, of het kweken van de muizen in volledig steriele omstandigheden, de ontwikkeling van kanker volledig voorkomt.

Prof. Geert Berx (CRIG/UGent): “We bestuderen de moleculaire mechanismen die weefselinvasie en metastase reguleren bij verschillende soorten kanker. We wisten dat Zeb2 een moleculair proces reguleert waardoor kankercellen invasieve eigenschappen kunnen verwerven, wat resulteert in kwaadaardige ziekteprogressie. Door transgene muizen te gebruiken die Zeb2 tot expressie brengen, kunnen we dit proces bestuderen in specifieke weefsels, waaronder ook de darm. Onze studie toont aan dat Zeb2 de epitheelcellen van de darmwand herprogrammeert waardoor het zijn barrierefunctie verliest en bacteriën kunnen binnendringen in het weefsel. Hierdoor ontstaan ontstekingen die tot tumorontwikkeling kunnen leiden. ”

Prof. Lars Vereecke (VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek/CRIG): “Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de microben in onze darmen een centrale rol spelen bij de menselijke gezondheid en het ontstaan van ziekten. Veel ziekten gaan gepaard met duidelijke verschuivingen in de samenstelling van het microbioom, waaronder ook dikke darmkanker. Om te bewijzen dat veranderingen in het microbioom bijdragen aan de ziekte, zijn functionele studies bij muizen vereist. Onlangs hebben we de eerste Belgische kiemvrije muisfaciliteit opgericht aan de Universiteit Gent, waar we muizen in volledig steriele omstandigheden grootbrengen. Hiermee konden we bewijzen dat het verwijderen van alle darmmicroben de ontwikkeling van dikke darmkanker in muizen voorkomt. Bovendien konden we aantonen dat we door de activiteit van specifieke immuun cellen te moduleren ook de ontwikkeling van kanker kunnen onderdrukken. Samen tonen deze bevindingen aan dat complexe immuun-microbioom-interacties bijdragen aan de ontwikkeling van colorectale kanker. ”

Nieuwe therapieën

Het nieuwe Zeb2-muismodel voor colorectale kanker is een uniek hulpmiddel om tumor-immuun-microbe-interacties te bestuderen, wat erg handig is bij het zoeken naar nieuwe therapieën gericht tegen colorectale kanker. Omdat de ontwikkeling van kanker bij deze muizen microbioom-afhankelijk is, vormen kiemvrije Zeb2-muizen een uniek preklinisch platform voor microbioom-onderzoek, dit om kanker bevorderende microben te identificeren, maar ook om nieuwe op microbioom gebaseerde therapieën te testen met de bedoeling colorectale kanker te voorkomen of te behandelen.

Prof. Geert van Loo (VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek/CRIG): “We identificeerden een ziekteverwekkend mechanisme met behulp van een nieuw muismodel, maar bevestigden ook abnormale Zeb2 expressie in menselijke colorectale tumorcellen, wat de klinische betekenis van ons model voor menselijke patiënten onderstreept. Onze resultaten zijn belangrijk vanuit wetenschappelijk oogpunt omdat ze ons helpen begrijpen waarom en hoe colorectale kanker zich ontwikkelt. Maar deze kennis heeft ook therapeutische implicaties en suggereert dat het manipuleren van het microbioom of het onderdrukken van specifieke immuun componenten effectieve strategieën kunnen zijn voor het ontwikkelen van nieuwe behandelingsopties voor darmkanker. ”

Financiering

Het onderzoek werd ondersteund door VIB, het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen, de Stichting tegen Kanker, Kom op tegen Kanker, en het Kankeronderzoeksinstituut Gent (CRIG). De Gentse kiemvrije muisfaciliteit wordt gefinancierd door het innovatiefonds van het UZ Gent en VIB.

Publicatie

Slowicka, Petta. et al. Zeb2 drives invasive and microbiota-dependent colon carcinoma. Nature Cancer, 2020.

Vragen

Nieuwe antivirale benadering voor influenza en Zika

Karolien Mathijs — Fri, 05 Jun 2020 12:25:03 GMT

Title: Nieuwe antivirale benadering voor influenza en Zika

Page Content Zone 1:

Leuvense onderzoekers hebben een nieuwe aanpak bedacht om het influenza A- en Zika-virus te bestrijden. Met behulp van zelf ontworpen eiwitklonters die interageren met bepaalde eiwitregio’s van het virus, remmen ze de virusreplicatie af.

Eiwitten kunnen op bijzondere manieren samenklitten. Denk maar aan zijde, een natuurlijk product dat helemaal bestaat uit eiwitvezels. Ook wanneer eiwitten niet goed gevouwen worden kunnen ze ophopen en op die manier geïnactiveerd worden.

Dat verschijnsel inspireerde Frederic Rousseau en Joost Schymkowitz (VIB-KU Leuven), twee experten in eiwitinteracties, bij de ontwikkeling van hun zogenaamde Pept-in technologie. Die laat toe om stukjes eiwit te identificeren die op een heel specifieke manier andere eiwitten kunnen doen samenklitten en inactiveren. De technologie werd eerder al ingezet om bacteriën te bestrijden en zelfs om tumorgroei af te remmen, maar blijkt nu ook een interessante piste te zijn om virale eiwitten lam te leggen.

Schymkowitz en Rousseau ontwierpen samen met hun team twee pept-ins die coderen voor een virus-specifiek aggregatiegevoelig gebied in eiwitten van het influenza A of het Zika-virus. In samenwerking met Xavier Saelens (VIB-UGent) en Johan Neyts (KU Leuven) testten ze de antivirale eigenschappen van hun zogenaamde synthetische amyloïden.

"We ontdekten dat elk amyloïde de vermenigvuldiging van het doelwitvirus kon verstoren", legt Emiel Michiels uit, doctoraatsstudent in het labo van Schymkowitz en Rousseau. De effecten bleken ook specifiek te zijn: “We zien dat ons synthetische amyloïde tegen influenza A zich ophoopt op de plaats van infectie en de virusreplicatie bij muizen verstoort. Het amyloïde bindt zich aan het virale doeleiwit, waardoor het eiwit gedwongen wordt een conformatie aan te nemen waarin het niet langer actief kan zijn. Maar dit effect is heel specifiek: zo heeft hetzelfde pept-in molecule geen effect op het influenza B virus.”

De veelbelovende resultaten zijn ook een opsteker voor spin-off bedrijf Aelin Therapeutics, dat er in 2017 in een mum van tijd in slaagde meer dan 27 miljoen aan investeringen aan te trekken om de onderzoeksresultaten van Schymkowitz en Rousseau om te zetten in therapieën.

----

Publication

Reverse engineering synthetic antiviral amyloids, Michiels et al. 2020, Nature Communications

Vragen

ALS-en-frontaalkwabdementie-vroegtijdig-op-het-spoor

Manon Van Nuffel — Tue, 02 Jun 2020 14:57:48 GMT

Title: ALS en frontaalkwabdementie vroegtijdig op het spoor

Page Content Zone 1:

Genetische wijzigingen in het C9orf72-gen worden in verband gebracht met de hersenziektes frontotemporale dementie en ALS. Onderzoekers verbonden aan VIB, KU Leuven en UZ Leuven melden nu in het vakblad JAMA Neurology dat een specifieke type PET-scan hersenveranderingen kan waarnemen bij mensen met een gewijzigd C9orf72-gen, nog vooraleer ze ziek worden. Volgens prof. Philip Van Damme, die aan het hoofd staat van het onderzoeksteam, suggereert dit dat de beeldvormingstechniek vroege veranderingen kan waarnemen jaren voordat de ziekte begint.

C9orf72 mutaties veroorzaken frontaalkwabdementie en ALS

Genwijzigingen of mutaties in C9orf72 zijn de meest voorkomende oorzaak van erfelijke frontotemporale dementie en amyotrofe laterale sclerose, beter bekend als ALS.

Bij ALS sterven zogenaamde motorneuronen (zenuwcellen die de spieren aansturen) steeds verder af, met als gevolg dat de spieren zelf ook gaandeweg verzwakken. De meerderheid van de ALS-patiënten sterft binnen de twee tot vijf jaar na de eerste symptomen. Ongeveer de helft van alle patiënten vertoont ook niet-motorische symptomen.

Frontotemporale dementie of FTD is, na de ziekte van Alzheimer, de meest voorkomende vorm van dementie op jonge leeftijd. Bij FTD sterven de zenuwcellen in de frontale en temporale kwabben van de hersenen af, wat leidt tot veranderingen in zowel cognitie (bijv. taal of uitvoerende functies) als gedrag (bijv. apathie).

De ontdekking dat genetische wijzigingen ter hoogte van het zogenaamde C9orf72 gen de belangrijkste oorzaak vormen van zowel ALS als FTD bewijst dat beide aandoeningen twee uitersten vormen van hetzelfde continuüm.

“Een C9orf72-genmutatie is de meest voorkomende oorzaak van zowel erfelijke ALS als FTD,” zegt Van Damme. “Maar de mutatie gaat gepaard met een extreem variabel klinisch fenotype, en lijkt bovendien niet altijd de ziekte te veroorzaken.” Dit doet vermoeden dat er meerdere factoren zijn die het ziekteproces kunnen beïnvloeden, in positieve of negatieve zin. Deze factoren zouden natuurlijk interessante therapeutische doelwitten zijn.

Mensen die drager zijn van deze specifieke genetische wijziging in het C9orf72-gen vormen een erg interessante groep voor onderzoek, aangezien velen onder hen toekomstige patiënten zijn, legt Van Damme uit: “Het bestuderen van presymptomatische individuen biedt enorme mogelijkheden om jet ziekteproces van leeftijdsgebonden neurodegeneratieve ziekten beter te begrijpen.”

FDG-PET als vroege bio-merker voor veranderingen in de hersenen

In hun nieuwe studie bestudeerde Joke De Vocht van het team van Van Damme in Leuven (afdeling Neurologie UZ Leuven, Laboratorium voor Neurobiologie aan het VIB Centrum voor Hersenonderzoek) de presymptomatische ziektefase bij dragers van een C9orf72-genmutatie, met behulp van geavanceerde time-of-flight 18F FDG-PET MR-beeldvorming. “Met deze beeldvorming kunnen we veranderingen op individueel niveau identificeren, nog vooraleer de eerste tekenen van de ziekte opduiken,” legt De Vocht uit.

Die doorbraak is erg belangrijk volgens Van Damme en De Vocht, omdat er nu ook potentiele nieuwe behandelstrategieën in ontwikkeling zijn die de ziekte zouden kunnen vertragen of zelfs voorkomen: "Onze bevindingen suggereren dat FDG-PET een vroege en gevoelige bio-merker kan zijn, die uiteindelijk kan helpen bepalen wanneer het het meest opportuun is om in te grijpen met preventieve behandelingen."

Publicatie

Use of Multimodal Imaging and Clinical Biomarkers in Presymptomatic Carriers of C9orf72 Repeat Expansion, De Vocht et al., JAMA Neurology 2020

Vragen

VIB-veldproef-met-maïsvariëteit-moet-droogtetolerantie-in-de-praktijk-nagaan

Manon Van Nuffel — Thu, 14 May 2020 06:05:31 GMT

Title: VIB-veldproef met maïsvariëteit moet droogtetolerantie in de praktijk nagaan

Page Content Zone 1: Gent, 14 mei 2020. VIB-onderzoekers onder leiding van Dr Hilde Nelissen en Prof Dirk Inzé starten vandaag een veldproef met een maïsvariëteit die beter aangepast is aan de droogte.

De opwarming van de aarde laat zich ook in België overduidelijk voelen. 2018 was uitzonderlijk warm en droog en ook de zomer van 2019 brak heel wat weerrecords, met temperaturen boven de 40 graden en een oplopend neerslagtekort. Volgens het KMI staat 2020 nu al op de lijst van jaren met langdurige droogte, en we zijn nog maar aan het begin van het groeiseizoen. België valt in de categorie van landen met ‘hoge waterschaarste’ en daarmee behoren we tot de droogste regio's van Europa.

Deze extreme condities hebben ervoor gezorgd dat de voorbije jaren erkend werden als landbouwramp waardoor landbouwsubsidies vrijkwamen als financieel opvangnet voor de landbouwbedrijven die hun opbrengst zien kelderen door de droogte. Deze economische gevolgen, samen met de groeiende vraag naar lokale, duurzame agrarische producten, vragen om aanpassingen. De noodzakelijke transitie naar een klimaat-aangepaste landbouw omvat, naast het toepassen van nieuwe technieken en een beter beheer van de bodem, ook de teelt van robuuste, meer droogtebestendige gewassen.

De maïsvariëteiten die nu in het veld zullen worden uitgetest gaven veelbelovende resultaten in de serre. De planten maken grotere hoeveelheden van een groeiregulerend eiwit aan. Ze groeien beter in normale omstandigheden en geven een opmerkelijke opbrengstverhoging bij droogte, althans in een serre. Met deze veldproef willen de onderzoekers nagaan of deze positieve effecten ook behouden blijven onder normale teeltomstandigheden. De veldproef wordt uitgevoerd in samenwerking met het ILVO dat jarenlange ervaring heeft met landbouwkundig veldonderzoek.

De maïs in de nu opgestarte driejarige veldproef is nog gebaseerd op intussen ‘klassieke’ gentechnologie. De toelating voor de proef werd verleend door de federale ministers van Volksgezondheid, Landbouw en Leefmilieu, op basis van een gunstig advies van de Adviesraad voor Bioveiligheid. De onderzoekers zijn ondertussen naarstig op zoek naar mogelijkheden om de vereiste verhoogde niveaus van de groeiregulator ook te verkrijgen door ‘genome editing’. Genome editing – of genoombewerking – is een nieuwe veredelingsmethode die toelaat om zeer gericht en veel sneller dan de klassieke veredelingsmethoden, genen aan te passen. Deze nieuwe veredelingsmethode is een belangrijke sleutel in de aanpak van landbouwkundige problemen die door middel van het verbeteren van gewassen kunnen worden verholpen.

VIB-zet-zich-in-voor-COVID-19-tests

Manon Van Nuffel — Wed, 06 May 2020 08:18:26 GMT

Title: VIB zet zich in voor COVID-19 tests

Page Content Zone 1: Onder begeleiding van een interne taskforce heeft VIB haar ervaring als toonaangevend life sciences instituut benut om bij te dragen aan het opschalen van de COVID-19 testcapaciteit.

(De video is niet zichtbaar met Internet Explorer, wel in Chrome)

Gebruikmaken van expertise en flexibiliteit

In minder dan drie weken tijd heeft een interne taskforce bestaande uit meerdere collega's van de VIB-kernfaciliteiten een volledige infrastructuur in kaart gebracht en opgezet voor aanvullende COVID-19-tests. Acht Gentse VIB-teams van vrijwilligers registreren en inactiveren patiëntenstalen zodat ze nadien veilig kunnen getest worden om te bepalen of ze besmet zijn met het SARS-CoV-2-virus.

Dit maakt deel uit van een grotere inspanning die werd gelanceerd na de oproep van federaal minister Philippe De Backer om de testcapaciteit voor COVID-19 op te schalen.

De taskforce reageerde prompt op deze oproep. Met de onschatbare hulp van lokaal aangestelde coördinatoren in de VIB-centra, hebben ze zorgvuldig beoordeeld welke infrastructuur en expertise beschikbaar was en hoe dat kon worden afgestemd op wat nodig was. Het ontwikkelen van de nodige standaard operationele procedures (SOP's) zorgde ervoor dat deze match soepel verliep.

Stefaan Derveaux, hoofd van de VIB Nucleomics Core, zegt: “We zijn ervan overtuigd dat het onze sociale verantwoordelijkheid is om de COVID-19-pandemie onder controle te krijgen: veel mensen zijn besmet met deze ziekte en we moeten het virus indijken. Het is cruciaal om op grote schaal te kunnen testen, omdat de vraag groot is en ziekenhuizen en vooral bejaardentehuizen het niet meer aankunnen. Het uitvoerig testen is essentieel om de zaken onder controle te krijgen en levens te redden. ”

Uit een online enquête van de taskforce bleek dat de expertise van VIB-medewerkers en jonge wetenschappers gepaard gaat met een stevige motivatie om bij te dragen. Meer dan 600 vrijwilligers hebben gereageerd en hebben de flexibiliteit getoond om bij te dragen waar en wanneer hun ervaring en vaardigheden het nuttigst zouden zijn.

Tony Montoye, Core Facilities Business Developer bij VIB, legt het proces uit: “Voor elk van de 8 teams hebben we 3 vrijwilligers met de vereiste vaardigheden geselecteerd om het eigenlijke voorbereidingswerk van de stalen uit te voeren onder begeleiding van een coördinator. Om alle betrokkenen te trainen, hebben we ook een toegewijde groep trainers verzameld. ”

Isabelle Carpentier, hoofd van de IRC Tissue Culture Core, voegt toe: “In totaal waren meer dan 35 van de vrijwilligers betrokken om de tests op te starten. De motivatie van al deze vrijwilligers was de echte drijfveer om dit in relatief korte tijd rond te krijgen. ”

Geert Van Minnebruggen, hoofd van de VIB Core Facilities: “We zijn erg trots dat onze (jonge) wetenschappers, technici en zelfs administratieve medewerkers zich inzetten om hun expertise in fundamenteel onderzoek in te zetten om deze gezondheidscrisis te bestrijden. Dit is een mooi voorbeeld van hoe VIB snel kan reageren op een bepaalde situatie en hoe flexibel onze zeer ervaren medewerkers kunnen zijn. ”

Veel manieren om bij te dragen

De lopende testen in Gent maken deel uit van een gezamenlijke inspanning die werd geïnitieerd door Biogazelle en omvat UGent, UZ Gent, Cerba Research (CRI Labs), Anacura en VIB. Cerba Research assembleert, distribueert en verzamelt de testkits. VIB helpt, net als de andere partners, bij de arbeidsintensieve stappen van stalenregistratie tot inactivering, terwijl Biogazelle de extractie en RT-qPCR-detectie van de monsters uitvoert. Het VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek (IRC) is de spil in de VIB-activiteiten in het FSVM-I onderzoeksgebouw. De succesvolle uitrol van dit scenario bij VIB is alleen mogelijk geweest dankzij de onschatbare hulp van de collega's van de UGent en het VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek.

Saskia Lippens, hoofd van de VIB Bioimaging Core, legt uit: “We hebben de juiste infrastructuur en de juiste expertise op de juiste plaats. Het expertiseniveau van de vrijwilligers is de reden waarom we nu al 1.500 stalen per dag kunnen verwerken. Elk staal dat door VIB wordt verwerkt, kan een mensenleven redden!”

Dit is echter niet de enige manier waarop VIB-teams zich tijdens deze crisis inzetten.

Verschillende VIB-onderzoeksgroepen werken onvermoeibaar, sommigen in samenwerking met externe partners, om een antilichaam voor COVID-19 te ontwikkelen of om bestaande medicijnen een nieuwe bestemming te geven ter verlichting van ernstige ademnood na een COVID-19-infectie. Het Discovery Sciences-team van VIB vult dit werk aan met hun expertise in het vinden van industriële partners om een snelle ontwikkeling van succesvolle kandidaatvaccins of -medicijnen te bewerkstelligen.

VIB is blij dat het de ervaring, expertise en infrastructuur binnen het instituut kan 'hergebruiken' om bij te dragen aan de maatschappelijke inspanningen tijdens de COVID-19-pandemie. Door de vele initiatieven die onlangs zijn gelanceerd, steekt VIB een helpende hand uit naar de ziekenhuizen en woonzorgcentra die de frontlinie vormen in de strijd tegen COVID-19. Elke week draagt VIB op die manier bij om aan 6.000 patiënten een antwoord te geven op de vraag of ze besmet zijn met SARS-CoV-2. Hopelijk kunnen we op deze manier de juiste omstandigheden creëren voor een betere beheersing van de verspreiding van het coronavirus.

Nieuw-celtype-speelt-cruciale-rol-in-de-afweer-tegen-luchtweginfecties

Manon Van Nuffel — Fri, 08 May 2020 06:40:28 GMT

Title: Nieuw celtype speelt cruciale rol in de afweer tegen luchtweginfecties

Page Content Zone 1: Een internationaal team wetenschappers, waaronder de teams van Bart Lambrecht, Martin Guilliams, Hamida Hammad en Charlotte Scott (allemaal van het VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek) heeft een nieuw type antigen-presenterende cel van het afweersysteem ontdekt. De nieuw ontdekte dendritische cel speelt een cruciale rol bij het presenteren van bestanddelen van virussen en bacteriën aan de cellen van het immuunsysteem, die vervolgens de indringers vernietigen en infectie van de luchtwegen bestrijden. De ontdekking van deze cel verklaart ook hoe convalescent plasma een gunstig effect kan hebben bij de afweer tegen virusinfecties, zoals COVID-19.

Ontsteking en immuniteit

Wanneer ons lichaam met een infectie te kampen heeft, reageert het met ontsteking en koorts. Dit is een teken dat het immuunsysteem aan het werk is, en het leidt tot de activering van verschillende afweercellen, zoals soldaten die gemobiliseerd worden in een leger. Dendritische cellen (DC’s) zijn de generaals van dat leger. Ze kunnen de soldaten precies activeren en aansporen om geïnfecteerde cellen als indringers op te sporen en te doden. DCs doen dit door stukjes van de indringer (of ‘antigenen’) te presenteren aan de cellen van het immuunsysteem, vandaar hun naam als antigen-presenterende cel.

Vermomd als generaal

Er zijn verschillende types antigen-presenterende cellen in ons lichaam. Conventionele DCs zijn voortdurend in de weer om als verkenners in ons lichaam te scannen naar indringers, zelfs wanneer alles rustig is. Wanneer er een ontstekingsreactie is door een infectie schiet een ander type DC in actie. Deze cellen ontstaan uit monocyten, ontstekingscellen die heel snel in geïnfecteerde weefsels binnenkomen. Zo stond het toch in de leerboeken. Monocyten worden inderdaad veelvuldig gebruikt als voorlopers van DCs voor de behandeling van kanker, met wisselend succes.

Deze studie, uitgevoerd door de teams van Bart Lambrecht, Martin Guilliams, Hamida Hammad en Charlotte Scott (allen verbonden aan het VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek) en internationale collega’s, toont nu aan dat DCs die ontstaan uit monocyten het eigenlijk niet zo goed doen als antigen-presenterende cellen en onterecht als generaals van de afweer aanzien werden.

De wetenschappers bestudeerden muizen met een ernstige virale luchtweginfectie (veroorzaakt door twee verschillende RNA virussen) en maakten gebruik van single-cell RNA-expressie- technologie. Deze techniek laat toe om van iedere individuele cel van het afweersysteem, een heel precies beeld te krijgen van het type genen dat actief is, en zo kan de identiteit van een cel met hoge precisie achterhaald worden. Ze ontdekten dat monocyte-DCs wel degelijk bestaan, maar dat deze cellen zich niet als antigen-presenterende cel gedragen.

De reden voor de vroegere verwarring is dat er een nieuwe DC tevoorschijn komt (heel technisch ‘inflammatory type 2 conventional DC’ genaamd, of kortweg inf-cDC2) die enkele van typische eigenschappen van monocyten, macrofagen, en conventionele DCs combineert, om zo een ‘super’ DC te vormen. De generaal vermomt zich en wordt aanzien als monocyt.

Bart Lambrecht: “Dit was een grote verassing voor ons. We hebben allemaal geleerd dat monocyte-DCs zich als de beste antigenen aanbieden tijdens een ontsteking. Nu tonen we aan dat het eigenlijk een nieuw type hybride dendritische cel is die al het werk verricht. Dit verandert wat we weten over het immuunsysteem en levert belangrijke nieuwe inzichten voor virale luchtweginfecties en andere ontstekingsziekten.”

Martin Guilliams: “Dit kon enkel door teamwork. Het bepalen van de vingerafdruk van individuele cellen met single-cell RNA-sequentie bepaling heeft uiteindelijk de complexe code van de DC gekraakt. Veel tegenstrijdige bevindingen van de voorbije twintig jaar zijn nu plots minder mysterieus. ”

Charlotte Scott: “In de toekomst wordt het interessant om te zien in welke andere ontstekingsziekten deze inf-cDC2’s ook gevormd worden. Mogelijk kunnen we in de toekomst nieuwe behandelingen ontwikkelen die de kracht van deze nieuwe cel benutten om betere vaccins en krachtigere ontstekingsmedicijnen te maken.”

Convalescent plasma en COVID-19

De bevindingen van het onderzoek hebben ook een direct belang voor de huidige COVID-19 pandemie, veroorzaakt door een ander virus dat de luchtwegen infecteert. Een noodbehandeling die momenteel wordt overwogen is het gebruik van convalescent plasma, bloedplasma van herstelde patiënten.

Cedric Bosteels, hoofdauteur van de nieuwe paper: “Een van de unieke karakteristieken van de nieuwe ‘super’ DCs is dat ze functionele Fc-receptoren tot expressie brengen voor de antilichamen die worden aangetroffen in het plasma van patiënten die hersteld zijn van COVID-19.”

Deze studie toont voor het eerst aan dat toediening van convalescent plasma met daarin de virus-specifieke antilichamen de werkzaamheid van de ‘super’ DCs nog verder versterkt, door verbeterde antigen-presentatie aan de soldaten van de afweer. Deze studie biedt dus een nieuw perspectief voor de behandeling van virale infecties en andere ontstekingsziekten.

Publicatie

Bosteels, Neyts, et al. (2020). Inflammatory Type 2 cDCs Acquire Features of cDC1s and Macrophages to Orchestrate Immunity to Respiratory Virus Infection. Immunity. 52: 1 – 18. Doi: j.immuni.2020.04.005.

Financiering

Deze studie werd gefinancierd door de European Research Council, Universiteit Gent, Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO), en de Health Research Council New Zealand.

Vragen

Zwaarlijvigheid-gaat-gepaard-met-een-verstoorde-darmflora,-maar-niet-bij-patiënten-die-behandeld-worden-met-cholesterolverl

Manon Van Nuffel — Tue, 05 May 2020 08:26:14 GMT

Title: Zwaarlijvigheid gaat gepaard met verstoorde darmflora, maar niet bij patiënten die behandeld worden met cholesterolverlagers

Page Content Zone 1: Het Europese MetaCardis consortium, een samenwerking tussen wetenschapers uit zes EU-landen, startte in 2012 met onderzoek naar een mogelijke rol van de darmflora bij de ontwikkeling van hart- en vaatziekten. Deze samenwerking, gecoördineerd door Prof. Karine Clement (INSERM, Frankrijk) bestudeert meer dan 2.000 patiënten in verschillende stadia van de ziekte (van gezond tot obesitas, diabetes, hart-en vaatziekten).

Vandaag stelt Metacardis, meer bepaald het team van Prof. Jeroen Raes (VIB-KU Leuven Centrum voor Microbiologie) samen met Prof. Clement, de eerste resultaten voor in het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Nature. De wetenschappers tonen aan dat cholesterolverlagers (statines) mogelijk gebruikt kunnen worden om verstoringen in de samenstelling van de darmflora tegen te gaan.

In hun artikel met als titel ‘Statin therapy associates with lower prevalence of gut microbiota dysbiosis’ onderzoeken Jeroen Raes (VIB-KU Leuven Centrum voor Microbiologie) en zijn collega’s de samenstelling van de darmflora in een subset van ongeveer 900 vrijwilligers met een BMI tussen 18 en 73 kg.m-2 uit drie verschillende landen (Frankrijk, Denemarken en Duitsland). Hoewel reeds eerder werd aangetoond dat de darmflora van zwaarlijvige personen verschilt van deze van mensen met een normale lichaamsbouw, stelde de unieke expertise in kwantitatief darmfloraonderzoek van het Raes Lab de wetenschappers in staat deze intrigerende kwestie vanuit een geheel nieuwe hoek te benaderen.

Prof. Jeroen Raes: ‘Recent hebben we het bestaan aangetoond van een specifieke darmflora-samenstelling (‘darmtype’ of ’enterotype’) die vaak blijkt voor te komen bij personen die lijden aan darmontsteking (zoals bij de ziekte van Crohn), multiple sclerosis en depressie. Dit verstoorde enterotype telt bijzonder weinig bacteriën en wordt gekenmerkt door een lage biodiversiteit. Bovendien zijn het net de bacteriën waarvan aangetoond werd dat ze darmontsteking afremmen die ontbreken, zoals bijvoorbeeld Faecalibacterium. Zelfs bij gezonde vrijwilligers die drager zijn van wat we een Bact2 enterotype noemen, stelden we licht verhoogde ontstekingsniveaus vast. Aangezien ook zwaarlijvigheid gepaard gaat met verhoogde ontsteking, wilden we onderzoeken of Bact2 ook vaker voorkomt bij obese personen.’

Door de darmflorasamenstelling van personen met verschillende lichaamsbouw in kaart te brengen, stelden de MetaCardis onderzoekers vast dat het voorkomen van het Bact2 enterotype inderdaad toeneemt bij vrijwilligers met een hogere BMI. Terwijl Bact2 werd vastgesteld bij amper 4% van de deelnemers met een normale lichaamsbouw, steeg dat percentages tot 19% bij obese vrijwilligers. Deze resultaten werden bovendien bevestigd door vergelijking met de data van 2.350 deelnemers van het door Raes gecoördineerde Vlaams Darmflora Project (www.vib.be/darmflora).

Sara Vieira-Silva (VIB-KU Leuven Centrum voor Microbiologie): ‘Bovendien stelden we vast dat de dragers van het Bact2 enterotype meer uitgesproken ontstekingswaarden vertoonden dan we verwachtten op basis van hun BMI. Hoewel de opzet van onze studie niet toelaat een oorzakelijk verband te claimen, suggereren onze analyses wel dat darmbacteriën een rol zouden spelen bij de ontwikkeling van obesitas-gerelateerde aandoeningen (zoals bvb. diabetes en hartaanvallen) door bij te dragen tot een verhoogde systemische inflammatie. Deze resultaten bevestigden dus onze studiehypothese. Groot was echter onze verbazing toen we de darmflorasamenstelling van deelnemers die statines voorgeschreven kregen van naderbij bestudeerden.’

Statines zijn geneesmiddelen die voorgeschreven worden aan mensen die een verhoogd risico lopen op de ontwikkeling van hart- en vaatziekten. Gebruik van statines verlaagt niet enkel de cholesterolspiegel, het vermindert ook systemische inflammatie in patiënten. Vandaag beschrijven Vieira-Silva en haar collega’s wat mogelijk een derde therapeutisch effect van statines kan blijken te zijn, namelijk een impact op de samenstelling van de darmflora. Bij zwaarlijvige personen die statines voorgeschreven kregen, bleek het dysbiotische Bact2 enterotype slechts voor te komen bij 6% van de vrijwilligers. Dat is opmerkelijk lager dan bij obese personen die geen statines namen (19%) en vergelijkbaar met het voorkomen bij deelnemers met een normale lichaamsbouw (4%). Deze opmerkelijke resultaten werden opnieuw bevestigd bij deelnemers aan het Vlaams Darmflora Project, maar ook in een afzonderlijk cohort van 280 MetaCardis vrijwilligers die lijden aan hartziekten.

Sara Vieira-Silva : ‘Onze resultaten suggereren dat statines mogelijk de verstoorde darmflora die bijdraagt tot ontsteking bij zwaarlijvige personen (positief) kan beïnvloeden. Dat kan op verschillende manieren. Enerzijds is het mogelijk dat het inflammatie-onderdrukkende effect van statines de ontwikkeling van een normale, gezonde darmflora toelaat. Anderzijds heeft eerder onderzoek reeds aangetoond dat statines de groei van verschillende bacteriën kan beïnvloeden. Dit directe effect kan zorgen voor verschuivingen in de darmflorasamenstelling die net aan de basis kunnen liggen van de anti-inflammatoire eigenschappen van statines.’

Hoewel strategieën om de samenstelling van de darmflora te beïnvloeden al langer onderzocht worden, beperkte dit onderzoek zich voornamelijk tot dieetinterventies en het gebruik van pre- en probiotica, met als doel bepaalde bacteriën te introduceren in het darmecosysteem of hun groei te bevorderen. De laatste jaren kon echter een hernieuwde interesse vastgesteld worden in het gebruik van nieuwe moleculen en geneesmiddelen voor darmfloramodulatie. Het MetaCardis onderzoek zal deze tendens ongetwijfeld nog versterken.

Prof. Jeroen Raes : ‘Een mogelijk positief effect van het gebruik van statines op de samenstelling van de darmflora opent heel wat perspectieven – we hebben nu een zeer sterke kandidaat voor een darmflora-verbeterend medicijn om verder te testen. We hebben reeds eerder vastgesteld dat het verstoorde Bact2 enterotype – dat minder voorkomt bij mensen die statines nemen – gelinkt kan worden aan heel wat aandoeningen waarbij men een rol van de darmflora vermoedt. Onze resultaten suggereren dat statines, op basis van hun invloed op de darmflora, mogelijks veel bredere toepassingen hebben.’

Ondanks hun enthousiasme roepen de MetaCardis wetenschappers toch op tot de nodige voorzichtigheid bij de interpretatie van hun bevindingen.

Hoewel de resultaten van de studie veelbelovend zijn, zijn ze gebaseerd op cross-sectionele analyses. De onderzoekers hebben geen vrijwilligers opgevolgd die net begonnen aan een behandeling met statines. Dat maakt dat momenteel geen oorzakelijk verband geclaimd kan worden. Ook kan men niet uitsluiten dat factoren die de wetenschappers niet in rekening brachten toch een rol gespeeld hebben. Zo kan men zich voorstellen dat deelnemers die eerder te horen kregen een verhoogd risico te lopen op hart- en vaatziekten (en dus statines voorgeschreven kregen), plotseling hun levensstijl radicaal omgegooid hebben. Een gezondere levensstijl zou zo een verklaring kunnen vormen voor de resultaten. ‘Onze analyses zijn zeker veelbelovend’, benadrukken de MetaCardis onderzoekers, ‘maar vooraleer we statines gaan voorschrijven om de samenstelling van iemands darmflora te wijzigen, moeten we – zoals steeds - onze bevindingen bevestigen in een volgens de regels van de kunst opgezette gerandomiseerde interventiestudie.’

Deze studie vormt de eerste publicatie van het Europese MetaCardis consortium. Het MetaCardis onderzoek wordt ondersteund door de Europese Commissie met als doel de rol van de darmflora bij de ontwikkeling van hart- en vaatziekten in kaart te brengen.

Prof. Karine Clément (MetaCardis consortium coördinator): ‘Aangezien obesitas een belangrijke risicofactor is bij de ontwikkeling van hart- en vaatziekten, gaven we prioriteit aan het in kaart brengen van afwijkingen in de darmflora bij zwaarlijvige individuen. Ons onderzoek beperkt zich echter niet tot zwaarlijvigheid: we willen te weten komen of en hoe de darmflora kan bijdragen tot het ontstaan hart- en vaatziekten. Op basis van de nieuwe inzichten die ons onderzoek kan opleveren, hopen we innovatieve diagnostische, preventieve en zelfs therapeutische strategieën te kunnen formuleren die zich richten op de darmflora. We hopen binnenkort met verdere MetaCardis resultaten naar buiten te kunnen komen.’

Publicatie

Statin therapy is associated with lower prevalence of gut microbiota dysbiosis, Nature 2020

DOI: 10.1038/s41586-020-2269-x

Op-weg-naar-antilichamen-tegen-COVD-19

Manon Van Nuffel — Tue, 05 May 2020 14:53:47 GMT

Title: Op weg naar antilichamen tegen COVID-19

Page Content Zone 1: Het labo van Xavier Saelens (VIB-UGent Centrum voor Medische Biotechnologie) heeft een antilichaam geïsoleerd dat kan binden aan het SARS-CoV-2, het virus dat COVID-19 veroorzaakt. Het werk werd verricht in samenwerking met Amerikaanse teams. De onderzoekers hebben vastgesteld dat het antilichaam bindt aan een deel van het ‘spike-eiwit’ dat het virus gebruikt om menselijke cellen binnen te dringen. Belangrijk is ook dat het antilichaam een laboratoriumvariant van het virus onschadelijk kan maken, een grote stap voorwaarts in de ontwikkeling van een potentieel antiviraal middel tegen COVID-19. Hun werk verschijnt in het vakblad Cell.

Een antilichaam tegen COVID-19

Sinds het begin van de COVID-19 uitbraak is de zoektocht naar het vinden van antilichamen onverminderd doorgegaan. Het team van prof. Xavier Saelens heeft, in samenwerking met het labo van Jason McLellan (Universiteit van Texas in Austin, VS) een klein antilichaam, geïsoleerd uit een lama, gekarakteriseerd dat bindt aan een belangrijk deel van het SARS-CoV-2 virus.

Hun bevindingen laten precies zien waar het antilichaam zich bindt aan de spike-eiwitten van het virus. Deze eiwitten zijn van vitaal belang voor het virus omdat ze het in staat stellen gastheercellen binnen te dringen. Door deze eiwitten in het vizier te nemen, kan het antilichaam het virus onschadelijk maken. Dit is een belangrijke stap in de zoektocht naar een antiviraal middel tegen COVID-19.

Op weg naar bescherming

Deze nieuwe resultaten leveren het eerste bewijs dat het antilichaam mogelijk kan voorkomen dat het nieuwe coronavirus menselijke cellen infecteert. Belangrijk is dat het antilichaam ook op grote schaal kan worden geproduceerd met productieprocessen die gebruikelijk zijn in de biofarmaceutische industrie.

Prof. Saelens benadrukt: “Dit is een belangrijke stap voorwaarts in de strijd tegen COVID-19 en mogelijk gemaakt door de gezamenlijke inspanningen van mijn team en dat van Nico Callewaert (VIB-UGent Centrum voor Medische Biotechnologie).”

Dr. Bert Schepens, stafwetenschapper in het team van Xavier Saelens, beaamt: “Goed teamwerk is cruciaal. We kunnen rekenen op de expertise in het onderzoekscentrum, en op collega’s van over heel VIB. De langdurige samenwerking met de labo’s van Jason McLellan en Barney Graham is ook een essentieel element. Het moment waarop we in deze experimenten konden vaststellen dat het virus werd geneutraliseerd, voelde oprecht als een collectieve overwinning.”

In vergelijking met vaccins, biedt een antilichaam onmiddellijke bescherming – echter van kortere duur. Het voordeel van deze benadering ten opzichte van vaccins is dat patiënten hun eigen antilichamen niet hoeven aan te maken. De meest kwetsbar groepen, zoals ouderen, vertonen vaak maar een beperkte respons op vaccins, waardoor hun bescherming niet optimaal is. Zorgverleners en andere mensen die een verhoogd risico lopen, kunnen ook voordeel halen uit een onmiddellijke bescherming. Een antilichaam kan dus een belangrijk hulpmiddel zijn bij het bestrijden van de huidige pandemie.

De volgende stappen

De VIB-onderzoekers zijn nu een preklinische testfase aan het voorbereiden met het oog op een behandeling van het coronavirus. Hoewel deze eerste resultaten veelbelovend zijn, is verder onderzoek nodig om het volledige potentieel van dit op antilichamen gebaseerde geneesmiddel tegen COVID-19 te bevestigen. De technologietransfer- en Discovery Sciences teams van VIB bieden waardevolle ondersteuning bij de klinische ontwikkeling van dit kandidaat-geneesmiddel voor COVID19.

Studie

Wrapp, De Vlieger et al. 2020. Structural Basis for Potent Neutralization of Betacoronaviruses by Single-domain Camelid Antibodies. Cell.

Jérôme-Van-Biervliet-aangesteld-als-nieuw-algemeen-directeur-van-VIB0424-82

Manon Van Nuffel — Fri, 24 Apr 2020 14:38:16 GMT

Title: Jérôme Van Biervliet aangesteld als nieuw algemeen directeur van VIB

Page Content Zone 1: VIB stond de afgelopen jaren onder leiding van een duo van algemeen directeuren Jo Bury en Johan Cardoen. Johan Cardoen, die ook het Innovation & Business-team van VIB leidde, heeft onlangs besloten om zijn functie neer te leggen omwille van gezondheidsredenen. Na een intensieve selectieprocedure is Jérôme Van Biervliet geselecteerd als nieuwe algemeen directeur van VIB, naast Jo Bury.

Het vinden van de juiste persoon

Om de zoektocht naar een nieuwe co-managing director te beginnen, startte een selectiecomité, inclusief leden van de raad van bestuur van VIB en externe experts, de selectieprocedure in het najaar van 2019. Op basis van een wereldwijde executive search stelde het comité een longlist samen van 63 kandidaten, waarvan 30 kandidaten verder werden beoordeeld.

Dit resulteerde in een shortlist van 4 kandidaten die door het selectiecomité werden geïnterviewd. Het comité identificeerde unaniem Jérôme Van Biervliet als de beste kandidaat. Hij werd in de vergadering van donderdag 26 maart 2020 door de raad van bestuur van VIB benoemd.

Jo Bury, algemeen directeur van VIB: “Ik wil Johan bedanken voor de jarenlange nauwe en prettige samenwerking. Zonder hem zou VIB niet zijn wat het nu is. Hij heeft een enorme bijdrage geleverd aan de verdere ontwikkeling van het bloeiende biotech ecosysteem in Vlaanderen, waaronder de oprichting van V-Bio Ventures, een VIB-geaffilieerd VC-fonds. Het selectiecomité en de raad van bestuur hebben onder professionele begeleiding van Ajit Shetty geweldig werk verricht bij het identificeren van een veelbelovende opvolger voor Johan Cardoen. ”

Ajit Shetty, voorzitter van de raad van bestuur voegt toe: “Ik kan alleen bevestigen dat Johan – samen met Jo - de afgelopen jaren VIB heeft gemaakt tot wat het is vandaag: een onderzoeksinstituut van wereldklasse. Zijn bijdrage met betrekking tot technologietransfert heeft voor de Vlaamse economie een aanzienlijk rendement opgeleverd in termen van banen en waardecreatie. We zijn ervan overtuigd dat Jérôme de uitdaging aankan en een uitstekende co-managing director voor VIB zal worden. Hij was verreweg de beste kandidaat voor deze functie. '

Maak kennis met Jérôme Van Biervliet, nieuwe algemeen directeur bij VIB

Sinds 1 april 2020 vervult Jérôme Van Biervliet officieel zijn nieuwe rol als nieuwe co-managing director van VIB en hoofd van Innovation & Business. Eerder was Jérôme hoofd Business Development bij VIB's Innovation & Business-team en hoofd van VIB Discovery Sciences. Johan blijft aan boord tot eind juni 2020 als senior strategisch adviseur om een soepele overgangsperiode te garanderen en zijn taken over te dragen aan Jérôme. Johan houdt zolang contact met Jérôme en het team als een van de belangrijkste adviseurs van VIB.

Johan Cardoen, voormalig directeur, zegt: “Jérôme en ik hebben nauw samengewerkt en ik ben erg blij dat hij de nieuwe co-managing director wordt. Ik heb van nabij ervaren hoe Jérôme over alle vaardigheden en kwaliteiten beschikt om dit tot een succes te maken. ”

Jérôme Van Biervliet heeft 20 jaar multidisciplinaire ervaring in de medische, zakelijke en biotech-omgeving. Voordat hij bij Business Development ging werken bij VIB, volgde hij een opleiding tot specialist in inwendige diergeneeskunde aan Cornell University (VS) en werd hij geaccrediteerd door het American College of Veterinary Internal Medicine. Vervolgens behaalt hij zijn doctoraat bij VIB, gevolgd door een carrière als consultant bij Bain & Company, een toonaangevend adviesbureau, waar hij vooral adviseerde bij private equity-transacties.

Als hoofd Business Development van VIB's Innovation & Business-team was Jérôme Van Biervliet verantwoordelijk voor alle industriële samenwerkingen, licenties voor VIB-activa en strategische partnerschappen. Hij was ook de oprichter en hoofd van VIB Discovery Sciences, het team bij VIB dat focust op de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. Daar stuurde hij een team aan van industrie-getrainde wetenschappers die een portfolio creëren van innovatieve therapeutische en agro-biotech middelen. In korte tijd wist hij de nodige fondsen te werven, het ervaren team samen te stellen en de geloofwaardigheid ervan te bewijzen, zoals blijkt uit verschillende grote licentieovereenkomsten en nieuwe startups.

Jérôme Van Biervliet, toen hij hoorde dat hij was geselecteerd als nieuwe co-managing director: “Het is een grote eer om in de voetsporen te treden van een geweldige mentor en een belangrijke opinieleider in de biotech sector. Ik weet zeker dat ik onderweg veel uitdagingen zal tegenkomen, maar ik kijk er naar uit om deze aan te pakken en VIB met de hulp van het team de toekomst in te gidsen."

Het-Corona-virus-in-kindertaal

Manon Van Nuffel — Mon, 20 Apr 2020 09:46:26 GMT

Title: Het Corona virus in kindertaal

Page Content Zone 1: Een klein vreemd vleermuizenvirus zorgt ervoor dat iedereen moet thuisblijven. Adrian Liston schreef een boekje op kindermaat over het corona virus en hoe we het kunnen bestrijden.

Wat is het coronavirus? Hoe maakt het ons ziek? Hoe kunnen we voorkomen dat we zelf het virus krijgen? Waarom moeten we thuisblijven, en hoe lang zal het duren voor alles weer normaal is? Het zijn de vragen die we ons allemaal stellen, ook kinderen natuurlijk.

Samen met illustratrice (en wetenschapper) Sonia Agüera-Gonzalez (Tenmei) maakte Adrian Liston een kinderboek dat stap voor stap uitlegt waar het coronavirus vandaan komt, hoe het ons ziek maakt, maar ook hoe we ons kunnen beschermen. Liston is professor aan VIB-KU Leuven en het Babraham Institute in het VK. Hij doet al jaren onderzoek naar de werking van het afweersysteem.

Het kinderboek werd vertaald door Dr. Mathijs Willemsen, één van de onderzoekers in Liston’s team die momenteel zijn werk even aan de kant schuift om mee COVID-19 testen uit te kunnen voeren.

Je kan het boekje gratis online lezen. Alle winst door de verkoop van het boek zal worden gebruikt om immunologisch onderzoek en publieke bewustmaking rond afweer en vaccinatie te ondersteunen.

Belgische-wetenschappers-identificeren--een-nieuw-risicogen-voor-de-ziekte-van-Parkinson

Manon Van Nuffel — Thu, 09 Apr 2020 14:22:29 GMT

Title: Belgische wetenschappers identificeren een nieuw risicogen voor de ziekte van Parkinson

Page Content Zone 1: Analyse van het DNA van Parkinsonpatiënten door het Christine Van Broeckhoven laboratorium (VIB-UAntwerpen Centrum voor Moleculaire Neurologie), identificeerde een nieuw risicogen voor de ziekte van Parkinson. Mutaties in dit gen resulteerden in verlies van het ATP10B eiwit. De functie van ATP10B werd ontrafeld door het Peter Vangheluwe laboratorium (KU Leuven, Laboratorium voor Cellulaire Transport Systemen). Zij toonden aan dat ATP10B zorgt voor het transport van glucosylceramide, een lipide dat een centrale rol speelt bij de ziekte van Parkinson. De mutaties verstoren deze functie. Hierbij komt nog dat een verminderde hoeveelheid van ATP10B leidt tot neuronaal verlies en de neuronen gevoeliger maakt voor omgevingsfactoren die bijdragen tot een groter risico voor de ziekte van Parkinson. Deze nieuwe vindingen maken van ATP10B een interessant therapeutisch doelwit voor de ziekte van Parkinson.

De ziekte van Parkinson treft wereldwijd meer dan 10 miljoen mensen en meer dan 2 miljoen mensen in Europa. Het ziektebeeld van patiënten vertoont een verscheidenheid van motorische en niet-motorische symptomen, die hen belemmeren om dagelijkse activiteiten uit te voeren. Momenteel is er nog geen effectieve therapie. De chronische en progressieve aard van de ziekte van Parkinson heeft een grote impact op de levenskwaliteit van de patiënten en de zorgverleners.

De identificatie van genen en mutaties bij Parkinsonpatiënten heeft aanzienlijk bijgedragen tot een better begrip van de onderliggende ziektemechanismen. Bij 5 tot 15% van de Parkinsonpatiënten zijn er mutaties gevonden in verschillende genen die de verdeling van de ziekte tussen generaties in families verklaart. Familiale mutaties worden beschouwd als hoog penetrant, wat betekent dat de mutatiedrager zeer waarschijnlijk de ziekte van Parkinson zal krijgen. Bij het grootste deel van de niet-familiale Parkinsonpatiënten, de zogenaamde sporadische patiënten, is veel minder bekend over de genetische bijdrage aan de ziekte van Parkinson. Toch zijn er verschillende genen die in verband gebracht worden met de ziekte en die samen met omgevingsfactoren het risico op de ziekte van Parkinson bij sporadische patiënten kunnen verhogen.

Identificatie van het ATP10B-gen

Stefanie Smolders, PhD studente in de groep van Professor Christine Van Broeckhoven, identificeerde mutaties in het ATP10B-gen bij kinderen die op heel jonge leeftijd aan de ziekte van Parkinson lijden, terwijl hun ouders gezond waren. Deze kinderen droegen twee mutaties in het ATP10B-gen, een op elk chromosoom geërfd van de ouders. In een groep van 617 niet-verwante Parkinsonpatiënten identificeerde Stefanie nog eens zes dragers van twee ATP10B-mutaties. Onder de mutatiedragers zagen we een hoge variabiliteit in de aanvangsleeftijd bij ziekte. Dit kan erop wijzen dat de combinatie van de twee mutaties verschillende effecten kan hebben op de productie van het ATP10B-eiwit, en daardoor een variabel verlies van ATP10B-eiwitten en -functie.

Van risicogen tot ziektemechanisme

Shaun Martin, postdoctoraal onderzoeker in de groep van Professor Peter Vangheluwe, bestudeerde de functie van het ATP10B-eiwit en ontdekte dat het lipiden (of vetten) verplaatst uit het lysosoom, het compartiment in de cel dat verouderd celmateriaal afbreekt en recycleert. ATP10B vervoert met name glucosylceramide, een lipide die een belangrijke rol speelt bij de ziekte van Parkinson. Dit proces wordt verstoord door de mutaties gevonden in de patiënten. ATP10B is belangrijk voor de normale werking van lysosomen en beschermt neuronale cellen tegen omgevingsrisicofactoren van de ziekte van Parkinson.

ATP10B een potentieel doelwit voor therapeutische interventie

Een beter begrip van de belangrijkste eiwitten en trajecten die betrokken zijn bij het ontstaan en verloop van de ziekte van Parkinson is noodzakelijk om een therapie te kunnen ontwikkelen die de oorzaak aanpakt. Met de identificatie en karakterisering van het ATP10B-eiwit, bieden we een nieuw doelwit aan voor de ziekte van Parkinson. Zonder enige twijfel wordt er verder gezocht naar methodes die de productie van ATP10B kunnen beïnvloeden en zo als therapie voor de ziekte van Parkinson gebruikt kunnen worden. De onderzoeksteams zijn hiermee al gestart en farmaceutische bedrijven hebben al belangstelling getoond.

Publicatie

Martin S, Smolders S. et al. Mutated ATP10B increases Parkinson’s disease risk by compromising lysosomal glucosylceramide expo. Acta Neuropathologica 2020

Vragen

Grote-belgische-studie-naar-gebruik-van-reumamedicatie-in-de-strijd-tegen-covid-19-infectie

Manon Van Nuffel — Mon, 06 Apr 2020 07:49:02 GMT

Title: Grote belgische studie naar gebruik van reumamedicatie in de strijd tegen covid-19-infectie

Page Content Zone 1: Studie van UZ Gent, Federaal Kennis Centrum voor Gezondheidszorg (KCE) en VIB

Vandaag start in negen Belgische centra een studie met bestaande medicatie die gebruikt wordt bij de behandeling van reuma. De studie zal onderzoeken of de medicatie erin slaagt om een overmatige ontstekingsreactie bij een COVID-19-infectie af te remmen en zo de longschade te beperken.

Cytokinenstorm

Bij ongeveer 20% van de COVID-19-patiënten die in het ziekenhuis opgenomen worden, ontstaat ernstige longschade. De patiënt kan daarbij onvoldoende zuurstof opnemen in het bloed en er treden verschijnselen van kortademigheid en verwardheid op. In de long speelt zich op dat moment een overdreven reactie van het afweersysteem af die leidt tot ontsteking en longschade. Die ontsteking wordt in gang gezet door cytokinen (ontstekingsstoffen, die ook bij patiënten met reuma en jicht een belangrijke rol spelen).

‘Onderzoek uit China en Italië toont aan dat cytokinen verhoogd aanwezig zijn bij mensen die beademd worden op intensieve zorgen,’ zegt prof. dr. Bart Lambrecht, longarts aan het UZ Gent, onderzoeksdirecteur ontstekingsziekten van het VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) en coördinator van de studie. ‘Soms zijn die cytokinen zo hoog aanwezig dat we zelfs spreken van een ‘cytokinestorm’.’

Reumamedicatie

De nieuwe behandeling is erop gericht om met reumamedicatie de overmatige ontstekingsreactie en verdere longschade af te remmen. ‘We hopen dat we patiënten kunnen behoeden van een opname op de afdeling Intensieve zorg door de anti-cytokinetherapie vroeg op te starten,’ zegt prof. Lambrecht.

In de studie zullen 342 patiënten met ernstige COVID-19-infectie en beginnende cytokinestorm behandeld worden met de geneesmiddelen anakinra (Kineret®, een remmer van interleukine-1), tocilizumab (Roactemra®, een remmer van interleukine-6 receptor), of siltuximab (Sylvant®, een remmer van interleukine-6). De medicijnen worden normaal gezien enkel bij de behandeling van ernstige reuma terugbetaald.

Een groep controlepatiënten (1/5 van de deelnemers aan de studie) zal enkel de huidige standaardbehandeling krijgen. ‘De studies uit het buitenland tonen aan dat tot 75% van de patiënten met deze ernstige vorm van COVID-19 een gunstig effect vertoont op de reumamedicatie, maar er werd niet vergeleken met standaardbehandeling. We moeten ook uitzoeken welke van de reumamedicatie het best werkt en of combinatietherapie misschien beter is. Momenteel wordt te veel geëxperimenteerd met deze behandeling. We hopen dat onze studie snel uitsluitsel brengt over de werking en mogelijke bijwerking,’ aldus prof. Lambrecht.

Belgische studie

De studie werd opgezet door het UZ Gent in samenwerking met het Federaal Kennis Centrum voor Gezondheidszorg. Ze start vandaag in negen centra in België, waaronder de universitaire ziekenhuizen van Gent, Antwerpen, Brussel (UZ Jette, Erasme, Saint-Luc, Sint-Pieters) en Luik, het AZ Sint-Jan in Brugge en Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk.

Razendsnelle opstart

De studie wordt gefinancierd door het KCE, die ook meehielp met het design van de studie. ‘Onze klinische onderzoeksteams van het Health Innovation and Research Institute (UZ Gent), de dienst Longziekten (UZ Gent), het Ethisch comité (UZ Gent), het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) en KCE hebben letterlijk dag en nacht gewerkt om dit zo snel op de rails te krijgen. Iedereen voelde de urgentie aan. Procedures die normaal weken duren, werden nu afgerond binnen 48 uur. De eerste twee patiënten zijn dit weekend al gestart met de medicatie,’ zegt prof. Lambrecht.

Het VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek zal dankzij steun van het VIB Grand Challenges Programma moleculair onderzoek doen om te zien hoe en bij wie deze behandeling aanslaat, zodat de cytokinestorm beter kan voorkomen worden, ook bij toekomstige infecties.

UZ-Gent-en-VIB-testen-medicatie-tegen-longproblemen-veroorzaakt-door-COVID-19

Manon Van Nuffel — Tue, 24 Mar 2020 15:16:58 GMT

Title: UZ Gent en VIB testen medicatie tegen longproblemen veroorzaakt door COVID-19

Page Content Zone 1: UZ Gent en VIB evalueren een geneesmiddel met de naam Leukine® voor de behandeling van longproblemen ten gevolge van COVID-19. Verschillende medische centra in onder meer Duitsland en Italië overwegen mee in de studie te stappen die het effect van Leukine® op longfunctie en -herstel zal bestuderen.

Steun voor de longen

Een bepaal type longcel, de alveolaire macrofagen, kan enkel optimaal groeien en functioneren als er een zogenaamde groeifactor aanwezig is. Deze groeifactor (gekend als GM-CSF) speelt een cruciale rol in de verdediging tegen virussen en een goed functionerend immuunsysteem. GM-CSF kan in diermodellen de sterfte door virale longontsteking reduceren. Hieruit blijkt dat de activatie van het immuunsysteem erg belangrijk is om virussen te bestrijden en secundaire infecties te vermijden.

Leukine®, het geneesmiddel dat getest zal worden, is ontworpen door Partner Therapeutics en is een vorm van GM-CSF verkregen uit gist. Het werd oorspronkelijk goedgekeurd in de VS in 1991. De veiligheid van het middel in menselijke patiënten is dus al uitvoerig getest.

“Patiënten met COVID-19 die acute ademhalingsproblemen ontwikkelen hebben niet veel behandelingsopties en een verhoogde kans op overlijden,” zegt Bart Lambrecht, hoofdonderzoeker van de klinische test aan het UZ Gent en het VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek. “We hebben snel deze studie met Leukine® opgestart omdat GM-CSF belangrijke effecten heeft op de bescherming tegen virussen. De groeifactor ondersteunt ook het immuunsysteem en kan herstelmechanismen in de longen promoten.”

Samenwerken tegen COVID-19

“Partner Therapeutics wil de werking van Leukine® in patiënten met COVID-19 onderzoeken en werkt hiervoor samen met academische en regeringspartners in Europa en de VS,” zegt Dr. Debasish Roychowdhury, Chief Medical Officer bij Partner Therapeutics. “Samen met vele onderzoekers en wetenschappers denken we dat GM-CSF verschillende manieren patiënten kan helpen, zoals het bestrijden van de infectie, het ondersteunen van het immuunsysteem, en het herstellen van beschadigd weefsel.”

Voor de behandeling van acute ademhalingsproblemen als gevolg van COVID-19 zal Leukine® worden gebruikt in vernevelde vorm voor directe inhalatie of via intraveneuze toediening voor patiënten die al op een beademingsapparaat zitten. De vernevelde vorm van Leukine® is al bestudeerd in fase 2 en fase 3 klinische testen bij aandoeningen die de alveolaire macrofagen, de eerder genoemde longcellen, aantasten. Intraveneuze toedieningen van Leukine® is eerder al getest bij verschillende andere ziekten.

Meer info op: Partner Therapeutics

Robotsoldaten-van-het-bloed

Manon Van Nuffel — Fri, 27 Mar 2020 16:18:42 GMT

Title: Robotsoldaten van het bloed

Page Content Zone 1: Het verhaal van Tim, een jongen met primaire immunodeficiëntie

Adrian Liston werkte samen met illustratrice Sonia Agüera-Gonzalez om het verhaal te vertellen van Tim, een gewone jongen van 7, die houdt van de kleur groen, en van schaken, en die toevallig een primaire immunodeficiëntie heeft.

Elke maand naar het ziekenhuis gaan voor een behandeling is heel normaal voor Tim. Hij maakt er zelf geen probleem van, maar zit in met zijn ouders, die heel bang zijn als hij ziek wordt. Voor Tim is het veel belangrijker dat zijn vriendjes ingeënt zijn zodat hij met ze kan spelen!

Liston: “Ik speelde al langer met het idee om een kinderboek uit te brengen dat het belang van vaccinatie en hygiëne in de verf zet, vanuit het perspectief van een kind met primaire immunodeficiëntie. Als we kwetsbare mensen zoals Tim willen beschermen, is het belangrijk dat iedereen zich laat vaccineren. ”

Met de hulp van verschillende onderzoekers in Liston’s team aan VIB-KU Leuven werd het verhaal van Tim en de 'strijdrobots van het bloed' vertaald van het Engels naar het Nederlands, Frans en Duits. Liston: "De corona-pandemie leert ons dat virussen geen grenzen of taalbarrières kennen. Als internationaal lab hebben we het verhaal van Tim in niet minder dan 10 talen kunnen uitbrengen! ”

Je vindt het boek op Amazon. Alle opbrengsten gaan naar de ondersteuning van onderzoek naar het immuunsysteem en publieke betrokkenheid bij immunologie en vaccinatie.

Battle Robots of the blood, door Adrian Liston en Sonia Agüera-Gonzalez (Tenmei)
Robotsoldaten van het Bloed, vertaling door Mathijs Willemsen
Kampfroboten des Blutes, vertaling door Julika Neumann
Robots de Combat du Sang, vertaling door Stephanie Humblet-Baron en Nathalie Grandjean

Gebruik promotiecode ‘VIBGrandchallenge’ voor een gratis e-kopie van het boek (promotie is actief vanaf 28 maart)

Een-ontstekingsremmend-proteïne-

Manon Van Nuffel — Tue, 17 Mar 2020 08:31:23 GMT

Title: Een ontstekingsremmend proteïne

Page Content Zone 1: Een studie door het onderzoeksteam van Prof. Geert van Loo (VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek) heeft een cruciaal mechanisme ontrafeld dat mee aan de basis ligt van auto-immuun- en ontstekingsziekten zoals reumatoïde artritis, de ziekte van Crohn, en psoriasis. Ze ontdekten dat het proteïne A20 niet via enzymatische activiteiten, maar via een andere weg ontsteking kan verhinderen. Dit kan leiden tot nieuwe behandelingen voor ontstekingsziekten. Hun resultaten verschenen in het prestigieuze vakblad Nature Immunology.

Inflammatoire auto-immuunziekten

Inflammatoire auto-immuunziekten zoal reumatoïde artritis, inflammatoire darmziekten, psoriasis, en multiple sclerose behoren tot de meest voorkomende ziekten. Gedurende de voorbije decennia is het risico op het krijgen van dergelijke ziekten enkel toegenomen, wat betekent dat er momenteel miljoenen patiënten continu worden behandeld met ontstekingsremmende medicatie om hun ziekte onder controle te houden.

Ongeveer 1 % van de Westerse bevolking lijdt bijvoorbeeld aan reumatoïde artritis, een chronische en progressieve ontstekingsziekte van de gewrichten die de levenskwaliteit van de patiënten ernstig kan beïnvloeden. De moleculaire mechanismen die aan de bron liggen van ziekten zoals artritis zijn echter nog onvoldoende gekend, en dergelijke kennis is nodig voor de ontwikkeling van nieuwe behandelingen tegen deze ziekten.

Een anti-ontstekingsdomein

Arne Martens in het team van Prof. Geert van Loo onderzocht de moleculaire signaalmechanismen waarmee het proteïne A20 ontstekingsreacties kan controleren. Deze studie bouwt voort op eerder werk aan het VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek waarbij A20 werd geïdentificeerd als een belangrijke ontstekingsremmer in verschillende modellen van ontstekingsziekten.

Nu tonen de onderzoekers aan dat de ontstekingsremmende activiteit van A20 afhangt van de aanwezigheid van een specifieke regio in de structuur van het proteïne (een ‘domein’). Dit domein blijkt in staat te binden aan ubiquitine, een kleine eiwitmodificatie op andere proteïnen, waardoor signalen binnenin cellen worden beïnvloed en zo ontstekingsreacties die normaal gezien tot ontstekingsziekten leiden worden verhinderd.

Nieuwe therapieën tegen ontsteking

Prof. van Loo legt het belang van hun vondst uit: “Onze resultaten zijn belangrijk vanuit wetenschappelijk oogpunt aangezien ze ons helpen begrijpen hoe A20 ontstekingsreacties voorkomt in onze cellen. Maar minstens even belangrijk zijn de mogelijke therapeutische implicaties. Medicatie op basis van A20 kan mogelijk een sterke anti-ontstekingswerking hebben, en kan dus mogelijk helpen bij artritis en andere auto-immune- en ontstekingsziekten.”

Financiering

De studie werd gefinancierd door een GOA van UGent, het Fonds Wetenschapplijk Onderzoek, en VIB.

Publicatie

Martens, A. et al. Two distinct ubiquitin-binding motifs in A20 mediate its anti-inflammatory and cell- protective activities. Nat. Immunol., 2020.

Doi: 10.1038/s41590-020-0621-9

Vragen

Wetenschappers-van-VIB-boeken-belangrijke-vooruitgang-in-onderzoek-naar-kandidaat-geneesmiddel-dat-beschermt-tegen-coronavi

Manon Van Nuffel — Fri, 13 Mar 2020 15:09:41 GMT

Title: VIB-wetenschappers boeken belangrijke vooruitgang in onderzoek naar kandidaat geneesmiddel dat beschermt tegen coronavirus

Page Content Zone 1:

Eerder dit jaar kondigde het lab van professor Xavier Saelens (VIB-UGent Centrum voor Medische Biotechnologie) de vondst aan van een unieke antistof die in staat is om het SARS-CoV-2 virus (veroorzaker van de ziekte COVID-19) te binden op een kritische plaats. Deze antistof werd ontwikkeld in samenwerking met twee onderzoekslaboratoria in de VS. Het team heeft nu belangrijke vorderingen gemaakt in het ontwikkelen van een potentieel middel tegen het coronavirus gebaseerd op deze antistof. Deze vooruitgang werd gerealiseerd dankzij intensieve inspanningen van verschillende teams in het Centrum voor Medische Biotechnologie.

Antistof tegen COVID-19

Sinds de uitbraak van coronavirus (COVID-19), werkt het lab van professor Xavier Saelens hard aan een potentiële behandeling voor de virale infectie. Eerder werk van de wetenschappers identificeerde een antistof die in staat is om de binding te verhinderen tussen een belangrijk viraal eiwit en menselijke cellen. Dit eiwit is aanwezig op het virusoppervlak en noodzakelijk voor het virus om menselijke cellen binnen te dringen.

Nieuwe bevindingen, in samenwerking met het laboratorium van Jason McLellan (University of Texas at Austin, VS) en Markus Hoffmann en Stefan Pöhlmann (German Primate Center – Leibniz Institute for Primate Research, Göttingen, Germany), tonen nu aan dat de antistof een labo-variant van het virus onschadelijk kan maken. Dat is een belangrijke stap vooruit in het onderzoekstraject.

Op weg naar bescherming

Deze laboproeven bieden een eerste bewijs dat de antistof bescherming kan bieden tegen het nieuwe coronavirus. Het middel kan immers verhinderen dat het virus menselijke cellen infecteert. De antistof kan ook worden geproduceerd via processen die in de biofarmaceutische industrie gangbaar zijn en grote schaal productie mogelijk maken.

Prof. Saelens benadrukt: “Dit is een belangrijke stap voorwaarts in de strijd tegen COVID-19, het resultaat van fantastisch teamwerk van leden in mijn onderzoeksgroep en die van Prof. Nico Callewaert (VIB-UGent Centrum voor Medische Biotechnologie).”

Dr. Bert Schepens, stafwetenschapper in het team van prof. Saelens: “Goed teamwerk is cruciaal. We kunnen rekenen op de expertise in het onderzoekscentrum, de collega’s van VIB Discovery Sciences en het VIB Innovation & Business team. We zullen blijven samenwerken, ook met academische experten buiten de VIB-muren. Het voelde dan ook als een collectieve overwinning toen we de virusonderdrukking konden vaststellen in deze experimenten.”

In tegenstelling tot vaccins biedt zo’n antistof onmiddellijke – weliswaar meer kortstondige – bescherming. Het voordeel is dat de patiënt geen eigen antistoffen dient aan te maken. Zeker de meest kwetsbare personen, zoals ouderen, reageren vaak minder sterk op vaccins, waardoor de bescherming vaak niet volledig is. Ook gezondheidswerkers of mensen die mogelijk blootgesteld werden aan het virus, kunnen zo onmiddellijk beschermd worden tegen het virus. Dit type geneesmiddel kan dus een belangrijk hulpmiddel zijn bij het bestrijden van de huidige pandemie.

De volgende stappen

Toch is het belangrijk op te merken dat een bevestiging van deze resultaten met het ziekteverwekkend virus zelf nog nodig is. Deze proeven zijn momenteel gaande. De ontwikkeling van deze antistof moet nog meerdere fases doorlopen. Dit houdt onder meer in dat de veiligheid en werkzaamheid in proefdieren en patiënten moet getest worden. Hiervoor verkent VIB momenteel verschillende partnerschappen met industriespelers.

Hilde Crevits, Vlaams minister van Wetenschap en Innovatie: “In tijden van crisis is het belangrijk om het hoofd koel te houden. Dat is exact wat deze topwetenschappers van VIB en de UGent gedaan hebben. Door hun jarenlange biomedisch onderzoek naar het SARS virus konden ze relatief snel gelijkenissen opmerken met het huidige coronavirus. Dit stelde hen in staat om deze eerste belangrijke doorbraak te realiseren. Uiteraard is verder onderzoek en ontwikkeling nog nodig, en zijn we er nog niet. Maar als minister van Wetenschap en Innovatie ben ik verheugd om te zien dat Vlaanderen mee aan de top staat in de biotechnologische strijd tegen corona.”

Ondertussen volgt VIB, net zoals het hele land, de richtlijnen van de FOD Volksgezondheid, te vinden op https://www.health.belgium.be/nl/news/coronavirus-covid-19-preventieve-maatregelen

VIB-bouwt-samen-met-pmv-innovatieve-bioincubator--en-nieuw-hoofdkantoor

Manon Van Nuffel — Thu, 05 Mar 2020 15:23:41 GMT

Title: VIB bouwt samen met PMV innovatieve bioincubator en nieuw hoofdkantoor

Page Content Zone 1: Dat de Vlaamse biotechsector in volle expansie is, hoeft geen betoog. Om tegemoet te komen aan deze ontwikkeling bouwt VIB – met PMV als co-financier – een ultramoderne bio-incubator met daarin ook het nieuwe hoofdkantoor van VIB op de nieuwe technologiecampus op Tech Lane Ghent Science Park, campus Eiland.

Dit gebouw, dat ontworpen werd door Modulo Architects, Stéphane Beel Architects, en studiebureau Istema, biedt een antwoord op de toenemende vraag naar aangepaste labo-infrastructuur en zal ook de nieuwe biotoop worden van de ondersteunende diensten van VIB. De bio-incubator zal plaats bieden aan tien tot vijftien startende biotechbedrijven. De nabijheid van kennisinstellingen met de nodige expertise en talenten zorgt voor een uitstekende voedingsbodem voor jonge starters.

Jo Bury, managing director van VIB, zegt: “Deze nieuwe bio-incubator en het nieuwe hoofdkantoor weerspiegelen belangrijke waarden van VIB: innovatie en samenwerking. We kijken er naar uit om onze intrek te nemen in dit nieuwe gebouw samen met jonge, beginnende biotechbedrijven. Dit gebouw geeft ons de nodige capaciteit om deze starters alle kansen te geven om zich in Vlaanderen ten volle te ontplooien.”

Groeiende biotechcluster

VIB en de Vlaamse investeringsmaatschappij PMV lanceerden in 2018 een opdracht voor het ontwerp van het nieuwe VIB-hoofdkantoor én een bio-incubator op de kenniszone van Tech Lane Ghent Science Park campus Eiland. VIB en PMV hebben een projectvennootschap opgericht en verstrekken beiden kapitaal om dit project te realiseren én exploiteren. Voor Tech Lane Ghent Science Park campus Eiland is de komst van het VIB-hoofdkantoor een belangrijke katalysator voor de verdere ontwikkeling van de site.

Een gebouw met uitstraling

Het nieuwe bouwwerk zal niet alleen het uithangbord zijn voor VIB, maar voor alle gebruikers ervan en voor de biotechnologie in Vlaanderen in het algemeen. Het is een toonaangevend pand, dat met zijn opmerkelijke en toekomstgerichte ontwerp een baken vormt voor de biotechcluster langsheen de E40.

Met zijn unieke locatie op het bedrijventerrein Eiland Zwijnaarde langs de E40, en tevens recht op de inrit van het park zal het complex als poortwachter fungeren voor de researchzone van het park. Het winnend ontwerp van Modulo, SBA, en Istema geeft vorm aan dit gebouw dat zowel compact als functioneel zal zijn en waarin het VIB hoofdkantoor en de nieuwe bio-incubator harmonieus in mekaar overvloeien.

Het gebouw, dat zich opwerpt als een verticaal scherm, bestaat uit twee delen: een dynamische en (inter)actieve zijde aan de E40 en een creatieve zijde aan de campus. Deze tweedeling wordt versterkt door de bufferende werking van het gebouw. Het fungeert als akoestisch scherm ten aanzien van de E40 en beschermt de achterliggende campus/kenniszone.

Low impact campus

Een grote troef van dit duurzame bedrijventerrein is de strategische locatie: langs de E40, een directe aansluiting met de R4, én dicht bij de UZ Gent campus. Het park biedt ruimte aan kennisbedrijven vanaf de startup fase. De toekomstgerichte kennisbedrijven zullen er huisvesten in een groen campus-klimaat waar co-creatie en het delen van gemeenschappelijke infrastructuur centraal staan.

Dit nieuwe bedrijventerrein wordt ontwikkeld volgens vooruitstrevende, internationale standaarden en zal fungeren als een low impact campus. Het wordt een aantrekkelijke werkomgeving, waar sterk wordt ingezet op gezamenlijke voorzieningen en op de ondersteuning van samenwerkingen tussen bedrijven. Het park, en bij uitbreiding ook het nieuwe VIB gebouw, heeft de ambitie om een BREEAM-certificaat te behalen. Met dit duurzaamheidskeurmerk wil het inzetten op de realisatie van duurzame gebouwen met een minimale milieu-impact.

---

Data VIB hoofdkantoor en Bio-incubator:

Ligging: Eiland Zwijnaarde
Oppervlakte: 13.000 m² BO
Programma: kantoren en onderzoekslaboratoria
Opdrachtgever: VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie vzw.) & PMV (Participatiemaatschappij Vlaanderen nv.)
Ontwerpteam: MAATSCHAP MODULO-SBA-ISTEMA
Architectuur: MODULO architects bv. + Stéphane Beel Architects bv
Technieken: Istema nv.
Stabiliteit: Establis nv.
Akoestiek: Bureau de Fonseca bv.
BREEAM: ABO Group nv.

De-eerste-cel-atlas-voor-de-thymus

Hannan Amnad — Thu, 27 Feb 2020 17:30:34 GMT

Title: De eerste cel atlas voor de thymus

Page Content Zone 1: Wetenschappers van het VIB Centrum voor Inflammatieonderzoek, de Universiteit van Gent, het Wellcome Sanger Institute (VK), en de Universiteit van Newcastle (VK) zijn er voor het eerst in geslaagd alle cellen van de menselijke thymus, een orgaan in de borst, in kaart te brengen. Dankzij hun aanpak op het niveau van individuele cellen konden ze meer dan 50 verschillende cel stadia identificeren in het orgaan.

Samenwerken voor de thymus atlas

De thymus is een orgaan dat noodzakelijk is voor de ontwikkeling van het immuunsysteem. De hoofdfunctie van de thymus is het ondersteunen van de ontwikkeling van T cellen, witte bloedcellen die ons beschermen tegen infecties en kankercellen. Tot dusver was niet duidelijk hoe deze T cellen precies gevormd worden gedurende een mensenleven.

Onderzoekers van de labo’s van Tom Taghon (Universiteit Gent) en Yvan Saeys (VIB Centrum voor Inflammatieonderzoek) speelden een voorname rol in de samenstelling van een ‘atlas’ van alle cellen in de thymus. Deze atlas omvat meer dan 250,000 cellen.

Yvan Saeys legt uit: “Enkele jaren geleden startten we het eerste project met single-cell technologie aan de Universiteit van Gent. Deze samenwerking bleek erg vruchtbaar en via het team van Tom Taghon, met uitgebreide expertise in T cel ontwikkeling, werden we deel van het Thymus Cell Atlas project van het Chan Zuckerberg initiatief. Deze studie is het eerste resultaat van de samenwerking.”

Waardevol single-cell onderzoek

Niels Vandamme, die het single-cell platform in Yvan’s lab coördineert, voegt toe: “De atlas van de thymus geeft ons essentiële informatie om onze single-cell infrastructuur, het Singularity platform, te verfijnen. Hiermee kunnen onderzoekers single-cell analyses uitvoeren, gaande van labo-experimenten tot analyse en visualisatie in een enkele workflow.”

“Dit thymus atlas project levert een waardevolle informatiebron voor de wetenschappelijke gemeenschap,” zegt Tom Taghon, co-senior auteur van de studie. “Nu hebben we een gedetailleerd beeld van hoe T cellen zich ontwikkelen in gezond weefsel, en dit op zijn beurt helpt ons begrijpen hoe het immuunsysteem zich ontplooit. Deze kennis over de genen die geactiveerd worden bij T cel ontwikkeling kunnen we gebruiken om T cellen aan te passen zodat ze bijvoorbeeld tumor cellen gerichter kunnen aanvallen.”

Een atlas voor nieuwe therapieën

Dit thymus cel atlas project vormt een stevige fundering voor het uitbouwen van nieuwe klinische toepassingen en therapieën. Het helpt wetenschappers ook begrijpen hoe aandoeningen van het imuunsysteem tot stand komen, zoals ernstig gecombineerde immuunstoornissen (SCID) en T cel leukemie. Tot slot is deze atlas ook een eerste stap in het maken van een kunstmatige thymus die gebruikt kan worden in regeneratieve geneeskunde.

Publicatie

Park et al., 2020. A cell atlas of human thymic development defines T cell repertoire formation. Science, 2020; 367 (6480): eaay3224

https://science.sciencemag.org/content/367/6480/eaay3224

Financiering

Chan Zuckerberg initiative
Dit project kreeg ook steun van de Universiteit Gent via een GOA project.
Fonds voor Wetenschappelijk onderzoek

Een-onderzoeksteam-van-het-VIB-KU-Leuven-Centrum-voor-Microbiologie-en-het-Departement-Biologie-aan-de-KU-Leuven-heeft-aang

Karolien Mathijs — Thu, 20 Feb 2020 10:00:12 GMT

Title: Essentiële oliën testen als potentiële medicatie

Page Content Zone 1: Een onderzoeksteam van het VIB-KU Leuven Centrum voor Microbiologie en het Departement Biologie aan de KU Leuven heeft aangetoond dat, in tegenstelling tot wat lang gedacht werd, essentiële oliën aan dezelfde tests onderworpen kunnen worden als andere mogelijke medisch relevante moleculen.

Essentiële oliën herbekeken

Het onderzoek, geleid door prof. Patrick Van Dijck (VIB-KU Leuven Centrum voor Microbiologie) en prof. Walter Luyten (KU Leuven), heeft zijn wortels in de vaststelling dat de ontdekking van nieuwe medicijnen de laatste decennia vooral plaatsvindt via het screenen van grote hoeveelheden labo-geproduceerde chemische stoffen. Deze zoektocht zorgde ervoor dat er minder aandacht besteed werd aan het testen van natuurlijke stoffen.

Prof. Van Dijck: "Natuurlijke producten zoals essentiële oliën worden vaak vermeden in de zoektocht naar nieuwe geneesmiddelen, bijvoorbeeld omdat deze stoffen relatief waterafstotend zijn en snel vervliegen. Deze eigenschappen kunnen het screenen verstoren.”

Nieuwe technologische ontwikkeling en strengere regels voor chemische stoffen leiden echter tot een vernieuwde belangstelling voor natuurlijke producten als potentiële geneesmiddelen. Sommige van deze nieuwe technologieën werden ontwikkeld in het lab van prof. Van Dijck, gecoördineerd door Dr. Adam Feyaerts, voornamelijk met het oog op het inschatten van het mogelijk nut van essentiële oliën, bijvoorbeeld ter bestrijding van schimmels.

Dr. Adam Feyaerts: "Momenteel zijn een groot aantal essentiële oliën al beschikbaar als supplement, maar slechts weinig ervan hebben de stap naar geneesmiddel kunnen zetten. Aangezien de meeste technische hordes opzij geschoven zijn, vroeg ik me af of ze aan dezelfde tests als andere potentiële geneesmiddelen kunnen onderworpen worden.”

Prof. Walter Luyten vult aan: “De ontdekking en ontwikkeling van een nieuw geneesmiddel vraagt veel tijd en geld, niet in het minst omdat vele initiële kandidaat-geneesmiddelen het niet halen. Met andere woorden, hoe sneller een ongeschikte molecule kan afgekeurd worden, hoe beter.”

Een schatkist vol nieuwe medicijnen?

Gelukkig zijn er filters ontwikkeld die het biochemisch gedrag van een mogelijk geneesmiddel kunnen voorspellen op basis van specifieke parameters, waardoor er sneller ongeschikte moleculen uit de ontwikkelingspijplijn gehaald kunnen worden. Deze studie toont aan dat essentiële oliën met dezelfde filters geëvalueerd kunnen worden.

Dr. Adam Feyaerts: "Onze bevindingen wijzen erop dat componenten van essentiële oliën een mogelijk bron kunnen zijn van geneesmiddelen, zeker diegenen afkomstig van essentiële oliën die al hun klinisch nut bewezen hebben. Essentiële oliecomponenten hebben ook eigenschappen die ze zeer geschikt maakt voor bijvoorbeeld de potentiële behandeling van long- of luchtwegaandoeningen, of ziekten van het centrale zenuwstelsel.”

Publicatie

Striking essential oil: tapping into a largely unexplored source for drug discovery, Feyaerts, Luyten and Van Dijck, Scientific Reports

10.1038/s41598-020-59332-5

Financiering

Fonds Wetenschappelijk Onderzoek: Research community on biofilms (WO.009.16N)

Montis-Biosciences-gelanceerd-met-8,4-miljoen-euro-startkapitaal-en-een-nieuwe-benadering-van-immuno-oncologie-

Manon Van Nuffel — Wed, 19 Feb 2020 14:11:08 GMT

Title: VIB kondigt nieuwe spin-off Montis Biosciences aan

Page Content Zone 1:

Montis Biosciences kondigt de lancering aan met 8,4 miljoen euro aan startkapitaal, opgehaald bij een internationaal investeerderssyndicaat. Het bedrijf legt zich toe op de ontwikkeling van een nieuwe immuno-therapeutische behandeling van kanker. Montis zal de interactie tussen onze natuurlijke afweercellen en tumoren gebruiken om met behulp van therapieën de immuunreacties van ons lichaam tegen kankercellen aan te sturen.

Montis werd opgericht door het investeringsfonds Droia Ventures, VIB en KU Leuven. Het bedrijf steunt op het onderzoek van de laboratoria van Peter Carmeliet (VIB-KU Leuven) en Massimiliano Mazzone (VIB-KU Leuven). Voor het startkapitaal kregen de oprichters versterking van investeerders LS Polaris Innovation Fund, ALSA Ventures en Pfizer Ventures, de risicokapitaal afdeling van Pfizer Inc. (NYSE: PFE).

Bloedvaten bepalen de toevoer van immuun cellen in tumoren. Dat doen ze onder leiding van afweercellen die bloedvaten stimuleren om immuun cellen aan te trekken en door te laten, de zogenaamde ‘perivasculaire macrofagen’. Deze cellen kunnen ook de werking van bloedvaten stilleggen waardoor de immuunrespons rond de tumor onderdrukt wordt. De nieuwe inzichten van Montis in de manier waarop deze cellen interageren, laten toe om de interacties aan te passen en verzekeren een sterke instroom van nieuwe immuun cellen in de tumor. Het startkapitaal laat Montis toe om te bepalen welke targets prioriteit moeten krijgen en vervolgens de belangrijkste programma’s te valideren en te begeleiden naar klinische studies. Montis zal bovendien haar unieke screening en testplatform uitbreiden om nieuwe targets te identificeren en te valideren.

“Het wordt steeds duidelijker dat de cellen in de wand van de tumorbloedvaten een grote rol spelen in de immuunreacties bij kanker. De wisselwerking tussen deze cellen bepaalt de respons. Vroegere behandelingen gericht op de tumorbloedvaten hielden hier geen rekening mee en vernietigden de bloedvaten om de toevoer naar de tumor af te snijden”, vertelt Professor Peter Carmeliet. “Ons onderzoek toont aan dat we de bloedvaten beter intact laten en net moeten gebruiken om de juiste immuun cellen naar de tumor te leiden. Dat levert veel krachtigere en duurzamere resultaten op.”

“Dankzij onze aanpak met ‘single cell RNA sequencing’, kunnen we eindelijk de communicatie tussen onze immuun cellen en de bloedvaten van de tumor onderzoeken”, vult Professor Massimiliano Mazzone aan. “Montis is de stap vooruit om dit concept te vertalen naar therapeutische toepassingen."

De raad van bestuur van Montis bestaat uit Luc Dochez (Executive Chairman en partner bij Droia) en Griet Vanpoucke (Head of New Ventures bij VIB), samen met Ellie McGuire (Polaris Partners), Sohaib Mir (ALSA Ventures) en Rana Al-Hallaq (Pfizer Ventures).

“We zijn bijzonder verheugd dat we de wereldvermaarde wetenschap van de VIB-KU Leuven-laboratoria van Peter Carmeliet en Massimiliano Mazzone kunnen combineren met een investeerderssyndicaat dat uitstekend geplaatst is om het lange termijn succes van het bedrijf te verzekeren”, vertelt Luc Dochez, partner bij Droia en Executive Chairman bij Montis. “Montis hanteert een unieke benadering om solide tumoren aan te pakken, die voor meerdere indicaties een echte paradigmaverschuiving teweeg kan brengen.”

“We zijn enorm blij om met Droia samen te werken in het oncologie veld”, zegt Johan Cardoen, algemeen directeur van VIB. “Montis is het schoolvoorbeeld van hoe wetenschappelijke excellentie aangevuld met ondernemingszin en daadkrachtige investeerders kan resulteren in een veelbelovend nieuw avontuur.”

VIB-kondigt-nieuwe-spin-off-MRM-Health-aan

Manon Van Nuffel — Tue, 18 Feb 2020 16:15:35 GMT

Title: VIB kondigt nieuwe spin-off MRM Health aan

Page Content Zone 1: MRM Health, een nieuwe spin-off van MRM Technologies, VIB, KU Leuven en UGent, haalt 14 miljoen euro op voor de verdere ontwikkeling van microbioomgebaseerde medicijnen en start eerste industriële samenwerking met DuPont Nutrition & Biosciences

Gent, 18 februari 2020 - Microbioomspecialist MRM Health gaat zijn eerste industriële samenwerking aan met DuPont Nutrition & Biosciences in het domein van stofwisselingsziekten. Bovendien haalde MRM Health meer dan 14 miljoen euro op om te investeren in de eigen klinische en preklinische ontwikkelingsprogramma’s rond microbioomgebaseerde behandelingen. Het bedrijf is een spin-off van VIB, KU Leuven en UGent.

MRM Health nv, een biofarmaceutisch bedrijf dat zich richt op de ontwikkeling van innovatieve behandelingen op basis van het menselijke microbioom, maakte vandaag bekend dat het gaat samenwerken met DuPont Nutrition & Biosciences. Het nieuwe bedrijf ronde ook met succes een eerste externe investeringsronde af, waaraan Ackermans & van Haaren, DuPont Nutrition & Biosciences, MRM Technologies, Qbic II en VIB deelnamen.

MRM Health en DuPont Nutrition & Biosciences bundelen de krachten om een aantal stofwisselingsziekten aan te pakken. Door het technologieplatform van MRM Health en geselecteerde DuPont-stammen te combineren zullen nieuwe behandelingen ontwikkeld worden op basis van levende bacteriestammen.

“We zijn verheugd over dit partnerschap met DuPont Nutrition & Biosciences om innovatieve behandelingen voor metabole ziekten te ontwikkelen. Hun uitgebreide mogelijkheden in het domein van het microbioom enerzijds, en onze expertise en ons eigen technologieplatform om behandelingen op basis van het darmmicrobioom te ontwikkelen anderzijds, vormen volgens ons een uitstekende combinatie in de zoektocht naar een nieuwe klasse van natuurlijke en doeltreffende oplossingen voor miljoenen patiënten wereldwijd”, vertelt Sam Possemiers, CEO en medeoprichter van MRM Health.

“We vinden het fantastisch om samen te werken met MRM Health en met vereende krachten de volgende generatie microbioomproducten te ontwikkelen. Het unieke technologieplatform van MRM Health combineren met de expertise van DuPont is een unieke kans om de ontwikkeling van nieuwe therapeutische producten in domeinen als metabole gezondheid in een stroomversnelling te brengen”, zegt Sebastien Guery, Human Microbiome Venture Leader bij DuPont Nutrition & Biosciences.

“Bovendien zijn we enorm blij met de financiële steun van de langetermijninvesteerder Ackermans & van Haaren, investeringsfonds Qbic II en microbioomexperts MRM Technologies en DuPont, en zetten we graag ons langlopende strategische partnerschap met VIB voort - sterker dan ooit”, vervolgt Sam Possemiers.

Via het strategische onderzoekspartnerschap met VIB kan MRM Health een beroep doen op de uitgebreide expertise in microbioom-onderzoek en bio-informatica van het laboratorium van prof. Jeroen Raes (VIB-KU Leuven) en de multidisciplinaire knowhow inzake artritis en ontstekingsziekten van prof. Dirk Elewaut (VIB-UGent) en zijn team.

“Ik ben erg opgetogen over de indrukwekkende expertise van MRM Health in microbioomproductontwikkeling. Onze knowhow in microbioomanalyse, darmmicrobiologie en -ecologie sluit perfect aan bij hun platform om nieuwe behandelingen voor een brede waaier van indicaties te ontwikkelen”, stelt Jeroen Raes (VIB-KU Leuven).

Dirk Elewaut (VIB-UGent): “Mijn team bestudeert reeds geruime tijd de mechanismen tussen darm- en gewrichtsontsteking die geobserveerd worden bij reumatische aandoeningen. Deze nieuwe spin-off is een grote stap voorwaarts in onze ambitie om de ontwikkeling te versnellen van transformatieve behandelingen voor patiënten met artritis of andere ontstekingsziekten."

De investeringsronde van 14 miljoen euro biedt MRM Health de financiële middelen om zijn pijplijn voor inflammatoire darmziekten klaar te stomen voor klinische studies bij verschillende patiëntpopulaties en zijn lopende ontdekkingsprogramma’s voort te zetten om mogelijke baanbrekende behandelingen uit te werken voor spondyloartritis en andere indicaties.

“We zijn enthousiast over ons engagement voor MRM Health en blij dat we hun verdere groei en ontwikkeling kunnen ondersteunen”, vertellen Jens Van Nieuwenborgh en Piet Bevernage van Ackermans & van Haaren. “Het bedrijf heeft een uniek technologieplatform, kan bogen op een beloftevol portfolio en ging een belangrijke samenwerking aan met DuPont, een toonaangevende speler in de sector. Gezien hun uitgebreide expertise in het darmmicrobioom, een heldere strategie en een sterk partnerschap met VIB zijn we ervan overtuigd dat MRM Health goed geplaatst is om samen te werken met meer sectorpartners en nieuwe behandelingen te ontwikkelen voor ziekten waarvoor de noden nog groot zijn.”

“Deze nieuwe samenwerking”, vervolgt Johan Cardoen, algemeen directeur van VIB, “biedt een unieke kans om de wetenschappelijke inzichten uit de VIB-laboratoria van Jeroen Raes en Dirk Elewaut beschikbaar te stellen voor de farmaceutische en biotech sector. We zijn verheugd dat we onze samenwerking rond het microbioom met MRM Health voortzetten en investeren in het bedrijf.”

MRM Health werd opgenomen in MRM Technologies via een gedeeltelijke splitsing van de activiteiten van ProDigest, een internationale specialist in darm- en microbioomonderzoek. Op die manier kan ProDigest zijn onafhankelijke en unieke dienstverlening rond wetenschappelijk onderzoek voortzetten en verder uitbreiden naar klanten in de farmaceutische, voedings- en voederindustrie. Die activiteiten zijn gebaseerd op de SHIME®-technologie (Simulator of the Human Intestinal Microbial Ecosystem, unieke laboratoriummodellen van het spijsverteringsstelsel bij mens en dier) van ProDigest, die kan worden ingezet om het metabolisme en de biodistributie van farmaceutische producten in ontwikkeling te simuleren, alsook de interactie van het darmmicrobioom met farmaceutische producten, voedingsingrediënten, dierenvoeder en gezondheidsproducten.

VIB-werkt-aan-antiviraal-middel-tegen-coronavirus

Manon Van Nuffel — Fri, 07 Feb 2020 15:46:27 GMT

Title: VIB werkt aan antiviraal middel tegen coronavirus

Page Content Zone 1:

Gent, België. 10 februari 2020 – Nu de uitbraak van het nieuwe coronavirus (2019-nCoV) aanhoudt, werken VIB-wetenschappers hard aan een potentiële behandeling voor de virale infectie. Het laboratorium van professor Xavier Saelens (VIB-UGent) is goed geplaatst om hulp te bieden bij deze wereldwijde crisis, dankzij hun jarenlange expertise in de ontwikkeling van vaccins en virusremmers tegen respiratoire virussen.

Sinds de eerste uitbraak van het coronavirus in China in december 2019 neemt het aantal bevestigde besmettingen snel toe en worden nu ook in andere delen van de wereld besmettingen gemeld. Wereldwijd werken wetenschappers met man en macht aan vaccins of geneesmiddelen tegen de respiratoire ziekte.

Het laboratorium van professor Xavier Saelens, dat deel uitmaakt van het VIB-UGent Centrum voor Medische Biotechnologie, ontwikkelde eerder al vernieuwende vaccins en virusremmers tegen het griepvirus en RSV, die nu reeds of bijna in klinische fase zijn.

Professor Saelens en zijn collega’s bestrijden niet alleen gevestigde maar ook nieuwe epidemische bedreigingen – een belangrijk aspect in de strategie van het VIB-UGent Centrum voor Medische Biotechnologie. Er werd meteen een nieuw onderzoek gestart om een virusremmer te ontwikkelen voor het nieuwe coronavirus. Het team van Xavier Saelens werd snel uitgebreid met extra medewerkers van het onderzoekscentrum en wordt bijgestaan met advies door VIB Discovery Sciences. In samenwerking met Dr. Barney Graham van NIAID en Dr. Jason McLellan, hoofddocent aan het College of Natural Sciences aan de Universiteit van Texas in Austin, boekt het laboratorium van Saelens aanzienlijke vooruitgang in de ontwikkeling van een antilichaam-gebaseerd medicijn tegen het nieuwe virus.

"Nu de crisis groter wordt, is het alle hens aan dek", zegt Xaxier Saelens. "Ons team weet hoe groot de behoefte is aan een oplossing en doet zijn uiterste best om zo snel mogelijk een beschermend middel te ontwikkelen dat de verspreiding van het coronavirus kan tegenhouden."

Bert Schepens, stafwetenschapper in de groep van Xavier Saelens, voegt toe: “Antilichamen zijn meestal uiterst effectief in het verdedigen van het lichaam tegen zeer specifieke virale indringers. Maar coronavirussen komen in verschillende vormen. Dit nieuwe coronavirus illustreert de noodzaak om antivirale antilichamen te ontwikkelen die een zeer breed scala van deze virussen kunnen aanpakken."

De wetenschappers kunnen een beroep doen op de expertise van Dr. McLellan op het gebied van structurele biologie en eiwittechnologie en op VIB’s uitgebreide expertise en knowhow op het gebied van antilichamen met een enkel-domein structuur. Het team werkt aan een medicijn op basis van dergelijke kleine antilichamen om te voorkomen dat risicopatiënten besmet raken of om het virus te stoppen voor de ziekte zich manifesteert. Deze kleine antilichamen bieden een veelbelovende oplossing, aangezien ze mogelijk de virale infectie kunnen tegenhouden door te interfereren met virale eiwitten. Dit is een andere en complementaire benadering dan conventionele vaccins, die een immuunrespons opwekken in gezonde risicopatiënten.

"Als aanvulling op de uitermate belangrijke inspanningen van andere onderzoeksgroepen die zich richten op vaccins tegen het coronavirus, werken wij aan middelen op basis van antilichamen", zegt Xavier Saelens. "In tegenstelling tot vaccins biedt een antilichaam onmiddellijke bescherming, zonder dat een actieve immuunrespons vereist is, wat cruciaal kan zijn wanneer een globale epidemie dreigt. Zeker voor de meest kwetsbare personen, zoals ouderen, van wie het immuunsysteem niet altijd even goed reageert op vaccins, kan dit type medicijn belangrijk zijn. Bovendien zijn de ontwikkelingsprocessen van geneesmiddelen op basis van antilichamen zeer goed gekend."

Vlaams minister van Wetenschapsbeleid Hilde Crevits : “In Vlaanderen hebben we een sterke traditie in medisch onderzoek en ontwikkeling. Het Vlaams Instituut voor Biotechnologie verricht belangrijk onderzoek naar toepassingen voor geneeskunde. De onderzoekers van VIB bereiden momenteel de preklinische testfase voor een behandeling tegen het nieuwe coronavirus voor. Hoewel de eerste resultaten veelbelovend zijn, is verder onderzoek via een goede samenwerking nodig. Het is positief dat Vlaanderen ook hier mee het voortouw neemt.”

Om de verdere ontwikkeling van het antiviraal middel door bedrijven mogelijk te maken heeft VIB een patentaanvraag ingediend.

Vragen

Als-iets-nieuw-is,-leren-we-sneller-–-dankzij-dopamine

Manon Van Nuffel — Wed, 05 Feb 2020 10:23:58 GMT

Title: Als iets nieuw is, leren we sneller – dankzij dopamine

Page Content Zone 1: Leuvense wetenschappers onder leiding van Sebastian Haesler (NERF, empowered by imec, KU Leuven en VIB) hebben ontdekt hoe het komt dat nieuwe prikkels ervoor zorgen dat we sneller leren. Als iets nieuw is, komt er dopamine vrij, en dat zorgt voor zogenaamd ‘associatief leren’. De onderzoeksresultaten kunnen op termijn helpen om leerstrategieën en leerprocessen bij te sturen en om algoritmen voor machine learning te verbeteren.

Nieuwe dingen leren

Associatief leren is iets wat zowel dieren als mensen doen. Hierbij leggen we een verbinding of associatie tussen een bepaalde prikkel en een actie met een positieve of negatieve uitkomst. We gebruiken associatief leren bijna dagelijks: we belonen kinderen bijvoorbeeld voor het maken van hun huiswerk of beperken hun schermtijd als ze zich niet gedragen.

Wetenschappers weten al decennia dat ook nieuwe prikkels het associatief leren bevorderen, maar ze tastten in het duister over de onderliggende biologische mechanismen.

“Eerder onderzoek wees erop dat nieuwe, onbekende informatie het dopamine-systeem in de hersenen zou kunnen activeren. Daarom wilden we weten of dopamine-activering ook associatief leren zou kunnen stimuleren,” zegt prof. Sebastian Haesler, die de studie leidde.

Iets nieuws opsnuiven?

Om aan te tonen dat nieuwe informatie inderdaad de dopamine-neuronen activeert, stelden de onderzoekers muizen bloot aan zowel nieuwe als bekende geuren.

“Wanneer muizen iets nieuws ruiken, worden ze erg opgewonden en beginnen ze heel snel te snuffelen. Dit natuurlijke, spontane gedrag is een uitstekende manier om te bestuderen hoe iets nieuws wordt gepercipieerd,” legt dr. Cagatay Aydin uit, een postdoctoraal onderzoeker in de groep van Sebastian Haesler. Met de muizenexperimenten bevestigde het team dat dopamine-neuronen wél werden geactiveerd door nieuwe geuren, maar niet door vertrouwde geuren. In een tweede stap werden de muizen getraind om nieuwe en bekende geuren te associëren met een beloning.

“Toen we de dopamine-activering door nieuwe prikkels heel specifiek blokkeerden, leerden de dieren minder snel om de beloning aan de geur te koppelen. Als we net het tegenovergestelde deden, namelijk de dopamine-neuronen stimuleren bij gekende prikkels, dan ging het leren juist sneller,” zegt Joachim Morrens, doctoraatsstudent in de onderzoeksgroep.

De waarde van iets nieuws

De bevindingen tonen aan dat dopamine-activering door nieuwe prikkels leerprocessen positief beïnvloedt. De experimenten kunnen ook helpen om informaticamodellen op punt stellen. Die kunnen bijvoorbeeld een ‘nieuwsbonus’ bevatten om het positieve effect van nieuwheid op leren te verklaren. Zo’n bonus kan machine learning algoritmen versnellen en efficiënter maken.

Praktisch gezien wijst deze studie erop dat we er inderdaad goed aan doen om onze routine wat vaker te doorbreken en op zoek te gaan naar nieuwe ervaringen, om zo beter te kunnen leren.

---

Publicatie

Cue-evoked dopamine promotes conditioned responding during learning, Morrens et al. Neuron 2020

Funding

Financiering van HFSP, EC Marie Curie and FWO.

Vragen

Nieuwe-veldproef-met-genetisch-gewijzigde-maïs

Manon Van Nuffel — Wed, 08 Jan 2020 13:51:33 GMT

Title: Nieuwe veldproef met genetisch gewijzigde maïs

Page Content Zone 1: VIB heeft een aanvraag ingediend voor een nieuwe veldproef met genetisch gewijzigde maïs. De maïs is verbeterd door een groeifactor, ‘AN3’ genaamd, in de planten extra tot uitdrukking te brengen. De groeifactor activeert genen die betrokken zijn bij de groei van de plant. Als gevolg van de wijziging worden belangrijke plantorganen zoals de bladeren groter en wordt er dus meer plantenbiomassa gevormd. De maïs is gemaakt in het kader van het lopende onderzoek naar de groei en ontwikkeling van planten in het VIB-UGent Centrum voor Planten Systeembiologie.

Het AN-3 gen dat in de planten extra tot uitdrukking wordt gebracht zorgt ervoor dat de deling van de cellen langer doorgaat. Niet alleen worden de bladeren van de planten groter, er wordt in het algemeen meer plantenbiomassa gevormd. Een dergelijke eigenschap past in een streven om een zo efficiënt mogelijke plantenproductie te realiseren op een zo beperkt mogelijke oppervlakte. Onderzoek in de serre heeft daarnaast aanwijzingen opgeleverd dat de planten ook beter blijven groeien bij droogte. Daarmee zouden de planten wellicht beter aangepast zijn aan de ons bedreigende klimaatopwarming.

De planten zijn tot nu toe alleen in de serre bestudeerd. De omstandigheden in een serre zijn echter anders dan op het veld. In serres zijn er geen wisselende weersomstandigheden, kan slechts een beperkt aantal planten groeien en is het moeilijk om betrouwbare gegevens te verzamelen over de kolfopbrengst. Om die reden wordt nu een groter aantal planten getest op een proefveld.

De gebruikte modificatietechniek

De planten zijn gemaakt met de intussen klassieke technieken van genetische modificatie waarbij er een stukje extra DNA aan de planten is toegevoegd. Daarbij is naast het AN3-gen dat van maïs afkomstig is, ook DNA toegevoegd dat niet van maïs-origine is. Het gaat daarbij onder meer om een transcriptie-promoter – de schakelaar die bepaalt waar en wanneer het gen tot uitdrukking wordt gebracht – afkomstig van een kortsteel grassoort. Daarnaast is in de planten ook een zogenoemd selectiemerker-gen aanwezig. Het gebruik van een selectiemerker-gen zorgt ervoor dat alleen cellen die het extra DNA hebben opgenomen terug uitgroeien tot een plant en vergemakkelijkt om die reden het modificatieproces.

Verspreiding voorkomen

Omdat het om een experimentele veldproef gaat zal de verspreiding van de gemodificeerde eigenschappen voorkomen worden door de mannelijke bloemen – de pluimen – af te knippen en door alle zaden zorgvuldig handmatig te oogsten.

Samenwerking met ILVO

De vergunning is aangevraagd door VIB, maar de proef wordt in de praktijk uitgevoerd in samenwerking met ILVO en als de aanvraag wordt goedgekeurd zal de proef worden uitgevoerd op terreinen van ILVO in Wetteren.

Inzage

De vergunningaanvraag is publiek te raadplegen van 14 januari 2020 tot 13 februari 2020 via de website van de Federale overheidsdienst Volksgezondheid en ligt daarnaast gedurende die periode ter inzage op het gemeentehuis in Wetteren.