Vidyadham

AEIAT- QUIZ 200 MARKS WITH FULL SYLABUS

2026-08-02T18:45:00.154+05:30

AEI ની પરીક્ષા માટે સમગ્ર અભ્યાસક્રમ માંથી 200 ગુણની ક્વીઝ

પ્રશ્ન: 1/200

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

તમારો અંતિમ સ્કોર નીચે મુજબ છે:

0 / 200

📄 મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

📚 મૂળભૂત અધિકારો અને ફરજો નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

GUJARAT MULKI SEVA (PENSION) NIYAMO - 2002 QUIZ

2026-06-17T15:12:20.882+05:30

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની પરીક્ષા નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (પેન્શન) નિયમો 2002 નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (પેન્શન) નિયમો 2002 ક્વિઝ

QUESTION: 1/100

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

તમારો અંતિમ સ્કોર નીચે મુજબ છે:

0 / 100

📲 મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની તૈયાર કરતાં તમામ મિત્રો માટે "MISSION AEI" નામનું ખાસ વૉટસ એપ ગ્રુપ બનાવવામાં આવ્યું છે.

CLICK HERE TO JOIN WHATSAPP GROUP

GUJARAT CIVIL SERVICE (PENSION) RULES - 2002 STUDY MATERIAL PDF DOWNLOAD

2026-06-16T19:47:55.599+05:30

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (પેન્શન) નિયમો, ૨૦૦૨

(Gujarat Civil Services (Pension) Rules, 2002

૧. પેન્શનના સામાન્ય સિદ્ધાંતો અને જોગવાઈઓ

પેન્શન એ હક નથી (નિયમ-૨૧): પેન્શન આપવું કે ચાલુ રાખવું તે કર્મચારીના સદાચાર પર આધારિત છે. જો કર્મચારી કોઈ ગંભીર ગુના કે ગેરવર્તણૂકમાં દોષિત ઠરે, તો સરકાર પેન્શન રોકી શકે છે અથવા તેનો અમુક ભાગ કાપી શકે છે.
પેન્શન પાત્ર સેવા: પેન્શન ગણતરી માટે લઘુત્તમ અર્હતાસભર (પેન્શન પાત્ર) સેવા ૧૦ વર્ષની હોવી અનિવાર્ય છે. જો ૧૦ વર્ષથી ઓછી સેવા હોય, તો પેન્શનને બદલે 'સર્વિસ ગ્રેચ્યુઈટી' મળે છે.
વયનિવૃત્તિની ઉંમર: વર્ગ-૧, ૨ અને ૩ ના કર્મચારીઓ માટે વયનિવૃત્તિની ઉંમર ૫૮ વર્ષ (ખાસ કિસ્સામાં કે અમુક ટેકનિકલ સંવર્ગોમાં ફેરફારને પાત્ર) અને વર્ગ-૪ ના કર્મચારીઓ માટે ૬૦ વર્ષ છે.

૨. પેન્શનના વિવિધ પ્રકારો

નિયમ ક્રમાંક	પેન્શનનો પ્રકાર	વિગત / ક્યારે મળવાપાત્ર થાય?
૪૬	વયનિવૃત્તિ પેન્શન	કર્મચારી નિયત થયેલી વયનિવૃત્તિની ઉંમરે (૫૮ કે ૬૦ વર્ષ) પહોંચીને નિવૃત્ત થાય ત્યારે.
૪૭	નિવૃત્તિ પેન્શન	વયનિવૃત્તિની ઉંમર પહેલાં સ્વેચ્છાએ (VRS) કે નિયમ મુજબ નિવૃત્ત થતા કર્મચારીને મળવાપાત્ર પેન્શન.
૪૮	અશક્તતા પેન્શન	શારીરિક કે માનસિક અશક્તતાના કારણે કર્મચારી નોકરી ચાલુ રાખવા સક્ષમ ન રહે ત્યારે તબીબી મંડળ (Medical Board) ના પ્રમાણપત્રના આધારે.
૪૯	વળતર પેન્શન	જ્યારે કોઈ કાયમી જગ્યા રદ થવાના કારણે કર્મચારીને છૂટો કરવો પડે અને તેને સમકક્ષ બીજી જગ્યા આપી શકાય તેમ ન હોય ત્યારે.
૫૦	રહેમીયત પેન્શન	ગેરવર્તણૂકના કારણે નોકરીમાંથી છુટા કરાયેલા કર્મચારીને ખાસ કિસ્સામાં દયાના ભાવે અપાતું ભથ્થું (જે પેન્શનના ૨/૩ ભાગથી વધુ ન હોઈ શકે).

૩. સ્વેચ્છિક નિવૃત્તિ (Voluntary Retirement Scheme - VRS) [નિયમ-૪૭]

પાત્રતા મર્યાદા: કોઈ પણ સરકારી કર્મચારી ૨૦ વર્ષની પેન્શન પાત્ર સેવા પૂર્ણ કર્યા પછી અથવા ૫૫ વર્ષની ઉંમર વટાવ્યા પછી સ્વેચ્છિક નિવૃત્તિ (VRS) લઈ શકે છે.
નોટિસ અવધિ: આ માટે કર્મચારીએ સક્ષમ સત્તાધિકારીને ૩ મહિના અગાઉ લેખિત નોટિસ આપવી ફરજિયાત છે.

૪. પેન્શનની ગણતરી અને મર્યાદા

પેન્શનનો દર: સુધારેલા નિયમો મુજબ, કર્મચારીએ છેલ્લે મેળવેલા આખરી બેઝિક પગાર ના ૫૦% રકમ મુખ્ય પેન્શન તરીકે મળવાપાત્ર થાય છે.
મહત્તમ પેન્શન પાત્ર સેવા: પૂરેપૂરું પેન્શન મેળવવા માટે લઘુત્તમ ૨૦ વર્ષની અર્હતાસભર નોકરી હોવી જરૂરી છે (અગાઉ આ મર્યાદા ૩૩ વર્ષની હતી).
લઘુત્તમ અને મહત્તમ પેન્શન મર્યાદા: સાતમાં પગાર પંચ મુજબ લઘુત્તમ પેન્શન રૂ. ૯,૦૦૦ નક્કી થયેલ છે, જ્યારે મહત્તમ પેન્શન રાજ્યના સર્વોચ્ચ પગારના ૫૦% ની મર્યાદામાં રહે છે.

વિવિધ રજાઓ વિષે વિસ્તૃત માહિતી મેળવવા નીચેની લિંક પર ક્લિક કરો.

રજા એટલે શું?

રજાના પ્રકાર

રજા માંગતી / મંજુર કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો.

એસોસીએશનના હોદ્દેદારોને ખાસ રજા

કેઝ્યુઅલ રજા

અન્ય પ્રકારની રજા

પરિપત્ર / ઠરાવો અને ફોર્મસ.

૫. ડેથ-કમ-રિટાયરમેન્ટ ગ્રેચ્યુઈટી [નિયમ-૮૦]

ગ્રેચ્યુઈટીની ગણતરી: નોકરીના દરેક સિક્સ-મંથલી પિરિયડ (છ માસિક ગાળા) માટે આખરી પગારના ભાગ જેટલી રકમ ગ્રેચ્યુઈટી તરીકે મળે છે.
મહત્તમ મર્યાદા: ગ્રેચ્યુઈટીની રકમ આખરી પગારના ૧૬.૫ (સાડા સોળ) ગણાથી વધુ હોઈ શકે નહીં.
નાણાકીય મર્યાદા: સાતમાં પગાર પંચ મુજબ મહત્તમ ગ્રેચ્યુઈટીની મર્યાદા રૂ. ૨૦ લાખ સુધીની છે.

૬. કુટુંબ પેન્શન [નિયમ-૯૧]

ક્યારે મળે?: સરકારી કર્મચારીનું નોકરી દરમિયાન અથવા નિવૃત્તિ પછી અવસાન થાય ત્યારે તેના આશ્રિત કુટુંબને (પત્ની/પતિ/સંતાનો) મળવાપાત્ર થાય છે.
અગાઉની નોકરીની શરત: નોકરી દરમિયાન અવસાનના કિસ્સામાં કર્મચારીએ ઓછામાં ઓછી ૧ વર્ષની સળંગ સેવા પૂર્ણ કરેલી હોવી જોઈએ.
વધારેલા દરે કુટુંબ પેન્શન : જો કર્મચારીનું નોકરી દરમિયાન અવસાન થાય અને તેણે ૭ વર્ષથી વધુ સેવા કરી હોય, તો અવસાનની તારીખથી ૭ વર્ષ સુધી અથવા કર્મચારીની ૬૭ વર્ષની ઉંમર (જે વહેલું હોય ત્યાં સુધી) આખરી પગારના ૫૦% લેખે (વધારેલા દરે) કુટુંબ પેન્શન મળે છે. ત્યારબાદ તે સામાન્ય દરે (૩૦%) ચૂકવાય છે.

સત્તાવાર દસ્તાવેજ (પેન્શન અને પ્રો.ફંડ કચેરીના ઑફિસ મેન્યુઅલ) ના આધારે કુટુંબ પેન્શન અંગેની સાચી અને અપડેટ થયેલી માહિતી નીચે મુજબના મુખ્ય મુદ્દાઓમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવે છે:

૧. ઊંચા દરે કુટુંબ પેન્શન અને ઉંમરની મર્યાદા

નાણા વિભાગના તા. ૧૩-૦૪-૨૦૦૯ ના ઠરાવ પછીની સ્થિતિ ખૂબ જ સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે:

ચાલુ નોકરીમાં અવસાનના કિસ્સામાં (તા. ૦૧-૦૧-૨૦૦૬ થી): સરકારી કર્મચારીનું ચાલુ નોકરીમાં અવસાન થાય ત્યારે, હવે કર્મચારીની ઉંમર ધ્યાને લીધા સિવાય સળંગ ૧૦ વર્ષ સુધી ઊંચા દરે (છેલ્લા આકારેલા પગારના ૫૦% લેખે) કુટુંબ પેન્શન મળવાપાત્ર થાય છે. (અગાઉ આ મર્યાદા ૭ વર્ષ અથવા ૬૫ વર્ષની ઉંમર, બેમાંથી જે વહેલું હોય તે હતી).
નિવૃત્તિ પછીના અવસાનના કિસ્સામાં: જો કર્મચારીનું અવસાન નિવૃત્તિ પછી થાય, તો તેની અવસાનની તારીખથી ૭ વર્ષ સુધી અથવા કર્મચારી જીવિત હોત અને ૬૫ વર્ષની વય પ્રાપ્ત કરી હોત તે તારીખ સુધી (બેમાંથી જે વહેલું હોય ત્યાં સુધી) ઊંચા દરે પેન્શન મળે છે.
સામાન્ય દર: ઊંચા દરનો આ સમયગાળો પૂર્ણ થયા બાદ આજીવન ૩0% લેખે સામાન્ય દરે કુટુંબ પેન્શન ચૂકવાય છે. લઘુત્તમ કુટુંબ પેન્શન ૩૦% થી ઓછું હોવું જોઈએ નહીં.

૨. કુટુંબ પેન્શન માટે સંતાનોની પાત્રતા અને અગ્રતા

તા. ૧૩-૦૪-૨૦૦૯ ના ઠરાવ અન્વયે સંતાનો માટે નીચે મુજબના મહત્વના ફેરફારો થયા છે:

જન્મતારીખના આધારે પાત્રતા: અગાઉ બધા પુત્રો પછી પુત્રીઓનો ક્રમ આવતો હતો. હવે પુત્ર કે પુત્રીની પાત્રતા જન્મતારીખ (ઉંમર) ના આધારે નક્કી થાય છે. જૂથમાં મોટી ઉંમરના સંતાનની હયાતી કે પાત્રતા હોય ત્યાં સુધી નાની ઉંમરના સંતાનને પેન્શન મળી શકશે નહીં.
ઉંમર અને લગ્નની શરત: વિધવા/વિધુર સિવાયના સંતાનોને ૨૫ વર્ષની ઉંમર સુધી, અથવા તેમના લગ્ન/પુનઃલગ્ન થાય ત્યાં સુધી, અથવા તેઓ કમાતા થાય (જે વહેલું હોય તે) ત્યાં સુધી જ પેન્શન મળે છે.
છૂટાછેડા લીધેલ/વિધવા પુત્રી: આ દીકરીઓને પણ ૨૫ વર્ષની વયમર્યાદા, લગ્ન/પુનઃલગ્નની શરતો અને આવક મર્યાદા લાગુ પડશે.
આવક મર્યાદા: વિધવા/વિધુર સિવાયના અપરિણીત સભ્યો માટે માસિક આવક 'લઘુત્તમ કુટુંબ પેન્શન + તેના પર મળવાપાત્ર હંગામી વધારો (DA)' ની રકમ કરતાં વધુ ન હોવી જોઈએ. (તા. ૦૧-૦૧-૨૦૦૬ થી લઘુત્તમ પેન્શન રૂ. ૩,૫૦૦ નક્કી થયેલ છે).

દરેક સરકારી કર્મચારીને જાણવા જેવી ખુબ જ ઉપયોગી માહિતી.

🠊 શાળા છોડ્યાના પ્રમાણપત્ર વિષે ઉપયોગી માહિતી.

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૧

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૨

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૩

🠊 સેવાપોથી અંગેના તમામ નિયમો અને માહિતી

🠊 સરકારી દફતરની જાળવણી અંગે અગત્યની માહિતી

૩. વિકલાંગ (અપંગ કે માનસિક ક્ષતિ ધરાવતા) સંતાનો માટે આજીવન પેન્શન

આજીવન પાત્રતા: શારીરિક કે માનસિક રીતે વિકલાંગ પુત્ર કે પુત્રી જો પોતાના નિર્વાહ પૂરતું કમાઈ શકતા ન હોય, તો તેમને આજીવન કુટુંબ પેન્શન મળે છે.
ક્રમ: જો સરકારી કર્મચારીને અન્ય સક્ષમ બાળકો હોય, તો નિયમ મુજબ છેલ્લું બાળક ૨૫ વર્ષનું થાય ત્યાં સુધી સામાન્ય રીતે પેન્શન ચાલશે, ત્યારબાદ વિકલાંગ સંતાનનો આજીવન પેન્શનનો હક શરૂ થશે.
શરતોમાં છૂટછાટ: કર્મચારીની નિવૃત્તિ કે અવસાન પહેલાં જ અપંગતા જાહેર થયેલી હોવી જોઈએ તેવી શરતમાં પાછળથી છૂટછાટ આપવામાં આવી છે. તેમજ છૂટાછેડા લીધેલ અંધ, માનસિક/શારીરિક વિકલાંગ પુત્રીઓને ઉંમરનો બાધ રાખ્યા વિના (પુનઃલગ્ન ન કરે ત્યાં સુધી) પેન્શન મળવાપાત્ર છે.
તબીબી પ્રમાણપત્ર: સિવિલ સર્જન કે મેડિકલ બોર્ડનું પ્રમાણપત્ર દર ૩ વર્ષે રજૂ કરવાનું રહે છે.

૪. આશ્રિત માતા-પિતાનો સમાવેશ

જો મૃત કર્મચારી પોતાની પાછળ વિધવા પત્ની/પતિ કે બાળકો મૂકી ન ગયા હોય, તો તેમના પર સંપૂર્ણ આશ્રિત માતા-પિતાનો કુટુંબમાં સમાવેશ થાય છે.
પેન્શન ચૂકવણીમાં પ્રથમ માતાને અને ત્યારબાદ પિતાને અગ્રતા આપવામાં આવે છે.
તેમની આવક પણ લઘુત્તમ કુટુંબ પેન્શન વત્તા હંગામી વધારા કરતાં વધુ હોવી જોઈએ નહીં.

૫. વધારાનું કુટુંબ પેન્શન (વૃદ્ધ પેન્શનરો માટે વધારો)

તા. ૦૧-૦૧-૨૦૦૬ કે ત્યારપછી ૮૦ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમર ધરાવતા કુટુંબ પેન્શનરોને મૂળ પેન્શન ઉપરાંત નીચે મુજબ વધારાની રકમ મળે છે:

૮૦ થી ૮૫ વર્ષની ઉંમરે: મૂળ કુટુંબ પેન્શનના ૨૦%
૮૫ થી ૯૦ વર્ષની ઉંમરે: મૂળ કુટુંબ પેન્શનના ૩૦%
૯૦ થી ૯૫ વર્ષની ઉંમરે: મૂળ કુટુંબ પેન્શનના ૪૦%
૯૫ થી ૧૦૦ વર્ષની ઉંમરે: મૂળ કુટુંબ પેન્શનના ૫૦
૧૦૦ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરે: મૂળ કુટુંબ પેન્શનના ૧૦૦% (એટલે કે બમણું પેન્શન). (નોંધ: પેન્શનર જે માસમાં આ ઉંમર પૂરી કરે તે માસની ૧લી તારીખથી જ આ વધારો લાગુ થઈ જાય છે).

૬. ગુમ થયેલ સરકારી કર્મચારીના કિસ્સામાં જોગવાઈ

જો કોઈ કર્મચારી કે પેન્શનર ગુમ થાય, તો પોલીસ સ્ટેશનમાં F.I.R. કે જાણવાજોગ એન્ટ્રી નોંધાવ્યાના ૧ વર્ષ પછી તેના કુટુંબને ગ્રેચ્યુઈટી અને કુટુંબ પેન્શનના લાભો મળી શકે છે. આ માટે કુટુંબે જરૂરી ઈન્ડેમનીટી બોન્ડ (જામીનગીરીખત) આપવો પડે છે.

નિષ્કર્ષ (તમારા અગાઉના પ્રશ્ન સંદર્ભે ખાસ નોંધ): આ સત્તાવાર પીડીએફના ફકરા-૧.૭(૧) અને ૨.૨ મુજબ, ચાલુ નોકરીમાં અવસાન પામતા કર્મચારીઓ સિવાયના કિસ્સાઓમાં (એટલે કે નિવૃત્તિ પછીના અવસાનમાં) મૂળ ૭ વર્ષ કે ૬૫ વર્ષની મર્યાદા ચાલુ રાખવામાં આવી છે. તેથી જી.સી.એસ.આર. ના સામાન્ય સુધારા અને આ વિભાગીય મેન્યુઅલના અલગ-અલગ પેટા-નિયમો (ચાલુ નોકરીમાં અવસાન વિરુદ્ધ નિવૃત્તિ પછી અવસાન) ના કારણે ૬૫ અને ૬૭ વર્ષના સંદર્ભો અલગ પડે છે. પરીક્ષામાં પ્રશ્ન કયા ચોક્કસ કિસ્સા (ચાલુ નોકરી કે નિવૃત્તિ પછી) માટે પૂછાયો છે તે ખાસ જોવું.

➡ શાળાને લગતા અગત્યના પત્રકો

૭. પેન્શનનું રૂપાંતરણ

મર્યાદા: નિવૃત્ત થતો કર્મચારી પોતાના મૂળ પેન્શનમાંથી મહત્તમ ૪૦% સુધીનું પેન્શન રોકડમાં રૂપાંતરિત કરાવી શકે છે. તેને એકસામટી રકમ મળે છે.
તબીબી તપાસ વિના: નિવૃત્તિની તારીખથી ૧ વર્ષની અંદર અરજી કરવામાં આવે તો કોઈ પણ મેડિકલ બોર્ડની તપાસ વિના કમ્યુટેશન મંજૂર થાય છે.
પુનઃ સ્થાપન: કમ્યુટેશન કરાવ્યાની તારીખથી ૧૫ વર્ષ પૂરા થયા બાદ કર્મચારીનું કપાયેલું ૪૦% પેન્શન ફરીથી મૂળ સ્વરૂપે ચાલુ (બહાલ) કરી દેવામાં આવે છે.

પરીક્ષા માટે ક્વિક ટિપ:

પેન્શનના પ્રશ્નોમાં ૧૦ વર્ષ (પેન્શન માટે લઘુત્તમ સેવા), ૨૦ વર્ષ (VRS અને પૂરા પેન્શન માટે), ૪૦% (કમ્યુટેશન મર્યાદા), અને ૧૫ વર્ષ (પેન્શન પુનઃ સ્થાપન) જેવા આંકડાકીય નિયમો વારંવાર પૂછાતા હોય છે, જે ખાસ પાકા કરવા.

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (પેન્શન) નિયમો, 2002- BOOK ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (પેન્શન) નિયમો, 2002- SPECIAL STUTDY MATERIAL ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (પેન્શન) નિયમો, 2002 ઓનલાઈન ક્વીઝ આપો.

CLICK HERE FOR ONLINE QUIZ

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની ઓનલાઈન ટેસ્ટ આપવા આપો.

CLICK HERE FOR QUIZ

GUJARAT MULKI SEVA (LEAVE) RULES - 2002 - QUIZ

2026-06-11T18:08:28.817+05:30

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની પરીક્ષા નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (રજા) નિયમો 2002 નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (રજા) નિયમો 2002 ક્વિઝ

QUESTION: 1/50

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

તમારો અંતિમ સ્કોર નીચે મુજબ છે:

0 / 50

CLICK HERE TO JOIN WHATSAPP GROUP

GUJARAT MULKI SEVA RAJA NIYAMO 2002 (GSCR-2002) BOOKLET AND STUDY MATERIAL

2026-06-11T17:51:26.709+05:30

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (રજા) નિયમો, ૨૦૦૨

(Gujarat Civil Services (Leave) Rules, 2002)

૧. સામાન્ય સિદ્ધાંતો અને વહીવટી જોગવાઈઓ

રજા એ હક નથી: કોઈ પણ કર્મચારી રજાને હક તરીકે માંગી શકે નહીં. સક્ષમ સત્તાધિકારી લોકહિતમાં રજા નકારી શકે છે અથવા રદ કરી શકે છે (નિયમ-૭).
રજાનો પ્રકાર બદલવો: સક્ષમ અધિકારી કર્મચારીની સંમતિ વિના મંજૂર થયેલી રજાનો પ્રકાર (દા.ત. અર્ધપગારી રજાને કમાયેલી રજામાં) પોતાની મેળે બદલી શકશે નહીં.
મહત્તમ રજાની મર્યાદા: અસાધારણ સંજોગો સિવાય, કોઈ પણ સરકારી કર્મચારીને સળંગ ૫ વર્ષ (૬૦ મહિના) થી વધુ સમયની કોઈ પણ પ્રકારની રજા મંજૂર કરી શકાય નહીં. જો કર્મચારી આનાથી વધુ સમય ગેરહાજર રહે, તો તે રાજીનામું આપેલું ગણાશે.
રજાનું એકત્રીકરણ : એક પ્રકારની રજા સાથે બીજા પ્રકારની રજા જોડી શકાય છે (દા.ત. કમાયેલી રજા સાથે અર્ધપગારી કે અસાધારણ રજા), પરંતુ કેઝ્યુઅલ લીવ (CL) ને આ રજાઓ સાથે જોડી શકાતી નથી.

૨. વિવિધ રજાઓ અને તેના નિયમો (પરીક્ષાલક્ષી આંકડાકીય માહિતી)

A. કમાયેલી રજા (Earned Leave) [નિયમ-૬૪]

જમા થવાનો દર: બિન-વેકેશન વિભાગના કર્મચારીને વર્ષમાં ૩૦ દિવસ કમાયેલી રજા મળે છે. તે દર વર્ષે ૧લી જાન્યુઆરીએ ૧૫ દિવસ અને ૧લી જુલાઈએ ૧૫ દિવસ એમ બે સરખા હપ્તામાં અગાઉથી (In advance) જમા થાય છે.
મહત્તમ જમા મર્યાદા: કર્મચારીના ખાતામાં મહત્તમ ૩૦૦ દિવસની કમાયેલી રજા જમા રહી શકે છે.
એકસાથે ભોગવવાની મર્યાદા: સળંગ એકસાથે વધુમાં વધુ ૧૮૦ દિવસની કમાયેલી રજા મંજૂર કરી શકાય છે.
વેકેશન વિભાગ માટે (શિક્ષકો/મુખ્યશિક્ષકો): જો કોઈ શિક્ષક/મુખ્યશિક્ષકને વેકેશન દરમિયાન ફરજ પર રોકવામાં આવે, તો તેમણે વેકેશનમાં ભોગવેલી ફરજના પ્રમાણમાં કમાયેલી રજા મળવાપાત્ર થાય છે.

વિવિધ રજાઓ વિષે વિસ્તૃત માહિતી મેળવવા નીચેની લિંક પર ક્લિક કરો.

રજા એટલે શું?

રજાના પ્રકાર

રજા માંગતી / મંજુર કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો.

એસોસીએશનના હોદ્દેદારોને ખાસ રજા

કેઝ્યુઅલ રજા

અન્ય પ્રકારની રજા

પરિપત્ર / ઠરાવો અને ફોર્મસ.

B. અર્ધપગારી રજા (Half Pay Leave) [નિયમ-૬૮]

જમા થવાનો દર: દરેક સરકારી કર્મચારીને નોકરીના દરેક પૂર્ણ વર્ષ માટે ૨૦ દિવસની અર્ધપગારી રજા મળે છે. આ રજા પણ દર વર્ષે ૧લી જાન્યુઆરીએ ૧૦ દિવસ અને ૧લી જુલાઈએ ૧૦ દિવસ એમ બે હપ્તામાં જમા થાય છે.
જમા મર્યાદા: આ રજા એકઠી કરવાની કોઈ મહત્તમ મર્યાદા નથી, તે ગમે તેટલી જમા થઈ શકે છે.

C. રૂપાંતરિત રજા (Commuted Leave) [નિયમ-૬૯]

મેડિકલ સર્ટિફિકેટના આધારે: તબીબી પ્રમાણપત્રના આધારે જમા થયેલી અર્ધપગારી રજા (HPL) ને પુરા પગારની રજામાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે.
ઉધાર થવાનો દર: જો કર્મચારી ૧ દિવસની રૂપાંતરિત રજા ભોગવે, તો તેના ખાતામાંથી ૨ દિવસની અર્ધપગારી રજા બાદ કરવામાં આવશે.

· મર્યાદા: સમગ્ર નોકરી દરમિયાન તબીબી પ્રમાણપત્ર વિના ફક્ત અંગત કારણોસર મહત્તમ ૧૮૦ દિવસની રૂપાંતરિત રજા મળી શકે છે.

D. બિન જમા રજા (Leave Not Due ) [નિયમ-૭૦]

એડવાન્સ રજા: જ્યારે કર્મચારીના ખાતામાં કોઈ રજા સિલક ન હોય, ત્યારે ભવિષ્યમાં જમા થનારી અર્ધપગારી રજાના બદલામાં આ રજા અગાઉથી મંજૂર કરવામાં આવે છે.
મર્યાદા: સમગ્ર સેવાકાળ દરમિયાન તબીબી પ્રમાણપત્રના આધારે વધુમાં વધુ ૩૬૦ દિવસની રજા મળી શકે (એકસાથે વધુમાં વધુ ૯૦ દિવસ અને લંબાવીને ૧૮૦ દિવસ).

E. અસાધારણ રજા (Extraordinary Leave) [નિયમ-૭૧]

બિનપગારી રજા: જ્યારે અન્ય કોઈ રજા સિલક ન હોય અથવા કર્મચારી પોતે લેખિતમાં વિનંતી કરે ત્યારે આ રજા મંજૂર થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન કોઈ પગાર મળતો નથી.

૩. ખાસ પ્રકારની વિશિષ્ટ રજાઓ

A. પ્રસૂતિની રજા (Maternity Leave) [નિયમ-૭૪]

સમયગાળો: મહિલા કર્મચારીને સમગ્ર સેવાકાળ દરમિયાન વધુમાં વધુ બે હયાત બાળકો મર્યાદામાં ૧૮૦ દિવસ (૬ મહિના) ની પૂરા પગારી પ્રસૂતિ રજા મળે છે.
ગર્ભપાત (Miscarriage) ના કિસ્સામાં: આખા સેવાકાળ દરમિયાન વધુમાં વધુ ૪૫ દિવસની રજા તબીબી પ્રમાણપત્રના આધારે મળવાપાત્ર છે.

B. પિતૃત્વની રજા (Paternity Leave) [નિયમ-૭૫-ક]

સમયગાળો: પુરુષ કર્મચારીને બે હયાત બાળકોની મર્યાદામાં ૧૫ દિવસની પિતૃત્વની રજા મળે છે.
સમયમર્યાદા: પત્નીની પ્રસૂતિના ૧૫ દિવસ પહેલાં અથવા પ્રસૂતિની તારીખથી ૬ મહિનાની અંદર આ રજા ભોગવવી ફરજિયાત છે, અન્યથા તે લેપ્સ (રદ) થઈ જાય છે.

C. દત્તક લીધેલા બાળક માટેની રજા (Child Adoption Leave)

જો મહિલા કર્મચારી ૧ વર્ષથી નાની ઉંમરનું બાળક દત્તક લે, તો તેને બાળક દત્તક લીધાની તારીખથી ૧૮૦ દિવસની રજા મળી શકે છે.

D. અભ્યાસ રજા (Study Leave)

સરકારી સેવા માટે ઉપયોગી હોય તેવા ઉચ્ચ અભ્યાસ કે સંશોધન માટે આ રજા મળે છે. એકસાથે વધુમાં વધુ ૨૪ મહિના અને સમગ્ર નોકરી દરમિયાન કુલ ૩૬ મહિનાની અભ્યાસ રજા મળી શકે છે (પાંચ વર્ષની સરકારી સેવા પૂર્ણ થઈ હોવી જરૂરી છે).

૪. રજા રોકડમાં રૂપાંતર (Leave Encashment)

નિવૃત્તિ સમયે: નિવૃત્તિ વખતે કર્મચારીના ખાતામાં જમા રહેલી કમાયેલી રજા (EL) માંથી મહત્તમ ૩૦૦ દિવસનું રોકડ રૂપાંતર (પુરા પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થા સાથે) ચૂકવવામાં આવે છે.
નોકરી ચાલુ હોય ત્યારે (LTC સાથે): એલ.ટી.સી. (LTC) નો લાભ લેતી વખતે કર્મચારી બ્લોક પિરિયડ દરમિયાન એક વહેંચણીમાં ૧૦ દિવસ અને સમગ્ર નોકરી દરમિયાન મહત્તમ ૬૦ દિવસની કમાયેલી રજાનું રોકડીકરણ કરાવી શકે છે.

૫. કેઝ્યુઅલ લીવ (Casual Leave - CL)

યાદ રાખો: કેઝ્યુઅલ લીવ એ કાનૂની રીતે 'રજા' ગણાતી નથી, પરંતુ તેને 'ફરજ પરની ગેરહાજરી' ગણવામાં આવે છે. તેથી રજાના નિયમો આને લાગુ પડતા નથી.
મર્યાદા: કેલેન્ડર વર્ષ (જાન્યુઆરી થી ડિસેમ્બર) દરમિયાન સામાન્ય કર્મચારીને ૧૨ દિવસની સીએલ મળે છે. શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને વેકેશન વિભાગ માટે આ મર્યાદા અલગ હોઈ શકે છે.
એકસાથે રવિવાર અને જાહેર રજાઓ સાથે જોડીને સળંગ ૭ દિવસથી વધુ સી.એલ. ભોગવી શકાતી નથી (ખાસ કિસ્સામાં સક્ષમ અધિકારી ૧૦ દિવસ સુધી મંજૂરી આપી શકે છે).

દરેક સરકારી કર્મચારીને જાણવા જેવી ખુબ જ ઉપયોગી માહિતી.

🠊 શાળા છોડ્યાના પ્રમાણપત્ર વિષે ઉપયોગી માહિતી.

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૧

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૨

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૩

🠊 સેવાપોથી અંગેના તમામ નિયમો અને માહિતી

🠊 સરકારી દફતરની જાળવણી અંગે અગત્યની માહિતી

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (રજા) નિયમો -2002

CLICK HERE TO DOWNLOAD

રજા મેળવવાની અરજીનો નમુનો Word file માં.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (રજા) નિયમો, 2002- SPECIAL STUTDY MATERIAL ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (રજા) નિયમો, 2002 ઓનલાઈન ક્વીઝ આપો.

CLICK HERE FOR ONLINE QUIZ

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની ઓનલાઈન ટેસ્ટ આપવા આપો.

CLICK HERE FOR QUIZ

Masvar Varshik Ayojan 2026 27 Official GCERT Download PDF

2026-06-09T08:40:23.892+05:30

Masvar Varshik Ayojan 2026-27

It is with a great sense of pride and satisfaction that I submit this National Curriculum Framework for School Education (NCF-SE), on behalf of the National Steering Committee for National Curriculum Frameworks, to Dharmendra Pradhan, Hon’ble Minister of Education, Government of India.

The National Education Policy (NEP) 2020 is a transformative initiative to prepare India to meet the challenging demands of a twenty-first-century knowledge society. The NCF-SE is one of the key components of NEP 2020 that enables and energizes this transformation, informed by its aims, principles, and approach. Its objective is to realize the highest quality education for all our children, consistent with realizing an equitable, inclusive, and plural society as envisaged by our Constitution.

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

This is the first-ever integrated Curriculum Framework for children between the ages of 3 and 18 in India. It is a direct outcome of the 5+3+3+4 curricular and pedagogical structure that NEP 2020 has introduced for School Education. To ensure appropriate focus and fillip to the Foundational Stage (ages 3–8), the detailed National Curriculum Framework for Foundational Stage (NCF-FS) was released on 20 October 2022 by the Hon’ble Minister of Education, which is integrated within the NCF-SE. The National Curriculum Frameworks for Teacher Education and Adult Education will follow shortly.

To ensure that this NCF is responsive to the needs and aspirations of our people and the nation, and is also informed by the very best experience and knowledge, we conducted widespread consultations across the country. This process has benefited from the engagement of over 13 lakh interested citizens, including students and parents, and over 1.5 lakh teachers and educationists from across the country, covering over 1,550 district-level consultations from 32 states and Union Territories, and 35 groups of institutions. These consultations are in addition to over 600 papers on 25 specifically relevant themes written by groups constituted by the states and UTs, which altogether involved over 4,000 experts, and 25 papers on these themes developed by expert groups with over 175 members constituted by the National Council of Educational Research and Training. The pre-draft of the NCF-SE was placed for public comment on 6 April 2023, and over 100 institutions and educators provided more than 1,500 detailed comments.

લેટેસ્ટ પ્રવેશ ફોર્મ : અંગ્રેજી અને ગુજરાતી મુજબ વિદ્યાર્થી પ્રવેશ ફોર્મ અને બાહેંધરી પત્રક.
(Created by Mahendrabhai Patel, Morbi Digital Shala)
Click Here To Download

While the NCF-SE is informed by this collective knowledge and wisdom, the real challenge has been to analyze these inputs and develop a cogent, pragmatic, and effective synthesis that will enable changes in practices on the ground. This, in turn, has called for the NCF-SE to be presented in a language and structure, and with a variety of illustrations, such that practitioners—including, most importantly, Curriculum and Syllabus Developers, Teaching-Learning-Material Developers, and Teachers—should be able to relate it to their current realities. I emphasize this aspect of the work of this Committee primarily to highlight the several challenges arising from the need to develop innovative methods and approaches.

We have been able to deal satisfactorily with the extraordinarily challenging task of developing this NCF-SE because of the vibrant teamwork and dedication of my colleagues in this endeavor.

I must express my personal gratitude to all of them—the members of the National Steering Committee for the National Curriculum Frameworks, the Mandate Group for the National Curriculum Frameworks, and the Technical Secretariat Group, and equally to the team members from the National Council of Educational Research and Training, and from the Ministry of Education.

Together, we are grateful for the opportunity to contribute to Indian education and to the country through the NCF-SE, which will influence not just today, but also the coming decades.

GCERT દ્વારા જાહેર કરેલ માસવાર આયોજન વર્ષ - 2026 / 27

Click Here To Download

ધોરણ ૩ થી ૫ નું માસવાર વાર્ષિક આયોજન (SAM-1)

Click Here To Download

ધોરણ ૬ થી ૮ નું માસવાર વાર્ષિક આયોજન (SAM-1)

Click Here To Download

NATIONAL EDUCATION POLICY - 2020 ONLINE QUIZ

2026-06-08T18:26:55.381+05:30

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની પરીક્ષા નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ - 2020 નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ - 2020 ક્વિઝ

QUESTION: 1/50

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

તમારો અંતિમ સ્કોર નીચે મુજબ છે:

0 / 25

CLICK HERE TO JOIN WHATSAPP GROUP

NATIONAL EDUCATION POLICY - (NEP 2020) STUDY MATERIAL DOWNLOAD

2026-06-08T17:52:36.939+05:30

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ - 2020 - સ્ટડી મટીરીયલ ડાઉનલોડ કરો.

માનવી સક્ષમ બને, સમાન અને ન્યાયી સમાજનો વિકાસ થાય અને રાષ્ટ્રીય વિકાસને પ્રોત્સાહન મળે તે માટે શિક્ષણ એ રાજ્યની મૂળભૂત જરૂરિયાત છે. ગુણવત્તાયુક્ત સર્વવ્યાપી શિક્ષણ માટે પ્રવેશ ઉપલબ્ધ કરાવવો, આર્થિક વૃદ્ધિ, સામાજિક ન્યાય અને સમાનતા, વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ, રાષ્ટ્રીય એકતા અને સાંસ્કૃતિક સંરક્ષણ વગેરે બાબતો વૈશ્વિક સ્તર પર નેતૃત્વના સંદર્ભમાં ભારતની સતત પ્રગતિ માટે ચાવીરૂપ છે. ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત સર્વવ્યાપી શિક્ષણ એ દેશની સમૃદ્ધ માનવપ્રતિભા અને સંસાધનોનો ઉત્તમ વિકાસ અને સંવર્ધન કરવા માટે તેમજ વ્યક્તિ, સમાજ, રાષ્ટ્ર અને વૈશ્વિક કલ્યાણ માટેનું શ્રેષ્ઠ માધ્યમ છે. આગામી દાયકામાં ભારતમાં વિશ્વના સૌથી વધુ યુવાન લોકોની વસતી હશે અને તેમને ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત શૈક્ષણિક તકો પ્રદાન કરવાની આપણી ક્ષમતા જ આપણા દેશના ભવિષ્યને નિર્ધારિત કરશે.

સાતત્યપૂર્ણ વિકાસ લક્ષ્યાંકો (Sustainable Development Goals) ૨૦૩૦ (સંયુક્ત રાષ્ટ્રો) ના લક્ષ્યાંક ક્રમાંક ૪ માં પ્રતિબિંબિત અને ભારત દ્વારા ૨૦૧૫ માં અપનાવાયેલ વૈશ્વિક શૈક્ષણિક વિકાસ કાર્યસૂચિ આ પ્રમાણે છે - “વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં વિશ્વના બધા જ લોકોને સમાવિષ્ટ અને સમાન ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ ઉપલબ્ધ કરાવવું અને જીવનપર્યંત અધ્યયન માટેની તકોને પ્રોત્સાહન આપવું”. આવો ઉચ્ચ ધ્યેય સિદ્ધ કરવા માટે સમગ્ર શિક્ષણ પ્રણાલીના માળખાને નવેસરથી તૈયાર કરવું પડશે, જેથી વધુ અસરકારક અધ્યયન કૌશલ્યોનો વિકાસ કરી શકાય અને સાતત્યપૂર્ણ વિકાસ લક્ષ્યાંક ૨૦૩૦ના બધા ધ્યેયો પ્રાપ્ત કરી શકાય.

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

જ્ઞાન ફલક પર વિશ્વ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે. વૈશ્વિક સ્તરે ઉપલબ્ધ બિગ ડેટા, મશીન લર્નિંગ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં થઈ રહેલા વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી વિકાસને કારણે એક બાજુ સમગ્ર વિશ્વમાં અયોગ્ય (કે અકુશળ) કામદારોની જગ્યાએ યંત્રો કામ કરવા લાગશે અને બીજી બાજુ ડેટા વિજ્ઞાન, કમ્પ્યુટર સાયન્સ અને ગણિતના ક્ષેત્રોમાં એવા કુશળ વ્યક્તિઓની જરૂરિયાત અને માંગ વધશે કે જેઓ વિજ્ઞાન, સામાજિક વિજ્ઞાન અને માનવ વિદ્યાશાખાના એકથી વધુ ક્ષેત્રનું જ્ઞાન અને લાયકાત ધરાવતા હોય.

આબોહવા પરિવર્તન, વધતું પ્રદૂષણ અને ઘટતા પ્રાકૃતિક સંસાધનોને કારણે આપણે ઊર્જા, પાણી, સ્વચ્છતા વગેરેની આવશ્યકતાઓ પૂરી કરવા માટે નવા નવા માર્ગો શોધવા પડશે અને આ જ કારણથી જીવવિજ્ઞાન, રસાયણવિજ્ઞાન, ભૌતિકવિજ્ઞાન, કૃષિ, આબોહવા વિજ્ઞાન અને સમાજવિદ્યાના ક્ષેત્રમાં નવા કુશળ કામદારોની જરૂર રહેશે. વૈશ્વિક મહામારી અને દેશવ્યાપી રોગચાળાઓનો વધતો ઉપદ્રવ તથા ચેપી રોગોનો સામનો કરવા માટે રસીની શોધ કરવાના ક્ષેત્રમાં સંશોધન માટે બધા જ રાષ્ટ્રોને એકબીજાના સહકારથી કામ કરવા પ્રેરે છે. બીજી બાજુ, આ ઉપદ્રવને કારણે ઊભી થતી સામાજિક સમસ્યાઓ એટલી સંકુલ છે કે તેના ઉકેલ માટે બહુ-વિદ્યાશાખાકીય અધ્યયન અનિવાર્ય બનતું જાય છે. માનવ વિદ્યાશાખા અને કલાઓની માંગ વધશે, કારણ કે ભારત એક વિકસિત દેશ બનવાની સાથે સાથે દુનિયાની સૌથી મોટી ત્રણ અર્થવ્યવસ્થાઓ પૈકીની એક બનવા તરફ અગ્રેસર છે.

લેટેસ્ટ પ્રવેશ ફોર્મ : અંગ્રેજી અને ગુજરાતી મુજબ વિદ્યાર્થી પ્રવેશ ફોર્મ અને બાહેંધરી પત્રક.
(Created by Mahendrabhai Patel, Morbi Digital Shala)
Click Here To Download

રોજગાર ક્ષેત્ર અને વૈશ્વિક વ્યવસ્થા (Ecosystem)માં તીવ્ર ગતિથી આવતા પરિવર્તનોને કારણે તે જરૂરી થઈ ગયું છે કે બાળકોને જે કંઈ શીખવવામાં આવી રહ્યું હોય તે તો શીખે જ, પણ સાથે સાથે તેઓ શીખતા રહેવાની કળા પણ શીખે. એટલા માટે શિક્ષણમાં વિષયવસ્તુમાં વધારો કરવાની જગ્યાએ એ વાત પર વધુ ભાર આપવાની જરૂર છે કે બાળકો સમસ્યા ઉકેલ, વિવેચનાત્મક વિચારણા, સર્જનાત્મક વિચારણા કરતા શીખે, તેમજ વિવિધ વિષયો વચ્ચેના આંતરસંબંધો સમજી શકે, કંઈક નવું વિચારતા થાય અને નવી બાબતો અને જ્ઞાનને કેવી રીતે આત્મસાત કરવું અને બદલાતી પરિસ્થિતિઓમાં અથવા ક્ષેત્રોમાં તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તે શીખે. અધ્યાપનશાસ્ત્ર એવું હોવું જોઈએ કે જેથી શિક્ષણ પ્રક્રિયા વધુ અધ્યેતાકેન્દ્રી, વધુ પ્રયોગશીલ, સર્વગ્રાહી, સંકલિત, અન્વેષણ આધારિત, શોધ-પ્રેરિત, ચર્ચા આધારિત, લચીલી અને આવશ્યક પણ રુચિપૂર્ણ હોય.

પાસાઓ અને ક્ષમતાઓનો સર્વગ્રાહી વિકાસ થાય તે માટે અભ્યાસક્રમમાં વિજ્ઞાન અને ગણિતના વિષય સિવાય વિવિધ કલાઓ, શિલ્પ, માનવવિદ્યાશાખાના વિષયો, રમતગમત અને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય, ભાષાઓ, સાહિત્ય, સંસ્કૃતિ અને મૂલ્યોનો અચૂક સમાવેશ કરવામાં આવે. શિક્ષણથી ચારિત્ર્યનિર્માણ થવું જોઈએ. વિદ્યાર્થીઓમાં નૈતિકતા, તાર્કિકતા, કરુણા અને સંવેદનશીલતા વિકસિત થવી જોઈએ અને તેની સાથે સાથે રોજગાર માટે પણ સક્ષમ બનાવવા જોઈએ.

➡ શાળાને લગતા અગત્યના પત્રકો

અધ્યયન નિષ્પત્તિની વર્તમાન સ્થિતિ અને શું અપેક્ષિત છે, તે બંને વચ્ચેની ખાઈને પૂરવા માટે પૂર્વ-પ્રાથમિક શિક્ષણથી ઉચ્ચ શિક્ષણ સુધી શિક્ષણના તંત્રમાં એકસૂત્રતા લાવવા ઉચ્ચતમ ગુણવત્તા, સમાનતા અને ઐક્ય સાધવા માટે મહત્વના સુધારાઓ પ્રયોજવા પડશે.

વર્ષ ૨૦૪૦ સુધીમાં ભારતમાં એક એવી શિક્ષણ પ્રણાલીનું નિર્માણ કરવાનું લક્ષ્ય હોવું જોઈએ કે, જે વિશ્વની અન્ય કોઈ પણ શિક્ષણ વ્યવસ્થાથી પાછળ ન હોય અને તે ધ્યેયસિદ્ધિ માટે એક એવી વ્યવસ્થાનું નિર્માણ કરીએ કે જેમાં કોઈ પણ સામાજિક અને આર્થિક પરિવેશમાંથી આવતા વિદ્યાર્થીઓને સમાન રૂપે સર્વોચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ ઉપલબ્ધ હોય.

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ ૨૦૨૦ એકવીસમી સદીની પહેલી શિક્ષણ નીતિ છે કે, જેનું લક્ષ્ય આપણા દેશના વિકાસ માટેની અનિવાર્ય જરૂરિયાતો પૂરી કરવાનું છે. આ નીતિ ભારતીય શિક્ષણ વ્યવસ્થાના બધા જ પાસાઓ, નિયમન અને પ્રશાસકીય પાસાઓ સહિતના, સુધારા અને તેની પુનઃરચના દ્વારા ભારતીય સંસ્કૃતિ અને મૂલ્યો આધારિત, એ ૨૧મી સદીના શિક્ષણને લગતા ધ્યેયોને અનુરૂપ સાતત્યપૂર્ણ વિકાસ લક્ષ્યાંકો (Sustainable Development Goals) (SDG-4) માટે એક નવી શિક્ષણનીતિનું સર્જન કરવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરે છે. રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ પ્રત્યેક વ્યક્તિમાં સમાવિષ્ટ સર્જનાત્મક ક્ષમતાઓના વિકાસ પર વિશેષ ભાર આપે છે. આ નીતિ એ સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે કે જેમાં શિક્ષણથી માત્ર સાક્ષરતા અને સંખ્યાજ્ઞાનનું જ નહીં પણ સાથે સાથે ઉચ્ચસ્તરીય તાર્કિક અને સમસ્યા સમાધાન સંબંધી બોધાત્મક ક્ષમતાઓનો પણ વિકાસ થવો જોઈએ. એટલું જ નહીં, પરંતુ તેની સાથે સાથે નૈતિક, સામાજિક અને સાંવેગિક સ્તર પર પણ વ્યક્તિનો વિકાસ આવશ્યક છે.

પ્રાચીન અને સનાતન ભારતીય જ્ઞાન અને વિચારોની સમૃદ્ધ પરંપરાના માર્ગદર્શનના આધારે નીતિ તૈયાર કરવામાં આવી છે. જ્ઞાન, પ્રજ્ઞા અને સત્યને ભારતીય વિચાર પરંપરા અને ફિલસૂફીમાં સદાય સર્વોચ્ચ માનવ લક્ષ્ય માનવામાં આવતું હતું. પ્રાચીન ભારતમાં શિક્ષણનું લક્ષ્ય સાંસારિક જીવન અથવા શાળા બાદના જીવનની તૈયારી માટે માત્ર જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવું એટલું જ નહીં, પરંતુ સંપૂર્ણ આત્મજ્ઞાન અને મુક્તિના રૂપમાં માનવામાં આવતું હતું. તક્ષશિલા, નાલંદા, વિક્રમશિલા અને વલભી જેવા પ્રાચીન ભારતના વૈશ્વિક કક્ષાના સંસ્થાનોમાં અધ્યયનના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં શિક્ષણ અને શોધના ઊંચા માનદંડો પ્રસ્થાપિત કરવામાં આવેલા. આ જ શિક્ષણ વ્યવસ્થાએ ચરક, સુશ્રુત, આર્યભટ્ટ, વરાહમિહિર, ભાસ્કરાચાર્ય, બ્રહ્મગુપ્ત, ચાણક્ય, ચક્રપાણ, દઢ, માધવ, પાણિની, પતંજલિ, નાગાર્જુન, ગૌતમ, પિંગળા, શંકરદેવ, મૈત્રેયી, ગાર્ગી અને થિરુવલ્લુવર જેવા અનેક મહાન વિદ્વાનોને જન્મ આપ્યો છે. આ વિદ્વાનોનું વૈશ્વિક કક્ષાએ જ્ઞાનના વિવિધ ક્ષેત્રો જેવા કે ગણિત, ખગોળવિજ્ઞાન, ધાતુવિજ્ઞાન, ચિકિત્સા વિજ્ઞાન અને શલ્ય ચિકિત્સા, બાંધકામ, ઇજનેરી, સ્થાપત્ય, જહાજ નિર્માણ અને દિશાજ્ઞાન, યોગ, લલિતકલા, શતરંજ વગેરેમાં સંરચનાત્મક યોગદાન છે. ભારતીય સંસ્કૃતિ અને દર્શનનો વિશ્વમાં ઘણો પ્રભાવ રહ્યો છે. વૈશ્વિક મહત્વ ધરાવતા આવા સમૃદ્ધ વારસાને ભાવિ પેઢીઓ માટે માત્ર જાળવણી કે સંરક્ષિત ન કરતા આપણી શિક્ષણ વ્યવસ્થા દ્વારા તેના ઉપર સંશોધનકાર્ય થવા જોઈએ, તેમજ તેને વધુ ને વધુ સમૃદ્ધ કરવી જોઈએ અને તેના અદ્યતન ઉપયોગો વિશે પણ વિચારવું જોઈએ.

શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં થઈ રહેલ મૂળભૂત પરિવર્તનના કેન્દ્રમાં આવશ્યકપણે શિક્ષક જ હોવો જોઈએ.

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ -2020 બુકલેટ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ -2020 SPECIAL STUTDY MATERIAL ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ -2020 તાલીમની ppt ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ -2020 ઓનલાઈન ક્વીઝ આપો.

CLICK HERE FOR ONLINE QUIZ

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની ઓનલાઈન ટેસ્ટ આપવા આપો.

CLICK HERE FOR QUIZ

QUIZ - RAJYNITI NA MARGDARSHAK SIDHDHANTO

2026-06-07T19:37:40.664+05:30

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની પરીક્ષા નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિધ્ધાતો નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિધ્ધાત ક્વિઝ

QUESTION: 1/25

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

તમારો અંતિમ સ્કોર નીચે મુજબ છે:

0 / 25

CLICK HERE TO JOIN WHATSAPP GROUP

RAJYNITI NA MARGDARSHAK SIDHDHANTO STUDY MATERIAL

2026-06-07T19:23:25.922+05:30

રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો

રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતોનો સમાવેશ બંધારણના ચોથા ભાગમાં કરવામાં આવ્યો છે. આ માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતોનો ઉદ્દેશ્ય વર્તમાન અને ભાવિ કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોને જુદાં જુદાં નીતિવિષયક ક્ષેત્રોમાં કઈ કઈ નીતિઓ ઘડવી એ સંબંધે માર્ગદર્શન આપવાનો છે. આ સિદ્ધાંતો માર્ગદર્શક છે. તેનો અમલ કરવા રાજ્ય સરકારો બંધાયેલી નથી; પરંતુ નીતિઘડતરમાં આ સિદ્ધાંતોને કેન્દ્રમાં રાખીને નીતિઓ ઘડવાની અને તેનો અમલ કરવાની રાજ્યની નૈતિક ફરજ છે.

આ સિદ્ધાંતોનો સૌથી મહત્વનો ઉદ્દેશ્ય તમામને રાજકીય, સામાજિક તેમજ આર્થિક ન્યાય મળી રહે તેવી સમાજરચનાની સ્થાપના કરવાનો છે. રાજ્યના ઉદ્દેશ્યો અને ધ્યેયોની પૂર્તિ માટે રાજ્યની નીતિઘડતરમાં દિશાસૂચન આપવાનો છે. ન્યાયતંત્ર દ્વારા આ સિદ્ધાંતોનો અમલ કરવાની જોગવાઈ બંધારણમાં નથી. આ મૂળભૂત સિદ્ધાંતોથી આપણને કોઈ કાનૂની અધિકારો પ્રાપ્ત થતા નથી કે તેનાથી કોઈ કાનૂની પીઠબળ મળતું નથી, કે કાનૂની ઉપાયો પ્રાપ્ત થતા નથી. તેમ છતાં રાજ્યના કાયદાઓ ઘડતી વખતે તથા તેના સંચાલનમાં તે પાયાના છે. કેટલાક હકોનો સમાવેશ બંધારણમાં મૂળભૂત હકોમાં સમાવેશ કર્યો છે જે તત્કાળ આપી શકાય તેવા હતા; પરંતુ બીજા ઘણા હકોનો સમાવેશ રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતોમાં કરવામાં આવ્યો છે. જે જેમ જેમ રાજ્યવ્યવસ્થા સધ્ધર અને મજબૂત બનતી જાય તેમ તેમ ભવિષ્યમાં આ હકો આપતા જવાનો વિચાર બંધારણસભાનો હતો. ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરે તેનું મહત્વ દર્શાવતા તેને ‘દેશના શાસનના તેઓ પાયારૂપ સિદ્ધાંતો છે.’ એવું જણાવ્યું હતું. આપણા બંધારણમાં રાજકીય લોકશાહી સ્થાપવાનો આપણે પ્રયાસ કર્યો છે; પરંતુ સામાજિક અને આર્થિક લોકશાહીની સ્થાપના વિના રાજકીય લોકશાહી અધૂરી છે.

આ માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતોને વિવિધ વિભાગોમાં દર્શાવીને જાણકારી મેળવીએ.

લેટેસ્ટ પ્રવેશ ફોર્મ : અંગ્રેજી અને ગુજરાતી મુજબ વિદ્યાર્થી પ્રવેશ ફોર્મ અને બાહેંધરી પત્રક.
(Created by Mahendrabhai Patel, Morbi Digital Shala)
Click Here To Download

(૧) આર્થિક નીતિઓ સંદર્ભે સિદ્ધાંતો : આર્થિક નીતિઓના ઘડતરમાં ઘણા મહત્વના સિદ્ધાંતોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જે નીચે મુજબ છે :

(i) સૌ નાગરિકનું મહત્તમ કલ્યાણ અને શ્રેય સધાય એ રીતે સમાજમાં ભૌતિક સંસાધનોની માલિકી અને અંકુશનું વિતરણ કરવું.

(ii) સંપત્તિ અને ઉત્પાદનનાં સાધનોનું કોઈ ચોક્કસ સમૂહ કે વર્ગોમાં કેન્દ્રીકરણ ન થાય એવી અર્થવ્યવસ્થા રચવા રાજ્ય પ્રયાસ કરશે.

(iii) પુરુષો અને સ્ત્રીઓને સમાન કામ માટે સમાન વેતન મળે એવા રાજ્ય પ્રયાસ કરશે.

(iv) કામનાં સ્થળે તમામ કામદારોનું આરોગ્ય જળવાઈ રહે તેવી માનવીય પરિસ્થિતિનું સર્જન કરવું. સ્ત્રી-પુરુષો અને કુમળી વયનાં બાળકોનું આર્થિક મજબૂરીના કારણે આરોગ્ય કથળે એવા કામધંધા કે બિનઆરોગ્યપ્રદ સ્થળોએ, જોખમી કાર્યો કરવા ન પડે.

(v) ઔદ્યોગિક એકમોમાં સંચાલનમાં કામદારોની સહભાગીદારી માટે રાજ્ય પ્રયાસ કરશે.

(vi) બાળકને આર્થિક લાચારીના કારણે તેમનું કોઈ પણ પ્રકારે શોષણ ન થાય તથા તે સ્વસ્થ અને સ્વતંત્ર રીતે ગૌરવપ્રદ સ્થિતિમાં તંદુરસ્ત વિકાસ સાધે તે માટે જરૂરી તકો અને સવલતો ઊભી કરવા માટે રાજ્ય ખાસ પગલાં ભરશે.

(vii) સ્ત્રીઓને પ્રસૂતિ સમયે જરૂરી રજાઓ તથા રાહત પૂરી પાડવામાં આવે. કામદાર રાજ્ય વીમાધારો, બોનસધારો, પ્રસૂતિ રજાનો ધારો, ગ્રેચ્યુઈટીધારો વગેરે કાયદાઓ માનવીય ધોરણે મળે તેવા ઉદ્દેશથી ઘડવામાં આવ્યા છે.

(viii) કૃષિ અને પશુપાલનનો આધુનિક અને વૈજ્ઞાનિક ધોરણે વિકાસ થાય તેવી વ્યવસ્થા કરવાનો પ્રયત્ન રાજ્ય કરશે. ગાયો, વાછરડાંઓ, અન્ય દૂધાળાં પ્રાણીઓ, ભારવાહક ઢોરોની ઓલાદોની જાળવણી માટે તથા બળદ, ગધેડાં, ગાયોની કતલ અટકાવવા પ્રયાસ કરશે.

(ix) રાજ્યમાં સૌને ન્યાયની સમાન તક મળે. આર્થિક કે અસમર્થતાઓના કારણે કોઈ પણ જરૂરતમંદ નાગરિકને ન્યાય મેળવવા માટેની તકોનો ઈન્કાર કરવામાં નહિ આવે તથા તેઓને મફત કાનૂની સહાય મળી રહે તેવો રાજ્ય પ્રબંધ કરે અને કાયદા ઘડશે.

(૨) સામાજિક નીતિઓ સંબંધી સિદ્ધાંતો : અનુસૂચિત જાતિઓ, અનુસૂચિત જનજાતિઓ, વંચિત સમૂહો જેવા સમાજના નબળા વર્ગોનાં શૈક્ષણિક અને આર્થિક હિતોના ઉત્કર્ષ માટે રાજ્યએ વિશેષ પ્રયાસો કાળજીપૂર્વક કરવાના રહેશે. જેથી સામાજિક અન્યાય અને શોષણ સામે તેમનું રક્ષણ કરશે. ભારતમાં રહેતાં તમામ નાગરિકોને માટે સમાન દીવાની કાયદો ઘડવા (યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ) ન્યાય વ્યવસ્થાનું સંચાલન કરીને સૌને ન્યાય મળી રહે એ રીતે રાજ્ય પ્રયત્ન કરશે. લગ્ન, લગ્નવિચ્છેદ, ભરણપોષણ, સગીરો, દત્તકવિધાન, વસિયત વગેરેમાં એક સરખો દીવાની કાયદો ઘડીને સામાજિક ન્યાયની દિશામાં સરકાર પગલાં ભરશે. રાજ્યમાં સૌ નાગરિકોને કામ કરવાનો હક પ્રાપ્ત થાય, વૃદ્ધાવસ્થા, માંદગી કે અમંગલ પ્રસંગે, વિના વાંકે વેઠવી પડતી તંગીના અન્ય પ્રસંગે શિક્ષણ અને જાહેર સહાય પ્રાપ્ત થાય તે માટે અસરકારક જોગવાઈઓ કરશે.

(૩) રાજકીય અને વિદેશ નીતિવિષયક સિદ્ધાંતો :

(i) રાજ્ય ગ્રામપંચાયતોની સ્થાપના કરવા માટે જરૂરી પગલાં ભરશે. તેઓ સ્વરાજ્યના એકમ તરીકે કાર્ય કરી શકે તે માટે તેમને જરૂરી સત્તા અને અધિકારો અને આર્થિક સહાય આપશે.

(ii) રાજ્ય સેવાઓમાં ન્યાયતંત્રને કારોબારીથી અલગ અને સ્વતંત્ર કરવા પગલાં ભરશે જેથી ન્યાયાધીશો નિષ્પક્ષ, નીડર અને નિર્ભીક રીતે ન્યાય ચૂકવી શકે.

(iii) આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ, સલામતી અને ઉન્નતિ માટે, રાષ્ટ્રો વચ્ચે ન્યાયી અને માનવપૂર્વકના સંબંધો જાળવવા માટે, આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓ અને સંધિઓને લગતી ફરજો પ્રત્યેનો આદર વધારવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય મતભેદો અને તકરારી પ્રશ્નોનું લવાદ દ્વારા શાંતિમય નિરાકરણ લાવવાનો પ્રયત્ન રાજ્ય કરશે અને એ બાબતોને અગ્રિમ પ્રોત્સાહન આપશે.

દરેક સરકારી કર્મચારીને જાણવા જેવી ખુબ જ ઉપયોગી માહિતી.

🠊 શાળા છોડ્યાના પ્રમાણપત્ર વિષે ઉપયોગી માહિતી.

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૧

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૨

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૩

🠊 સેવાપોથી અંગેના તમામ નિયમો અને માહિતી

🠊 સરકારી દફતરની જાળવણી અંગે અગત્યની માહિતી

(૪) શૈક્ષણિક અને સાંસ્કૃતિક નીતિઓ સંબંધી સિદ્ધાંતો :

૧૪ વર્ષની ઉંમર સુધીનાં તમામ બાળકને, બંધારણના આરંભ થયાના દસ વર્ષની અંદર, મફત અને ફરજિયાત શિક્ષણ પ્રાપ્ત થાય એ માટે રાજ્ય પ્રયાસ કરશે. જે હવે ૨૦૦૯ થી મૂળભૂત હક બન્યો છે. રાષ્ટ્રીય મહત્વ તરીકે જાહેર કરાયેલા દરેક કલાત્મક અને ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતાં સ્મારકો, સ્થળો, કલાકૃતિઓ, ઈમારતોનું, પદાર્થોનું યથાપ્રસંગ, લૂંટફાટ, બગાડ, વિકૃતિ, સ્થળાંતર, નિકાલ કે તેનો નાશ થતો અટકાવવાનો અને રક્ષણ કરવાની રાજ્યની ફરજ રહેશે. આમ, રાષ્ટ્રના સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક વારસાનું યોગ્ય રીતે જતન થાય તે જોવાનો ઉદ્દેશ છે.

(૫) આરોગ્યવિષયક નીતિઓ સંબંધી સિદ્ધાંતો :

(i) લોકોનું આરોગ્ય અને પોષણનું સ્તર સુધરે એ માટે રાજ્ય પ્રયાસ કરે તથા જાહેર આરોગ્ય અને જનસુખાકારી વધારવા માટેનાં પગલાંને રાજ્ય પોતાની પ્રાથમિક ફરજોમાં ગણશે.

(ii) આરોગ્ય માટે હાનિકારક એવા કેફી પદાર્થો, પીણાં, નશાયુક્ત/માદક દ્રવ્યો વગેરે પર રાજ્ય પ્રતિબંધ મૂકવાનો પ્રયાસ કરશે. ઔષધિના હેતુઓ સિવાયનાં માદક પીણાં, ડ્રગ્સ અને નશાયુક્ત પદાર્થોના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકશે.

(iii) દેશના પર્યાવરણનું રક્ષણ થાય અને તેમાં જરૂરી સુધારા થાય એ માટે રાજ્ય પ્રયાસ કરે, દેશનાં જંગલો અને વનસ્પતિના રક્ષણ માટે ખાસ પ્રબંધ રાજ્ય કરશે.

(iv) કામદારોને કામના સ્થળે આરોગ્યપ્રદ વાતાવરણ પ્રાપ્ત થાય તથા નવરાશની પળોમાં સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક વિકાસની પૂરતી તકો તેઓને પૂરી પાડીને, માનસિક તંદુરસ્તી બક્ષવા માટે, મનોરંજનની સુવિધા મળી રહે તેવા પ્રયત્નો રાજ્યને કરવા જણાવેલ છે.

આમ, રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતોનો હેતુ એવી સમાજવ્યવસ્થા અને રાજ્યવ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો છે. જેમાં શક્ય હોય એટલું સત્તાનું વિકેન્દ્રીકરણ થાય. ધાર્મિક કે જ્ઞાતિ આધારિત ભેદભાવ રહિતની સમાજરચનાનું સમતામૂલક, શોષણમુક્ત અને કલ્યાણલક્ષી સમાજવ્યવસ્થા અને અર્થવ્યવસ્થા સ્થાપવાનો ઉદ્દેશ છે. અર્થાત્ સામાજિક લોકશાહી અને આર્થિક લોકશાહીની સ્થાપનાનો છે. સામાજિક સલામતી દ્વારા સમાજના નબળા વર્ગોના ઉત્કર્ષ માટે વિવિધ કલ્યાણકારી યોજનાઓનો અમલ રાજ્ય કરશે એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવી છે.

રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો નું સ્ટડી મટીરીયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો ની ઓનલાઈન ટેસ્ટ આપો.

CLICK HERE FOR ONLINE TEST

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની ઓનલાઈન ટેસ્ટ આપવા આપો.

CLICK HERE FOR QUIZ

Latest Student Admission Form (Pravesh Form) Gujarati & English Format pdf download)

2026-06-07T18:23:54.998+05:30

લેટેસ્ટ વિદ્યાર્થી પ્રવેશ ફોર્મ (Admission Form) અને બાહેંધરી પત્રકનો નમૂનો PDF

શાળામાં નવા શૈક્ષણિક વર્ષનો પ્રારંભ થવા જઈ રહ્યો છે ત્યારે વાલીઓ અને શાળા સંચાલકો માટે વિદ્યાર્થીઓના પ્રવેશની પ્રક્રિયા ઝડપી અને સરળ બનાવવી ખૂબ જ જરૂરી છે. વિદ્યાર્થીના પ્રવેશ સમયે જરૂરી વિગતો એકત્રિત કરવા માટે યોગ્ય 'વિદ્યાર્થી પ્રવેશ ફોર્મ' અને શિસ્તબદ્ધ વાતાવરણ જાળવવા માટે 'બાહેંધરી પત્રક' અનિવાર્ય છે.

આજના આ બ્લોગમાં અમે તમારી સહાય માટે ગુજરાતી અને અંગ્રેજી બંને ભાષામાં તૈયાર કરેલા લેટેસ્ટ નમૂનાઓ શેર કરી રહ્યા છીએ.

વિદ્યાર્થી પ્રવેશ ફોર્મ (Admission Form) માં કઈ વિગતો હોવી જોઈએ?

એક આદર્શ પ્રવેશ ફોર્મમાં નીચેની વિગતોનો સમાવેશ થવો જોઈએ:

વિદ્યાર્થીની સામાન્ય માહિતી: નામ, જન્મતારીખ, જાતિ, અને આધાર કાર્ડ નંબર [Aadhaar Redacted].
પરિવારની વિગતો: માતા-પિતાનું નામ, વ્યવસાય અને સંપર્ક નંબર.
શૈક્ષણિક વિગતો: અગાઉની શાળાનું નામ, છેલ્લો અભ્યાસ કરેલ ધોરણ અને પરિણામ.
બાહેંધરી પત્રકનું મહત્વ

બાહેંધરી પત્રક એ શાળા અને વાલી વચ્ચેના સંબંધને વધુ મજબૂત બનાવે છે. તેમાં મુખ્યત્વે નીચે મુજબની શરતોનો સમાવેશ થાય છે:

શાળાના શિસ્તના નિયમોનું પાલન કરવું.
નિયમિત હાજરીની જવાબદારી.
શાળાની મિલકતને નુકસાન ન પહોંચાડવાની ખાતરી.
રાજ્ય કક્ષાએથી જનાર પદાધિકારીશ્રી/અધિકારીશ્રીઓને એક તાલુકો ફાળવવાનો રહેશે અને ફાળવેલ તાલુકાની ૧ (એક) પ્રાથમિક શાળા તથા ૨ (બે) માધ્યમિક અને ઉ.મા. શાળાઓની ફાળવણી કરી રૂટ બનાવવાનો રહેશે. જો માધ્યમિક અને ઉ.મા. શાળા પૂરતી સંખ્યામાં ન હોય, તો તે જ તાલુકાની જ્ઞાન સેતુ રેસિડેન્શિયલ સ્કૂલ કે રક્ષા સેતુ રેસિડેન્શિયલ સ્કૂલની પસંદગી ભૌગોલિક સ્થિતિને ધ્યાને લઈ કરવાની રહેશે. તેમજ જ્ઞાન સેતુ સ્કૂલ અને રક્ષા સેતુ સ્કૂલ પણ તાલુકામાં ન હોય, તો એક (૧) માધ્યમિક/ઉચ્ચ. મા. શાળા અને બે (૨) પ્રાથમિક શાળાઓ એમ રૂટ બનાવવાનો રહેશે. તેમ છતાં પણ માધ્યમિક/ઉચ્ચ. મા. શાળા ઉપલબ્ધ ન થાય તો ત્રણ પ્રાથમિક શાળાઓમાં કાર્યક્રમ કરવાનો રહેશે. શક્ય હોય ત્યાં સુધી 'સ્કૂલ ઓફ એક્સેલન્સ'માં સમાવિષ્ટ શાળાઓને પ્રાધાન્ય આપવાનું રહેશે.

➡ શાળાને લગતા અગત્યના પત્રકો

(અ) સવારે ૦૮:૦૦ થી ૦૯:૩૦: પ્રથમ પ્રાથમિક શાળા
(બ) સવારે ૧૦:૦૦ થી ૧૧:૩૦: બીજી માધ્યમિક અને ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળા/પ્રોજેક્ટ સ્કૂલ્સ
(ક) બપોરે ૧૨:૦૦ થી ૧૩:૩૦: ત્રીજી માધ્યમિક અને ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળા/પ્રોજેક્ટ સ્કૂલ્સ

(૩) જિલ્લા કક્ષાએથી જનાર પદાધિકારીશ્રી/અધિકારીશ્રીઓને તેઓને ફાળવેલ તાલુકાની શાળાઓ, રૂટ, શાળાની પસંદગીના ધોરણો અને અન્ય આનુષંગિક કાર્યવાહી મુદ્દા નં. ૨ મુજબ કરવાની રહેશે.

(૪) જિલ્લા કક્ષાએથી જનાર પદાધિકારીશ્રી/અધિકારીશ્રીઓને ફાળવવાની થતી શાળાઓના રૂટ, શાળાની પસંદગીના ધોરણો અને અન્ય આનુષંગિક કાર્યવાહી જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીશ્રી/જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારીશ્રી/શાસનાધિકારીશ્રીએ સંકલનમાં રહી કરવાની રહેશે.

(૫) રાજ્ય કક્ષાએથી કાર્યક્રમમાં ભાગ લેનાર માન.મંત્રીશ્રીઓ, પદાધિકારીશ્રીઓ તથા અધિકારીશ્રીઓની યાદી તૈયાર કરીને, તેઓ કયા જિલ્લા/તાલુકાના કાર્યક્રમમાં ભાગ લેશે, તેની વિગતો શિક્ષણ વિભાગ કક્ષાએથી તૈયાર કરી મોકલી આપવામાં આવશે. તદ્દઅનુસાર જે-તે તાલુકામાં આવેલ પ્રાથમિક, માધ્યમિક અને ઉ.મા. શાળાઓના અંતરને ધ્યાને લઈ રૂટ બનાવવાની કામગીરી જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીશ્રી/જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારીશ્રી/શાસનાધિકારીશ્રીએ એકબીજાના સંકલનમાં રહી કરવાની રહેશે.

(૬) રાજ્ય તથા જિલ્લા કક્ષાએથી આવનાર પદાધિકારીશ્રી/અધિકારીશ્રીને કીટ પહોંચાડવાની કામગીરી જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારીશ્રીની રહેશે અને તેમાં જરૂરી સહયોગ અને માનવબળની મદદ જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીશ્રી/શાસનાધિકારીશ્રીએ પૂરી પાડવાની રહેશે.

(૭) રાજ્ય કક્ષાએથી આવનાર મહાનુભાવોના રૂટને ધ્યાને લઈ જિલ્લાના રૂટ નિયત કરવાના રહેશે. તેમજ જિલ્લા કક્ષાના કયા પદાધિકારીશ્રી/અધિકારીશ્રી ભાગ લેશે તેની યાદી તૈયાર કરવાની રહેશે. શાળા પ્રવેશોત્સવ અંતર્ગત આવનાર મહાનુભાવોને સમયબદ્ધ કાર્યક્રમની રૂપરેખાથી અવગત કરવા અને તેઓશ્રી માટે લાયઝન અધિકારી તરીકે જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીશ્રી/જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારીશ્રી/શાસનાધિકારીશ્રીની કચેરીના સી.આર.સી. કો-ઓર્ડિનેટર, બી.આર.સી., કેળવણી/મદદનીશ શિક્ષણ નિરીક્ષક, તાલુકા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારી અને શિક્ષણ નિરીક્ષકની નિમણૂક કરવાની રહેશે.

(૮) શાળા પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમ અંતર્ગત માધ્યમિક અને ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાઓને જરૂરી સૂચનાઓ જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીશ્રીએ આપવાની રહેશે.

(૯) પદાધિકારીશ્રી/અધિકારીશ્રીને આપવાની થતી કીટની ખરીદી જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારીએ કરવાની રહેશે. રાજ્ય અને જિલ્લા કક્ષાના પદાધિકારીશ્રી/અધિકારીશ્રીને રૂટ ફાળવતા જો બધી પ્રાથમિક, માધ્યમિક અને ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાઓનો આયોજનમાં સમાવેશ થતો ન હોય, તો તેવી શાળાઓમાં આ દિવસો દરમિયાન પરિપત્રની સૂચના મુજબ શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ/શાળા વ્યવસ્થાપન અને વિકાસ સમિતિ/શાળા સંચાલક મંડળ મારફત શાળા પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમ હાથ ધરવાનો રહેશે.

(૧૦) રાજ્ય કક્ષા/જિલ્લા કક્ષાના પદાધિકારીશ્રી/અધિકારીશ્રીઓ માટે કાર્યક્રમને લગતી કીટ તૈયાર કરી શાળા પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમના ઓછામાં ઓછા ત્રણ દિવસ પહેલા કીટનું વિતરણ થઈ જાય તે મુજબની વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરવાની રહેશે.

GCERT દ્વારા જાહેર કરેલ માસવાર આયોજન વર્ષ - 2026 / 27

Click Here To Download

ધોરણ ૩ થી ૫ નું માસવાર વાર્ષિક આયોજન (SAM-1)

Click Here To Download

ધોરણ ૬ થી ૮ નું માસવાર વાર્ષિક આયોજન (SAM-1)

Click Here To Download

(૧૧) શિક્ષણને લગતી યોજનાઓની માહિતી/સાહિત્ય તૈયાર કરી જિલ્લા/નગરને સમગ્ર શિક્ષા કચેરી દ્વારા આપવામાં આવશે. જેનો કીટમાં સમાવેશ કરવાનો રહેશે. ઉપરાંત સંબંધિત જે-તે તાલુકાની તમામ શાળાઓની સિદ્ધિઓ અને ભવિષ્યના આયોજન સાથેનું પ્રેઝન્ટેશન બનાવી કીટમાં આપવાનું રહેશે. આ પ્રેઝન્ટેશન સી.આર.સી. કો-ઓર્ડિનેટર, બી.આર.સી., તાલુકા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારી અને શિક્ષણ નિરીક્ષકે સાથે મળીને તૈયાર કરવાનું રહેશે. કીટમાં નીચેની વિગતો યોગ્ય રીતે મૂકવાની રહેશે: ૧) શિક્ષણ વિભાગની સિદ્ધિઓ દર્શાવતી બુકલેટ, ૨) આંગણવાડીમાં પ્રવેશપાત્ર બાળકોની યાદી, ૩) બાલવાટિકામાં પ્રવેશપાત્ર બાળકોની યાદી, ૪) ધો. ૧ માં પ્રવેશપાત્ર વિદ્યાર્થીઓની યાદી, ૫) માધ્યમિક અને ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાના વિદ્યાર્થીઓના પ્રવેશની યાદી, ૬) શાળામાં પ્રવેશપાત્ર ૬ થી ૧૪ વર્ષના બાળકો પૈકી જે બાળકો શાળામાં પ્રવેશથી વંચિત (Out of Schools) બાળકોની યાદી, ૭) CET, NMMS, ખેલ મહાકુંભ, ગણિત-વિજ્ઞાન પ્રદર્શનમાં ઉત્કૃષ્ટ સિદ્ધિ મેળવનાર બાળકોની યાદી, ૮) ગુણોત્સવ ૨.૦ અંતર્ગત શાળાઓના મૂલ્યાંકનની માહિતી, ૯) શાળાઓમાં ઉપલબ્ધ અન્ય સુવિધાઓ જેવી કે કોમ્પ્યુટર લેબ, સ્માર્ટ ક્લાસ વગેરે જેવી માહિતી, ૧૦) વર્ગખંડ બાંધકામ વગેરે, ૧૧) રાજ્ય અને જિલ્લા કક્ષાએથી શાળા પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમમાં જોડાનાર તમામ પદાધિકારીશ્રી/અધિકારીશ્રીઓને જે રૂટની શાળાની ફાળવણી કરવામાં આવે, તે શાળામાં અભ્યાસ કરતા બાળકો પૈકી PAT અને SAT પરીક્ષામાં શ્રેષ્ઠ, મધ્યમ અને નબળો દેખાવ કરનાર છ થી આઠ બાળકોની વિગતો કીટમાં પૂરી પાડવાની રહેશે.

(૧૨) જિલ્લા કક્ષાએ કાર્યક્રમની ઉજવણી તથા તેના પ્રચાર-પ્રસાર માટે ગ્રાન્ટની ફાળવણી પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયામક કચેરી દ્વારા કરવામાં આવશે.

(૧૩) જિલ્લા/મ્યુનિસિપલ વિસ્તારની નીચે મુજબની અમલીકરણ સમિતિની બેઠકો બોલાવવી:

શાળા પ્રવેશોત્સવ અમલીકરણ સમિતિ (જિલ્લા શિક્ષણ સમિતિ):

૧. સંબંધિત જિલ્લા કલેક્ટરશ્રી (પ્રમુખ)

૨. સંબંધિત જિલ્લા પંચાયતના પ્રમુખશ્રી (સભ્ય)

૩. સંબંધિત જિલ્લા વિકાસ અધિકારીશ્રી (સભ્ય)

૪. જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારીશ્રી (સભ્ય સચિવ)

૫. સંબંધિત જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીશ્રી (સહ-સભ્ય સચિવ)

૬. સંબંધિત જિલ્લા શિક્ષણ અને તાલીમ ભવનના પ્રાચાર્ય (સભ્ય)

૭. ચેરમેનશ્રી, જિલ્લા શિક્ષણ સમિતિ (સભ્ય)

૮. સંબંધિત નાયબ માહિતી નિયામકશ્રી (સભ્ય)

નગર શિક્ષણ સમિતિના વિસ્તારની શાળાઓ માટે:

૧. સંબંધિત મ્યુનિસિપલ કમિશનરશ્રી/ચીફ ઓફિસરશ્રી (પ્રમુખ)

૨. ચેરમેનશ્રી, નગર શિક્ષણ સમિતિ (સભ્ય)

૩. સંબંધિત જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીશ્રી (સભ્ય)

૪. સંબંધિત શાસનાધિકારીશ્રી (સભ્ય સચિવ)

૫. સંબંધિત નાયબ માહિતી નિયામકશ્રી (સભ્ય)

૬. સંબંધિત મ્યુનિસિપલ કમિશનરશ્રી/ચીફ ઓફિસરને યોગ્ય લાગે તેવા અન્ય સભ્યો (સભ્ય)

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની ઓનલાઈન ટેસ્ટ આપવા આપો.

CLICK HERE FOR QUIZ

(૧૪) શાળા પ્રવેશોત્સવની મીટિંગમાં આ કાર્યક્રમ સાથે જોડાયેલ વિભાગ જેવા કે મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ, સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગ, આદિજાતિ વિભાગ, આરોગ્ય વિભાગ તથા વન અને પર્યાવરણ વિભાગને પણ હાજર રાખવા.

(૧૫) ધોરણ-૮ અને ધોરણ-૧૦ પાસ થયેલ વિદ્યાર્થીઓએ માધ્યમિક અને ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળામાં પ્રવેશ મેળવ્યો છે કે નહીં તેનું મોનિટરિંગ જે-તે પ્રાથમિક/માધ્યમિક શાળાના મુખ્ય શિક્ષક/આચાર્યે નજીકની માધ્યમિક/ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાના આચાર્ય સાથે સંકલનમાં રહી કરવાનું રહેશે. તેમની શાળામાંથી પાસ થયેલા તમામ બાળકોએ ધોરણ-૯ અને ધોરણ-૧૧ માં પ્રવેશ મેળવી લીધેલ છે તે સુનિશ્ચિત કરવાનું રહેશે. આ વિગતો સંબંધિત બી.આર.સી./સી.આર.સી. કો-ઓર્ડિનેટરે શાળા પ્રવેશોત્સવમાં પધારનાર મહાનુભાવોને પૂરી પાડવાની રહેશે.

(૧૬) ધોરણ-૮ અને ધોરણ-૧૦ પાસ કરેલ જે બાળકો પ્રવેશથી વંચિત હોય અને જે માધ્યમિક/ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળામાં પ્રવેશ મેળવવા માંગતા હોય, તે શાળાઓને પ્રવેશ આપવાની વિગતો પહોંચાડવાની રહેશે. આવા બાળકોના વાલીઓનો સંપર્ક સંબંધિત માધ્યમિક/ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાના આચાર્ય, શિક્ષકો, સંબંધિત બી.આર.સી./સી.આર.સી. અને સંબંધિત પ્રાથમિક શાળાના મુખ્ય શિક્ષક/આચાર્ય કરી પ્રવેશોત્સવના દિવસે તેઓની સંબંધિત માધ્યમિક/ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળામાં હાજરી સુનિશ્ચિત કરવાની રહેશે.

(૧૭) સી.આર.સી અને બી.આર.સી હેઠળ આવતી શાળાઓમાં જે બાળકોએ ધોરણ-૮ પાસ કરેલ અને ધોરણ-૯ માં કે આઇ.ટી.આઇ. (ITI) માં પ્રવેશ મેળવેલ છે કે કેમ અથવા ડ્રોપ આઉટ થયેલ છે, અથવા ધોરણ-૯ માં કઈ શાળામાં પ્રવેશ મેળવેલ છે તે સુનિશ્ચિત કરવાની જવાબદારી જે-તે સી.આર.સી અને બી.આર.સી ની રહેશે.

(૧૮) કાર્યક્રમ અંગે રાજ્ય કક્ષાએથી માંગવામાં આવતી માહિતી તાત્કાલિક પૂરી પાડવામાં આવે તે માટે એક અધિકારીની નોડલ ઓફિસર તરીકે તથા દરેક રૂટના લાયઝન અધિકારીની નિમણૂક કરીને, તેમના નામ, હોદ્દો તથા મોબાઈલ નંબર સહિત સંપર્ક થઈ શકે તેવી માહિતી પ્રાથમિક વિભાગ માટે નાયબ નિયામકશ્રી (પ્લાન) અને માધ્યમિક અને ઉ.મા. વિભાગ માટે નાયબ નિયામકશ્રી (૧૦+૨) ને પૂરી પાડવાની રહેશે.

(૧૯) પ્રાથમિક અને માધ્યમિક/ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાના મુખ્ય શિક્ષક/આચાર્યે પ્રવેશોત્સવ દરમિયાન કેટલા બાળકોએ પ્રવેશ મેળવ્યો, મળેલ દાન/લોક સહયોગ તેમજ તેને આનુષંગિક આંકડાકીય માહિતી તાલુકા એમ.આઈ.એસ. (MIS) ને પહોંચાડવાની રહેશે. તાલુકા એમ.આઈ.એસ. એ સદર માહિતી મેળવીને સમગ્ર શિક્ષાની કચેરી, ગાંધીનગરને પહોંચાડવાની રહેશે.

(૨૦) “રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ ૨૦૨૦” ના યોગ્ય અમલીકરણના ભાગરૂપે સ્થાનિક સમુદાયની સહભાગિતા વધારવા શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ/શાળા વ્યવસ્થાપન અને વિકાસ સમિતિ/શાળા સંચાલક મંડળને સક્રિય અને સશક્ત કરવા, શાળા પ્રવેશોત્સવ અને કન્યા કેળવણી મહોત્સવમાં તેમની સક્રિયતાને કેન્દ્ર સ્થાને/મુખ્ય વિષય તરીકે રાખી સમગ્ર કાર્યક્રમનું વ્યવસ્થિત આયોજન કરી તે મુજબ કાર્યક્રમની રૂપરેખામાં શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ/શાળા વ્યવસ્થાપન અને વિકાસ સમિતિ/શાળા સંચાલક મંડળ સાથે બેઠકનું આયોજન કરવાનું રહેશે.

શાળા પ્રવેશોત્સવની પૂર્વ તૈયારી રૂપ શાળા કક્ષાએ કરવાની થતી કામગીરી

ટેકનો (Techo) ડેટાબેઝ મુજબના પ્રાથમિક શાળાના બાળકોની યાદી CTs (ચાઇલ્ડ ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ) સાથે લિંક કરેલ છે, તે બાળકો તથા તે સિવાયના પણ પ્રવેશપાત્ર તમામ બાળકોનો પ્રી-એનરોલમેન્ટ સર્વે કરી, સર્વે મુજબ તમામ બાળકોનું શાળામાં નામાંકન કરવા અંગેની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી.
માધ્યમિક અને ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાના આચાર્યે તેઓની શાળામાં પ્રવેશપાત્ર વિદ્યાર્થીઓની પ્રી-એનરોલમેન્ટની યાદી તૈયાર કરવી.
કાર્યક્રમ થાય તે પહેલા શાળા પરિસરની સ્વચ્છતા થઈ જાય તેવી યોગ્ય વ્યવસ્થા કરવી.
શાળા પ્રવેશોત્સવ ઉજવણીની તારીખ અને સમયની જાહેરાત કરવી.
વાલીઓ અને ગ્રામજનોને આ કાર્યક્રમનું આમંત્રણ આપવું તથા નામાંકન અને પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમમાં તેમનો સહયોગ લેવો.
શાળા પ્રવેશોત્સવના કાર્યક્રમ પહેલા શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ/શાળા વ્યવસ્થાપન અને વિકાસ સમિતિ/શાળા સંચાલક મંડળની બેઠકનું આયોજન કરી, તમામ સભ્યો, ગ્રામજનો તથા વાલીઓને ઉપસ્થિત રાખી પ્રવેશોત્સવના કાર્યક્રમની તારીખોથી અવગત કરાવવા અને કાર્યક્રમ સમયે તેમની ઉપસ્થિત સુનિશ્ચિત થાય તે મુજબની વ્યવસ્થા ગોઠવવી.
શાળામાં નામાંકન તથા પ્રવેશોત્સવનું સમગ્ર આયોજન શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ/શાળા વ્યવસ્થાપન અને વિકાસ સમિતિ/શાળા સંચાલક મંડળના સંકલનમાં રહીને કરવાનું રહેશે.

વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે શાળા પ્રવેશોત્સવ ૨.૦ અંગે નીચેના પાસાઓ કેન્દ્રમાં રાખી કાર્યવાહી કરવાની રહેશે:

નમો લક્ષ્મી યોજનાના લાભાર્થીઓને સહાય સુનિશ્ચિત કરવી. (અમલીકરણ: જી. શિક્ષણાધિકારી)
નમો સરસ્વતી યોજનાના લાભાર્થીઓને સહાય સુનિશ્ચિત કરવી. (અમલીકરણ: જી. શિક્ષણાધિકારી)
મુખ્યમંત્રીશ્રી જ્ઞાનસેતુ મેરીટ સ્કોલરશીપ અને મુખ્યમંત્રીશ્રી જ્ઞાનસાધના મેરીટ સ્કોલરશીપની સહાય વિદ્યાર્થીઓને મળી જાય તે સુનિશ્ચિત કરવું. (અમલીકરણ: જી. શિક્ષણાધિકારી)
નવા શૈક્ષણિક વર્ષ માટેની પાત્રતા ધરાવતા બાળકોને નીચે મુજબ શાળા પ્રવેશ:
- પાત્રતા ધરાવતા તમામ બાળકોને આંગણવાડીમાં નામાંકન.
- પાત્રતા ધરાવતા તમામ ૧૦૦% બાળકોને બાલવાટિકામાં નામાંકન અને ધોરણ-૧ માં નામાંકન.
- માધ્યમિક અને ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાઓમાં ધોરણ-૯ અને ૧૧ માં વિદ્યાર્થીઓનો પ્રવેશ.
- ધોરણ-૧ માં પ્રવેશ પામતા વિદ્યાર્થી માટે 'વિદ્યા પ્રવેશ' (School Readiness Programme) કાર્યક્રમનો શુભારંભ.
- જે ફળીયા/વિસ્તારમાં ઉચ્ચતર પ્રાથમિકના વર્ગ ના હોય, તો તેના નજીકના વિસ્તારમાં પ્રાથમિક શાળામાં બાળકોને પ્રવેશ અને ધોરણ-૮ પાસ થતા વિદ્યાર્થીઓને માધ્યમિક શાળાઓમાં અને ધોરણ-૧૦ પાસ થતા વિદ્યાર્થીઓને ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળામાં પ્રવેશ.
- જે વિસ્તારમાં દીકરીઓનું નામાંકન ઓછું થતું હોય તેવા વિસ્તારો અલગ તારવી, તે વિસ્તારોમાં વધુમાં વધુ દીકરીઓનું નામાંકન થાય તેવા સઘન પ્રયત્ન કરવાના રહેશે.
બી.આર.સી તથા સી.આર.સી. એ તેમના તાલુકા/ક્લસ્ટરમાં આવતી શાળાઓમાં થયેલ નામાંકન માટેની પ્રી-એનરોલમેન્ટ સર્વેની કામગીરીની સમીક્ષા કરી ૧૦૦% નામાંકન થાય તેવા પ્રયત્નો ટીમવર્કથી હાથ ધરવા.
વિદ્યાર્થીઓને પાઠ્યપુસ્તકો સમયસર મળી જાય તેવી વ્યવસ્થા કરવી.
નવા સત્રથી નિયમિત રીતે બાળકો તથા શિક્ષકોની ઓનલાઇન હાજરી ભરાય તે સુનિશ્ચિત કરવું.

શાળા પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમ દરમિયાન શાળા કક્ષાએ કરવાની થતી કાર્યવાહી:

(૧) એક વિદ્યાર્થી અને એક વિદ્યાર્થિની દ્વારા પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમનું સંચાલન થાય તેવું આયોજન કરવું. (૨) શાળા પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમ દરમિયાન ઉપસ્થિત થનાર પદાધિકારીશ્રી/અધિકારીઓને, વાલીઓ અને ગ્રામજનોને શિક્ષણ વિભાગની તમામ યોજનાઓથી અવગત કરાવવા અને તે અંગેની સ્પીચનો ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરી પૂરો પાડવાનો રહેશે.

કાર્યક્રમની રૂપરેખા:

૧. પદાધિકારીશ્રી/અધિકારીશ્રીઓનું આગમન

૨. દીપ પ્રાગટ્ય (૩ મિનિટ)

૩. પ્રાર્થના (૭ મિનિટ)

૪. મહાનુભાવોનું સ્વાગત (૫ મિનિટ)

૫. પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમ (૧૫ મિનિટ)

૬. બાળક દ્વારા વક્તવ્ય (૫ મિનિટ)

૭. સન્માન (૭ મિનિટ)

૮. પ્રેરક ઉદબોધન (૧૫ મિનિટ)

૯. આભારવિધિ (૩ મિનિટ)

૧૦. શાળા પરિસર મુલાકાત તથા SMC/SMDC/શાળા સંચાલક મંડળ સાથે બેઠક (૨૫ મિનિટ)

૧૧. વૃક્ષારોપણ (૫ મિનિટ)

31 જુલાઈ ની સ્થિતિ મુજબ આપની શાળાનું કેટલું છે મંજુર થવા પાત્ર મહેકમ?

હાલ શાળામાં કામ કરતા શિક્ષકો પૈકી નવા મહેકમ મુજબ શાળામાં શિક્ષકો ની થશે વધ કે પડશે ઘટ?

જાણવા માટે ડાઉનલોડ કરો મહેકમ કેલ્ક્યુલેટર…

માત્ર વિદ્યાર્થીઓની રજીસ્ટર સંખ્યા તથા કામ કરતા શિક્ષકોની માહિતી નાખવાથી તમામ ગણતરી થઇ જશે.

મહેકમ કેલ્કયુલેટર ડાઉનલોડ કરવા માટે અહી ક્લિક કરો.

(૩) શાળા પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમનું આયોજન દરમિયાન શક્ય હોય તો શાળા સમિતિના કોઈ એક સભ્યને શિક્ષણ વિભાગની નમો લક્ષ્મી, નમો સરસ્વતી, મુખ્યમંત્રીશ્રી જ્ઞાનસેતુ મેરીટ સ્કોલરશીપ અને મુખ્યમંત્રીશ્રી જ્ઞાનસાધના મેરીટ સ્કોલરશીપ જેવી મહત્વની યોજનાઓ અંગે સંપૂર્ણ માહિતગાર કરી, તેઓ દ્વારા જ આ યોજનાઓ અંગે શાળા પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમ દરમિયાન ગ્રામજનોને પૂરતી સમજ આપવામાં આવે તે મુજબનું આયોજન કરવું.

(૪) સ્વાસ્થ્ય, પર્યાવરણ, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી, સામાજિક ઉત્થાનના કાર્યક્રમો વગેરે વિષય પર બાળકોને વક્તવ્ય તૈયાર કરાવવાની જવાબદારી શિક્ષકોની રહેશે. પ્રવેશોત્સવ વખતે વિદ્યાર્થીઓનું વક્તવ્ય રાખવું.

(૫) પદાધિકારીઓશ્રી/અધિકારીશ્રીઓને ફૂલ, ગુલાબ, પાંદડી, તિલકથી સ્વાગત કરવાની જરૂર નથી. તેમનું સ્વાગત કોઈ બાળક થકી પુસ્તક આપીને કરાવવું.

(૬) પ્રવેશ પામતા બાળકોના ડ્રેસ ઉપર તેમના નામનું બેજ લગાવી શકાય, તેમજ પ્રવેશ પામતા વિદ્યાર્થીઓને જે પાઠ્યપુસ્તક આપવામાં આવે તેના ઉપર નામ લખવાનું રહેશે કે સ્ટીકર પણ લગાવી શકાશે.

(૭) પ્રાથમિક શાળાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરનાર 'વિદ્યાલક્ષ્મી બોન્ડ' ધરાવતી કન્યાઓને પાકતી મુદતના બોન્ડની રકમના ચેકનું વિતરણ કરવાની જવાબદારી જે-તે શાળાના મુખ્ય શિક્ષકની રહેશે.

(૮) આંગણવાડીના બાળકોને સુખડી સાથે કેળા, ચીકુ, સફરજન, દ્રાક્ષ જેવા ફળો લોકભાગીદારીથી કે અન્ય રીતે આપી શકાય તે અંગે કાર્યવાહી કરવી.

(૯) છેલ્લા વર્ષમાં શૈક્ષણિક તથા સહ-શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓમાં ઉચ્ચ સિદ્ધિઓ જેવી કે CET, NMMS પરીક્ષામાં ઉત્તીર્ણ થનાર, જ્ઞાન સેતુ, રક્ષા સેતુ શાળાઓમાં પ્રવેશ મેળવનાર વિદ્યાર્થીઓનું સન્માન કરવું. આ સાથે મુખ્યમંત્રીશ્રી જ્ઞાનસેતુ મેરીટ સ્કોલરશીપ, મુખ્યમંત્રીશ્રી જ્ઞાનસાધના મેરીટ સ્કોલરશીપ યોજનાનો લાભ મેળવેલ હોય અને જે બાળકોની અગાઉના વર્ષમાં ૧૦૦% હાજરી હોય તેવા બાળકો અને તેમના વાલીઓને સન્માનિત કરવા.

(૧૦) દાન/લોકફાળો આપનાર દાતાઓ, સહકારી સંસ્થા કે સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓનું સન્માન કરવું.

(૧૧) વાલીઓમાં શિક્ષણ અને કન્યા કેળવણી પ્રત્યે જાગૃતતા કેળવાય તે માટે પ્રોત્સાહનરૂપી વક્તવ્ય મહાનુભાવ દ્વારા અપાય તે પ્રકારનું આયોજન કરવું.

(૧૨) શાળા પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમમાં ગામના વાલીઓની, ગ્રામજનોની સંપૂર્ણ હાજરી રહે તેવું આયોજન કરવાનું રહેશે અને આ કાર્યક્રમમાં વધારેમાં વધારે લોકભાગીદારી ઉપલબ્ધ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવું.

(૧૩) કાર્યક્રમની ગુણવત્તા, અસરકારકતા તેમજ સ્થાનિક પરિબળોને ધ્યાને લઈ રાજ્ય કક્ષાએથી આપેલી સૂચનાઓ સિવાય ઉચિત જણાય તેવા ફેરફાર સ્વ-વિવેકથી કરી શકાશે.

દરેક સરકારી કર્મચારીને જાણવા જેવી ખુબ જ ઉપયોગી માહિતી.

🠊 શાળા છોડ્યાના પ્રમાણપત્ર વિષે ઉપયોગી માહિતી.

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૧

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૨

🠊 રજાના નિયમો વિષે અગત્યની માહિતી ભાગ-૩

🠊 સેવાપોથી અંગેના તમામ નિયમો અને માહિતી

🠊 સરકારી દફતરની જાળવણી અંગે અગત્યની માહિતી

શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ/શાળા વ્યવસ્થાપન અને વિકાસ સમિતિ/શાળા સંચાલક મંડળ સાથેની મહાનુભાવોની બેઠક:

(૧) જો શાળામાં સ્માર્ટ ક્લાસ ચાલતો હોય તો તેની અમલવારીની ચકાસણી કરવી તથા બાળકોના સ્વ-અધ્યયનમાં થયેલ સિદ્ધિ/પ્રગતિની ચકાસણી કરવી.

(૨) ગત વર્ષે બાળકોની દર સપ્તાહમાં એકમ કસોટીનું આયોજન કરવામાં આવેલ હતું. આ એકમ કસોટી દ્વારા બાળકોનું મૂલ્યાંકન હાથ ધરવામાં આવેલ હતું, તથા છ માસિક અને વાર્ષિક કસોટી દ્વારા મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે. તેની યુનિટ ટેસ્ટ બુક અને જવાબવહીની ચકાસણી શિક્ષકો દ્વારા વ્યવસ્થિત થયેલ હોય, તે સુનિશ્ચિત કરવું.

(૩) G-Shala અને DIKSHA Portal ની ઉપયોગિતાનું મહાનુભાવને નિર્દેશન કરાવવું.

(૪) ઓનલાઈન હાજરી અંતર્ગત શિક્ષકોની અને વિદ્યાર્થીઓની નિયમિત અને ૧૦૦% હાજરી ભરાય, તેની ચોકસાઈ કરવી.

(૫) શાળા બહારના કે ડ્રોપ આઉટ હોય તેવા બાળકોનો શાળા પ્રવેશ.

પ્રવેશોત્સવ પૂર્ણ થયા પછી શાળા કક્ષાએ હાથ ધરવાની કાર્યવાહી:

(૧) પ્રવેશોત્સવ પૂર્ણ થયા પછી નીચેના પૂરા પાડવામાં આવેલ પ્રવેશપાત્ર બાળકોના ડેટાબેઝ પૈકી પ્રવેશથી વંચિત રહી ગયેલા બાળકોને અલગ તારવી નામાંકન માટે સતત ફોલો-અપ અને સમયાંતરે પુનઃ પ્રવેશનું આયોજન કરવું અને સી.આર.સી., બી.આર.સી., આચાર્ય, તાલુકા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારી, શિક્ષણ નિરીક્ષક, જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારી, જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીઓએ ટીમવર્ક દ્વારા એક માસ સુધી દર અઠવાડીયે સમીક્ષા કરી ૧૦૦% નામાંકન થાય તે માટેના પરિણામલક્ષી પ્રયત્નો હાથ ધરવા.

(૨) વર્ષ દરમિયાન શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ/શાળા વ્યવસ્થાપન અને વિકાસ સમિતિ/શાળા સંચાલક મંડળ દ્વારા શાળામાં વિદ્યાર્થીઓની ૧૦૦% હાજરી રહે તે માટેના પ્રયાસો કરવા.

(૩) શાળાકીય શિક્ષણ ગુણવત્તાની સ્થિતિ સુધારવા, અનિયમિત બાળકોનું ફોલો-અપ કરવા તથા વાલીઓમાં તેમના બાળકોના શિક્ષણમાં તેમની ભૂમિકા અંગે જાગૃતિ લાવવા અને સહયોગ વધારવા વાર્ષિક શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ, માસિક સ્ટાફ મીટિંગ અને ત્રિ-માસિક વાલી મીટિંગનું આયોજન કરવાનું રહેશે.

(૪) સતત ગેરહાજર રહેતા બાળકોનો ડેટા દર ૧૫ દિવસે શાળાએ શાળા-હાજરી રજિસ્ટર/સમગ્ર શિક્ષા મારફતે મેળવી અને અનિયમિત કે સતત ગેરહાજર બાળકોનું શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ/શાળા વ્યવસ્થાપન અને વિકાસ સમિતિ/શાળા સંચાલક મંડળ તથા સમુદાયના જાગૃત અને સહાયક વ્યક્તિઓના સહયોગથી ફોલો-અપ કરી નિયમિત કરવાના પરિણામલક્ષી પ્રયત્નો કરવાના રહેશે. સમગ્ર શિક્ષા મારફતે તૈયાર કરાયેલ યાદી જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારી/જિલ્લા શિક્ષણાધિકારી દ્વારા તાલુકા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારી/શિક્ષણ નિરીક્ષક અને બી.આર.સી. મારફતે સી.આર.સી. અને શાળા સુધી પહોંચાડી શકાય.

લેટેસ્ટ પ્રવેશ ફોર્મ : અંગ્રેજી અને ગુજરાતી મુજબ વિદ્યાર્થી પ્રવેશ ફોર્મ અને બાહેંધરી પત્રક.
(Created by Mahendrabhai Patel, Morbi Digital Shala)
Click Here To Download

School management committee (SMC) Guideline by Ministry Of Education

2026-06-06T21:52:03.918+05:30

શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિની માર્ગદર્શિકા

૧.૧ સામુદાયિક ગતિશીલતા અને સહભાગિતા એ સમુદાયોને તેમની પ્રાથમિકતાઓ, સંસાધનો, જરૂરિયાતો અને ઉકેલો ઓળખવા માટે એવી રીતે જોડવાની પ્રક્રિયા છે જે પ્રતિનિધિ સહભાગિતા, સુશાસન, જવાબદારી અને શાંતિપૂર્ણ પરિવર્તનને પ્રોત્સાહન આપે છે. શિક્ષણના સંદર્ભમાં, સામુદાયિક ગતિશીલતા અને સમુદાયના સભ્યોની ગાઢ સંડોવણી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ અભિગમ 'નીચેથી ઉપર તરફની' પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે, જે સમુદાય દ્વારા સરકારી કાર્યક્રમોના અસરકારક આયોજન, અમલીકરણ, દેખરેખ, મૂલ્યાંકન અને માલિકીની ભાવનાને સક્ષમ બનાવે છે.

સક્રિય સામુદાયિક સહભાગિતા શાળાઓના વધુ સારા કાર્ય માટે પારદર્શિતા, જવાબદારી અને સામૂહિક સામુદાયિક જ્ઞાનનો ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરે છે. અસરકારક વિકેન્દ્રીકરણ દ્વારા, તે શાળા-આધારિત હસ્તક્ષેપોમાં સમુદાયની માલિકી સુનિશ્ચિત કરે છે, શાસન માળખાને મજબૂત બનાવે છે અને ટકાઉ શૈક્ષણિક વિકાસને ટેકો આપે છે.

GCERT દ્વારા જાહેર કરેલ માસવાર આયોજન વર્ષ - 2026 / 27

Click Here To Download

ધોરણ ૩ થી ૫ નું માસવાર વાર્ષિક આયોજન (SAM-1)

Click Here To Download

ધોરણ ૬ થી ૮ નું માસવાર વાર્ષિક આયોજન (SAM-1)

Click Here To Download

૧.૨ રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (એન.ઈ.પી.), ૨૦૨૦ સ્થાનિક સમુદાયો, ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ અને વરિષ્ઠ નાગરિકોને ટ્યુટરિંગ, સાક્ષરતા અભિયાન, માર્ગદર્શન, શિક્ષણ સહાય અને કાઉન્સેલિંગ જેવી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં સ્વયંસેવક તરીકે પ્રોત્સાહિત કરીને શાળાઓમાં શિક્ષણને વધારવા માટે તેમની સક્રિય સહભાગિતા પર ભાર મૂકે છે (ફકરો ૩.૭). એન.ઈ.પી. ૨૦૨૦ ના માર્ગદર્શન મુજબ, શાળાઓ જીવંત કેન્દ્રો તરીકે વિકસિત થવી જોઈએ, જ્યાં શિક્ષણ અને સમુદાય એકસાથે આવે. જ્યારે માતા-પિતા, શિક્ષકો અને સ્થાનિક લોકો શાળાની પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લે છે, ત્યારે તેઓ કાળજી, સમાવેશીતા અને ગૌરવનું વાતાવરણ બનાવવામાં મદદ કરે છે. દરેક શાળા એવું સ્થળ બની શકે છે જે માત્ર બાળકોને ભણાવતું નથી, પરંતુ સમગ્ર સમુદાયને પણ સાથે લાવે છે.

૧.૩ સમગ્ર શિક્ષા ૨.૦ માળખું (૧૨મી ઓક્ટોબર, ૨૦૨૨ ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલ) 'પ્રકરણ ૧૩: સામુદાયિક ગતિશીલતા' માં શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ (એસ.એમ.સી.) ની રચના, કામગીરી વગેરેની વિગતો આપે છે, જે પાયાના સ્તરની સમિતિ છે અને સમગ્ર શિક્ષા યોજના તથા શાળા શિક્ષણ વિભાગની અન્ય પહેલોના અમલીકરણમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવે છે.

૧.૪ બાળકોનો મફત અને ફરજિયાત શિક્ષણનો અધિકાર (આર.ટી.ઈ.) અધિનિયમ, ૨૦૦૯ એ "પ્રકરણ IV: શાળાઓ અને શિક્ષકોની જવાબદારીઓ, કલમ (૨૧)" હેઠળ શાળાઓમાં એસ.એમ.સી. ની રચના અને કાર્યો વિશે વિગતો આપે છે.

➡ શાળાને લગતા અગત્યના પત્રકો

૨. શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ (એસ.એમ.સી.)

શાળા શિક્ષણમાં સમુદાયની ભાગીદારીને મજબૂત કરવા માટે, એન.ઈ.પી. ૨૦૨૦, સમગ્ર શિક્ષા યોજના અને આર.ટી.ઈ. એક્ટ, ૨૦૦૯ વિકેન્દ્રિત શાસનના એક મહત્વપૂર્ણ તત્વ તરીકે એસ.એમ.સી. ની રચના પર નોંધપાત્ર ભાર મૂકે છે. સામુદાયિક ગતિશીલતાના પાયાના પથ્થર તરીકે, એસ.એમ.સી. શાળાના વિકેન્દ્રિત વહીવટને મજબૂત બનાવે છે અને સમુદાયોને શાળા શિક્ષણને આકાર આપવામાં તથા સુધારવામાં સક્રિયપણે ભાગ લેવા માટે સશક્ત બનાવે છે.

એન.ઈ.પી. ૨૦૨૦, સમગ્ર શિક્ષા યોજના, આર.ટી.ઈ. એક્ટ, ૨૦૦૯ ની જોગવાઈઓ અને એમ.ઓ.ઈ. (તત્કાલીન માનવ સંસાધન વિકાસ મંત્રાલય (MHRD) ના સર્વ શિક્ષા અભિયાન (SSA) અને રાષ્ટ્રીય માધ્યમિક શિક્ષા અભિયાન (RMSA) વગેરેની અગાઉની માર્ગદર્શિકાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, એસ.એમ.સી. અંગે નીચે મુજબની માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવામાં આવી રહી છે. આ માર્ગદર્શિકા અગાઉની માર્ગદર્શિકાઓ અને સૂચનાઓનું સ્થાન લેશે.

આ માર્ગદર્શિકા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો માટે શાળા-સ્તરની વહીવટી પદ્ધતિઓને મજબૂત કરવા અને સ્થાનિક નિયમો તથા પ્રક્રિયાઓને સમાવેશી, સહભાગી અને જવાબદાર શિક્ષણ માટેના રાષ્ટ્રીય વિઝન સાથે સુસંગત બનાવવા માટે એક સંદર્ભ માળખા તરીકે કામ કરશે.

દરેક શાળાએ શૈક્ષણિક વર્ષ શરૂ થયાના એક મહિનાની અંદર એક એસ.એમ.સી. ની રચના કરવી જોઈએ.

રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને સ્કૂલ મેનેજમેન્ટ ડેવલપમેન્ટ કમિટી (SMDC) ના સ્થાને માધ્યમિક શાળાઓ (ધોરણ ૧૨ સુધી) સહિત દરેક શાળામાં એસ.એમ.સી. રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

તેમાં અધિકારીઓ, વિદ્યાર્થીઓના માતા-પિતા/વાલીઓ, સ્થાનિક સત્તાધિકારીઓના પ્રતિનિધિઓ, શિક્ષણવિદો, વિષય નિષ્ણાતો, શાળાના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ અને વંચિત જૂથોના પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ થશે.

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની ઓનલાઈન ટેસ્ટ આપવા આપો.

CLICK HERE FOR QUIZ

સમિતિના સભ્યોની સંખ્યા બાળકોની નોંધણીના આધારે નક્કી કરી શકાય છે:

નોંધણીની મર્યાદા સભ્યોની અંદાજિત સંખ્યા

૧૦૦ વિદ્યાર્થીઓ સુધી ૧૨ થી ૧૫ સભ્યો

૧૦૦ થી ૫૦૦ વિદ્યાર્થીઓ ૧૫ થી ૨૦ સભ્યો

૫૦૦ થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ૨૦ થી ૨૫ સભ્યો

૨.૧ એસ.એમ.સી. સભ્યોની પસંદગી માટેના ધોરણો

શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ (એસ.એમ.સી.) ની કુલ સંખ્યાના ૭૫% સભ્યો, બાળકોના માતા-પિતા અથવા વાલીઓમાંથી જ પસંદ કરવામાં આવશે.
બાકીના ૨૫% સભ્યો નીચે મુજબની વ્યક્તિઓમાંથી પસંદ કરવામાં આવશે:
(a) સ્થાનિક સત્તામંડળ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા તે સંસ્થાના ચૂંટાયેલા સભ્યોમાંથી ૧/૩ (ત્રીજા ભાગના) સભ્યો;
(b) શાળાના શિક્ષકો દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા તે શાળાના શિક્ષકોમાંથી ૧/૩ (ત્રીજા ભાગના) સભ્યો;
(c) બાકીના ત્રીજા ભાગના (૧/૩) સભ્યોની પસંદગી સ્થાનિક શિક્ષણવિદો, વિષય નિષ્ણાતો, શિક્ષણશાસ્ત્રીઓ, વરિષ્ઠ વિદ્યાર્થીઓ, શાળાના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ અને શાળાના પડોશના વિસ્તારોમાં સેવા આપતા આંગણવાડી કાર્યકર, માન્યતા પ્રાપ્ત સામાજિક આરોગ્ય કાર્યકર (આશા - ASHA) અને ઓક્સિલરી નર્સ મિડવાઇફ (એએનએમ - ANM) જેવા પાયાના સામુદાયિક કાર્યકરોમાંથી કરવામાં આવશે. આ સભ્યોની પસંદગી સમિતિના વાલી પ્રતિનિધિઓ દ્વારા કરવામાં આવશે.
નોંધ:
એસ.એમ.સી.ની કુલ સંખ્યાના પચાસ ટકા (૫૦%) સભ્યો મહિલાઓ હોવી જોઈએ.
સામાજિક અને આર્થિક રીતે વંચિત જૂથો (એસ.ઈ.ડી.જી'ઝ - SEDGs) એટલે કે SC/ST/OBC વગેરે અને વિશેષ જરૂરિયાત ધરાવતા બાળકો (સી.ડબ્લ્યૂ.એસ.એન. - CWSN) ના માતા-પિતા અથવા વાલીઓને સપ્રમાણ પ્રતિનિધિત્વ આપવામાં આવશે

શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિની ગાઇડ લાઇન ડાઉનલોડ કરો

Click Here to Download

Quiz : Bombay Primary Education Rules 1949: 60 Most Important Questions

2026-06-06T16:51:24.843+05:30

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની પરીક્ષા નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મુંબઈ પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયમો - ૧૯૪૯ નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મુંબઈ પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયમો - ૧૯૪૯ ક્વિઝ

QUESTION: 1/60

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

તમારો અંતિમ સ્કોર નીચે મુજબ છે:

0 / 60

CLICK HERE TO JOIN WHATSAPP GROUP

BOMBAY PRIMARY EDUCATION RULES, 1949 COMPATITITVE EXAM STUDY MATERIAL

2026-06-06T16:43:56.901+05:30

BOMBAY PRIMARY EDUCATION RULES, 1949

મુંબઈ પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયમો, ૧૯૪૯

અનુક્રમણિકા

પ્રકરણ	વિગત	નિયમો	પાના નં.
૧	પ્રારંભિક	૧ અને ૨	૩
૨	સ્કૂલ બોર્ડ :		૫
	ક — સ્કૂલ બોર્ડની રચના	૩ થી ૫	૫
	ખ — સ્કૂલ બોર્ડના સભ્યોની ચૂંટણી	૬ થી ૯	૫
	ગ — અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષની ચૂંટણી	૧૦ થી ૧૪	૬
	ઘ — સ્કૂલબોર્ડનું કાર્ય સંચાલન	૧૫ થી ૨૯	૭
	ચ — સ્કૂલબોર્ડના સભ્યોને મુસાફરી ભથ્થું આપવા બાબત	૩૦ અને ૩૧	૧૦
૩	જિલ્લા સ્કૂલબોર્ડો, અધિકૃત નગરપાલિકાઓ, મ્યુનિસિપલ સ્કૂલબોર્ડો, અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષની ફરજો અને કાર્યો :		૧૨
	ક — જિલ્લા સ્કૂલબોર્ડો, અધિકૃત નગરપાલિકાઓ અને મ્યુનિસિપલ બોર્ડની ફરજો અને કાર્યો	૩૨ થી ૪૭	૧૨
	ખ — અધ્યક્ષની ફરજો અને તેનાં કાર્યો	૪૮ થી ૪૯	૧૬
	ગ — ઉપાધ્યક્ષની ફરજો અને તેનાં કાર્યો	૫૦	૧૬
	ઘ — કરારો અને સમાધાનો	૫૧ થી ૫૨	૧૬
	ચ — ટેન્ડરો	૫૩ થી ૫૯	૧૭
૪	અનધિકૃત નગરપાલિકાઓ :	૬૦	૨૦
૫	વહીવટીતંત્ર :		૨૧
	ક — વહીવટી અધિકારીની સત્તા અને ફરજો	૬૧ થી ૬૫	૨૧
	ખ — જિલ્લા સ્કૂલબોર્ડ અથવા અધિકૃત નગરપાલિકા નિભાવતી હોય તેવા સ્ટાફની ફરજો	૬૬ થી ૭૦-ક	૨૭
	ગ — અપીલ માટેની કાર્યરીતિ	૭૧ થી ૮૩	૩૪
૬	ફરજિયાત શિક્ષણની યોજનાઓ તૈયાર કરવા અને અમલમાં મૂકવા બાબત :		૩૮
	ક — ફરજિયાત શિક્ષણની યોજનાઓ તૈયાર કરવા બાબત	૮૪ થી ૯૧	૩૮
	ખ — યોજના મુજબ હાજર રહેવાની ફરજ પાડવા બાબત	૯૨ થી ૧૦૨	૪૦
૭.	માન્ય શાળાઓ :		૪૩
	ક — પ્રારંભિક	૧૦૨-ક થી ૧૦૪	૪૩
	ખ — મંજૂર કરેલી માન્ય ખાનગી પ્રાથમિક શાળાઓનું રજિસ્ટર રાખવા બાબત	૧૦૫ થી ૧૨૧	૪૬
	ગ — માન્ય શાળાઓમાં પાલન કરવાની શરતો	૧૨૨ થી ૧૪૦	૫૪
૮.	સરકાર અને સ્થાનિક મંડળો વચ્ચે નાણાકીય સંબંધ		૬૧
	ક — જિલ્લા સ્થાનિક બોર્ડોએ અને અનધિકૃત નગરપાલિકાઓએ ફાળો આપવા બાબત	૧૪૧ થી ૧૪૩	૬૧
	કક — સરકારે આપેલી લોનો	૧૪૩-ક થી ૧૪૩-ઘ	૬૧
	ખ — સરકાર ગ્રાન્ટ આપવા બાબત	૧૪૪ થી ૧૫૨	૬૨
	ગ — અંદાજપત્ર	૧૫૩ થી ૧૫૬	૬૫
	ઘ — પ્રાથમિક શિક્ષણ ફંડનો નિભાવ, વહીવટ અને ઉપયોગ	૧૫૭ થી ૧૬૦	૬૭
	ચ — પ્રકીર્ણ	૧૬૧ થી ૧૬૬	૬૮
૯.	અધિનિયમની કલમ ૪૮(૧) મુજબ સરકારે નીમેલા અધિકારીઓની સત્તા અને ફરજો	૧૬૭ થી ૧૭૦	૭૦
૧૦.	પ્રાથમિક શિક્ષણનું રાજ્ય બોર્ડ :	૧૭૧ થી ૧૭૫	૭૨
૧૧.	પ્રકીર્ણ :		૭૪
	ક — ગ્રામ શાળા સમિતિઓની રચના અને તેમનાં કાર્યો	૧૭૬ થી ૧૮૨	૭૪
	ખ — પ્રોવિડન્ટ ફંડ, ગ્રેચ્યુઈટી અને પેન્શન	૧૮૩ થી ૧૮૬	૭૭
	ગ — સત્તા, ફરજો અને કાર્યો સોંપવા બાબત	૧૮૭ થી ૧૮૮	૭૮
	ઘ — સ્વેચ્છાપૂર્વક વિસ્તારવાની યોજનાઓ	૧૮૯ થી ૨૦૧	૮૦

🔹 પ્રકરણ-૫ : વહીવટી તંત્ર

નિયમ ક્રમ	ભાગ / વિભાગ	નિયમની ટૂંકી વિગત
૬૧	ક.—વહીવટી અધિકારીની સત્તા અને ફરજો	સ્કુલ બોર્ડના મુખ્ય કારોબારી અધિકારી તરીકેની સત્તા અને ફરજો.
૬૨		સ્ટાફ પસંદગી સમિતિના સેક્રેટરી તરીકેની ફરજો.
૬૩		જીલ્લા સ્કુલ બોર્ડના વહીવટી અધિકારી અને નગરપાલિકાના સ્ટાફ સંબંધી સત્તા અને ફરજો.
૬૫		વહીવટી અધિકારીએ આપવાની જામીનગીરીઓ.
૬૬	ખ.—જિલ્લા સ્કૂલ બોર્ડ / અધિકૃત નગરપાલિકાના સ્ટાફની ફરજો	મદદનીશ વહીવટી અધિકારીની ફરજો.
૬૭		સુપરવાઈઝરો તથા ઈજનેરી સ્ટાફની ફરજો.
૬૮		[કાઢી નાખ્યો છે]
૬૯		કારકુનોની ફરજો.
૭૦ (૧)		પ્રાથમિક શાળાના શિક્ષકોની ફરજો.
૭૦ (૨)		મુખ્ય શિક્ષકની ફરજો.
૭૦ (૩)		તાલુકા શિક્ષકોની ફરજો (યથાપ્રસંગ, પ્રાથમિક શાળાના શિક્ષક અથવા મુખ્ય શિક્ષક તરીકેની ફરજો).
૭૦ (૪)		હોસ્ટેલ સુપરિન્ટેન્ડન્ટ તરીકે નીમાયેલા શિક્ષકની ફરજો.
૭૦-ક		વર્ગ ૪ના કેટલાક નોકરોની ફરજો.
૭૧	ગ—અપીલ માટેની કાર્યરીતિ	અપીલ કેવી રીતે સાદર કરવી.
૭૨		અપીલમાં સમાવેશ કરેલી બાબતો.
૭૩		વહીવટી અધિકારીએ લેવાનાં પગલાં બાબત.
૭૪		કેસનાં કાગળો જોવા તથા ટ્રિબ્યુનલની બેઠકની તારીખ નક્કી કરવા બાબત.
૭૫		ટ્રિબ્યુનલની બેઠકો.
૭૬		અપીલ કરનારે બેઠકમાં હાજર રહેવા બાબત.
૭૭		નિવેદનો તથા જવાબ ટ્રિબ્યુનલે નોંધવા બાબત.
૭૮		અપીલનો નિર્ણય કરવા બાબત.
૭૯		નિયામકને ઉલ્લેખ લખી મોકલવા બાબત.
૮૦		અપીલના કાગળોની કસ્ટડી.
૮૧		જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારીની ઓફિસના કારકુને કારકુની કામ કરવા બાબત.
૮૨		બાંહેધરી વાળા શિક્ષકે બીજી અપીલ કરવા બાબત.
૮૩		વચગાળાની જોગવાઈ.

🔹 પ્રકરણ-૯ : અધિનિયમની કલમ ૪૮(૧) મુજબ સરકારે નીમેલા અધિકારીઓની સત્તા અને ફરજો

નિયમ ક્રમ	નિયમની ટૂંકી વિગત
૧૬૭	શિક્ષણ નિરીક્ષકની સત્તા અને તેમની ફરજો.
૧૬૮	મદદનીશ શિક્ષણ નિરીક્ષકની સત્તા અને ફરજો.
૧૬૯	શારીરિક શિક્ષણ માટેના મદદનીશ શિક્ષણ નિરીક્ષકોની સત્તા અને ફરજો.
૧૭૦	હસ્ત ઉદ્યોગ સુપરવાઈઝરોની સત્તા અને તેમની ફરજો.

🔹 પ્રકરણ-૧૧ : પ્રકીર્ણ

નિયમ ક્રમ	ભાગ / વિભાગ	નિયમની ટૂંકી વિગત
૧૭૩-ક	ખ—પ્રોવિડન્ટ ફંડ, ગ્રેચ્યુઈટી અને પેન્શન	જિલ્લા સ્કૂલબોર્ડના પ્રાથમિક શાળાના શિક્ષકો સહિત સ્ટાફ માટેનું પ્રોવિડન્ટ ફંડ.
૧૭૪		પેન્શન ફંડ સ્થાપવા બાબત.
૧૭૫		ઉછીના આપેલા સ્ટાફ બદલ પેન્શન તથા રજાના ફાળો આપવા બાબત.
૧૭૬		પેન્શન અને ગ્રેચ્યુઈટી નક્કી કરવા બાબત.

મુંબઈ પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયમો - 1949 ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મુંબઈ પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયમો - 1949 નું સ્ટડી મટિરિયલ અને શોર્ટકટ ટ્રિક્સ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મુંબઈ પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયમો - 1949 ની ઓનલાઈન QUIZ આપો.

CLICK HERE FOR QUIZ

સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાને લગતી તમામ ક્વીઝ માટે.

CLICK HERE FOR ALL QUIZ

Quiz : Gujarat Primary Education Act 1947: 50 Most Important Questions

2026-06-05T15:24:44.366+05:30

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની પરીક્ષા નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિનિયમ,૧૯૪૭ નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૪૭ ક્વિઝ

પ્રશ્ન: 1/50

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

તમારો અંતિમ સ્કોર નીચે મુજબ છે:

0 / 50

CLICK HERE TO JOIN WHATSAPP GROUP

THE GUJARTA PRIMARY EDUCATION ACT - 1947 - STUDY MATERIAL

2026-06-05T15:09:55.416+05:30

ધી ગુજરાત પ્રાયમરી એજ્યુકેશન એક્ટ, ૧૯૪૭ (ગુજરાત પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૪૭)

કલમ ક્રમાંક	ટૂંકી વિગત (સારાંશ)
કલમ-૧૩	જિલ્લા સ્કૂલ બોર્ડની સત્તા અને ફરજો, જેમાં શાળાઓનું નિયંત્રણ, સ્ટાફ નિભાવવો અને શૈક્ષણિક નિર્ણયોનો સમાવેશ થાય છે.
કલમ-૧૭	અધિકૃત નગરપાલિકાની ફરજો, જેમાં મફત શિક્ષણની સગવડ, બજેટ મંજૂરી અને સ્ટાફની લાયકાત નક્કી કરવાની સત્તા છે.
કલમ-૧૮	મ્યુનિસિપલ સ્કૂલ બોર્ડની સત્તાઓ, જેમાં નગરપાલિકા વિસ્તારની શાળાઓનું સંચાલન અને શિક્ષણ વૃદ્ધિની યોજનાઓ બનાવવી.
કલમ-૨૦	સ્ટાફની નિમણૂક અને નોકરીની શરતો, જેમાં પગાર, ભથ્થા અને પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) ની જોગવાઈઓ છે.
કલમ-૨૧	જિલ્લામાં વહીવટી અધિકારીની નિમણૂક અને તેમનો મુખ્ય કારોબારી અધિકારી તરીકેનો દરજ્જો.
કલમ-૨૨	નગરપાલિકા દ્વારા વહીવટી અધિકારીની નિમણૂક માટેની શરતો અને તેમની લાયકાત.
કલમ-૨૩	સ્ટાફ પસંદગી સમિતિનું બંધારણ, જેમાં શિક્ષકો અને નિરીક્ષકોની ભરતી માટેનું માળખું નક્કી કરવામાં આવે છે.
કલમ-૨૪	વહીવટી અધિકારીની શિસ્ત વિષયક સત્તાઓ, જેમાં બઢતી, બદલી અને ૩૦ દિવસમાં અપીલ કરવાની જોગવાઈ છે.
કલમ-૩૮	માન્ય શાળાઓના વિષય, અભ્યાસક્રમ, પુસ્તક અને શિક્ષણના ધોરણ રાજ્ય સરકાર વખતોવખત નિર્દિષ્ટ કરે તેવાં રહેશે.
કલમ-૪૦-ખ	ખાનગી શાળાના શિક્ષકોને નોકરીનું રક્ષણ અને તેમને છૂટા કરતા પહેલા AO ની લેખિત મંજૂરીની અનિવાર્યતા.
કલમ-૪૦-ગ	શિક્ષકનું રાજીનામું આપવાની પદ્ધતિ, જેમાં શિક્ષકે AO સમક્ષ રૂબરૂ હાજર થઈને રાજીનામું આપવું પડે છે.
કલમ-૪૮	તપાસણી માટેના અધિકારીઓની નિમણૂક કરવાની રાજ્ય સરકારની સત્તા.
કલમ-૪૯	તપાસણી અધિકારીની બેઠકોમાં હાજર રહેવાની સત્તા (પરંતુ મતદાનનો અધિકાર નહીં).
કલમ-૫૦	બોર્ડ પાસેથી હિસાબો, દસ્તાવેજો કે કોઈ પણ માહિતી મંગાવવાની સરકાર કે નિયામકની સત્તા.
કલમ-૫૧	ગેરકાયદે હુકમો મોકૂફ રાખવાની નિયામકની સત્તા અને તેના પર રાજ્ય સરકારનો આખરી નિર્ણય.

ગુજરાત પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૪૭ની કલમોને સરળતાથી યાદ રાખવા માટે નીચે મુજબની શોર્ટકટ ટ્રીક્સ) તૈયાર કરી છે.

· કલમ ૧૩ થી ૨૪

આપણે એક ક્રમબદ્ધ વાર્તા વિચારીએ જેમાં એક વ્યક્તિ સ્કૂલ બોર્ડથી શરૂ કરીને છેક બદલી-અપીલ સુધી પહોંચે છે:

૧૩ (તેર - તે મારું બોર્ડ): સૌથી પહેલા મોટું જિલ્લા સ્કૂલ બોર્ડ બને છે, જે શાળાઓનું નિયંત્રણ કરે છે. (કલમ-૧૩)
૧૭ (ખતરો/ફરજ): જિલ્લા પછી નગરપાલિકા આવે છે. નગરપાલિકાની ફરજ છે કે કોઈ બાળક ભણ્યા વગર ન રહે. (કલમ-૧૭)
૧૮ (અઢાર - અધિકાર): ફરજ પૂરી કરવા નગરપાલિકા પોતાનું મ્યુનિસિપલ સ્કૂલ બોર્ડ બનાવે છે અને તેને સત્તા આપે છે. (કલમ-૧૮)
૨૦ (વીસ - વસૂલી/પગાર): બોર્ડ બની ગયું એટલે હવે શિક્ષકો/સ્ટાફને પગાર, ભથ્થા અને PF આપવા પડશે. (કલમ-૨૦)
૨૧ (એકવીસ - એક વડો): આ બધા પર દેખરેખ રાખવા જિલ્લામાં એક મુખ્ય વહીવટી અધિકારી ની નિમણૂક થાય છે. (કલમ-૨૧)
૨૨ (બાવીસ - બેવડી શરતો): નગરપાલિકા પણ કહે છે કે અમારે પણ પોતાના વહીવટી અધિકારી ની નિમણૂક અને શરતો નક્કી કરવી છે. (કલમ-૨૨)
૨૩ (તેવીસ - શિક્ષકોની ટોળી): હવે વહીવટી અધિકારી એકલા તો કામ ન કરે, એટલે શિક્ષકોની ભરતી માટે સ્ટાફ પસંદગી સમિતિ બનાવવામાં આવે છે. (કલમ-૨૩)
૨૪ (ચોવીસ - ૨૪ કલાક શિસ્ત): જો કોઈ સ્ટાફ સરખું કામ ન કરે તો વહીવટી અધિકારી શિસ્ત વિષયક સત્તા (બદલી/બઢતી) વાપરે છે અને કર્મચારી પાસે ૩૦ દિવસમાં અપીલ કરવાનો મોકો હોય છે. (કલમ-૨૪)

● શિક્ષણ અને શિક્ષકો માટે (૩૮, ૪૦-ખ, ૪૦-ગ)

કલમ-૩૮ (૩૮ = અડત્રીસ -> અભ્યાસ): સરકાર નક્કી કરશે કે કયો અભ્યાસક્રમ, પુસ્તકો અને વિષયો ભણાવવા.
કલમ-૪૦-ખ (ખ = ખાનગી/ખતરો): ખાનગી શાળાના શિક્ષકોની નોકરી પર ખતરો ન આવે એટલે નોકરીનું રક્ષણ અને વહીવટી અધિકારીની મંજૂરી.
કલમ-૪૦-ગ (ગ = ગાયબ/ગમગીની): શિક્ષક નોકરીમાંથી ગાયબ થાય એટલે કે રાજીનામું આપે ત્યારે વહીવટી અધિકારી સામે રૂબરૂ હાજર થવું પડે.

● તપાસ અને સરકારની સત્તા (૪૮ થી ૫૧)

કલમ-૪૮ (૪૮ = અડતાલીસ -> અધિકારી): સરકાર તપાસણી અધિકારીની નિમણૂક કરે છે.
કલમ-૪૯ (૪૯ = ઓગણપચાસ -> પાસ): તપાસ અધિકારી મીટિંગમાં બેસવા માટે 'પાસ' ધરાવે છે એટલે કે હાજર રહી શકે પણ વોટ ન આપી શકે.
કલમ-૫૦ (૫૦ = પચાસ -> પૂછપરછ): સરકાર કે નિયામક ગમે ત્યારે હિસાબો કે માહિતી મંગાવી શકે.
કલમ-૫૧ (૫૧ = એકાવન -> ઓર્ડર કેન્સલ): જો બોર્ડ કઈ ખોટું કરે તો નિયામક તેના હુકમો મોકૂફ રાખી શકે.

· કલમ ૧૩: જિલ્લા સ્કૂલ બોર્ડની સત્તા, ફરજો અને કાર્યો.

૧૩. (૧) આ અધિનિયમની અને તે મુજબ કરેલા નિયમોની જોગવાઈઓને અધીન રહીને, જિલ્લાની તમામ માન્ય શાળાઓ ઉપર જિલ્લા સ્કૂલ બોર્ડનું નિયંત્રણ રહેશે, અને તે '[રાજ્ય] સરકાર, સ્કૂલ બોર્ડ અથવા અધિકૃત નગરપાલિકા નિભાવતી હોય તેવી પ્રાથમિક શાળા સિવાયની બીજી કોઈપણ માન્ય શાળાને મદદ આપી શકશે.

(૨) આ અધિનિયમની અને તે મુજબ કરેલા નિયમોની જોગવાઈઓને અધીન રહીને અને, પોતાના પ્રાથમિક શિક્ષણ ફંડમાંથી બની શકે તેટલે સુધી જિલ્લા સ્કૂલ બોર્ડે નીચેની ફરજો અને કાર્યો બજાવવા:—

(ક) પ્રાથમિક શાળાઓમાં જતાં બાળકોના કલ્યાણ માટે પ્રબંધ કરવો;

(ખ) પ્રાથમિક શાળાઓ પૂરતી સંખ્યામાં નિભાવવી;

(ગ) પ્રાથમિક શાળાઓ માટે પૂરતી જગ્યા અને સાધન સામગ્રી પૂરી પાડવી.

(ઘ) મદદનીશ વહીવટી અધિકારીઓ, સુપરવાઈઝરો, નિરીક્ષણ અધિકારીઓ, ક્લાર્કોની, શિક્ષકો, ઉતરતા દરજ્જાના નોકરોનો પૂરતો સ્ટાફ અને '[રાજ્ય] સરકારના અભિપ્રાય પ્રમાણે જરૂરી હોય તેવો બીજો સ્ટાફ નિભાવવો;

(ચ) શાળાઓ અને બીજી ઈમારતો બાંધવા અને નિભાવવા માટે જોઈતો ઇજનેરી સ્ટાફ પૂરતી સંખ્યામાં નિભાવવો;

(છ) કલમ-૩૩ ના ખંડ (ગ)ના હેતુઓ સારૂ, માન્ય શાળા અને કોઈ બાળકના રહેવાના સ્થળ વચ્ચેનું સૌથી નજીકના રસ્તા પ્રમાણે માપેલું અંતર, વહીવટી અધિકારીની ભલામણ ઉપરથી નક્કી કરવું;

(જ) શિક્ષણ નિરીક્ષકની મંજૂરીથી, શિક્ષણનો સમય અને વેકેશનની સંખ્યા અને મુદત નક્કી કરવી;

(ઝ) પ્રાથમિક શાળાઓનું ચોક્કસ સ્થળ નક્કી કરવું;

(ટ) માન્ય શાળા સિવાય બીજી રીતે શિક્ષણ લેતા બાળકોને વહીવટી અધિકારીની ભલામણ ઉપરથી માન્ય શાળામાં હાજર રહેવામાંથી મુક્તિ આપવી;

(ઠ) નમૂના, લેખનસામગ્રી ફર્નિચર અથવા સાધનસામગ્રી પૂરી પાડવા માટેનાં સઘળા ટેન્ડર મંજૂર કરવા;

(ડ) '[રાજ્ય] સરકારની મંજૂરી માટે વધારાની શાળાઓ ખોલવાની સૂચનો કરવા;

(ઢ) અભ્યાસક્રમ સ્થાનિક જરૂરિયાતોને સાનુકૂળ થાય તેવો બનાવવા માટે તેમાં જરૂરી જણાય તેવા ફેરફારોની નિયામકને ભલામણ કરવી;

(ત) જિલ્લામાંના પ્રાથમિક શિક્ષણ સંબંધી '[રાજ્ય] સરકારને સામાન્યતઃ સલાહ આપવી;

(થ) પ્રાથમિક શાળાના વૃદ્ધિ માટે ચાર કરવો;

(દ) ઠરાવવામાં આવે તેવાં બીજી ફરજો અને કાર્યો બજાવવાં.

(૩) જિલ્લા સ્કૂલ બોર્ડે નિયામકની મંજૂરી મેળવીને, નીચેની બાબતો માટે, આ અધિનિયમની અને તે મુજબ કરેલી નિયમોની જોગવાઈઓ સાથે અસંગત ન હોય તેવા નિયમો વખતોવખત કરવા-

(૧) માન્ય શાળામાં બાળકે કેટલા દિવસો દરમિયાન અને દરેક દિવસે કયા વખત અને કલાકો દરમિયાન શિક્ષણ લેવા માટે હાજર રહેવું તે ઠરાવવા બાબત;

(૨) તાલુકા સલાહકાર સમિતિઓની રચના, સત્તા અને ફરજો નક્કી કરવા બાબત;

(૩) પ્રાથમિક શિક્ષણ લેતાં ગમે તે ઉંમરના બાળકોને પુસ્તકો, સ્લેટો, શિક્ષણને લગતી જરૂરિયાતો, દૂધ, ભોજન અથવા કપડાં પૂરાં પાડવા માટે જો પ્રબંધ કરવામાં આવ્યો હોય તો તે પૂરાં પાડવા બાબત.

ગુજરાત પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિનિયમ - 1947 ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિનિયમ - 1947 નું સ્ટડી મટિરિયલ અને શોર્ટકટ ટ્રિક્સ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

ગુજરાત પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિનિયમ - 1947 ની ઓનલાઈન QUIZ આપો.

CLICK HERE FOR QUIZ

QUIZ - RTE ACT - 2009 AND RULES - 2012 - AEI STUDY MATERIAL

2026-06-04T14:29:58.908+05:30

📁 મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની તૈયારી માટેનું સાહિત્ય ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

📄 શિક્ષણનો અધિકાર અધિનિયમ (RTE - 2009 અને ACT -2012) નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરવા માટે અહી ક્લિક કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

📝 બાળકોનો મફત અને ફરજિયાત શિક્ષણનો અધિકાર (RTE) ક્વિઝ

પ્રશ્ન: 1/30

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

તમારો અંતિમ સ્કોર નીચે મુજબ છે:

0 / 30

📲 AEI પરીક્ષાની શ્રેષ્ઠ અને નિયમિત તૈયારી માટે અમારા ખાસ વોટ્સએપ ગ્રુપ "MISSION AEI" માં આજે જ જોડાવો. જ્યાં તમને રેગ્યુલર અપધેટ્સ અને મટિરિયલ મળતું રહેશે.

ગ્રૂપમાં જોડાવા માટે અહી ક્લિક કરો

RTE ACT 2009 AND RTE RULES 2012

2026-06-04T13:57:44.267+05:30

મફત અને ફરજીયાત શિક્ષણનો અધિકાર અધિનિયમ - 2009

અને

મફત અને ફરજીયાત શિક્ષણનો અધિકાર નિયમો - 2012

THE RIGHT OF CHILDREN TO FREE AND COMPULSORY EDUCATION ACT, 2009

__________________ ARRANGEMENT OF SECTIONS __________________
CHAPTER I PRELIMINARY
SECTIONS 1. Short title, extent and commencement.
2. Definitions.
CHAPTER II RIGHT TO FREE AND COMPULSORY EDUCATION
3. Right of child to free and compulsory education.
4. Special provisions for children not admitted to, or who have not completed, elementary education.
5. Right of transfer to other school.
CHAPTER III DUTIES OF APPROPRIATE GOVERNMENT, LOCAL AUTHORITY AND PARENTS
6. Duty of appropriate Government and local authority to establish school.
7. Sharing of financial and other responsibilities.
8. Duties of appropriate Government.
9. Duties of local authority.
10. Duty of parents and guardian.
11. Appropriate Government to provide for pre-school education.
CHAPTER IV RESPONSIBILITIES OF SCHOOLS AND TEACHERS
12. Extent of school’s responsibility for free and compulsory education.
13. No capitation fee and screening procedure for admission.
14. Proof of age for admission.
15. No denial of admission.
16. Prohibition of holding back and expulsion.
17. Prohibition of physical punishment and mental harassment to child.
18. No school to be established without obtaining certificate of recognition.
19. Norms and standards for school.
20. Power to amend Schedule.
21. School Management Committee.
22. School Development Plan.
23. Qualifications for appointment and terms and conditions of service of teachers.
SECTIONS
24. Duties of teachers and redressal of grievances.
25. Pupil-Teacher Ratio.
26. Filling up vacancies of teachers.
27. Prohibition of deployment of teachers for non-educational purposes.
28. Prohibition of private tuition by teacher.
CHAPTER V CURRICULUM AND COMPLETION OF ELEMENTARY EDUCATION
29. Curriculum and evaluation procedure.
30. Examination and completion certificate.
CHAPTER VI PROTECTION OF RIGHT OF CHILDREN
31. Monitoring of child’s right to education.
32. Redressal of grievances.
33. Constitution of National Advisory Council.
34. Constitution of State Advisory Council.
CHAPTER VII MISCELLANEOUS
35. Power to issue directions.
36. Previous sanction for prosecution.
37. Protection of action taken in good faith.
38. Power of appropriate Government to make rules.
39. Power of Central Government to remove difficulties.
MODEL RULES UNDER THE RIGHT OF CHILDREN TO FREE AND COMPULSORY EDUCATION ACT, 2009
PART I - PRELIMINARY Short title, extent and commencement 1
(1) These Rules may be called the Right of Children to Free and Compulsory Education Rules, 2009.
(2) They shall come into force from (Date)
(3) They shall extend to the whole of (Name of State) Definitions 2 (1) In these rules, unless the context otherwise requires, - (a) “Act” means the Right of Children to Free and Compulsory Education Act, 2009. (b) “Anganwadi” means an Anganwadi Centre established under the Integrated Child Development Scheme of the Ministry of Women and Child Development of the Government of India (c) “appointed date” means the date on which the Act comes into force, as notified in the Official Gazette (d) “Chapter”, “section” and Schedule” means respectively Chapter, section of, and Schedule to, the Act. (e) “Child” means any child of the age of 6 to 14 years (f) “Pupil Cumulative Record” means record of the progress of the child based on comprehensive and continuous evaluation (g) “school mapping” means planning school location to overcome social barriers and geographical distance
(2) All references to “forms” in these Rules shall be construed as references to forms set out in Appendix I hereto.
(3) All other words and expressions used herein and not defined but defined in the Act shall have the same meanings respectively assigned to them in the Act.

(2) Wherever required, the State Government shall upgrade existing schools with classes I - V to include classes VI – VIII. In respect of schools which start from class VI onwards, the State Government shall endeavour to add classes I – V, wherever required.
(3) In areas with difficult terrain, risk of landslides, floods, lack of roads and in general, danger for young children in the approach from their homes to the school, the State Government/Local Authority shall locate the school in such a manner as to avoid such dangers, by reducing the limits specified under sub-rule (1).
(4) For children from small hamlets, as identified by the State Government/Local Authority, where no school exists within the area or limits of neighbourhood specified under sub-Rule (1) above, the State Government/Local Authority shall make adequate arrangements, such as free transportation, residential facilities and other facilities, for providing elementary education in a school, in relaxation of the limits specified under subRule (1).
(5) In areas with high population density, the State Government/local authority may consider establishment of more than one neighbourhood school, having regard to the number of children in the age group of 6-14 years in such areas.
(1) The school referred to in clauses (iii) and (iv) of clause (n) of section 2 shall ensure that children admitted in pursuance of clause (c) to section 12 (1) shall not be segregated from the other children in the classrooms nor shall their classes be held at places and timings different from the classes held for the other children.
(2) The school referred to in clauses (iii) and (iv) of clause (n) of section 2 shall ensure that children admitted in pursuance of clause (c) to section 12 (1) shall not be discriminated from the rest of the children in any manner pertaining to entitlements and facilities such as text books, uniforms, library and ICT facilities, extra-curricular and sports.
(3) The areas or limits of neighborhood specified in Rule 4 (1) shall apply to admissions made in pursuance of clause (c) to section 12 (1). Provided that the school may, for the purposes of filling up the requisite percentage of seats for children referred to in clause (c) to section 12 (1), extend these limits with the prior approval of the State Government.

(2) Every self declaration received in Form 1 shall be placed by the District Education Officer in public domain within fifteen days of its receipt.

(3) The District Education Officer shall conduct on-site inspection of such schools which claim in Form No. 1 to fulfill the norms and standards and the conditions mentioned in subRule (1) within three months of the receipt of the self declaration.

(4) After the inspection referred to in sub-Rule (3) is carried out, the inspection report shall be placed by the District Education Officer in public domain and schools found to be conforming to the norms, standards and the conditions shall be granted recognition by the District Education Officer in Form No. 2 within a period of 15 days from the date of inspection.

(5) Schools that do not conform to the norms, standards and conditions mentioned in sub rule (1) shall be listed by the District Education Officer through a public order to this effect, and any time within the next two and a half years, such schools may request the District Education Officer for an on-site inspection for grant of recognition.

(6) Schools which do not conform to the norms, standards and conditions mentioned in sub rule (1) after three years from the commencement of the Act, shall cease to function

(7) Every school, other than a school established, owned or controlled by the State Government or local authority established after the commencement of this Act shall conform to the norms and standards and conditions mentioned in sub-Rule (1) in order to qualify for recognition.

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

માહિતી અધિકાર અધિનિયમ - ૨૦૦૫ સ્ટડી મટીરીયલ ડાઉનલોડ કરો..

CLICK HERE TO DOWNLOAD

માહિતી અધિકાર અધિનિયમની ઓનલાઈન ટેસ્ટ આપવા આપો.

CLICK HERE FOR QUIZ

QUIZ - RTI ACT - 2005 - AEI STUDY MATERIAL

2026-06-03T22:29:57.709+05:30

RTI Act 2005 - AEI Quiz

📁 મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક ની તૈયારી માટેનું સાહિત્ય ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

📄 માહિતીનો અધિકાર અધિનિયમ (RTI - 2005) નું સાહિત્ય ડાઉનલોડ કરવા માટે અહી ક્લિક કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

📝 માહિતી અધિકાર અધિનિયમ - ૨૦૦૫ ક્વિઝ

પ્રશ્ન: 1/25

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

તમારો અંતિમ સ્કોર નીચે મુજબ છે:

0 / 25

📲 AEI પરીક્ષાની શ્રેષ્ઠ અને નિયમિત તૈયારી માટે અમારા ખાસ વોટ્સએપ ગ્રુપ "MISSION AEI" માં આજે જ જોડાવો. જ્યાં તમને રેગ્યુલર અપડેટ્સ અને મટિરિયલ મળતું રહેશે.

ગ્રૂપમાં જોડાવા માટે અહી ક્લિક કરો

RTI ACT - 2005 - AEI MATERIAL

2026-06-03T22:17:39.982+05:30

માહિતીના અધિકાર બાબતનો અધિનિયમ, ૨૦૦૫.

ક્રમાંક. જીએસ-૩૦-૨૦૦૫-વીએચએસ-૧૦૦૫-૨૬૬૪-આરટીઆઈ સેલ :- માહિતીના અધિકાર બાબતના અધિનિયમ, ૨૦૦૫ (સન ૨૦૦૫ના ૨૨મા) ની કલમ ૨૭થી મળેલી સત્તાની રૂએ, ગુજરાત સરકાર, આથી, નીચેના નિયમો કરે છે :-

૧. ટૂંકી સંજ્ઞા અને આરંભ.- (૧) આ નિયમો ગુજરાત માહિતીના અધિકાર બાબતના નિયમો, ૨૦૦૫ કહેવાશે. (૨) તે સન ૨૦૦૫ના ઓક્ટોબર મહિનાની ૧૨મી તારીખે અમલમાં આવશે.

૨. વ્યાખ્યા.- (૧) આ નિયમોમાં, સંદર્ભથી અન્યથા અપેક્ષિત હોય તે સિવાય,- (ક) 'અધિનિયમ' એટલે માહિતીના અધિકાર બાબતનો અધિનિયમ, ૨૦૦૫; (ખ) 'આયોગ' એટલે અધિનિયમની કલમ ૧૫ હેઠળ રચાયેલું રાજ્ય માહિતી આયોગ; (ગ) 'નમૂનો' એટલે આ નિયમો સાથે જોડેલો નમૂનો; (ધ) 'ફી' એટલે નિયમ ૫ હેઠળ ઠરાવેલી ફી.

(૨) આ નિયમોમાં વપરાયેલા પરંતુ વ્યાખ્યા ન કરેલા શબ્દો અને શબ્દપ્રયોગોનો, અધિનિયમમાં તેમનો જે અર્થ આપેલો છે તે જ થશે.

૩. માહિતી મેળવવા માટેની અરજી.- (૧) માહિતી મેળવવા માંગતી વ્યક્તિએ નિયમ ૫માં હેઠળ ઠરાવેલી ફી સાથે નમૂના ક્રમાં અથવા ઈ-મીડિયા (ઈલેક્ટ્રોનિક સંદેશાવ્યવહાર માધ્યમ) મારફત જાહેર માહિતી અધિકારીને અરજી કરવી જોઈશે અને અરજીની પહોંચ અરજદારને નમૂના ખમાં આપવામાં આવશે. ફી, રોકડમાં ભરવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં રોકડમાં અથવા ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ અથવા પે ઓર્ડર અથવા નોન જ્યુડિશિયલ સ્ટેમ્પ દ્વારા ભરી શકાશે.

(૨) (૧) અરજદારને નિયમ ૫ના પેટા-નિયમ (૧) ના ખંડ (ક) હેઠળ જોગવાઈ કર્યા પ્રમાણેની ફી ભરવા ફરમાવવું જોઈશે : પરંતુ ઈ-મીડિયા મારફત અરજી કરતી વ્યક્તિએ અરજીની તારીખથી સાત દિવસની અંદર ફી ભરવી જોઈશે, જેમાં ચૂક કર્યે અરજી પાછી ખેંચી લીધેલી ગણાશે.

(૨) જાહેર માહિતી અધિકારીએ અરજદારને નિયમ ૫ના પેટા-નિયમ (૧) ના ખંડ (ખ) હેઠળ જોગવાઈ કર્યા પ્રમાણે ભરવાની બીજી ફી અને ચાર્જ સંબંધી માહિતી આપવી જોઈશે : પરંતુ ગરીબી રેખા હેઠળના કુટુંબની વ્યક્તિ, “ગરીબી રેખા હેઠળના કુટુંબ” ના કાર્ડની પ્રમાણિત નકલ અથવા સંબંધિત સત્તાધિકારીએ તે અર્થે કાઢી આપેલું પ્રમાણપત્ર અરજીની સાથે જોડે તો એવી વ્યક્તિએ કોઈ ફી અને ચાર્જ ભરવાના થશે નહિ.

(૩) નિયમ ૫ના પેટા-નિયમ (૧) ના ખંડ (ખ) હેઠળ ભરવાની ફી અને ચાર્જ, રોકડમાં ભરવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં રોકડમાં અથવા ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ અથવા પે-ઓર્ડર દ્વારા ભરી શકાશે.

૪. અરજીનો નિકાલ.- (૧) જાહેર માહિતી અધિકારીએ અરજદારે માગેલી માહિતી, તેની વિનંતી મળ્યાથી ત્રીસ દિવસની અંદર નમૂના ઘ માં પૂરી પાડવી જોઈશે અથવા અધિનિયમની કલમો ૮ અને ૯ની જોગવાઈઓને ધ્યાનમાં લઈને અરજદારને તેની અરજીના અસ્વીકાર અંગે નમૂના છ માં જાણ કરવી જોઈશે;

(૨) માંગેલી માહિતી જે જાહેર માહિતી અધિકારીને અરજી કરવામાં આવી હોય તેની હકૂમતમાં આવતી ન હોય, ત્યારે તેવા કિસ્સામાં તેણે અરજી મળ્યાના પાંચ દિવસની અંદર એવી અરજી નમૂના 'ચ' માં સંબંધિત જાહેર માહિતી અધિકારીને તબદીલ કરવી જોઈશે અને અરજદારને એવી તબદીલીની જાણ તાત્કાલિક કરવી જોઈશે :

પરંતુ માંગેલી માહિતી કોઈ વ્યક્તિના જીવન અથવા સ્વતંત્રતા સાથે સંબંધિત હોય, ત્યારે જાહેર માહિતી અધિકારીએ આવી વિનંતી અથવા અરજી મળ્યાથી અડતાલીસ કલાકની અંદર એવી માહિતી પૂરી પાડવી જોઈશે.

૫. ફીના દર.- (૧) જરૂરી માહિતી અને દસ્તાવેજો મેળવવા માટેની ફી ના દર અને બીજા ચાર્જ નીચે પ્રમાણે રહેશે (ક) અરજી ફી :- અરજી દીઠ રૂા. ૨૦ (ખ) બીજી ફી અને ચાર્જ

૬. અપીલ.- (૧) જાહેર માહિતી અધિકારીના નમૂના ઘ અથવા નમૂના છ માંના નિર્ણયથી નારાજ થયેલી અથવા યથાપ્રસંગ, જેને કોઈ નિર્ણય ન મળ્યો હોય તેવી કોઈપણ વ્યક્તિ, તેને એવો નિર્ણય મળ્યાની અથવા ન મળ્યાની તારીખથી ત્રીસ દિવસની અંદર સરકારે આ અર્થે નીમેલા અપીલ સત્તાધિકારીને નમૂના જ માં અપીલ કરી શકશે.

(૨) પેટા-નિયમ (૧) હેઠળ અપીલ સત્તાધિકારીના હુકમથી નારાજ થયેલ અરજદાર, અપીલ સત્તાધિકારીનો હુકમ મળ્યાની તારીખથી નેવુ દિવસની અંદર રાજ્ય માહિતી આયોગને નીચેની વિગતો જણાવતી બીજી અપીલ કરી શકશે:

(૧) અરજદારનું નામ અને સરનામું; (૨) જાહેર માહિતી અધિકારીનું નામ અને કચેરીનું સરનામું; (૩) જેની સામે બીજી અપીલ કરી હોય તે હુકમનો નંબર (ક્રમાંક), તારીખ અને વિગતો;

(૪) બીજી અપીલ અંગેની સંક્ષિપ્ત હકીકતો; (૫) અપીલ માટેના આધારો; (૬) અપીલ કરનાર દ્વારા કરાયેલ ખરાઈ; (૭) અપીલનો નિર્ણય કરવા માટે આયોગ જરૂરી ગણે તેવી કોઈ માહિતી.

(૩) આયોગને કરાતી દરેક અપીલ સાથે નીચેના દસ્તાવેજો જોડવા જોઈશે : (૧) જેની સામે બીજી અપીલ કરી હોય તે હુકમની પ્રમાણિત નકલ. (૨) અપીલ કરનારે ઉલ્લેખેલા અને આધાર તરીકે રાખેલા દસ્તાવેજોની નકલો અને તેની યાદી.

(૪) અપીલનો નિર્ણય કરતી વખતે, આયોગ,- (૧) પ્રતિજ્ઞા ઉપર અથવા સોગંદ ઉપર મૌખિક અથવા લેખિત પુરાવા લઈ શકશે; (૨) રેકોર્ડનું મૂલ્યાંકન કરી શકશે; (૩) અધિકૃત અધિકારી દ્વારા વધુ વિગતો અથવા સત્યતાની તપાસ કરી શકશે; (૪) જાહેર માહિતી અધિકારી અથવા પ્રથમ અપીલની સુનાવણી કરી હોય તે અપીલ સત્તાધિકારીને બોલાવી શકશે; (૫) ત્રાહિત પક્ષકારની સુનાવણી કરી શકશે; અને (૬) જાહેર માહિતી અધિકારી અથવા પ્રથમ અપીલની સુનાવણી કરી હોય તે અપીલ સત્તાધિકારી પાસેથી જરૂરી પુરાવા મેળવી શકશે.

(૫) આયોગ, નીચેની પૈકી કોઈપણ એક રીતે નોટિસ બજાવશે :- (૧) પક્ષકાર દ્વારા જાતે જ બજવણીથી; (૨) રૂબરૂ; (૩) સ્વીકૃતિની પહોંચ બાકી રાખીને રજિસ્ટર્ડ પોસ્ટ દ્વારા ; (૪) વિભાગના વડા અથવા તેના તાબાની કચેરી દ્વારા .

(૬) આયોગ અપીલના પક્ષકારોની સુનાવણી કર્યા પછી, જાહેર કાર્યવાહી દ્વારા પોતાનો નિર્ણય જણાવશે અને તે મતલબનો લેખિત હુકમ કરશે જે રજિસ્ટ્રાર અથવા આયોગ આ અર્થે અધિકૃત કરે તેવા અધિકારી દ્વારા પ્રાધિકૃત કરવામાં આવશે.

૭. રેકોર્ડની જાળવણી- (૧) જાહેર માહિતી અધિકારીએ માહિતી મેળવવા માટે તેને મળેલી અરજીઓ અને માહિતી આપવા માટે વસૂલ કરેલી ફી સંબંધી રેકોર્ડ જાળવવું જોઈશે.

(૨) રાજ્ય માહિતી આયોગે મળેલી અને નિકાલ કરેલી તમામ અપીલો સંબંધી રેકોર્ડ જાળવવું જોઈશે.

૮. પ્રકીર્ણ.-

કોઈપણ શંકાના નિવારણ માટે આથી, એવી સ્પષ્ટતા કરવામાં આવે છે કે આ નિયમો હેઠળ ઠરાવેલા નમૂના અધિકૃત પૂર્વમુદ્રિત લખાણમાં હોવા જરૂરી નથી, પરંતુ નમૂનામાં ઠરાવેલી જરૂરી વિગતો આવરી લેતાં સ્વચ્છ રીતે ટાઈપ કરેલા, હસ્તલિખિત અથવા ઈલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાંના નમૂના માન્ય ગણાશે.

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

માહિતી અધિકાર અધિનિયમ - ૨૦૦૫ સ્ટડી મટીરીયલ ડાઉનલોડ કરો..

CLICK HERE TO DOWNLOAD

માહિતી અધિકાર અધિનિયમની ઓનલાઈન ટેસ્ટ આપવા આપો.

CLICK HERE FOR QUIZ

QUIZ - FUNDAMENTAL RIGHTS AND DUTIES - AEI PREPARATION

2026-06-03T16:53:00.163+05:30

મૂળભૂત અધિકારો અને ફરજો ક્વિઝ

🏁 મૂળભૂત અધિકારો અને ફરજો ક્વિઝ

પ્રશ્ન: 1/25

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

તમારો અંતિમ સ્કોર નીચે મુજબ છે:

0 / 25

📄 મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

📚 મૂળભૂત અધિકારો અને ફરજો નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

AEI STUDY MATERIAL FUNDAMENTAL RIGHT AND DUTIES

2026-06-03T16:48:32.346+05:30

“મૂળભૂત અધિકારો અને મૂળભૂત ફરજો"

મૂળભૂત અધિકારો એ નાગરિકોના સર્વાંગી વિકાસ માટે અનિવાર્ય છે. ભારતનું બંધારણ દરેક નાગરિકને સમાન અધિકારોની ખાતરી આપે છે.

બંધારણનો ભાગ: ભાગ-૩ (જેને ભારતનો 'મેગ્નાકાર્ટા' કહેવામાં આવે છે)
અનુચ્છેદ (Article): ૧૨ થી ૩૫ સુધી
સ્ત્રોત: આ વિચાર અમેરિકા (USA) ના બંધારણમાંથી લેવામાં આવ્યો છે.
વિશેષતા: મૂળ બંધારણમાં ૭ અધિકારો હતા, પરંતુ હાલમાં ૬ મૂળભૂત અધિકારો છે. (૪૪મા બંધારણીય સુધારા, ૧૯૭૮ દ્વારા 'સંપત્તિનો અધિકાર' રદ કરી તેને કાનૂની અધિકાર - અનુચ્છેદ ૩૦૦-A બનાવવામાં આવ્યો).

💡 કેળવણી નિરીક્ષક માટે વિશેષ નોંધ (અનુચ્છેદ ૨૧-A): ૮૬મો બંધારણીય સુધારો, ૨૦૦૨ દ્વારા શિક્ષણના અધિકારને મૂળભૂત અધિકાર બનાવવામાં આવ્યો. જે અંતર્ગત ૬ થી ૧૪ વર્ષના તમામ બાળકોને મફત અને ફરજિયાત શિક્ષણ મેળવવાનો અધિકાર છે. આના આધારે જ 'RTE Act-2009' અમલમાં આવ્યો.

📑 ભાગ-૨: મૂળભૂત ફરજો (Fundamental Duties)

જેમ નાગરિકોને અધિકારો મળ્યા છે, તેમ દેશ પ્રત્યે તેમની અમુક ફરજો પણ બને છે. અધિકાર અને ફરજો એક સિક્કાની બે બાજુ છે.

બંધારણનો ભાગ: ભાગ-૪(ક) અથવા IV-A
અનુચ્છેદ (Article): ૫૧(ક) અથવા 51-A
સ્ત્રોત: આ વિચાર ભૂતપૂર્વ સોવિયત યુનિયન (રશિયા - USSR) ના બંધારણમાંથી લેવામાં આવ્યો છે.
સમિતિ: સ્વર્ણસિંઘ સમિતિની ભલામણના આધારે ઉમેરવામાં આવી.
બંધારણીય સુધારો: ૪૨મો બંધારણીય સુધારો, ૧૯૭૬ (જેને 'મિની બંધારણ' પણ કહે છે).
સંખ્યા: શરૂઆતમાં ૧૦ ફરજો હતી. હાલમાં કુલ ૧૧ મૂળભૂત ફરજો છે.

૧૧મી મૂળભૂત ફરજ (શિક્ષણ જગત માટે ખાસ):

૮૬મા બંધારણીય સુધારા, ૨૦૦૨ દ્વારા ૧૧મી ફરજ ઉમેરવામાં આવી.
ફરજ: ૬ થી ૧૪ વર્ષની ઉંમરના પોતાના બાળકને શિક્ષણની તકો પૂરી પાડવી એ તેના માતા-પિતા અથવા વાલીની ફરજ રહેશે [અનુચ્છેદ 51-A (k)].

PART III
FUNDAMENTAL RIGHTS

General
12. In this Part, unless the context otherwise requires,“the State’’ includes the Government and Parliament of India and the Government and the Legislature of each of the States and all local or other authorities within the territory of India or under the control of the Government of India.
13. (1) All laws in force in the territory of India immediately before the commencement of this Constitution, in so far as they are inconsistent with the provisions of this Part, shall, to the extent of such inconsistency, be void.
(2) The State shall not make any law which takes away or abridges the rights conferred by this Part and any law made in contravention of this clause shall, to the extent of the contravention, be void.
(3) In this article, unless the context otherwise
requires,—
(a) “law” includes any Ordinance, order, bye-law, rule, regulation, notification, custom or usage having
in the territory of India the force of law;
(b) “laws in force” includes laws passed or made by a Legislature or other competent authority in the
territory of India before the commencement of this Constitution and not previously repealed,
notwithstanding that any such law or any part thereof may not be then in operation either at all or in
particular areas.
1[(4) Nothing in this article shall apply to any amendment of this Constitution made under article 368.] Right to Equality
14. The State shall not deny to any person equality before the law or the equal protection of the laws within the territory of India. Definition. Laws inconsistent with or in derogation of the fundamental rights.
6 Equality before law.
1Ins. by the Constitution (Twenty-fourth Amendment) Act, 1971, s. 2. 15. (1) The State shall not discriminate against any citizen on grounds only of religion, race, caste, sex, place of birth or any of them.
(2) No citizen shall, on grounds only of religion, race, caste, sex, place of birth or any of them, be subject to any disability, liability, restriction or condition with regard to—
(a) access to shops, public restaurants, hotels and places of public entertainment; or
(b) the use of wells, tanks, bathing ghats, roads and places of public resort maintained wholly or
partly out of State funds or dedicated to the use of the general public.
(3) Nothing in this article shall prevent the State from making any special provision for women and children. 1[(4) Nothing in this article or in clause (2) of article 29 shall prevent the State from making any special provision for the advancement of any socially and educationally backward classes of citizens or for the Scheduled Castes and the Scheduled Tribes.]
2[(5) Nothing in this article or in sub-clause (g) of clause (1) of article 19 shall prevent the State from making any special provision, by law, for the advancement of any socially and educationally backward classes of citizens or for the Scheduled Castes or the Scheduled Tribes in so far as such special provisions relate to their admission to educational institutions including private educational institutions, whether aided or unaided by the State, other than the minority educational institutions referred to in clause (1) of article 30.]
16. (1) There shall be equality of opportunity for all citizens in matters relating to employment or appointment to any office under the State.
(2) No citizen shall, on grounds only of religion, race, caste, sex, descent, place of birth, residence or any of them, be ineligible for, or discriminated against in respect of, any employment or office under the State.
(3) Nothing in this article shall prevent Parliament from making any law prescribing, in regard to a class or classes of employment or appointment to an office

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક નો અભ્યાસક્રમ અને પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મૂળભૂત અધિકારો અને ફરજો નું સ્ટડી મટિરિયલ ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

મૂળભૂત અધિકારો અને ફરજો ની ઓનલાઈન ટેસ્ટ આપવા આપો.

CLICK HERE FOR QUIZ

AEI EXAM -2026 PARIPATRA AND SYLABUS

2026-06-03T16:46:40.813+05:30

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક પરીક્ષા – ૨૦૨૬

અભ્યાસક્રમ

વિભાગ - ૧: કુલ ૫૦ પ્રશ્નો: દરેકનો એક ગુણ: કુલ ગુણ: ૫૦

ભારતની ભૂગોળ - ભૌતિક, આર્થિક, સામાજિક, કુદરતી સંસાધનો અને વસ્તી અંગેની બાબતો (ગુજરાતના વિશેષ સંદર્ભમાં).
ભારતનો ઇતિહાસ - ગુજરાતના વિશેષ સંદર્ભમાં.
સામાન્ય બૌદ્ધિક ક્ષમતા કસોટી
મૂળભૂત અધિકારો અને ફરજો
રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો.
સામાન્ય વિજ્ઞાન, પર્યાવરણ અને માહિતી અને સંચાર ટેકનોલોજી (ICT).
પ્રાદેશિક, રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય મહત્વના સાંપ્રત પ્રવાહો

વિભાગ ૨ : કુલ ૧૫૦ પ્રશ્નો: દરેકનો એક ગુણ: કુલ ગુણ: ૧૫૦

૧. ધી ગુજરાત પ્રાયમરી એજ્યુકેશન એક્ટ, ૧૯૪૭ (ગુજરાત પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૪૭)

૧.૧ પ્રકરણ-૩

૧.૫ પ્રકરણ-૯: કલમ ૪૮ થી ૫૧

૨. ધી બોમ્બે પ્રાયમરી એજ્યુકેશન રૂલ્સ, ૧૯૪૯ (મુંબઈ પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયમો, ૧૯૪૯)

૩. ભારતમાં શિક્ષણ નીતિઓ, NEP-2020
૪. ગુજરાતમાં શૈક્ષણિક સંસ્થાઓનું સંચાલન
૫. પ્રાથમિક શિક્ષણ સાથે સંબંધિત કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકારની વિવિધ યોજનાઓ
૬. પ્રાથમિક શિક્ષણ સાથે જોડાયેલી વિવિધ સંસ્થાઓની ભૂમિકા, માળખું અને કાર્યો
૭. ધી ગુજરાત એજ્યુકેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુશન્સ સર્વિસીસ ટ્રિબ્યુનલ એક્ટ, ૨૦૦૬
૮. ગુજરાત સિવિલ સર્વિસીસ (લીવ) રૂલ્સ, ૨૦૦૨ (ગુજરાત મુલ્કી સેવા (રજા) નિયમો, ૨૦૦૨)
૯. ગુજરાત સિવિલ સર્વિસીસ (પેન્શન) રૂલ્સ, ૨૦૦૨ (ગુજરાત મુલ્કી સેવા (પેન્શન) નિયમો, ૨૦૦૨)
૧૦. શિક્ષણ ક્ષેત્રે વિવિધ સમિતિઓની ભલામણો

૧૧. શિક્ષણ સંબંધિત બંધારણીય જોગવાઈઓ
૧૨. આ ક્ષેત્રો અને શિક્ષણશાસ્ત્ર સંબંધિત વર્તમાન પ્રવાહો અને તાજેતરની શોધખોળો
૧૩. માહિતી અધિકાર અધિનિયમ – ૨૦૦૫
૧૪. શિક્ષણનો અધિકાર અધિનિયમ – ૨૦૦૯
૧૫. શિક્ષણનો અધિકાર નિયમો – ૨૦૧૨

પરીક્ષા અંગેનો પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો.

CLICK HERE TO DOWNLOAD

પસંદગી પ્રક્રિયા કઈ રીતે થશે?

The candidate who possesses the requisite qualifications, for the post of Assistant Education Inspector, Class III, in the Subordinate Services of the Directorate of Primary Education or Respective District or Municipal Primary Education Committee, prescribed under the relevant recruitment rules (i.e-2.(A)(I) have worked for not less than five years in the cadre of Head Teacher (HTAT), Class III in the subordinate service of the Directorate of Primary Education, Gujarat State or District Primary Education Committee or Municipal Primary Education Committee) shall be eligible for admission to the Examination. Provided that no person shall be eligible to appear in the examination if any department inquiry or legal matter regarding seniority or date of appointment is pending before the court of law on the date of application.

વ્યક્તિગત માહિતી, શૈક્ષણિક લાયકાત, અનુભવ તેમજ અન્ય વિગતોની વિગતોની ચકાસણી બઢતી/ભરતી પસંદગી સમિતિ દ્વારા કરવામાં આવશે અને આ અંગે બઢતી/ભરતી પસંદગી સમિતિનો નિર્ણય જ અંતિમ રહેશે. રાજ્ય પરીક્ષા બોર્ડ ફી ભરેલ તમામ ઉમેદવારોને પરીક્ષામાં બેસવા તક આપશે. તેથી પરીક્ષા આપી પાસ થવાથી બઢતી/ભરતી માટે લાયક ગણી શકાશે તેવો દાવો કરી શકાશે નહીં. આ અંગે બઢતી/ભરતી સમિતિ જે નિર્ણય લે તે આખરી ગણાશે.

7th Pay Commission: New LTC Rules for Gujarat Employees

2025-09-12T14:46:00.006+05:30

ગુજરાત સરકારના કર્મચારીઓ માટે LTC માં નવા ફેરફારો: રજાનું રોકડમાં રૂપાંતર હવે સાતમા પગાર પંચ મુજબ

ગુજરાત સરકારે તેના કર્મચારીઓ અને પંચાયતના કર્મચારીઓ માટે રજા પ્રવાસ રાહત (Leave Travel Concession - LTC) યોજનામાં એક મોટો અને મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે. નાણા વિભાગ દ્વારા તા. ૨૯/૦૨/૨૦૨૪ ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા નવા ઠરાવ મુજબ, હવે LTC હેઠળ મળવાપાત્ર રજાનું રોકડમાં રૂપાંતર સાતમા પગાર પંચના પગારને ધ્યાનમાં રાખીને ચૂકવવામાં આવશે. આ નિર્ણય લાંબા સમયથી પ્રતીક્ષામાં રહેલા કર્મચારીઓ માટે મોટી રાહત લઈને આવ્યો છે.

આ નવો ઠરાવ શા માટે મહત્વનો છે?

અગાઉ, છઠ્ઠા પગાર પંચ મુજબ મળતા ભથ્થાઓ અને પગારના આધારે LTC ના રોકડ રૂપાંતરની ગણતરી થતી હતી. જોકે, અન્ય ભથ્થાં જેમ કે પરિવહન ભથ્થું, ઘર ભાડા ભથ્થું, અને તબીબી ભથ્થું સાતમા પગાર પંચ મુજબ સુધારવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે LTC ની ગણતરી હજુ પણ જૂના ધોરણે થતી હતી. આ નવા ઠરાવનો મુખ્ય હેતુ આ વિસંગતતા દૂર કરવાનો છે અને LTC ના રોકડ રૂપાંતરને વર્તમાન પગાર ધોરણો સાથે સુસંગત બનાવવાનો છે.

મુખ્ય ફેરફારો અને નવી જોગવાઈઓ:

પગારની ગણતરી: હવેથી, રજાના રોકડ રૂપાંતરની ગણતરી માટે સાતમા પગાર પંચના પે મેટ્રિક્સ હેઠળ મળતા મૂળ પગાર (Basic Pay) અને સમય-સમય પરના મોંઘવારી ભથ્થા (Dearness Allowance - DA) ને ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે.
"મૂળ પગાર" ની વ્યાખ્યા: આ ઠરાવના અમલ માટે "મૂળ પગાર" એટલે ગુજરાત રાજ્ય સેવા (પગાર સુધારણા) નિયમો, ૨૦૧૬ માં વ્યાખ્યા કર્યા મુજબનો પગાર ગણવામાં આવશે.
રજાનું રોકડમાં રૂપાંતર: કર્મચારીઓને LTC સમયે મળવાપાત્ર ૧૦ દિવસની રજાનું રોકડમાં રૂપાંતર આ નવા નિયમો મુજબ ચૂકવવામાં આવશે.
અમલની તારીખ: આ ઠરાવ તેની પ્રસિદ્ધિની તારીખથી (૨૯/૦૨/૨૦૨૪) અને ત્યાર બાદ રજા પ્રવાસનો લાભ લેવા માટે અરજી કરેલ હોય તેવા તમામ કેસોમાં લાગુ પડશે.
અન્ય નિયમો યથાવત: આ ઠરાવમાં LTC સંબંધિત અન્ય લાગુ પડતી જોગવાઈઓ, જેમ કે નાણા વિભાગના વખતોવખતના ઠરાવો અને ગુજરાત મુલ્કી સેવા (રજા) નિયમો, ૨૦૦૨ માં દર્શાવેલ જોગવાઈઓ યથાવત રહેશે.

પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો

Holiday list - 2025 For Gujarat Government and Bank Holidays

2024-11-16T11:59:00.000+05:30

જીલ્લા પંચાયત / નગર શિક્ષણ સમિતિ સંચાલિત ગુજરાત રાજ્યની પ્રાથમિક શાળાઓ માટે વર્ષ 2025 માટે મંજુર થયેલ જાહેર રજાઓની યાદી.

ગુજરાત રાજ્યની પ્રાથમિક શાળાઓમાં ભોગવવામાં આવતી જાહેર રજાઓ જે તે જીલ્લા શિક્ષણ સમિતિ નક્કી કરતી હોય છે. આ જીલ્લા શિક્ષણ સમિતિ જે તે જીલ્લાની સ્થાનિક પરિસ્થિતિ, લોકોની જીવન શૈલી, સ્થાનિક ઉજવાતા ઉત્સવો, મેળાવડાઓ, તહેવારો વગેરેને ધ્યાને લઇ જાહેર રાજાઓની યાદી તૈયાર કરતા હોય છે. જીલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણ સમિતિ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલ આ યાદી મુજબની જાહેર રજાઓ જે તે શિક્ષણ સમિતિ હસ્તક આવતી પ્રાથમિક શાળાઓએ પાળવાની હોય છે. આ માટેની કેટલીક સામાન્ય શરતો નીચે મુજબ કહી શકાય.

The public holidays in the primary schools of the state of Gujarat are decided by the District Education Committee. The district education committee prepares a list of public kings taking into account the local situation of the district, lifestyle of the people, local festivals, gatherings, festivals etc. According to the list issued by the District Primary Education Committee, the public holidays which are to be observed by the primary schools coming under that Education Committee. Here are some common conditions for this.

No. GS/26/2024/JSR/2024/605/GH: The Government of Gujarat is pleased to declare the following days to be Public Holidays for State Government Offices during the year 2025.
Note: (2) If any of the Muslim religion Holidays notified above does not fall on the day notified, the Muslim Employees of the Government may be granted an optional holiday on the day on which the holiday is actually observed.
Note: (3) The holidays will also be applicable to all State Government Undertakings, Boards, Corporations and Panchayat offices.
Note: (2) Government Employees may avail of maximum any two of the holidays on the festival occasions mentioned above at their option and irrespective of their religious denomination. Permission for availment of these optional holidays should however, be applied for in advance and will normally be granted by the officer competent to grant casual leave with due regard to the exigencies of Government work. This leave of two days taken by Government Employees at their discretion on the festival of their choice will not be debited to their casual leave account.
Note: (3) If any of the Muslim religion holidays notified above, does not fall on the day notified, the Muslim Employees of Government may be granted an optional holiday on the day on which the holiday is actually observed.

ગુજરાત સરકારના કર્મચારીઓ માટે વર્ષ -2025 માટે રજા અને મરજિયાત રજાની યાદી ડાઉનલોડ કરો.

જીલ્લા પંચાયત / નગર શિક્ષણ સમિતિ સંચાલિત ગુજરાત રાજ્યની પ્રાથમિક શાળાઓ માટે વર્ષ 2022 માટે મંજુર થયેલ જાહેર રજાઓની યાદી.

જીલ્લાનું નામ	રજા લીસ્ટ - ૨૦૨૨ ડાઉનલોડ કરો
Ahmedabad (AMC)	Download
Amreli	Download
Anand	Download
Aravalli	Download
Banaskantha (Palanpur)	Download
Bharuch	Download
Bhavnagar	Download
Botad	Download
Chhota Udepur	Download
Dahod	Download
Dangs (Ahawa)	Download
Dev Bhumi Dwarka	Download
Gandhinagar	Download
Gir Somanath	Download
Jamnagar	Download
Junagadh	Download
Katchchh	Download
Kheda (Nadiyad)	Download
Mahisagar	Download
Mahesana	Download
Morbi	Download
Narmada (Rajpipla)	Download
Navsari	Download
Panchmahal (Godhara)	Download
Patan	Download
Porbandar	Download
Rajkot	Download
Sabarkantha (Himmatnagar)	Download
Surat	Download
Surendranagar	Download
Tapi (Vyara)	Download
Vadodara	Download
Valsad	Download

Vidyadham

AEIAT- QUIZ 200 MARKS WITH FULL SYLABUS

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

GUJARAT MULKI SEVA (PENSION) NIYAMO - 2002 QUIZ

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

GUJARAT CIVIL SERVICE (PENSION) RULES - 2002 STUDY MATERIAL PDF DOWNLOAD

દરેક સરકારી કર્મચારીને જાણવા જેવી ખુબ જ ઉપયોગી માહિતી.

➡ શાળાને લગતા અગત્યના પત્રકો

GUJARAT MULKI SEVA (LEAVE) RULES - 2002 - QUIZ

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

GUJARAT MULKI SEVA RAJA NIYAMO 2002 (GSCR-2002) BOOKLET AND STUDY MATERIAL

દરેક સરકારી કર્મચારીને જાણવા જેવી ખુબ જ ઉપયોગી માહિતી.

Masvar Varshik Ayojan 2026 27 Official GCERT Download PDF

Masvar Varshik Ayojan 2026-27

NATIONAL EDUCATION POLICY - 2020 ONLINE QUIZ

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

NATIONAL EDUCATION POLICY - (NEP 2020) STUDY MATERIAL DOWNLOAD

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ - 2020 - સ્ટડી મટીરીયલ ડાઉનલોડ કરો.

➡ શાળાને લગતા અગત્યના પત્રકો

QUIZ - RAJYNITI NA MARGDARSHAK SIDHDHANTO

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

RAJYNITI NA MARGDARSHAK SIDHDHANTO STUDY MATERIAL

રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો

દરેક સરકારી કર્મચારીને જાણવા જેવી ખુબ જ ઉપયોગી માહિતી.

Latest Student Admission Form (Pravesh Form) Gujarati & English Format pdf download)

લેટેસ્ટ વિદ્યાર્થી પ્રવેશ ફોર્મ (Admission Form) અને બાહેંધરી પત્રકનો નમૂનો PDF

વિદ્યાર્થી પ્રવેશ ફોર્મ (Admission Form) માં કઈ વિગતો હોવી જોઈએ?

➡ શાળાને લગતા અગત્યના પત્રકો

શાળા પ્રવેશોત્સવની પૂર્વ તૈયારી રૂપ શાળા કક્ષાએ કરવાની થતી કામગીરી

વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે શાળા પ્રવેશોત્સવ ૨.૦ અંગે નીચેના પાસાઓ કેન્દ્રમાં રાખી કાર્યવાહી કરવાની રહેશે:

શાળા પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમ દરમિયાન શાળા કક્ષાએ કરવાની થતી કાર્યવાહી:

દરેક સરકારી કર્મચારીને જાણવા જેવી ખુબ જ ઉપયોગી માહિતી.

શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ/શાળા વ્યવસ્થાપન અને વિકાસ સમિતિ/શાળા સંચાલક મંડળ સાથેની મહાનુભાવોની બેઠક:

પ્રવેશોત્સવ પૂર્ણ થયા પછી શાળા કક્ષાએ હાથ ધરવાની કાર્યવાહી:

School management committee (SMC) Guideline by Ministry Of Education

શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિની માર્ગદર્શિકા

➡ શાળાને લગતા અગત્યના પત્રકો

૨. શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ (એસ.એમ.સી.)

શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિની ગાઇડ લાઇન ડાઉનલોડ કરો

Click Here to Download

Quiz : Bombay Primary Education Rules 1949: 60 Most Important Questions

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

BOMBAY PRIMARY EDUCATION RULES, 1949 COMPATITITVE EXAM STUDY MATERIAL

BOMBAY PRIMARY EDUCATION RULES, 1949મુંબઈ પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયમો, ૧૯૪૯

Quiz : Gujarat Primary Education Act 1947: 50 Most Important Questions

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

THE GUJARTA PRIMARY EDUCATION ACT - 1947 - STUDY MATERIAL

ધી ગુજરાત પ્રાયમરી એજ્યુકેશન એક્ટ, ૧૯૪૭ (ગુજરાત પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૪૭)

QUIZ - RTE ACT - 2009 AND RULES - 2012 - AEI STUDY MATERIAL

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

RTE ACT 2009 AND RTE RULES 2012

QUIZ - RTI ACT - 2005 - AEI STUDY MATERIAL

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

RTI ACT - 2005 - AEI MATERIAL

QUIZ - FUNDAMENTAL RIGHTS AND DUTIES - AEI PREPARATION

🎉 ક્વિઝ પૂર્ણ થઈ!

AEI STUDY MATERIAL FUNDAMENTAL RIGHT AND DUTIES

AEI EXAM -2026 PARIPATRA AND SYLABUS

7th Pay Commission: New LTC Rules for Gujarat Employees

ગુજરાત સરકારના કર્મચારીઓ માટે LTC માં નવા ફેરફારો: રજાનું રોકડમાં રૂપાંતર હવે સાતમા પગાર પંચ મુજબ

​આ નવો ઠરાવ શા માટે મહત્વનો છે?

​મુખ્ય ફેરફારો અને નવી જોગવાઈઓ:

પરિપત્ર ડાઉનલોડ કરો

Holiday list - 2025 For Gujarat Government and Bank Holidays

જીલ્લાનું નામ

રજા લીસ્ટ - ૨૦૨૨ ડાઉનલોડ કરો

BOMBAY PRIMARY EDUCATION RULES, 1949

મુંબઈ પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયમો, ૧૯૪૯

આ નવો ઠરાવ શા માટે મહત્વનો છે?

મુખ્ય ફેરફારો અને નવી જોગવાઈઓ: