Krótko trwał spokój związany z problemem bankructwa czy też wyjścia Grecji z Eurozone. Wybory na początku maja odnowiły strach związany z kłopotami, jakich przysporzy wyjście Grecji z unii walutowej. Co więcej, plotki o rzekomym planie na taką ewentualność podsycają pesymizm, co widać doskonale na rynkach finansowych. Ale maszynka do spekulacji działa doskonale…

Ten temat jest tak stary jak trzykrotnie odświeżony kurczak w znanej sieci supermarketów. Słyszę o nim codziennie, przeczytałem wszystkie możliwe raporty na ten temat, piszę o tym pracę licencjacką (analiza scenariuszowa sytuacji w Strefie Euro, czyli co będzie jeśli unia walutowa się rozpadnie, jeśli wyjdzie tylko Grecja lub jeśli nic się nie stanie). Odczuwam ogromny przesyt tym tematem, a jednak on ciągle powraca. Jednego nie mogę zarzucić Grekom, dzięki nim wiele instytucji (i ludzi też) zarabia ogromne pieniądze. I dlatego im wybaczam…

A teraz, już poważnie, warto się zastanowić, czy scenariusz opuszczenia przez Grecję Strefy Euro jest realny i jak może rozwinąć się sytuacja w ciągu kilku najbliższych tygodni/miesięcy. Warto przypomnieć, że nie tylko Grecja ma potencjalne problemy, Hiszpania i Włochy także mogą wywołać niemałe zamieszanie, choć Eurozone nie opuszczą. Dlaczego? Bo jeśli to miałoby nastąpić, to Niemcy odejdą z niej szybciej. Obawy o Włochy i Hiszpanię wynikają z faktu, że skoro Grekom trzeba było kilkuset miliardów euro pomocy, to jakie kwoty będą potrzebne Włochom i Hiszpanom.

Rys. 1 Bank exposure to european debt, source: Reuters

Scenariusz nakreśliłbym tak: parlament w Grecji zostaje rozwiązany, na ulicach kolejne protesty, wybory w atmosferze chaosu, większa frekwencja i w końcu powstaje jakiś rząd, który zyskuje większość. Powstaje pytanie, czy będzie przeprowadzał niezbędne reformy, by utrzymać wypłaty transz pakietu pomocowego, czy też zrezygnuje z tego, Grecja wyjdzie z Eurozone i zbankrutuje, co mocno nikogo nie obejdzie, gdyż już ma 50% straty na papierach dłużnych tego kraju. Rysunek pierwszy pokazuje, że najwięcej stracą francuskie banki. W przypadku Hiszpanii, Francja także odgrywa wielką rolę, a jeśli spojrzymy na Włochy to Francuzi także mają ogromną ekspozycję na dług. Klucz do rozwiązania kryzysu nie leży więc w tych krajach, lecz we Francji, a dokładnie w odpowiedzi na pytanie, czy francuskie banki są gotowe na tak duży default i czy ECB pomoże w razie problemów?

Rys. 2 Contagion spreads, source: FT

Rysunek drugi, oprócz spreadów, które w tym momencie są już mniej ważne pokazuje nam szerzej ekspozycję banków na dług krajów Strefy Euro. Oprócz Francji należy zwrócić uwagę na Holandię. To kolejny kraj, który może bardzo mocno odczuć skutki default-u. Ale najważniejsze są skutki wyjścia Grecji z unii walutowej, które wg Financial Times’a nie będą znaczne, przynajmniej w porównaniu z rozpadem Strefy. Okazuje się, że wyjście Grecji może być opłacalne dla krajów Strefy i dla nich samych. Dlaczego? Obecny poziom bezrobocia w krajach Strefy Euro oraz wskaźniki PMI (rys. 3) przemawiają za scenariuszem recesyjnym w tym roku (i być może kolejnym). Dlaczego nie zwiększyć nieco poziomu recesji i przy okazji rozwiązać problemu ciągnącego się jak smród za skunksem? Grecy także polubią te rozwiązanie, gdyż odzyskają konkurencyjność, co w dłuższym terminie wyjdzie im na lepsze. Poza tym polityka w Europie znowu obiera kurs na bardziej socjalną. Odważny scenariusz, ale czy niemożliwy? Sądzę, ze bardziej niż większości się wydaje.

Rys. 3 Global manufacturing PMIs, source: Reuters

Ostatnia kwestia to rozpad Strefy. Moim zdaniem nierealny, ale warto zwrócić uwagę, że spada liczba posiadaczy zagranicznych długów Hiszpanii i Włoch. Poza tym rosną pożyczki udzielone przez ECB (rys. 4). Ta sytuacja zmniejsza zależność tych krajów od inwestorów zagranicznych i stabilizuje sytuację na rynku długu.  To oznacza dobrą współpracę między władzami w tych krajach i instytucjami Unii, stąd nie ma zbyt wielkich obaw o nagłą zmianę polityki i chęć wystąpienia ze Strefy. Dlatego uważam, że ten scenariusz jest o kilka rzędów wielkości mniej prawdopodobny niż wyjście Grecji z Eurozone.

Rys. 4 Spanish & Italian goverment bondholders, source: Reuters

Podsumowując, Grecy opuszczają Strefę Euro, ale ta się nie rozpada. Ratuje się pozostałe kraje, w tym głównie Hiszpanię, a recesja jest nieco głębsza. Najlepiej wychodzą na tym Niemcy, gorzej Francuzi, a Grecy odzyskają konkurencyjność i zaufanie rynków. Polityka stanie się bardziej socjalna, a kolejne duże problemy zostaną odłożone na kilka lat do przodu, choć pojawią się obawy o inflację. Scenariusz nienajgorszy na tle rozpadu unii walutowej lub finansowania kraju z workiem bez dna, jakim jest Grecja. Nie wiem wszystkiego o ukrytych działaniach ECB, lecz ten scenariusz wydaje mi się jednym z lepszych rozwiązań problemu.

Choć na świecie dzieje się dużo, a Grecja znów miesza, to warto przyjrzeć się jednemu z najbardziej wyczekiwanych debiutów w tym roku. Już jutro wycenie rynkowe zacznie podlegać jedna z większych amerykańskich spółek, której wycena jest szacowana na 100 miliardów dolarów (ok. dwa razy mniej niż Google). Podstawowe informacje zawiera powyższa ikonografia, a ja tylko dodam, że udany debiut zdecydowanie może poprawić nastroje inwestorów i spowodować odreagowanie na rynkach, przynajmniej na kilka dni.

Wczoraj wieczorem, oficjalnie, został wydany, długo oczekiwany, drugi numer niezależnego magazynu studenckiego – „To Zależy”. A w nim: Rynek Catalyst, Private Equity, gospodarka Chin, kilka słów o Argentynie, Japonia – kraj „więdnącej” wiśni, a także: czy w Polsce należy podwyższyć wiek emerytalny, dlaczego unia fiskalna nie jest remedium na problemy Europy, oraz bezpieczeństwo energetyczne Polski i historyczne ujęcie tematu bańki spekulacyjnej. Wisienką na torcie jest wywiad z Cezarym Stypułkowskim, prezesem BRE Banku. Nie zapominajmy też o sekcji anglojęzycznej. Polecam.

To Zależy, numer dwa.

Temat bardzo w modzie i na czasie, gdyż piątkowe popołudnie pokazało go zupełnie z innej strony. Możemy już wyciągać szampana, bo Sejm RP przyjął zmiany w ustawie o świadczeniach emerytalnych oraz dotyczące emerytur służb mundurowych. Pozostał jeszcze Senat i podpis Prezydenta oraz ewentualny, zapowiadany Trybunał Konstytucyjny…  Kolejna ważna ustawa przechodzi w typowo polski sposób.

Już samo pisanie wstępu powodowało u mnie mniej liczne konwulsje i bardziej liczne napady śmiechu, a to co widzicie to piąta, chyba najbardziej sensowna wersja, z której wyciąłem komentarz na temat zachowywania się związkowców pod Sejmem w piątkowe popołudnie. Nie martwcie się, on jeszcze się przewinie gdzieś w tym wpisie. Niemniej, wracając do tematu, reforma emerytalna jest potrzebna. Ale nie w kwestii wydłużenia wieku emerytalnego, a przemyślenia istoty działania ZUS i OFE. I przede wszystkim przyznania się, że dług publiczny jest zdecydowanie większy, właśnie z powodu wadliwego systemu emerytalnego, do którego nie powinno się zapisywać przymusowo wszystkich rozpoczynających teraz swoją przygodę z dorosłością i rynkiem pracy.

Skoro jednak majstrujemy przy wieku emerytalnym to warto szczerze powiedzieć, kto jest najbardziej poszkodowany. Przede wszystkim kobiety, obecnie w wieku 30-40 lat, które zamiast do 60. roku życia będą musiały pracować do 67. roku życia. Druga grupa to mężczyźni po 50. roku życia (do powiedzmy 60.), których okres pracy wydłuży się, ale nie aż tak bardzo, bo „tylko” o dwa lata. Ostatnia grupa, to służby mundurowe, których uczestnicy nie będą mogli już w tak młodym wieku przechodzić na emeryturę, muszą pracować o 10 lat więcej, aby nabyć uprawnienia. Podejrzewam, na podstawie pobieżnego przeglądania danych GUS, że takich ludzi w Polsce jest między 7 a 9 milionów, co na tle populacji 38 mln, pokazuje, że ta grupa ma spore znaczenie. Pomijając kwestię wielkości emerytury w okresie jej otrzymywania przed i po zmianach, jeśli prawie 1/4 populacji w kraju zmian raczej nie chce, a pozostałym jest w sumie wszystko jedno (emeryci i studenci mają to gdzieś) to zgodnie z zasadami demokracji, te zmiany nie powinny być forsowane. Nie dlatego, że PiS chcę się przypodobać ludziom, tylko dlatego, że ludzie tego nie chcą. A że wyjdzie nasza fatalna sytuacja związana z zadłużeniem – inna bajka.

Moje zdanie w temacie reformy emerytalnej jest bardzo proste: róbcie co chcecie i nie zawracajcie mi tym głowy. Mam 22 lata i czy przejdę na emeryturę za 43 czy za 45 lat sprawia mi taką różnicę, jak to czy wiatr wieje z prędkością 17 km/h czy 18 km/h, a więc prawie żadną. Śmieszy mnie argument, że „starzy związkowcy” idą walczyć o lepsze jutro dla młodych. Do mnie to nie przemawia. Ja nie liczę na świadczenia emerytalne ze strony RP, a pieniądze przekazane do ZUS uważam za stracone i taktuję jako jeszcze jeden podatek. Jeśli ktoś chciałby ze mną konsultować tę reformę to powiedziałbym mu, że ja nie chcę uczestniczyć w ZUS i sam odłożę środki na swoją przyszłość. Dlatego nie zmuszajcie młodych ludzi do uczestnictwa w tym systemie. Tyle.

Oczywiście nie może zabraknąć komentarza na temat blokujących wyjście z Sejmu związkowców oraz grożeniem im Konstytucją i KK. Ujmę to tak, ani blokada nie pomoże, ani straszenie nie pomoże, tak jak z resztą przekrzykiwanie się. Ale ktoś w tym kraju musi robić z siebie idiotów, żeby ludzie mogli się pośmiać przez łzy…

Today’s outlook  | Weekly outlook  | Monthly outlook 

Komentarz: Emocje po podwyżce stopy referencyjnej o 25 bp przez RPP, powoli opadają. Była to nieoczekiwana decyzja, jednocześnie nie będąca rozpoczęciem cyklu podwyżek. Ma na celu (podwyżka) sprowadzenie inflacji do celu i podniesieniu realnej stopy procentowej. Przypomina się tu tzw. złoty strzał Tricheta (dwie podwyżki po 25 bp przed znacznymi obniżkami stóp procentowych, więcej tutaj). Czas pokaże, czy decyzja RPP była prawidłowa. Kurs euro do złotego zareagował osłabieniem, co oznacza, że rynek jest zaniepokojony wzrostem stóp procentowych podczas wyraźnie spowalniającej gospodarki (wg wskaźników wyprzedzających). Technicznie, kluczowym poziomem jest 4,2630 i po przebiciu tego oporu rynek może osiągnąć nawet 4,3800. Jednak jeśli to nie nastąpi to kurs złotego pozostanie w trendzie bocznym 4,1000-2500.

Today’s outlook  | Weekly outlook  | Monthly outlook 

Komentarz: Mimo negatywnych doniesień z Grecji (zagrożenie wystąpieniem Grecji z Eurozone) indeks S&P 500 trzyma się mocno powyżej lokalnych minimów. Na wykresie dziennym wyrysowała się całkiem dobrze wyglądająca korekta ABC (uparci mogą tam znaleźć jakąś formę formacji XABCD). Fala A = fali C, stąd poziomy bliskie 1350 pkt. mogą posłużyć jako punkt wejścia w pozycję długą (o ile zostaną potwierdzone). Kluczowym wsparciem nadal pozostaje poziom 1338 pkt. Uważam, że mimo tak sprzyjającego układu technicznego, ruch wzrostowy może być poważnie ograniczony!

Today’s outlook  | Weekly outlook  | Monthly outlook 

Komentarz: Rynek eurodolara pod presją wyborów w Europie: Grecja – pat wyborczy, niepewność, co do dalszego rozwoju sytuacji, Francja - wygrana Hollande, socjalista, Niemcy (wybory lokalne) – CDU odsunięte od władzy, co jest ważnym wskazaniem dla kanclerz Merkel, jej poparcie nie jest już tak silne. Oprócz tego, rynek reaguje na gorsze dane z rynku pracy w USA (Non-farm Payrolls 115 tys. vs 154 tys. miesiąc temu), co zwiększa awersję do ryzyka na świecie. Technicznie, eurodolar zmaga się ze wsparciem 2950-3000 i jego trwałem przełamanie zadecyduje o wzmocnieniu trendu spadkowego. Wtedy poziom 2500 jest pierwszym celem.

Equity Magazine obchodzi właśnie drugą (tak, już drugą!) rocznicę pojawienia się na rynku magazynów finansowych i może już się pochwalić niemałym dorobkiem. Rośnie liczba czytelników, rośnie popularność, a ja cieszę się, że mogłem być w tym projekcie od początku. Do obecnego numeru przygotowałem dwa artykuły: GMMA – wybicia z trendu i bańki spekulacyjne oraz recenzję filmu Krach / Trader Games. Oprócz tego warto przeczytać: W poszukiwaniu nowego lidera hossy, Dwa metale jedna cena?, Jak analizować raporty finansowe spółek?, Rozwój i wyzwania giełd papierów wartościowych w Afryce, W poszukiwaniu złotego Graala, cz. 3, Forex – zarządzanie ryzykiem oraz Luki cenowe – czyli nie taka dziura straszna. 

Co ciekawe pojawiają się też głosy krytyki, z którymi warto się zapoznać. Zapraszam do przeczytania najnowszego numeru: Equity Magazine #14

Długi weekend się rozpoczyna i w moim przypadku trwa aż do końca następnego tygodnia. To czas wypoczynku i nadrabiania zaległości w związku z czym nowe wpisy pojawią się najwcześniej za tydzień. Wszystkim życzę znalezienia choć chwilę na wypoczynek!

Today’s outlook  | Weekly outlook  | Monthly outlook 

Komentarz: Dwa ostatnie dni na polskim rynku akcji były bardzo zmienne i zachowanie indeksu w końcu zaczęło budzić emocje. Rynek dotarł i zanegował wsparcie w okolicach 2200 pkt. i technicznie wszystko wskazuje na przetestowanie poziomu 2100 pkt. Lecz te założenie przyjmuje już większość uczestników rynku (i dlatego nie musi się sprawdzić). Co potem? Rafał Hirsh (blogger i dziennikarz TVN CNBC) na swoim blogu rozpisał kilka pesymistycznych scenariuszy dla WIG20. 1900 pkt. w krótkim terminie wydaje się realne, a reszta… zależy już tylko od polityków w Europie  .