झापाली सर्जक

गजल

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 23 Apr 2024 10:29:00 +0000

इन्दिरा प्रयास

पूर्व जाउँ मेची रुन्छे,पश्चिम काली रुन्छे,

बाग्मती छाती माथि सन्तान बाली रुन्छे।

भारतबाट लुटिदामा दुख्छे गण्डकी त्यो,

पंजाबाट छुटाऊ भन्दै छाँद हाली रुन्छे।

भू-गर्भमा लुक्दै हिड्छे पोखराकी सेती,

दुखेसो छ उस्को पनि फोहोर पखाली रुन्छे।

खुशी हुँन्थी सप्तकोशी हेर्दै नेताजीलाई,

यिनैबाट बेचिए पछि नालीनाली रुन्छे।

प्रभातमै अस्तायो घाम मेरो यो जिल्लामा,

भन्दै भोकरोगग्रस्त त्यो कर्णाली रुन्छे।

वातावरण दूषीत भयो, उजाडिदा वन,

वनकै चिन्ता गर्दै डाँफे डालीडाली रुन्छे।

कविता - कसरी भुल्न सक्छु र म?

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 13 Mar 2018 16:21:00 +0000

कविता - कसरी भुल्न सक्छु र म?

कसरी भुल्न सक्छु र म?
हामीले संगै बिताएका ती पलहरु
सम्झिंदा छियाछिया हुन्छ मुटु
बिर्सिसक्यौ तिमीले
तर म राम्रो संग सम्झिन सक्छु
हाम्रा ती सुखद क्षणहरु
अनि पोलाइरहेछु भतभती आफूलाई
फर्किएर हेर त विगतलाई एकपटक
चाहंदैनौ होला हैन!
तर म सम्झिरहन्छु पलपल
अनि तड्पाइरहन्छु आफूलाई।

कसरी भुल्न सक्छु र म ?
भागीभागी फिल्म हेर्न गएको
तिम्रो फोन आउदा घरकाहरुले थाहा पाउलान भन्ने डरले
लुकीलुकी करेसाबारीबाट घण्टौंसम्म बोलेको
हामीले संगै बिताएका
ती दिन अनि रातहरु पनि
तर भुलिसक्यौ तिमीले
र त लात हानिसक्यौ म र मेरा सबै
यादहरुलाई।

कसरी भुल्न सक्छु र म ?
तिमीसंगका ती रतिक्रिडाहरु
अनि तिमीले लुटेका मेरा अस्मितालाई
जुनबेला खुब अमृत मानेर पिएका थियौ
खरानी बनाईसक्यौ आज तिमीले
मेरो चोखो मायालाई
जुन स्वार्थीपन थियो तिमीभित्र
तर गुमाइसकेकी थिएँ मैले
आफ्नो कुमारीत्व र अस्तित्व
बुझ्न सकिन तिमीलाई
किनकी म पागल थिएँ।
हो, म पागल थिएँ तिम्रो जवानी संग
मेरो जवानी साट्न र विवस पनि थिएँ
तिम्रो खुसीमा मेरो पनि खुसीको केही
अंश मिसाउनमा
त्यसैले त म पागल भएकी थिएँ।

कसरी भुल्न सक्छु र म ?
उही दिन,उही रात,उही महिना
जुन आज पनि उस्तै छ
अनि मेटिंदैन तिम्रा यादहरु अझै
मेरो सामु उभिएर गिज्याइरहेछन
सायद मैले असफलताको घुम्टो ओढोर होला
यसैले त रोकिन खोज्छ स्वास
फुट्न खोज्छ मुटु
तिम्रा ती मायाका प्यारा बचनहरु सम्झिंदा
तैपनि सम्हाल्न खोज्छु आफूलाई
बुझाउछु आफ्नो मन
हेर्छु यो कलिलो पालुवा झैं
आफ्नो सन्तानको मुहारतिर
तैपनि मान्दैन यो मन
किन थाहा छ ?
अहं, थाहा छैन
हो, थाहा छैन तिमीलाई किनकी
तिम्रो नजरमा म मरिसकेछु।

कसरी भुल्न सक्छु र म ?
तिमीले हासीहासी लुटेको मेरो जवानीको निशानी
अनि चोखो मायाको नासोले
आमा! आमा! भन्दै
कहिले हातको चोरी औंला त
कहिले पच्छ्यौरा समात्दै
पछिपछि दगुर्दा
तिम्रै अनुहार मेरो काखमा लुटुपुटु गरिरहंदा
जुनबेला गड्यौलाको लोभले बल्छिमा
परेको माछो झैं
तिम्रो मायालु जालमा परि
अचेत भएर लुटाइरहें आफूलाई
चुसाइरहें जवानी तिमीलाई
हो, त्यसैले त आज पलपल
मारिरहेछु, जलाइरहेछु आफैंलाई
तिम्रै यादमा
मन मस्तिष्कभरि अतित सम्हालेर
पागलसरि अचेत भएर
भविष्यको त के आशा र ?
वर्तमानलाई कुल्चिरहेछु
म वर्तमानलाई कुल्चिरहेछु।

- कृष्णा भट्टराई, झापा

गजल - इन्दिरा प्रयास

noreply@blogger.com (Anonymous) — Mon, 12 Jun 2017 22:09:00 +0000

गजल जव घाम जून रहन्छन् गजल रहोस् तिमीसँग। जागरूक र मायालुपन हरपल रहोस् तिमीसँग। त्यों मनको क्यानभास भरि प्रेमिल चित्र कोर्नसकौं, म केबल कूची न हूँ मसि बोतल रहोस् तिमीसँग। गीत होस् या कबिता होस् या त यात्रा नियात्रामा, रस रंग र प्रतिक बिम्ब सबल रहोस् तिमीसँग। नहराउनु धेर एकान्तमा प्रकृतिको गुलाम बनी, एकान्तपन भंग पार्ने मादल रहोस् तिमीसँग। उदारणीय बन्नू सधै नबिझाए है कसैलाई नि, प्रशांसानीय कवित्वमन कोमल रहोस् तिमीसँग। मेरो जीवन बिसाउने चौतारी हौ तिमी भने, आमाको झै प्यारो प्यारो आँचल रहोस् तिमीसँग।

♥ इन्दिरा प्रयास झापा हाल सानोठिमी भक्तपुर

८ गजल - धनकुटे कान्छा

noreply@blogger.com (Anonymous) — Fri, 02 Jun 2017 22:53:00 +0000

धनकुटे कान्छाका केही गजलहरु:
१) बजारमा रङ्गीन तिम्रो फोटो टाँसिएको छ। यो नठान कि रङ्गमा हार्दिकता गाँसिएको छ। पोस्टर हो हाँसेछौ बजार हाँसिरहेछ, यो नठान कि पोस्टरले जीवन दिएको छ। आँखा भएर जानेहरु आँखै सामुन्ने फर्किरहे, यो नठान कि समय पोस्टरमा अडिएको छ। बजार छ मनहरुको र त आँखाको धार छ, यो नठान कि खाटाले घाउ सिएको छ। २) पहिले मार्छ अनि भन्छ मलाई माफ गरिदिनु। उसका लागि जिन्दगीको सहिछाप गरिदिनु। कस्तो उसको निमन्त्रणा कस्तो उसको वाचा कसम, मेरै दुश्मन मलाई भन्छ उसकै आदाप गरिदिनु। वैमानीको रङ्ग दलोस मलाई छाँया बनाएर, फेरि भन्छ यार तैले उसकै धाप गरिदिनु। रोप्नै हुन्न पूmल मैले उजाड भइदिनु भन्छ, आँगनभरि फूल झर्दा भन्छ साफ गरिदिनु। ३) मेरो जून घाम अनि सिङ्गो आकाश तिमी। नशाभित्र बग्ने रगत चल्ने सास तिमी। मलाई मान्छे हुन देऊ भगवान हैन, चोखो शुद्ध पवित्र त्यो गंगाबास तिमी। गलेँ भने छोइ देऊ थाकेँ भने कहिँ कतै, कहिल्यै छुट्न नसक्ने त्यो बाहुपास तिमी। बिना बादल देखिरहूँ खुशी आँखाभरी, मेरा लागि सधैँ सधैँ मधुमास तिमी। ४) मुटु दुख्ने चोट के हो परदेशीलाई सोध। अरब ल्हासा भोट के हो परदेशीलाई सोध। आफ्नै आँगन नाच्न पाऊँ फूल हाँस्न पाऊँ, बिना हाँसो ओठ के हो परदेशीलाई सोध। माटो हैन मुटु देश धुलो आमा सरी, चोखो मनमा खोट के हो परदेशीलाई सोध। हत्केलाले मुटु थिचि बाँच्छ के का लागि, मर्दै बाँच्ने अठोट के हो परदेशीलाई सोध। ५) तिमी हाँस्दै आयौ र म सोच्न थालेँ। तिमी रिसायौ र म सोच्न थालेँ। परैबाट हेरेँ र आँखा नियाँले, आँशु बिसायौ र म सोच्न थालेँ। सफा देखँथेँ जब जून तारा, बादल मिसायौ र म सोच्न थालेँ। खै के के भनिछौ हेर्दै टोलाएँ, चरी गीत गायौ र म सोच्न थालेँ। फुल्दै गरेको पूmल टिपी दिएँ, डोब सुम्सुम्यायौ, र म सोच्न थालेँ। बगर खोस्री पानी कुवा बनाएँ, तिमी गुनगुनायौ, र म सोच्न थालेँ। जब बाँसुरीको घाउ दुख्न थाल्यो, गजल सुनायौ, र म सोच्न थालेँ। ६) मनको आँशु झर्यो भने दिउँसै रात पर्यो भने तिम्लाई कस्तो लाग्छ ? तिम्रो आँखाबाट बिहान उदाउँछ मेरो लागि टम्म बादल भर्यो भने खसम तिम्रो मर्यो भने तिम्लाई कस्तो लाग्छ ? तिम्रो सिँउदोबाट घाम अस्ताउँछ मेरो लागि लगनपछि टर्यो भने साइत अन्तै सर्यो भने तिम्लाई कस्तो लाग्छ ? तिम्रो ढुक्ढुकीमा मेरो सास चलिरहेछ छामी हेर प्रेमी नहर तर्यो भने दोषी जहर छर्यो भने तिम्लाई कस्तो लाग्छ ? ७) कुहिरो छ र त शीत लहरको छाल छ। कम्बल नओड बाँड्ने नै जाडोको दलाल छ। लोड सेडिङ आँखामा निदाएको यो घडी, पानी निभाउन देशमा आगो हालाहाल छ। बुद्ध कुल्फि भएको छ अचेल बजारमा, भर्खरै उडेको बाफलाई पुरै अबगाल छ। किन बासेका हुन भालेले सम्साँझै रातमा, बिहानी झुल्कन अझ आलटाल छ। पर्दा रङ्गीन देखिएको मात्रै हो, कि अदृश्य छायाँकै मालामाल छ। बैँशको झोक्का मा अबैध कुमारीहरुको, आलो गाडिएको बच्चामा अझै सालनाल छ। रेमिटेन्सले चेलेको छ मुलुक महासय, देशको ठेक्का लिने हेर महा–दलाल छ।
८) खबरदार खतरामा देश छ। मूर्खहरुको इमान्दार सन्देश छ। परदेशीहरुलाई सोधन यार, कहाँ कहाँ ठेसै टेस छ। तस्कर कालो बर्दिमा हिड्छ, वकिल सफेद सबुत पेस्छ। बहिरो मुग्ध छ लाटो गीत सुनेर, लङ्गडै लङ्गडाको रेस छ। पान थुकेझै थुक्छ नेता, देश विकासमा ऊ समावेश छ। कसलाई कसको भरोसा यहाँ, धमिराको ढिस्कोमा देश अडेस छ।

♥ धनकुटे कान्छा, दमक

गजल - तिलाश्री तिम्सिना

noreply@blogger.com (Anonymous) — Fri, 02 Jun 2017 00:13:00 +0000

गजल

जनता सङ्ग फेरि अब सरकार मुस्कुराउ छ। भाउले महिनै दिनमा बजार मुस्कुराउ छ। मौनतामा बसेको यो हिमालले सोची रहेछ, कुनै दिन शान्तिको समाचार मुस्कुराउ छ। बाचा गरि छुटे देखि खबर छैन उस्को, बार बार म सँग उपहार मुस्कुराउ छ। यति खुशी हुन्थ्योकी उ सागरमा अल्लमलिदा, जब पर क्षितिजमा किनार मुस्कुराउ छ ।
♥ तिलाश्री तिम्सिना नाम्सालिङ - ६, इलाम, हाल - दमक, झापा।

गजल - ईन्नोसेण्ट राजन

noreply@blogger.com (Anonymous) — Mon, 29 May 2017 23:43:00 +0000

गजल

जलाइदेऊ मेरा तस्बिर दुनियाँको अगाडी। झुक्ने छैन तिम्रो शिर दुनियाँको अगाडी। फेरियो जमाना मानिसहरु फेरिएका छन्, नसुन ब्यथा र पिर दुनियाँको अगाडी। यस कारण साधुहरु क्रोधित भएका हुन्, नखरा देखाउछ फकिर दुनियाँको अगाडी। एउटै उद्देश थियो यी बिधुवा नारीहरुको, "तोडौ कु:संस्कारे जन्जिर दुनियाँको अगाडी। सरकारी अड्डा जस्ता मेरा मधुशाला पनि, पिउने मात्र भयो जागीर दुनियाँको अगाडी। ♥ इन्नोसेन्ट राजन झापा

गजल - राज अविरल यात्री

noreply@blogger.com (Anonymous) — Mon, 29 May 2017 22:45:00 +0000

गजल हरायो शहर बाट तर कसैको मनमा थियो । उसको आधा मुटु कसैको जिवनमा थियो । समयले तनाबै तनाब दिन्छ कुनैकुनै पलमा, जिन्दगी बाँच्नुको मजा त बचपनमा थियो । नभुल्नु पर्नेले पनि भुलि दिएको छ अचेल, शायद सम्बन्धको परिभाषा धनमा थियो । देश छोड्दा बोकेको सपनाहरु सपनै रहयो, यौटा परदेशीको सपना उसकै कफनमा थियो ।

♥ राज अविरल यात्री बिर्तामोड, झापा ।

गजल - जी. पी. तिवारी

noreply@blogger.com (Anonymous) — Mon, 29 May 2017 18:57:00 +0000

गजल
तिमी बग्यौ नदी भई, म त चट्टान बगरको। म भएछु मन्को पीडा, तिमी मुस्कान अधरको। दोष तिम्रो हैन सायद, मलाइ घाइते बनाउने, थियो दोष फगत तिम्रै, बैशालु त्यो नजरको। चढाइ दियौ तिम्ले बली, मेरो प्रेमको जानाजानी, दैब खुशी पार्छु भन्दै, शरण परी पत्थरको। म त गाउले ठिटो कहाँ, दिन सक्थे सुख सयल, तिम्ले रोज्यौं बास आखिर, महलभित्र शहरको। तिमी भोग्नु जिन्दगीको, हासोखुशी सुखै सुख, म सहुँला पुरै जीवन, दुख पिडा ठक्करको। ♥ गोबिन्द प्र. तिवारी दमक नगरपालीका -१५, झापा, नेपाल।

गजल - इन्दिरा प्रयास

noreply@blogger.com (Anonymous) — Thu, 25 May 2017 01:24:00 +0000

गजल खुम्चिनु पर्दा मेची रोयो कालापानी रोयो। सहीदका सपना सँगसँगै बलिदानी रोयो। सबेरै समाचार खोलेर हरें थें अखबारमा, प्रियतमको लापरवाहीले जिन्दगानी रोयो। कुमारी आमाको ब्यथा कसैले बुझेनन्, नकानून रोयो न देशको राजधानी रोयो। गाँस बास र कपासको लागि प्रवासिने, ति युवाको जीवन संघर्षमा जवानी रोयो। लैला मजनू र मुना मदनको नक्कल गर्दा, कैयौ युवातीको एकान्तमा सिरानी रोयो। एक बालक समाजबाट अपहेलित हुदाँ, उसको मस्तिष्कमा बाबुको निशानी रोयो। अवस्यै त्यों दुखी म जस्तै कवी हुनुपर्छ, अर्थ अभावमा उसको साँझ बिहानी रोयो। छेपाराले रंग बदल्न छोड़े मान्छेलाई देखि, बहुरंगीको रंगमंचमा देशको अन्जानी रोयो।

♥ इन्दिरा प्रयास, दमक हाल, भक्तपुर।

कविता - योद्धाको चिठी (छवि किरण ओली)

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 24 May 2017 01:28:00 +0000

योद्धाको चिट्ठी

सानू तिम्रो नाममा मेरो अस्तु र खरानी आयो भने फुटाउनू हाताका चूराहरू र नामेट गर्नु शिरको सिन्दुर म यहुदीको क्रूर पन्जा बाट सकिन उम्कन दफन गर्न खोज्दैछन् मेरो जीर्ण तन मरुभूमीको तातो बालुवामा छोरालाई टोपी झिक भन्दिनू चुहिन सक्छ ढुङ्गाको छानो र रमिता हेर्न सक्छन् बबुरा ताराहरूले फलैचाको आँगनमा बसेर मेरो सम्झनामा बगाईन दिनू दुई थोपा अश्रुबिन्दु मेरो नामको चिता माथि प्रिय लागबत्ती दिने बेलामा॥ निधारमा रातो अच्छेता टाँसेर आँशु बगाउदै भन्थेऊ आमा नगएनी हुन्थ्यो तर के गर्नु मेरो थाप्लोमा साहूको ऋण थियो म हिड्ने बेलामा कलिला सूर्यका लालीहरू खुट्टा तन्काई रहेका थिए त्यति बेला अणु परमाणुको चित्कार भित्र गरिबीको पिञ्जडामा खेली रहेको थियो मेरो नाबालक छोरो॥ म संग घाम किन्ने पैसा थिएन र भनेन कहिल्यै घडीको काँटाले तेरो आयु यति हो भनेर बरु हिडिरहयो भित्ताको आयतन नापेर साँझमा बलेको आकाश संगै सेतै फूलेको पहाडको फेदीमा म सिक्दै थिए खोला नाला संग सुसेल्न पहरा छहराको वात्सल्य ओडेर यि सबै पुनीत प्रेम छोडेर म हिडेकै हुँ पराईको आकाश तिर जीजस अनि अल्हाको देशमा पसिना बेच्नलाई॥ मेरो वियोगमा बादलको आँशुले पखालिएको खहरे नतमस्तक हुन सक्छ र लड्न सक्छन् मेरा बाल्यकालका पदचापमा चिप्लिएर देश बोक्ने पदयात्रीहरू तानाशाहा आँगन टुहूरो हुनेछ त्यति बेला जब म आउनेछु पोस्माटम गरेर स्ट्रेचरमा॥ कङ्गारुले बच्चा च्यापेझै स्याउलाको भारी बोकेर खोरुङ्गाको उकालो हिड्दै हुन सक्छिन मेरी आमा यति बेला शैयामा छट्पटीदै हुन सक्छन् मेरा बा दमको औषधी छुटेर चेतना भोकाएको होला अधर्मीहरूको बस्तिमा लेकको सिङ्गार टिपेर हिमाल हाँसेको होला मृत्युको कलश यात्रा गर्दै महङ्गिको मलश्री भाका संगै॥ म युद्धको क्रीडास्थल भरि रगतको नदी बगाईरहेको छु रिक्त जीवन कोलाज भित्र सिमा स्तम्भ ढल्ला दशगजा मलामी हुन सक्छ कार्गिलमा आएर नेकु फूक भन्दिनु मेरा मलामीलाई र खाजा चामल बोकेर जाउ भन्दिनु मेरो करेसो जोडिएका छिमेकीलाई म फर्किए पछि रातो बाकसमा त्यती बेला नरुनु है मेरी सखी मैले वीरगती प्राप्त गरेको हुँ॥ मुर्कूटाहरूको नली खुट्टा बजाउँदै कुसुन्डाहरू हिड्दै होलान् आरुको फूलमा स्वर्णिम युग बोकेर स्वप्न पंक्षीले गुड छोडे होला रक्तरन्जीत भूगोल देखेर यि सबै युद्धका निशाना थिए अशान्तिले बबन्डर मच्चाए पछि॥

♥छवि किरण ओली बिर्तामोड नगरपालिका वाड्न ०३ शैनिकमोड झापा।

ब्यंग्य लेख - म पनि गोरु हुँ (लिला उदासी)

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 23 May 2017 21:53:00 +0000

म पनि गोरु हुँ

जब म फुर्सतमा हुन्छु, त्यस बेला म अतीत सम्झिन्छु । रमाइलो पनि लाग्छ । समय, स्थान, घटना, पात्रहरू उछिन पाछिन गरेर आउँछन् । म दङ्ग पर्छु । अरूलाई पनि यस्तै हुन्छ कि ? थाहा छैन । अतीतको दुख पनि स्मरण गर्न त रमाइलो लाग्दो रहेछ ।

म सानु थिएँ । मानिसहरू मलाइ माया पनि गर्थे । मानिसहरू मलाइ गाली पनि गर्थे । सम्झन्छु, दुवैका लागि खास कारण चाहँदैनथे । म दश महिनामा मात्रृवियोगमा परेको, माया पाउने कारण यो पनि होला । लाग्छ, गाली चाही उचित कारण बिनै पाउथे । ६५ बर्ष अगाडीको पहाडी समाज, बाल मैत्री स्वभाव धेरै मुलुक पर थियो होला, समाजको ।

सम्झन्छु, जसले गाली गर्थे "गोरु" पनि भन्थे । किन "गोरु" भनेको ? आश्चर्य लाग्थ्यो । म जूवामा नारिएर खेत र बारी जोत्न नसक्ने ,कसैलाई हान्न नसक्ने, जथाभाबी चर्न नसक्ने, होक्काँ-----पनि गर्न नसक्ने, खोले र घाँस खान नसक्ने । साँच्चै म निरीह थिएँ । तै पनि मान्छे मलाइ गाली गर्थे र "गोरु" भन्थे । किन भन्थे ?

ती मान्छे, जसले मलाइ गाली गर्थे र "गोरु" भन्थे लाग्थ्यो उनले "गोरु" लाइ अपमान गरि रहेछन् । गोरुले जे गर्थ्यो, म त्यसको छेउ गर्न सक्दिनथें । त्यस बेला गोरु बिना कुनै किसानको घरबार चल्दैनथ्यो । गोरु बिनको गोठ, गोठ जस्तो हुँदैनथ्यो । खर्कमा सौहार्दता आउँदैनथ्यो । हरेक किसानको घरको, व्यवहारको मेरुदण्ड हलीको कार्य थियो । गोरु बिना कोही हली हुन सक्दैनथ्यो । तत्काल जीवन सार्थक पार्ने गोरु थियो । यस्ता कुनै गुण नभएको अबोध बालकलाई मान्छेहरू "गोरु" भनेर गाली गर्थे । मलाइ गोरु भन्दा साँच्चैको "गोरु" को अपमान भै रहेको जस्तो लाग्थ्यो । गोरुको अवमुल्यन गरे जस्तो लाग्थ्यो ।

मलाइ गोरुको माया लाग्थ्यो । जूवामा नारिएर हलो जोत्नु पर्ने, जोतारोले फनफनी बाँधिएर चल्न - चटपटाउन नपाउने, हलीले भाँति नपार्दा गोरुले कुटाइ खानु पर्ने, भोक भोकै लुर -लुर हलो तान्दै हिँडिरहनु पर्ने, गोरुले गर्ने कार्य सम्झेर मलाइ उदेक लाग्थ्यो । यस्तो उदेक कार्य गर्ने गोरुसँग दाँजेर, केही गर्न नसक्ने मलाइ मान्छेहरू गाली गर्थे र "गोरु" भन्थे । कहाँ त्यस्तो महान् गोरु हुन सक्नु र म ?

त्यसो त प्रतीकात्मक अर्थमा पनि गोरुको नाम लिइएको होला र "गोरु" भनेर गाली गरिएको होला । गोरु, प्राप्तिको चेत नभएर बाध्य पारिएको कर्म गरि रहने प्राणी हो । उस्लाई कर्मको प्रतिफलको चेत छैन । आफ्नो कर्मको प्रतिफल अरूका पोल्टोमा पारि दिने , आफू कर्म गरी रहने, प्रतिफलको होसै नरहने । साँच्चैको गीता बादी प्राणी हो गोरु । मान्छे त आडम्बरी हो, ढोगी हो । उ गीता पढ्छ । " कर्म गर , फलको आस नगर "- भनेर भाषण गरि रहन्छ । फलको सम्भावना बिनाको कार्य त उ गर्दै गर्दैन । यसरी गीता रटेर मान्छे गीता बादी हुन सकेको छैन । गीताको छेउ टुप्पो केही भेटेको छैन, तर गोरु गीता नपढी गीता बादी भएको छ । गीताको रचना काल भन्दा पूर्व देखि नै उ कर्म गरिरहेछ । फलको आशा उसले कहिल्यै गरेन । गीता रचना हुनु भन्दा अगाडि देखि नै कामबाट व्यवहारबाट बताइ रहेछ -गोरु ।

त्यस अर्थमा मलाइ गर्व बोध हुन्छ, मान्छेले मलाइ "गोरु" भनेर गाली गरेकोमा । लाग्छ, ती मान्छे त महान् हुन्, जसले बाली अरूका लागि लगाइ दिन्छन् । फलेको बाली आफ्नो ढुकुटीमा भित्र्याउँदै भित्र्याउँदैनन् । त्यस अर्थमा अरूले मलाइ "गोरु" भनेर गाली गरे पनि म असल "गोरु" हुन न सकेकोमा भने दुःखित छु । मैले अरूका ढुकुटीमा भित्र्याउने गरी बाली लगाउन सकेको छैन । मलाइ गाली गर्नेहरुले बुझे हुन्छ -म साँच्चैको गोरु हुनै सकेको छैन ।

त्यसो त सोझा, सिधा, भलाद्मी सबै गोरु हुन् -छट्टूहरूका दृष्टिमा । छट्टूहरू अरूलाई "गोरु" बनाएर अगुवा बनेका हुन् । समाजका अगुवा, राजनीतिका अगुवा, मुलुककै अगुवा । अरूले लगाएको बाली आफ्ना ढुकुटीमा पार्न सक्ने अगुवा बनेका छन् । अगुवा हुनु भनेको बाली चर्नु हो । चरेर बचेको बालि ढुकुटीमा पार्नु हो । उनीहरू त्यसै गरि रहेछन् । हामी जोतिइ रहेछौ । हामी गोरु हैनौ, तर हामी गोरु जस्तै हौ । हामीलाई जोती रहेछन् । अझ गोरु र हामीमा यो पनि फरक छ-हामी जोतिन्छौ । घाँस अगुवाहरू खान्छन् । गोरुले त अलि अली घाँस र कुँडे पनि भेट्छ । हाम्रो त कुँडे पनि अगुवाको भाग लाग्छ ।

शिप र समर्थले मान्छेलाई हिमालमा पुर्याहउदो रहेछ । कुरा गर्ने, ढाँट्ने, छल्ने, बटुल्ने, तर्क गर्ने , ढिपी गर्ने, जिद्दी गर्ने शीप भएपछि मान्छे कहाँबाट कहाँ पुग्दो रहेछ । मैले यी कुरा, आर्जन गरेका तलका इष्टहरूलाई हिमालका बिष्टमा परिणत भएको देखेको छु । अरूको धूलो पुछेर हिड्नेलाई धूलो पुछाउँदै गरेको देखेको छु । गोरु जस्तै जोती रहेका लाई अनगिन्ती गोरु जोताइरहेको भेटेको छु । हिजोका गोरुहरू रातारात बाघ भएर गर्जेको पनि देखेको छु, सुनेको छु । रात भरमै क्रान्ति सम्पन्न भएर उनलाई सिंहासन प्राप्त भएको पनि हेरेको छु । गोरु नै नभए पनि "गोरु" भनेर गाली पाउने म र म जस्ता गोरुले त कहाँ हिमालमा टेक्न पाउनु र ? कहाँ सिंहासन छुन पाउनू ? उनीहरू त एकै क्षण गोरु, केही समय हली, अनि हलीका पनि हली । गोरुहरू त उनकै लागि सधैँ चढी रहेछन् बली ।

अहिले त गोरुको महत्वमा पनि ह्रास आइ रहेछ । गोरुको सट्टामा टीलर आएको छ । ट्याक्टर आएको छ । तै पनि मान्छेले पाउने गालीमा परिवर्तन भएको छैन । गोरुको काम टीलर ट्याक्टरले गरे पनि गाली गर्दा ट्याक्टर र टीलर भनेको सुनेको छैन । गालीमा गोरु नै छाइ रहेछ र गाली गर्नेहरुका मुखमा "गोरु" नै आइ रहेछ । मलाइ लाग्छ, जोत खनको प्रसङ्गमा नयाँ - नयाँ प्रविधि आइ रहे पनि र गोरुले जोत्नुपर्ने काम निमिट्यान्नै भए पनि गालीमा "गोरु" हराउँदैन । बल भएकोले दुब्ला लाइ गोरु भनेर गाली गरि रहेछन् । संस्कृतिको जगेर्ना भनेर पनि टाठो बाठाहरूले सिधा साधालाई जोती रहेछन् । सोझा सिधा र दुब्लाइहरू जोतिइ रहनेछन् , जोतिइ रहने छन्, निरन्तर जोतिइ रहने छन् ।

राजनीतिमा बहुमत र अल्पमतको कुरा हुन्छ । भनिन्छ, बहुमतले शासन गर्छ । अल्पमत विपक्षमा बस्छ । तर मलाइ लाग्छ, कुराका जामामात्र यसरी सिलाइएका हुन्छन् । कहिले पनि बहुमतले शासन गर्दैन । बहुमत शासित हुन्छ । बहुमतका नाममा थोरै मानिसले शासन गर्छन् । धेरै मानिसलाई शासन गर्छन् । दर्शनका कुरा गरेर मिलाए पनि सत्य कुरा यस्तै हो । साम्यवाद होस्, समाजवाद होस्, पूर्ण लोकतान्त्रिक व्यवस्था होस्, वा निरङ्कुशतन्त्र । हुने यस्तै हो ।

शासन गर्नु भनेको जोताउनु हो । शासित हुनु भनेको जोतिई रहनु हो । त्यसैले शासित बनेर धेरै जोतिई रहेछन् । शासक बनेर धेरैले जोताइ रहेछन् । शासितहरू शासकका गोरु हुन् । शासकहरूलाई हली त भन्नु त हुँदैन । उनीहरू हलीका मालिक हुन् । यसरी जोत्ने, जोताउने र जोतिई रहने कार्य चलिरहेछ । चलिरहेछ, चलिरहेछ । चलिरहेछ ।

समय समयमा जोताउनेहरूको स्वरूपमा परिवर्तन हुन्छ । भ्रमको आभूषणले परिवर्तनलाई आकर्षित बनाएको हुन्छ । त्यो आकर्षणको गुणगानमा जोतिई रहने ले धेरै समय बिताइ सकेका छन् । अझै बितिरहेछ । समय नै यस्तो रहेछ, जो आफै दौडि रहन्छ । समयको दौडलाई जोतिनेहरू प्रायश्चित्त बिना हातबाट खुस्काइ रहेछन् । जोताउन सामर्थ्य राख्नेहरु समयलाई हातमा पारेको भ्रममा ढुक्क बनेका छन् । तर उनको त्यो क्षणिक ढुक्क पनि समयको दौडले हिमालबाट फेदीमा झारेको दृश्य जोतिनेहकारु लागि रमाइलै हुन्छ ।

म पनि जोतिदैं छु । जोत्नेहरूले, जोताउनेहरुले जोत्दै छन् । गोरु जत्तिको हुन नसके पनि जोताउनेहरु जस्तो बेइमान बनेको छैन । जोताउनेहरु अझै मलाइ गाली गर्दैछन् । "गोरु" भन्दै छन् । म गोरु नै त हुन सकेको छैन भाग्न पनि सकेको छैन । भनी दिने गर्छु, म "गोरु" हुँ , तर गोरु नै त हैन । गोरु जस्तै हुँ । बल्ल बुझेको छु, सबै जोतिनेहरु "गोरु" हुदा रहेन छन् । सबै जोत्नेहरू हली पनि हुँदा रहेन छन् ।

कसैलाई मलाइ गाली गर्न रहर छ भने धक फुकाएर "गोरु" भने हुन्छ । म गोरु नभए पनि गोरु जस्तै त हुँ । मलाइ लाग्छ - संसारभरिका जोतिनेहरु गोरु नै हुन् । त्यसैले म पनि गोरु हुँ । २०७० माघ

लिला उदासी, चारपाने - १, बिर्तामोड।

साहित्य संसार मा प्रकाशित

गजल - कल्पना आचार्य ओली

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 23 May 2017 21:17:00 +0000

गजल

खोइ कस्ले सास हाल्छ्न तिमी आउँदा।
मुर्दाहरु बोल्न थाल्छन् तिमी आउँदा। कोही दिन्छन् गुलाब कोही दिन्छन् मुटु, कोही जूनतारा खसाल्छ्न तिमी आउँदा। जन्मिन्छ्न बाली सुगृब जन्मिन्छ्न,
अनि पहाड उचाल्छ्न तिमी आउँदा। पागल हुन्छन् कि घाइते हुन्छन् मान्छेहरु, अरे आगैमा हाम फाल्छ्न तिमी आउँदा। भरसक नआउनु यो बस्तीमा नआउनु,
घरबारेहरु मन बराल्छ्न तिमी आउँदा।

♥ कल्पना आचार्य ओली
दमक, झापा।

गजल - सावित्रा लुइँटेल घिमिरे

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 23 May 2017 20:48:00 +0000

गजल

ति आमाको आँसु पुछ्ने ,सन्तान खोज्दैछु। भन भगवान कहाँ छन ति प्रश्न सोध्दैछु। कि धोएर कि रोएर जान्छ मनको मैलो, त्यसैले त आफ्ना पीडा यहीं पोख्दैछु।
यो देशमा बाधा बिघ्न छिट्टै हटोस भनि,
झुकाइ शिर तिम्रै पाउमा संधै ढोग्दैछु। देशको निम्ति मरी मेट्ने बाचा ब्यर्थ भयो, कस्लाई दिनु दोष मैले आँफैलाई दोस्दैछु। मुग्लानमा बित्यो बैंस धनको पछीलाग्दा,
जिउँदो छु म भन्नु मात्र कफन ओड्दैछु। ♥ सावित्रा लुइँटेल घिमिरे झापा, बिर्तामोड।

लघुकथा - "भेउ" (जीवन दाहाल)

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 23 May 2017 20:33:00 +0000

लघुकथा - "भेउ"
म उसको कोठामा पुग्दा उ ओछ्यानमा बसि काखमा ल्यापटप राखेर ल्यापटप चलाउँन मग्न भेटियो भनें उसकी श्रीमती चैं उसै कोठाका कुनामा रहेको ग्यास स्टोभमा घोत्लिइ रहेकी भेटिइन । मैले सदाझैं भाउजू सन्चै ? भनेर सोधेको उत्तर पनि करैलेमात्र पाइएकोमा मैले अनुमान लगाएँ लोग्ने स्वास्नीमा ठाक-ठुक परेछ । म उसका छेउमा बसें उसले बस् भन्नैं नपाइ र सानो स्वरले "के भो भाउजुलाइ ? के गरिस् तैंले ?"-भनेर सोधेकोमात्र के थिएँ उसले लट्टे पड्किए झैं पड्किदैं भन्यो-"के हुनु नि ? मैले सघाइ दिइन भनेर ठुस्किएकी ।" उसको कुरा भुइँमा खस्न नपाउदै श्रीमती पड्किइन-"हिजोका थोरै थिएनन् जुठा भाँडा, कमसे कम यो भाँडा माझ्न बसि भनेर थाहा पाएपछि त यसो उठेर दाल बसाइ दिन, चिया पकाइदिन हुदैन त ? थाहा पाएर पनि सुतेकोछ-सुतेकोछ, दलाहा जात, आइमाइलाइ त दासी बनाएर दल्नैमात्र खोज्दारहेछ है यो लोग्नेमान्छेको जात त ।" "हैन, कहिले त बिहान झिसमिसेमै निस्किएर राती नौबजेसम्म पनि खट्नुपर्छ मैले र बेलुकी आएर पानीसँग दुई गाँस निलेर चित्त बुझाउनु पर्छ तै पनि यसले मेरो काममा त एक मिनेट पनि कहिल्यै सघाउनु पर्दैन त । अनि मैले चैं लखतरान भएर फर्केका बेला पनि सघाउनै पर्ने ? घरधन्दा गर्ने, हिन्दी सिरियल हेर्ने र माइतीतिरका मान्छे आए मलाइनै खसालेर बोल्ने बाहेक केही काम लगाएको भए पनि बेग्लै कुरा । टार्ने पुर्‍याउने त मैले नै हो नि । बाहिर पनि मैं घरमा पनि मैं दलिनु पर्ने ? मैले रिन खा'को छ र !"-लोग्ने पनि बम्किन छोडेन । अब यो भुङ्ग्रोमा आफू पनि पिर्सोलिइ रहनुभन्दा चम्पट कस्नु बेस् भनेर एउटा बाहाना झिकेर त्यहाँबाट धाइफल तोडें । बाहिर निस्किएर सोच्तैछु-"हैन, आजकलका आइमाइहरुले आफ्नो स्वतन्त्रता खोजेका हुन् कि लोग्नेको दासता ?"
♥ जीवन दाहाल, गौरादह-७,झापा ।

गजल - कल्पना आचार्य ओली

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 09 May 2017 01:03:00 +0000

गजल

विज्ञानलाई लाचार भगवानलाई चकित बनाईदिन्छ।
सच्चा प्यारले कुनै दिन सुनामी फर्काइदिन्छ।

यहाँ सन्तानका लागि बा आमा ज्यान दिन्छन,
सन्तान चाहिँ पैसाको लागि बा आमा सिध्याइदिन्छ।

जून तारा पनि फिक्का फिक्का लाग्छन् मलाई,
जब प्याराले हर्षका आशु काखमा खसाइदिन्छ।

श्रीमती छोराछोरी मिलनका दिन पर्खेर बस्छन,
उफ् उता खाडीबाट बाकसमा लास पठाइदिन्छ ।

मलाई हाम्रो सरकार र हिटलर उस्तै उस्तै लाग्छ,
गरीब बस्ती भत्काइदिन्छ आगो लगाइदिन्छ।

♥ कल्पना आचार्य ओली, दमक, झापा।

गजल - एलिना संग्रौला

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sun, 30 Apr 2017 20:55:00 +0000

गजल

देश भित्रै आन्तरिक झगडा छ।
अझ उस्काउन छिमेकी तगडा छ।

जताततै मिचिदै छ सीमाना देशको ,
सीमा वारी अर्कैको स्तम्भ खडा छ।

खोई के लाग्ला र सीमानाको टुङ्गो,
बर्षौ देखि खाली यस्तै लफडा छ।

हे सर्वोच्च चलाउने न्यायाधीश,
भनिदेऊ देशको कानुन कडा छ।

- एलिना संग्रौला, विर्तामोड, झापा। (हाल वेलायत)

कविता - आमा (कृष्णा भट्टराई)

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sun, 30 Apr 2017 20:40:00 +0000

कविता - आमा

उपहार दिन सक्दिन तिमीलाई,
पटक-पटक आफूलाई रित्याई रहेछु।
आफूलाई नै समर्पण गरिसकें तिमीप्रति,
कलेटी ओठले रुन्चे हाँसो हाँसी रहेछु।।

उपहारको खोजीमा हिंड्दा हिंड्दै,
म त साह्रै थकित भइरहेछु।
तिम्रै निम्ति बाँच्ने रहर हुंदा-हुंदै पनि,
हरेक क्षण मृत्युको पर्दाले ढाकिइ रहेछु।।

ठूलै उपहार दिने रहर थियो तिमीलाई,
तर म आफैं नांगि रहेछु।
बाँकी शरीर, स्वास र रगत छ नि,
त्यो पनि तिम्रै नाममा नामसारी गरिरहेछु।।

यो सानो उपहारलाई पनि हांसेर स्वीकारी देऊ,
म बलिन्द्र धारा आँशुमा डुबी रहेछु।
सुख दु:ख तिमीलाई सुम्पिएर आमा,
तिम्रै पिडामा पटक-पटक मरि रहेछु।।

- कृष्णा भट्टराई, गोल्धाप-९, झापा।

गजल - बिनोद रिमालका

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 22 Apr 2017 21:13:00 +0000

बिनोद रिमालका ३ गजल

१.
प्रत्येक घरमा बुहारी हेपिन्छ्न सधैं।
मुखमा राम बगलीछुरा देखिन्छन सधैं।

अबुझ भनौं या मूर्ख समाज हुँदो रैछ,
दाइजोकै नाउँमा गला रेटिन्छन सधैं।

यहाँ कस्तो हो जमाना भनी साध्य छैन,
नारीकै घटना अखबारमा लेखिन्छ सधैं।

घर चुल्होमा ब्यस्त छोरीको जीवन,
यहाँ छोरो भने भट्टीमा भेटिन्छन् सधैं।

२.
किन होला छिनमैँ बर्षात हुन्छ।
थाहै नपाई जीवन बर्बाद हुन्छ।

हरियाली लाग्छन् शहर अचेल,
तिमी नभए त मसान घाट हुन्छ।

अरे तपाइ त्यति नबगन्नु होस्न,
यो माया को अनेक जात हुन्छ।

बिश्बास गर्नुहुन्छ प्रियसि लाइ,
बिस पिलाउने उसैको हात हुन्छ।

युगै बदलने सपना देख्नु भन्दा,
पहिला आफै बाट सुरुवात हुन्छ।

३.
कहिले काहि अधेरी ले जिस्काछन।
कहिले सोजै खडेरि ले जिस्काउछन।

सद्यै जसो बुवा भन्नु हुन्छ अचेल,
मलाइ त्यहि पधेरी ले जिस्काउछन।

मनै एक्लो भएर होला याहासायद,
भनौ सुनसान कटेरी ले जिस्काउछन।

हिजो का सुकेका खोला नाला पनि,
कतै सेति कतै भेरी ले जिस्काउछन।

नेपालि हु भनि कसरि भनौ अचेल,
बाटै भरि अटेरीले जिस्काउछन।

♥ बिनोद रिमाल , बाहुनडांगी, झापा।

गजल - सावित्रा लुइँटेल घिमिरे

noreply@blogger.com (Anonymous) — Mon, 17 Apr 2017 00:52:00 +0000

गजल

न हर्ष न उमंग नयाँ बर्षको।
साचैं नै फिका रंग नयाँ बर्षको।

असरल्ल पीडामा छ मेरो देश,
कामना छैन मसंग नयाँ बर्षको।

देश दुखेकोछ सपना टुटेको छ,
यस्तै छ सपना भंग नयाँ बर्षको।

७३ जादैछ स्पर्श गर्दै ७४ लाइ,
खुसि मनाए हुँदै दंग नयाँ बर्षको।

यस्तै हो देख्दिन उत्कर्ष कसैमा,
आगमन लाग्छ अजंग नयाँ बर्षको।

♥ सावित्रा लुइँटेल घिमिरे

झापा, बिर्तामोड।

गजल - लोकेन्द्र बञ्जारा

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 12 Apr 2017 20:43:00 +0000

गजल

जीवन चोटको हिन्दमहासागर जस्तै लाग्छ।
समय मालिक म बबुरो नोकर जस्तै लाग्छ।

तिमी आफ्नो दृस्ठिकोणलाई सकारात्मक बनाउ,
तिमीलाई हरेक मान्छे इस्वर जस्तै लाग्छ।

यहाँ पनि मेरा कुरा काट्न थालेका छन ,
यो भट्टी पनि मलाई मेरो घर जस्तै लाग्छ।

कत्ती चाडैं तिम्रो महल ठडिएछ अहो!
तिम्लाई चुनाब जिताएको भर्खर जस्तै लाग्छ।

बर्खै भरी साउको खेत जोत्ने हलि न हुं,
मलाई पसिनाको गन्ध अत्तर जस्तै लाग्छ।

- लोकेन्द्र बञ्जारा,
दमक ,झापा।

लघुकथा - लघुकथा / जाग मिथिला जाग (जीवन दहाल)

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 22 Dec 2015 03:32:00 +0000

"लघुकथा / जाग मिथिला जाग"

"४५ मिनेट पछि क्लास सकिन्छ र टिफिन टाइम पनि हुन्छ अनिमात्र तपाईंले छोरो भेट्न पाउँनु हुन्छ,पर्खदै गर्नु होला"-भनेर स्कूलको पियनले दिएको जानकारीले केहीबेरसम्म त मेरा मनमा खटपटी न बढाइ छोडेन । पर्खदा के गरेर पर्खने र घुम्न गए कहाँ जाने त्यो पनि भरखर-भर्खर सितलहरले गोडा पसार्न थालेको समय , शहरको पश्चिम उत्तर कुनाको अन्त्य जसो भागमा रहेको सगरमाथा स्कूल र घुम्ने बरालिने ठाऊँनै नभएको नामकोमात्र शहर बिराटनगरमा ।

खटपटिकै बिचमा म बसेकै बेन्चमा अर्का मधेसी मूलकाजस्ता देखिने अबिभावक पनि आएर थ्याच्च बसे हात मुठ्ठी पारेर काखीभित्र घुसार्दै ।

अरु केही नभए पनि बोल्ने साथी त पाइयो भनेर मन अलि हलुङ्गो भयो अनि मैले पट्यार मेटाउन कुराकानीको सिलसिला शुरू गरिहाले -"तपाईं पनि बच्चा भेट्नै आउनु भएको ?"

"हो त"-उसले स्वीकार गर्‍यो र आफैले थप्यो-"मेरो छोरा रीवाज मण्डल पनि यहि स्कूल्को कक्षा १० मा पढ्छ ।"

"तपाइँको घर चै कता नि मण्डलजी ?"-मैले अर्को प्रश्न थपें ।

"पहिले त धनुषामा थियो, अहिले चाहिँ यहिं बिराटनगरमा, के गर्नु धनुषामा मधिसे नाम गरेका जङ्गली पशुले बस्नै दिएनन त्यसैले पहाडे बढी भएको १ नं. प्रदेशमै बस्न सजिलो होला भनेर प्रहरी सेवाबाट रिटायर्ड भएपछी पेन्सनको पैसाले भिटा किने र धनुषाको जग्गा बेचेका पैसाले घर बन्ने भएपछी यतै बसाई पनि सरि हालें पशु प्रदेश पशुहरुलाइ नै छोडेर । यहाँ भए कमसे कम बच्चा पढाउँन र व्यापार व्याव्साय गरेर खान त पाइन्छ ।" उसले पहाडे लवजमा सोधेभन्दा बढिनै मनको तितो पोख्यो र मलाइ आश्चर्य चकित पनि नबनाइ छोडेन त्यो पनि मधेसीयालाइनै गाली गरेर ।

"अनि पेसा चैं के अगाल्नु भएको छ नि, जागिरबाट त रिटायर्ड भै सक्नु भएछ"-मलाइ मण्डलजी अलि रमाइलो मान्छे लागेकाले एउटा अन्तरङ्ग प्रश्न पनि घुसाइ हालें बातचीतका बीचमा ।

"के हुनु र ! आफ्नै घरमा एउटा सानो-सानो किराना पसल खोलेको छु । बिहान बेलुका फुर्सद मिलाएर म हेर्छु अनि दिउँसो चैं बुढियालाइ छोडेर हाम्रो १ नं. प्रदेश कुनै हालतमा पशुहरुको प्रदेशमा मिसाउँन दिनु हुँदैन भनेर जागरण अभियान चलाउँदै हिड्छु"-उसले रहस्यले भरिएको कुरा गर्‍यो र थप्यो-"पशुहरुका लागि बेग्लै र मानिसहरुका लागि बेग्लै प्रदेश हुनुपर्छ भन्ने मेरो अभियान ठिक छैन त ?"

"हैन हौ, तपाईंले त माता जानकीले जन्म लिएर पवित्र पारेको; राजा जनक, याज्ञबल्क्य,गार्गीजस्ता विद्वान विदुषीका विद्वताले सु-शिक्षित तथा सु-संस्कृत बनाएको स्थान मिथिलालाइ साह्रै नराम्रोसँग असभ्य र पशु प्रदेश भनेर गाली पो गर्नु भो त किन हँ ? त्यतिबेलै देखि संसारलाइ संस्कृती र सभ्यता सिकाउँने मैथिलहरुलाइ असभ्य पशु भनेर अपहेलना गर्न मिल्छ र ?"-मैले मिथिला र मैथिलको पक्ष लिएर सभ्य बिरोध जनाएँ ।

मेरा कुरा सुनेर उसले खिस्स गरेर उपेक्षाको हाँसो र भन्यो सर पनि खाली किस्सा कहानीको कुरा गर्नु हुन्छ र फेरि उल्टै मलाइ प्रश्न गर्‍यो -"एकपटक सभ्य भै सकेको मान्छे फेरि फेरि आफ्नो विरानो पनि चिन्न नसक्ने गरि असभ्य र बर्बर हुन्छ र ! अनि, अहिलेको यिनिहरुको कृयाकलापलाइ हेरेर कुनै जमनामा यिनिहरु सभ्य थिए भनेर के आधारले मान्ने ?"

"त्यसो त हुँदैन"-मैले उत्तर दिनलाइ उचित शब्द तत्काल सम्झिन न सकेर अकमकिदै उत्तर दिएँ ।

"अनि, एक्काइसौं शताब्दीमा आइपुग्दा पनि अझै ढुङ्गे युगमै जीवन ब्यतित गरिरहेका, आमा तथा दिदी-बहिनीलाइ अलच्छिन,राँडीफुडी र बोक्सीमात्र देख्ने तथा सबैलाइ आफैं बराबर ठानेर अभद्र र पशुवत व्यवहार गर्ने अधमपशुहरुलाइ पनि अझै सभ्य र मान्छे ठान्नुहुन्छ तपाईं ?"-उसले तमतम्याइलो अनुहार बनाएर भन्यो।

♥ जीवन दहाल, गौरादह-१२, झापा।

लेख - खुशी र सुखका लागि सोच बदलौं (एकराज गिरी)

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 22 Dec 2015 03:18:00 +0000

खुशी र सुखका लागि सोच बदलौं

हामी हाम्रो जीवनमा के चाहन्छौं, कस्तो जीवन चाहन्छौं ? सवाल सामान्य छ । यसको जवाफ पनि हामीसाग सजिलो छ– सुख, शान्ति, समृद्धि, खुशी, स्वस्थ, प्रेम, आनन्द आदि । यी सबै कुराले परिपूर्ण भएको बन्ने हाम्रो चाहना हो । जीवन रहेसम्म यिनकैपछि दौडन्छौं हामी । तर आज न हामीले चाहेको बन्न सकिरहेका छौं, न त खोजेकै कुरा पाएका छौं । अर्को सवाल उठ्छ– यी चीज कहाा पाइन्छ त ? । हामी सबै भन्छौं– यी चीज त आफैभित्र छ, आफ्नै मनमा छ । मनमै छ, आफैभित्र छ तर हामी खोजिरहेका छौं, पाइरहेका छैनौं– यो आजको यथार्थ हो । हामीले खोजेको सुख हो, पाउाछौं– दु:ख । खोजेको शान्ति हो, हुन्छ अशान्ति, खोजेको खुशी हो भेटिन्छ चिन्ता, तनाव । खोजेको स्वस्थ हो भइन्छ रोगी । प्रेम, आनन्द चाहिएको छ मिल्छ घृणा र तनाव अनि अशान्ति । चाहिएको समृद्धि हो तर जहिले अभावको जीवन । किन यसो भइरहेको छ भने– सुख, शान्ति, समृद्धि, खुशी, स्वस्थ, प्रेम, आनन्द मनभित्र छ भने दु:ख, अशान्ति, चिन्ता, तनाव, रोगका कारण, घृणा, अभावको चिन्तन पनि मनभित्रै छ । हामी खुशी, सुख अरुबाट प्राप्त होस् भन्ने चाहन्छौं । त्यो सत्य होइन । आफ्नै मनभित्रको, आफूले चाहेको चीज हामीले प्राप्त गर्न सकेका छैनौं । आफैलाई चिन्न सकेका छैनौं । स्वयमले आफैंभित्रबाट यी चीज प्राप्त गर्न सक्नु आजको आवश्यकता हो । हरेक क्षणमा, प्रसंगमा, स्थानमा हामीले आनन्द लिन सक्नुपर्छ ।

भइरहेको आनन्द नलिएर त्यसलाई पछि सार्दै बर्तमानलाई चिन्ता, तनाव अनि दु:ख झेल्ने हाम्रो प्रवृत्ति छ । मानिस आज भौतिक सम्पत्ति जोड्न व्यस्त छ । एउटा सामान्य मानिसले राम्रो ठाउामा एउटा घडेरी होस् भन्ने चाहन्छ, त्यो भएपछि एक तले घर बनोस् भन्छ । घर पनि भएपछि तला थप्ने, मोटरसाइकल, कार गाडी, सामान्य मोवाइलबाट आइफोन... यस्तै–यस्तै भौतिक सम्पत्तिको लक्ष्य राखेर बर्तमानमा प्राप्त भएको खुशीलाई उपभोग नगरी ‘अब यस्तो भए हुन्थ्यो, उस्तो भए हुन्थ्यो’ भनेर अन्तत: भौतिक जीवन नै सकिन्छ । आफूभन्दा धनी, अब्बल अर्कोलाई देखेपछि मानिसमा डाह, दु:ख पैदा हुन्छ । मेरो पनि त्यस्तै भइदिए हुन्थ्यो भन्ने चाहना राख्छ । त्यो प्राप्त भएपछि फेरि त्योभन्दा माथिको .... यस्तै यस्तै । एक तोला गहना लगाएकी महिलाले अर्काको तीन तोलाको देख्दा त्यति नै चाहिन्छ, घरमा कचकचक शुरु हुन्छ । ३०००को साडी लगाएकीलाई अर्कोको १५००० को देख्दा त्यस्तै लगाउन पाए हुन्थ्यो भन्ने सोच मनमा आउाछ । आफ्नो हैसियत अनुसार जे छ त्यसैले सुहाएको छ तर त्यो उसलाई थाह हुादैन, महशुस गर्दैन र आफैलाई अरुका सामू कमजोर, घृणित, असक्षम सावित गरिरहेको हुन्छ । पैदल हिंड्नेलाई साइकल, त्यो भन्दापछि साथीले बाइक कुदाउन थाले अब म पनि किन्छु, त्यो पनि भएपछि साथी कारमा देख्छ र ऊ पनि एउटा कार किन्न पाए हुन्थ्यो भन्छ । किन्छ– देखाउादा राम्रो होला तर किस्ता तिर्ने बेलाको तनाव र अशान्तले कारबाट पाउने सुख, आनन्द कहाा अनुभूति गर्न सक्छ र उसले ?

यसरी आफूसाग नभएको र नराम्रो कुराको कल्पना, सम्झनाले हामीलाई दु:खी बनाएको छ । यो सबै सोचको कारण हो । हाम्रो सोचले हामीलाई खुशी, सुख दिन सक्दैन । लिन जान्दैनौं हामी, खोज्छौं मात्र । आफूमा भएको कुरा लिइरहेका छैनौं । भएको चिजमा रमाउन जानेनौं, नभएको खोजेर दु:ख पाइरहेका छौं ।

संसारमा आज लाखौंको आाखा छैन, कतिको हात खुट्टा छैन, कति मृत्यु शैयामा छटपटाइ रहेका छन् । हामीसाग आाखा, हात खुट्टा, स्वस्थ जीवन छ । तर पनि नहुनेहरु कति रमाइरहेका छन् हामी दु:खी बनिरहेका छौं । फरक यति हो उनीहरुले जीवन बुझेका छन्, जे छ त्यसमै रमाएका छन्, तर नभएको कुरा खोज्ने हाम्रो सोचका कारण हामी रमाउन सकेका छैनौं । अब रमाउन, आनन्द लिन सिकौं । आफैंभित्र, परिवारभित्र, समाजभित्र खुशी र शान्ति खोजौं ।

२०००को सामान्य मोवाइल सेट होस् या त एक लाखको आईफोन । दुबैको काम सम्पर्क, कुराकानी गर्ने हो । तर राम्रो मोवाइल भएन, किन्न पाए हुन्थ्यो, कसैले दिए हुन्थ्यो भनेर हामी मनलाई दु:खी बनाइरहेका हुन्छौं । होला–लाखको मोवाइलमा फङ्सन, अप्सन धेरै होला । तर तिनको आवश्यकता आफूमा कति छ, त्यसमा भरपर्छ ।

एक सयको घडी र एक लाखको डायमण्ड जडित घडीले पनि दिने समय नै हो । घुम्ने २४ घण्टा मात्र हो । महंगो घडीले १ घण्टा तन्काएर २५ घण्टा समय बनाउन सक्दैन । दुबैले दिने एउटै समय हो । घडीले केवल समय दिन्छ तर तोकिएको समय र ठाउामा पुग्नुपर्ने हामी आफै हो । घडी पुग्दैन, पुगेर पनि हाम्रो काम बन्दैन ।

विश्वका धनी विल गेट्स हुन् या त शक्तिशाली मानिएको अमेरिकाका राष्ट्रपति बाराक ओबामा दुबैले पाएको समय एक दिनमा २४ घण्टा मात्र हो, त्यति नै समय हामीले पनि पाएका छौं । कल्पना गरौं उनीहरु कति व्यस्त होलान्, तर त्यो भन्दा व्यस्त त हामी छौं । किनभने हाम्रो जीवन अस्तव्यस्त छ । जसको जीवन अस्तव्यस्त छ उसको जीवन व्यस्त हुन्छ । गेट्स र ओबामाले समयको सही व्यवस्थापन गरेका छन्, हामीले सकेका छैनौं । हामीलाई आए जति मोवाइल उठाउनैपर्छ, जस्तै महत्वपूर्ण बैठक कार्यक्रममा सहभागी भइरहेको किन नहोस्, अनि बोलाए जति ठाउा पुग्नैपर्छ । अनावश्यक व्यस्तता देखाउाछौं– यहाा जानु छ, उहाा जानु छ, यसो गर्नु छ, उसो गर्नु छ भनेर । यसले स्वयम्को जीवन त अस्तव्यस्त, तनाव, चिन्ता र दु:खदायी छ नै त्यसको कारण परिवारमै अशान्ति, तनाव छाएको हुन्छ । हामी आत्तिन्छौं मात्र । म त्यहाा नपुग्दा के हुन्छ ? के त्यो कार्यक्रम नै असफल हुन्छ ? म के गरिरहेको छु, किन गर्दैछ, कसका लागि हो मेरो यो समय र काम ? यसबाट के उपलब्धि हुन्छ ? मूल्यांकन गरौं । जानै छ भने ठीक छ जाऔं । समयको सही व्यवस्थापन गरौं । सम्झिसक्दा दौडने होइन योजनाबद्ध २४ घण्टा बिताऔं । तसर्थ एकै दिन १० ठाउा भ्याउने होइन, मैले समय कहाा दिने भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हो ।

हुन त हामी मध्ये कतिपय यो अमूल्य समय टीभी हेरेर, घुमेर, खाएर, नाचेर, खेलेर, गफ गरेर, अर्काको कुरा काटेर बिताइरहेका छौं । समयको महत्व बुझिएन र समयमै कुनैपनि काम पूरा गरिएन भने त्यो समय फर्केर आउादैन, आउाछ त केवल पश्चताप, हुन्छ केवल दु:ख । तसर्थ समयको महत्व बुझेर आफूलाई उपयोगी काममा समर्पित गर्नु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ ।

आफै भित्र हेरौं– मनभित्र के चलिरहेको छ ? भित्र म आनन्दित, शान्त छु/छैन ? हेरौं । बाहिर नहेरौं– बाहिर अशान्ति छ, चोरी, डकैती, बलात्कार, कालोबजारी जस्ता विकृति छ । भित्रको कुरा विर्सिएर बाहिरको मात्र सोच्यौं भने यसले हामीलाई दु:खी बनाउाछ ।

हामी हरेक कुरा, घटना, पक्ष, व्यक्तिको नकारात्मक पक्ष केलाउन थाल्छौं, त्यस मै गहिरिन्छौं, विभिन्न अनुमान लगाउाछौं । अनि त्यही अनुसार अभिव्यक्ति र कर्म गछौं । अरुलाई दोषारोपण गर्छौ, आफू सर्वज्ञान सम्पन्न ठान्छौं । हैसियतभन्दा माथिको कुरा, अहंकार, आडम्बरमा रमाइरहेका छौं । झिंगा जसरी घाउमा मात्र बस्छ, हाम्रो बुद्धि त्यस्तै खराब र नकारात्मक सोचमा मात्र केन्द्रित भइरहेको छ । यस्तो सोचबाट हामी आफ्नै जीवनमा नराम्रो पक्ष आमन्त्रण गरिरहेका छौं अनि जीवन नराम्रो भइरहेको छ । यसको उपाय या उपचार भनेको आफूसाग नभएको, नदेखेको कुराको चिन्तन नगर्नु नै हो । भएकैमा रमाऔं । जस्तो सोच छ जीवन त्यस्तै बन्छ । राम्रो सोचौं, राम्रो बनौं ।

हामीले आफैभित्र भएको चीज, क्षमता, खुशी, आनन्द देखाउन सकेका छैनौं । यो कुरा गरिरहादा फेरि पनि हामी विग्रेका होइनौं, विग्रेको हाम्रो स्वभाव र संस्कार हो । सोच्ने तरिका र बोल्ने शैली विग्रेको छ । जरुरी छ– सोच, विचारमा सुधारको । स्वभाव र संस्कारमा परिवर्तनको ।

आज गाडी र त्यसको पार्टस् फेरे झैं हामी न आफ्नो शरीरको अंग फेर्न सक्छौं, न त श्रीमती, श्रीमान, छोराछोरी, बुबाआमा, दाजुभाइ, दिदीबहिनी नै । फेर्न सक्छौं त केवल सोच, स्वभाव, संस्कार । यति फेर्‍यौं भने सकारात्मक सोच, असल स्वभाव र संस्कारले सुख, शान्ति, आनन्द, स्वस्थ सबै दिन्छ । हामीसाग आर्थिक क्षमता छ भन्दैमा पसलमा गएर १ किलो खुशी, २ किलो आनन्द, ५ किलो शान्ति दिनुहोस् न साउजी भनेर किन्न पाइादैन । र, यो किन्न पनि पर्दैन । सोच बदल्ने हो भने तौलनै नसक्ने गरी आफैबाट प्राप्त गर्न सक्छौं । सोच परिवर्तनबाट आफू मात्र होइन परिवार, समाज, राष्ट्र र विश्व परिवर्तन गर्न सकिन्छ । यथास्थितिमा यो सम्भव छैन । हरेक कामको समय व्यवस्थापनसागै सकारात्मक सोच, स्वभाव र संस्कार परिवर्तन गर्ने हो भने हरेक मानिसले सुख, शान्ति, समृद्धि, आनन्द, प्रेम, खुशी प्राप्त गर्न सक्छन् । हामीले आफूभित्रका यी चिजलाई स्वअनुभूति गर्न सक्नुपर्छ । जसबाट विस्तारै सकारात्मक सोच शक्तिको विकास भई हाम्रो जीवनमा खुशीको वहार आउाछ र सफल र खुशी बनाउाछ । यो सबै प्राप्त हुने मुख्य स्रोत भनेको राजयोग मेडिटेशन हो । तसर्थ यसको थालनी आजैबाट, आफैंबाट गर्ने कि !

♥ एकराज गिरी, (सम्पादक) पुर्वान्चल दैनिक, झापा।

कविता - देश हराएको मान्छे (प्रतिक थपलिया)

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 05 Dec 2015 04:53:00 +0000

देश हराएको मान्छे

आफ्नै देशमा 
परिचय हरायर 
केही दिन देखि म 
मान्छे वेचिने हुलमा लाइन लागेको छु
कस्तो अचम्म...
यो कस्तो खोजाइ?
इ तमाम  मानिसहरु 
डोका भरी भबिस्य ल्याउने आश मा
सबै कुरा छोड्दै 
सबै  कुरा भुल्दै 
आकाश का सिमाना  सम्म
तछाड मछाड गर्दै कुदिरहेछ्न
उफ;
मन पिरोलिन्छ 
आक्रान्त हिमाल  झै 
बैँस हरायको देश  झै
नाकावन्दी ले कुपोषण भएको मन झै...
के खोजो यहाँ 
सब हरायको छ 
तर म खोजिरहेको छु 
सपना बोक्ने जन्ती हरु 
निरन्तर निरन्तर 
हार्न नजान्ने म 
खोजिरहेको  छु 
आफ्नै माटोमा  
आफ्नै  सिमाना मा
मेरो देश अनि मेरो भबिस्य।

♥ प्रतिक थपलिया, घेराबारी, झापा।

मुक्तक - प्रदिप चापागाईं

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 05 Dec 2015 04:00:00 +0000

मुक्तक

मलाँइ जुन मन पर्छ मलाँइ फुल मन पर्छ। बगैचामा डुल्ने भमराको त्यो हुल मन पर्छ।
तिम्रो अभाबमा पलपल तड्पेको यो मुटुमा, प्यास मेट्ने चिसो कुवाको मुल मन पर्छ।

♥ प्रदिप चापागाईं, झापा।

समालोचना - झापाली कवि लीला अनमोल र उहाँको कविता (राज खड्का)

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 05 Dec 2015 02:06:00 +0000

झापाली कवि लीला अनमोल र उहाँको कविता

झापाली कवि लीला अनमोल।उहाँ सबैलाई चिन्नुहुन्न, तर उहाँलाई नचिन्ने कमै मात्र छ्न झापामा। जुन बेला लीला अनमोललाई मैले चिने त्यति खेरै उहाँकै सुन्दर गजल कविताहरुबाट आफुलाई स्थापित गरिसक्नु भएको अवस्था थियो। हो उहाँले,त्यतिबेलै कवितामा छुट्टै आफ्नो पहिचान बनाई सक्नु भएको थियो।गजलमा पनि स्वतन्त्र शीर्षक राखेर " दुख्छ "गजल संग्रह सहित एक ससक्त झापाली गजलकारको रूपमा आफुलाई स्थापित गरिसक्नु भएको छ।अहिले लीला अनमोल अरुलाई हेर्नुहुन्छ। अर्थात् सबैलाई हातेमालो गर्दै एउटै छहारिमा मिलाएर राख्नुहुन्छ ।

मूलतः उहाँ कवि व्यक्तित्व हुनुहुन्छ । यसका साथै उहाँ एउटा सशक्त झापाली साहित्यिक कार्यकताको रूपमा पनि आफुलाई उभ्याइ सक्नु भएको छ। राम्रो सिर्जना गरिरहने मिडियाको पहुँचमा नरहेका साहित्यकार र देशबिदेशमा रहेका साहित्यकारहरुको एउटा भेटघाट चौतारीको रूपमा पनि आफुलाई चिनाउनु हुनुहुन्छ आफुलाई ।

कहिले उहाँ कुनै अवसर, चाडपर्व वा संयोग जुर्नासाथ झापा र झापा बाहिरका साहित्यकारहरुको भेटघाट कार्यक्रम राखिहाल्नु हुन्छ। साहित्यकार कृष्ण धरावासिको शिष्य भएको बताउनु हुने लीला अनमोलको हातमा / काधमा छ आजको झापाली साहित्य।उहाँकै अगुवाइमा अघि बढीरहेको छ झापालि साहित्य ।उहाँकै नेतृत्वमा " सर्जक मञ्च झापा" नाउँको सस्था पनि केही बर्षयता क्रियाशिल रहेको छ र ।

सामाजिक कार्यको अतिरिक्त उहाँ राम्रो गृहसंचालक पनि हुनुहुन्छ । लीला अनमोल एक अध्येता, लेखक, पत्रकार एवम् सञ्चारकर्मी पनि हुनुहुन्छ । हाल उहाँ रेडियो भिजन एफएम बिर्तामोडमा "हाम्रो साहित्य" कार्यक्रम प्रस्तोताको रुपमा पनि कार्यरत हुनुहुन्छ यसअघि नै कन्चनजंघा एफएममा कुसल कार्यक्रम प्रस्तोताको रुपमा आफुलाई स्थापित गरिसक्नु भएको थियो। त्यस्तै एटिभ मिडिया ग्रुप झापाको संचालक समेत हुनुहुन्छ।यहाँबाट धेरै उद्घोषक तथा रेडियो कार्यक्रम प्रस्तोताहरुको उत्पादन समेत गरिरहनु भएको छ।यो उहाँको जिविकोपार्जनको माध्यम पनि हो ।

उहाँको यो छोटो परिचयपछि विषयवस्तुमा आउँ । उहाँको “दुर्घटित बिश्वास” भन्ने कविता राष्ट्रिय कविता प्रतियोगितामा प्रथम ठहरिएको हो।जीवनकाल,भोगाइ र जगतलाई शब्दमा कलात्मक ढंगले लेख्नुभएको यो मनछुने कविता यहाँ प्रस्तुत गर्दछु ।

"दुर्घटित बिश्वास"
---------------
बिश्वास दुर्घटित भएर आखाबाट
यत्तिबेला मेरो देश
भूगोल रोइरहेछ
सुनामी चलेर शान्तिको सागरबाट
अखण्डित युद्द बगिरहेछ नदिहरुमा
देशको हाँसोमा संगीन तेर्सि एर
छिर्का हानेको छ रगत सिमास्तम्भहरुमा
सालिक रोएर इतिहास
मुर्छा परेकोछ
चोक, गल्ली र गल्छेडाहरु
सहिद भत्किएर मुटु
शिरा र धमनी संक्रमण भएकोछ
बन्दकी राखेर क्रुरता
हिटलरको जिजिबिषा बाँचिरहेछ याहाँ
दाईं चलिरहेछ स्वत्रन्त्रताको
जहाँ निसंकोच
बलात्कार भोगीरहेछ देश
लाग्छ - समय नांगिएर
उत्तानो परे कोछ बिच सडकमा
जसलाई सबैले भोग्न छुट छ।
याहाँ- प्रतिश्पर्धाको होड चलेको बेला
प्रत्येकले बहिरो बिजयको घोषणा गरिरहेछन।
स्वनिर्णयको अल्कोहल पिएर
बिश्वास मातिरहेछ यतिबेला
स्वतन्त्रताको बगैंचामा उम्रिएका
पारिजात चाहानाहरु मा
संक्रमणकालिन् धमिरा लागेको छ अहंमता ब्यूझाएर
ज्वालामूखी दन्किएको बेला
संबेदना मरेर दुर्घन्दित भएको छ
मोतिबिन्दु भएको छ
सार्बभौमिकताको ऑखामा।
यो अन्धकारको साम्राज्य फैलिएको बेला
ओ मेरो प्रिय मान्छे !
मलाई एउटा यस्तो छुट्टै अवसर देउ
म आगोमा निर्भिक हिड्न सक्ने
एउटा कुशल सन्तान जन्माईदिन्छु।।

( उक्त कविता २०६७को राष्ट्रिय
कविता प्रतियोगितामा प्रथम कविता हो।)

♥ राजकुमार खड्का,

शनिअर्जुन, झापा।