Świat Czołgów

M18 Hellcat - amerykański niszczyciel czołgów

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sun, 28 Apr 2013 19:20:00 +0000

Amerykanie szykując się do wojny mieli bardzo skromne siły pancerne. Analiza doświadczeń z wojny w Europie zmusiła ich do szybkiej rozbudowy tego rodzaju broni. W 1941r. Ordnance Departament (Departament Uzbrojenia) zgłosił zamówienie na szybki niszczyciel czołgów uzbrojony w armatę przeciwpancerną kal. 37mm.. W kwietniu 1942r. zadecydowano, że uzbrojenie kal. 37mm jest nie wystarczające. Jednym z nowo opracowanych projektów był T49 GMC , którego uzbrojenie było dostosowane do nowych wymagań, albowiem uzbrojono go w armatę kal. 57mm. Rozpoczęto testy nowego pojazdu, jednakże po raz kolejny zmieniono wymagania co do kalibru uzbrojenia. W grudniu 1942r. przystąpiono do opracowania nowego projektu T 67 GMC, który posiadał odkryta od góry wieżę. W lutym 1943r. kolejny raz zmieniono uzbrojenie zastępując armatę M3 kalibru 75mm nową M1 kaliber 76,2mm. Poza armatą dodatkowym uzbrojeniem był przeciwlotniczy karabin maszynowy Browning M2HB kal. 12,7mm zamontowany na obrotnicy po lewej stronie wieży i obsługiwany przez dowódcę pojazdu. Tak przezbrojony pojazd otrzymał oznaczenie T 70 GMC. W stosunku do poprzednika dokonano kilku zmian (m.in. dodano przeciwwagę, uproszczono budowę kadłuba (spawanie) oraz pochylono jego czołową płytę.)
W czerwcu 1943r. rozpoczęto produkcję seryjną . W lutym 1944r. Zmieniono dotychczasowe oznaczenie na M-18 (żołnierze nadali mu przydomek Hellcat (Piekielny kot), który nigdy nie został zatwierdzony przez administracje wojskową). Do października 1944r. wyprodukowano 2507 szt. tych maszyn. M-18 był jednym z najlepszych dział pancernych w tej klasie.
Hellcaty walczyły na froncie włoskim, we Francji i w walkach na Pacyfiku. Po wojnie używany oprócz USA w kilku krajach w Europie (Francja, Włochy, Jugosławia, Austria), Ameryce Płd. (Wenezuela) i w Korei Płd. Ich ostatnimi działaniami bojowymi była wojna w Bośni w...pierwszej połowie lat 90.

Dane techniczne:

Załoga: 5
Długość całkowita: 6,65m
Wysokość: 2,16m (z km plot 2,56m)
Szerokość: 2,87m
Opancerzenie: 13mm (przód, boki, tył) do 8mm (góra)
Masa: 17,7t
Prędkość: 80km/h (droga)
Uzbrojenie: armata M1 kal. 76,2mm oraz km plot Browning M2HB kal. 12,7m
Zasięg: 160-200km

Opracowano na podstawie:

1.Janusz Ledwoch, Jacek Solarz "Czołgi USA 1939-1945", Wydawnictwo Militaria, Warszawa 1994
2.Jim Mesko "U.S Tank Destroyers", Armor Nr 36, Squadron/Signal Publications
3.Nowa Technika Wojskowa nr 1/2000
4.http://users.swing.be/tanks.tanks/complet/524.html
5.http://ww2photo.mimerswell.com/tanks/usa/med/m18/03953.jpg
6.http://www.100thww2.org/support/824/824m18.html
7.http://www.ocshistory.org/army_museum/TD/119M-18-med.jpg
8.http://www.100thww2.org/photo/tankhaze.jpg

4.7cm PaK(t)(Sfl) auf Pz.Kpfw.I (Sd.Kfz.101) ohne Turm

noreply@blogger.com (Anonymous) — Fri, 05 Apr 2013 06:44:00 +0000

Już w trakcie Kampanii 1939 roku Niemcy zwrócili uwagę na dokuczliwie długi czas rozwinięcia do pozycji bojowej swojej podstawowej armaty przeciwpancernej - 3.7cm PaK 36.Przebijalność pancerza przez pociski tej armaty była wystarczająca do zniszczenia lekko opancerzonych pojazdów polskich, ale już w walce z czołgami francuskimi, czy brytyjskimi czołgami piechoty byłaby zbyt mała.Rheinmetall-Borsig dopiero kończył prace projektowe nowej armaty 5 cm PaK 38.Zwrócono zatem uwagę na dużą ilość armat przeciwpancernych przejetych w Czechosłowacji.47 mm Skoda kanon P.U.V. vz.38 model A-5 miała lufę o długości 2040mm (L/43.4).Prędkość początkowa pocisku przeciwpancernego o masie 1.65 kg wynosiła 775metrów na sekundę.W praktyce skutecznie można było razić z niej cele odległe do 1500 metrów od wylotu lufy.Przebijalność pancerza wynosiła 60mm (90 stopni) z odległości 1200 metrów.Dla porównania - 3.7cm PaK 36 mógł przebić pancerz 46mm na odległość o połowę mniejszą...Dodatkowym plusem tej armaty była możliwość strzelania z niej pociskami burzącymi (2.3kg).Przy ich użyciu prędkość początkowa spadała do 400 metrów na sekunde.
O ile same armaty były zdecydowanie lepsze od swoich niemieckich odpowiedników, to ich lawety były zdecydowanie gorsze.Koła i zawieszenia nie pozwalały na szybkie holowanie w trakcji motorowej.Wprowadzenie armaty do boju zajmowało jeszcze więcej czasu, niż niemieckiej trzydziestosiedmiomilimetrówki...
Waffenamt zasugerował możliwość zamontowania tych armat na podwoziach gąsienicowych, co rozwiązywałoby problem mobilności.

Nie była to myśl nowa.Pierwsze działa samobieżne budowano juz w czasie pierwszej wojny światowej.Gąsienicowe niszczyciele czołgów konstruowało w Europie lat trzydziestych wiele firm.Budowali je Włosi (Semovente da 47/32 na bazie L3), Brytyjczycy (czołg lekki Mk.VI uzbrojony w armatę dwufuntową).Polacy eksperymentowali z TKD i TKS-D.Najwięcej i najlepsze pojazdy tej klasy budowali Czesi: udało się im nawet wyeksportować serię Skód S-I-d do Jugosławii(gdzie nazwano je T-32).Najciekawszymi ich pojazdami w tej klasie, były Skody PUV-6 (na bazie tankietki MU-6) i rewolucyjny transporter armaty przeciwpancernej LKMVP.
Niemcy dysponowali dość dużą ilością odsyłanych do remontu (bądź zastępowanych w jednostkach liniowych przez inne typy wozów bojowych) lekkich czołgów Pz.Kpfw.I.Pewną ilość tychże pojazdów (w wersji B) postanowiono przebudować.

Zimą lat 1939/1940 berliński Alkett opracował plany konstrukcyjne nowego niszczyciela czołgów.Zakładały one demontaż wieży i części płyty stropowej przedziału bojowego oraz wzmocnienie płyty podłogowej i pozostałej części stropu dla instalacji armaty.Miała ona być osłonieta tarczą pancerną o grubośći 14.5 mm.Załogę miała ochraniać otwarta do góry i nadbudówka z 13-to milimetrowych płyt pancernych.We wczesnych egzemplarzach była ona pięcioboczna, o górnej krawędzi opadającej ku tyłowi.W egzemplarzach późniejszych miała ona siedem płyt o równej wysokości.Nadbudówka ta dawała dużo lepszą osłone armacie, niż załodze, stąd też na zdjęciach frontowych najczęściej widzimy ją w hełmach - w broni pancernej widok to nie za często spotykany...
Kąt ostrzału armaty wynosił +/- 17.5 stopnia w płaszczyźnie poziomej i od -8 stopni do +10 stopni w pionie.Zastosowano oryginalny, czechosłowacki celownik ZF 2x30.Ponieważ armatę zamontowano na kadłubie, wysokość na jakiej znajdował się wylot lufy wynosiła 1.72 metra, zaś wysokość całkowita sięgnęła dwóch metrów i dwudziestu pięciu centymetrów.Był to naprawde duży cel, o czym miały się przekonać ich załogi...
Masa całkowicie załadowanego pojazdu wynosiła 6.4 tony (wzrost z 5.8 tony Pz.Kpfw. I Ausf B), co jednak nie spowodowało pogorszenia zdolności trakcyjnych, ani spadku prędkości maksymalnej.
Nowy Panzerjäger zabierał 86 sztuk amunicji (bądź 84 - w zależności od źródeł) mieszczących się w pieciu schowkach w przedziale bojowym, bądź na stropie silnika, w zasięgu rąk załogi.Minimum dziesięć nabojów miało pociski burzące.Dodatkowo na etatowym wyposażeniu znajdowały się dwa MP-38/40 i 192 naboje do nich.
Wczesne egzemplarze dysponowały jedynie odbiornikiem radiowym (Fu 2).Antena znajdowała sie z prawej strony stanowiska kierowcy,Późniejsze egzemplarze otrzymały "Funksprechgerät a" (FuG Spr a), czyli radiostację dwukierunkową.Gniazdo anteny przeniesiono na jedną z płyt po lewej stronie nadbudówki.
Pierwszą serię 132 pojazdów zbudowano w zakładach Alkett w Berlinie pomiedzy marcem, a majem 1940-go roku (w marcu zbudowano 40, w kwietniu 50, a w maju 42).Fotografie nie potwierdzają by produkowano je w innych zakładach berlińskich.Znane są jednakże zdjęcia ukazujące halę zakładów Skody w Pilźnie z linią przebudowującą Pz.Kpfw.I na niszczyciele czołgów (remontowano tam też czołgi Pz.Kpfw. I, II oraz 35(t) ).
Produkcję wznowiono nieco później w tym samym roku.Linii produkcyjnej w Zakładach CKD/BMM w Pradze najprawdpodobniej nigdy nie było, choć niektóre źródła o niej wspominają, tak jak i o produkcji w innych zakładach w Berlinie.
Na liście Heerswaffenamt G2043 z 1.4.1942 doliczono się 361sztuk Pz.Jäg. I (1 stycznia 1943 roku już tylko 205 sztuk).Prócz tego podano liczbe 494 ex-czechosłowackich armat 4.7cm w fortyfikacjach stałych, 149 sztuk holowanych oraz 174 egzemplarze zamontowane na podwoziach ex-francuskich czołgów Renault R-35 (4.7cm PaK (t) auf Pz.Kpfw. R-35(f) ).Listy takie, jak wymieniona służyły do planowania zapotrzebowania na amunicję i stanowią dobre źródło informacji o stanach danego typu uzbrojenia w danym okresie.
Niektóre publikacje sugerują istnienie Panzerjägera I z francuskiego pochodzenia armatą 47mm (SA 37 APX ?), ale póki co nie znalazło to potwierdzenia w fotografiach.

Po raz pierwszy wozy Panzerjäger I zostały użyte bojowo w czasie Operacji Rot - inwazji na Belgię, Holandię, Francję i Luksemburg w maju 1940 roku.132 pojazdy rozdzielono pomiędzy cztery Panzer Jäger Abteilungen - motorisierte Selbstfahrlafette: 521 (w składzie Panzergruppe von Kleist, 12-tej Armii, Grupy Armii A (Środek)), 616 (w rezerwie 2-giej Armii, Grypy Armii A), 643 (w rezerwie 12-tej Armii, Grupy Armii A) i 670 (6 Korpus 6-tej Armii, Grupy Armii B (Północ)).

W skład każdego z batalionów wchodziła - sekcja dowodzenia, pluton łączności, oraz trzy kompanie niszczycieli czołgów (trzy plutony po trzy wozy bojowe plus sekcja amunicyjna złożona z transportera Sd.Kfz.10 z przyczepą).

W chwili rozpoczęcia Fall Barbarossa istniało już 11 Pz.J.Abt., z których trzy uzbrojone były w maszyny na bazie Renault R-35.Z pozostałych ośmiu - jeden (Pz.J.Abt.605) walczył w składzie 5-tej Dywizji Lekkiej w ramach DAK w Afryce Północnej.
Siedem pozostałych znalazło się na froncie wschodnim.W skład Grupy Armii "Północ" wszedł Pz.J.Abt. 616.W ramach Grupy Armii "Środek" operowały Pz.J.Abt. 521, 529, 543. Pz.J.Abt. 643 pierwotnie znalazł sie w składzie XXXIV.Korpusu Zmotoryzowanego , Panzer Gruppe 3 (Hoth)(Grupia Armii "Środek"), ale później dołączono go do "Verstärktes Infanterieregiment Großdeutschland".Pz.J.Abt. 670 walczył w ramach Grupy Armii "Południe".
Pz.J.Abt. 625 był w rezerwie Heersgruppe D w Norwegii.
Inne jednostki, do których trafiły Pz.Jäg. I :
- 12. Kompanie der Lehr Brigade (motorisiert) 900,
- 2. Kompanie (Haupsturmführer Prinz) z tzw. Abteilung Schönberger z SS-Leibstandarte A.H. - odznaczyła się ona w zdobyciu Rostowa 20-go listopada 1941 roku,
- 4.Kompanie (Sfl.) der Panzerjäger Ersatzabteilung 13 w Magdeburgu.

W czasie walk w Rosji straty rosły w tempie zastraszającym.W okresie pomiedzy 22 czerwca, a 31 grudnia 1941 roku utracono ich 140 sztuk (plus 14 w Afryce).
Wycofywanie ich z jednostek liniowych zaczęto jesienia 1943 roku.Nie tak znów wiele ich tego momentu doczekało...

Dane techniczne:

Załoga - 3

Pancerz - nadbudówka i kadłub - 13mm
Pancerz - strop i dno kadłuba - 6mm
Tarcza pancerna armaty - 14.5mm

Uzbrojenie - armata 4.7cm PaK(t) L/43.4
Zapas amunicji - 86 (10 burzących)
Celownik - ZF 2x30
Radio - FuG 2, bądź FuG Spr a w egzemplarzach późniejszych

Silnik - Maybach NL38TR - 6 cylindrów, 100 koni mechanicznych mocy przy 3000 obrotach na minutę
Skrzynia przekładniowa - sześcioprzełożeniowa, ZF FG 31 (Aphon); sprzęgło dwutarczowe, suche
Zapas paliwa - 146 litrów w dwóch zbiornikach
Zasięg - 110 - 120 km po drogach
Prędkość maksymalna - 40 kilometrów na godzine

Wczesna wersja Pz.Jäg. I - "Fink" we Francji, 1940

Wczesne wersje Pz.Jäg. I - najprawdopodobniej Rosja 1941

Wczesna wersja Pz.Jäg. I

Wczesna wersja Pz.Jäg. I - widoczne oryginalne gniazdo anteny - Francja 1940

Wczesna wersja Pz.Jäg. I - Francja 1940

Wczesna wersja Pz.Jäg. I - Pz.J.Abt. 521 (późniejsza wersja godłajednostki) - późniejsze mocowanie anteny - Rosja 1942

Wczesna wersja Pz.Jäg. I - Pz.J.Abt. 521 (wcześniejsza wersja godła) - Francja 1940

Późna wersja Pz.Jäg. I - Rosja 1942

Wczesna wersja Pz.Jäg. I - Francja 1940

4. Kompanie (Sfl.) der Panzerjäger Ersatzabteilung 13 - przysięga 28.05.1940 r. w Magdeburgu.
Źródło: Nuts & Bolts #7

2. Kompanie Abteilung Schönberger z Brigade Leibstandarte A.H. - walki o Rostów 20.11.1941 r.
Źródło: Nuts & Bolts #7

Późna wersja Pz.Jäg. I - pojazd Pz.J.Abt.605 zdobyty przez Brytyjczyków pod El Alamein
Źródło: Nuts & Bolts #7

4.7cm PaK(t) - po zdemontowaniu do badań w Aberdeen Proving Ground, Maryland.
Źródło: Nuts & Bolts #7

Bibliografia:
Panzerjäger I - Istriebitiel' tankow - Wojenno-tiechniczeskaja seria #152, Kirow 2000
Panzerjäger vol.2 - Waffen Arsenal #2
Panzerjäger I - Heiner F. Duske - Nuts And Bolts #7 - 1997
Die Panzerkampfwagen I und II und Ihre Abarten - Walter Spielberger - Motorbuch Verlag 1974
Liegkij Tank Panzer I - Broniekolliekcja 2/2000

Beaverette - lekki brytyjski pojazd rozpoznawczy.

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 03 Apr 2013 12:26:00 +0000

W początkowym okresie w II W.Ś głównym wyposażeniem brytyjskich pododdziałów rozpoznawczych były motory z bocznymi wózkami, na których montowano karabiny maszynowe. Po kampanii francuskiej, w której Anglicy ponieśli dotkliwe straty takie rozwiązanie "zmotoryzowania" rozpoznania okazało się niewystarczające. Wynikła paląca potrzeba wprowadzenia do służby bardzie wartościowego sprzętu. Groźba inwazji niemieckiej oraz brak sprzętu zmusiły anglików do pośpiesznego skonstruowania prostego pojazdu bazującego na podwoziu samochodu cywilnego, który byłby w służbie do czasu wprowadzenia pojazdów rozpoznania z prawdziwego zdarzenia. Tak powstały wozy określane najpierw jako Light Armoured Cars (LAC - lekkie samochody pancerne), a następnie jako Light Reconnaissance Cars (LRC - lekkie samochody zwiadowcze).
Pierwszymi wytwórcami tego typu pojazdów były firmy Standard Motor Co. Oraz Humber Ltd.. Beaverette powstał w pierwszej z wymienionych firm. Na podwoziu cywilnego samochodu Standard 14 HP (pick-up) zabudowano opancerzone nadwozie. Tak powstała Beaverette I .W toku produkcji pojazd ulepszano nadając mu kolejną numerację.
Początkowo z powodu drastycznego braku czołgów Beaverette były na wyposażeniu kiku zmechanizowanych pułków kawalerii oraz batalionów czołgów. Od stycznia 1941r. gdy utworzono nowy rodzaj broni - Reconnaissance Corps- również nowoformowane oddziały rozpoznawcze wyposażono w ten typ pojazdu.
W miarę polepszania się sytuacji w uzbrojeniu Beaverette stopniowo były przenoszone do jednostek pomocniczych (np. ochrona lotnisk) lub szkoleniowych.

Odmiany Beaverette:

Beaverette I - pierwotny, oryginalny model z żelaznym opancerzeniem.
Beaverette II - nieco ulepszona odmiana z pełniejszym opancerzeniem tyłu kadluba.
Beaverette III - odmiana z całkowicie opancerzonym przedziałem bojowym oraz małą jednoosobowa wieżyczka obrotową. Opancerzenie stalowe. Pojazd skrócono o 88cm.
Beaverette IV - j.w. lecz wprowadzono ulepszenie pancerza.

Dane techniczne (Beaverette II):

Załoga: 3
Długość całkowita: 4,12m
Wysokość: 1,52m
Szerokość: 1,6m
Prześwit: 0,24m
Masa: 1,8t
Prędkość: 96km/h
Uzbrojenie: typowe 1KM 7,7mm Bren lub 1 rusznica ppanc. Boys 13,97mm
Zasięg: 300km (drogi), 200km (teren)

Beaverette II

Beaverette III

Opracowano na podstawie:
1. Janusz Magnuski, Wozy Bojowe Polskich Sił Zbrojnych 1940-1946, wyd. Lampart, Warszawa 1998
2. http://en.wikipedia.org/wiki/Standard_Beaverette
3. http://www.answers.com/topic/standard-beaverette

T17E1 "Staghound" - samochód pancerny

noreply@blogger.com (Anonymous) — Mon, 01 Apr 2013 10:15:00 +0000

W 1941 r. amerykański Departament Uzbrojenia złożył zamówienie na ciężki samochód pancerny. Jego opracowania podjęły się zakłady Chevrolet Motor Division z Detroit.
Po przyjęciu projektu w listopadzie 1941 r. rozpoczęto budowę dwóch prototypów. Pierwszy prototyp był gotowy w marcu 1942 r. Został przekazany wojsku i poddany badaniom. Po ich zakończeniu wraz z drugim prototypem został wysłany na próby trakcyjne i wytrzymałościowe.
Podczas kilkutygodniowych testów stwierdzono tylko kilka drobnych usterek, które zostały szybko usunięte. 16 czerwca 1942 r. pojazd został zatwierdzony do użytku i skierowany do produkcji seryjnej jako T 17 E 1.
Nowym amerykańskim programem zainteresowała się Brytyjska Misja Czołgowa . Od razu zamówiono 300 sztuk (nie wiedząc jeszcze jaki pojazd wygra). Amerykanie po wprowadzeniu go do użytku zamówili 2000 szt. i niedługo potem zwiększyli je o 1500 szt.
Z przyczyn technologicznych produkcja opóźniła się dopiero w październiku 1942r. pierwsze egzemplarze opuściły fabrykę. Na mocy umów W. Brytania zamówiła 3850 tego pojazdu. Brytyjskim zwyczajem pojazd dotrzymał swoja nazwę, która brzmiała "Staghound" (Ogar). Amerykanie planowali standaryzować go jako Armored Car M6 jednakże nigdy do tego nie doszło. Wszystkie Staghoundy (za wyjątkiem kilku użytych przez Amerykanów do prób) zostały wysłane do Wielkiej Brytani. Walczyły również w składzie PSZ na Zachodzie oraz w II Korpusie gen. Andersa.

Odmiany Staghounda:

Staghound Mk I (T17 E1) - model podstawowy uzbrojony w armate kal. 37mm sprzężoną z 7,62 mm KM Browning M1919A1.

Staghound Mk II - pojazd wsparcia. Modyfikacja brytyjska. Zastąpiono dotychczasową armatę kal. 37mm haubicą czołgową kal. 76,2mm.

Staghound Mk III - model opracowany w 1944r. i wyposażony w wieżę czołgu "Crusader? III, w której umieszczono armatę czołgową kal. 75mm.

Staghound AA - przeznaczony do obrony przeciwlotniczej. Wyposażony w odkrytą wieżę konstrukcji Frazer Nash . Uzbrojony w dwa sprzężone km kal.12,7mm.

Staghound Rear Link - pojazd wyposażony w dodatkową radiostację. Najczęściej uzywany prze dowódców pułków w celu utrzymania łączności.

Staghound Command - pojazd ze zdjętą wieżą oraz wymontowanym przednim karabinem maszynowym. Używany jako transporter opancerzony przez dowódców związków taktycznych oraz wyższych szczebli.

T17 E3 - prototyp wyposażony w obrotowa wieżę z haubicą kal. 75mm zapożyczoną z lekkiego działa samobieżnego M8

Dane techniczne (Staghound Mk I):

Załoga: 5
Długość całkowita: 5,48m
Wysokość: 2,36m
Szerokość: 2,79m
Prześwit: 0,35m
Masa: 13,2 - 13,9 t (zależnie od serii)
Prędkość: 88km/h
Uzbrojenie: 1 armata kal.37mm M6 sprzężona z 7,62mm km
Zasięg: 800km (drogi)

staghound AA

staghound mk I

staghound mk I na froncie

staghound mk III

T17 E3

Opracowano na podstawie:
1. Janusz Magnuski, Wozy Bojowe Polskich Sił Zbrojnych 1940-1946, wyd. Lampart, Warszawa 1998
2. http://en.wikipedia.org/wiki/T17_Armored_Car
3. http://www.wwiivehicles.com/usa/armored_cars/t17_armoredcars.html
4. http://www.armyvehicles.dk/staghound.htm
5. http://www.tanxheaven.com/fedcol/brussel/brussel.htm
6. http://kiwisinarmour.hobbyvista.com/divcav.htm
7. http://www.czolgiem.com/usa/foto/spanc%20t17e3.jpg

T28/T95 - Czołg supeciężki

noreply@blogger.com (Anonymous) — Mon, 01 Apr 2013 08:28:00 +0000

Problem przełamania fortyfikacji niemieckiego Wału Zachodniego trapił amerykańskich sztabowców, odkąd było wiadome, że inwazja na Europę będzie niezbędna.Już we wrześniu 1943 zainicjowano program budowy czołgu ciężkiego, którego uzbrojenie i opancerzenie umożliwiałoby w miarę bezpieczne atakowanie pozycji umocnionych.Zakładano, że wystarczająca będzie do tego długolufowa armata kalibru 105mm T5E1 i pancerz o grubości ok. ośmiu cali (203mm).Zamierzano też zastosować w nim napęd benzynowo-elektryczny, opracowany wcze śniej dla czołgu ciężkiego T1E1 i średniego T23.Pierwotnie planowano zbudowanie 25 takich pojazdów w czasie nie dłuższym, niż 8-12 miesięcy (przeważnie taki czas wystarczał zaledwie na zbudowanie pojedynczego prototypu).
Armia nie zgodziła się na zastosowanie napędu elektrycznego i rekomendowała zbudowanie tylko trzech prototypów.
Po rocznych dyskusjach autoryzowano program budowy 5 prototypów, zakładając pogrubienie czołowego pancerza do 12-tu cali (305 mm) i wzrost masy maksymalnej do 95 ton.
Projekt zakładał budowę pojazdu bezwieżowego z armatą osadzoną w części przedniej o polu ostrzału +/- 10 stopni w płaszczyźnie poziomej i od -5 stopni do + 20 stopni w pionie.Załoga miała liczyć czterech ludzi, z których kierowca miał siedzieć po lewej stronie stronie armaty, zaś celowniczy po prawej.Stanowisko ładowniczego znajdowało się za kierowcą, zaś dowódcy - za celowniczym.Dowódca i kierowca do obserwacji okrężnej używali kopuł z sześcioma wizjerami ze szkła pancernego.Jedynym uzbrojeniem obronnym pojazdu miał być (nie licząc broni osobistej załogi) ciężki karabin maszynowy 12.7mm HB M2 zamontowany na obrotnicy szynowej wokól włazu dowódcy.Celowniczy do dyspozycji miał mieć dwa różne teleskopy i peryskop.
28-go marca 1945 roku (Ordnance Comitee Minutes - w skrócie OCM - 26898) zmieniono oficjalną nazwę z czołgu ciężkiego T28, na działo samobieżne T95.Stało się tak ze względu na to, ze pojazd nie pasował do definicji czołgu ciężkiego, który miał mieć wieżę i bogatsze uzbrojenie obronne.
Z powodu braku powierzchni produkcyjnej i wielkości produkcji wojennej (nie wspominając o problemach związanych z gabarytami i masą tych pojazdów), żadna firma nie chciała się podjąć budowy prototypów.W końcu - Pacific Car And Foundry Corporation rozpoczęła prace i w maju 1945 roku przedłożyła do akceptacji ogólny projekt pojazdu i produkcyjny projekt jarzma armaty i podwozia.
Pierwszy panczerz czołowy odlano 20 czerwca, a cały kadłub zespawano w sierpniu 1945.
Po zakończeniu drugiej wojny światowej liczbę zamówionych prototypów ograniczono z 5 do dwóch, z których pierwszy wysłano do Aberdeen Proving Grounds (Maryland) 21-go grudnia1945 roku, a drugi (10-go stycznia 1946) pojechał najpierw do Fort Knox (Kentucky), a póżniej na poligon wojsk inżynieryjnych w Yuma (Arizona), gdzie testowano z nim mosty pontonowe.
Zespół napędowy T28/T95 jest z grubsza taki sam, jak w czołgach średnich M26 Pershing.Silnik - ośmiocylindrowy, widlasty Ford GAF osiągał moc maksymalmą 500 koni mechanicznych przy 2600 obrotach na minutę.Zastosowano czteroprzełożeniową (trzy do przodu+wsteczny) skrzynię biegów "Torqmatic".By ograniczyć prędkość do ok. 8 mil na godzinę zastosowano planetarną przekładnię redukcyjną o przełożeniu 12,126 : 1.
Wielka masa pojazdu wymusiła zastosowanie bardzo oryginalnego układu jezdnego celem zredukowania maksymalnego nacisku na grunt.Składał się on z dwóch par gąsienic: wewnętrznych i zewnętrznych.Zewnetrzne można było demontować do transportu, bądz do jazdy po drogach betonowych (zewnetrzne zestawy holowano wtedy za pojazdem).Zastosowano w nich wózki o zawieszeniu HVSS (Horizontal Volute Spring Suspension); cztery wózki na gąsienicę.Zewnetrzne zestawy wyposażono w boczny pancerz o grubości czterech cali (101,6 mm).
Demontarz zawnętrznych zestawów zajął niedoświadczonej załodze (robili to po raz pierwszy korzystając jedynie z pisemnej instrukcji) cztery godziny.Podobna ilość czasu zajął powtórny montaż.Za trzecią próbą udało się czas ten ograniczyć do dwóch i pół godziny.
Problemy z nazwa pojazdu trwały dalej.Czołgi ciężkie miały mieć wieże.Działa samobieżne miały być z definicji bardzo mobilne i lekko opancerzone.OCM 30758 zaproponował utworzenie całkiem nowej kategorii - czołgów superciężkich, w której to otrzymał numer T28.
Testy w Aberdeen Proving Ground potrwały do jesieni 1947 roku, przede wszystkim celem zebrania danych o trwałości podzespołów w pojazdach tej masy.W sumie 1 prototyp przejechał 541 mil, z czego 128 po drogach betonowych i 413 mil po szutrze.Przebieg rósł bardzo powoli ze względu na niską predkość marszową, wynoszącą pięć do sześciu mil na godzinę.
Zgodnie z oficjalnymi danymi oba prototypy zostały zezłomowane - jeden miał spłonąć w czasie prób, zaś drugi miał zostać zezłomowany w czasie wojny koreańskiej.Jednak w 1974 odnależiono jeden egzemplarz na strzelnicy Fortu Belvoir (Virginia).Nie miał on jednak zewnetrznych gąsienic.Ku radości historyków i pasjonatów brakujące egzemplarze (i to pochodzące od drugiego prototypu) znaleziono w Fort Knox, gdzie w Patton Museum można T28 oglądać w ekspozycji plenerowej.

Dane techniczne:

Długość całkowita - 1112 cm
Szerokość - bez zewnętrznej pary gąsienic - 315cm
- całkowita - 455.5cm
Wysokość całkowita - 285.5cm
Prześwit - 49.5cm
Masa - bojowa - 190000 funtów - 95 ton (US) - ponad 86 ton metrycznych
- bez zewnętrznej pary gąsienic - 131.000 funtów - 65.5 tony (US) - 59.420 tony metrycznej
Nacisk na grunt - 16.2 psi - 1.139 kilograma na centymetr kwadratowy
Pancerz - tarcza jarzma armaty - 292mm
- górna część pancerza czołowego - 305mm
- dolna część pancerza czołowego - 133mm
- górna część płyty bocznej - 64mm
- dolna część płyty bocznej - 152mm (łącznie z panczerzem zewnętrznych gąsienic)
- strop - 38mm
- podłoga - 25mm
Uzbrojenie - 105mm armata T5E1 w jarzmie T40, lufa o długości 65 kalibrów
- szybkostrzelność - 4 strzały na minutę
- zapas amunicji - 62 pociski (amunicja dwudzielna)
- 1 12.7mm kababin maszynowy HB M2 z zapasem amunicji 660 nabojów
- broń osobista załogi - 1 pistolet maszynowy 12.7mm M3 z zapasem amunicji 180 nabojów
- 3 karabinki 7.62mm M2 z zapasem amunicji 225 nabojów
- 12 granatów ręcznych
Przyrządy optyczne - celowniczy - teleskop T139, panoramiczny teleskop T141, peryskop M10E3
- dowódca - kopuła z sześcioma wizjerami, peryskop M15
- kierowca - kopuła z sześcioma wizjerami, peryskop M13
Radio - SCR 508, AN/VRC 3
Interkom - cztery stacje wewnętrzne
Silnik - ośmiocylindrowy widlasty (60 stopni) Ford GAF chłodzony cieczą
- moc maksymalna - 500 koni mechanicznych przy 2600 obrotach na minutę
- zapas paliwa - 400 galonów - 1514 litrów paliwa 80-cio oktanowego
- objętość oleju - 32 kwarty - 30 litrów
Wstępna przekładnia - planetarna = 1.377:1
Skrzynia przekładniowa - Torqmatic - 3 do przodu + wsteczny
Finalna przekładnia redukcyjna - planetarna - 12.126:1
Układ kierowniczy - kontrolowany dyferencjał
Zawieszenia - HVSS (Horizontal Volute Spring Suspension)
Gąsienice - 102 ogniwa w każdej - łącznie 408 ogniw
Instalacja elektryczna - dwunapięciowa - 12V i 24V prądu stałego
Generator - 150 A
Prędkość maksymalna na drodze betonowej - 8 mil na godzinę - 12.8 kilometra na godzinę
Maksymalne nachylenie terenu - 60%
Zdolność przekraczania rowów - 289.5 cm
Zdolność pokonywania przeszkód pionowych - 61 cm
Zdolność pokonywania preszkód wodnych - 119 cm
Minimalny promień skrętu - 2438 cm
Zasięg maksymalny po drogach - ok. 161 km

Pierwszy prototyp (numer rejestracyjny 40226809)
Źródło: R.P.Hunnicutt - Firepower - A History of the American Heavy Tank - Presidio Press, 1988

Drugi prototyp (40226810)
Źródło: R.P.Hunnicutt - Firepower - A History of the American Heavy Tank - Presidio Press, 1988

T95 (wowczas) holuje zewnętrzną pare gąsienic.Za nimi widać dwóch członków załogi używajacych liny do hamowania ich w czasie zatrzymywania się.
Źródło: R.P.Hunnicutt - Firepower - A History of the American Heavy Tank - Presidio Press, 1988

Pierwszy prototyp
Źródło: R.P.Hunnicutt - Firepower - A History of the American Heavy Tank - Presidio Press, 1988

Stanowisko celowniczego i (dolne zdjęcie) jarzmo armaty T5E1
Źródło: R.P.Hunnicutt - Firepower - A History of the American Heavy Tank - Presidio Press, 1988

Zamek armaty T5E1
Źródło: R.P.Hunnicutt - Firepower - A History of the American Heavy Tank - Presidio Press, 1988

Bibliografia:
R.P.Hunnicutt - Firepower - A History of the American Heavy Tank - Presidio Press, 1988
Chamberlain / Ellis - British and American Tanks of World War II - Arco Publishing, 1969
Characteristics Sheet - Detroit Arsenal R&D Division - November, 1948
Publication A 35309 A, 105mm GMC T95 - Aberdeen Proving Ground, April, 1946

Sprawcy Holocaustu

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sun, 31 Mar 2013 08:35:00 +0000

Wielu z nas zastanawia się, co skłoniło Niemców do zabijania. Zadajmy sobie pytanie czy O Holocaust winimy tylko grupę rządzacą? Dlaczego tak wielu Niemców wzieło udział w Zagładzie?
Jest dużo publikacji o samej istocie Holocaustu, ale niewiele wiadomo o sprawcach. Kim byli? Nieznane pozostaja szczegóły ich działania, okoliczności, w jakich funkcjonowali, motywy. Aby zrozumiec istotę Zagłady należy przyjrzec się sprawcą. Niektórzy z nich, czy to z racji, przynaleznosci do partii hitlerowskiej, czy z racji swoich ideologicznych przekonań byli nazistami. Niektórzy z nich jednak nie mieszcza się w tej kategorii, ale łączy ich jedno-zabijanie ludzi. Pamiętajmy jak wpłynął na ich działanie antysemityzm.

Jest kilka stereotypowych wyjasnien Holocaustu:

- sprawcy zostali zmuszeni do popełnienia zbrodni. W obliczu grożącej im kary nie mieli wyboru, musieli spełniać rozkazy przełożonych, gdyż niesubordynacja była karana. Czyli wystarczyłoby ratować siebie -strzelać do innych? Nic bardziej mylnego. Całe okrucieństwo do ofiar Holocaustu miało charakter dobrowolny, co oznacza, że wszyscy, którzy brali udział w zabijaniu przejawiali inicjatywę. Niemcy mogli odmówic mordowania. Wiem, wydaje się to niedorzeczne, ale w całej historii Holocaustu żaden Niemiec, SS-man, czy ktokolwiek inny nie został zesłany do obozu koncentracyjnego, ukarany w sposób bolesny, za to, że odmówił mordowania. Mogli ubiegac się o przeniesienie z ludobójczych jednostek. Przeciez wiadomo, że Himmler bardzo dbał o stan psychiczny swoich żołnierzy. Członek Batalionu Policji zeznał, że co miesiąc mówiono im, że zgodnie z rozkazem Himmlera, nikt nie ma prawa rozkazać im, by zabijali. Żaden rozkaz nie zawierał szczegółowych instrukcji dotyczacych maltretowania i upakarzania ofiar. Nigdzie nie było napisane, że zaleca się obcinanie bród, bicie pałkami, rzucanie w grupe Żydów jabłkami i zabijanie każdego, który został trafiony. Pytano się ludzi przed akcją, czy ktoś nie czuje się na siłach, by brać udział w egzekucji. Jeżeli odpowiedz była pozytywna przydzielano inne obowiązki. Decyzja taka wcale nie musiała być oznaką słabości. Mogła być sprawą smaku, ale napewno nie wynikała z zasad etyki. Z reguły nie brakowało ochotników.

- ślepi wykonawcy rozkazów. Sprawcy byli aż pod takim "urokiem" swojego wodza? Czy skłonność człowieka do posłuszeństwa wobec władzy mogła przyczynić się do przytępienia wrażliwości?
Nie. W istocie Niemcy wszystkich stopni, nawet najbardziej gorliwi, odmawiali wykonania rozkazów. Generałowie, którzy uczestniczyli w eksterminacji sowieckich Żydów, spiskowali przeciwko Hitlerowi. Żołnierze Wehrmachtu uczestniczyli z własnej woli w mordowaniu nie mając w tym względzie rozkazów albo nie wykonując rozkazów, by tego nie robili. Ludzie z batalionów policji nie podporządkowali się rozkazowi swojego wodza /Himmler/, by nie okazywac Żydom okrucieństwa.

-sprawcy zostali poddani ogromnej presji psychospołecznej narzuconej każdemu z nich przez współtowarzyszy. Przykładem może być personel obozów koncentracyjnych, który bił więźniów tylko w obecności innych Niemców, ale... Przekonanie, iż presja otoczenia, a przede wszystkim towarzyszy, mogła skłonić pojedyńczych Niemców do działań, którym się sprzeciwiali lub brzydzili, odnosi się to tylko do nielicznej grupki osób spośród załogi obozów, ale i tu musiał zaistnieć jakiś impuls, który wyzwolił cząstkę człowieczeństwa w potencjalnym zbrodniarzu. Takim przykładem może być postać Gerharda Palitzscha- powszechnie uważanego za jednego z największych zbrodniarzy w historii obozu oświęcimskiego. W okresie, w którym pełnił służbę w Auschwitz własnoręcznie dokonywał egzekucji więźniów pod ścianą śmierci, a było ich na tyle dużo, że zasłużył na miano bestii i postrachu więźniów. Po śmierci żony i przeniesieniu do Brzezinki nastąpiła za sprawą Katji Singer jego metamorfoza. Znana ze swojej nieprzeciętnej Katjia urody sprawiła, że Gerhard Palitzsch zmienił swoje nastawienie do więźniów, mało tego próbował ucieczki z piękną słowacką żydówką. Wydany przez kapo, aresztowany przez Politischeabteilung, czyli obozową komórkę Gestapo. Po dwutygodniowym śledztwie zdegradowany skończył na froncie wschodnim. Faktem, więc jest, że gdyby Niemcy nie pochwalali masowych zbrodni wówczas presja środowiska nie zmuszałaby ich do zabijania wbrew ich woli, ale umocniłaby ich postanowienie powstrzymania się od zabijania.

- postrzeganie sprawców jako przedstawicieli drobnomieszczaństwa, bądź bezdusznych technokratów, dbających wyłącznie o swój interes/awans, lub wzbogacenie sie/, którzy całkowicie ignorują swoje ofiary. Przykładem są urzędnicy w Berlinie jak i personel obozów koncentracyjnych. Nawet to wyjaśnienie jest fałszywe. Wyjaśnienie to stworzono na użytek działań podejmowanych przez Niemców zajmujacych wysokie stanowiska. Natomiast, jeśli chodzi o szeregowych żołnierzy za przykład mogą posłużyc bataliony
policji. Większość ludzi z batalionów nie robiła żadnej kariery wymagajacej wsparcia przez udział w zbrodniach. Nie ubiegali się o awanse, ponieważ nie miały dla nich żadnego znaczenia przeważnie byli to żołnierze starsi, którzy mieli wrócić wkrótce do życia w swym środowisku jako przedstawiciele średnich, niższych warst społecznych. Coż, więc było powodem takiego, a nie innego zachowania- ojców, mężów, nierzadko dziadków- przysłowiowy "owczy pęd" czy też może zanik wszelkich norm moralnych?

-sprawcy nigdy nie zrozumieli, że angażują sie w działalność, która doprowadziła do eksterminacji milionów istnień ludzkich. Nie pojmowali, że ich "drobne wykroczenia" są w istocie częścią globalnego programu Zagłady. Jezeli nawet to zrozumieli, kierowali odpowiedzialność za nie na innych. Dotyczy to zarówno Niemców, którzy strzelali do ofiar jak i tych, którzy wydawali rozkazy zza biurka. Tysiące Niemców aż za dobrze rozumieli, co robią. Chętnych do mordowania było wielu. Za wielu tych, którzy próbowali chociażby jak, zrobić cokolwiek by w imię człowieczeństwa dostrzeć istotę ludzką w drugim i uwolnić ją od cierpienia było zbyt mało, aby pokusić się o twierdzenie, że w tych takich ciężkich czasach mogło istnieć pojęcie "dobry Niemiec".

Renault FT-17 Francuski protoplasta czołgów

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 30 Mar 2013 18:32:00 +0000

Krótko po bitwie pod Sommą, w której po raz pierwszy użyto bojowo czołgów (15 września 1916r.) francuski inżynier Luis Renault przedstawił projekt nowego czołgu Char Leger Renault FT Modelle 17. do uzbrojenia wprowadzono go w 1917r. W tamtych czasach była to konstrukcja rewelacyjna, a jej główne założenia konstrukcyjne: przedział kierowcy z przodu, po środku umieszczony przedział bojowy, przedział silnikowy z tylu pojazdu oraz obracana wieża w zakresie 3600 są powielane do dziś.
Podstawowym uzbrojeniem czołgu nazwanym Char canon była armata Puteaux S.A. model 1917 kal. 37mm. Odmianą była wersja Char mitrailleuse uzbrojona w karabin maszynowy Hotchkiss wz.14 kal. 8mm. Inną odmianą czołgu był Char signal Renault TSF przeznaczona do łączności poprzez zastąpienie wieży prostokątna nadbudową, w której mieściła się radiostacja. Zbudowano zaledwie 200 szt. Kolejna wersja to Renault FT75 RS, którą wyposażono w krótkolufową armatę kal.75mm Blockhaus Schneider.
Czołg był powolny, ale o dobrych właściwościach terenowych i był przeznaczony do działania w szykach piechoty
Po I W.Ś był na uzbrojeniu niemal wszystkich europejskich armii. Podczas jego eksploatacji dokonywano różnych modyfikacji i ulepszeń. Stał się wzorem dla kilku innych konstrukcji np: włoski Fiat 3000 czy sowiecki Russkij Reno.
Pomimo, że był już kompletnie przestarzały walczył na początku II W.Ś w kampanii wrześniowej w 1939r. oraz we Francji w 1940r i na Bałkanach. W dalszym toku jej trwania był również wykorzystywany przez Niemców w siłach policyjnych.

Dane techniczne:

Załoga: 2 (kierowca i dowódca)
Długość całkowita: 5m
Wysokość: 2,14m
Szerokość: 1,74m
Opancerzenie: 6-22mm
Masa: 6,7t (z działkiem) 6,5 (z karabinem)
Prędkość: 7,78km/h
Uzbrojenie: armata kal. 37mm Puteaux S.A. wz.1918 lub karabin maszynowy kal. 7,92
Hotchkiss wz.25
Napęd: Silnik Renault, gaźnikowy, 4-suwowy, 4-cylindrowy, chłodzony cieczą o mocy
39KM
Zasięg: ?

Opracowano na podstawie:
1.A. Jońca, R.Szubański, J.Tarczyński ?Wrzesień 1939 Pojazdy Wojska Polskiego?, wyd.WKŁ, Warszawa 1990 r.
2.http://www.2rp.pl/tomek/r17.htm
3.http://www.netzwelt.de/lexikon/Bild:3c15011u.jpg.html#filehistory
4.http://www.chars-francais.net/images/archives/ft17_8mm/ft17-1_074.jpg

Leopard 2 – współczesny czołg podstawowy

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 30 Mar 2013 14:33:00 +0000

Pod koniec lat sześćdziesiątych XX wieku prowadzono wspólne niemiecko-amerykańskie prace nad konstrukcją nowego czołgu podstawowego. Niemcy swój projekt nazwali KPz-70, Amerykanie MBT-70. Nowa konstrukcja wyróżniała się nowatorskimi założeniami nie spotykanymi w dotychczas używanych czołgach, jednak rosnące koszty i coraz większe różnice opinii specjalistów z obu krajów co do dalszego kierunku rozwoju spowodowały, że na początku lat siedemdziesiątych ub. wieku wspólne prace przerwano. Każde z państw postanowiło pójść własna drogą. Niemcy skonstruowali czołg Leopard 2, Amerykanie M1 Abrams.
Pierwsze egzemplarze weszły na uzbrojenie w 1979r. Jest to pierwszy czołg III generacji. Charakteryzuje go silne opancerzenie, doskonała manewrowość i silne uzbrojenie. Wyposażony jest w przyrządy pozwalające działać w każdych warunkach atmosferycznych zarówno w dzień jak i w nocy.
Najbardziej znaną wersją jest wersja A4. W chwili obecnej zastępowana wersjami: A5 i A6

Odmiany Leoparda 2:

Leopard 2 A1 - pierwsza wersja produkcyjna (brak termowizyjnych przyrządów obserwacyjno-celowniczych).
Leopard 2A2 - druga seria produkcyjna (uzupełniona w termowizyjne przyrządy obserwacyjno-celownicze).
Leopard 2 A3 - niemal identyczna z wersją A3. Zmiany głównie w wyposażeniu.
Leopard 2 A4 - dokonano zmian w SKO (System Kierowania Ogniem), układzie wydechowym i wyposażeniu radiowym.
Leopard 2 A5 (inne oznaczenia: Leopard 2 Stufe II, KWS II, Improved) - dodatkowy przedni i boczny pancerz wieży
Leopard 2 A6 - uzbrojone w armatę o dłuższej lufie L/55
Pz-87 - budowany na licencji w Szwajcarii.
Strv 122 - oznaczenie Leopardów używanych w Szwecji.

Pojazdy zbudowane w oparciu o konstrukcję Leoparda 2:

Panzerhaubitze 2000 (PzH 2000) ? samobieżna haubica kalibru 155mm.
Bergepanzer Buffel (Bawół) ? wóz zabezpieczenia technicznego.
Wóz do nauki jazdy, na którym zamiast wieży zamontowano nieruchomą kabinę instruktora

Leopard 2 jest używany w Niemczech, Hiszpanii, Polsce, Szwajcarii, Szwecji.

Dane techniczne (Leopard 2 A4):

Załoga: 4
Długość całkowita: 9.61m
Wysokość: 2,76m
Szerokość: 3,70m
Masa: 55,15t
Prędkość: 72km/h (do przodu), 31km/h (do tyłu)
Uzbrojenie: 120mm armata gładkolufowa (Rh-120) + 2 x 7,62 karabin maszynowy
Napęd: MTU Mb 873 Ka 501 turbo, 12-cyl. 1500KM
Zasięg: 550km (drogi), 240km (teren)

Opracowano na podstawie:
1.Dariusz Użycki, Tomasz Begier, Stanisław Sobala ?Współczesne gąsienicowe wozy bojowe?, wyd. Lampart, Warszawa 1996
2.Dariusz Użycki, Igor Witkowski ?Czołg Leopard 2?, zeszyt nr1 z serii ?Przegląd uzbrojenia?, wyd. Lampart, Warszawa 1997
3. www.fas.org

Merkava – izraelski czołg podstawowy

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 30 Mar 2013 14:15:00 +0000

Izrael niemal od początku swojego powstania prowadził wojny z sąsiadami. Będąc małym państwem o niewielkich zasobach ludności, w który zarówno mężczyźni jak i kobiety powoływani są do armii, na plan pierwszy wysunęło się ograniczenie strat wśród własnych żołnierzy. Szczególnie dotyczyło to broni pancernej, która odgrywała zasadniczą rolę w prowadzonych przez ten kraj konfliktach.
Konflikt pod koniec lat 60-tych ub. Wieku i brak możliwości zakupu nowoczesnych czołgów ze względu na nałożone embargo, które zastąpiłyby wysłużone Shermany i M-48, wymusił na Izraelu samodzielne opracowanie nowego czołgu. Tuż po wojnie w 1967 r. powołano specjalny zespół projektantów, na którego czele stanął gen. Israel Tal. Zespół rozpoczął pracę w 1970 r. W 1974r. pierwszy prototyp gotów był do badań. W 1977r. po raz pierwszy ujawniono światu jego nazwę: Merkava (co w języku staro hebrajskim oznaczało rydwan bojowy) zaś w rok później rozpoczęły się jej dostawy dla armii.
Merkava jest czołgiem na wskroś nietypowym i nowatorskim. Silnik umieszczono z przodu co dodatkowo chroni załogę przed skutkami trafienia w przód pojazdu. Zawieszenie składa się z wahaczy oraz spiralnych stalowych sprężyn, co jest dzisiaj rzadko spotykanym rozwiązaniem.
Ukształtowanie pancerza, a szczególnie wieży powoduje wysoka odporność na trafienia, a co za tym idzie dużą szansę przeżycia załogi ( podczas wszystkich walk jakie prowadził Izrael od czasu wprowadzenia Merkavy do służby, ani jedna załoga służąca na tych czołgach nie została zabita (!)). Konstrukcja czołgu jest typu modułowego, tzn., że w każdej chwili można wymienić uszkodzony element lub zastąpić go nowocześniejszym.
Zupełnie niespotykanym w innych czołgach elementem jest umieszczony z tyłu przedział desantowy dla kilku żołnierzy służący również jako droga ewakuacji dla załogi i ułatwiający załadunek amunicji.
Czołg nie jest tak mobilny jak czołgi zachodnie ani tak uzbrojony (oprócz najnowszej wersji Mk4.), jednak jest najlepiej przystosowanym czołgiem do tamtejszych warunków klimatycznych, oraz najlepiej uzbrojonym spośród używanych w tym rejonie świata czołgów.

Odmiany Merkavy:
Mk 1
Mk 2 A,B,C,D ? rozwinięcie wersji Mk1 z lepszym pancerzem. Uzbrojona w armatę kal. 105mm
Mk 3 ? lepiej opancerzona i uzbrojona w armatę kal. 120mm
Mk 4- (nazwa nieoficjalna) modernizowane wozy wersji Mk2 do standardu Mk3

Dane techniczne (Merkava Mk2)

Załoga: 4
Długość całkowita: 8,63m
Wysokość: 2,46m
Szerokość: 3,7m (bez osłon)
Opancerzenie: aktywny
Masa: 60t
Prędkość: 55km/h
Uzbrojenie: armata 105mm (M68), 2 x 7,62 KM, moździerz kal. 60mm
Napęd: TCM AVDS-1790-6A, diesel turbo, 12-cylindrowy, chłodzony powietrzem,
o mocy 908KM
Zasięg: 500km

Opracowano na podstawie:
1.Dariusz Użycki, Tomasz Begier, Stanisław Sobala "Współczesne gąsienicowe wozy bojowe", wyd. Lampart, Warszawa 1996
2.Igor Witkowski "Czołgi?94" , wyd. WIS, Warszawa 1994
3.www.israeli-weapons.com
4.http://www.army-technology.com/projects/merkava4/merkava44.html
5.http://bluenet.w.interia.pl/militaria/czolgi/merkava/merkava.html

Odpowiedź na “Staliny" - amerykańskie czołgi ciężkie programu T43/M103

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 30 Mar 2013 13:40:00 +0000

Gdy wybrzmiały ostatnie strzały Drugiej Wojny Światowej wojska pancerne armii Stanów Zjednoczonych pozostały w praktyce bez czołgu ciężkiego.M26 Pershing swoimi właściwościami bojowymi i masą bardziej pasował do kategorii czołgów średnich (do której wkrótce trafił).Już 19 stycznia 1946 roku War Department Equipment Review Board kierowany przez generała Josepha W. Stilwella (zwana czasami Komisją Stilwella) nakreślił w swoim raporcie zapotrzebowanie powojennej US Army na uzbrojenie. Wyznaczono porządane kierunki prac rozwojowych dla czołgów lekkich, średnich i ciężkich, całkowicie rezygnując z planowanej wcześniej kategorii superciężkiej. Zaniechano również rozwijania całej klasy niszczycieli czołgów, zgadzając się z opinią Szkoły Broni Pancernej, że do zwalczania czołgów najlepiej nadaje się inny czołg, zaś w walce takiej większe szanse na zwycięstwo ma pojazd lepiej opancerzony i uzbrojony w potężniejszą armatę, a najlepiej - czołg ciężki.
W roku 1948 sytuacja geopolityczna wyglądała już na tyle inaczej inaczej, niż dwa lata wcześniej, że uznano za stosowne wprowadzenie pewnych zmian do powyższej rekomendacji.Przede wszystkim zalecono przyspieszenie prac nad czołgiem ciężkim, zdolnym do przeciwstawienia się sowieckim kolosom IS-3.
Ze wszystkich prototypowych czołgów ciężkich testowanych w tym czasie w Aberdeen Proving Ground i Fort Knox najbardziej obiecujący wydawał się projekt T34 uzbrojony w armatę 120mm.
Był on jednak zbyt ciężki - aż o 10 ton przekraczał dopuszczalną masę nowego czołgu ciężkiego określoną w raporcie Stilwella na maksymalnie 60 ton!
Prace studyjne przeprowadzone w Detroit Tank Arsenal wykazały, ze konstrukcja ta rokuje nadzieje obniżenia masy. Skrócenie kadłuba, zastosowanie bardziej nachylonego pancerza i instalacja lżejszej armaty tego samego kalibru pozwoliłaby na zmniejszenie masy do rzędu 58-60 ton.
Ordnance Committee Minutes (OCM) 32530 z 1-go grudnia 1948 roku nakreślił wymagania stawiane nowemu czołgowi ciężkiemu, przyznając mu nazwę T43.
Pierścień wieży nowego czołgu miał mieć średnicę 80-ciu cali, jak w czołgu T34.Jednak w stosunku do pojazdu bazowego, załoga nowego czołgu miała być mniejsza o dwóch żołnierzy - pomocnika kierowcy oraz jednego z ładowniczych i składać się z 4 ludzi - dowódcy, celowniczego, ładowniczego i kierowcy.
Wysoki nacisk na grunt zmniejszono przez permanentną instalację poszerzaczy gąsienic (do 28 cali, a w dalszych planach - instalację zupełnie nowych, szerszych ogniw o takich wymiarach), które zmniejszyły tą bardzo ważną dla zdolności manewrowych czołgu wartość do 11,6 psi (0,815 kilograma na centymetr kwadratowy).
Planowano zastosować 12-to cylindrowy, chłodzony powietrzem, silnik widlasty Continental AV-1790, który uzyskiwał moc 810 KM przy 2800 obrotach na minutę. Rozważano możliwość instalacji jego wersji turbodoładowanej (1040 KM), którą ostatecznie odrzucono, jako, że wymagałaby opracowania nowego bloku transmisyjnego (CD-850 nie był w stanie współpracować z silnikiem o tak dużej mocy i momencie obrotowym).
Lżejsza armata 120 mm miała zostać zainstalowana w nowym jarzmie zespolonym T140 wraz z pojedynczym karabinem maszynowym kalibru 12,7 mm. Oryginalna specyfikacja tego jarzma zakładała trzycylindrowy system oporopowrotników. Wstępnie planowano też instalację dodatkowego uzbrojenia obronnego w formie dwóch zdalnie sterowanych karabinów maszynowych kalibru 7,62 mm zamontowanych w symetrycznych “bąblach" na burtach wieży. Tradycyjny dla czołgów amerykańskich, przeciwlotniczy karabin maszynowy 12,7mm miał być zainstalowany obok luku dowódcy.
Jeden ładowniczy załodze sprawiał, że niezbędny wydawał się projektantom system mechanicznego dosyłacza.
Oba mechanizmy - obrotu wieży i elewacji armaty miały być napędzane, choć w założeniach nie sprecyzowano, czy miał być to napęd elektryczny, czy hydrauliczny.
System celowniczy miał składać się z dalmierza, peryskopu panoramicznego, teleskopu celowniczego oraz mechanicznego komputera balistycznego.
Opancerzenie miało być najgrubsze na płytach czołowych, które miały mieć grubość pięciu cali (127 mm) i być nachylone pod kątem 58 stopni oraz z przodu wieży ( 5 cali pod kątem 60 stopni).
Późniejsze prace projektowe w Detroit Tank Arsenal miały zmienić wygląd i parametry tego czołgu, ale miał on zachować przypisaną mu nazwę.

Badania nad balistyką pancerza dowiodły, że odlewane płyty czołowe o obrysie eliptycznym obniżą jego masę, zachowując zakładaną w projekcie odporność. Makiety zbudowano i zaprezentowano publicznie w grudniu 1949 roku.
Zmienioną charakterystykę opisano w Ordnance Committee Minutes 33333 z 24 kwietnia 1950 roku. Wraz z wprowadzeniem odlewanych pancerzy zwiększono średnicę pierścienia wieży do 85 cali (215,9 cm).Powiększono też załogę - do pięciu żołnierzy (dodano drugiego ładowniczego).Przewidziano też zmianę trzycylindrowego systemu oporopowrotowego, na koncentryczny, by zaoszczędzić nieco na masie i miejscu wewnątrz wieży. Oporopowrotniki koncentryczne były już w tym czasie z powodzeniem używane w czołgach lekkich i średnich. Dzięki temu można było uzbroić czołg w dwa karabiny maszynowe (oba kalibry byłyby dopuszczalne), po jednym z każdej strony armaty. Jednocześnie wyeliminowano z projektu celownik teleskopowy, peryskop panoramiczny i komputer balistyczny (głównym przyrządem celowniczym miał stać się dalmierz) oraz zewnętrzne, “bąblowe" karabiny maszynowe.
Dość optymistycznie zakładano, że masa czołgu zmaleje do ok. 55 ton.

7-go listopada 1950 roku zmienił się system nazewnictwa czołgów. Zrezygnowano z określania przynależności danego wozu do jednej z kategorii w zależności od jego masy, wprowadzając rozróżnienie na podstawie kalibru stosowanej w nich armaty. Od tego momentu “czołg ciężki T43" stał się “pełnogąsienicowym czołgiem uzbrojonym w armatę 120 mm T43" (OCM 33476).

Gdy w czerwcu 1950 roku wybuchła wojna koreańska i rozszerzenie konfliktu na resztę świata wydawało się bardzo realne, prace nad T43 nie wyszły poza etap makiety. W tym czasie Stany Zjednoczone dysponowały głównie nieco unowocześnionym sprzętem z Drugiej Wojny Światowej oraz niewielką ilością czołgów M46 Patton - będących w rzeczywistości zmodernizowanym czołgiem M26 Pershing. Zdecydowanie brakowało wozu mogącego stoczyć co najmniej równorzędny pojedynek z IS-3...
Była to sytuacja nieco zbliżona do tej z lat 1940-1941, gdy amerykańskie siły pancerne nie mogły się mierzyć z żadnym z potencjalnych wówczas przeciwników. W ramach pilnego programu kryzysowego (by nie nazwać tego co się działo paniką) w grudniu 1950 roku złożono w Chrysler Corporation zamówienie na 80 czołgów T43.Wkrótce potem powiększono je do 300 sztuk, które miały wejść w skład zarówno US Army, jak i Korpusu Piechoty Morskiej (USMC).W sumie więc zamówiono 306 egzemplarzy, wliczając sześć wozów prototypowych.

Pierwszy prototyp znalazł się w Aberdeen Proving Ground w czerwcu 1951 roku. Chrysler przejął produkcję tuż po ukończeniu budowy 3-go prototypu przez Detroit Tank Arsenal.
Chrysler wprowadził do projektu wiele zmian, które sprawiły, że konieczna stała się zmiana nazwy. Wozy zbudowane przez motoryzacyjnego molocha miały się zwać “pełnogąsienicowymi czołgami uzbrojonymi w armatę 120mm T43E1" (OCM 34359 z 17 lipca 1951 roku).
Pierwszy prototyp uzbrojono w 120 mm armatę T122, którą zastąpiono w czołgach następnych 120mm armatą T123.
Armata T122 dysponowała takimi samymi parametrami balistycznymi, jak wcześnniejsza T53.W armacie T123 zwiększono do 48000 psi ciśnienie wewnątrz komory (3374,73 kilogramów na centymetr kwadratowy) z 38000 psi wcześniejszych armat. Prędkość początkowa wystrzelonego z niej 50-cio funtowego pocisku przeciwpancernego wynosiła 1005,84 metrów na sekundę (3300 stóp na sekundę).Kształt łuski amunicji do armaty T123 nieco zmieniono, by nie można jej było przez nieuwagę użyć w armatach T122 i T53.
Jarzmo pozostało to samo (T140).Pozostawiono również nie zmieniony koncentryczny system oporopowrotowy. Wkótce jednak jarzmo przekonstruowano, gdyż koncentryczny oporopowrotnik w armacie o tak wysokiej energii okazał się zawodny.
Nowy system używał czterech niezbyt dużych cylindrów oporopowrotników, ważył tyle samo i zajmował podobną ilość miejsca, jak poprzedni. Nowe jarzmo otrzymało nazwę T154 (OCM 22834 z 10 lipca 1951) i zostało zatwierdzone do czołgów serii produkcyjnej.
Armata przystosowana do montowania w nowym jarzmie otrzymała nazwę T123 E1.Balistycznie nie różniła się niczym od poprzedniczki, otrzymała jednak możliwość szybkiej wymiany lufy.
Wozy prototypowe można dość łatwo zidentyfikować na zdjęciach dzięki starego typu kopułce dowódcy z pięcioma wizjerami i pojedynczym, stałym peryskopem. Identyczne montowano w czołgach M47.
Wozy z serii produkcyjnej otrzymały opracowaną przez Chryslera kopułkę dowódcy, identyczną jak instalowane we wczesnych egzemplarzach czołgów M48.Zainstalowano na niej stanowisko karabinu maszynowego 12,7 mm, które mogło być obsługiwane w wnętrza czołgu.
Kierowca w wozach prototypowych miał do dyspozycji trzy peryskopy typu T36.Egzemplarze seryjne otrzymały peryskopy T25, a od czołgu numer 5 (do numeru 60) stosowano peryskopy typu M26).Wczesne egzemplarze (zarówno prototypy, jak i pierwsze seryjne) miały odmienny (mniejszy) właz luku kierowcy. W trakcie budowy zmieniono go na nieco większy - identyczny , jak w czołgach M48A1.Wymusiło to zastosowanie peryskopów typu T36.Egzemplarze finalne otrzymały peryskopy kierowcy typu M27.
W obu wersjach w pokrywie luku kierowcy można było zainstalować obrotowy, nocny peryskop noktowizyjny T41 (później M24).
Wyróżniającą cechą wczesnych egzemplarzy była też trójkształtkowa osłona przednich lamp i trzystopniowa drabinka na burcie wieży, które zmieniono na osłony półkoliste, zaś drabinkę wyeliminowano.
Wentylator w egzemplarzach seryjnych przeniesiono ze stropu wieży do specjalnego gniazda w jej tylnej części. Odmiennie były też instalacje wydechowe grzejników przedziału bojowego.
W wersji seryjnej zmieniono również podporę transportową lufy. Oryginalnie była ona dwuramienna, zamocowana na płycie tylnego pancerza. Wzmocniono ją tworząc trójnóg, którego dodatkowe ramię zamocowano na płycie stropowej przedziału napędowego.
Produkcja 300 egzemplarzy czołgu T43E1 zapewniła zakładom Chryslera w Newark (w stanie Delaware) pracę w latach 1953 i 1954.
Na testy do Fort Knox wysłano egzemplarze: prototyp o numerze 6 i wóz seryjny numer 8.Potrwały one do października 1954 roku, w którym to czasie czołgi te przejechały łącznie 4367 mil (7028 km) i wystrzeliły 176 sztuk amunicji.
Testy te wykazały zupełną niekompatybilność systemów optycznych, celowniczych oraz wieży, ze standardami określonymi przez CONARC (Continental Army Command) tyczącymi osiągów i wytrzymałości, co sprawiło, że uznano czołg T43 za niezdatny do służby liniowej w US Army.
Odnotowano też poważne problemy z amunicją, której erratyczność w czasie strzelań praktycznie uniemożliwiła “wyzerowanie" przyrządów celowniczych. Problem w końcu rozwiązano przez instalację dodatkowego pierścienia uszczelniającego na pociskach i poprawiając kontrolę jakości w procesie produkcyjnym materiału miotającego.
Innym problemem była lokalizacja wylotu gazów spalinowych. Powodowało to rozgrzewanie dna nawisu wieży w położeniu bojowym oraz przenikanie tychże spalin do wnętrza przedziału bojowego, gdy wieża znajdowała się w położeniu marszowym.

Po odrzuceniu przez CONRAC wszystkie zbudowane czołgi T43E1 zakonserwowano w sierpniu 1955 roku w oczekiwaniu na zakończenie prac studyjnych nad niezbędnymi modyfikacjami.
W listopadzie Material Requirements Review Board (Komisja Wymagań Materiałowych Departamentu Obrony) zaproponowała wprowadzenie 98 zmian , by czołg spełnił wymagania stawiane przez CONARC, prócz instalacji nowej wieży i systemu kierowania ogniem. Te miały być poprawione na tyle, na ile jest to możliwe i praktycznie wykonalne. Propozycję tę przyjęto w lutym 1956 roku i czołg T43E1 został zestandaryzowany jako “pełnogąsienicowy czołg z armatą 120mm M103" (OCM 36177).

M103 uzbrojony był w zestandaryzowaną jako M58 armatę 120mm T123E1 w jarzmie zespolonym M89 (poprzednio T154) oraz dwa karabiny maszynowe 7,62 mm Browning M1919A4E1.Dowódca do obserwacji używał kopułki M4 (zestandaryzowana kopułka Chryslera, o której już wspominałem wyżej) na której zamontowano zdalnie sterowany karabin maszynowy 12,7 mm HB M2.
Zespół napędowy składał się z silnika AV 1790-5B (i kilku innych wersji: AV-1790-7, -7B, -7C i transmisji CD-850-4A (lub CD-850-4B) o dwóch zakresach przełożeń do przodu i jednym zakresie wstecznym. Jedyną modyfikacją, jaką wprowadzono, była instalacja “rozpraszaczy ciepła" pod nawisem wieży.

Po zestandaryzowaniu zatwierdzono przydział funduszy na przeprowadzenie niezbędnej przebudowy 74 z 80 zbudowanych dla US Army czołgów do standardu M103.Pozostałe sześć wozów pozostawiono w stanie oryginalnym - miały one wziąć udział w rozmaitych programach eksperymentalnych.
W styczniu roku 1958 czołgi M103 otrzymał 899-ty Batalion Pancerny stacjonujący w Niemczech. W maju tego samego roku pododdział ten przemianowano na Drugi Batalion Czołgów Ciężkich 33-go Pułku Pancernego. Etatowo różnił się on dość znacznie od typowego batalionu czołgów średnich - składał się z czterech kompanii, z których każda liczyła sobie sześć plutonów po trzy czołgi (plus jeden Jeep).Dawało to 18 czołgów M103 w kompanii, gdyż drużyna dowódcy została wyeliminowana Łącznie batalion miał więc na stanie 72 czołgi M103.
Były one lubiane przez załogi, gdyż ich zdolności trakcyjne umożliwiały towarzyszenie w boju i marszu lżejszym M48, a zapewniały wyższy poziom bezpieczeństwa. Również 120 milimetrowa armata znalazła wśród czołgistów wielu oddanych adoratorów. Niestety - duża masa czołgu i związane z tym obciążenie zespołu napędowego sprawiało, że należało go wymieniać i remontować po przejechaniu ok. 500 mil, co było bardzo nieekonomiczne. Inną dużą wadą było częste spadanie gąsienic w efekcie wysokiej awaryjności kół napinających (identycznych, jak w czołgach M48).

Jeszcze nim CONRAC nie przyjął do służby czołgów T43E1, gdy tylko stało się jasne, że mogą one nie spełnić stawianych im wymagań, Komitet d/s Uzbrojenia zaproponował rozpoczęcie programu gruntownego przeprojektowania i modernizacji konstrukcji tak, by spełniła ona normy. Planowano przebudowanie trzech prototypów, lecz nieco później ograniczono tę liczbę do dwóch. OCM 35247 z 22-go kwietnia 1954 roku zastrzegło dla nich nazwę “pełnogąsienicowego czołgu uzbrojonego w armatę 120 mm T43E2".
Pierwszy z nich dotarł do Aberdeen Proving Ground w lutym 1956 roku, zaś drugi pojechał do Fort Knox w czerwcu tego roku.
Główne zmiany w stosunku do poprzedników polegały na gruntownej przebudowie wieży i sytemu kierowania ogniem. Wieżę wyposażono w kosz, a stanowisko celowniczego przeniesiono mocno do przodu, po prawej stronie armaty.Hydrauliczny mechanizm obrotowy wieży zastąpiono elektrycznym. Prawy karabin maszynowy zastąpiono “łamanym" celownikiem teleskopowym, stanowiącym rezerwę dla głównych przyrządów celowniczych. Dowódca otrzymał nowy, stereoskopowy dalmierz (T52).Został on elektrycznie sprzężony z komputerem balistycznym celowniczego (T33) i wraz z nowym peryskopem (T44E1) stanowił całość nowego systemu.
Podczas próbnych strzelań w Aberdeen Proving Ground dostrzeżono gwałtownie postępującą erozję wokół otworów rozpraszacza podmuchu (nie mylić z hamulcem wylotowym - to dwie różne rzeczy).Nie działał on zbyt efektywnie, lecz służył dodatkowo jako pierścień blokujący cylinder przedmuchiwacza lufy. Zdecydowano o odcięciu samego rozpraszacza pozostawiając jego pierścień mocujący na miejscu. Eksperymentalny montaż hybrydy rozpraszacza podmuchu i hamulca wylotowego podobnego w kształcie do litery T nie przyniosło oczekiwanych efektów i finalnie rozpraszacz wyeliminowano.
Testy czołgów T43E2 wykazały, że spełnia on normy CONRAC i, że po wyeliminowaniu kilku drobnych niedociągnięć możliwe będzie zestandaryzowanie go na potrzeby US Army. W tym jednak okresie nie planowała już ona tworzenia nowych jednostek czołgów ciężkich, niemniej typ ten zastrzeżono jako gotowy projekt na przyszłość, gdyby wozy bojowe tej klasy stały się znów potrzebne.

Korpus Piechoty Morskiej zdecydował o przebudowie 219 ze swoich 220 czołgów T43E1 do standardu E2.OCM 36540 z 13 czerwca 1957 roku przyznał im oficjalną nazwę M103A1.
Przebudowę zakończono w lipcu 1959 roku. Czołgi ciężkie przydzielono do wszystkich czwartych kompanii każdego z trzech batalionów pancernych piechoty morskiej. Znalazły się one także jednostkach rezerwy Korpusu.
Pomimo, że armia nie przebudowała swoich 74 M103, podjęła w lutym 1959 roku starania o wypożyczenie 72 czołgów M103A1 od Piechoty Morskiej, do czego doszło. Trafiły one do Niemiec, gdzie na krótko znalazły się na wyposażeniu kolejnego batalionu czołgów ciężkich.
Nieco wcześniej sztabowcy opracowywali nową doktrynę strukturalną amerykańskich dywizji, dostosowaną do walk zarówno na atomowym, jak konwencjonalnym polu walki, tzw. dywizji pentonimicznych (zwaną tak od studium
"Doctrinal and Organizational Concepts for Atomic-Nonatomic Army During the Period 1960-1970" - skrótowo zwanego PENTANA).Rezultat testów zdobytych przez izraelczyków w 1956 roku egipskich czołgów IS-3 doprowadził do demitologizacji zagrożenia z ich strony i w konsekwencji w opracowanym w grudniu tegoż roku projekcie ROCAD (Reorganization of Current Armored Division) zabrakło czołgów ciężkich. Nowa dywizja pancerna miała składać się łącznie z 360 czołgów - w tym 306 uzbrojonych w armaty 90 mm oraz 54 uzbrojonych w armaty 76 mm.
Wypożyczone M103A1 wróciły do USMC.
Europejska przygoda czołgów M103 wykazała dobitnie, że utrzymanie go w służbie wymaga wymiany zespołu napędowego na efektywniejszy. I tak, po wprowadzeniu do służby w armii czołgu M60, Korpus Piechoty Morskiej zainicjował program ewaluacyjny tyczący możliwości przystosowania jego jednostki napędowej do użycia w czołgach ciężkich. Jednocześnie postanowiono unowocześnić system kierowania ogniem.
Pomiędzy czerwcem, a październikiem 1961 roku wysłano do przebudowy trzy wozy M103A1, rezerwując dla nich nazwę M103A1E1.
Pierwszy z nich w marcu następnego roku wysłano na testy do Aberdeen Proving Ground. Drugi z prototypów trafił do Fort Knox , gdzie poddano go rygorystycznym badaniom przez Armored Board, zaś trzeci (ukończony w maju) pozostał w Detroit dla testów wytrzymałościowych i dla określenia minimum niezbędnych prac serwisowo-konserwacyjnych.
Najważniejszą ze zmian wprowadzonych w M103A1E1 było zainstalowanie zupełnie nowego zespołu napędowego, składającego się z 12-to cylindrowego, chłodzonego powietrzem, widlastego silnika diesela Continental AVDS-1790-2A oraz nowego bloku transmisyjnego typu cross-drive CD-850-6.Silnik osiągał moc maksymalną 750 KM przy 2400 obrotach na minutę.
Najważniejszym zyskiem związanym z zastosowaniem nowej jednostki napędowej, był prawie czterokrotny wzrost zasięgi - z ok. 80 mil do ok. 300 mil! Było to jednak możliwe w części dzięki powiększeniu zapasu paliwa do 440 galonów (z 280).
Przedział napędowy przebudowano dość znacznie. Przede wszystkim zainstalowano dość wydajną izolację termiczną, dzięki czemu zmniejszono emisję ciepła, a tym samym widzialność czołgu w podczerwieni. Wprowadzono między innymi schładzanie gazów spalinowych przez mieszanie ich z powietrzem chłodzącym. Wymusiło to jednak przeniesienie podpory transportowej lufy z tylnego pancerza na strop przedziału napędowego
Dowódca otrzymał nowy typ dalmierza - XM24, który później zestandaryzowano jako M24.Zastosowano w nim system metryczny, co było nowością. Komputer balistyczny M14E1 (później M14A1) umożliwił stosowanie amunicji HEAT.
W egzemplarzach prototypowych dla oszczędności w masie wozu wyeliminowano drugie i piąte kółka podtrzymujące gąsienice, po obu stronach. Eksperymentalnie zamontowano też aluminiowe koła jezdne i podtrzymujące stosowane w czołgach M60, co potwierdziło możliwość ich unifikacji.
W sierpniu 1962 roku postanowiono, że Red River Army Depot przebuduje 153 należące do Korpusu Piechoty Morskiej czołgi M103A1 (plus trzy już istniejące prototypy) do nowego standardu. W grudniu tego roku przyznano im nazwę “pełnogąsienicowych czołgów uzbrojonych w armatę 120mm M103A2".
W przebudowanych wozach zachowano wszystkie koła podtrzymujące.
26-go sierpnia 1963 roku Korpus Piechoty Morskiej oficjalnie określił czołgi M103A2 mianem swoich “podstawowych czołgów ciężkich".
W roku finansowym 1968 do standardu M103A2 przebudowano dodatkowe 52 wozy, co daje łączną liczbę 205 czołgów w tej klasie (niektóre źródła podają, że było ich 218).
W latach 1972-74 wycofano je z jednostek liniowych, zastępując stopniowo czołgami M60.

Na bazie czołgu M103 skonstruowano ciężki ciągnik ewakuacyjny M51.

Bibliografia:
Firepower - A History of the American Heavy Tank - R.P.Hunnicutt - Presidio Press, 1988
Modern Amrican Armor - Combat Vehicles of the United States Army Today - Steven J. Zaloga i Lt.-Col. James W. Loop - Arms And Armor Press, 1982
M103 Heavy Tank - AFV Weapons Profile #41 - Col. Robert J.Icks - Profile Publication, 1972
Standard Catalog Catalog of U.S. Military Vehicles - Second Edition" - David Doyle - Kruse Publicaton, 2003
U.S. Military Tracked Vehicles - Fred W. Crimson - Motorbooks International
Too Late For War: The U.S. Industrial Base and Tank Production 1950-1953 - Mark A.Olinger - “Armor", numer z maja/czerwca 1997 roku
Technical Manual TM9-2350-206-12; Tank, Combat, Full Tracked, 120 mm M103 (T43E1) - - War Department, 1958
Technical Manual TM9-2350-214-10; Tank, Combat, Full Tracked, 120 mm M103A1 (T43E2) - - War Department, 1960
Technical Manual TM-00590B-10/1; Tank, Combat, Full Tracked, 120 mm M103A2 - - Headquarters, U.S.Marine Corps, 1964
Notes on Materiel, Gun 120 mm, T122 - Watervillet Arsenal, 1951
Notes on Materiel, Gun 120 mm, T123 - Watervillet Arsenal, 1951
Notes on Materiel, Gun 120 mm, T123E1 - Watervillet Arsenal, 1952
Wymienione w treści numery Ordnance Committee Minutes

Dane techniczne:

Pierwszy prototyp T43:
załoga - 5
długość całkowita (z armatą do przodu) - 1139,44 cm (448,6 cala)
długość kadłuba - 699,26 cm (275,3 cala)
szerokość - 374,9 cm (147,6 cala)
wysokość (z kopułą dowódcy) - 321,82 cm (126.7 cala)
średnica pierścienia wieży - 215.9 cm (85 cali)
masa całkowita - ok. 54 431 kg (ok. 120000 funtów)
nacisk na grunt z 28-mio calowymi gąsienicami - 0.871 kilograma na centymetr kwadratowy
(12,4 psi)
pancerz:
- czołowy kadłuba - 102 mm (część dolna), 127 mm (część górna)
- boczny - 76 mm
- tylny - 25 mm (dół), 38 mm (góra)
- stropy - 25 mm
- podłogi - przód-38 mm,środek-25 mm, tył-13 mm
- pancerz jarzma armaty - 267 mm do 102 mm
- wieża - przód - 127 mm
- burty - 83-70 mm
- tył - 51 mm
- strop - 38 mm
Uzbrojenie - sześćdziesięciokalibrowa armata 120mm T122 w jarzmie zespolonym T140
- dwa karabiny maszynowe 12.7mm HB M2E1 w jarzmie zespolonym T140 z których jeden mógł być zastąpiony karabinem maszynowym 7,62mm M1919A4E1 lub T153
- jeden przeciwlotniczy karabin maszynowy 12.7mm HB M2 na stropie wieży
- jeden pistolet maszynowy załogi (11.43mm M3)
- jeden karabinek M2 z granatnikiem
zapas amunicji - 34 naboje 120mm
- 6800 nabojów 12.7mm
- 180 nabojów 11.43mm
- 5225 nabojów 7.62mm do k.m. M1919A4E1 jeśli był zamontowany
- 90 nabojów 7,62mm do karabinka M2
- 12 granatów ręcznych
optyka - celowniczy - dalmierz T42, peryskop T35
- dowódca - wizjery kopuły, peryskop T35
- kierowca - peryskopy T36
- pomocnik kierowcy - peryskop M13
zespół napędowy -
- silnik 12-to cylindrowy, widlasty (90 stopni), Continental AV-1790-5C o mocy maksymalnej 810 koni mechanicznych przy 2800 obrotach na minutę
- transmisja CD-850-4 z dwoma zakresami prze ożeń do przodu i jednym wstecznym
zawieszenie - siedem kół jezdnych z bandażami gumowymi po każdej ze stron, zawieszone na wałkach skrętnych
- sześć kół podtrzymujących po każdej ze stron
- gąsienice szerokości 28 cali (71.1cm) T96 lub T97
system elektryczny - prąd stały 24V
radiostacja - SCR 508 lub SCR 528, lub AN/GRC z serii 3 do 8
interkom - cztery stacje wewnątrz czołgu plus AN/VIA-1 na zewnątrz
prędkość maksymalna na drodze utwardzonej - 40,2 kilometra na godzinę (25 mil na godzinę)
zdolność przekraczania przeszkód pionowych - 66cm (27 cali)
maksymalna szerokość rowu - 228,6 cm (7,5 stopy)
maksymalna głębokość przeszkody wodnej - 121,92 cm (48 cali)
maksymalny kąt nachylenia gruntu - 60 procent
zasięg maksymalny po drogach utwardzonych - ok. 128,75 km (ok. 80 mil)

M103:
załoga - 5
długość całkowita (z armatą do przodu) - 1139,44 cm (448,6 cala)
długość kadłuba - 699,26 cm (275,3 cala)
szerokość - 374,9 cm (147,6 cala)
wysokość (z kopułą dowódcy) - 355,85 cm (140.1 cala)
średnica pierścienia wieży - 215.9 cm (85 cali)
masa całkowita - ok. 56 699 kg (ok. 125000 funtów)
nacisk na grunt z 28-mio calowymi gąsienicami - 0,906 kilograma na centymetr kwadratowy
(12,9 psi)
pancerz:
- czołowy kadłuba - 114 mm (część dolna), 127 mm (część górna)
- boczny - 51 mm (góra), 44 mm (dół)
- tylny - 25 mm (dół), 38 mm (góra)
- stropy - 25 mm
- podłogi - przód-38 mm, tył-32 mm
- pancerz jarzma armaty - 254 mm do 102 mm
- wieża - przód - 127 mm
- burty - 137-70 mm
- tył - 51 mm
- strop - 38 mm
Uzbrojenie - sześćdziesięciokalibrowa armata 120mm M58 (T123E1) w jarzmie zespolonym M89(T154)
- dwa karabiny maszynowe 7,62mm M1919A4E1 lub M37 w jarzmie zespolonym M89
- jeden przeciwlotniczy karabin maszynowy 12.7mm HB M2 na stropie wieży
- jeden pistolet maszynowy załogi (11.43mm M3A1)
- jeden karabinek M2 z granatnikiem
zapas amunicji - 33 naboje 120mm
- 900 nabojów 12.7mm
- 180 nabojów 11.43mm
- 8150 nabojów 7.62mm
- 90 nabojów 7,62mm do karabinka M2
- 8 granatów ręcznych
optyka - celowniczy - dalmierz M14, peryskop M20A1
- dowódca - wizjery kopuły, peryskopy M17
- kierowca - peryskopy T26 lub M27 plus peryskop nocny M24
- pomocnik kierowcy - peryskop M13
zespół napędowy -
- silnik 12-to cylindrowy, widlasty (90 stopni), Continental AV-1790-5B,AV- -1790-7, AV-1790-7B lub AV-1790-7C o mocy maksymalnej 810 koni mechanicznych przy 2800 obrotach na minutę
- transmisja CD-850-4A lub CD-850-4B z dwoma zakresami prze ożeń do przodu i jednym wstecznym
zawieszenie - siedem kół jezdnych z bandażami gumowymi po każdej ze stron, zawieszone na wałkach skrętnych
- sześć kół podtrzymujących po każdej ze stron
- gąsienice szerokości 28 cali (71.1cm) T96, T97, T97E1 lub T97E2
system elektryczny - prąd stały 24V
radiostacja - AN/GRC z serii 3 do 8 oraz czasami AN/ARC-3 lub AN/ARC-27 (radiostacja umożliwiająca komunikację z lotnictwem)
interkom - cztery stacje wewnątrz czołgu plus AN/VIA-1 na zewnątrz
prędkość maksymalna na drodze utwardzonej - 33,8 kilometra na godzinę (21 mil na godzinę)
zdolność przekraczania przeszkód pionowych - 91,44 cm (36 cali)
maksymalna szerokość rowu - 228,6 cm (7,5 stopy)
maksymalna głębokość przeszkody wodnej - 121,92 cm (48 cali)
maksymalny kąt nachylenia gruntu - 60 procent
zasięg maksymalny po drogach utwardzonych - ok. 128,75 km (ok. 80 mil)

M103A1:
załoga - 5
długość całkowita (z armatą do przodu) - 1139,44 cm (448,6 cala)
długość kadłuba - 699,26 cm (275,3 cala)
szerokość - 374,9 cm (147,6 cala)
wysokość (z kopułą dowódcy) - 355,85 cm (140.1 cala)
średnica pierścienia wieży - 215.9 cm (85 cali)
masa całkowita - ok. 56 699 kg (ok. 125000 funtów)
nacisk na grunt z 28-mio calowymi gąsienicami - 0,906 kilograma na centymetr kwadratowy
(12,9 psi)
pancerz:
- czołowy kadłuba - 114 mm (część dolna), 127 mm (część górna)
- boczny - 51 mm (góra), 44 mm (dół)
- tylny - 25 mm (dół), 38 mm (góra)
- stropy - 25 mm
- podłogi - przód-38 mm, tył-32 mm
- pancerz jarzma armaty - 254 mm do 102 mm
- wieża - przód - 127 mm
- burty - od 137mm do 70 mm
- tył - 51 mm
- strop - 38 mm
Uzbrojenie - sześćdziesięciokalibrowa armata 120mm M58 w jarzmie zespolonym M89A1
- jeden karabin maszynowy 7,62mm M37 w jarzmie zespolonym M89
- jeden przeciwlotniczy karabin maszynowy 12.7mm HB M2 na stropie wieży
- dwa pistolety maszynowe załogi (11.43mm M3A1)
zapas amunicji - 38 naboje 120mm
- 1000 nabojów 12.7mm
- 360 nabojów 11.43mm
- 5250 nabojów 7.62mm
- 8 granatów ręcznych
optyka - celowniczy - peryskop M29
- dowódca - 4 peryskopy M17, dalmierz M15
- kierowca - 3peryskopy M27 plus peryskop nocny M24
- pomocnik kierowcy - peryskop M13
zespół napędowy -
- silnik 12-to cylindrowy, widlasty (90 stopni), Continental AV-1790-5B,AV- -1790-7, AV-1790-7B lub AV-1790-7C o mocy maksymalnej 810 koni mechanicznych przy 2800 obrotach na minutę
- transmisja CD-850-4A lub CD-850-4B z dwoma zakresami prze ożeń do przodu i jednym wstecznym
zawieszenie - siedem kół jezdnych z bandażami gumowymi po każdej ze stron, zawieszone na wałkach skrętnych
- sześć kół podtrzymujących po każdej ze stron
- gąsienice szerokości 28 cali (71.1cm) T96, T97, T97E1 lub T97E2
system elektryczny - prąd stały 24V
radiostacja - AN/GRC z serii 3 do 8 lub AN/VRC-7 oraz czasami AN/ARC-3 lub AN/ARC-27 (radiostacja umożliwiająca komunikację z lotnictwem)
interkom - cztery stacje wewnątrz czołgu plus AN/VIA-1 na zewnątrz
prędkość maksymalna na drodze utwardzonej - 33.8 kilometra na godzinę (21 mil na godzinę)
zdolność przekraczania przeszkód pionowych - 91,44 cm (36 cali)
maksymalna szerokość rowu - 228,6 cm (7,5 stopy)
maksymalna głębokość przeszkody wodnej - 121,92 cm (48 cali)
maksymalny kąt nachylenia gruntu - 60 procent
zasięg maksymalny po drogach utwardzonych - ok. 128,75 km (ok. 80 mil)

M103A2:
załoga - 5
długość całkowita (z armatą do przodu) - 1123,19 cm (442,2 cala)
długość kadłuba - 699,26 cm (275,3 cala)
szerokość - 374,9 cm (147,6 cala)
wysokość (z kopułą dowódcy) - 355,85 cm (140.1 cala)
średnica pierścienia wieży - 215.9 cm (85 cali)
masa całkowita - ok. 58060 kg (ok. 128000 funtów)
nacisk na grunt z 28-mio calowymi gąsienicami - 0,928 kilograma na centymetr kwadratowy
(13,2psi)
pancerz:
- czołowy kadłuba - 114 mm (część dolna), 127 mm (część górna)
- boczny - 51 mm (góra), 44 mm (dół)
- tylny - 25 mm (dół), 38 mm (góra)
- stropy - 25 mm
- podłogi - przód-38 mm, tył-32 mm
- pancerz jarzma armaty - 254 mm do 102 mm
- wieża - przód - 127 mm
- burty - od 137mm do 70 mm
- tył - 51 mm
- strop - 38 mm
Uzbrojenie - sześćdziesięciokalibrowa armata 120mm M58 w jarzmie zespolonym M89A1
- jeden karabin maszynowy 7,62mm M37 w jarzmie zespolonym M89A1
- jeden przeciwlotniczy karabin maszynowy 12.7mm HB M2 na stropie wieży
- dwa pistolety maszynowe załogi (11.43mm M3A1)
zapas amunicji - 38 naboje 120mm
- 1000 nabojów 12.7mm
- 360 nabojów 11.43mm
- 5250 nabojów 7.62mm
- 8 granatów ręcznych
optyka - celowniczy - peryskop M29, miał do dyspozycji komputer balistyczny M14A1
- dowódca - 4 peryskopy M17, dalmierz M24
- kierowca - 3 peryskopy M27 plus peryskop nocny M24
- pomocnik kierowcy - peryskop M13
zespół napędowy -
- silnik dieslowski 12-to cylindrowy, widlasty (90 stopni), Continental AVDS- - 1790-2A o mocy maksymalnej 750 koni mechanicznych przy 2400 obrotach na minutę
- transmisja CD-850-6 lub CD-850-6A z dwoma zakresami prze ożeń do przodu i jednym wstecznym
zawieszenie - siedem kół jezdnych z bandażami gumowymi po każdej ze stron, zawieszone na wałkach skrętnych
- sześć kół podtrzymujących po każdej ze stron
- gąsienice T107
system elektryczny - prąd stały 24V
radiostacja - AN/GRC z serii 3 do 8 oraz czasami AN/ARC-3 lub AN/ARC-27 (radiostacja umożliwiająca komunikację z lotnictwem)
interkom - cztery stacje wewnątrz czołgu plus AN/VIA-1 na zewnątrz
prędkość maksymalna na drodze utwardzonej - 37 kilometrów na godzinę (21 mil na godzinę)
zdolność przekraczania przeszkód pionowych - 91,44 cm (36 cali)
maksymalna szerokość rowu - 259 cm (8,5 stopy)
maksymalna głębokość przeszkody wodnej - 121,92 cm (48 cali)
maksymalny kąt nachylenia gruntu - 60 procent
zasięg maksymalny po drogach utwardzonych - ok. 483 km (ok. 300 mil)

Prototypowy T43 w Aberdeen Proving Ground - 7 lipca 1951 roku.

Wanna kadłuba czołgu T43.

T43E1 wyposażony w lemiesz w zakładach Chryslera - 18 lipca 1955.

T43E1 w Aberdeen Proving Ground - 11 maja 1954 roku.

T43E1

T43E1 w bazie Korpusu Piechoty Morskiej w Quantico - 9 września 1954 roku.

Dwa M103 z kompanii D 33 Armor - Niemcy, maj 1959 roku.

Jeszcze jeden M103 z kompanii D 33 Armor - Niemcy, maj 1959 roku.

120mm armata M58 i jarzmo M89 czołgu M103.

Armata M58.

Zamek 120mm armaty M58.

Przedmuchiwacz lufy armaty M58.

T43E2

M103A1

Przedmuchiwacz lufy stosowany w czołgach M103A1.

M103A1E1 załadowany na naczepę transportera czołgów.

Continental AVDS-1790-2A z transmisją Allison CD-850-6.

M103A2

M103A2.

Zdjęcia pochodzą z Firepower - A History of the American Heavy Tank - R.P.Hunnicutt - Presidio Press, 1988

12.8cm Selbstfahrlafette L/61 - Panzer Selbstfahrlafette V

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 30 Mar 2013 13:33:00 +0000

25 maja 1941 roku Hitler zasugerował potrzebę budowy ciężkich dział samobieżnych uzbrojonych w armaty kalibrów 10.5cm oraz 12.8 cm zdolne do niszczenia fortyfikacji oraz czołgów nieprzyjaciela na daleki dystans.Armaty wymienionych kalibrów były gotowe - pozostawało wybrać odpowiednie dla nich nośniki.Dla 10.5cm K18 wystarczajacy okazał się Pz.Kpfw. IV (powstały dwa 10.5cm K18 auf Panzer Selbstfahrlafette IVa).

Dla dużo cięższej 12.8cm K40 na podwozie wybrano V.K.3001(H).Te cztery pozbawione wież prototypy stanowiły ważny etap procesu, który doprowadził do powstania Pz.Kpfw. VI Ausf E - Tygrysa.Waffenamt zadekretowal wysłanie dwóch z nich do wytwórcy armaty, czyli zakładów Rheinmetall-Borsig celem przebudowy.

Koncern ten już w 1936 roku opracował przeciwpancerna wersję swojej armaty przeciwlotniczej 12.8cm FlaK 40.Jednak dopiero na przełomie lat 1938-29 usunięto poważniejsze "problemy wieku dziecięcego".

Siedmiotonowa armata o lufie długości sześćdziesieciu jeden kalibrów (Rosjanie piszą o sześćdziesieciokalibrowej lufie) nadawała pociskom prędkość początkową 910 metrów na sekundę.Używano amunicji składanej, dwudzielnej dwóch typów - przeciwpancerne i burzące.Pociski, w zależności od rodzaju, ważyły 25-26 kg.

By móc zamontować tę armate w V.K,3001(H) konieczne było dość znaczne przedłużenie kadłuba - z 5810 mm oryginału do 7700 mm Pz.Sfl.V.Powiększenie przedziału bojowego wymusiło montaż dodatkowej pary kół jezdnych.Na tak przygotowanym kadłubie zabudowano otwartą od góry nadbudówke o pancerzu grubości pomiedzy 50 mm, a 15 mm.Jarzmo o opancerzeniu 50 mm umożliwiało 14-to stopniowe pole ostrzału w płaszczyźnie poziomej i od -15 stopni do +10 stopni w płaszczyźnie pionowej.Rosyjskie źródła piszą o +/- 15-tu stopniach w poziomie i od -11 stopni do + 12 stopni w pionie.Jak widać różnice pomiędzy danymi Spielberger'a (i wszystkich autorów opierających się na Nim), a rosyjskojęzycznymi sa spore.

Załogę stanowiło 5-6 żołnierzy, z których dwóch - kierowca oraz strzelec/pomocnik kierowcy, zajmowało odzielone od przedziału bojowego stanowiska w "budkach" z przodu pojazdu.Ciekawostką jest fakt, że egzemplarz znajdujący się dziś w Kubince ma tylko jedną "budkę", zaś zdjęcia drugiego pojazdu wyraźnie pokazują dwie.W stanowisku strzelca/pomocnika kierowcy znajdowało się jarzmo MG 34.Małokalibrowe uzbrojenie tego z Kubinki składało sie z dwóch pistoletów maszynowych.

Zespół napędowy składał się z 6-cio cylindrowego silnika Maybach HL 166 o mocy trzystu koni mechanicznych sprzężonego trzytarczowym sprzęgłem suchym z seścioprzełożeniową skrzynią przekładniową ZF-SSG 77.Zbiornik paliwa mieścił 450 litrów, co umożliwiało przejechanie (po drodze) 160-179 kilometrów.Prędkość maksymalna z pełnym obciążeniem po drodze wynosiła 19.6 km/h (Rosjanie piszą o 16-18 km/h).

Gąsienice składały się z 85 ogniw o szerokosci 52 cm.Długość gąsienic na ziemi wynosiła 475 cm, co daje nacisk na grunt rzędu 1.3 - 1.5 kilograma na centymetr kwadratowy (w zależności od zródła na podstawie którego założymy masę pojazdu).

Budowę dwóch Pz.Sfl. V ukończono ok. 9 marca 1942 roku (tak datowane są najstarsze znane zdjęcia przedstawiające gotowe działa samobieżne). Krótko potem trafiły one na dońskie stepy, do 3/Pz.Jg.Abt. 521.Użytkowano je intensywnie o czym świadczą 22 paski zwycięstw na lufie jednego z nich na znanym zdjęciu.Póżniej zalczyły pod Stalingradem, gdzie pomiedzy 19-tym , a 23-cim marca 1943 roku jeden z nich wpadł niemalże nieuszkodzony w ręce Rosjan pod Nowo-Alieksiejewką.W latach 1944-46 był wystawiany w Parku Gorkiego w Moskwie, a obecnie znajduje sie w Wojenno -Historycznym Muzeum Uzbrojenia i Techniki Broni Pancernej w Kubince w Rosji.

Niejasne jest , czy nazwa "Sturer Emil" tyczyła jednego z pojazdów, czy obu.Praktyka wskazywałaby raczej na pojedyńczy pojazd, ale wyrokować nie będę.

Dane techniczne:

Załoga - 5

Masa całkowita - 35-37 ton (w zależności od źródła)
Długość całkowita - 9700 mm
Długość kadłuba bez armaty - 7700 mm
Szerokość - 3160 mm (w/g Rosjan - 3200 mm)
Wysokość - 2700 mm
Prześwit - 450 mm

Pancerz - nadbudówka przód - 50mm
Pancerz - nadbudówka bok - 15 mm
Pancerz - nadbudówka tył - 15 mm
Pancerz - kadłub przód - 50 mm
Pancerz - kadłub bok - 30 mm
Pancerz - kadłub tył - 30 mm
Dno kadłuba - 15 mm
Opancerzenie jarzma armaty - 50mm

Armata - 12.8cm K 40 L/61
Zapas amunicji - 18 sztuk (żródła rosyjskojęzyczne - 15, bądź 16 sztuk)
Celownik - SflZF
Uzbrojenie małokalibrowe - 7.92mm MG 34 lub dwa pistolety maszynowe
Radio - FuG5

Silnik - Maybach HL116 o mocy 300 koni mechaniczbych przy 3300 obrotach na minutę
Skrzynia przekładniowa - 6-cio biegowa ZF-SSg 77
Zapas paliwa - 450 litrów
Prędkość maksymalna (na drodze) - w zależności od żródeł - 16-25 km/godz.

egzemplarz dzis znajdujacy sie w Kubice - tu na stepach donskich w 1942 roku - jedna z odbitek tego zdjecia znajduje sie w moich zbiorach

Wystawa zdobytego uzbrojenia w Moskwie - zdjecie z rosyjskojezycznej strony internetowej

Oporopowrotniki armaty 12.8cm K40 - odbitka zdjeica znajduje sie w moich zbiorach

Podstawa armaty - na obu burtach skrzynie na ladunki miotajace - odbitka w moich zbiorach

Swiezo zdobyty Pz.Sfl.V - Nowo-Alieksiejewka, marzec 1943 - zdjecie z Tankomastera

Stepy donskie 1942 - zdjecie z mojej kolekcji

Swiezo zdobyty Pz.Sfl.V - Nowo-Alieksiejewka, marzec 1943 - zdjecie z Tankomastera

Policzcie paski! - odbitka w mojej kolekcji

Bibliografia:
- Encyclopedia of German Tanks of World War two, Chamberlain, Doyle, Jentz, 1993, Arms and Armour Press
- Panzerkampfwagen Maus und andere deutsche Panzerprojekte, Sawodny, Bracher, 1998, Podzun-Pallas
- Waffen und Geheimwaffen des deutschen Heeres 1933-1945, Hahn, 1998, Bernard & Graefe
- Panzer-Kampfwagen Tiger und seine Abarten, Spielberger, 1994, Motorbuch
- M.Swiryn - Tankomaster 2/1999
- ksiażka p.Ledwocha z Wydawnictwa Militaria o Pz.Kpfw. VI Ausf E zawiera fragmentaryczna wzmienakę o Pz.Sfl.V będącą niemalże dosłownym przekładem z monografii p.Spielbergera, co niemalże trąci plagiatem.Znajdujący się tam rysunek również pozostawia wiele do życzenia.
- Recognition Journal z września 1944
-kilka numerów "Yank" z 1944 roku

Zdjęcia ze zbiorów autora, chyba, że opisane inaczej.

Czołg ciężki Mark VIII - "Czołg międzynarodowy"

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 30 Mar 2013 13:06:00 +0000

Pierwszy czołg ciężki budowany seryjnie dla armii Stanów Zjednoczonych był efektem niespotykanej wcześniej w historii, transatlantyckiej współpracy przemysłów zbrojeniowych Zjednoczonego Królestwa i USA w czasie Pierwszej Wojny Światowej.
Nazwano go "Czołgiem międzynarodowym" - "International Tank", choć oficjalnie brzmiała ona: "czołg ciężki Mark VIII". Czasami zwie się go również "Czołgiem wolności"("Liberty Tank").

Amerykanie jeszcze przed przystąpieniem do Wielkiej Wojny interesowali się europejskimi opancerzonymi wozami bojowymi, jakie pojawiły się nad Sommą 15-go września 1916 roku. Brytyjczycy pragnęli wykorzystać niemalże nieograniczony potencjał produkcyjny Stanów Zjednoczonych i zaproponowali im wspólne opracowanie oraz późniejsza produkcję nowego typu czołgu. Amerykańskie eksperymentalne ciężkie pojazdy pancerne, jak benzynowo-elektryczny Holt, czy parowy czołg Korpusu Inżynierii były niezbyt udane i uznano je za niezdolne do służby frontowej. Dlatego też Amerykanie dość entuzjastycznie przystali na propozycję brytyjską.
Rodowód "Czołgu międzynarodowego" wywodzi się w prostej linii od pierwszych wozów Mark I i jeszcze wcześniejszych, eksperymentalnych konstrukcji -"Mother", a nawet "Little Willie". Główne założenia opracowali ze strony brytyjskiej Tennyson D’Eyncourt i John G. Rockham, zaś ze strony amerykańskiej - major H.W. Alden. Inny amerykański oficer zajmujący się projektem - major J.A. Drain, nadzorował go z polecenia głównodowodzącego American Expeditionary Force - generała Johna J. "Black Jacka" Pershinga.
Według opracowanych przez nich założeń - w USA produkowane byłyby silniki oraz inne mechaniczne części zespołu napędowego, zaś Wielka Brytania dostarczać miała uzbrojenie, blachy pancerne, elementy konstrukcyjne oraz gąsienice i pozostałe pozdespoły podwozia.. Celem ułatwienia transportu - montownia czołgów Mark VIII miała powstać we Francji - w Neuvy-Pailloux. Została ona zbudowana, ale rozejm 11-go listopada 1918 roku przerwał prace i nie została ona nigdy wyposażona.

Brytyjczycy zamówili 1500 czołgów Mark VIII w North British Locomotive Company, Beardmores w Glasgow i Metropolitan w Birmingham, niemniej do końca wojny produkcję rozpoczęto tylko w North British.
Do zawieszenia broni 11-go listopada 1918 roku zbudowano jedynie egzemplarz prototypowy. Rozpoczął on testy właśnie tego pamiętnego dnia.
Jako, że konstrukcja silników Liberty była opóźniona, nad Tamizą zdecydowano o użyciu silników rodzimej budowy. Ich konstrukcję zlecono Harry’emu Ricardo. Miał on bazować na jego silniku lotniczym. Niestety i to uległo opóźnieniu, więc w egzemplarzu prototypowym zamontowano 12-to cylindrowy silnik Rolls-Royce.
Zbudowano łącznie 24 egzemplarze z których tylko pięć trafiło do ośrodka szkoleniowego w Bovington w Dorset. Resztę wysłano na złom wprost z linii produkcyjnej.

W lipcu 1918 roku kadłub zbudowany z "miękkiej" stali wysłano do USA celem zamontowania układu napędowego. Również po zachodniej stronie Atlantyku koniec wojny niemalże przerwał prace.
Zimą z roku 1918 na rok 1919 zdecydowano, ze Rock Island Arsenal w Illinois zbuduje jedynie 100 czołgów Mark VIII, by wykorzystać zestawy części już dostarczone przez Wielką Brytanię.
2 lutego 1919 roku prototypowy, "miękki" kadłub dotarł na wyspę nad Mississippi, gdzie mieści się Rock Island Arsenal.Po wstępnych badaniach i szeregu publicznych pokazów przesłano go do pobliskiego Savannah Proving Ground celem przeprowadzenia testów drogowych, o łącznej długości 3468 kilometrów (2155 mil).Rezultat był w pełni satysfakcjonujący, choć ujawniły się pewne niedoskonałości, którym można było jednak łatwo zaradzić. Jedną z nich było rozgrzewanie "do czerwoności" płyt podłogowych przedziału silnikowego przez zbyt nisko położony tłumik.

Czołg Mark VIII był powiększoną i znacznie udoskonaloną ewolucyjną wersją wcześniejszych czołgów brytyjskich. Liczył sobie 34 stopy 2 1/2 cala długości (1042.67 cm), był więc dłuższy od Mark V (długość 26 stóp i 5 cali - 805.18cm) o 237.49 cm. Był dłuższy nawet od jego wersji przedłużonej (co ułatwiało przekraczanie okopów): Mark V * (o 54.61 cm).Gwoli historycznej dokładności należy dodać, że zaprojektowana, lecz nigdy nie zbudowana wersja przedłużona Mark VIII * miała sobie liczyć 44 stopy długości (1341.12 cm) !
Uzbrojenie stanowiły dwie szybkostrzelne armaty sześciofuntowe (57mm) Hotchkiss Mark II umieszczone w bocznych sponsonach oraz siedem karabinów maszynowych. Browning M1919 kalibru 7.62mm (Brytyjczycy zdecydowali się na uzbrojenie swoich czołgów w karabiny maszynowe Hotchkiss - amerykański egzemplarz prototypowy również je otrzymał) w jarzmach kulistych. Trzy z nich zamontowano w dużych, sferycznych gniazdach: dwa w burtowych drzwiach, zaś trzecie - na tylnej ścianie nadbudówki. Były one ruchome, co umożliwiało dodatkowe zwiększenie pola ostrzału w porównaniu z oryginalnym jarzmem kulistym. Pozostałe cztery karabiny maszynowe umieszczono w nadbudówce - dwa były z przodu, zaś jarzma dwóch pozostałych umieszczono w tylnej części płyt burtowych nadbudówki. Zostały one (ostatnie z wymienionych) usunięte w pojazdach budowanych seryjnie w USA a otwory po ich jarzmach zaślepiono płytami pancernymi - tym samym uzbrojenie amerykańskich czołgów Maark VIII zostało zmniejszone do 5 karabinów maszynowych Browning M1919.Lufy tychże osłonięto pancernymi "rękawami".
Kadłuby montowano nitując płyty pancerne do konstrukcji nośnej z kształtek żelaznych i stalowych. Stosowano pancerze o grubości od 6mm (np. na stropy) do 16mm (burty nadbudówki).Kadłub był nieco węższy do czołgów wcześniejszych, jako, że zastosowano szersze gąsienice, a szerokość całkowita musiała pozostać ta sama - wymuszała ją transportująca czołgi kolej.
Dla zmniejszenia szerokości maksymalnej, sponsony zawieszone były w przedniej części na zawiasach i można je było składać do wnętrza pojazdu.
W odróżnieniu od konstrukcji wcześniejszych - kadłub przedzielono grodziami pancernymi na trzy przedziały: bojowy, napędowy i paliwowy. Para przesuwanych drzwi umożliwiała przechodzenie z przedziału bojowego do slinikowego. W trzecim przedziale, za silnikowym znajdowały się trzy zbiorniki paliwa, po 80 galonów (302, 83 litra) w każdym.
Rozwiązanie to poprawiało wentylację przedziału bojowego, zmniejszało poziom hałasu oraz znacznie ograniczało ryzyko pożaru, będące poważnym zagrożeniem w starszych modelach czołgów brytyjskich.
Zespół napędowy składał się ze zmodyfikowanego, 12-to cylindrowego i chłodzonego cieczą silnika lotniczego Liberty i epicyklicznej skrzyni przekładniowej o dwóch przełożeniach do przodu i dwóch wstecznych. Silnik miał obniżony stopień sprężania i przy 1400 obrotach na minutę osiągał moc 338 KM.
Modyfikacje polegały na zastąpieniu lotniczego gaźnika Zenith przez wyrób firmy Ball and Ball oraz na zastosowaniu trzycalowej szerokości pasa skórzanego zamiast paska klinowego do napędzania wentylatora chłodnicy.
Ciekawie rozwiązano system paliwowy - benzyna z zainstalowanych dość daleko i stosunkowo nisko zbiorników tłoczona była do umieszczonego nad silnikiem mniejszego zbiornika grawitacyjnego przez pompowanie do nich sprężonego powietrza (kompresor był napędzany przez silnik).
Silnik Liberty wyposażony był w elektryczny rozrusznik , niemniej w przypadku "zimnego" rozruchu zalecano wspomaganie go korbą. Można ją było zainstalować we wnętrzu przedziału bojowego, w specjalnej przystawce, zamocowanej na ścianie grodzi.
W czołgach prototypowych gazy wydechowe mogły być wydalane na dwa sposoby: gdy nie liczył się poziom hałasu (a więc w czasie transportu i z dala od linii frontu) można było skierować je bezpośrednio do góry - w krótkie, pozbawione tłumików rury wydechowe wystające nad strop przedziału silnikowego, bądź, gdy trzeba było poruszać się ciszej - w dół, do tłumików zainstalowanych po obu stronach kadłuba. Jak już wspominałem - rozwiązanie było niefortunne i zalecono przeniesienie tłumików na strop przedziału silnikowego. Tak zrobiono w czołgach brytyjskich. W wozach amerykańskich - rury wydechowe wypuszczono na strop i skierowano ku tyłowi, bez instalowania jakichkolwiek tłumików. Dolny system wydechowy wyeliminowano po obu stronach oceanu.
43-tonowa masa pojazdu przenoszona była na gąsienice przez 29 rolek po każdej ze stron. W górnej części przewidziano tylko jedną rolkę zwrotną: w miejscu zmiany kąta nachylenia prowadnicy. Maksymalna prędkość czołgu wynosiła 5,5 mili na godzinę (8.8 kilometra na godzinę).

Większość dokumentów określa liczbę załogi na 11 żołnierzy, niemniej jeden z regulaminów specyfikuje ją na ośmiu: dowódcę czołgu, kierowcę, dwóch artylerzystów, trzech strzelców karabinów maszynowych i mechanika. Przypuszczalnie załoga 11-to osobowa liczyła dodatkowo dwóch ładowniczych 6-cio funtówek i jednego strzelca km.
Stanowisko kierowcy znajdowało się w przedniej części przedziału bojowego. Jego głowa mieściła się w małej "psiej budzie"(jak ją zwano) tuż przed główną nadbudówką. Do obserwacji służyły szczeliny, zaś górna klapę można było podnieść, co umożliwiało wysunięcie głowy na zewnątrz, gdy nie było zagrożenia ostrzałem.
Do kierowania czołgiem kierowca używał czterech drążków sterowniczych oraz pedału hamulca. Miał też kilka dźwigienek i przełączników, np. dźwigienkę sterowania przepustnicą, przełączniki zapłonu, rozrusznika itp.
Stanowisko dowódcy czołgu znajdowało się w środkowej części głównej nadbudówki. Do obserwacji służyła mu jego własna "budka" - szumnie zwana "kopułką". By patrzyć przez jej szczeliny obserwacyjne musiał stać na swojej oficerskiej skrzynce , zawierającej cały jego ekwipunek.
W stropie nadbudówki znajdował się duży właz ewakuacyjny, zapewniający wentylację poza linią frontu.
Do komunikacji zewnętrznej używano znajdujący się po lewej stronie tylnej części stropu nadbudówki telegraf semaforowy. Komunikację wewnętrzną zapewniał system laryngofoniczny. Dowódca dysponował łącznicą i mógł połączyć się z kierowcą, mechanikiem oraz obydwoma artylerzystami. W prototypie mógł też rozmawiać z idącym na zewnątrz przewodnikiem, za pomocą długiego przewodu podłączonego do dodatkowego gniazda w panelu kierowcy. W egzemplarzach seryjnych zrezygnowano z tego na rzecz sygnalizacji ręcznej w ciągu dnia i świetlnej - latarkami - w nocy.

Budowa pierwszego czołgu Mark VIII w Rock Island Arsenal rozpoczęła się 1-go lipca 1919 roku .1 września tego roku w hali montażowej znajdowało się 28 czołgów w różnych etapach budowy. Pierwszy ukończono 5-go stycznia 1920 roku. Ostatni z zamówionej setki był gotowy do testów drogowych 5-go czerwca.
W czasie jazd próbnych stwierdzono właściwą wszystkim nowym konstrukcjom, pewną ilość błędów projektowych. Najczęstszym problemem, na jaki się natknięto były pożary silnika wywoływane przyspieszonym zapłonem i "kichaniem" w gaźnik. Radzono sobie z tym przy pomocy gaśnic przewożonych w przedziale silnikowym. Wymagało to jednak ciągłej czujności mechanika.

22 marca 1920 roku w czasie ładowania partii nowych czołgów na platformy kolejowe doszło do wypadku. Jeden z wagonów złamał się pod ciężarem czołgu, który zsunął się na bok i wywrócił do góry gąsienicami. Szczęśliwie - kierowca i mechanik wyszli z tego bez szwanku.
O solidności wykonania czołgów może świadczyć fakt, że po przywróceniu go do właściwej pozycji pojechał on do warsztatu korzystając z własnego napędu, zaś jedynymi uszkodzeniami, jakich doznał były wgięcia pokrywy kopułki dowódcy i zgięcie kolumny semafora. Naprawiono je bez demontowania części z wozu!

W bardzo zmniejszonej, pokojowej armii amerykańskiej czołgi ciężkie używane były zgodnie z doktryną, jako wozy przełamania i wsparcia piechoty. W połowie lat dwudziestych doktryna ta zmieniła się. Lekko opancerzone, silnie uzbrojone i powolne ciężkie czołgi towarzyszące miały zostać w pewnej przyszłości zastąpione mniejszymi i szybszymi wozami zdolnymi do walki manewrowej.
W latach 1920-1925 przynajmniej jeden czołg Mark VIII posłużył jako platforma doświadczalna do badań nad modną wówczas (wynalezioną we Francji) stroboskopową kopułką obserwacyjną dowódcy. Testy wykazały jednak jej wrażliwość na stosunkowo lekki ostrzał z karabinu maszynowego kalibru 7.62 mm. Dalsze prace rozwojowe ukierunkowano więc na wzmocnienie jej odporności.4 maja 1926 roku Komisja do spraw Uzbrojenia (Ordnance Committee) uznała ją za konstrukcję zdecydowanie gorszą (oraz bez porównania droższą i bardziej zawodną) od peryskopu i zaleciła przerwanie jakichkolwiek prac badawczych.
Pod koniec lat dwudziestych przeprowadzono serię eksperymentów dla zbadana możliwości przewożenia czołgu lekkiego M1917 na przystosowanym do tego celu stropie przedziału silnikowego czołgu ciężkiego Mark VIII. Jazdy próbne wykazały, że było to wykonalne, choć manewrowość i zdolność pokonywania przeszkód czołgu-nosiciela bardzo znacznie malała. Prac nie kontynuowano.
W roku 1932 czołg Mark VIII posłużył do oceny przydatności chłodzonej powietrzem wersji silnika Liberty do napędu pojazdów pancernych. Przebudowę i testy przeprowadzono na terenie Aberdeen Proving Ground.
Silnik ten, opracowany i zbudowany przez Heat Controlled Motor Company stosował zarówno zewnętrzne, jak wewnętrzne chłodzenie powietrzem i miał stosunkowo wysoki stopień sprężania.
Przebudowany wtedy czołg można dość łatwo zidentyfikować na zdjęciach dzięki masywnej, zewnętrznej obudowie wentylatora na lewej burcie.
Testy nie wykazały jakiejkolwiek przewagi nowego silnika nad wcześniej stosowanym, ani pod względem niezawodności, ani żadnym innym. Niemniej zebrane w tym czasie doświadczenia spowodowały zainteresowanie się Departamentu Uzbrojenia silnikami chłodzonymi powietrzem do napędu czołgów. Rekomendowano prowadzenie dalszych prac w tym kierunku.

W tymże roku 1932 zdecydowanie już przestarzałe czołgi Mark VIII wycofano z jednostek liniowych i zebrano na terenie Aberdeen Proving Ground przenosząc do rezerwy.
W kwietniu 1936 roku Komisja do spraw Uzbrojenia zleciła usunięcie czołgu ciężkiego z Ordnance Book of Standards.Zatwierdzono to 7-go maja.
Czołgi Mark VIII pozostały na terenie Aberdeen Proving Ground do wybuchu drugiej Wojny Światowej. Zostały one latem roku 1940 sprzedane Kanadyjczykom, wraz z budowanymi licencyjnie w Stanach czołgami lekkimi Six Ton Tank M1917 (Renault FT-17).Sprzedano je po cenie złomu - 20 dolarów amerykańskich za tonę.
Łącznie do Camp Borden w Kanadzie trafiło we wrześniu 1940 roku 229 czołgów, w tym ok. 90 Mark VIII, gdzie przez ok. dwa lata używano ich do szkolenia.

Do dziś przetrwały dwa egzemplarze - jeden brytyjski i jeden amerykański.
Brytyjski znajduje się w zbiorach Bovington Tank Museum, zaś amerykański w kolekcji Fort George G. Meade U.S. Army Museum w stanie Maryland.

Bibliografia:
Firepower - A History of the American Heavy Tank - R.P.Hunnicutt - Presidio Press, 1988
The British Tanks 1915-19 - David Fletcher - Crowood Press Ltd., 2001
British And American Tanks of World War II - Chamberlain, Ellis - Arco Publishing, 1981
The Fighting Tanks Since1916 - Jones, Rarey, Icks - National Service Publishing Company, 1933
Tanks 1914-1919, The Logbook of a Pioneer - Albert G. Stern - Hodder and Stoughton, 1919

Dane techniczne:

Załoga - 8 lub 11 żołnierzy
Długość całkowita - 1042,67 cm (410,5 cala)
Szerokość z wysuniętymi sponsonami - 365,8 cm (144 cale)
Wysokość (z kopułką dowódcy) - 52,8 cm (20,8 cala)
Prześwit - 312,4 cm (123 cale)
Masa całkowita - 39400 kilogramy (86900 funtów)
Nacisk na grunt - 1,13 kilograma na centymetr kwadratowy (16,1 psi)

Pancerz - płyta czołowa-góra - 12 mm (0,47 cala)
- burty - przód - 12 mm (0,47 cala)
- burty głównej nadbudówki - 16 mm (0,63 cala)
- tył - 16 mm (0,63 cala)
- stropy - 6 mm (0,24 cala)
- strop tylnej części kadłuba - 10 mm (0,39 cala)
- podłoga - 6 do 8 mm (0,24 do 0,31 cala)
- sponsony - burty - 12 mm (0,47 cala)
- strop - 6 mm (0,24 cala)

Uzbrojenie - dwie armaty 57 mm Hotchkiss Mk. II (sześciofuntówki)
- pięć karabinów maszynowych 7.62 mm Browning M1919 (w wersji amerykańskiej)
- siedem karabinów maszynowych 7.7 mm Hotchkiss (w wersji brytyjskiej i amerykańskim prototypie)
Zapas amunicji - 208 nabojów 57 mm
- 15100 nabojów 7,62 mm

Zespół napędowy - silnik - 12 cylindrowy, widlasty, chłodzony cieczą Liberty 12
- pojemno skokowa - 27027.8 centymetra sześciennego
- moc maksymalna 338 KM przy 1400 obrotach na minut
- epicykliczna skrzynia przekładniowa o dwóch przełożeniach do przodu i dwóch wstecznych

Zawieszenia - 29 rolek jezdnych na burt
- jedna rolka zwrotna po każdej stronie
Gąsienice - 78 ogniw o szeroko ci 67,3 cm po każdej ze stron

System elektryczny - dwie oddzielne instalacje prądu stałgo o napięciach: 6 i 12 voltów

Prędkość maksymalna po drodze - 8,8 kilometra na godzin (5,5 mili na godzinę)
Zdolność do pokonywania wzniesień - 84 procent
Zdolność do przekraczania rowów - 488 cm (192 cale)
Zdolność do przekraczania przeszkód pionowych - 140 cm (54 cale)
Maksymalna dopuszczalna głębokość przeszkody wodnej - do 86 cm (34 cale)
Zapas paliwa - 908,49 litra (240 galonów US)
Zasięg maksymalny po drogach - ok. 64.37 km (ok.40 mil)

Poniższe zdjęcia pochodzą z "Firepower - A History of the American Heavy Tank" - R.P.Hunnicutt - Presidio Press, 1988

Prototyp amerykańskiego czołgu ciężkiego Mark VIII.Uzbrojony jest w 7 karabinów maszynowych Hotchkiss 7,7mm.

Prototyp amerykańskiego czołgu ciężkiego Mark VIII przed zamontowaniem karabinw maszynowych.

Prototyp amerykańskiego czołgu ciężkiego Mark VIII: przód kadłuba.

Prototyp amerykańskiego czołgu ciężkiego Mark VIII: tył kadłuba i strop przedziału silnikowego.

Prototyp amerykańskiego czołgu ciężkiego Mark VIII: drzwi wejściowe i gniazdo jarzma burtowego karabinu maszynowego.

Prototyp amerykańskiego czołgu ciężkiego Mark VIII: nadbudówka od tyłu.

Prototyp amerykańskiego czołgu ciężkiego Mark VIII: sponson w pozycji transportowej - widok od tyłu.

Prototyp amerykańskiego czołgu ciężkiego Mark VIII: sponson w pozycji transportowej - widok z przodu.

Gródź pomiędzy przedziałami: bojowym i silnikowym.Widoczne drzwi i przystawka ręcznego rozrusznika z zainstalowaną korbą.

Prototyp amerykańskiego czołgu ciężkiego Mark VIII: stanowisko kierowcy.

Czołg ciężki Mark VIII z zainstalowaną kopułką stroboskopową.

Czołg ciężki Mark VIII o numerze rejestracyjnym 67981 używany do eksperymentów z przewożeniem czołgów lekkich M1917 na tylnej części kadłuba.

Czołg ciężki Mark VIII używany do testów silnika chłodzonego powietrzem.

Konserwacja odstawionych do rezerwy czołgów ciężkich Mark VIII w Aberdeen Proving Ground.

Poniższe zdjęcie pochodzi z "British And American Tanks of World War II" - Chamberlaina I Ellisa

Czołgi ciężkie Mark VIII w Kanadzie.

Afganistan - Ku pamięci dla mojego porucznika

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 30 Mar 2013 08:57:00 +0000

Łukasz Kurowski

Łukasz Kurowski
podporucznik
Data urodzenia	14 lutego 1979
Data śmierci	14 sierpnia 2007
Przebieg służby
Lata służby	od 2003
Stanowiska	dowódca plutonu czołgów
Odznaczenia

Łukasz Kurowski (ur. 14 lutego 1979 roku, zm. 14 sierpnia 2007 roku) – polski dowódca wojskowy, podporucznik Wojska Polskiego, uczestnik I zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Afganistanie, pierwszy polski żołnierz, który zginął podczas misji stabilizacyjnej w Afganistanie, odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Krzyża Wojskowego oraz Medalem Chwalebnej Służby NATO (NATO Meritorious Service Medal).

Służba wojskowa

Łukasz Kurowski pochodził z Rybitw koło Gniezna, a następnie zamieszkał w Lusowie, również w województwie poznańskim. Był absolwentem Politechniki Poznańskiej. W latach 2003-2004 ukończył Studium Oficerskie Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu, uzyskując stopień wojskowy podporucznika w korpusie osobowym ogólnowojskowym, w grupie pancernej. Na pierwsze stanowisko służbowe – dowódcy plutonu czołgów – został skierowany do 10 Brygady Kawalerii Pancernej im. gen. broni Stanisława Maczka w Świętoszowie (11 Lubuska Dywizja Kawalerii Pancernej im. Króla Jana III Sobieskiego).

Z początkiem 2007 roku wyjechał na misję stabilizacyjną Polskiego Kontyngentu Wojskowego w ramach Międzynarodowych Sił Wsparcia Bezpieczeństwa w Afganistanie. Służył w Operacyjnym Zespole Doradczo-Łącznikowym Polskiej Grupy Bojowej w Gardez. 14 sierpnia 2007 roku brał udział w patrolu wojsk polskich i afgańskich. Konwój złożony z pojazdów HMMWV, którym poruszali się żołnierze został ostrzelany, a następnie nastąpiła wymiana ognia. Pomimo udzielenia natychmiastowej pomocy, ppor. Łukasz Kurowski zmarł w wyniku odniesionych ran.

Pośmiertnie został awansowany na stopień porucznika. 16 sierpnia jego ciało przetransportowano samolotem wojskowym do Polski. W pogrzebie, który miał miejsce 18 sierpnia, udział wzięli minister obrony narodowej Aleksander Szczygło, szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego gen. Franciszek Gągor, dowódca Wojsk Lądowych gen. broni Waldemar Skrzypczak, dowódca operacyjny Sił Zbrojnych gen. broni Bronisław Kwiatkowski oraz biskup polowy Wojska Polskiego gen. dyw. Tadeusz Płoski.

10 Brygada Kawalerii Pancernej (III RP)

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 30 Mar 2013 08:38:00 +0000

10 Brygada Kawalerii Pancernej

Oznaka rozpoznawcza na mundur wyjściowy 10 BKPanc
Historia
Państwo	Polska
Sformowanie	1995
Patron	gen. Stanisław Maczek
Tradycje
Święto	8 sierpnia
Dowódcy
Pierwszy	ppłk Andrzej GUZ
Obecny	gen. bryg. Cezary Podlasiński
Organizacja
Numer	JW 2399
Dyslokacja	Świętoszów
Podporządkowanie	11 Lubuska Dywizja Kawalerii Pancernej
Rodzaj wojsk	wojska pancerne
Rodzaj sił zbrojnych	wojska lądowe

10 Brygada Kawalerii Pancernej im. gen. broni Stanisława Maczka (10 BKPanc) – związek taktyczny wojsk pancernych Sił Zbrojnych RP.

Formowanie

Brygada powstała w 1995 w wyniku przeformowania 120 Husarskiego Pułku Zmechanizowanego. W październiku 2001 brygada została wyłączona ze składu 11 Dywizji Kawalerii Pancernej i podporządkowana bezpośrednio dowódcy 2 Korpusu Zmechanizowanego. Od 1 marca 2004 r. 10 BKPanc powróciła do podporządkowania 11 Lubuskiej Dywizji Kawalerii Pancernej

Zadania

Brygada jako jednostka typu ciężkiego była przeznaczona do działań bojowych w składzie 7 Dywizji Pancernej Niemiec. Dodatkowo batalion zmechanizowany Brygady był odwodem strategicznym Naczelnego Dowódcy NATO w Europie. W związku z tym, w 2000 r. i 2001 r. brał udział w siłach pokojowych KFOR w Kosowie. Działania żołnierzy podczas tych misji zostały bardzo wysoko ocenione przez przełożonych. Po powrocie z Kosowa batalion został wyróżniony proporcem oraz tytułem Najlepszego Pododdziału w Wojskach Lądowych.
Żołnierzy Brygady brali udział w wielu ćwiczeniach, m.in. w Indian Falcon z 11 Brygadą Aeromobilną Holandii, Strong Resolve w Hiszpanii, Dragon w Żaganiu z żołnierzami holenderskimi, Springendes Ross w 2001 i 2002 r. z 7 DPanc Niemiec oraz Arrcade Fusion 2002 – ćwiczenia ARRC.
Z końcem 2002 r. żołnierze batalionu zmechanizowanego, którym dowodzi ppłk Piotr Ząbkowski, zaczęli przygotowywać się do misji w Iraku. Ćwiczono m.in. zasady prowadzenia działań prewencyjnych, konwojowanie, patrolowanie, przeszukiwanie budynków, działanie w punkcie kontrolnym oraz obserwacyjnym. W szkoleniu wykorzystano pomoc specjalistów z różnych dziedzin, w tym także instruktorów US Marines przybyłych z Iraku. Ostatnią fazą przygotowań było wyłonienie ok. 300-osobowego komponentu, który udał się na tę misję. Batalion w działaniach irackich występował w składzie:

Dowództwo batalionu.
Sztab batalionu w składzie:
- sekcja personalna,
- sekcja rozpoznawcza,
- sekcja operacyjna,
- sekcja logistyczna,
- sekcja współpracy cywilno-wojskowej,
- sekcja wsparcia dowodzenia i łączności.
Kompania dowodzenia.
Kompania zmechanizowana.
Kompania logistyczna.
Sekcja żandarmerii wojskowej.

Tradycje

Brygada jest spadkobierczynią tradycji 29 pułku piechoty, walczącego w II wojnie światowej w strukturze 2 Armii Wojska Polskiego. W 1950 pułk przeniesiono do Żagania i podporządkowano ówczesnej 11 Dywizji Zmechanizowanej, a w 1963 jednostkę przeformowano na 29 Pułk Czołgów Średnich. W 1992, po opuszczeniu Świętoszowa przez 20 Zwienigorodzką Dywizję Pancerną, pułk został przeniesiony z Żagania i, zgodnie z decyzją MON, przemianowany został na 120 Husarski Pułk Zmechanizowany. Wówczas przejęto także tradycje 1 i 2 pułku pancernego 1 Dywizji Pancernej, dowodzonej w czasie II wojny światowej przez gen. broni Stanisława Maczka. Posiadane tradycje uzupełniono o nowe, 3 Brygady Pancernej oraz 10 pułku dragonów. Od 5 sierpnia 2000 brygada nosi imię gen. broni Stanisława Maczka. W 2003 brygada przejęła tradycje 24 pułku ułanów oraz 1 i 2 pułku artylerii motorowej.
Z dniem 3 lipca 2007 2 batalion czołgów otrzymał nazwę wyróżniającą „24 batalion ułanów” i imię patrona – hetmana wielkiego koronnego Stanisława Żółkiewskiego (podstawa: decyzja nr 235/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 maja 2007 r., ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON nr 11 z 18 czerwca 2007 r., poz. 129).

10 BKPanc w Świętoszowie

Czołg Leopard 2A4 z 10 BKPanc

Leopard 2A4 z 10 BKPanc na defiladzie w Warszawie, 2007

Struktura organizacyjna (2009)

dowództwo i sztab
batalion dowodzenia
1 batalion czołgów
24 batalion ułanów (czołgów)
10 batalion zmechanizowany dragonów
dywizjon artylerii samobieżnej
dywizjon przeciwlotniczy
kompania rozpoznawcza
kompania saperów
kompania remontowa
kompania zaopatrzenia
grupa zabezpieczenia medycznego
ośrodek szkolenia "Leopard"

Uzbrojenie

10 Brygada Kawalerii Pancernej, jako jedyna jednostka w Wojsku Polskim, posiada w swoim wyposażeniu niemieckie czołgi Leopard 2A4 (w liczbie 116), które otrzymała od Bundeswehry w 2002 r. Wraz z nimi otrzymała także: wozy sanitarne na podwoziu gąsienicowym M113, wozy dowodzenia M577 oraz wozy dowodzenia Wolf na podwoziu samochodowym Mercedesa, wiele samochodów transportowych typu Mercedes 2- i 5-tonowych. Batalion zmechanizowany wyposażony jest w bojowe wozy piechoty BWP-1. Dywizjon artylerii samobieżnej uzbrojony jest w działa 2S1 Goździk. Przeciwlotnicy posiadają na wyposażeniu działa ZSE-23-4 popularnej Szyłki, działa ZUR 23-2 oraz rakiety przeciwlotnicze typu Grom. Saperzy natomiast wyposażeni zostali w mosty towarzyszące typu Biber, również pochodzące od Bundeswehry. Do przewozu sprzętu niemieccy sojusznicy dostarczyli również zestawy niskopodwoziowe SLT. Oprócz tego Brygada otrzymała także wiele symulatorów do szkolenia członków załóg (w tym załóg Leopardów).

Żołnierze brygady

Dowódcy:

ppłk dypl. Andrzej Guz (1992-1994)

ppłk dypl. Jan Smolnik (1994-1997)

ppłk dypl. Bogusław Gawęda (1997-1998)

gen. bryg. Bogusław Samol (1998-2004)

gen. bryg. Paweł Lamla (2004-2006)

gen. bryg. / dyw. Marek Tomaszycki (2006 – 8.01.2008)

płk dypl. Jan Rydz (p.o. 8 I – 1 VIII 2008)

gen. bryg. Andrzej Reudowicz (od 1 VIII 2008)

płk dypl. Zbigniew Markowski (cz.p.o. do 30 VI 2011)

gen. bryg. Cezary Podlasiński (od 1 VII 2011)

Zastępcy dowódcy:

płk dypl. Jan Rydz (do 29 IX 2008)

płk dypl. Zbigniew Markowski (do 30 VI 2011)

płk dypl. Dariusz Nawrocki (od 1 VII 2011)

Oficerowie:

por. Łukasz Kurowski († 14.08.2007 Afganistan)

Współpraca ze społeczeństwem

Od początku funkcjonowanie w Świętoszowie dowództwo i kadra zawodowa utrzymuje ścisły kontakt z miejscowym społeczeństwem. 85% mieszkańców miejscowości to ludzie z wojskowego środowiska. Wojsko od dawna ma ścisły kontakt z sąsiadującymi miejscowościami i pobliskimi gminami. Dowództwo współpracuje z władzami państwowymi i samorządowymi województw dolnośląskiego i lubuskiego oraz władzami powiatowymi i samorządowymi pobliskich miast i miejscowości.
Kadra na co dzień współpracuje także z różnymi organizacjami kombatanckimi, m.in. ze Związkiem Kombatantów RP i byłych więźniów politycznych w Małomicach oraz z miejscowym zespołem szkół, do którego uczęszcza większość dzieci kadry zawodowej.

Odznaka polowa 10 BKPanc w Świętoszowie
Odznaka wyjściowa 10 BKPanc w Świętoszowie
Sztandar 10 BKPanc
Proporczyk 10 BKPanc

Mój świat moje życie

PT-91 Twardy

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sat, 30 Mar 2013 07:06:00 +0000

PT-91

PT-91 Twardy
PT-91 Twardy na defiladzie z okazji Święta Wojska Polskiego w Warszawie
Dane podstawowe
Państwo	Polska
Producent	Zakłady Mechaniczne Bumar-Łabędy S.A.
Typ pojazdu	czołg podstawowy
Trakcja	gąsienicowa
Załoga	3
Dane techniczne
Silnik	1 silnik wysokoprężny, 12-cylindrowy PZL-Wola S-12U o mocy 625 kW (850 KM)
Transmisja	hydrauliczna
Pancerz	pancerz kompozytowy, warstwowy oraz reaktywny, grubość: 220 mm (kadłub), ok. 400 mm (wieża), 80 mm (boki kadłuba)
Długość	9,53 m (całkowita) 6,86 m (kadłuba)
Szerokość	3,37 m (normalna) 3,59 m (z ekranami przeciwkumulacyjnymi)
Wysokość	2,19 m
Prześwit	0,395 m
Masa	45 300 kg (bojowa)
Moc jedn.	18,76 KM/t (13,8 kW/t)
Nacisk jedn.	0,94 kg/cm²
Osiągi
Prędkość	60 km/h (po drodze) 40 km/h (w terenie)
Zasięg	480 km (normalny) 700 km (z dodatkowymi zbiornikami)
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.)	1,20 m
Rowy (szer.)	2,80 m
Ściany (wys.)	0,85 m
Kąt podjazdu	60º
Przechył boczny	50º
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 armata 2A46 Rapira-3 kal. 125 mm (zapas amunicji – 42 szt.) 1 czołgowy karabin maszynowy PKT kal. 7,62 mm (zapas amunicji – 2000 szt) 1 przeciwlotniczy wielkokalibrowy karabin maszynowy NSW kal. 12,7 mm (zapas amunicji – 300 szt.)
Użytkownicy
Polska (233 szt.), Malezja (48 szt.)
Multimedia w Wikimedia Commons

PT-91 Twardy – polski czołg podstawowy, który został opracowany w oparciu o czołg T-72M1. Zasadnicze zmiany w stosunku do pierwowzoru dotyczą nowego systemu kierowania ogniem DRAWA, oraz pancerza reaktywnego ERAWA. Czołg PT-91 produkowany jest w zakładach Bumar-Łabędy S.A., w dzielnicy Gliwic – Łabędach.

Historia

Pod koniec lat 80. przeprowadzono w Polsce modernizację czołgów T-55 do standardu T-55AM. Pomyślne przeprowadzenie tej modernizacji stało się impulsem do rozpoczęcia na przełomie 1988 i 1989 roku procesu projektowania zmodernizowanej wersji czołgu T-72M1. Początkowo prace nie były prowadzone zbyt intensywnie, ponieważ jednocześnie toczyły się rozmowy z ZSRR na temat zakupu przez Polskę licencji na produkcję nowszej wersji T-72 (T-72S, czyli T-72M1M1) lub T-80. Fiasko tych rozmów i zmiany polityczne przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych spowodowały zintensyfikowanie prac nad modernizacją T-72 w Polsce.
Pierwszą próbą był opracowany na zlecenie MON czołg o kryptonimie Wilk, ale projekt tej modernizacji został zatrzymany na wczesnym etapie. Jeszcze przed podjęciem decyzji o zakończeniu programu Wilk samodzielne prace nad inną modernizacją (o kryptonimie Twardy) podjęto wspólnie w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Urządzeń Mechanicznych w Gliwicach (OBRUM Gliwice) i Bumarze-Łabędy.
Pierwszym etapem prac było określenie zakresu modernizacji. W wyniku przeprowadzonych analiz za najważniejsze wady T-72M1 uznano:

niską ruchliwość,
słabe opancerzenie,
niedostateczną celność ognia spowodowaną brakiem systemu kierowania ogniem i przestarzałą konstrukcją stosowanej armaty i układu jej stabilizacji,
niską skuteczność ognia, wynikającą z braku nowoczesnej amunicji przeciwpancernej,
brak nocnych, pasywnych przyrządów obserwacyjno-celowniczych.

W efekcie postanowiono zmodernizować czołg poprzez:

wymianę silnika W-46 o mocy 780 KM na opracowany w Zakładach PZL-Wola silniki S-12U o mocy 850 KM (rozwiązaniem docelowym miał być opracowany w tych samych zakładach silnik S-1000 o mocy 1000 KM). Silnik S-12U jest zmodernizowaną wersją silnika W-46 której moc zwiększono poprzez zwiększenie dawki spalanego paliwa,
wyposażenie zmodernizowanego czołgu w pancerz reaktywny ERAWA, opracowany przez Wojskowy Instytut Techniki Uzbrojenia (modernizację pancerza zasadniczego uznano za niecelową z uwagi na koszty). Poza zwiększeniem odporności czołgu na trafienia pociskami kumulacyjnymi (zmniejszenie przebijalności o 50-70%) i rdzeniowymi (zmniejszenie przebijalności o ok. 30%), dzięki pokryciu kostek pancerza reaktywnego warstwą absorbera fal radarowych zmniejszono zasięg wykrycia czołgu przez radary pola walki o ok. 50%. Zwiększenie przeżywalności czołgu na polu walki miało spowodować wyposażenie go w system ostrzegawczy Obra, który po wykryciu oświetlenia czołgu promieniem laserowym analizuje rodzaj sygnału i w przypadku uznania emisji za wrogą, odpala w kierunku pochodzenia sygnału granaty dymne oraz system przeciwwybuchowy niemieckiej firmy Deugra. Wymieniono boczne fartuchy, osłaniające układ jezdny, wykonane z gumy na metalowe. Odporność czołgu na wybuchy min miało zwiększyć wzmocnienie dna kadłuba, przekonstruowanie włazu ewakuacyjnego w dnie oraz podwieszenie fotela mechanika-kierowcy do stropu kadłuba (w T72M1 jest mocowany do podłogi). Dodatkowo odporność czołgu na wybuchy min przeciwdennych zwiększyć miał wielosekcyjny pancerz zawieszony z przodu kadłuba.
wyposażenie czołgu w system kierowania ogniem DRAWA (wymianę armaty uznano za zbyt kosztowną),
opracowanie nowego pocisku przeciwpancernego przez zakłady Belma,
wymianę nocnych przyrządów obserwacyjnych aktywnych (TPN-1-49-23 działonowego, TKN-3 dowódcy) na pasywne noktowizyjne (POD-72 dowódcy, PNK-72 Radomka mechanika kierowcy). Działonowy miał dysponować celownikiem nocnym PCN-A (noktowizyjnym) lub TES (termowizyjnym).

W wyniku modernizacji wzrosła masa wozu, jednak dzięki zwiększonej mocy silnika, moc jednostkowa nie spadła. Ruchliwość czołgu nadal jest dość ograniczona, ale jej powiększenie nie jest możliwe bez całkowitej wymiany układu przeniesienia mocy, co w wozach modernizowanych jest bezcelowe. Odporność pancerza jest wyższa od T-72, ale nadal jest dużo niższa od odporności pancerzy laminowanych stosowanych w czołgach III generacji. Celność ognia wzrosła, ale tylko wtedy, gdy prowadzony jest on z postoju. Ogień w ruchu jest nadal niezbyt celny z powodu przestarzałego stabilizatora i armaty.
Pierwsze 10 czołgów PT-91 zostało przekazanych 34 Brygadzie Kawalerii Pancernej z 11 Dywizji Kawalerii Pancernej w styczniu 1995 roku, a następna partia 10 czołgów została uroczyście i oficjalnie przekazana tej jednostce w marcu. Po testach, w następnych egzemplarzach zmodyfikowano sposób montażu pancerza reaktywnego. Większość eksploatowanych przez Wojsko Polskie egzemplarzy czołgu PT-91 powstało przez przebudowę i modernizację czołgów T-72M1. Dostawy dla wojska polskiego zakończono w 2002 roku po dostarczeniu 233 czołgów.
Jednocześnie z modernizacją czołgów T-72 do standardu PT-91, w OBRUM i Bumarze trwały prace nad opracowaniem wersji przeznaczonej na eksport. W odróżnieniu od pojazdów dla Wojska Polskiego, wozy eksportowe miały być produkowane od podstaw, co umożliwiało zastosowanie szerszego zakresu modernizacji. Opracowano między innymi technologię produkcji odlewanego pancerza warstwowego z warstwą niemetaliczną, dzięki czemu wzmocniono opancerzenie zasadnicze czołgu.

Opis

Kasety ERAWA. Widoczna przyklejona na ich powierzchni wykładzina absorbująca promieniowanie radarowe

Blok sterująco-diagnostyczny US-DK-1

Celowniki. Z prawej strony zamontowane jak w czołgu celownik nocny ELOP TES i dzienny PCD, z lewej nocny PCN-A

Stanowisko dowódcy (pomiędzy peryskopami widoczny POD-72)

PT-91 Twardy jest czołgiem podstawowym przełomu II i III generacji. Załogę czołgu tworzą dowódca, działonowy i mechanik-kierowca. Kierowca zajmuje miejsce w kadłubie, a dowódca i działonowy w wieży.
W przedniej części kadłuba znajduje się przedział kierowania, środkowej przedział bojowy z wieżą, a w tylnej przedział napędowy.
W przedziale kierowania stanowisko ma mechanik-kierowca. Kierowca obserwuje teren przed wozem za pomocą szerokokątnego peryskopu. W nocy może on być wymieniony na noktowizyjny peryskop nocny PNK-72 Radomka. Rolę tablicy przyrządów pełni blok sterująco-diagnostyczny US-DK-1 monitorujący systemy i układy czołgu.
Działonowy obsługuje system kierowania ogniem DRAWA. W jego skład wchodzi komputer balistyczny, celownik dzienny PCD i nocny PCN-A (noktowizyjny) lub ELOP TES (termowizyjny) oraz dalmierz laserowy TPD-K1M i czujnik danych meteorologicznych. Dowódca obserwuje teren naokoło czołgu przy pomocy dzienno-nocnego przyrządu obserwacyjnego POD-72.

Opancerzenie

Kadłub PT-91 jest wykonany ze spawanych płyt stalowych. Wzmocniono go materiałem kompozytowym. Pancerz czołowy kadłuba (analogiczny wobec pancerza T-72M1) jest pancerzem warstwowym o łącznej grubości 230 mm. Uwzględniając nachylenie pancerza, aby przebić go, pocisk musi przebyć ok. 500-600 mm stali i elementu kompozytowego. Odporność pancerza zwiększają płytki pancerza reaktywnego ERAWA. Pancerz boczny i tylny ma grubość ok. 80 mm i chroni przed pociskami działek małokalibrowych. Osłonę układu jezdnego zapewniają boczne fartuchy z blachy stalowej, w przedniej części także wzmocnione pancerzem reaktywnym.

Uzbrojenie

W wieży znajduje się zasadnicze uzbrojenie wozu: 125 mm armata gładkolufowa 2A46 Rapira-3. Lufa armaty wyposażona jest w osłonę termiczną z lekkiego stopu i przedmuchiwacz (eżektor), usuwający gazy prochowe po wystrzale. Maksymalny kąt podniesienia armaty wynosi +15°, minimalny -5°. Obok armaty umieszczony jest czołgowy karabin maszynowy PKT kalibru 7,62 x 54 mm R. Uzbrojenie jest stabilizowane przez lampowy, elektrohydrauliczny stabilizator 2E28M. Stabilizator ten jest konstrukcją przestarzałą i o niskiej niezawodności. Zastosowanie hydraulicznych napędów armaty sprawia, że w przypadku przebicia pancerza wieży wysokie jest ryzyko poparzenia załogi wieży gorącym płynem hydraulicznym. Nad włazem dowódcy zamocowany jest przeciwlotniczy wkm NSWT kalibru 12,7 x 107 mm. Na bokach wieży mocowane są wyrzutnie granatów dymnych Tellur. Z przodu wieży znajdują się czujniki systemu ostrzegawczego Obra.
Armata 2A46 jest ładowana przez automat ładowania. Zapas amunicji zmagazynowanej w karuzeli automatu ładowania to 22 naboje. Dodatkowe 20 naboi jest przewożone w regałach amunicyjnych umocowanych w wieży i kadłubie. Stosowane są naboje 3WBM3, 3WBM6, 3WBM7, 3WBM8 (przeciwpancerne, podkalibrowe, rdzeniowe z rdzeniem z węglików spiekanych), Ryś (przeciwpancerne, rdzeniowe z rdzeniem wolframowym), 3WBK7, 3WBK10 (kumulacyjne) i 3WOF22 (odłamkowo-burzące). Wszystkie typy pocisków wystrzeliwanych z armaty 2A46 są stabilizowane brzechwowo.

Napęd

Napęd PT-91 stanowi 12-cylindrowy, czterosuwowy, wysokoprężny, chłodzony cieczą silnik S-12U. Jest on zbudowany w układzie V i posiada pojemność 38 900 cm³ i masę 980 kg. Moc silnika wynosi 850 KM. Moc z silnika na koła napędowe jest przenoszona przy pomocy sterowanego mechanicznie i hydraulicznie mechanicznego układu przeniesienia mocy z dwoma siedmiobiegowymi planetarnymi skrzyniami biegów. Mechanizm przenoszenia mocy umożliwia ruch wozu do tyłu, hamowanie oraz skręcanie.
PT-91 posiada zawieszenie niezależne na wałkach skrętnych. Każde z 12 kół jezdnych jest połączone za pomocą wahacza z wałkiem skrętnym. Napęd z silnika jest przekazywany na znajdujące się w tylnej części pojazdu koła napędowe. Z przodu pojazdu znajdują się koła napinające. Pojazd posiada dwie gąsienice o szerokości 580 mm, które zbudowane są z nakładających się na siebie płytek.

Wersje czołgu

PT - 91 (1993 r.)

PT-91 (1991 r.) - system kierowania ogniem (SKO) Drawa-T, system samoosłony Obra-1
T-72M1Z - czołg T-72M1 zmodernizowany do standardu Twardego; kostki pancerza reaktywnego ERAWA i ERAWA-2 o modułowej konstrukcji (tzw. III generacja), wóz 700 kg lżejszy i z większym prześwitem od PT-91 (ze względu na brak przeróbek dna), inny sprzęt łączności
PT-91A (1995 r.) - pierwsza propozycja Twardego na eksport: nowszy SKO SAGEM Savan-15P, silnik S-1000 o mocy 1000 KM
PT-91Z - wersja eksportowa: SKO firmy SAGEM, silnik S-1000R, pancerz reaktywny ERAWA i ERAWA-2 o modułowej konstrukcji
PT-91M "Pendekar" - wersja eksportowa (M dla Malezji) nazwany przez fabrykę Malaj : SKO firmy SAGEM, słowacka armata 2A46MS z nowym systemem stabilizacji, zmieniona konfiguracja pancerza przedniego kadłuba i wieży oraz reaktywnego, system samo-osłony Obra-3, karabin przeciwlotniczy M2HB, nowy powerpack składający się z silnika S-1000R i przekładni Renk ESM-350M, wolant sterowniczy zamiast drążków. Rejimen ke-11 Kor Armor Diraja (11 Pułk Królewskiego Korpusu Pancernego), odbiorca łabędzkiego czołgu osiągnął gotowość bojową 1 września 2010. Jednak przychody z umowy na 370 milionów USD z Siłami Zbrojnymi Malezji nie pokryły nawet kosztów produkcji. Umowa została zrealizowana z kilkuletnim opóźnieniem (dostawy miały być zrealizowane do 2008 r.) ze względu na kłopoty z napędem – silnikiem S1000 o mocy 1000 KM z PZL Wola i skrzynią biegów ESM350 niemieckiego Renka – oraz systemem kierowania ogniem Savan 15 francuskiego Sagema. Bumar w odpowiedzi na niektóre doniesienia prasowe stwierdził, że pod koniec 2006 roku, podczas testów Pojazdu Wzorcowego w Malezji wystąpiły problemy z systemem wykrywania skażeń oraz agregatem zapewniającym działanie instalacji czołgowych przy wyłączonym silniku, które wraz z wprowadzanymi przez odbiorcę malezyjskiego zmianami i modyfikacjami spowodowały przesunięcie terminu zatwierdzenia przygotowanego Pojazdu Wzorcowego. Po usunięciu usterek i wprowadzeniu wymaganych zmian, ostatecznie w marcu 2007 roku Pojazd Wzorcowy został przez odbiorcę zatwierdzony, po czym na jego podstawie została uruchomiona produkcja seryjna czołgów. 1 lipca 2010 Minister Skarbu Państwa oświadczył, że "Aktualnie trwają odbiory ostatniej partii dostarczonych pojazdów. Wozy są sukcesywnie przekazywane klientowi i nie występują żadne problemy techniczne z systemem wykrywania skażeń i agregatem prądotwórczym."
PT-91P – został przygotowany w 2009 r. na potrzeby ogłoszonego przez Peru przetargu na zakup czołgu podstawowego. Pojazd zaprezentowano w dniach 21-24 maja 2009 r. na 2. Salonie Techniki Obronnej SITDEF 2009 w Limie. Czołg powstał w wyniku przebudowy jednego z fabrycznych PT-91. Wyposażono go w: system kierowania ogniem Drawa TG z termowizorem firmy Galileo i system zarządzania polem walki firmy Teldat, radiostację Radmor RRC9310 i cyfrowy system łączności wewnętrznej Fonet-IP oraz system ostrzegania przed promieniowaniem laserowym typu OBRA - 3 i system wykrywania broni masowego rażenia Cherdes II.

PT-91 Ex

PT-91/120 - niezrealizowany projekt tzw. "leopardyzacji" Twardego, nowa wieża, armata i SKO, silnik o większej mocy
PT-91 Ex - wersja eksportowa, nowy SKO, układ napędowy, zmodernizowana armata, "czarna skrzynka"

Pojazdy bazowane na PT-91

MID – maszyna inżynieryjno-drogowa
PZA Loara – samobieżny zestaw przeciwlotniczy
PMC-90 – most czołgowy
WZT-3 – wóz zabezpieczenia technicznego
WZT-4 – wóz zabezpieczenia technicznego

Użytkownicy

Polska – 232 sztuki
Malezja – 48 sztuk PT-91M

Indie zamówiły SKO Drawa, jednak zrezygnowały z przyjęcia wyprodukowanych systemów wybierając tańszą ofertę izraelską z mniej skomplikowanymi SKO.

Amerykańska potęga

noreply@blogger.com (Anonymous) — Fri, 29 Mar 2013 17:35:00 +0000

T28

T28 Super Heavy Tank T95 Gun Motor Carriage

Dane podstawowe
Państwo	Stany Zjednoczone
Typ pojazdu	czołg ciężki
Trakcja	gąsienicowa
Załoga	3/4
Historia
Prototypy	1945
Egzemplarze	2 (prototypy)
Dane techniczne
Silnik	1 silnik spalinowy rzędowy, 8-cylindrowy Ford GAF V-8 o mocy 410 KM (305 kW)
Transmisja	mechaniczna
Pancerz	grubość: 51 – 292 mm
Długość	11,10 m
Szerokość	4,39 m
Wysokość	2,84 m
Masa	86 200 kg
Osiągi
Prędkość	14 km/h (po drodze)
Zasięg	160 km (po drodze)
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 armata T5E1 kal. 105 mm (zapas amunicji – 62 szt.) 1 karabin maszynowy M2HB kal. 12,7 mm (zapas amunicji – 660 szt.)
Użytkownicy
Stany Zjednoczone
Multimedia w Wikimedia Commons

T28 Super Heavy Tank późniejsze oznaczenie: T95 Gun Motor Carriage – największy super ciężki czołg zaprojektowany dla potrzeb amerykańskiej armii w czasie II wojny światowej.

Historia

Pierwotnie planowano jego użycie przy forsowaniu Linii Zygfryda, w późniejszym okresie planowano jego wykorzystanie w czasie inwazji Japonii.
Nie posiadał wieży przez co miał stosunkowo niską sylwetkę i według standardowej terminologii był raczej działem pancernym, a nie czołgiem. Całkowita masa pojazdu miała wynosić 86 ton, a w porównaniu z innymi czołgami amerykańskimi tego okresu miał bardzo gruby pancerz (do 300 mm), co miało mu zapewnić ochronę nawet przed niemiecką armatą 88 mm. Napęd zapewniał mu silnik spalinowy GAF V-8 o mocy jedynie 410 KM co pozwalało mu na osiągnięcie prędkości zaledwie 14 km/h. Miał cztery gąsienice, zamiast tradycyjnych dwóch, dwie zewnętrzne mogły być zdejmowane w czasie transportu.
Jego uzbrojenie główne stanowiła armata T5E1 o kalibrze 105 mm.
Planowano zbudować pięć prototypów, a następnie 25 egzemplarzy produkcyjnych, w rzeczywistości zbudowano jedynie dwa prototypy, z których żaden nie wziął udziału w walkach.

Prototypowy T28 wystawiony na zewnątrz General George Patton Museum w Fort Knox

Leopard 2 cd.

noreply@blogger.com (Anonymous) — Fri, 29 Mar 2013 15:40:00 +0000

Leopard 2
Polski Leopard 2A4 z 10 BKP na defiladzie z okazji Święta Wojska Polskiego w Warszawie
Dane podstawowe
Państwo	Niemcy
Typ pojazdu	czołg podstawowy
Trakcja	gąsienicowa
Załoga	4 osoby
Dane techniczne
Silnik	MTU MB 873 Ka 501, 4-suwowy, 12-cylindrowy o mocy 1500 KM
Poj. zb. paliwa	1200 l
Długość	9670 mm kadłuba: 7720 mm
Szerokość	3540 mm z ekranami: 3700 mm
Wysokość	2480 mm
Prześwit	490 mm
Masa	bojowa: 55,15 t
Moc jedn.	27,27 KM/tonę
Nacisk jedn.	0,83 kG/cm²
Osiągi
Prędkość	72 km/h w terenie: 56 km/h wstecz: 32 km/h
Zasięg	550 (na drodze)
Dane operacyjne
Uzbrojenie
120 mm Rh-M-120 o lufie długości 46,7 kalibra dwa karabiny maszynowe MG3
Wyposażenie
2 x 8 wyrzutniki granatów dymnych
Użytkownicy
Austria, Chile, Kanada, Dania, Finlandia, Niemcy, Grecja, Niderlandy, Norwegia, Polska, Portugalia, Singapur, Hiszpania, Szwecja, Szwajcaria, Turcja
Rzuty

Multimedia w Wikimedia Commons

Polski Leopard 2A4 MBT

Leopard 2A6M

Leopard 2

noreply@blogger.com (Anonymous) — Fri, 29 Mar 2013 15:38:00 +0000

Leopard 2 − niemiecki czołg podstawowy opracowany w latach 70. XX wieku i wprowadzony do służby w roku 1979, następca czołgu Leopard 1. Jego różne wersje służą w armii niemieckiej oraz 10 innych krajach. Pierwszy czołg III generacji.
Wersje rozwojowe czołgu można podzielić na dwie grupy: wersje aż do A4 z pionowym opancerzeniem wieży oraz A5 i nowsze, z silnie nachylonym opancerzeniem wieży.
Uzbrojenie stanowi gładkolufowa armata 120 mm Rh-M-120 o lufie długości 46,7 kalibra (wersje A1-A5) lub 55 kalibrów (wersje późniejsze) oraz dwa karabiny maszynowe MG3.
Leopard 2A6 charakteryzuje się przede wszystkim armatą z dłuższą lufą L/55 120 mm. Z myślą o tej armacie opracowano nowy pocisk podkalibrowy z rdzeniem wolframowym DM53 (LKE II) o masie 8,35 kg, prędkości początkowej 1750 m/s i przebijalności pancerza o grubości 810 mm z odległości 2000 metrów. Pociski te mogą być także wystrzeliwane z armat L44 o krótszej lufie, jednak wtedy ich wartość bojowa jest niższa (m.in. prędkość początkowa 1670 m/s). Czołg Leopard 2A6 otrzymał także nowy silnik pomocniczy, nową osłonę przeciwminową dna kadłuba oraz układ klimatyzacji przedziału załogowego. Masa bojowa czołgu wynosi 62 tony. Pierwszy z łącznie planowanych 225 czołgów tej wersji powstał w marcu 2001 roku. Wszystkie czołgi, jakie powstaną, będą wynikiem przebudowy wozów wersji A5. Zespół napędowy czołgu jest wykonany w technologii power-pack, a przemyślana konstrukcja pozwala na wymianę zespołu (silnik, skrzynia biegów z mechanizmami skrętu i osprzętem) w ciągu 30 minut przez 4 ludzi.
Podczas targów Eurosatory 2010 w Paryżu została zaprezentowana przez Krauss-Maffei Wegmann wersja Leoparda 2A7+.

Użytkownicy

Użytkownicy
Kraj	Liczba	Uwagi
Niemcy	852	502 sztuki wersji A4, 125 sztuk wersji A5, 225 sztuk wersji A6
Szwajcaria	380	Pz 87 (230 w służbie czynnej, 150 zmagazynowanych, przeznaczonych do sprzedania)
Grecja	353	183 sztuki wersji A4 oraz 170 sztuk wersji GR (HEL)
Turcja	350	wersja A4
Hiszpania	327	108 L2A4 oraz 219 L2A6 jako sztuki wersji E
Szwecja	280	160 L2A4 jako Strv 121 oraz 120 L2A5+ jako Strv 122
Holandia	180	wersja A6NL (8 kwietnia 2011 zapadła decyzja o wycofaniu pozostałych 82 Leopardów ze służby czynnej)
Chile	140	wersja A4
Polska	128	wersja A4
Finlandia	124	wersja A4
Austria	114	wersja NL
Kanada	100	80 sztuk wersji A4, 20 sztuk wersji A6NL
Singapur	96	wersja A4s (66 w służbie, 30 przeznaczonych na części zamienne)
Norwegia	52	wersja NL (A4)
Dania	51	wersja A5+
Portugalia	37	wersja A6

Eksploatacja w Polsce

Polska posiada 128 czołgów tego typu w wariancie A4, które trafiły do Wojska Polskiego z nadwyżek Bundeswehry w latach 2002–2003. Maszyny wyprodukowane w latach 1985–1987 kupiono za symboliczne jedno euro. Na początku 2013 roku rozpoczęto natomiast program modernizacji polskich Leopardów, by utrzymać ich potencjał bojowy. Dodatkowo rząd Polski rozważa zakup dodatkowych 128 czołgów Leopard.

Dane taktyczno-techniczne

Leopard 2A4

załoga 4 osoby
masa bojowa 55 150 kg
współczynnik mocy jednostkowej 27 KM/T
nacisk jednostkowy 0,83 kg/cm²
długość całkowita 9,67 m
długość kadłuba 7,88 m
szerokość:
- z ekranami przeciwkumulacyjnymi 3,7 m
- bez ekranów 3,54 m
wysokość do stropu wieży 2,48 m
prześwit 0,49 m
prędkość maksymalna:
- na szosie 68 km/h
- w terenie 50 km/h
- na biegu wstecznym ok. 40 km/h
pojemność zbiorników paliwa 1200 dm³
zasięg 550 km (na drodze)
opancerzenie w milimetrach, jako ekwiwalent stali pancernej. Liczby przed znakiem "/" oznaczają odporność przeciwko pociskom kinetycznym a po znaku "/" przeciwko pociskom kumulacyjnym.
- wieża
  - przód 612-742/982-1182
  - boki 132-1038/215-1661
  - strop 380/467
- kadłub
  - przód 192-590/316-750
  - boki 45-249/50-380
  - fartuch na gąsienicy 75/84
  - strop 163/515

Leopard 2A5

załoga 4 osoby
masa bojowa 62 500 kg
współczynnik mocy jednostkowej 24 KM/T
nacisk jednostkowy 0,94 kg/cm²
długość całkowita 9,67 m
długość kadłuba 7,72 m
szerokość:
- z ekranami przeciwkumulacyjnymi 3,7 m
- bez ekranów 3,54 m
wysokość do stropu wieży 2,6 m
prześwit 0,49 m
prędkość maksymalna:
- na szosie 68 km/h
- w terenie 50 km/h
- na biegu wstecznym 38 km/h
pojemność zbiorników paliwa 1200 dm³
zasięg 550 km (na wewnętrznych zbiornikach paliwa)
moc silnika (1200 kW) 1500 KM

Rozwój w poszczególnych krajach cd.

noreply@blogger.com (Anonymous) — Thu, 28 Mar 2013 17:15:00 +0000

Związek Radziecki

Związek Radziecki wprowadził kilka projektów czołgów, które wprawiły w zdziwienie żołnierzy Wehrmachtu swoimi osiągami i sprawnością bojową. Pierwszym z nich był budowany w dużej serii czołg BT (skonstruowany na podwoziu czołgu konstrukcji amerykańskiego inżyniera Christi'ego) – istniało kilka jego odmian. Cechą wyróżniającą ten wóz była jego ogromna prędkość (BT – bystrochodnyj tank – szybki czołg) – potrafił na dobrej drodze osiągnąć nawet 86 km/h (bez gąsienic, których możliwość zdejmowania była charakterystyczną cechą tego wozu) i był to niekwestionowany rekord aż do końca lat 70. Czołgi serii BT wyposażone były w długolufową armatę kalibru 45 mm, która w zupełności wystarczała do walki z każdym ówczesnym czołgiem. Słabością wozów BT był jednak cienki pancerz (w najlepszym z nich, BT-7, zaledwie 22 mm). Należy jednak zaznaczyć, że do czasu wybuchu II wojny światowej żaden z czołgów produkowanych na świecie, nie miał wystarczającej ochrony przed używanymi ówcześnie armatami ppanc., nawet małokalibrowymi. Pancerz czołgów produkowanych w czasie I WŚ i w okresie międzywojennym miał z założenia zapewniać skuteczną ochronę przed bronią strzelecką piechoty i odłamkami. Wyprodukowano też lekki czołg pływający uzbrojony w karabiny maszynowe, zapewniający wsparcie piechocie podczas pokonywania brodów, żadna z innych armii na świecie nie miała podobnej konstrukcji.
Następną konstrukcją był ciężki czołg przeznaczony do działań przełamujących KW-1 – skrót od Kliment Woroszyłow, jednego z członków politbiura. Ten ciężki i mocno opancerzony czołg wyposażony był w armatę kalibru 76,2 mm i 3-4 karabiny maszynowe, Jego załogę stanowiło 5 ludzi. Kolejne wersje czołgu KW to KW-2 i KW-85. Dalszy rozwój tej konstrukcji doprowadził do powstania czołgu JS (Josif Stalin). Istniało kilka wersji czołgu IS. Były to wersje od IS-1 do IS-4. Po wojnie w oparciu o czołg IS-3 skonstruowano ciężki czołg T-10, który zakończył służbę w armii rosyjskiej w 1993 r.
Czołg T-34 jest z pewnością najbardziej znanym radzieckim czołgiem II wojny światowej. Podstawowe parametry określające ten skonstruowany w 1940 roku i wyprzedzający swoją epokę o kilka lat czołg średni to: 25 ton masy, armata kalibru 76,2 mm, 55 km/h i zasięg do 300 km dzięki znakomitemu silnikowi Diesla. W 1943 r. udoskonalono go jeszcze bardziej, wymieniono armatę na kalibru 85 mm, co dało mu jeszcze większą siłę i możliwość walki nawet z czołgami ciężkimi typu "Tygrys". Jeszcze podczas wojny Rosjanie próbowali skonstruować godnego następcę T-34. Powstał więc czołg T-43.Różnił się od T-34 przede wszystkim grubszym pancerzem, jednak nie był to jeszcze czołg, jakiego oczekiwali Rosjanie. Tak więc prace nad następcą T-34 trwały nadal i zaowocowały powstaniem czołgu T-44. Rozwinięciem tej konstrukcji był czołg T-54/T-55, który stał się najbardziej rozpowszechnionym na świecie czołgiem podstawowym. Znajduje się on do dziś w armiach kilkudziesięciu krajów świata.
W 1941 roku siły zbrojne Trzeciej Rzeszy na froncie wschodnim nie posiadały ani jednego czołgu ciężkiego, niewiele zaś czołgów niemieckich było w stanie nawiązać równorzędną walkę z czołgami radzieckimi. Mimo to w początkowym okresie wojny Niemcy zwyciężali. Zawdzięczali to lepszej organizacji i dysponowaniu radiostacjami, których brakowało w radzieckich wozach. 21 czerwca 1941 r. Armia Czerwona miała na stanie 677 czołgów KW i 1363 czołgi T-34.

Polska

Pierwszymi czołgami użytkowanymi w Wojsku Polskim było 120 francuskich czołgów FT-17, które w 1919 roku weszły na stan 1 Pułk Czołgów w Armii Polskiej we Francji pod dowództwem gen. Hallera. Zostały one użyte podczas Wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku.
W latach 30-tych na uzbrojenie polskich wojsk pancernych weszły także dwie polskie konstrukcje tankietka TKS oraz czołg 7 TP, który był unowocześnioną modyfikacją czołgu angielskiego Vickers E. 7TP był pierwszym seryjnie produkowanym czołgiem z wysokoprężnym silnikiem Diesla, a także pierwszym wozem bojowym z peryskopem odwracalnym konstrukcji Rudolfa Gundlacha. Oprócz Vickersa polska armia użytkowała także inne importowane zachodnie konstrukcje, jak francuskie Renault R-35 i Hotchkiss H-35.

Rozwój w poszczególnych krajach

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 27 Mar 2013 15:19:00 +0000

Niemcy

W 1931 roku w zakładach Kruppa opracowano na tajne zamówienie Urzędu Uzbrojenia Armii (Heereswaffenamt) dwa modele lekkiego czołgu PzKpfw I i PzKpfw II (PzKpfw – Panzer Kampfwagen, czyli "opancerzony wóz bojowy"). Ponieważ traktat wersalski zabraniał niemieckiej Reichswehrze posiadania broni pancernej dlatego czołg oznaczony został LaS (Landwirtschaftlicher Schlepper – ciągnik gospodarczy).
Oznaczenie to zmieniono na Panzerkampfwagen I dopiero w 1935 roku, gdy Hitler oficjalnie wypowiedział traktat wersalski. Pierwszy był uzbrojony w dwa karabiny maszynowe kalibru 7,92 mm osadzone w wieży, a drugi miał jeden karabin i działko kalibru 20 mm.
Podstawowy czołg niemiecki okresu II wojny światowej PzKpfw IV, został opracowany w 1936 roku. Miał on masę od 18 ton w przypadku pierwszych wersji do 32 ton dla wersji budowanych pod koniec działań wojennych. Uzbrojenie składało się z działa kaliber 75 mm i dwóch karabinów maszynowych kalibru 7,92 mm; załoga składała się z 5 osób.

Początki

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 26 Mar 2013 20:23:00 +0000

Pierwsze plany czołgu opracował już w XVI wieku Leonardo da Vinci, jednak dopiero podczas I wojny światowej czołg został wprowadzony do użytku w armii.
Pierwsze czołgi, oznaczone Mark I zostały użyte bojowo w 1916 roku przez Brytyjczyków w bitwie nad Sommą w roli wsparcia piechoty. Pierwsze zmasowane natarcie czołgów miało miejsce podczas bitwy pod Cambrai.
Pierwsze czołgi brytyjskie przypominały opancerzone skrzynie, opasane z dwóch stron metalowymi gąsienicami. Nowy rodzaj mechanizmu jezdnego umożliwiał pokonywanie trudnych przeszkód, w tym okopów, a także miażdżenie zasieków z drutu kolczastego. Pierwsze czołgi były maszynami bardzo prymitywnymi. Aby wykonać ostry skręt, wymagały skoordynowanej pracy czterech osób, co było nie lada osiągnięciem. Pojazd nie miał wentylacji, co powodowało, że gazy spalinowe i prochowe wywoływały często omdlenia i zatrucia załogi. Zbiornik czołgu mieścił 210 litrów paliwa, które umożliwiało przejechanie zaledwie 30 kilometrów. Po pokonaniu trasy 100 kilometrów pojazd wymagał natomiast wymiany wielu części. Czołgi nie miały radiostacji i do porozumiewania się na większe odległości wykorzystywano gołębie pocztowe. Ich uzbrojenie mieściło się w bocznych wieżach - sponsonach. Połowa wozów posiadała po 5 karabinów maszynowych, a pozostałe po dwa działa 57 mm i 3 karabiny maszynowe. Do pierwszej akcji nad Sommą w 1916 roku skierowano 49 czołgów, z których część w wyniku awarii nie dotarła nawet do niemieckich pozycji. Początkowo Niemców ogarnęła panika, ale szybko nauczyli się je zwalczać, np. strzelając z armat na wprost. W bitwie tej wzięło udział niewiele czołgów i być może jest to jedna z przyczyn braku sukcesów w pierwszych akcjach z ich użyciem.
Jedyną niemiecką konstrukcją z okresu I wojny światowej był nieudany czołg A7V. Za najbardziej udany czołg I wojny światowej uważana jest francuska konstrukcja FT-17.
Okres międzywojenny to czas prób i udoskonalania istniejących pomysłów. W większości krajów powstały konstrukcje czołgów "szybkich" i "czołgów piechoty" - przeznaczonych albo do niszczenia czołgów nieprzyjaciela i szybkich ataków na tyły wroga (czołg pościgowy) albo do wsparcia piechoty (czołg piechoty). W III Rzeszy oprócz czołgów lekkich (PzKpfw I, PzKpfw II) zaprojektowano dwa czołgi średnie - PzKpfw III (początkowo z armatą 37 mm, w późniejszym czasie z armatami większego kalibru) przeznaczony do zwalczania pojazdów nieprzyjaciela i PzKpfw IV (początkowo z krótkolufową armatą 75 mm) przeznaczonym do wspomagania piechoty. Pierwszymi czołgami uzbrojonymi w armaty "uniwersalne" były radzieckie konstrukcje KW-1 i T-34. Ich długolufowe armaty kalibru 76 mm pozwalały zarówno na używanie skutecznej amunicji przeciwpancernej jak również odłamkowej lub kruszącej.

Czołg

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 26 Mar 2013 17:26:00 +0000

Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.
Większość współczesnych czołgów jest uzbrojonych w pojedynczą armatę czołgową, umieszczoną w obrotowej wieży oraz w jeden lub więcej karabinów maszynowych. Korpus czołgu wykonany jest z pancernych płyt o zróżnicowanej grubości. Pierwsze czołgi nie posiadały wieży, a ich uzbrojenie artyleryjskie było umieszczone w sponsonach, pierwszym czołgiem o klasycznej i używanej obecnie konstrukcji (obrotowa wieża na kadłubie) był francuski Renault FT-17.Prototyp czołgu opracowano w Anglii w roku 1915, choć pierwszy taki pojazd zaprojektował już w 1911 Austriak Gunther Burstyn i niezależnie od niego australijski inżynier Lancelot De Mole ale ich pomysły zostały zignorowane przez ówczesny establishment wojskowy.
W czasie I wojny światowej brytyjski pułkownik Ernest Swinton doszedł do wniosku, że skuteczną osłoną atakującej piechoty mógłby być opancerzony traktor na gąsienicach. Dzięki poparciu Winstona Churchila powstał pojazd nazwany "Mały Willy". Osiągał prędkość 3,2 km/h przy wadze 18,3 ton i długości ponad 4 m (z tylnymi kołami pomocniczymi długość wyniosła 8 m), a co najważniejsze, był w stanie przejechać przez okopy i rowy strzeleckie o szerokości do 1,35 m. Z racji podobieństwa ""Willy'ego"" do zbiornika na benzynę i w celu zmylenia wywiadu niemieckiego, pułkownik Swinton nadał maszynie kryptonim "tank", czyli dosłownie zbiornik. Nazwa ta, do dzisiaj w wielu językach oznacza czołg. W przeszłości używane było też w innych państwach, w tym w Polsce w latach 20. XX wieku. Od słowa tank pochodzi też tankietka (ang. tankette).
Polska nazwa "czołg" pochodzi od sposobu poruszania pierwszych maszyn, które zdawały się powoli czołgać po ziemi na swoich gąsienicach. Nazwę tę zaproponował por. Władysław Kohutnicki w 1919 roku.

^{Poszczególne elementy budowy czołgu
1. napęd gonsienicowy,
2. armata czołgowa,
3. błotniki,
4. wyrzutnie granatów dymnych,
5. przeciwlotniczy wielkokalibrowy karabin maszynowy,
6. przedział silnikowy,
7. wieżyczka dowódcy,
8. czołgowy karabin maszynowy sprzężony z armatą,
9. pochylony pancerz przedni,
10. burtowy karabin maszynowy (nie stosowany po II wojnie światowej)}