Το τουρκικό ναυτικό εξοπλιστικό πρόγραμμα προχωρά με την παραγγελία νέων πολεμικών πλοίων και με ραγδαίο ρυθμό. Έτσι στο πλαίσιο της έκθεσης IDEF 2025, που διεξάγεται στην Κωνσταντινούπολη (22-27 Ιουλίου), έγινε υπογραφή συμφωνιών ανάμεσα στο Τουρκικό Ναυτικό, την Διεύθυνση Αμυντικής Βιομηχανίας (SSB) και του ομίλου ASFAT που διαχειρίζεται τις κρατικές αμυντικές εταιρείες, για την κατασκευή ακόμη τεσσάρων περιπολικών ανοιχτής θάλασσας και ενός αντιτορπιλικού TF-2000.

Σχετικά με τα πρώτα πρόκειται για την επόμενη φάση του προγράμματος των κορβετών Hisar (αναφέρονται ως “περιπολικά ανοιχτής θαλάσσης” αλλά στην ουσία είναι κορβέτες, μιας και είναι μεγέθυνση των κορβετών κλάσης Ada). Έτσι έχουν ήδη φτιαχθεί τα 2 πρώτα σκάφη (ένα από αυτά το αγοράζει η Ρουμανία), έχουν παραγγελθεί άλλα 4 που κατασκευάζονται ήδη, και τώρα παραγγέλνονται τα επόμενα 4 (από το 7ο έως και το 10ο)! Ωστε η κλάση να έχει τουλάχιστον 10 πλοία, όπως είχε αναγγελθεί.

Μάλιστα, ενώ τα πρώτα 2 σκάφη ήταν οπλισμένα μόνο με το κύριο πυροβόλο των 76 χιλιοστών και πυργίσκους πολυβόλων, αλλά είχαν την υποδομή για εξτρά οπλισμό, τα επόμενα σκάφη όπως φαίνεται θα παραχθούν σε πιο “πλήρη” διαμόρφωση, με αντιπλοϊκούς πυραύλους και αντιαεροπορικούς.

Όσον αφορά το αντιτορπιλικό TF-2000 των 96 κελιών κάθετης εξαπόλυσης πυραύλων, η συμφωνία καλύπτει ένα πλοίο. Όπως γράφει το Breaking Defense, η κατασκευή του θα ξεκινήσει τον Νοέμβριο του 2025 και η παράδοσή του στο Τουρκικό Ναυτικό θα γίνει το 2030.  Εδώ βέβαια είχαμε τον Ιανουάριο φέτος, τελετή “κοπής πρώτου μετάλλου” για το σκάφος, η οποία είχε μεταδοθεί με διθυράμβους. Αλλά φαίνεται πως ήταν το… διαφημιστικό της κατασκευής, με την τελική ανάθεση να οριστικοποιείται σήμερα

Σε τελετή που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 10 Ιουλίου, στην κατοικία του Γερμανού Πρέσβη στην Αθήνα, υπεγράφη Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) μεταξύ της γερμανικής εταιρείας TKMS (Thyssenkrupp Marine Systems) και των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, με αντικείμενο την υλοποίηση προγράμματος Μέσης Ζωής Αναβάθμισης (MLU) για τα ελληνικά υποβρύχια.

Η τελετή υπογραφής έλαβε χώρα παρουσία υψηλόβαθμων αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων ο Dr. Vik, διευθυντής Αμυντικής Πολιτικής της Γερμανίας, και ο Έλληνας ομόλογός του, κ. Σπινέλης, διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Πολιτικής Εθνικής Άμυνας και Διεθνών Σχέσεων (ΓΔΠΕΑΔΣ).

Στην εκδήλωση συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων, στελέχη του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου, καθώς και αντιπρόσωποι ελληνικών αμυντικών εταιρειών που διατηρούν συνεργασία με γερμανικές εταιρείες και θεσμούς. Όλοι οι παρευρισκόμενοι υπογράμμισαν τη σημασία της ελληνογερμανικής συνεργασίας στον αμυντικό τομέα, ιδιαίτερα σε μια περίοδο με αυξημένες γεωστρατηγικές προκλήσεις.

Χωριστές συναντήσεις είχε ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, με τον Πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης, Mohammed Menfi, τον πρωθυπουργό της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας (GNU) της Λιβύης, Abdul Hamid Dbeibah, καθώς και με τον ασκούντα χρέη υπουργού Εξωτερικών, Taher Al Baour, σήμερα στην Τρίπολη.

Και οι δύο πλευρές μίλησαν για τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας-Λιβύης και συμφώνησαν ότι η κοινή γεωγραφία επιτάσσει τη συνεργασία και τη διεξαγωγή ειλικρινούς διαλόγου. Έλληνας ΥΠΕΞ και Λίβυοι αξιωματούχοι είχαν την ευκαιρία να εκφράσουν τις θέσεις τους για όλα τα θέματα που αφορούν στις διμερείς σχέσεις, ανταλλάσσοντας, επίσης, απόψεις για σύνθετα ζητήματα, όπως η μετανάστευση και η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.

Σχετικά με την ραγδαία αύξηση των μεταναστευτικών ροών, ο Έλληνας ΥΠΕΞ παρουσίασε την τρέχουσα κατάσταση που αντιμετωπίζει η χώρα μας, με ροές από Τομπρούκ προς Κρήτη, εν μέσω μάλιστα, τουριστικής περιόδου και τόνισε ότι είναι σημαντικό να μην παγιωθεί μια νέα μεταναστευτική οδός.

Αμφότεροι συμφώνησαν ότι θα πρέπει να υπάρξει συνεννόηση ως προς τον έλεγχο χερσαίων και θαλασσίων συνόρων και η λιβυκή πλευρά ζήτησε συνδρομή της Ελλάδας, τόσο σε διμερές επίπεδο, όσο και στο πλαίσιο της ΕΕ και του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Στο θέμα της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών ο υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι η Ελλάδα επιδιώκει να επιλύσει κάθε τέτοιο ζήτημα με γειτονικές της χώρες, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Συμφωνήθηκε ετοιμότητα Ελλάδας και Λιβύης, ως κράτη με αντικείμενες ακτές, να συζητήσουν για οριοθέτηση ΑΟΖ στο προσεχές μέλλον.

Ως προς την προκήρυξη διαγωνισμού για έρευνες εξόρυξης υδρογονανθράκων σε δύο θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης, ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα βάσει Διεθνούς Δικαίου και δεν ενεργεί εις βάρος τρίτων.

Ο κ. Γεραπετρίτης διατύπωσε την επιδίωξη της Ελλάδας για ενίσχυση των διμερών σχέσεων με την Τρίπολη, με έμφαση στην οικονομία και τις επενδύσεις. Η Λιβύη, θεωρείται σημαντικός εμπορικός εταίρος της Ελλάδας, προς τούτο συμφωνήθηκε όπως διερευνηθούν επιπλέον τομείς συνεργασίας στους τομείς ενέργειας, κατασκευών και μεταφορών.

Οι διαδοχικές επισκέψεις του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη στη Βεγγάζη (06.07) και στην Τρίπολη (15.07) της Λιβύης, αποτιμώνται ως ιδιαίτερα εποικοδομητικές και ικανοποιητικές και εκτιμάται ότι δημιούργησαν μια θετική δυναμική στις σχέσεις Ελλάδας – Λιβύης.

Με κεντρικό θέμα την ενημέρωση και αξιολόγηση των τελευταίων εξελίξεων στην περιοχή αλλά και το Μεταναστευτικό, συνεδρίασε υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ). Σε ό,τι αφορά το Μεταναστευτικό, υπογραμμίστηκε η ανάγκη συνεργασίας των λιβυκών Αρχών προκειμένου να μην παγιωθεί νέα μεταναστευτική οδός από την Ανατολική Λιβύη προς την Κρήτη. Τονίστηκε ακόμη η ευρωπαϊκή διάσταση του ζητήματος ενόψει των επικείμενων επισκέψεων στη Λιβύη τόσο του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, όσο και του αρμοδίου Επιτρόπου της ΕΕ Μάγκνους Μπρούνερ.

Κεντρικό θέμα υπήρξε επίσης το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των τεσσάρων φρεγατών ΜΕΚΟ του Πολεμικού Ναυτικού. Το πρόγραμμα των φρεγατών ΜΕΚΟ 200 ΗΝ όπως αυτό αποφασίστηκε από τη πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) με βάση τα τελευταία δεδομένα (Άνοιξη του 2025) περιλαμβάνει ένα πρόγραμμα εκσυγχρονισμού για το σύνολο των φρεγατών με κύριο ανάδοχο τη Thales Netherlands η οποία θα παραδώσει τα νέα ηλεκτρονικά συστήματα – αισθητήρες στο Πολεμικό Ναυτικό και ακολούθως δύο ελληνικές εταιρείες θα αναλάβουν την ολοκλήρωση – εγκατάσταση των συστημάτων (SSMART) καθώς και τις ναυπηγικές μελέτες (Ηydrus Εngineering). Οι εργασίες αναμένεται να λάβουν χώρα στον Ναύσταθμο με τεχνικό προσωπικό του ΠΝ ή εναλλακτικά στα Ναυπηγεία Σαλαμίνας ή στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά. Εναλλακτικά ενδέχεται να υπάρξει και μεγαλύτερη εμπλοκή ενός εκ των δύο προαναφερθέντων ναυπηγείων προκειμένου να γίνει «δεξαμενισμός» των φρεγατών. Με βάση το ανανεωμένο χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης εργασιών το πρώτο πλοίο θα παραδοθεί το 2028 ενώ το τελευταίο το 2030.

Στόχος του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού είναι τα πλοία να διατηρηθούν για επιπλέον 20 έτη με τα συστήματα τους πλήρως αξιόμαχα και λειτουργικά προκειμένου να διασφαλιστεί πως το Πολεμικό Ναυτικό θα διαθέτει τέσσερις μονάδες κρούσης. Δεδομένης και της ηλικίας των πλοίων το κονδύλι ύψους 390 – 400 εκατομμυρίων ευρώ στοχεύει να κρατήσει τα πλοία αξιόμαχα για τα επόμενα χρόνια με έμφαση στην αντικατάσταση παρωχημένων ηλεκτρονικών και αισθητήρων των πλοίων. Με βάση το τελευταίο επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα εργασιών το πρώτο πλοίο θα παραδοθεί στα τέλη του 2028, οι δύο επόμενες φρεγάτες το 2029 και η τελευταία μονάδα το 2030.

Σε δεύτερο χρόνο το Πολεμικό Ναυτικό θα προχωρήσει στη σύναψη συμβάσεων με τις εταιρείες BAE Systems και Raytheon για την ολοκλήρωση των εργασιών εκσυγχρονισμού αναφορικά με τα οπλικά συστήματα των φρεγατών όπως είναι η αναβάθμιση του πυροβόλου και η αναβάθμιση των αντιπυραυλικών συστημάτων εγγύς άμυνας των πλοίων Phalanx. Με ξεχωριστή σύμβαση προβλέπεται και η προμήθεια νέων αντιαεροπορικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς και συγκεκριμένα των ESSM Block II. Eπίσης, στα πλαίσια του προγράμματος εκσυγχρονισμού προβλέπεται η εγκατάσταση του Ελληνικού συστήματος παρεμβολών «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» προϊόν ανάπτυξης της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας.

Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει τη προμήθεια νέων ηλεκτρονικών συστημάτων από την ολλανδική Thales (νέο ραντάρ NS-110, νέο τακτικό σύστημα TACTICOS, νέο ESM, και νέους καταυγαστήρες – ραντάρ ελέγχου πυρός STIR 1.2) ενώ επιπλέον 50 εκατομμύρια θα διατεθούν στην ελληνική εταιρεία SSMART η οποία θα αναλάβει την ολοκλήρωση και διασύνδεση των συστημάτων στο πλοίο. Κομβικός αναμάνεται να είναι και ο ρόλος της επίσης ελληνικής εταιρείας Hydrus Engineering η οποία θα αναλάβει ως ναυπηγικό γραφείο – εταιρεία την εκπόνηση όλων των απαραίτητων τεχνικών μελετών (μελέτες ευστάθειας κτλ). Όλες οι απαιτούμενες εργασίες έχει αποφασιστεί να λάβουν χώρα στο Ναύσταθμο Σαλαμίνας στη τεχνική βάση. Πρακτικώς αυτό συνεπάγεται πως τα πλοία με τα τελευταία δεδομένα πιθανότατα ενδέχεται να μην εκτελέσουν εργασίες «δεξαμενής» με επίκεντρο εργασίες γενικής επισκευής στα επιμέρους μηχανολογικά μέρη και συστήματα (πχ εργασίες στους άξονες του προωστήριου σκεύους των φρεγατών) καθώς και άλλης φύσης μηχανολογικές εργασίες.

Στην προμήθεια από την Τουρκία μαχητικών αεροσκαφών F-35 και τη στάση της Ελλάδας στο ζήτημα αυτό αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων που τον συνόδευαν στην πτήση της επιστροφής του από το Αζερμπαϊτζάν.

Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε πως «η ανησυχία της Ελλάδας για τα βήματα που έχουμε κάνει στον τομέα της άμυνας είναι άτοπη και δίχως νόημα”, λέγοντας πως “η Τουρκία δεν αποτελεί απειλή για καμία χώρα που δεν απειλεί την ασφάλεια και τα συμφέροντά της και δεν της επιδεικνύει εχθρική στάση».

Ανέφερε ακόμη ότι συζήτησε το ζήτημα των F-35 με τον Ντόναλντ Τραμπ στη συνάντηση που είχαν στο περιθώριο της πρόεσφατης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ και εξέφρασε την ελπίδα ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα παραμείνει πιστός στη συμφωνία που έκαναν για το θέμα αυτό. «Πιστεύω ότι η σταδιακή παράδοση των F-35 στην Τουρκία θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της θητείας του» κατέληξε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Αναλυτικά, η απάντηση του Τούρκου προέδρου στη σχετική ερώτηση έχει ως εξής:

«Εμείς θέλουμε τα F-35 πρωτίστως για τη δική μας ασφάλεια. Το ζήτημα των F-35 δεν είναι για εμάς απλώς ένα ζήτημα στρατιωτικής τεχνολογίας, αλλά και ένα ζήτημα ισχυρής συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο, όπως το ΝΑΤΟ. Φυσικά, αυτό το ζήτημα μας έδωσε την ευκαιρία να επιταχύνουμε τις προσπάθειές μας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Η ενίσχυση της αμυντικής μας υποδομής δεν αποτελεί απειλή για κανέναν. Ιδιαίτερα για τους φίλους και τους συμμάχους μας.

“Στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, ελήφθη απόφαση για την αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων. Δηλαδή, ελήφθη η απόφαση ότι “οι χώρες του ΝΑΤΟ πρέπει να ενισχύσουν την αμυντική τους υποδομή, να καλύψουν τις ανάγκες τους, ώστε να ενισχυθεί και η άμυνα του ΝΑΤΟ”. Επομένως, η ανησυχία της Ελλάδας για τα βήματα που έχουμε κάνει στον τομέα της άμυνας είναι άτοπη και δίχως νόημα. Η Τουρκία δεν αποτελεί απειλή για καμία χώρα που δεν απειλεί την ασφάλεια και τα συμφέροντά της και δεν της επιδεικνύει εχθρική στάση. Αντίθετα, η Τουρκία είναι μια χώρα που καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξασφαλίσει την ειρήνη, την ηρεμία και την ασφάλεια στην περιοχή της και στον κόσμο και είναι εξαιρετικά αξιόπιστη έναντι των φίλων της. Δεν υπάρχει καμία σύγκρουση στον περίγυρώ μας για την οποία η Τουρκία να μην προσπαθεί να την τερματίσει με ειρηνικό τρόπο.

“Συζητήσαμε μεταξύ μας το θέμα των F-35 και το παρακολουθούμε. Πιστεύω ότι ο κ. Τραμπ θα παραμείνει πιστός στη συμφωνία που κάναμε για το θέμα αυτό. Πιστεύω ότι η σταδιακή παράδοση των F-35 στην Τουρκία θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της θητείας του».

Η απόφαση της Ελλάδας το 2020 να προχωρήσει στην αγορά 18 μαχητικών αεροσκαφών Rafale F3R από τη Γαλλία, που αργότερα επεκτάθηκε σε 24, υπήρξε μια κίνηση που αρχικά προκάλεσε έκπληξη τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και διεθνώς.

Η ανακοίνωση, που έγινε τον Σεπτέμβριο του 2020, ήρθε μετά από ένα εξαιρετικά τεταμένο καλοκαίρι, με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις να βρίσκονται σε ιστορικό χαμηλό. Οι εξελίξεις στον Έβρο, οι συνεχείς παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου στο Αιγαίο και η τουρκική προκλητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο δημιούργησαν την εντύπωση ότι η απόφαση αυτή ήταν μια βεβιασμένη αντίδραση στις πιέσεις των γεγονότων.

Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Η αγορά των Rafale δεν ήταν απλώς μια κίνηση τακτικής, αλλά μια στρατηγική επιλογή με βαθιές ρίζες, που συνδύαζε την ανάγκη εκσυγχρονισμού της Πολεμικής Αεροπορίας (ΠΑ), τη διπλωματική συγκυρία και τη γεωπολιτική στρατηγική της Ελλάδας.

Πέντε χρόνια μετά, το 2025, μπορούμε να εξετάσουμε με μεγαλύτερη διαύγεια τους λόγους που οδήγησαν σε αυτή την απόφαση και να αξιολογήσουμε τη σημασία της για την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα σε σχέση με την απόκτηση του πυραύλου Meteor και τη φήμη των Rafale ως του «F-14/AIM-54 του 21ου αιώνα».

Η ιδέα της απόκτησης των Rafale δεν γεννήθηκε το καλοκαίρι του 2020, αλλά πολύ νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο του 2019. Τότε, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν πρότεινε την πώληση μεταχειρισμένων Rafale στην Πολεμική Αεροπορία. Η πρόταση αυτή ήρθε σε μια στιγμή που η νεοεκλεγείσα κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αξιολογούσε τις εξοπλιστικές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων. Η ΠΑ είχε ήδη επισημάνει την επείγουσα ανάγκη εκσυγχρονισμού του στόλου της, ιδιαίτερα των μαχητικών Mirage 2000EGM/BGM, τα οποία, αν και αξιόπιστα για την εποχή τους, είχαν φτάσει στο όριο της επιχειρησιακής τους ζωής.

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του περιοδικού «Πτήση» το 2019, το κόστος εκσυγχρονισμού των Mirage είχε εκτοξευθεί σε δυσθεώρητα επίπεδα, φτάνοντας τα 47 εκατομμύρια ευρώ ανά αεροσκάφος! Το ποσό αυτό, για έναν στόλο που ήταν ήδη παρωχημένος τεχνολογικά, κρίθηκε ασύμφορο από το ελληνικό επιτελείο. Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση του Μακρόν για την αντικατάσταση των Mirage με μεταχειρισμένα Rafale εμφανίστηκε ως μια ελκυστική εναλλακτική. Ο Γάλλος πρόεδρος, γνωρίζοντας τις ελληνικές ανάγκες και την οικονομική πίεση που αντιμετώπιζε η Ελλάδα, παρουσίασε την πρόταση ως μια ευκαιρία για ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας, αλλά και ως έναν τρόπο να εξασφαλίσει ένα σημαντικό εξοπλιστικό συμβόλαιο για τη γαλλική αμυντική βιομηχανία, ιδιαίτερα για τη Dassault Aviation.

Η Πολεμική Αεροπορία, από την πλευρά της, είδε στην πρόταση αυτή μια μοναδική ευκαιρία να εκσυγχρονίσει τον στόλο της με ένα υπερσύγχρονο μαχητικό, το οποίο θα της έδινε σημαντικό τακτικό πλεονέκτημα έναντι της τουρκικής αεροπορίας. Το Rafale F3R, με τις προηγμένες δυνατότητές του, δεν ήταν απλώς μια αντικατάσταση των Mirage 2000EGM/BGM, αλλά ένα άλμα ποιοτικής αναβάθμισης που θα άλλαζε τα δεδομένα στην περιοχή. Το κλειδί σε αυτή την απόφαση ήταν η δυνατότητα ενσωμάτωσης του πυραύλου Meteor, ενός όπλου που θα έδινε στην ΠΑ τη δυνατότητα να πλήττει εναέριους στόχους σε μεγάλες αποστάσεις, ακόμη και βαθιά μέσα στην τουρκική ενδοχώρα.

Ο πύραυλος Meteor, που κατασκευάζεται από την ευρωπαϊκή κοινοπραξία MBDA, αποτελεί το σημαντικότερο όπλο που φέρουν τα ελληνικά Rafale και τον πυρήνα της στρατηγικής υπεροχής της ΠΑ. Με εμβέλεια που ξεπερνά τα 100 χιλιόμετρα (ορισμένες πηγές αναφέρουν έως και 200 χιλιόμετρα υπό ιδανικές συνθήκες), ο Meteor είναι ο κορυφαίος πύραυλος αέρος-αέρος της Δύσης. Η τεχνολογία του, που βασίζεται σε κινητήρα ramjet, του επιτρέπει να διατηρεί υψηλή ταχύτητα και ευελιξία καθ’ όλη τη διάρκεια της πτήσης του, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη (ή και αδύνατη στις περισσότερες περιπτώσεις) για εχθρικά αεροσκάφη να τον αποφύγουν. Το προηγμένο σύστημα καθοδήγησης του, που συνδυάζει ενεργό ραντάρ AESA και datalink, επιτρέπει στον πύραυλο να ενημερώνεται σε πραγματικό χρόνο για τη θέση του στόχου, ακόμη και αν το εχθρικό αεροσκάφος επιχειρεί ελιγμούς αποφυγής.

Η σύγκριση του συνδυασμού Rafale-Meteor με το ιστορικό δίδυμο F-14 Tomcat και πυραύλου AIM-54 Phoenix δεν είναι τυχαία. Το F-14, που κυριάρχησε στους ουρανούς κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ήταν γνωστό για την ικανότητά του να εμπλέκει πολλαπλούς στόχους σε μεγάλες αποστάσεις, χάρη στον AIM-54, ο οποίος είχε εμβέλεια που ξεπερνούσε τα 180 χιλιόμετρα. Ομοίως, το Rafale, με το προηγμένο ραντάρ AESA RBE2 (Radar à Balayage Electronique 2) και τον Meteor, μπορεί να εντοπίζει και να πλήττει στόχους σε αποστάσεις που καθιστούν την ελληνική ΠΑ κυρίαρχη στον εναέριο χώρο του Αιγαίου και πέρα από αυτόν! Η ικανότητα του Meteor να πλήττει στόχους βαθιά μέσα στην τουρκική ενδοχώρα δίνει στην Ελλάδα ένα στρατηγικό πλεονέκτημα, καθώς μπορεί να εξουδετερώσει εχθρικά αεροσκάφη πριν αυτά προλάβουν να πλησιάσουν σε αποστάσεις βολής.

Επιπλέον, ο συνδυασμός Rafale-Meteor προσφέρει τη δυνατότητα εμπλοκής πολλαπλών στόχων ταυτόχρονα, κάτι που ενισχύεται από το προηγμένο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου SPECTRA του γαλλικού μαχητικού. Το SPECTRA, με την ικανότητά του να ανιχνεύει, να παρεμβάλλει και να εξουδετερώνει εχθρικά ραντάρ, καθιστά το Rafale εξαιρετικά ανθεκτικό σε αντίμετρα, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα του Meteor. Αυτός ο συνδυασμός καθιστά τα ελληνικά Rafale όχι μόνο ένα επιθετικό όπλο, αλλά και ένα αμυντικό φρούριο στον αέρα, ικανό να προστατεύσει τον ελληνικό εναέριο χώρο από οποιαδήποτε απειλή.

Οι γεωπολιτικές συγκυρίες του 2020

Το 2020, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις πέρασαν από μια από τις πιο τεταμένες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών. Η κρίση στον Έβρο τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο, με την Τουρκία να εργαλειοποιεί το μεταναστευτικό για να ασκήσει πίεση στην Ελλάδα και οι συνεχείς παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου στο Αιγαίο κλιμάκωσαν την ένταση. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω το καλοκαίρι, με την τουρκική προκλητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου το ερευνητικό σκάφος Oruç Reis, συνοδευόμενο από τουρκικά πολεμικά πλοία, εισήλθε σε περιοχές της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Οι εξελίξεις αυτές κατέστησαν σαφές ότι η Ελλάδα έπρεπε να ενισχύσει άμεσα τις αμυντικές της δυνατότητες, όχι μόνο για να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες προκλήσεις, αλλά και για να διασφαλίσει  μακροπρόθεσμα την αποτρεπτική της ικανότητα.

Η Γαλλία, που είχε ήδη εκφράσει την υποστήριξή της στην Ελλάδα έναντι της τουρκικής προκλητικότητας, είδε στην αγορά των Rafale έναν τρόπο να εξαργυρώσει τη διπλωματική της στάση. Ο Μακρόν, που είχε τοποθετηθεί ανοιχτά υπέρ της Ελλάδας και της Κύπρου, πίεσε για την ολοκλήρωση της συμφωνίας. Η αρχική πρόταση για την αγορά δύο φρεγατών Belharra, με κόστος 3,6 δισεκατομμύρια ευρώ, είχε ναυαγήσει λόγω του υψηλού κόστους και των οικονομικών περιορισμών της Ελλάδας. Η αγορά των Rafale, αντίθετα, εμφανίστηκε ως μια πιο εφικτή και άμεσα υλοποιήσιμη λύση, που θα ικανοποιούσε τόσο τις ελληνικές όσο και τις γαλλικές επιδιώξεις.

Αυτό ανακοινώθηκε στο TASS από την υπηρεσία Τύπου της εισαγγελίας της πόλης.
Όπως εξήγησαν οι αρχές επιβολής του νόμου στο πρακτορείο, πρόκειται για τρία κομμάτια του ράπερ Kizaru (πραγματικό όνομα: Oleg Nechiporenko): «Pakuem», «Chto za biznes..?», και «Narcos».

Τουρκικό ΥΠΕΞ για την επίθεση αυτοκτονίας κατά Ελληνοθόδοξης εκκλησίας της Δαμασκού

Η επίθεση αυτοκτονίας κατά εκκλησίας της Δαμασκού αποτελεί μία «ύπουλη επίθεση» με στόχο την διασπορά του χάους στην συριακή κοινωνία, καταγγέλλει το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.

«Είμαστε πεπεισμένοι ότι η κυβέρνηση και ο λαός της Συρίας θα παραμείνουν ενωμένοι και αλληλέγγυοι και θα συνεχίσουν με αποφασιστικότητα τον αγώνα τους κατά των τρομοκρατικών οργανώσεων που επιδιώκουν να διασπείρουν το χάος στην χώρα», αναφέρεται στην ανακοίνωση που προσθέτει ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να υποστηρίζει την Συρία.

Οι φρεγάτες ΜΕΚΟ200ΗΝ, σχεδιασμένες από τη γερμανική Blohm+Voss και κατασκευασμένες με τη συνεργασία των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του ΠΝ εδώ και τρεις δεκαετίες. Με εκτόπισμα 3.350 τόνων, μήκος 117,5 μέτρα, πλάτος 14,8 μέτρα και πλήρωμα περίπου 185 ατόμων, τα πλοία αυτά συνδυάζουν ισορροπημένες δυνατότητες για αντιαεροπορική, ανθυποβρυχιακή και αντιπλοϊκή δράση. Εξοπλισμένες με το σύστημα διαχείρισης μάχης STACOS Mod 2, 16 βλήματα αντιαεροπορικής άμυνας περιοχής ESSM Block 1, οκτώ αντιπλοϊκούς πυραύλους AGM-84A Harpoon, πυροβόλο Mk45 των 127 χιλιοστών, δύο συστήματα εγγύς προστασίας Phalanx CIWS και ανθυποβρυχιακές τορπίλες Mk46, οι ΜΕΚΟ200ΗΝ έχουν αποδείξει την αξία τους σε ασκήσεις και επιχειρήσεις, ενισχύοντας τη ναυτική παρουσία της Ελλάδας στο Αιγαίο και πέρα από αυτό.

Η τεχνολογική υστέρηση κρίσιμων συστημάτων, όπως τα ραντάρ MW08 και DA08, και η ανάγκη αντιμετώπισης σύγχρονων απειλών οδήγησαν το ΠΝ ήδη από το 2007 (!) να μελετά τις λύσεις για ΕΜΖ. Το πρόγραμμα που ακυρώθηκε πέρσι, είχε κόστος περίπου 800 εκατομμυρίων ευρώ, και προέβλεπε την εγκατάσταση του συστήματος μάχης TACTICOS, του ραντάρ NS110 και νέων STIR, αλλά δεν περιλάμβανε την αναβάθμιση του πυροβόλου Mk45 ή των Phalanx, ούτε την αντικατάσταση του πρυμναίου CIWS με εκτοξευτή RAM. Βέβαια περιελάμβανε και ηλεκτρομηχανολογικές επισκευές και επεμβάσεις.

Η υπαναχώρηση από τη γερμανο-ολλανδική πρόταση, κατόπιν πολιτικής παρέμβασης, αντανακλά τη επιλογή του ΠΝ να περιορίσει τη δαπάνη κάτω από 400 εκατομμύρια ευρώ, αξιοποιώντας τις όποιες ελληνικές δυνατότητες και μειώνοντας την εξάρτηση από ξένους προμηθευτές. Το νέο πρόγραμμα, με προϋπολογισμό έως 390 εκατομμυρίων ευρώ, εστιάζει στην αναβάθμιση των ηλεκτρονικών συστημάτων και την ενίσχυση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, με τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά να αναλαμβάνουν τον κύριο όγκο των εργασιών.

Σκαραμαγκά: Αναβίωση και ιστορική συνεισφορά

Η απόφαση να ανατεθεί ο εκσυγχρονισμός στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά θα αποτελέσει ορόσημο για την ελληνική ναυπηγική βιομηχανία. Τα ναυπηγεία, που πέρασαν σε νέα ιδιοκτησία το 2023 υπό τη διοίκηση του εφοπλιστή Γιώργου Προκοπίου, έχουν εισέλθει σε μια φάση δυναμικής επανεκκίνησης μετά από χρόνια οικονομικών δυσκολιών και νομικών διαφορών.

Επενδύσεις ύψους 50 εκατομμυρίων ευρώ έχουν αναβαθμίσει τις υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των δεξαμενών, των γερανών και των μηχανημάτων, ενώ η εκπαίδευση 500 νέων εργαζομένων και η επαναπρόσληψη έμπειρου προσωπικού έχουν ενισχύσει την παραγωγική ικανότητα. Η ιστορία των Σκαραμαγκά συνδέεται στενά με το ΠΝ, καθώς εκεί κατασκευάστηκαν οι ΜΕΚΟ200ΗΝ τη δεκαετία του 1990, ενώ μεταξύ 2004 και 2010 ολοκληρώθηκε ο εκσυγχρονισμός έξι φρεγατών κλάσης «S» (Standard).

Το πρόγραμμα των «S» περιλάμβανε την αναβάθμιση των ηλεκτρονικών συστημάτων, την εγκατάσταση νέων ραντάρ και την ενίσχυση της αντιαεροπορικής ικανότητας, αποδεικνύοντας την ικανότητα των ναυπηγείων να διαχειρίζονται σύνθετα ναυπηγικά έργα. Η εμπειρία αυτή, σε συνδυασμό με τις πρόσφατες επενδύσεις, καθιστά τα Σκαραμαγκά ιδανική επιλογή για το πρόγραμμα των ΜΕΚΟ200ΗΝ, ενώ η επιτυχία του θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για περαιτέρω συνεργασίες, όπως η συντήρηση των νέων φρεγατών Belharra ή η κατασκευή μικρότερων πλοίων.

Τεχνικά Χαρακτηριστικά του «νέου» εκσυγχρονισμού

Το πρόγραμμα εστιάζει στην αναβάθμιση των ηλεκτρονικών συστημάτων, των αισθητήρων και της διαχείρισης μάχης, με στόχο την ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας των φρεγατών σε ένα πολυσύνθετο ναυτικό περιβάλλον. Η Thales Netherlands, ως κύριος προμηθευτής, θα παραδώσει τρία βασικά συστήματα για κάθε φρεγάτα:

1. Σύστημα Διαχείρισης Μάχης TACTICOS Block II: Το TACTICOS, ένα από τα πιο προηγμένα συστήματα διαχείρισης μάχης παγκοσμίως, αντικαθιστά το παρωχημένο STACOS Mod 2. Με δυνατότητα επεξεργασίας δεδομένων από πολλαπλούς αισθητήρες, επιτρέπει ταχύτερη λήψη αποφάσεων και ολοκλήρωση νέων όπλων, όπως τα ESSM Block II. Η εμπειρία του ΠΝ με το TACTICOS σε πυραυλακάτους Super Vita εξασφαλίζει ομοιοτυπία και ευκολία στη χρήση. Το σύστημα υποστηρίζει τη διαλειτουργικότητα μέσω του Link-16, ενός τακτικού δικτύου ανταλλαγής δεδομένων που θα εγκατασταθεί στις φρεγάτες, επιτρέποντας τη συνεργασία με άλλες μονάδες του ΠΝ, της Πολεμικής Αεροπορίας και συμμαχικών δυνάμεων.

Το θέμα της απόκτησης φρεγάτών κλάσης Bergamini (FREMM-IT) από το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον, καθώς πρόκειται για μια κίνηση που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, ενισχύοντας τη ναυτική ισχύ της χώρας.

Πρώτος που ανέδειξε το ζήτημα ήταν ο Σάββας Βλάσσης, μέσω της ιστοσελίδας doureios.com, και επιβεβαίωσε η “Καθημερινή” και ο Βασίλης Νέδος, ενώ, εμείς ως navaldefence.gr, είχαμε την αποκλειστικότητα ότι το ιταλικό Ναυτικό (Marina Militare), είναι σε θέση να αποδεσμεύσει επιπλέον δύο φρεγάτες μετά το 2030, πέρα από τις δύο που έχουν ήδη προταθεί για παράδοση το 2028-2029. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την είσοδο σε υπηρεσία των νέας γενιάς φρεγατών Bergamini EVO, οι οποίες θα ενισχύσουν τον ιταλικό στόλο, επιτρέποντας την παραχώρηση παλαιότερων

Η τρέχουσα πρόταση της Ιταλίας αφορά την παραχώρηση δύο φρεγατών, όχι των δύο αρχικών της υποκλάσης General Purpose (GP) όπως αρχικά είχε συζητηθεί, αλλά της πρώτης GP, της Carlo Bergamini (F 590), και της πρώτης του υποτύπου ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW), της Virginio Fasan (F 591).

Σύμφωνα με τον Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ), το Πολεμικό Ναυτικό έχει προβλέψει κονδύλι ύψους κάπου 480 εκατομμυρίων ευρώ αποκλειστικά για την αγορά των δύο αυτών σκαφών, ενώ τα όπλα και τα πυρομαχικά θα καλυφθούν από ξεχωριστό πρόγραμμα, με εκτιμώμενο κόστος μεταξύ 100 και 150 εκατομμυρίων ευρώ.

Επιπλέον, το Πολεμικό Ναυτικό έχει ήδη σχεδιάσει την αναβάθμιση της φρεγάτας GP με την εγκατάσταση του προηγμένου συρόμενου σόναρ CAPTAS-4 compact, ίδιου τύπου με αυτό που θα εξοπλίσει τις φρεγάτες FDI HN. Για την τοποθέτηση του CAPTAS-4, η ράμπα στο πίσω μέρος της φρεγάτας GP, που χρησιμοποιείται για την ανάπτυξη σκαφών RIB για αποστολές ειδικών δυνάμεων, θα καταργηθεί ώστε να δημιουργηθεί ο απαραίτητος χώρος για το σόναρ. Αυτή η τροποποίηση θα καταστήσει τη φρεγάτα GP πιο ευέλικτη, προσδίδοντάς της πλήρεις δυνατότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου, αντίστοιχες με αυτές της έκδοσης ASW. Άλλωστε η επιλογή του CAPTAS-4, εξασφαλίζει ομοιογένεια στην εκπαίδευση και τη συντήρηση, μειώνοντας το μακροπρόθεσμο κόστος υποστήριξης.

Το χαμηλό κόστος και το κέρδος

Το συνολικό τίμημα για τα 2 πλοία, δηλαδή 480 εκατομμύρια για την απόκτηση τους, συν 100-150 εκατομμύρια για όπλα συν το όποιο κόστος αρχικής συντήρησης και μετασκευών που θα απαιτηθούν (κάποιες δεκάδες εκατομμύρια), παραμένει πολύ λογικό καθώς οριακά θα προσεγγίσει εκείνο μιας νέας φρεγάτας, αλλά χωρίς όπλα. Οπότε το “δύο στη τιμή ενός” και με προπτική απόκτησης ακόμη 2 σκαφών, που θα αξιοποιήσουν την εγκατεστημένη υποδομή και τεχνογνωσία, είναι σαφώς ευκαιρία για τη χώρα μας. 

Ακόμη, οι Bergamini (κατασκευής 2011-12 οι δύο πρώτες, άρα σύγχρονα σκάφη και μικρής ηλικίας), σε συνδυασμό με τις νέες φρεγάτες “Κίμων” και τις αναβαθμισμένες ΜΕΚΟ 200HN (εφόσον και αυτό το πρόγραμμα ξεκινήσει επιτέλους και κάποτε ολοκληρωθεί), θα δημιουργήσουν έναν στόλο με ικανότητα να ανταποκριθεί σε πολλαπλές απειλές. Επιπλέον, η συνεργασία με το Marina Militare ενισχύει τις διμερείς σχέσεις Ελλάδας-Ιταλίας, ανοίγοντας το δρόμο για περαιτέρω συνεργασίες σε τεχνολογικό και επιχειρησιακό επίπεδο.

Με την πλειονότητα των ελληνικών υποβρυχίων να είναι παλαιάς τεχνολογίας (Type 209/1100 και Type 209/1200) και να πλησιάζει το τέλος της επιχειρησιακής τους ζωής, η απόκτηση νέων αποτελεί επιτακτική ανάγκη. Ωστόσο, η επιλογή του τύπου δεν είναι απλή υπόθεση, ενώ ήδη προβάλλουν δύο κύριες υποψηφιότητες: Είτε γερμανικά Type 212/214/218 της Howaldtswerke-Deutsche Werft (πλέον TKMS), δηλαδή σχετικά συγγενικά μεταξύ τους μοντέλα στις τελευταίες εκδόσεις τους, είτε γαλλικά Scorpene της Naval Group (ως το πιο προσιτό, ενώ υπάρχει και το μεγάλων διαστάσεων συμβατικής πρόωσης Barracuda, που ήδη έχει επιλέξει το Ολλανδικό Ναυτικό, ως κλάση Orka).

Η Ελλάδα βέβαια, από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, έχει επενδύσει συστηματικά στη γερμανική τεχνολογία υποβρυχίων των ναυπηγείων HDW, με την απόκτηση των Type 209/1100 και Type 209/1200 (κλάσεις “Γλαύκος” και “Ποσειδών”), και αργότερα των προηγμένων Type 214HN, (κλάση “Παπανικολής”). Η χώρα μας μάλιστα υπήρξε ο πρώτος πελάτης των Type 209, αποδεικνύοντας την οξυδέρκεια των στελεχών του ΠΝ, καθώς τα σκάφη αυτά έγιναν best-seller παγκοσμίως. Ενώ συνεχίσαμε στην ίδια λογική, ως ο πρώτος χρήστης και των Type 214, σηκώνοντας και το βάρος επίλυσης των αρχικών προβλημάτων της νέας κλάσης. Και εδώ, η νέα κλάση έγινε από τις πιο καλοπουλημένες διεθνώς.

Αυτή η μακροχρόνια σχέση όμως, λόγω χρόνου και επένδυσης, έχει γίνει και στρατηγική δέσμευση που έχει διαμορφώσει τη δομή, την εκπαίδευση και τη λειτουργία του υποβρύχιου στόλου του ΠΝ.

Η διατήρηση της εμπειρίας

Η εκπαίδευση των πληρωμάτων και των τεχνικών των υποβρυχίων είναι ίσως ο πιο κρίσιμος παράγοντας, που καθιστά την απόκτηση γαλλικών υποβρυχίων πιο δύσκολη. Από τη δεκαετία του 1970, το ΠΝ έχει σχετική εμπειρία, καθώς λειτουργούσε δύο διαφορετικά σχολεία εκπαίδευσης, ένα για τα αμερικανικά, που ήταν απομεινάρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, και ένα για τα Type 209. Οι διαφορές μεταξύ αυτών των σχολών ήταν τόσο μεγάλες, που τα πληρώματα σπάνια μεταφέρονταν από το ένα τύπο υποβρυχίου στον άλλο.

Η εισαγωγή γαλλικών υποβρυχίων θα σήμαινε λοιπόν ότι το ΠΝ θα έπρεπε να εκπαιδεύσει από την αρχή ένα σημαντικό αριθμό στελεχών, ενώ ταυτόχρονα θα διατηρούσε σε λειτουργία τα υπάρχοντα γερμανικά. Αυτό θα δημιουργούσε μια διπλή επιβάρυνση, τόσο σε επίπεδο ανθρωπίνου δυναμικού όσο και σε επίπεδο κόστους. Επιπλέον, η έλλειψη στελεχών με εμπειρία στη γαλλική φιλοσοφία θα καθιστούσε την εκπαίδευση ακόμα πιο χρονοβόρα και δαπανηρή. Και βέβαια θα πρέπει να στηθεί εκ νέου μια διαφορετική εφοδιαστική αλυσίδα όπως και οι ειδικές προμήθειες (π.χ. νέων τορπιλών) και να συντηρηθεί παράλληλα με τη “γερμανική”. Και όλα αυτά σε ένα Πολεμικό Ναυτικό που αντιμετωπίζει συνεχώς διαρροή εξειδικευμένων στελεχών.

Σύμφωνα με έκθεση του Naval War College των ΗΠΑ, η εισαγωγή διαφορετικών τύπων υποβρυχίων σε έναν στόλο μπορεί να αυξήσει το κόστος συντήρησης και εκπαίδευσης κατά 30-50%, ενώ μειώνει την επιχειρησιακή ευελιξία λόγω της ανάγκης για πολλαπλά συστήματα υποστήριξης.

Εδώ να θυμηθούμε πως παρόμοιο θέμα θα αντιμετωπίσουμε με την απόκτηση των γαλλικών φρεγατών FDI HN (κλάσης “Κίμων”), που επίσης θα δημιουργήσει 2 “ομάδες” πληρωμάτων και τεχνικών, αυτές των ΜΕΚΟ/Kortenaer και αυτή των FDI, παράγοντας νέα πολυτυπία και σχετικές απαιτήσεις εξυπηρέτησης.

Μια επίλυση εδώ θα ήταν να αποφασίσουμε την πλήρη μετάβαση στην “γαλλική υποβρυχιακή σχολή” αλλά με σημαντική αγορά σκαφών (τουλάχιστον 4 αρχικά και με οψιόν για περισσότερα) στοχεύοντας δηλαδή στην σταδιακή πλήρη αναδιάρθρωση του υποβρύχιου στόλου, αντικαθιστώντας όλα τα γερμανικά υποβρύχια με γαλλικά. Αυτό, ωστόσο, θα απαιτούσε τεράστιο κόστος και δεκαετίες για να ολοκληρωθεί, κάτι που δεν είναι ιδιαίτερα ρεαλιστικό δεδομένων των οικονομικών περιορισμών.

Βέβαια τα γαλλικά υποβρύχια, όπως τα Scorpene, έχουν αποδείξει την αξία τους σε διεθνές επίπεδο, με πωλήσεις σε χώρες όπως η Ινδία, η Χιλή, η Βραζιλία και η Μαλαισία. Ενσωματώνουν προηγμένα συστήματα, όπως το σύστημα μάχης SUBTICS, και μπορούν να εξοπλιστούν με σύγχρονους πυραύλους cruise, όπως ο MdCN, που προσφέρει δυνατότητες κρούσης μεγάλου βεληνεκούς. Από την άλλη, τα γερμανικά, όπως τα Type 212CD ή τα νέας έκδοσης Type 209/1400, προσφέρουν τη συνέχεια με την υπάρχουσα τεχνογνωσία του ΠΝ, μειώνοντας το κόστος εκπαίδευσης και συντήρησης.

τις 25 Μαΐου 2025, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας ανακοίνωσε την επιτυχή εκτέλεση μιας εκπαίδευσης πλωτών στην περιοχή Μεντές του Κόλπου της Σμύρνης. Η άσκηση πραγματοποιήθηκε από μονάδες Τάγματος Μάχης Μηχανικού της Στρατιάς του Αιγαίου και της 1ης Ταξιαρχίας Αμφίβιων Πεζοναυτών.

Η Στρατιά του Αιγαίου (4η Στρατιά), που ιδρύθηκε το 1975 έχει θεωρητικά ως αποστολή την προστασία της δυτικής ακτογραμμής της Τουρκίας, που εκτείνεται σε 8.333 χιλιόμετρα, αλλά στην πραγματικότητα αποτελεί το στρατηγείο οργάνωσης επιθετικών επιχειρήσεων στο Αιγαίο, έχοντας στη διάθεση της σημαντικό αριθμό μονάδων.

Η 1η Ταξιαρχία Αμφίβιων Πεζοναυτών, με έδρα τη Φώκαια κοντά στη Σμύρνη, διαθέτει τρία αμφίβια τάγματα, ένα τάγμα αρμάτων μάχης, ένα πυροβολικού και άλλες μονάδες υποστήριξης, και έχει μακρά ιστορία επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων συμμετοχή στην εισβολή στην Κύπρο το 1974, αποστολές στη Συρία και στη Λιβύη, καθώς και “αντιτρομοκρατικών” δράσεων κατά των Κούρδων, στην Ανατολική Τουρκία.

Να σημειώσουμε πως η άσκηση όπως φαίνεται από το φωτογραφικό υλικό, έγινε σε συνθήκες νηνεμίας, ενώ η τελική φάση ήταν σε ακτή υπό την προστασία λιμενοβραχίονα. Δηλαδή ιδανικό σκηνικό για επίδειξη, αλλά άσχετο με την πραγματικότητα και χωρίς να υπολογίζεται η… ΑΣΔΕΝ.

Οι εξελίξεις στο πρόγραμμα αναβάθμισης των ελληνικών μαχητικών αεροσκαφών F-16, τα προγράμματα μαχητικών έκτης γενιάς στην Ευρώπη όπως παρουσιάστηκαν στο αεροπορικό σόου του Παρισιού, οι θετικές και δυνητικά αρνητικές εξελίξεις στην Αεροπορία Στρατού και πλειάδα εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, ελληνικών και ξένων, συμπεριλαμβάνονται στο τεύχος του γνωστού περιοδικού ΠΤΗΣΗ & ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΙΟΥΛΙΟΥ 2019 που κυκλοφορεί στα περίπτερα. Πιο αναλυτικά:

* Αποκαλύπτουμε ότι, παρά την απουσία επίσημης ενημέρωσης, το πρόγραμμα F-16V όχι μόνο «τρέχει» αλλά εξελίσσεται με υψηλούς ρυθμούς. Παρουσιάζουμε για πρώτη φορά και με όλες τις λεπτομέρειές του το πλήρες χρονοδιάγραμμα από σήμερα μέχρι το 2027!

*Ρίχνουμε μια Πρώτη Ματιά στο Paris Air Show 2019 με τις εξελίξεις στο μελλοντικό ευρωπαϊκό μαχητικό FCAS, το τουρκικό TF-X και το νέο επιβατικό πολύ μεγάλων αποστάσεων Airbus A321XLR.

Βρεθήκαμε στην έδρα της 1ης Ταξιαρχίας Αεροπορίας Στρατού στο Στεφανοβίκειο όπου πραγματοποιήθηκε στις 18 Ιουνίου η τελετή παραλαβής των δέκα CH-47D Chinook και των 70 OH-58D Kiowa Warrior, εξέλιξη που ενισχύει κατακόρυφα την επιχειρησιακή ικανότητα του Όπλου. Υπάρχει όμως και ο αντίλογος… στον οποίο αναλύουμε τις μεγάλες προκλήσεις και τα δυνητικά προβλήματα που αναδύονται άμεσα για το Όπλο.Ήμασταν στην Αεροπορική Βάση Δεκέλειας στο Τατόι, έδρα της 360ΜΕΑ και παρακολουθήσαμε την ταχεία αξιοποίηση των Νέων Εκπαιδευτικών Σταδίου Επιλογής P2002JF που αντικαθιστούν τα T-41D έπειτα από 50 χρόνια υπηρεσίας και εκσυγχρονίζουν αυτό το σκέλος της προετοιμασίας νέων χειριστών.

Εκπρόσωπος της Arquus κατά τη διάρκεια της πρώτης ημέρας της έκθεσης DEFEA 2025 (6-8 Μαΐου) ανέφερε πως η Κύπρος προχώρησε στην υπογραφή συμβολαίου για 12 τεθωρακισμένα οχήματα Sherpa, χωρίς να πει το πότε υπογράφηκε. Τα οχήματα θα αξιοποιηθούν ως φορείς κατευθυνόμενων βλημάτων Akeron.

Το ενδιαφέρον της Κύπρου για τα Sherpa έγινε γνωστό τον Ιούνιο του 2024, όταν η γαλλική εφημερίδα La Tribune δημοσίευσε πως η Λευκωσία θα υπέγραφε σύντομα Μνημόνιο Συνεννόησης (MoU) για την απόκτηση 12 οχημάτων. Σημειώνεται πως τον Σεπτέμβριο του 2022 πραγματοποιήθηκε με επιτυχία επίδειξη του συνδυασμού Sherpa / Akeron στην Κύπρο, ως μέρος του ευρωπαϊκού project LynkEUs.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας εκτίμησε ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν «δεν θα τολμήσει» να παραστεί στις ουκρανορωσικές συνομιλίες που έχουν προγραμματιστεί για την Πέμπτη στην Κωνσταντινούπολη, στις οποίες αναμένεται να παραστεί ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

«Ο Ζελένσκι έπραξε σωστά λέγοντας “Εντάξει, είμαι έτοιμος να συναντήσω τον Πούτιν, ας έρθει”», τόνισε η Κάλας σε ένα συνέδριο στην Κοπεγχάγη. «Αλλά δεν νομίζω ότι ο Πούτιν θα τολμήσει», να πάει, πρόσθεσε.

Επιπρόσθετα, η Ευρωπαία ανώτατη αξιωματούχος δήλωσε πως δεν πιστεύει ότι η Ρωσία ενδιαφέρεται πραγματικά για την εγκαθίδρυση ειρήνης στην Ουκρανία.

«Δεν νομίζω ότι (η Ρωσία) ενδιαφέρεται για ειρήνη. Συνεχίζουν να βομβαρδίζουν την Ουκρανία. Αν ενδιαφέρονταν για ειρήνη, θα μπορούσαν να σταματήσουν αμέσως τώρα», είπε. «Η Ρωσία σαφώς παίζει παιχνίδια, προσπαθεί να κερδίσει χρόνο».

Η τύχη των απευθείας συνομιλιών Ρώσων και Ουκρανών στην Κωνσταντινούπολη μεθαύριο Πέμπτη παραμένει μετέωρη αναφορικά με τα πρόσωπα που θα μετάσχουν σε αυτή.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν -που πρότεινε τις συνομιλίες- δεν έχει αποσαφηνίσει αν θα μεταβεί ο ίδιος, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι θα είναι στην Κωνσταντινούπολη, αλλά μόνο αν παραστεί ο Πούτιν, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να βρεθεί και αυτός στις συνομιλίες αυτές.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι προχώρησε σε μια σημαντική δήλωση σήμερα 11 Μαΐου 2025 μέσω του λογαριασμού του στο X, καλώντας για μια πλήρη και διαρκή κατάπαυση του πυρός στον πόλεμο μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, αποδεχόμενος να συναντηθεί με τον Πούτιν. Συγκεκριμένα, δήλωσε:

«Περιμένουμε μια πλήρη και διαρκή κατάπαυση του πυρός, ξεκινώντας από αύριο, ώστε να δημιουργηθεί η απαραίτητη βάση για τη διπλωματία. Δεν υπάρχει λόγος να παρατείνουμε τις δολοφονίες. Και θα περιμένω τον Πούτιν στην Τουρκία την Πέμπτη. Προσωπικά. Ελπίζω ότι αυτή τη φορά οι Ρώσοι δεν θα ψάξουν για δικαιολογίες».

Με αυτή τη δήλωση, ο Ζελένσκι ουσιαστικά εξέφρασε την ελπίδα ότι η κατάπαυση του πυρός θα ξεκινήσει από την επόμενη ημέρα, δηλαδή τη Δευτέρα 12 Μαΐου, θέτοντας τις βάσεις για διπλωματικές συνομιλίες που θα μπορούσαν να δώσουν τέλος στις εχθροπραξίες, οι οποίες συνεχίζονται εδώ και περισσότερα από τρία χρόνια. Πρέπει να σημειωθεί πως φυσικά και είχε δεχτεί πίεση από πλευράς ΗΠΑ και συγκεκριμένα του ίδιου του Τραμπ προκειμένου να συναντηθεί με τον Πούτιν.

Η ανακοίνωση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για τον πόλεμο, ο οποίος ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022 με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και έχει προκαλέσει τεράστιες ανθρωπιστικές και υλικές καταστροφές. Σύμφωνα με στοιχεία από τη Wikipedia, μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου 2024, οι συνολικές απώλειες από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία εκτιμώνται σε περίπου 1.000.000, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών και πολιτών, ενώ ο πόλεμος στην περιοχή του Ντονμπάς από το 2014 είχε ήδη αφήσει πίσω του 14.200 έως 14.400 νεκρούς.

Οι συνέπειες του πολέμου είναι εμφανείς όχι μόνο στις ανθρώπινες απώλειες αλλά και στην καταστροφή υποδομών, στον εκτοπισμό εκατομμυρίων ανθρώπων και στη μόλυνση μεγάλων εκτάσεων από νάρκες και άλλα εκρηκτικά, κάτι που καθιστά την Ουκρανία μία από τις πλέον πληγείσες χώρες παγκοσμίως από τέτοιου είδους κινδύνους.

Η αποδοχή του Ζελένσκι για κατάπαυση του πυρός δεν είναι η πρώτη του είδους της. Σύμφωνα με δημοσίευμα της The New York Times στις 3 Μαΐου 2025, η Ουκρανία είχε αποδεχθεί νωρίτερα μια πρόταση της κυβέρνησης Τραμπ για 30ήμερη εκεχειρία, η οποία θα συνοδευόταν από συνομιλίες για την οριοθέτηση μιας γραμμής ανακωχής, την προστασία ενός πυρηνικού σταθμού που βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή και την πιθανή ανάπτυξη ευρωπαϊκής ειρηνευτικής δύναμης. Ωστόσο, η Ρωσία απάντησε με μια δική της πρόταση για τριήμερη κατάπαυση του πυρός, την οποία ο Ζελένσκι χαρακτήρισε «θεατρική παράσταση» και απέρριψε, επιμένοντας ότι μια σύντομη παύση δεν θα οδηγούσε σε ουσιαστική ειρήνη

Η πρόσφατη εξέλιξη που οδήγησε στην ανακοίνωση του Ζελένσκι συνδέεται με την πρόταση του Πούτιν για απευθείας συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη στις 15 Μαΐου, όπως ανέφερε το BBC σήμερα πριν λίγες ώρες, 11 Μαΐου 2025. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να φιλοξενήσει τις διαπραγματεύσεις και να συμβάλει στην επίτευξη μιας μόνιμης λύσης. Η Τουρκία έχει αναλάβει και στο παρελθόν ρόλο διαμεσολαβητή, με συναντήσεις μεταξύ των δύο πλευρών να έχουν πραγματοποιηθεί στην Κωνσταντινούπολη ήδη από το 2022, κάτι που φέρνει στο προσκήνιο τον σημαντικό ρόλο της χώρας στις προσπάθειες για ειρήνη.

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος βρέθηκε στο Κίεβο την προηγούμενη ημέρα μαζί με άλλους Ευρωπαίους ηγέτες, υπογράμμισε τη σημασία της σιωπής των όπλων πριν από την έναρξη των συνομιλιών, ενώ η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, ισχυρίστηκε ότι η Ουκρανία παρερμήνευσε τις προθέσεις του Πούτιν.

Η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) συνεχίζει την προσπάθεια να ξεπεράσει τις παθογένειες του παρελθόντος και να ενισχύσει τις επιχειρησιακές δυνατότητες των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων μέσω της ανάπτυξης καινοτόμων τεχνολογικών λύσεων.

Μετά την επιτυχημένη ενσωμάτωση του συστήματος «Κένταυρος» στις φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού και την ανάπτυξη του anti-drone συστήματος ηλεκτρονικού πολέμου  «Υπερίων» προχωρά σε στρατηγική συνεργασία με την Israel Aerospace Industries (IAI) για τη συμπαραγωγή του αυτόνομου υποβρύχιου οχήματος «Blue Whale».

Η «Μπλε Φάλαινα» της υποθαλάσσιας επιτήρησης

Η συνεργασία μεταξύ ΕΑΒ και IAI επικεντρώνεται στη συμπαραγωγή του «Blue Whale», ενός αυτόνομου υποβρύχιου οχήματος (AUV) σχεδιασμένου για αποστολές ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW), αντιμετώπισης ναρκών (MCM) και συλλογής πληροφοριών (ISR). Το «Blue Whale» έχει μήκος 10,9 μέτρα, διάμετρο 1,12 μέτρα και βάρος 5,5 τόνους, ενώ μπορεί να επιχειρεί σε βάθη έως 300 μέτρων για διάστημα 10 έως 30 ημερών, ανάλογα με την αποστολή.

Εξοπλισμένο με προηγμένα συστήματα αισθητήρων, όπως ρυμουλκούμενο σόναρ (TAS), πλευρικά σόναρ (FAS), συνθετικό απεικονιστικό σόναρ (SAS) και μαγνητικούς αισθητήρες, το «Blue Whale» προσφέρει υψηλής ακρίβειας δυνατότητες ανίχνευσης υποβρυχίων και ναρκών. Η ενσωματωμένη τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει την αυτόνομη λήψη αποφάσεων και την επεξεργασία δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, ενώ η δορυφορική επικοινωνία (SATCOM) διασφαλίζει τη συνεχή σύνδεση με τα κέντρα διοίκησης.

Στρατηγική συνεργασία για τεχνολογική αυτονομία

Η συμφωνία μεταξύ ΕΑΒ και IAI προβλέπει τη συμμετοχή της ελληνικής πλευράς στην παραγωγή και τεχνολογική εξέλιξη του «Blue Whale», με στόχο τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Η ΕΑΒ θα έχει πρόσβαση σε προηγμένες τεχνολογίες, όπως αλγόριθμους τεχνητής νοημοσύνης, υποθαλάσσια επικοινωνία και μονάδες διαχείρισης αποστολών, ενισχύοντας την εθνική αμυντική αυτάρκεια και περιορίζοντας την εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές.

Η προσαρμογή του «Blue Whale» στις ελληνικές επιχειρησιακές ανάγκες περιλαμβάνει την ενσωμάτωση με τα ελληνικά Συστήματα Διοίκησης & Ελέγχου, την εξατομίκευση φορτίων για αποστολές SIGINT, MCM και ηλεκτρονικού πολέμου, καθώς και τη δυνατότητα απόπλου από ελληνικά πολεμικά πλοία ή παράκτιες μονάδες.

Η λειτουργική αυτονομία του «Blue Whale» αγγίζει τις 30 ημέρες, ενώ διαθέτει σύστημα πλοήγησης αδρανειακού τύπου (INS), επικοινωνίες υψηλής ασφαλείας, και υβριδική πρόωση. Το AUV είναι εξοπλισμένο με sonar μεταβλητής συχνότητας, σόναρ πλευρικής σάρωσης και αισθητήρες SIGINT, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα αποστολών — από τις επιχειρήσεις ASW μέχρι την προστασία υποθαλάσσιων καλωδίων και κρίσιμων υποδομών.

Οφέλη για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις

Η απόκτηση και εγχώρια παραγωγή του «Blue Whale» προσφέρει στις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις:

• Στρατηγική αυτονομία στον τομέα των υποθαλάσσιων επιχειρήσεων, μειώνοντας την εξάρτηση από ξένες αγορές.
• Άμεση ενσωμάτωση στο δίκτυο C4ISR του Πολεμικού Ναυτικού, της Πολεμικής Αεροπορίας και του Στρατού Ξηράς, αυξάνοντας την τακτική διαλειτουργικότητα.
• Συνεχή παρουσία σε περιοχές ενδιαφέροντος, χωρίς να απαιτείται έκθεση επανδρωμένων μονάδων.
• Μείωση κόστους επιτήρησης και αποτροπής, με πλατφόρμες χαμηλού επιχειρησιακού αποτυπώματος.
• Δυνατότητα εξαγωγών σε τρίτες χώρες, ενισχύοντας την ελληνική αμυντική βιομηχανία.Από τη Στεριά στη Θάλασσα — Ο «Κένταυρος» σε πραγματικές επιχειρήσεις.
• Ο «Κένταυρος» δεν αποτελεί απλώς ένα στατικό σύστημα επίδειξης. Ήδη βρίσκεται σε χρήση. Το σύστημα, που αρχικά αναπτύχθηκε για τακτική επιτήρηση πεδίου μάχης και αναγνώριση, απέδειξε την αξία του και σε ναυτικό περιβάλλον, καθώς εγκαταστάθηκε δοκιμαστικά σε φρεγάτες του ΠΝ κατά τη διάρκεια της ελληνικής συμμετοχής στην επιχείρηση «ASPIDES» στην Ερυθρά Θάλασσα, ενισχύοντας τις δυνατότητες ηλεκτροοπτικής επιτήρησης και παρακολούθησης ύποπτων στόχων σε δυσμενείς συνθήκες.

Η απόκτηση σύγχρονων οπλικών συστημάτων αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της ελληνικής αμυντικής στρατηγικής, ιδιαίτερα σε ένα γεωπολιτικό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενες εντάσεις και απειλές. Εδώ οι νέες φρεγάτες FDI αποτελούν μια σημαντική επένδυση για την ενίσχυση της ναυτικής ισχύος της Ελλάδας. Ωστόσο, η επιλογή του οπλισμού τους, ιδιαίτερα η πρόσφατη απόφαση για ενσωμάτωση των πυραύλων κρούσης SCALP Naval, εφόσον υλοποιηθεί, έχει προκαλέσει συζητήσεις.

Μια εναλλακτική πρόταση που αξίζει να σκεφτεί το ΥΠΕΘΑ είναι η απόκτηση μεγάλου αριθμού βαλλιστικών πυραύλων LORA της ισραηλινής Israel Aerospace Industries (IAI), οι οποίοι προσφέρουν διαφορετικά χαρακτηριστικά μεν, αλλά χαμηλότερο κόστος και ευελιξία χρήσης.

Δυνατότητες του LORA

Ο LORA (Long Range Artillery) είναι ένα τακτικό βαλλιστικό βλήμα μικρού βεληνεκούς (SRBM) που αναπτύχθηκε από την IAI. Σχεδιασμένος για να πλήττει στόχους υψηλής αξίας σε μεγάλες αποστάσεις, συνδυάζει ακρίβεια και χαμηλό κόστος, καθιστώντας τον ελκυστική επιλογή για ένοπλες δυνάμεις που επιθυμούν να ενισχύσουν τις δυνατότητές τους χωρίς υπέρογκες δαπάνες.

Το βεληνεκές φτάνει τα 400+ χιλιόμετρα, επιτρέποντας την προσβολή στόχων σε σημαντικό βάθος, όπως αεροδρόμια, ναυστάθμους, κέντρα διοίκησης και εχθρικά πλοία. Η ακρίβειά του έχει Circular Error Probable (CEP) μικρότερο από 10 μέτρα, χάρη στο συνδυασμό GPS, αδρανειακής πλοήγησης (INS) και τερματικής καθοδήγησης με κάμερα για αναγνώριση στόχων. Φέρει πολεμική κεφαλή βάρους έως 200 κιλών, με επιλογή διατρητική ή εκρηκτική, ώστε να μπορεί να προσβάλλει και “σκληρούς” στόχους όπως υπόγειες εγκαταστάσεις ή οχυρώσεις.

Η ευελιξία του LORA ενισχύεται από τη δυνατότητα εκτόξευσης από πολλές και διαφορετικές πλατφόρμες, συμπεριλαμβανομένων χερσαίων τροχοφόρων οχημάτων, πλοίων ή ακόμα και εμπορικών πλοίων με κατάλληλη διαμόρφωση. Αυτή η δυνατότητα επιτρέπει τη διασπορά των εκτοξευτών στην ελληνική επικράτει, συμπεριλαμβανομένων των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, δυσκολεύοντας την ανίχνευσή τους από εχθρικές δυνάμεις.

Ως βαλλιστικό βλήμα, ο LORA κινείται σε υπερηχητικές ταχύτητες, μειώνοντας τον χρόνο αντίδρασης του εχθρού και καθιστώντας τον δύσκολο στόχο για συστήματα αεράμυνας. Επιπρόσθετα, η ικανότητά του να πλήττει εχθρικά πλοία είναι ιδιαίτερα σημαντική, ειδικά έναντι του τουρκικού Ναυτικού, το οποίο δεν διαθέτει ικανούς αντιβαλλιστικούς πυραύλους.

Δοκιμές της IAI το 2020 απέδειξαν την αποτελεσματικότητά του, καθώς δύο LORA έπληξαν ναυτικούς στόχους με ακρίβεια σε αποστάσεις 90 και 400 χιλιομέτρων, υπογραμμίζοντας την ευελιξία του σε ποικίλες αποστολές.

Το γαλλικό βλήμα

Ο SCALP Naval, γνωστός και ως Missile de Croisière Naval (MdCN), είναι ένας πύραυλος κρούσης μεγάλου βεληνεκούς που αναπτύχθηκε από την MBDA για το Γαλλικό Ναυτικό. Eκτοξεύεται από ναυτικές πλατφόρμες, προσφέρει διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σχέση με τον LORA, με έμφαση στη δυσκολία εντοπισμού του, και τη δυνατότητα πλήγματος σε πολύ μεγάλες αποστάσεις, που φθάνουν τα 1.000 χιλιόμετρα.

Η ακρίβειά του είναι εξαιρετική, με CEP να θεωρείται πώς είναι μικρότερο από 1 μέτρο, χάρη σε προηγμένα συστήματα καθοδήγησης που περιλαμβάνουν GPS, αδρανειακή πλοήγηση και υπέρυθρους αισθητήρες. Φέρει πολεμική κεφαλή βάρους 250-300 κιλών, κατάλληλη για δύσκολους ή καλά προστατευμένους στόχους.

Ως πύραυλος πλεύσης (cruise), ο MdCN πετά σε χαμηλό ύψος, ακολουθώντας το ανάγλυφο του εδάφους, γεγονός που τον καθιστά δύσκολο να εντοπιστεί από ραντάρ. Ωστόσο, η χρήση του περιορίζεται καθώς απαιτεί είτε εκτοξευτές κάθετης εξαπόλυσης Sylver A70 σε πλοία επιφανείας, όπως οι φρεγάτες FDI στην ελληνική περίπτωση, είτε μέσω υποβρυχίων, προς το παρόν μόνο γαλλικής παραγωγής.

ια το ελληνικό περιβάλλον, η τοποθέτηση του σε φρεγάτες FDI, μειώνει μόνιμα τον αριθμό των αντιαεροπορικών πυραύλων Aster 30 που μπορούν να φέρουν αυτές, καθώς ο εκτοξευτής A70 δεν μπορεί να τους εξαπολύσει, οπότε αποδυναμώνεται η αντιαεροπορική ικανότητα των πλοίων. Ακόμη και να γίνει κάποια στιγμή η εξέλιξη του Α70, ως “νέας γενιάς” όπως ακούγεται, ώστε να μπορεί να εξαπολύει και τα δύο βλήματα, και πάλι μια FDI, φορτωμένη π.χ. με 8 βλήματα MdCN, υποχρεωτικά θα φέρει μόνο 24 Aster εν πλω. Και προφανώς σε περίοδο πολεμικής κρίσης, δεν μπορεί να συζητάμε σενάρια οι φρεγάτες να παραμένουν “στατικές” σε κάποιο ναύσταθμο, για να… εξαπολύουν βλήματα cruise, επαναφορτώνοντας τους κ.ο.κ. λες και είναι παράκτιοι εκτοξευτές. Έτσι, όποιο και να είναι το σενάριο φόρτωσης MdCN σε FDI, οδηγούμαστε σε ένα συμβιβασμό της δράσης των πλοίων, τα οποία ως υπερσύγχρονα θα πρέπει να μάχονται δυναμικά και όχι να ασκούν κάποιο ρόλο σε μετόπισθεν. Ακόμη με έως 3 φρεγάτες εξοπλισμένες με MdCN (όπως έχει ακουστεί, γιατί η πρώτη FDI, η “Κίμων” θα έρθει με 4 εκτοξευτές Α50, μόνο για Aster), ο μέγιστος αριθμός που μπορεί να εξαπολυθεί είναι 24 βλήματα, έχοντας ως δεδομένο, πως σε κάθε σκάφος θα εγκατασταθεί ένας οκταπλός εκτοξευτής Α70.

LORA vs. SCALP Naval

Το κόστος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες στη σύγκριση των δύο συστημάτων. Ο LORA εκτιμάται ότι κοστίζει λιγότερο από 1 εκατομμύριο ευρώ ανά πύραυλο, ενώ ο SCALP Naval υπερβαίνει τα 3,5 εκατομμύρια ευρώ και μάλλον περισσότερο λόγω αύξησης τιμών τα τελευταία χρόνια.  Οπότε για τον ίδιο προϋπολογισμό μπορεί να αγοραστούν πολλαπλάσιοι LORA, άρα η ικανότητα κρούσης μεγαλώνει.

Από πλευράς επιχειρησιακής ευελιξίας, ο LORA υπερτερεί λόγω χρήσης από πολλές πλατφόρμες, ξηράς και θαλάσσης, άρα προσφέρει μεγαλύτερη διασπορά. Οι εκτοξευτές μπορούν να κρυφτούν σε οχυρωμένες θέσεις στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου ή στην ηπειρωτική Ελλάδα, δυσχεραίνοντας την ανίχνευσή τους από εχθρικές δυνάμεις. Αντίθετα, ο SCALP Naval περιορίζεται στις φρεγάτες FDI, καθιστώντας τα πλοία υψηλής αξίας στόχους για τον εχθρό.

Το ευάλωτο σε αναχαίτιση αποτελεί ακόμα ένα κρίσιμο σημείο. Οι βαλλιστικοί πύραυλοι, όπως ο LORA, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αναχαιτιστούν λόγω της υπερηχητικής τους ταχύτητας και της ιδιαίτερης τροχιάς. Ακόμα και προηγμένα συστήματα, όπως το S-400, έχουν περιορισμένη ικανότητα αντιβαλλιστικής άμυνας, με την ακτίνα προστασίας να μειώνεται από 200 χιλιόμετρα σε πολύ λιγότερα. Αντίθετα, οι πύραυλοι πλεύσης, όπως ο SCALP Naval, είναι πιο ευάλωτοι σε φθηνότερα αντιαεροπορικά συστήματα, όπως οι πύραυλοι HISAR ή τα πυροβόλα Korkut, που προμηθεύεται η Τουρκία.

Το βεληνεκές του SCALP Naval αποτελεί το μεγαλύτερο πλεονέκτημά του και μπορεί να απειλήσει τουρκικές εγκαταστάσεις σε μεγάλο βάθος.  Ωστόσο, η Ελλάδα διαθέτει ήδη κάποιες εναλλακτικές λύσεις για πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς. Η Πολεμική Αεροπορία έχει στη διάθεσή της πυραύλους SCALP-EG, ενώ έχει εξασφαλίσει την έγκριση των ΗΠΑ για την απόκτηση των JASSM-ER για τα F-16V, οι οποίοι προσφέρουν βεληνεκές 900-1.000 χιλιομέτρων και ακρίβεια.

Έτσι επιστρέφουμε στην οικονομία κλίμακας που προσφέρει ο LORA. Με χαμηλό κόστος, η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει εκατοντάδες πυραύλους, δημιουργώντας ένα ισχυρό αποτρεπτικό οπλοστάσιο. Επιπλέον, η απόκτηση LORA ενισχύει τη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ. Η IAI έχει ήδη επενδύσει 60 εκατομμύρια ευρώ για την εξαγορά της Intracom Defense, δείχνοντας τη δέσμευσή της στην ελληνική αγορά. Μια συμφωνία για την παραγωγή LORA στην Ελλάδα θα μπορούσε να περιλαμβάνει

Στις ριζικές αλλαγές που δρομολογούνται στον τομέα της Άμυνας, τον νέο εξοπλιστικό σχεδιασμό, την ευκαιρία των ευρωπαϊκών δράσεων και το ΕΛΚΑΚ αναφέρεται μεταξύ άλλων ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, σε άρθρο του για την ειδική έκδοση Turning Points του Eurod2day.gr και των New York Times.

«Ζούμε σε μια εποχή σημαντικών ανακατατάξεων, οι οποίες δημιουργούν νέες προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες. Στο παγκόσμιο γεωπολιτικό σκηνικό, που αναδιατάσσεται και χαρακτηρίζεται από αστάθεια, έχουμε χρέος να μην επιτρέψουμε να μετατραπεί η Ελλάδα σε έρμαιο των εξελίξεων. Οφείλουμε να ενισχύσουμε το αμυντικό αποτύπωμά της και τον ρόλο της ως πυλώνα σταθερότητας και παρόχου ασφαλείας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Σε αυτό το πλαίσιο και με ευρεία συναντίληψη του πολιτικού συστήματος της χώρας μας, υλοποιούμε τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση, την «Ατζέντα 2030», στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Δημιουργούμε τις αναγκαίες προϋποθέσεις ώστε να είναι ικανές να ανταποκριθούν στις σύγχρονες προκλήσεις και να αντιμετωπίσουν πάσης φύσεως απειλές, υβριδικές και συμβατικές, αξιοποιώντας τα διδάγματα των πρόσφατων συγκρούσεων.

Έχοντας μια νέα φιλοσοφία ως οδηγό και αιχμή του δόρατος την καινοτομία, δημιουργούμε ένα ευρύτερο σχέδιο προβολής ισχύος, ως πολιτική συνολικής άμυνας (total defence). Ένα σχέδιο εθνικής ασφάλειας για την αντιμετώπιση όχι μόνο μιας έμπρακτης αμφισβήτησης της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας, αλλά και τυχόν απειλών που θέτουν σε κίνδυνο την ευμάρεια των πολιτών (όπως κυβερνοεπιθέσεις κατά κρίσιμων κρατικών υποδομών) ή την ασφάλειά τους κατά την εκδήλωση φαινομένων φυσικών καταστροφών, που αυξάνονται λόγω της κλιματικής κρίσης.

Ρόλοι που αναδεικνύονται μέσα π.χ. από την επιλογή της Ελλάδας ως μίας από τις δύο έδρες του προγράμματος ασφαλών δορυφορικών τηλεπικοινωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (GOVSATCOM) ή αντίστοιχα με τη συνδρομή των Ενόπλων Δυνάμεων σε δράσεις Πολιτικής Προστασίας, με τη δημιουργία της Διοίκησης Κατασκευών και Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών (ΔΙΚΑΦΚΑ).

Παράλληλα, προχωράμε στην ανάπτυξη του ελληνικού αμυντικού οικοσυστήματος. Η εγχώρια παραγωγή δυνατοτήτων στην Άμυνα δεν αποτελεί μια δυνητική μας επιλογή, αλλά υπαρξιακή ανάγκη. Τα θεμέλια για την υλοποίηση του οικοσυστήματος καινοτομίας τέθηκαν πέρσι, με τη δημιουργία του Ελληνικού Κέντρου Άμυνας και Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ).

Με τη λειτουργία του εδραιώνουμε την παρουσία της Ελλάδας ως παραγωγού αμυντικής καινοτομίας και υλοποιούμε την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων με «έξυπνα», τεχνολογικά προηγμένα και αποδοτικά συστήματα. Στοχεύουμε, παράλληλα, στη μείωση της εξάρτησης της χώρας μας από τις εισαγωγές αντίστοιχων συστημάτων και την αύξηση της συμμετοχής του ελληνικού αμυντικού οικοσυστήματος στο Α.Ε.Π.

Η δημιουργία του αντι – drone «Κένταυρος», το οποίο φέρουν σήμερα οι ελληνικές φρεγάτες που πλέουν στην Ερυθρά Θάλασσα στο πλαίσιο της επιχείρησης «Ασπίδες», όπως και η προκήρυξη των πρώτων δύο προσκλήσεων ενδιαφέροντος από το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας, αποτελούν ήδη μία απόδειξη των δυνατοτήτων της Ελλάδας στον χώρο της αμυντικής καινοτομίας.

Η Ελλάδα αλλάζει αφήγημα, με την αξιοποίηση συστημάτων που συνδυάζουν χαμηλό κόστος με υψηλή επιχειρησιακή αξία, με έμφαση μεταξύ άλλων στα συστήματα drones και στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης.

Κορωνίδα της μεταρρύθμισης είναι η επιχειρησιακή προσαρμογή στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες. Για πρώτη φορά στην ιστορία της πατρίδας μας καταρτίστηκε εξοπλιστικό πρόγραμμα των Ενόπλων Δυνάμεων σε ορίζοντα εικοσαετίας, 12 + 8 ετών, το οποίο παρουσιάσαμε στη Βουλή, με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Γνώμονας, η εναρμόνιση των αναγκών των Γενικών Επιτελείων για την αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών με τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας.

Δύο διαφορετικά περιστατικά με παράτυπους μετανάστες, καταγράφηκαν στα νότια της Κρήτης τη Δευτέρα του Πάσχα. Στο ένα από τα δύο εντοπίστηκε σε θαλάσσια περιοχή κοντά στην παραλία Μάρτσαλο λέμβος στην οποία επέβαιναν 38 άτομα, που μεταφέρθηκαν στους Καλούς Λιμένες και από εκεί θα οδηγηθούν σε χώρο προσωρινής φιλοξενίας στο Ηράκλειο.

Στο δεύτερο περιστατικό, 6,2 ναυτικά μίλια νότια της Γαύδου, εντοπίστηκαν τις πρώτες πρωινές ώρες, συνολικά 47 παράτυποι μετανάστες, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στο λιμάνι της Παλαιόχωρας.

Έτσι, το 2014 η Ε.Ε. με την ντιρεκτίβα (δηλαδή δεσμευτική για τα κράτη μέλη) 2014/89/EU, εγκαθιδρύει το πλαίσιο για θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.

Τι είναι αυτός; Η υποχρέωση των κρατών-μελών της Ένωσης (κ.μ.) να ορίσουν πως θα γίνεται η βιώσιμη αξιοποίηση και ανάπτυξη των θαλάσσιων ζωνών τους, αυτών της κυριαρχίας τους (εθνικά ύδατα) και εκεί που ασκούν κυριαρχικά δικαιώματα (ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδα). Η Ένωση χρειαζόταν αυτό το σχεδιασμό ώστε να ολοκληρώσει ένα μεγάλο πλέγμα αναπτυξιακών στόχων που είχε θέσει και προφανώς θα γινόταν “εντός” των ορίων των κρατών-μελών της, άρα όχι μόνο στην ξηρά, αλλά και στη θάλασσα, την οποία κάθε χώρα είχε υπό τον έλεγχο της. Να διευκρινήσουμε εδώ πως στα εθνικά ύδατα/αιγιαλίτιδα ζώνη (6 μίλια σήμερα στο Αιγαίο και 12 στο Ιόνιο) η Ελλάδα ασκεί “κυριαρχία”, δηλαδή έχει την απόλυτη κατοχή τους, είναι μέρος της επικράτειας της και δεν μπορεί εκεί να υποστεί εξωτερική επέμβαση. Πέρα όμως από το όριο αυτό, η ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα, είναι ζώνες “κυριαρχικών δικαιωμάτων”, δηλαδή περιοχές που δεν είναι εθνικής επικράτειας, αλλά η χώρα μας έχει συγκεκριμένα και αποκλειστικά δικαιώματα χρήσης/δράσης.

Έτσι η ευρωπαϊκή απαίτηση τελικά κατέληγε σε μια αναλυτική χαρτογράφηση, που κάθε κ.μ. όφειλε να κάνει με δική του απόφαση/δυνάμεις, όπου θα απεικονίζονται οι χρήσεις των θαλασσίων ζωνών (αλιεία, εξόρυξη, εμπόριο, στρατιωτικές ασκήσεις, ενεργειακές εγκαταστάσεις, κ.λπ.). Για να γίνει καλύτερα κατανοητό, δείτε στον παρακάτω χάρτη, πως η Κύπρος έχει κάνει τον δικό της σχεδιασμό, σε μια συγκεκριμένη περιοχή στα ανοιχτά της επαρχίας Λεμεσού. Όπου με διάφορα χρώματα και διαγραμμίσεις σημαίνονται τα όρια π.χ. θαλάσσιας κυκλοφορίας, οι ζώνες προστασίας ενάλιων αρχαιοτήτων, οι ζώνες εξόρυξης υδρογονανθράκων, οι ζώνες αλιείας κ.ο.κ.

Τι γίνεται αν μια χώρα έχει διενέξεις και διαφορές με άλλες για το εύρος των παραπάνω θαλασσίων ζωνών; Η ντιρεκτίβα αποφεύγει να θίξει αυτό το σκόπελο, καθώς είναι υπόθεση κάθε κ.μ. να λύσει αυτά τα θέματα, αλλά σαφώς επικαλείται τη διεθνή νομοθεσία και ειδικά το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) ως εργαλείο ρύθμισης. Άλλωστε το συγκεκριμένο Δίκαιο το έχει ήδη υιοθετήσει η Ε.Ε. ως βασικό της κανονιστικό κείμενο.

Η ντιρεκτίβα πάντως όριζε πως κάθε κ.μ. είχε περιθώριο να καταθέσει το χάρτη του (μετά από μελέτη βέβαια), έως τις 31 Μαρτίου 2021.

Τι έκανε η χώρα μας; Δεν ξεκινά από το 2014 κάποια διαδικασία μελέτης για το παραπάνω θέμα, και τελικά χάσαμε την προθεσμία. Έτσι το Δεκέμβριο του 2021, η Κομισιόν μας στέλνει σχετικά επιστολή-ειδοποίηση, στην οποία απαντάμε στις 1 Φεβρουαρίου 2022, χωρίς όμως να αναφέρουμε ημερομηνία που θα καταθέσουμε το σχεδιασμό μας. Στις 19 Απριλίου 2023 η Κομισιόν μας στέλνει νέα επιστολή ζητώντας να ολοκληρώσουμε την υποχρέωση μας εντός δύο μηνών. Στις 7 Ιουνίου 2023, απαντάμε ότι “δεν τα έχουμε καταφέρει, θα το κάνουμε εντός 3 ετών” (δηλαδή έως το 2026, 5 χρόνια αργότερα από το αρχικό μέγιστο όριο και 12 μετά την ντιρεκτίβα). Μάλιστα δηλώνουμε πως είχαμε “αντικειμενική αδυναμία να κάνουμε τον σχεδιασμό έως το 2021, γιατί το 2020 είχαμε κάνει την συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, οπότε δεν είχαμε χρόνο να επικαιροποιήσουμε τους χάρτες μας”.

Έτσι, μετά από τόσες καθυστερήσεις, η Κομισιόν αποφασίζει να μας παραπέμψει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στο τέλος Δεκεμβρίου του 2023, το οποίο στις 27 Φεβρουαρίου 2025 ανακοινώνει την καταδικαστική για εμάς απόφαση του: ότι χωρίς πειστική αιτιολόγηση, καθυστερήσαμε την υποβολή θαλάσσιου χωρικού σχεδιασμού. Οπότε πλέον η χώρα μας κινδυνεύει και με σχετικό πρόστιμο.

Μετά από όλα αυτά, καταλήγουμε στην δημοσίευση χθες, του σχετικού σχεδιασμού, ο οποίος προβάλλεται και ως “κλείσιμο εκκρεμοτήτων με το παρελθόν”, χωρίς να εξηγείται πως και γιατί είχαν δημιουργηθεί οι εκκρεμότητες.

Σαφώς όμως η δημοσίευση αποτελεί θετικό βήμα. Ενδιαφέρον θα έχει να δούμε και πέρα από το γενικό χάρτη, τους ειδικούς, με όλες τις εκεί προβλέψεις (π.χ. ζώνες αλιείας, προστασίας περιβάλλοντος, εμπορικοί διάδρομοι), για να δούμε τι ακριβώς η χώρα μας θέλει για το θαλάσσιο χώρο της. Η ουσία παραμένει πως η χώρα μας αποτυπώνει σε χάρτη εκείνες τις θαλάσσιες ζώνες στις οποίες έχει κυριαρχία (δηλαδή τα εθνικά μας ύδατα, 6 μιλίων στο Αιγαίο και 12 στο Ιόνιο), συν τα δυνητικά όρια ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας τα οποία διεκδικούμε.

Στο χάρτη μάλιστα -και σωστά- γίνεται ένας συγκερασμός των συμφωνιών ΑΟΖ που έχουμε ήδη κάνει με Ιταλία και Αίγυπτο και άλλων ρυθμίσεων, ενώ για την υπόλοιπη έκταση χρησιμοποιούμε την αποτύπωση της “μέσης γραμμής”. Δηλαδή όπου η δική μας διεκδίκηση με βάση τον UCLOS, επικαλύπτεται με άλλων χωρών, μοιράζουμε τη μεταξύ μας απόσταση στη “μέση” και εκεί θεωρούμε πως πρέπει να γίνει η οριοθέτηση με διμερείς συμφωνίες. Να πούμε εδώ, πως η συγκεκριμένη πρακτική χρησιμοποιείται διεθνώς, αλλά δεν αποτελεί και “υποχρεωτική” μέθοδο επίλυσης τέτοιων διαφορών.

Τι σχέση έχει ο χάρτης με την ελληνική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα

Μας κατοχυρώνει αυτός ο Χάρτης/σχεδιασμός σε θέματα ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας; Όχι και αυτό δηλώνεται και από τη δική μας πλευρά. Άλλωστε όπως αναφέρει και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο “η διαδικασία οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών έχει διαφορετικό αντικείμενο από τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό”. Δηλαδή εμείς σήμερα δηλώνουμε ένα σχέδιο χρήσης, στις περιοχές που έχουμε κυριαρχία και στις περιοχές που έχουμε (ή επιδιώκουμε να έχουμε) κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά αυτό δεν υποχρεώνει γειτονικό κράτος, (βλέπε Τουρκία, Λιβύη κ.ο.κ.) να το αποδεχθεί ως έχει.

Επίσης, ξανά το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, λέει πως ναι μεν έχουμε υποχρέωση να υποβάλλουμε τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, αλλά “…η Ελληνική Δημοκρατία διατηρεί την ευχέρεια να καταρτίσει και να  διαβιβάσει τα επίμαχα σχέδια και, κατά περίπτωση, να τα επικαιροποιήσει μεταγενεστέρως, ανάλογα με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών της”.

Με απλά λόγια, εμείς δηλώνουμε το επιθυμητό και μετά, ανάλογα τι συμφωνίες οριοθέτησης κάνουμε, ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός θα αλλάξει αντίστοιχα. Άρα ο χάρτης δείχνει τι “θέλει η Ελλάδα ως ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα” και “τι χρήσεις θα κάνει σε αυτή την ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα, όταν ορίσει και συμφωνήσει με όλα τα γειτονικά κράτη τα όρια της”.

Η ελληνική αεράμυνα βρίσκεται στο κατώφλι μιας κρίσιμης αναβάθμισης, καθώς η γερμανική Diehl Defence κατέθεσε μια εξαιρετικά ανταγωνιστική πρόταση για την προμήθεια 10 πυροβολαρχιών του προηγμένου αντιαεροπορικού και αντιπυραυλικού συστήματος IRIS-T SLM, έναντι 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Κάθε πυροβολαρχία, με κόστος 190 εκατομμυρίων ευρώ, περιλαμβάνει ένα ραντάρ Hensoldt TRML-4D, ένα τακτικό κέντρο επιχειρήσεων (Tactical Operation Center), τέσσερις εκτοξευτές και 32 πυραύλους IRIS-T SLM, δηλαδή συνολικά 320 πυραύλους για το σύνολο της συμφωνίας.

Η πρόταση, που προβλέπεται να υλοποιηθεί μέσω μιας πρωτοποριακής διακρατικής συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας – της πρώτης του είδους μεταξύ των δύο χωρών – ενισχύεται από τη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, με τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα (ΕΑΣ), την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) και την Intracom Defense να αναλαμβάνουν κρίσιμους ρόλους στη συμπαραγωγή.

Το IRIS-T SLM (Surface-Launched Medium Range) είναι ένα αντιαεροπορικό και αντιπυραυλικό σύστημα μέσου βεληνεκούς, σχεδιασμένο για να αντιμετωπίζει ένα ευρύ φάσμα εναέριων απειλών, από μαχητικά αεροσκάφη και ελικόπτερα μέχρι πυραύλους κρουζ, μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV) και βαλλιστικούς πυραύλους μικρού βεληνεκούς. Βασισμένο στον πύραυλο αέρος-αέρος IRIS-T (ΑΙΜ-2000), που εξοπλίζει τα μαχητικά F-16 της Πολεμικής Αεροπορίας, το SLM έχει προσαρμοστεί για επίγεια χρήση, ενσωματώνοντας προηγμένες τεχνολογίες που το καθιστούν από τα κορυφαία στην κατηγορία του.

Πύραυλος IRIS-T SLM

Ο IRIS-T SLM έχει μήκος 3,2 μέτρα, διάμετρο 127 χιλιοστά και βάρος 89 κιλά. Διαθέτει μέγιστο βεληνεκές 40 χιλιομέτρων και μπορεί να εμπλέξει στόχους σε ύψος έως 20 χιλιομέτρων, καλύπτοντας έτσι ένα ευρύ φάσμα επιχειρησιακών σεναρίων. Η καρδιά του πυραύλου είναι ο ανιχνευτής υπέρυθρης απεικόνισης (Imaging Infrared, IIR), ο οποίος προσφέρει υψηλη ακρίβεια και αντοχή σε ηλεκτρονικά αντίμετρα. Η τεχνολογία thrust-vector control επιτρέπει στον πύραυλο να εκτελεί απότομους ελιγμούς, καθιστώντας τον ικανό να αναχαιτίζει ελισσόμενους στόχους, ακόμη και σε πολύ μικρές αποστάσεις. Η πολεμική κεφαλή υψηλής εκρηκτικότητας, βάρους 11,4 κιλών, συνδυάζεται με έναν προηγμένο πυροκροτητή εγγύτητας, εξασφαλίζοντας πολύ μεγάλη πιθανότητα καταστροφής του στόχου.

Ο πύραυλος είναι εξοπλισμένος με σύστημα καθοδήγησης που συνδυάζει αδρανειακή πλοήγηση (INS) και δορυφορική (GPS) για τη φάση της πτήσης, ενώ ο ανιχνευτής IIR αναλαμβάνει την τελική φάση εγκλωβισμού. Η ικανότητα “fire-and-forget” επιτρέπει στον πύραυλο να λειτουργεί ανεξάρτητα μετά την εκτόξευση. Επιπλέον, η modular σχεδίαση του προσφέρει εύκολη αναβάθμιση και την προσαρμογή σε νέες απειλές, όπως υπερηχητικούς πυραύλους ή προηγμένα UAV.

Ραντάρ Hensoldt TRML-4D

Το TRML-4D αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του συστήματος, με προηγμένες δυνατότητες ανίχνευσης και παρακολούθησης. Πρόκειται για ένα πολυλειτουργικό ραντάρ ενεργής διάταξης φάσης (AESA) στην μπάντα C, βασισμένο σε τεχνολογία νιτριδίου του γαλίου, που εξασφαλίζει υψηλή απόδοση και αντοχή σε ηλεκτρονικό πόλεμο. Έχει μέγιστη εμβέλεια έρευνας 250 χιλιομέτρων και μπορεί να ανιχνεύσει μαχητικά αεροσκάφη σε αποστάσεις άνω των 120 χιλιομέτρων, ενώ για μικρότερους στόχους, όπως πύραυλοι κρουζ ή UAV, η εμβέλεια ανίχνευσης κυμαίνεται μεταξύ 60 και 80 χιλιομέτρων. Η ικανότητά του να παρακολουθεί ταυτόχρονα περισσότερους από 1.500 στόχους το καθιστά ιδανικό για σύνθετα πεδία μάχης.

Το ραντάρ διαθέτει ψηφιακή διαμόρφωση δέσμης, που επιτρέπει την ταχεία σάρωση και την ακριβή παρακολούθηση στόχων σε τρισδιάστατο περιβάλλον (ύψος, απόσταση, αζιμούθιο). Η λειτουργία “track-while-scan” εξασφαλίζει συνεχή παρακολούθηση στόχων, ακόμη και κατά τη σάρωση για νέες απειλές. Το TRML-4D είναι εξοπλισμένο με προηγμένα συστήματα αντιμετώπισης παρεμβολών, όπως τεχνικές ECCM (Electronic Counter-Countermeasures). Είναι τοποθετημένο σε τροχοφόρο όχημα, προσφέροντας υψηλή κινητικότητα και δυνατότητα ταχείας ανάπτυξης, ενώ η ενσωμάτωση παθητικών αισθητήρων, όπως το Twinvis της Hensoldt, ενισχύει τη stealth λειτουργία του συστήματος, μειώνοντας την πιθανότητα ανίχνευσης από εχθρικά ραντάρ.

Tα Ναυπηγεία Σαλαμίνας επισκέφθηκε χθες ο υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων της Γαλλικής Δημοκρατίας Σεμπαστιάν Λεκορνού, συνοδεία του υφυπουργού Εθνικής Άμυνας Θανάση Δαβάκη, της πρέσβειρας της Γαλλικής Δημοκρατίας στην Ελλάδα Λοράνς Αουέρ, των Γάλλων Ακολούθων Άμυνας και Εξοπλισμών της πρεσβείας, του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ) στρατηγού Δημητρίου Χούπη, του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου του Ναυτικού (ΓΕΝ) αντιναύαρχου Δημητρίου-Ελευθερίου Κατάρα ΠΝ και του διευθυντή της Διευθύνσεως Εξοπλισμών του Γενικού Επιτελείου του Ναυτικού (ΓΕΝ) υποναυάρχου Παναγιώτη Καραβά ΠΝ.

Όπως ανακοινώθηκε από τα ναυπηγεία, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, ο υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων της Γαλλικής Δημοκρατίας περιηγήθηκε στις εγκαταστάσεις των ναυπηγείων, είδε τα προεξοπλισμένα τμήματα (Blocks) που κατασκευάζονται από το 2023 στα ναυπηγεία Σαλαμίνας για τα κύτη των φρεγατών Belharra του προγράμματος FDI των Πολεμικών Ναυτικών Ελλάδας και Γαλλίας στο πλαίσιο της συνεργασίας με την Naval Group ως εξουσιοδοτημένος υποκατασκευαστής στην διεθνή αλυσίδα προμηθειών της.

Τα ναυπηγεία Σαλαμίνας έχουν ήδη κατασκευάσει και παραδώσει τα προεξοπλισμένα τμήματα (Blocks) και για την τρίτη ελληνική φρεγάτα «Φορμίων» που πρόκειται να καθελκυστεί στις 4 Ιουνίου 2025 στο Lorient της Γαλλίας.

Σύμφωνα με τη Naval Group, τα προεξοπλισμένα τμήματα (Blocks) που κατασκευάζουν τα ναυπηγεία Σαλαμίνας για ένα από τα πιο σύγχρονα πολεμικά πλοία στον κόσμο, αποτελούν χαρακτηριστικό υπόδειγμα πετυχημένης μεταφοράς εξειδικευμένης γνώσης και τεχνολογίας από το εξωτερικό στην Ελλάδα και αποδεικνύουν τις δυνατότητες που έχουν στην ολοκληρωμένη κατασκευή τέτοιων φρεγατών στην πατρίδα μας.

Η επίσκεψη του Σεμπαστιάν Λεκορνού υπογραμμίζει τη σημαντική θέση των ναυπηγείων Σαλαμίνας στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία και προβάλλει τον σημαντικό τους ρόλο στην ανάπτυξη της ναυπηγικής συνεργασίας, τεχνογνωσίας και κατασκευής στην Ελλάδα, προστίθεται στην ανακοίνωση.

Σε αυτό το εξαιρετικό πλαίσιο πολυετούς συνεργασίας και μεταφοράς γνώσης μεταξύ των δύο εταιρειών, υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2024 στην Euronaval/Παρίσι και η συμφωνία Follow-on-Support (FoS) με την Naval Group για περίοδο έξι ετών που αφορά τόσο τις φρεγάτες του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού αλλά και αντίστοιχα αυτές του Γαλλικού Εθνικού Ναυτικού (Marine Nationale).

Η νεότερη αυτή προσθήκη και επέκταση των αναθέσεων των ναυπηγείων Σαλαμίνας προστίθεται στο διαρκώς αυξανόμενο ιστορικό επιτυχημένων έργων και προγραμμάτων που παραδίδονται εντός χρονοδιαγράμματος και προϋπολογισμού, διατηρώντας πάντα τις υψηλές ποιοτικές προδιαγραφές που απαιτούν τέτοιου είδους υπερσύγχρονα πολεμικά πλοία που προορίζονται για την εθνική άμυνα, επισημάνεται στην ανακοίνωση

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα τελευταία προ εξοπλισμένα τμήματα (Blocks) για την Γαλλική FDI νο 6 που επισκέφτηκε η αντιπροσωπεία έχουν ήδη σχεδόν ολοκληρωθεί από τα ναυπηγεία Σαλαμίνας, ενώ ο συμφωνημένος συμβατικός χρόνος παράδοσης είναι τον Αύγουστο του 2025.

Τα έργα που έχουν διαχρονικά αναλάβει τα ναυπηγεία Σαλαμίνας, όπως και η πρόσφατη υλοποίηση και παράδοση στο Πολεμικό Ναυτικό του Προγράμματος Ενεργοποίησης (Reactivation) και Αναβάθμισης (Upgrade) των τεσσάρων Παράκτιων Περιπολικών τύπου Island τον Ιανουάριο του 2025 σε συνεργασία με την U.S. Coast Guard, την Virginia Electronic Systems Inc. και του Πολεμικού Ναυτικού της Ελλάδας, έχουν επιτευχθεί μέσω της υψηλής ειδίκευσης και τεχνογνωσίας που έχουν αναπτύξει τα ναυπηγεία Σαλαμίνας καθώς και την συνολική κουλτούρα ποιότητας που αναγνωρίζεται εντός και εκτός της Ελλάδας.

Ο διευθύνων σύμβουλος των ναυπηγείων Σαλαμίνας Δρ. Γεώργιος Κόρος ανέφερε: «Είναι πραγματικά ιδιαίτερη τιμή για εμάς η επίσκεψη του αξιότιμου κ. Λεκορνού, στις εγκαταστάσεις μας, γεγονός που αναδεικνύει τα τεχνολογικά εξελιγμένα έργα που αναλαμβάνουν τα ναυπηγεία Σαλαμίνας στον αμυντικό τομέα, όπως και τις δυνατότητες και το ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν στην ανάπτυξη της Εθνικής Αμυντικής Ναυπηγικής Βιομηχανίας. Η σταθερή εμπιστοσύνη και πολύ επιτυχημένη συνεργασία με σημαντικές εταιρείες του εξωτερικού, όπως η μακροπρόθεσμη σχέση που έχει αναπτυχθεί με την Naval Group, προβάλλουν και προάγουν τον στρατηγικό σχεδιασμό και τον σημαντικό μελλοντικό ρόλο των ναυπηγείων Σαλαμίνας».

Η επίσημη ανακοίνωση της επιχειρησιακής ετοιμότητας του αναβαθμισμένου Mirage 2000D έγινε στις 9 Απριλίου 2025, σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση ενός φιλόδοξου προγράμματος που αναμένεται να διατηρήσει τη μαχητική ικανότητα του στόλου για τις επόμενες δεκαετίες, τουλάχιστον μέχρι το 2035. Αυτή η γαλλική κίνηση, προσφέρει μαθήματα για την Ελλάδα, η οποία διαθέτει μια αξιόλογη δύναμη Mirage 2000-5Mk2, και θα μπορούσε να ακολουθήσει ένα παρόμοιο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού, εστιάζοντας στις δυνατότητες κρούσης.

Δημοσιογράφος, οδηγός αγώνων, πιλότος αεροσκαφών, εκδότης, συγγραφέας και τόσα άλλα, οραματιστής και ιδρυτής του πρώτου – και μοναδικού – εκδοτικού ομίλου στην Ελλάδα με στόχευση στην τεχνολογία και την απελευθερωτική της δύναμη για ένα καλύτερο μέλλον.

Πάνω από όλα, σε όλο του το βίο, παρέμεινε κινητήρια δύναμη και εκφραστής μιας κουλτούρας Ορθού Λόγου, αξιοκρατίας, καινοτομίας και εξέλιξης. Και με πίστη στον δημιουργικό άνθρωπο, που με ηθικό πλαίσιο και αυταπάρνηση, θα προσέφερε στην Ελλάδα.

Η ομάδα της “ΠΤΗΣΗΣ” – της οποίας ήταν ιδρυτής όπως και τόσων άλλων περιοδικών των ιστορικών “Τεχνικών Εκδόσεων” – αποχαιρετά τον Δάσκαλο μας ΚΩΣΤΑ ΚΑΒΒΑΘΑ που πέταξε σήμερα ψηλότερα από ποτέ.

Συνέντευξη στον Βασίλη Νέδο, από την Καθημερινή

Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις μπορούν να ανταποκριθούν ακόμα ταχύτερα σε μια κρίση ανάλογη με εκείνη του 2020 με βάση τις νέες δυνατότητες που διαθέτουν, λέει σε αποκλειστική συνέντευξή του στην «Κ» ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ Δημήτρης Χούπης. Οι νέες δυνατότητες των Ενόπλων Δυνάμεων, όπως λέει, αναδεικνύουν το φυσικό πλεονέκτημα που δίνει το νησιωτικό ανάγλυφο της χώρας, ενώ την ίδια ώρα αποκτάται δυνατότητα στρατηγικού πλήγματος. Ο κ. Χούπης χαρακτηρίζει τις σχέσεις των Ενόπλων Δυνάμεων με εκείνες του Ισραήλ ως ένα γάμο στρατηγικό και αμοιβαία επωφελή.

– Την Πέμπτη ο πρωθυπουργός παρουσίασε στη Βουλή τον 12ετή Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών. Ποια είναι η φιλοσοφία τους;

Είναι ευχάριστο ότι για πρώτη φορά, με την κατεύθυνση της πολιτικής ηγεσίας, υλοποιείται στην πράξη ένα πρόγραμμα ουσιαστικά μακροπρόθεσμο. Ως τώρα δεν κάναμε το λογικό. Δηλαδή να ξεκινάμε από την απειλή, να φτάνουμε στις επιχειρησιακές απαιτήσεις που επιβάλλει αυτή η απειλή, στη συνέχεια να πηγαίνουμε στους εξοπλισμούς που καλύπτουν τις επιχειρησιακές απαιτήσεις και συνακόλουθα να φτάνουμε στη στελέχωση με προσωπικό όλων αυτών των δυνατοτήτων. Αν διαταραχθεί αυτή η μονοσήμαντη σχέση ουσιαστικά δημιουργείται τεράστιο πρόβλημα.

Αν προχωρούσαμε σε ένα μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα, για παράδειγμα, να αγοράζαμε πρώτα 1.000 αυτοκινούμενα πυροβόλα και να φτιάχναμε 50 μονάδες, θα προέκυπτε πρόβλημα διότι εν συνεχεία θα έπρεπε να δούμε αν όντως μας χρειάζονταν και αν πράγματι διαθέταμε τον κόσμο για να το στελεχώσουμε. Άρα προχωρήσαμε στον σχεδιασμό της Νέας Δομής Δυνάμεων και στη συνέχεια φτάσαμε στα εξοπλιστικά και όχι το, λανθασμένο, αντίστροφο που γινόταν μέχρι πρόσφατα. Ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Εθνικής Αμυνας έδωσαν πρώτοι το σήμα για την προώθηση αυτού του νέου μεταρρυθμιστικού πλαισίου.

– Ανακοινώθηκε μια γενική γραμματεία Εθνικής Ασφάλειας. Τι ρόλο θα έχει;

– Θα είναι η αναβαθμισμένη παρουσία του Συμβούλου Ασφαλείας στο πλευρό του πρωθυπουργού, στο ΚΥΣΕΑ και σε όλες τις εκφάνσεις του διυπουργικού ρόλου και συντονισμού που χρειάζεται η εθνική ασφάλεια. Η πληροφορία τρέχει πάρα πολύ γρήγορα και η διαχείριση της πληροφορίας είναι κομβικής σημασίας.

– Η διαχείριση της πληροφορίες είναι, καταλαβαίνω, κεντρική και για τον σχεδιασμό των εξοπλισμών…

– Πράγματι. Ουσιαστικά όλο το πλέγμα της Διοίκησης και Ελέγχου ή της Διοίκησης Πυρός ή της Διοίκησης Δυνατοτήτων, θα λειτουργεί με τρόπο ώστε, δικτυοκεντρικά, όλες οι αποφάσεις να εκτελούνται ταχέως. Και, βεβαίως, αυτή η πληροφορία θα είναι κρίσιμη ώστε οι μικροί ηγέτες στο πεδίο, οι ηγήτορες να μπορούν να κινηθούν άμεσα και χωρίς καθυστέρηση με βάση τις ευθύνες και τις αρμοδιότητές τους.

– Η μείωση μονάδων στοχεύει σε αυτή την ευελιξία;

– Υπήρχε ένα οργανωτικό σχήμα αραιό ως προς τη στελέχωση. Και ο χρόνος ετοιμότητας και διαθεσιμότητας των τμημάτων αυτών σε σχέση με τις κρίσεις που περιμένουμε, δεν ήταν ικανός να μας δώσει το αποτέλεσμα στον τόπο και τον χρόνο που χρειαζόταν.

– Γίνεται και μια προσπάθεια μεταρρύθμισης της θητείας, κυρίως όμως του συστήματος εφεδρείας.

– Το σύστημα θα απομακρυνθεί από την παλαιά μορφή κλήσης των εφέδρων. Θα είναι άμεσα συνδεδεμένοι με τη μονάδα. Η μονάδα θα μπορεί πολύ γρήγορα με διάφορα εργαλεία (όπως το gov.gr) να επικοινωνεί άμεσα με τον έφεδρο. Για να γίνει αυτό πρέπει η σχέση με τη μονάδα και τον σχηματισμό να είναι ενεργή σε σημαντικό βαθμό. Πάνω απ’ όλα, βέβαια, πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή η σύνδεση θα οφείλεται στην εθελοντική συμμετοχή του εφέδρου και όχι υποχρεωτικά για όλους.

– Μέσω της Ε.Ε. μπορούν να αυξηθούν οι αποτρεπτικές δυνατότητες;

– Το μέλλον της αμυντικής μας σχεδίασης τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν έγκειται μόνο στην αύξηση του προϋπολογισμού, αλλά και στην ευθυγράμμιση των προσπαθειών μας, για συνολική ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της Ε.Ε. Όσοι είναι επιφορτισμένοι με τις εν λόγω αποφάσεις επιβάλλεται όπως συνειδητοποιήσουν ότι η Ευρώπη χρειάζεται γενναίες αποφάσεις για τη συνέχιση της ιστορικής διαδρομής της. Η Ευρώπη οφείλει να σταθεί μπροστά στα πολλά διλήμματα ασφαλείας. Να λάβει υπόψη ότι η ελπίδα δεν αποτελεί επ’ ουδενί αποτελεσματική στρατηγική. Τελικά η Ιστορία συντάσσεται και τιμά πάντοτε τους νικητές.

– Ο πόλεμος στην Ουκρανία προσέφερε διδάγματα…

– Πράγματι. Μετά ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα φθοράς δεν υπάρχουν σημαντικά εδαφικά κέρδη. Διότι ο αγώνας στο έδαφος δίνει ιδιαίτερο βάρος στον μαχητή ως μονάδα στο πεδίο της μάχης. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις βλέπουμε ότι ένας μαχητής με κάποιο τερματικό να μπορεί να θέτει εκτός επιχειρήσεων μια ολόκληρη μονάδα, η οποία ουσιαστικά είναι πάρα πολύ δύσκολη στη διοίκηση και στον έλεγχο. Μετά, ένα πρόσθετο δίδαγμα είναι πως τα drones, τα περιφερόμενα πυρομαχικά, με πολύ χαμηλό κόστος, επιτυγχάνουν χτυπήματα σε πολύ μεγάλο βάθος στρατηγικής αξίας. Και αυτό γίνεται καθημερινά μέσω της ανάπτυξης της καινοτομίας και εργαλείων που παρήχθησαν στη διάρκεια των μαχών.

Δηλαδή μέσα από την Ουκρανία προέκυψαν επιχειρησιακές ανάγκες στις οποίες η καινοτομία έδωσε λύσεις. Αυτό έγινε με τα drones, την επιτήρηση, τα γεωγραφικά, τη δύναμη των δορυφόρων, την παροχή και αξιοποίηση πληροφορίας. Ουσιαστικά από τον εντοπισμό μέχρι την προσβολή ο χρόνος έχει μειωθεί, όπως και η δυνατότητα αντίδρασης. Σε όλα αυτά υπάρχει ένα προαπαιτούμενο: Πρέπει να δοθεί ευελιξία στους διοικούντες να παίρνουν αποφάσεις στον βαθμό τους και στη θέση τους. Είδαμε από την πλευρά της Ρωσίας ένα δυσκολοδιοίκητο μηχανισμό λήψης αποφάσεων.

Επίσης τα χτυπήματα σε βάθος, είτε με drones είτε με πυραυλικά στρατηγικά όπλα, έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον από απόσταση προσβολής. Πολλές φορές αυτό γίνεται σε συνδυασμό με τις διαστημικές επικοινωνίες και πληροφορίες. Επιπλέον, η Μαύρη Θάλασσα έχει γίνει μια λίμνη και οι ναυτικές δυνάμεις είναι εγκλωβισμένες και δέσμιες των δυνατοτήτων που υπάρχουν. Το ίδιο και στρατηγικές εγκαταστάσεις στην ξηρά. Γενικά η καινοτομία καταργεί εξοπλιστικά μέσα σε μια ώρα.

– Πώς φέρνουμε τα διδάγματα της Ουκρανίας στο ελληνικό πεδίο;

– Εμείς κοιτάμε τι είναι αναγκαίο στο δικό μας περιβάλλον. Όλο το εξοπλιστικό πρόγραμμα στοχεύει να προσαρμοστούμε σε αυτό το νέο γεωστρατηγικό περιβάλλον. Έχουμε ένα περιβάλλον με πάρα πολλά νησιά. Κάθε νησί ως χερσαίος χώρος θα δίνει συνεισφορά στην αεράμυνα, απελευθερώνοντας τα μαχητικά αεροσκάφη και τις μονάδες επιφανείας από τον αποκλειστικό ρόλο στο Αιγαίο ή την Ανατολική Μεσόγειο. Με την αεράμυνα, το πυραυλικό πυροβολικό, τους αντιπλοϊκούς και αντιβαλλιστικούς πυραύλους, τις ανθυποβρυχιακές δυνατότητες, αξιοποιείται η γεωγραφία της χώρας. Εξασφαλίζουμε την αποτρεπτική δυνατότητά μας. Και την ίδια στιγμή δεν χάνουμε τη δυνατότητά μας για στρατηγικά πλήγματα σε βάθος.

– Eχουμε και στρατηγικά όπλα στην εξίσωση πια…

– Ναι, με δυνατότητες πολλών εκατοντάδων χιλιομέτρων, μέχρι και χιλίων. Παράλληλα, η εγκατάσταση των συστημάτων της «Ασπίδας του Αχιλλέως», δίνει τη δυνατότητα χτυπημάτων με βλήματα, αλλά και ηλεκτρονικού πολέμου. Ο θόλος δεν καταρρίπτει μόνο με βλήματα, αλλά έχει και δυνατότητες ηλεκτρονικής προσβολής που θα χρησιμοποιείται σε περίπτωση κορεσμού ενός στόχου. Φυσικά υπάρχει και αντιαεροπορική και αντιπυραυλική δυνατότητα και στις νέες μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού. Μια φρεγάτα FDI έχει 180 χιλιόμετρα γύρω από το φυσικό της μέγεθος. Άρα αναπτύσσονται δυνατότητες σε όλη την περιοχή του γεωστρατηγικού μας ενδιαφέροντος, από την Κρήτη έως την Κύπρο αλλά και στο Αιγαίο.

– Το 2020 ζήσαμε μια κρίση. Το 2025 είμαστε σε καλύτερη φάση από πλευράς δυνατοτήτων

– Οι δυνατότητές μας πλέον δίνουν φυσικό πλεονέκτημα που σε κάθε περίπτωση προσδιορίζει ένα πολύ καλύτερο περιβάλλον ανταπόκρισης στην κρίση. Η ανταπόκρισή μας πλέον μπορεί να είναι ταχύτερη.

– Τι θα λέγατε σε έναν νέο που είναι 18 ετών και θέλει να κάνει καριέρα στις Ενοπλες Δυνάμεις;

– Και οι δύο γιοι μου και ο γαμπρός μου είναι νεαροί αξιωματικοί. Hταν προσωπική επιλογή τους. Eχω διατελέσει διοικητής στη Σχολή Ευελπίδων και θα πω στους νέους σήμερα αυτό που έλεγα και στους γονείς των σπουδαστών. Καταρχάς είναι δική τους επιλογή. Δεν είναι χώρος που μπορεί να οδηγήσει στον πλουτισμό και διέπεται από κάποιες αρχές και αξίες. Με τις τελευταίες πρωτοβουλίες της κυβέρνησης εξασφαλίζεται ότι ο αξιωματικός θα έχει μια αξιοπρεπή διαβίωση για να μπορεί να είναι ελεύθερος στην άσκηση των καθηκόντων του χωρίς άγχος.

Αυτό, βεβαίως, δεν θα πρέπει να οδηγεί σε μια δημοσιοϋπαλληλική σχέση με το λειτούργημα. Ο αξιωματικός θα πρέπει να είναι ταγμένος και δεδομένος για την υπηρεσία. Ο δρόμος έχει μια αποστολή: αφοσίωση στο καθήκον. Για εμάς η φιλοπατρία δεν είναι κάτι απροσδιόριστο. Είναι άμεσα συνδεδεμένη με το υπέρτατο αγαθό, τη θυσία της ζωής για την πατρίδα.

– Η νέα μορφή των Ενόπλων Δυνάμεων προϋποθέτει να μπουν στις παραγωγικές σχολές και νέες ειδικότητες, για παράδειγμα της τεχνολογίας πληροφοριών (ΙΤ).

– Τα νέα οπλικά συστήματα πρέπει να έχουν χειριστές με τη δυνατότητα να τα χειρίζονται. Και θα έχουν. Θα βγαίνουν από τα Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα καταρτισμένοι. Θα πρέπει, βέβαια, όπως προχωρά η τεχνολογία να υπάρχει και αυτό που λέμε διά βίου μάθηση, διά βίου γνώση. Και ταυτόχρονα θα υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί. Όταν η πατρίδα έχει δαπανήσει κάποια χρήματα και προσπάθεια για να εκπαιδεύσει ένα στέλεχος που θα χειρίζεται ένα συγκεκριμένο σύστημα, δεν θα πρέπει να μπορεί να παίρνει αυτή την τεχνογνωσία εκτός Ενόπλων Δυνάμεων. Δηλαδή ο αξιωματικός παραμένει κυρίως αξιωματικός. Είναι ηθικό συμβόλαιο με την πατρίδα.

– Συζητήθηκε η εμπλοκή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Η Ελλάδα τι μπορεί να κάνει;

– Λίγες, αλλά σοβαρές αμυντικές εταιρείες στην Ελλάδα εξάγουν σε 120 χώρες ανά την υφήλιο, χωρίς να αγοράζουμε εμείς. Πρόκειται για εταιρείες που άντεξαν στην κρίση, έδωσαν δουλειά σε πολλούς νέους επιστήμονες, έδειξαν δηλαδή ότι υπάρχει χώρος. Θέλουμε ανθρώπους να παραγάγουν και να υποστηρίξουν όλο αυτό το εξοπλιστικό πρόγραμμα.

– Πόσο στενές είναι οι σχέσεις μας με τις ισραηλινές Ενοπλες Δυνάμεις;

– Πάρα πολύ στενές. Είναι μια συμμαχία με πολύ μέλλον και πολύ στέρεες βάσεις. Η Ελλάδα και η Κύπρος δίνουν ένα στρατηγικό βάθος σε αυτή τη σχέση και για το έθνος του Ισραήλ. Στις Ένοπλες Δυνάμεις υπάρχει στρατηγικός σχεδιασμός σε βάθος, σε σχέση με τις δυνατότητες που μπορούμε να αναπτύξουμε με το Ισραήλ. Είναι ένας γάμος που είναι αμοιβαία επωφελής και για τα δύο έθνη.

Οι Ένοπλες Δυνάμεις του Ισραήλ λειτουργούν με βάση μια παραδοχή: Σαν να μην υπάρχει επόμενη μέρα στο πεδίο της επιχειρησιακής εγρήγορσης. Πρέπει, νομίζω, κι εμείς να παραδειγματιστούμε. Και να σκεφτούμε κατά πόσο μπορεί να προσαρμοστούμε κι εμείς, σε σχέση με την απειλή που αντιμετωπίζουμε.

Το UH-60 Black Ηawk δεν χρειάζεται συστάσεις καθώς αποτελεί το πλέον διαδεδομένο μέσο τακτικό ελικόπτερο της Δύσης, γνωρίζοντας επιτυχία χάρη στη στιβαρότητα, την αξιοπιστία και την ευελιξία χρήσης του. Η χώρα μας προ ολίγων μηνών αποφάσισε την προμήθεια της πλέον πρόσφατης έκδοσης UH-60M και με αυτή την αφορμή μιλήσαμε εφ’ όλης της ύλης με τον αντιπρόεδρο Συστημάτων Στρατού & Αεροπορίας της Sikorsky του ομίλου Lockheed Martin, κ. Hamid Salim.

Ο κ. Salim ξεκίνησε περιγράφοντας την ιστορία του Black Ηawk, ενός ελικοπτέρου που μετρά πάνω από 50 χρόνια ζωής και υπηρετεί σήμερα σε 36 χώρες παγκοσμίως. Με περισσότερες από 5.000 μονάδες να έχουν παραχθεί και παραδοθεί και 15 εκατομμύρια ώρες πτήσης, εκ των οποίων 5 εκατομμύρια σε πολεμικές επιχειρήσεις, το Black Ηawk έχει αποδείξει την αξία του σε αποστολές εφόδου, ανεφοδιασμού πρώτης γραμμής, διάσωσης, κ.α. Η σύγχρονη έκδοση, UH-60M, ενσωματώνει προηγμένες τεχνολογίες, όπως εξελιγμένο αυτόματο πιλότο, ψηφιακό πιλοτήριο (glass cockpit), βελτιωμένους κινητήρες GE 701D 2.000 ίππων, και νέο σύστημα ρότορα, που ενισχύουν την απόδοση, την εμβέλεια και την αντοχή του.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στη συμφωνία του Οκτωβρίου 2024, μέσω της οποίας η χώρα μας θα αποκτήσει 35 UH-60M Black Ηawk με διακρατική σύμβαση με τις ΗΠΑ (Foreign Military Sales – FMS). Τα ελικόπτερα αυτά, θα είναι ίδια με αυτά που χρησιμοποιεί ο Αμερικανικός Στρατός και θα συνοδεύονται από εξοπλισμό εκπαίδευσης και ένα αρχικό πακέτο υποστήριξης. Ο κ. Salim τόνισε ότι, αν και δεν μπορεί να αποκαλύψει λεπτομέρειες για τον οπλισμό και τον ηλεκτρονικό εξοπλισμό, τα ελικόπτερα θα είναι πλήρη και θα μπορούν να εκτελέσουν αποστολές ειδικών επιχειρήσεων, περιπολίες, αερομεταφορά στρατευμάτων, έρευνα και διάσωση, ακόμα και πυρόσβεση.

Σημαντικό σημείο της συζήτησης ήταν η εμπλοκή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Ο κ. Salim εξήρε τις δυνατότητες των εγχώριων εγκαταστάσεων συντήρησης, επισκεπτόμενος μονάδες όπως της εταιρείας Aeroservices. Ανέφερε ότι η Lockheed Martin συνεργάζεται ήδη με την ελληνική βιομηχανία σε προγράμματα όπως των S-70B Seahawk, υποστηρίζοντας πάνω από 60 θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης. Για το πρόγραμμα Black Ηawk, σχεδιάζει να αξιοποιήσει τις τοπικές δυνατότητες για μακροπρόθεσμη συντήρηση και υποστήριξη

Ο κ. Salim διευκρίνισε τη διαφορά μεταξύ ενός πλήρως στρατιωτικού ελικοπτέρου, όπως το Black Ηawk, και των ”στρατιωτικοποιημένων” πολιτικών εκδόσεων που προτιμούν ορισμένες χώρες για μείωση κόστους. Το Black Ηawk, σχεδιασμένο από την αρχή για πολεμικές αποστολές, προσφέρει αντοχή σε ακραίες συνθήκες, προστασία από εχθρικά πυρά και δυνατότητα λειτουργίας σε δύσβατα εδάφη.

Θα λέγαμε πως η αγορά των Rafale είναι το αεροπορικό “γεγονός” του 2021, η αγορά τους και η άφιξή τους στη χώρα μας ξεπερνά κατά πολύ όλα τα άλλα γεγονότα, όχι μόνο στο χώρο της Άμυνας, αλλά στο χώρο της Οικονομίας και της Εξωτερικής Πολιτικής. Με μια “απλή” κίνηση η χώρα μας απέκτησε μοναδικό πλεονέκτημα, χωρίς ο αντίπαλος να μπορεί να απαντήσει.

Η αγορά των Rafale έγινε γιατί τα αεροσκάφη ήταν άμεσα διαθέσιμα. Επίσης, χάρη στην ομοιότητα με τα Mirage 2000-5Mk2, οι πιλότοι μας θα πετύχουν IOC (Initial Operational Capability) πολύ σύντομα, ενώ με την άφιξη των πρώτων αεροσκαφών, η ΠΑ θα έχει πρόσβαση σε δυνατότητες που πριν ούτε καν ονειρεύονταν (Meteor). Ακόμη, το αεροσκάφος διαθέτει ηλεκτρο-οπτικό σύστημα OSF που συνδυάζει διαφορετικούς αισθητήρες για παθητικό εντοπισμό και αναγνώριση εναέριων στόχων, ναυτιλία και σκόπευση σε προσβολές στόχων εδάφους. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το Rafale φέρνει και IRST στο Αιγαίο, για πρώτη φορά μετά τα αντίστοιχα “πρωτόγονα” συστήματα των F-4E.

Όπως έχει αποδειχτεί σε πολλές συρράξεις από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και έπειτα, όποια πλευρά διαθέτει αεροπορική υπεροχή, κερδίζει και τον πόλεμο. Σαφώς, η ύπαρξη ικανότατων θαλάσσιων και χερσαίων μέσων είναι εξαιρετικά κρίσιμη, αλλά η αεροπορική κυριαρχία, είναι ο σημαντικότερος παράγοντας που θα καθορίσει τον νικητή.

 Ο συνδυασμός Rafale/Meteor είναι το F-14/AIM-54 του 21ου αιώνα! Αεροπορική κυριαρχία στο Αιγαίο για την ΠΑ

Οι Γάλλοι είναι γνωστό πως σκοπεύουν να διατηρήσουν το συγκεκριμένο αεροσκάφος σε υπηρεσία για αρκετές ακόμη δεκαετίες και για αυτό το λόγο, ανέπτυξαν την έκδοση “F4”. Για να το επιτύχει αυτό, δηλαδή να το διατηρήσει σε υπηρεσία ακόμη και μέχρι το 2060-70, η Dassault θα συνεχίσει να το αναβαθμίζει, με ότι αυτό σημαίνει για τη μακροβιότητα και την υποστήριξη του μαχητικού. Εξυπακούεται πως δε θα είναι αεροσκάφος πρώτης γραμμής μετά το 2040, αλλά θα μπορεί άνετα να επιχειρεί επικουρικά με αεροσκάφη επόμενης γενιάς, όπως το FCAS.

Για να συμβεί αυτό, εικάζεται πως θα υπάρξουν επιπλέον τουλάχιστον τέσσερις φάσεις αναβάθμισης του Rafale, πέρα από τη σημερινή διαμόρφωση F3R. Στην τελευταία, το αεροσκάφος έχει πιστοποιηθεί τον πύραυλο αέρος-αέρος Meteor και τη νεότερη έκδοση καθοδήγησης laser της κατευθυνόμενης βόμβας AASM, το ραντάρ AESA RBE2 AA, το ατρακτίδιο στοχοποίησης Talios, σύστημα Auto-GCAS, βελτιωμένο ατρακτίδιο εναέριου ανεφοδιασμού και βελτιώσεις στο σύστημα αυτοπροστασίας Spectra.

Η επόμενη διαμόρφωση F4 θα ενταχθεί σε υπηρεσία μεταξύ 2023 και 2030. Κύρια χαρακτηριστικά της θα είναι βελτιώσεις στο RBE-2 AA, το ατρακτίδιο Talios και το ατρακτίδιο αναγνώρισης Areos, αναβαθμίσεις στη σουίτα επικοινωνιών, σύστημα HMD, νέα μονάδα ελέγχου κινητήρα M88 και ικανότητα μεταφοράς του πυραύλου αέρος-αέρος MICA NG και της έκδοσης AASM των 1.000kg.

Όπως είχαμε αναφέρει σε προηγούμενο άρθρο μας, τον περασμένο Μάιο, η Γαλλία ξεκίνησε πτητικές δοκιμές με την τελευταία και πιο σύγχρονη έκδοση F4 του μαχητικού αεροσκάφους Dassault Rafale, όπως είχε τότε ανακοινώσει το Υπουργείο Ενόπλων Δυνάμεων.

Οι δοκιμές ενός διαμορφωμένου F4-1 Rafale πραγματοποιήθηκαν στην αεροπορική βάση Istres στη νότια Γαλλία από τις 26 έως τις 29 Απριλίου. Διενεργήθηκαν υπό την επιμέλεια της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών (DGA).

Εκτός των αναβαθμίσεων που προαναφέραμε, το πρότυπο F4 έχει σχεδιαστεί για να διαθέτει νέα όπλα, όπως το βλήμα MICA NG (θα αντικαταστήσουν όλους τους παλαιότερους MICA έως το 2026) της ΜΒDΑ και το όπλο  αέρος-εδάφους AASM των 1.000 kg. Ο νέος πύραυλος MICA, θα έχει μεγαλύτερη εμβέλεια από τις προηγούμενες εκδόσεις, καθώς θα μειωθεί σημαντικά ο όγκος των ηλεκτρονικών, και θα αυξηθεί το ο όγκος του προωθητικού.

Στη νέα “έκδοση” η Dassault ενσωματώνει τα αποτελέσματα από τις μελέτες και την εμπειρία που έχει αντληθεί από τις επιχειρήσεις του μαχητικού στις αποστολές που έχει λάβει μέρος τα τελευταία χρόνια. Θα ενισχυθεί η διασύνδεση του μαχητικού με δίκτυα πληροφοριών μάχης, ενώ θα γίνει και βελτίωση στην συγχώνευση των πληροφοριών (fusion) που παρέχονται από τους αισθητήρες (του αεροσκάφους αλλά και εξωτερικούς, όπως για παράδειγμα ιπτάμενα ραντάρ).

Τα Rafale F4 θα αντικαταστήσουν τα παλαιότερα Mirage 2000, και η Γαλλία θα έχει εντός της επόμενης δεκαετίας στόλο μαχητικών με ένα μόνο τύπο (το Rafale), τουλάχιστον μέχρι την έλευση του FCAS, ή κάποιου άλλου μαχητικού επόμενης γενιάς.

To Rafale θεωρείται από την ΠΑ σαν ένα αεροσκάφος που μπορεί να κάνει την αισθητή διαφορά σε ένα θερμό Αιγαίο στο μέλλον. Η επένδυσή της λοιπόν στα Rafale μάλλον δεν θα εξαντληθεί στα πρώτα 18+6 αεροσκάφη, και εφόσον αγοραστούν και άλλα, θα είναι της έκδοσης “F4”, προσφέροντας ακόμη περισσότερα πλεονεκτήματα. Σε κάθε περίπτωση, όσο βελτιώνονται οι δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας μας, τόσο θα βλέπουμε μεγαλύτερη ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων.

Από πλευράς ΓΕΣ από όσο γνωρίζουμε οι διαδικασίες θα κινηθούν άμεσα, καθώς οι ανάγκες είναι περισσότερο από πιεστικές. Το πρόβλημα είναι πως τον τελευταίο καιρό υπάρχει μια γενική καθυστέρηση σε μια σειρά εξοπλιστικών προγραμμάτων. Αυτή τη φορά όμως, ελπίζουμε πως δεν θα χαθεί η ευκαιρία για την απόκτηση των 300 ΤΟΜΑ, όπως “χάθηκαν” για παράδειγμα τα Μ109Α5, και μάλλον και τα Μ1128… Οψόμεθα

Βέβαια τα 300 M2A2 Bradley θα καλύψουν ένα μέρος των τεράστιων αναγκών σε ΤΟΜΑ του ΕΣ, καθώς η απαίτηση είναι αρκετά μεγάλη για να καλυφθούν οι ανάγκες των τεθωρακισμένων και μηχανοκίνητων ταξιαρχιών. Με λίγα λόγια, ο ΕΣ δεν θα σταματήσει στα Μ2Α2, αλλά θα συνεχίσει να επιδιώκει την παραχώρηση περισσότερων Marder 1A3 & M2A2 Bradley, δυστυχώς όμως τα περισσότερα από αυτά θα πάρουν αργά αλλά σταθερά το δρόμο προς την Ουκρανία. Η ανάγκη για ένα νέο σύγχρονο ΤΟΜΑ συνεχίζει να υπάρχει.