Çin’in en iyi ikinci üniversitesi olan Fudan Üniversitesin’de bulunan Türk kulübüne misafir olduk. Kulübün başkanı olan Cihan Uğur abimizden Shanghai Fudan Üniversitesi Türk kulübünün hikayesini dinledik ve çalışmaları hakkında bilgi aldık.

Shanghai konsolosluğundan sonra, Türkleri temsil eden ilk kurum olan Fudan Üniversitesi Türk kulübünü ziyarete gittik. 8 yıldır Çin’de yaşayan, Çin’de akademik çalışmalarda bulunan Cihan abimizden kulübün hikayesini dinledik. Fusan Üniversitesinde bulunan 19 kulüpten sadece 4 ülkeye oda tahsis edilmiş, 2008 yılında ise Fudan Üniversitesi Türk kulübü en iyi öğrenci kulübü seçilmiş buyrun aşağıdan izleyin.

Urumçi’de hayatını kaybeden tüm herkese Allahtan rahmet yaralılara da acil şifalar diliyorum. Bu çatışmanın Cumhurbaşkanımızın Çin gezisinden sonra hemen baş göstermesini de tesadüf olarak yorumlamıyorum. Yakın zamanda Türk-Çin ilişkileri, yabancı devletlerin Çin’de yapmak istedikleri.

Türkiye ile Çin arasında ilişkileri geliştirmek için iki ülke sağlam anlaşmalar yaparlar. Dış Ticaret Bakanlığı tarafından Çin hedef ülke kapsamındadır, Çinliler ise Türkiye’nin 4 şehrine yatırım yapın diye açıklama yapmışlardır. Türkiye, Pekin’deki Büyükelçiliğine çok kritik görevlerde bulunmuş tabiri caizse 10 numaralı bir Büyükelçi atar. Yeni atanan Büyükelçi, yeni Ticaret Başmuşavirleri Türk-Çin ilişkilerini inanılmaz bir ivme ile geliştirirler. Çinliler, helal gıda işini Malezya’dan alarak Türklere verirler, bunun için Türkiye’ye bir ticaret heyeti gönderirler. İki ülke arasında kurulan Parlementolar arası dostluk birimleri sayesinde ilişkilerimiz daha da gelişir. Son olarak Cumhurbaşkanımız, Çin Cumhurbaşkanın davetlisi olarak Çin’e davet edilir. Buraya bir mim koyuyoruz döneceğiz, bunlar Çin ile olan son zamandaki ilişkilerimiz.

Her fırsatı değerlendiren yabancı güçler, olimpiyat zamanı Tibet olaylarını gündeme taşırlar, her fırsatta Çin’i köşeye sıkıştırmak isteyen dış kuvvetler 4 haziran da iş başındaydı. 4 haziran Tian- an-men olaylarının 20. yıl dönümü nedeniyle yabancı güçler olayların altını kazımaya milleti kışkırtmaya başlamıştı ki Çin uyguladığı sansür ile bu olayların önüne geçti. Uygur Türklerini kışkırtmak için, Abdullah Gül’ün Çin’e ziyareti biçilmiş kaftandı. Uygur olayları Abdullah Gül Çin’de bulunduğu sırada patlak verecekti. Cumhurbaşkanımızın Çin programı belli olmadan şöyle bir iddia dolaşıyordu ortada, “Çin’in hassasiytlerinden dolayı Abdullah Gül Xinjiang-Uygur bölgesini programına almadı, ama Çin Dış işlerinin sorun olmaz demesiyle Xinjiang Cumhurbaşkanımızın programına dahil edildi”.

Çin otomobil devinin Konya’yı yatırım yapılacaklar sırasında başa alması ve bu şehire 600 milyon dolarlık yatırım yapacak olması, 8 Türk firmasının enerjiden, madenciliğe 3 milyar dolarlık anlaşma yapması birilerinin işine gelmemişti. Abdullah Gül’ün Urumqi de Uygur Türklerine konuşurken sarf ettiği şu sözler “Elbette sizinle aynı kökten geliyoruz. Ama önemli olan herkesin olduğu yerde ülkesiyle bütünleşmesidir. Sizler Türkiye ile Çin arasında dostluk köprüsü görevi yapıyorsunuz” Türk-Çin yakınlaşmasını istemeyenlerin can sıkıntılarını iyice artırdı.

Urumqi’deki olaylar nasıl çıkmış, neler olmuş, kaç kişi ölmüş şuan için net bir şekilde bilinmiyor. Bilinen bir gerçek var, Türkiye Cumhuriyetine dahi girmesi yasak olan, ABD de yaşayan, Çin’in en zengin 7. kişisi olan Rabiya Kader isimli kadının Urumqi’deki Uygurları sokağa döktüğü.

Ben bu yazımda hiç yorum yapmadım, sadece Çin’i takip eden biri olarak geniş bir açıdan son zamanlar iki ülke arasındaki gelişmeleri ve yabancı ülkelerin Çin’de yapmaya çalıştığı gelişmeleri yazdım. Bu yazıya gelecek yorumlar da bilgiden yoksun olursa yayınlamam, benim atlamış olduğum unutmuş olduğum konu husus varsa buyrun yorumlarla tamamlayın.

Boxer ayaklanması 1899 yılının kasım ayında başlamış, 7 eylül 1901 de sona emiştir. Bu ayaklanmanın amacı Çin’deki tüm yabancıları dışarı atmaktır, Osmanlı devleti de Çin’e bu yüzden heyet göndermiştir.

Boxer cemiyeti 1870 yılında gizlice kurulmuş dinsel nitelikli bir örgüttür. 1894 yılında Çinliler savaşta Japonlara kaybedince, Çinliler Japonlara bir çok ödünler verdiler. Bu ödünlere sinirlenen, Rusya, İngiltere ve Fransa’da Çin’in önemli ticari bölgelerini işkal ettiler ve Çin’i parçaladılar. Dinsel nitelikli kurulan Boxer cemiyeti de, Çin’deki yabancıların etkinliklerine karşı mücadeleye başlamış, sarayın da hoşgörüsünü kazanmıştı.

1900 lü yıllarda o zamanın etkin devletleri ABD, İtalya, Fransa, İngiltere, Japonya, Almanya, Rusya, Avusturya-Macaristan sekiz devlet ittifakı kurarak 54 bin kişilik orduyla Tianjin’e çıkarma yaptılar. 14 ağustosta Pekini işkal eden bu devletler, Yasak Şehiri yağmaladılar. Çin’e çok yüksek tazminatlar yüklediler, son taksidi 1940 da bitecek olan bu tazminatı Çin’in ödeyecek gücü yoktu.

Bir sonraki yazı, Almanlar tarafından Osmanlıya haber verilen Boxer ayaklanması ve Osmanlının Çin’e yolladığı heyet.

Çin Günlüğünün bugünkü konuğu, 2007 yılında Taiwan’ın en iyi iş adamı seçilen Yavuz Avcı. Kendisiyle sık sık görüşürüz, ilk tanışmamız 26 Nisan 2009 tarihine rastlar, isimlerimizin Yavuz olması hasebiyle Shanhai’daki Yavuzlar olarak toplanırız ara sıra.

Yavuz Avcı, bundan 16 yıl önce Japonya’ya gitmek için hazırlık yapar. Ne hikmetse Japon vizesi direkten döner, onları bu yola sevk eden akıl hocaları olan iş adamı ise onlara yeni bir alternatif sunar Taiwan. Annesi onu hep Japonya’ya gidiyor bilir, soğuk bir kış günü 3 arkadaş Taiwan’a varırlar ne İngilizce ne de Çince bilmektedirler. Dertlerini kimseye anlatamamanın verdiği hüzün, Taiwan’ın nemli ve sıcak havası bu maceracı gençleri sıksa da dönmezler Türkiye’ye. Başkent Taipei de iki yıl kalır Yavuz Avcı, Türkiye’deki eğitimi Muhasebe olduğundan, Yavuz Avcı’yı güneye Kaohsiung şehrinde bulunan Sun-Yat-Sen üniversitesine Maliye okumaya gönderirler. Maliye bölümünün ilk yabancı öğrencisidir.

Kaohsiung güneyde yabancıların az olduğu bir şehir, Taiwan’lı biri Yavuz Avcıya ingilizce hocalığı teklif eder. Yavuz Avcı ingilizcesinin iyi olmadığını söylemiş olsa da soran kişi ona ısrar eder. Sen Amerikalı olduğunu söyle ben sana her türlü iş bulurum. Yavuz Avcı ben yalan söylemem demiş ama karşı taraf ısrarcı, bir kelime oyunuyla Yavuz Avcıyı ikna etmeyi başarmış. Amerika’nın Çince söylenişi “mei guo” yani güzel ülke demek, senin ülken güzel değil mi demiş Taiwanlı, bu şekilde Yavuz Avcıyı ikna etmiş. Yavuz Avcı az olan ingilizcesiyle Kaohsiung’da bulunan ana okullarında ingilizce dersi vererek harçlığını çıkarmış.

Üniversite biterken almış olduğu iş teklifini değerlendirmiş, Taipei’deki bir firmada işe başlamış. Alttan kalan tek dersi olan “İstatistik” için ise, bir yıl boyunca her çarşamba Kaohsiung’a gitmiş gelmiş. Kimi zaman kendi işini yapmış, kimi zaman Taiwanlı firmalarda çalışmış. Bir ithalat-ihracat firması kurarak kendi işini yapmaya başlamış. Taiwan’da, ülkenin TÜSİAD’ı sayılan Taiwan Müteşebbis Yöneticiler Derneği (TEMA) tarafından 2007 yılında Taiwan’ın en iyi iş adamı seçilmiş. Bu ödül bu zamana kadar ilk defa bir yabancıya verilmiş.

Yavuz Avcı, Taiwanlı bir hanım efendiyle evli ve iki çocuk babasıdır. Taiwan’da yaptığı çalışmalar dolayısıyla Dış İşleri bakanlığından iki defa teşekkür beratı almıştır. Şuan Shanghai’da yaşamakta olan Yavuz Avcı İpek Yolu isimli danışmanlık firmasının sahibidir.

Çin Günlüğü TV nin bu bölümünde Çinlilerin en büyük üç bayramından biri olan Qing Ming bayramını anlattık. Çekimleri ise Çin’in en ünlü mafya babasının evinden yaptık.

Çok eski tarihlerde, Çinlilerin 24 mevsiminden biri olan Qing Ming bayramının Han shi günü ile birleşerek büyük bir bayram olarak kullanılmasını anlattık. Qing Ming bayramı çekimlerini ise Çin’in en ünlü mafyası olan Qing Bang mafyasının lideri Huang Jin Rong’un evinden yaptık. Çin Günlüğü TV nin 18. bölümünü aşağıdan izleyebilirsiniz.

Bu yazımızda Noyan Rona hakkında bilinmeyenleri, az bilinenleri, yanlış bilinenleri yazacağım. Çin’de yaşayan Türklerin gurur kaynağı olan Noyan Rona hakkında bilmedikleriniz. 

- İlk bilinmeyen olarak Noyan Rona, isminden dolayı aslen ermenimi diye sorularla karşılaşıyormuş. Noyan ismi öz türkçe moğolcadan geliyor, yiğit,kahraman anlamlarını taşıyormuş. Yani Noyan ismi öz be öz Türkçe kelime.

- Noyan Rona 1956 Sandıklı doğumlu, Ankarada büyümüş

- Çin’e gelen ilk Türk öğrenci,

- Çin’de öğrencilik, konsolosluk ve iş adamlığı yapan tek kişi,

- Çin’e geldiğinde evli ve 27 yaşındaymış,

- 3 yıl master yaptıktan sonra Dış işlerinde işe başlamış,

- 1992 yılında, Çin televizyonun yabancılar arasında düzenlemiş olduğu “Çin bilgi” yarışmasında 6000 kişi arasından üçüncü olmuş. Bu yarışmada Çin tarihi, coğrafyası, kültürünün yanı sıra kazık diye tabir ettiğimiz çok zor sorularda bulunmaktaymış. Örneğin; 5 dakikalık bir skeç gösterip bunu en iyi özetleyen Çin deyimi hangisidir gibi gibi…

- Bir çok belediyeden kendi şehirlerine ilçelerine yaptığı güzelliklerden ötürü teşekkür ve takdirname almış.

- Bir çok üniversite de konuk hoca olarak ders vermiş.

- Jingan eyaletinin deniz aşırı fahri temsilciler meclisine seçilmiş,

- 2004 de Çin’de  Yılın Adamı seçilmiş

- 2005 yılında Shanghai ın en prestijli ödülü olan “Beyaz Manolya Altın Ödülü” Noyan Ronaya verilmiş. Bu ödül 2005 yılında 10 kişiye verilmiş, ve bu kişiler arasından birisinin Shanghai Belediye başkanı adına konuşması yapması için Noyan Rona seçilmiş. Shanghai lılar, ödülden daha önemlisi, belediye başkanı adına o konuşmayı yapmak olduğunu söylüyorlar.

- Noyan Rona Çinceyi 4 şivede konuşuyor, Putonghua (mandarince), Shanghai ca, Pekin ce ve Henan eyaletinin şivesiyle. Genelde mandarince pekince olarak algılansa da pekinin yerel şivesi daha farklıymış.

- Shanghai da alt geçitler de 50 km hız sınırını 80 km ye çıkmasını Noyan Rona sağladı.

- Shanghai Expo nun yabancı gönüllüler abisi,

- Shanghai şehri denetleme kurulu üyesi,

Bir sonraki yazı Noyan Beyle gezerken, yaşadıklarım ve etkileri..

Türkiye ile Çin arasında yapılan öğrenci değişimi programı nedeniyle, Noyan Rona 1983 yılında burslu şekilde, master yapmak için Çin’e gelir.

Ankara Üniversitesi Sinoloji bölümünden mezun olmuştur aynı zamanda evlidir, ilerideki fırsatları ön görerek kazanmış olduğu bursla Çin’e gitmeye karar verir. Böyle bir kararı ben geçen sene alırken zorlanmıştım, cesaretini, kararlılığını ve azmini tebrik etmemek elde değil. 1983 yılı şubat ayında Çin’e varır, Noyan Rona ailesinden ilk defa ayrı başka bir ülkede Hintli oda arkadaşıyla yaşamaya başlar. Çin’e geldikten iki ay sonra oğlu olur, Noyan Rona oğlunu 5,5 yaşında görecektir.

6 ay haşlanmış ekmek ve yoğurt yedim

Noyan Rona, altı ay boyunca haşlanmış ekmek ve yoğurt yemiş, sonra burada nasıl olsa yaşayacağım Çin yemeklerine alışmam lazım diyerek Çin yemeklerine alışmaya çalışmış. O zamanlar ne bir Türk restoranı, ne de yabancı bir restorant varmış, hani olsada orada yiyecek para yokmuş.

Banyo Karnesi

Çin’de de sefalet ve fakirlik dönemi, her şey karneyle dağıtılıyor, herşey karne usülü. Karne o kadar abartılmış ki banyo karnesi varmış, yani ayda 4 defa yıkanabiliyorsun. Noyan Rona o günleri anlatırken, arkadaşlar arasında borç alma olduğunu anlatıyor, yaa sen bana bir banyo ödünç ver gelecek ay ben sana veririm gibilerinden.

Bir şişe CocaCola, bir günlük yol

CocaCola lüks bir ürün, o zamanlar öğrenciler sınavlarda yüksek not aldıklarında, ödevlerini bitirdiklerinde kendilerini ayda bir bir şişe CocaCola ile ödüllendiriyorlar. Bir şişe CocaCola almak için üniversitede tur düzenleniyor, hocaların eşlik ettiği bu tur, bir günlük yol gittikten sonra ithal malların satıldığı bakkala varıyor ve CocaCola alıyorlar. O zaman buzdolabı yok, buzdolabı olsa elektrik yok, hoşaf gibi kolayı içmek için bir saat suyun altında tutulduktan sonra biraz içilcek hale geliyormuş. Arada bir gidip bakardık diyor Noyan Rona, iki şeye bakardık, bir kola yerinde mi ? iki su hala akıyor mu? Suyun kesilme ihtimali var, kolanın alınma ihtimali de var, onun için kola şişesinin üzerine isimlerini yazarlarmış, bu kola benim almayın gibi notlar yazarlarmış.

7 kat kazak 4 kat pantolon

Soğuk Çin günleri ders yapıyor Noyan Rona, 4 kat pantalon, 7 kat kazak giymiş, ellerinde ucu kesik eldivenler karakter yazıyor. Çinceyi böyle öğrendik diyor. Bu fotoğrafımı anneme yolladığım zaman göz yaşlarını tutamamış diyor, günlerce oğlunun bu durumuna ağlamış. Annesinin adı geçerken kendisi de duygulanıyor.

Bir sonraki yazı Noyan Rona hakkında bilmedikleriniz…

Coca-Cola, Çinin en büyük meyva suyu üreticisi Huiyuan firmasını almak istemiş, karşılıklı iki firma anlaşmıştı. Çin ticaret bakanlığı ise Coca-Cola nın pazarda tekelleştiğini düşünerek bu satışı onaylamamıştı.

Coca-Cola, 2008 yılında %18 büyüdüğü Çin pazarında daha da büyümek için Jiangxi ve Xinjiang bölgelerine iki fabrika açtı. Coca-Cola, yeni tesisleriyle Çin’deki coğrafi varlığını geliştirerek rekabet gücünü daha da artırmak istiyor. Çin, Amerika ve Meksikanın ardırdan  Coca-Cola’nın en büyük pazarı konumunda bulunuyor.

Çin Günlüğü TV’nin 17. bölümünde Shanghai Başkonsolosluğu tarafından düzenlenen 23 Nisan kutlamaları var.

İstanbula geldim, burada bir çok toplantı ve görüşmelerim var, ağustos ayının sonuna doğru tekrardan Shanghai’a döneceğim. Çin Günlüğündeki geçikmeli yazılar için özür dilerim şimdiden. Benim hayatımdaki en güzel 23 Nisan’ı izlemek için aşağıdaki video yu izleyin…

Çin Günlüğü TV için önceden yaptığımız ama şu sıralar yayına giren bölümlerimiz, bir gün şu çekimleri de rayına oturtacağımızı umuyorum. Çin Günlüğü TV nin 16. bölümünde bizleri Chun Jie bayramı bekliyor.

Çinlilerde bir yıl nasıl geçti, Çinlilerin geleneksel takvimi zoydak yılı, Çinlilerin bu takvime inanışları, Çinlilerin yeni yıl kültürü hepsi bu programda. Çin’deki en mutlu günlerim bu bayramın gecesinde Çinlilerle birlikte patlattığım baozu lar ve havai fişekler olmuştu. Buyrun aşağıdan izleyin..