Hayatın Işığı Altında..

Ludwig Wittgenstein ve Dil Olarak Felsefe

Felsefeci — Tue, 16 Jun 2009 14:12:47 +0000

Ludwig Wittgenstein ve Dil Olarak Felsefe

Yirmili yılların ortasında bir dönem Wittgenstein Cambridge’deki J. L. Austin de Oxford’taki felsefeye egemen oldu. Bu iki filozofun yöntemleri örtüşmekteydi. Her ikisi de felsefe problemlerinin, kendimizi içinde bulduğumuz dünyanın –zaman, mekan, madde, nedensel ilişki vs. gibi– temel gizemlerinin karşımıza çıkardığı şeylerden değil, dili yanlış kullanmamızın sonucu olarak (örneğin “kanıt” terimini uygun düşmeyecek bir bağlamda kullanarak kendimizi mantıksal bir karmaşanın içine sokmak gibi) içine yuvarlandığımız karışıklıklardan doğduğunu düşünüyordu. Elbette “kanıt” terimiyle ilgili bu örnek çok basittir. Filozofların ilgilendiği karışıklık türleri, bundan çok daha karmaşıktır.

Wittgenstein’a ve Austin’e göre felsefenin görevi, dili kullanım biçimlerimizi dikkatle çözümleyerek bu tür karmaşaları ortadan kaldırmaktır. Bu alanda pek çok kayda deneysel araştırma yapıldığı gibi, araştırmacılar, aynı zamanda büyük keyif aldıkları parlak ve ustaca analizler sergileme fırsatı da buldular. Fakat, bu yaklaşım dilin ve mantığın dışında kalan felsefe problemlerine eğilmedi. Felsefeye bir akılcılık kazandırdı. İster sağduyuyla, ister politikayla, ister hukuk sistemiyle vs. ilgili oldun, deneysel sorunların deneysel yöntemlerle halledileceği söylendi. Geçmişte pek çok insanın inandığının tersine, felsefenin bu düzeyde bir katkısı olamazdı. Onun görevi, kavramsal biçimlerini çözümlemek ve netleştirmekti. Bu temelde İngilizce konuşulan dünyada felsefe, büyük bölümüyle sadece dille haşır neşir oldu ve anlam, gösterge ve hakikat, başlıca ilgi konuları haline geldi.

Benzer Yazılar

www.ziranbula.com ||| Ziranbula.Com Egitim Sitesi

Ludwig Wittgenstein ve Dil Olarak Felsefe

Ludwig Wittgenstein ve Estetik Dersleri

Felsefeci — Tue, 16 Jun 2009 14:12:19 +0000

Ludwig Wittgenstein ve Estetik Dersleri

1. İnsanların estetiği bir tür bilim dalı olarak ne çıkarmaları ilginçtir. Onların estetikle neyi kastetmek istedikleri hakkında konuşmayı çok isterdim.

2. Estetiğin neyin güzel olduğunu açıklayan bir bilim dalı olduğu düşünebilir bunu söylemek bile çok gülünç olur. Sanırım o zaman bize hangi kahve türlerinin tadının güzel olduğunu da söylemesi gerekir.

3. Bu olayı kabaca şöyle düşünüyorum: Güzel bir yemek yenildiğinde veya güzel bir koku duyulduğunda vs. zevkin ortaya çıktığı bir alan vardır. Bir de her ne kadar güzel bir yemek yediğimizde ya da güzel bir müzik parçası dinlediğimize de aynı yüz ifadesi yapsak ta tamamen değişik olan bir sanat alanı vardır. (Ayrıca çok sevilen bir şeye de ağlayabiliriz)

4. Sokakta en iyi arkadaşını kaybetmiş birine rastladığımızı farz edelim ve bu kişi ses tonuyla ve el kol hareketleriyle bunu açıkça ifade etsin. “Onun kendini ifade ediş tarzı çok güzeldi!”denilebilir. Diyelim ki sonra kendi kendimize şu soruyu soruyoruz: “Vanilyalı dondurmayı sevmemle bu kişinin kendini ifade ediş tarzına duyduğum hayranlığın nasıl bir benzerliği var?” Bu kıyas oldukça saçma görünebilir. (Fakat her ikisi arasında bir bağ kurulabilir) Birinin, “Fakat bu, zevkin bambaşka türü!” dediğini farz edelim. O zaman “zevk”in farklı anlama geldiğini mi öğreniriz? Her iki durumda da aynı kelime kullanılıyor. Her ne kadar birinci durumda zevk hissi bulunduğumuz yargıda yer almasa da, bu tür zevkler arasında her hangi bir ilişki vardır.

5. Sanki, “Sanat eserlerini böyle değerlendiriyorum; bazılarını hoş, bazılarını ise hor görüyorum.”deniliyormuş gibi. Bu oldukça ilginç olabilir. Sanat eserlerini ve başka şeyleri hoş veya hor görmemize neden olan her türlü ilişkiyi keşfedebiliriz. Örneğin vanilyalı dondurma yemekten hoşlandığımızı keşfetsek, belki de artık bu hoşnutluğa fazla bir önem vermeyiz. Bir şeyin hoşuma gittiğine veya gitmediğine karar verebileceğim tecrübelerle dolu küçük bir alan da olabilir. Örneğin bir toplumda mavi veya yeşil pantolon giymek çok anlamlı olabilir, başka bir toplumda ise hiçbir anlam ifade etmeyebilir.

6. Bir şeyden hoşlandığımızı nasıl ifade ederiz? Sadece tepkilerimiz ve yüz ifadelerimiz mi söz konusu olur? Tabi ki hayır. Genelde bu bir şeyi ne kadar sık okuduğuma veya bir takım elbiseyi ne kadar sık giydiğime bağlıdır. Belki de bir kez olsun “Bu takım elbise güzel” demem, sadece sık sık giyer ve ona bakarım.

7. Bir ev inşa ettiğimizi farz edelim. Pencereleri ve kapıları belli ölçülere göre yapıyoruz. Bu ölçülerin hoşumuza gitmesi söylediklerimizden dolayı mı olur? Hoşumuza giden şeyler hoşnutluğun bir ifadesi olarak mı adlandırılır? ( Bir şeyden hoşlandığımız hemen kendini belli eder)

8. Örneğin modayı ele alalım. Moda nasıl ortaya çıkar? Etek genişliğinin geçen yıla göre daha geniş olmasıyla mı? Bu, terzilerin bu tarzdan daha çok hoşlandıkları anlamına gelir mi? Tabii ki zorunluluktan değil. İşte bu yıl eteklerin modelini böyle yapıyor ve daha geniş dikiliyor. Belki de geçen yılın etek modellerini çok dar buldular, (bu nedenle) bu sene daha geniş dikiyorlar. Belki de bunu yaparken hiçbir hoşnutluk ifadesi kullanılmıyor. (Ama terzi “böylesi güzel” demiyor. O iyi bir terzi. O sadece memnun)

9. Bir kapı tasarlanır, ona bakılır ve : “Yüksek, daha yüksek, daha yüksek… tamam böylesi iyi” denir. ( El kol hareketi) Bu nedir? Bir hoşnutluk ifadesi mi?

10. Belki de estetik için en önemli olan şeyi, örneğin hoşnutsuzluğu, tiksinmeyi ve huzursuzluğu estetik tepki diye adlandırabiliriz hoşnutsuzluğun ifadesini huzursuzluğun ifadesiyle bir tutamayız. Hoşnutsuzluk şöyle ifade edilebilir: “Daha yüksek yap, bu çok alçak!…Bir şeyler yap işte!”

11. Hoşnutsuzluk ifadesi dediğimiz şey, huzursuzluk ifadesi artı bu huzursuzluğun sebebinin kavranması ve bu huzursuzluğun ortadan kaldırılması talebi mi? “Bu kapı çok alçak, bunun daha yüksek olması gerekiyor!”dediğimde, huzursuzluğumun sebebini bildiğimi de söyleyebilir miyim?

12. “Sebep”sözcüğü çok değişik tarzlarda kullanılıyor:

a. “İşsizliğin sebebi nedir?”, “Bu ifadenin sebebi nedir?
b. “İrkilmenin sebebi nedir?”diye sorulduğunda, sebep olarak “Şu gürültü” denilir.
c. “Bu dişlinin dönmesinin sebebi nedir?”diye sorulduğunda, sebep olarak mekanizma gösterilir.

13. Estetik huzursuzluk konusunda “neden?”sorusu vardır ama “sebep” yoktur. Huzursuzluk ifadesi eleştiri şeklini alır ve “Duygularımı bastıramıyorum” ifadesinden başka bir anlam taşır, ya da buna benzer bir şeydir. Bu ifade şu şekli de alabilir, örneğin bir resmi inceliyorum ve “Bu resmin neresi hatalı?”diyorum.

14. “Doğrudan doğru sebebin bilincine varabilir miyiz?” sorusunu sorduğumuzda, ilk olarak bir istatistiği düşünülmez, fakat bir mekanizmanın keşfi düşünülür. Bir şey başka şeyden kaynaklandığı, bunun sadece bir birlikte ortaya çıkma olayı olduğu o kadar çok söylenmiştir ki. Bu ne kadar garip değil mi? çok garip! “Burada söz konusu olanın sadece gözlenen bir sonuç” olması, başka bir şeyin de olabileceği düşüncesini uyandırıyor. Bu bir tecrübe olabilir ama o zaman bunun ne anlama geldiği hakkında bir bilgim olamaz. Bu söylediğim zaman, başka şeyleri de yani bağlantıları da bildiğimizi göstermiş oluruz. İnsanlar, “zorunlu bir bağlantı yok” diyerek bunu neden inkar ediyorlar?

15. Sık sık estetiğin psikoloji biliminin bir dalı olduğu söylenir. Bunun altında, adım attıkça ve ilerledikçe, bütün her şeyi –sanatın tüm gizemliliğini –psikolojik deneylerin yardımıyla anlayabileceğimiz düşüncesi yatıyor. Oldukça saçma bir düşünce ama yaklaşık olarak bu şekildedir.

16. Estetik soruların psikolojik deneylerle hiçbir ilgisi yoktur ancak başka bir yöntemle cevaplanırlar.

17. “Şunu veya bunu söylerken aklımdan neler geçiyor?” Bir cümle yazıyorum. İhtiyaç duyduğum şey sadece bir kelime değil. Doğru kelimeyi buluyorum. “Ne anlatmak istiyordum?” –Ah evet, söylemek istediğim şey buydu!” Böyle durumlarda bizi memnun eden şey bir cevaptır, örneğin (felsefede sık sık yaptığımız gibi) biri “Esasen neyi düşündüğünü sana söyleyeceğim…” “Evet, aynen!”dediği zaman. Eğer birinin ne düşündüğünü biliyorsam ve bunu onaylıyorsa o zaman bu böyle bir şeyin ölçütüdür. Bu psikolojik deney denilen şey değildir.

KAYNAK

Ludwig Wittgenstein; Estetik Betimleme Din ve Freud Hakkında Dersler

Benzer Yazılar

www.ziranbula.com ||| Ziranbula.Com Egitim Sitesi

Ludwig Wittgenstein ve Estetik Dersleri

Ludwig Wittgenstein ve Anlamın Sınırları

Felsefeci — Tue, 16 Jun 2009 14:11:50 +0000

Ludwig Wittgenstein ve Anlamın Sınırları

Gençliğinde Schopenhauer okumuş ve Schopenhauer’un (kendi ifadesiyle) temelde haklı olduğu sonucuna varmıştı. Yaşamının sonraki bölümünde, kavramsal anlığına sahip olamayacağımız, dolayısıyla hakkında hiçbir şey söyleyemeyeceğimiz bir alanda, hakkında konuşabileceğimiz ve anlamaya çalışabileceğimiz, deneyimlerimizin görüngüsel dünyası arasında bölünmüş bir bütünsel gerçeklik görüşünü kabul etti. Ona göre, felsefe, anlaşılır olmak için kendini hakkında konuşabileceğimiz dünyayla sınırlamak zorundaydı; bu sınırı geçecek olursa onu anlamsızlık bekliyordu.

Benzer Yazılar

www.ziranbula.com ||| Ziranbula.Com Egitim Sitesi

Ludwig Wittgenstein ve Anlamın Sınırları

Sokrates ve Eğitim Felsefesi

Felsefeci — Tue, 16 Jun 2009 14:10:18 +0000

Sokrates ve Eğitim Felsefesi

Sokrates, ölçülü insan modelini ön plana çıkartan bir felsefi anlayışa sahiptir. Ondaki insan, ahlaki bir varlıktır ve kendi içinde bir düzene sahiptir. İnsanın gelişmesi de bu düzene uygun olmalıdır. Onun için insanın bu uyumlu yapısına en uygun eğitim metodu ise diyalog metodudur.

Diyalog metodu; ironi ile başlamalı, soru-cevapla sürdürülmeli ve doğurmaca buldurma-keşfetme ile bitirilmelidir. Yani Sokrates’in savunduğu felsefi düşünüş biçimi, insandaki doğal yapıları ortaya çıkartmaya yöneliktir. Bu durum, eğitim felsefesi için de aynen geçerli sayılmaktadır.

En temel olarak ise Sokrates’in, pedagojik problemlere ahlak felsefesi üzerinden çözüm aradığı söylenebilir.

Benzer Yazılar

www.ziranbula.com ||| Ziranbula.Com Egitim Sitesi

Sokrates ve Eğitim Felsefesi

Sokrates’ten (Socrates) Seçme Sözler ve Diyaloglar

Felsefeci — Tue, 16 Jun 2009 14:08:47 +0000

Sokrates’ten (Socrates) Seçme Sözler ve Diyaloglar

- Bir şeyleri değiştirmek isteyen insan, işe önce kendisinden başlamalıdır.

- Bilgi ruhun gıdasıdır.

- Bir insanın onsuz yapabileceği ne kadar çok şey vardır.

- Bir yargıç, iyi niyetle dinlemeli, akıllıca karşılık vermeli, sağlıklı düşünmeli, tarafsızca karar vermelidir.

- Bilen insan kötülük yapmaz.

- Cahil insan kendinin bile düşmanı iken, başkasına dost olması nasıl beklenir

- En faziletli insan, rûhen yükselmeye çalışan, en mutlu insan da yükseldiğini duyandır.

- Endişelerinizden kurtulmak istiyorsanız , yaşamaktan en çok korktuğunuz şeyin bir gün başınıza geleceğini kabul edin.

- Fazilet, ruhun güzelliğidir.

- Felsefe, hayretle başlar.

- Felsefe, neleri bilmediğini bilmektir.

- Haksızlığa uğramak, haksızlık yapmaktan iyidir.

- Haksızlık yapmak, haksızlığa uğramaktan daha acıdır.

- İnsan bildiğini öğrenir.

- Kadın erkekle bir kez eşit hale getirildi mi, artık ondan üstün olur.

- Kainatta tesadüfe, tesadüf edilmez.

- Kendin pahasına olduktan sonra tüm dünyayı kazansan eline ne geçer?

- Kendini bil.

- Kendini bulmak istiyorsan, kendin için düşün.

- Kimseye hiçbir şey öğretemem, sadece onların düşünmelerini sağlayabilirim.

- Ne pahasına olursa olsun, evlenin. Karınız iyi çıkarsa mutlu olursunuz,yok fena çıkarsa o zaman da filozof olursunuz.

- Öğrenmek, eskiden bilinmiş bir şeyi yeniden hatırlamaktan başka bir şey değildir.

- Sadece bir iyi vardır, bilgi; ve sadece bir kötü vardır, cehalet.

- Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.

- Tek bildiğim hiçbir şey bilmediğimdir.

- Yalnız işsiz olanlar değil, daha iyi işler yapabilecek olanlar da başıboştur.

——————–

İdam edilmeden önce karısı Xanthippe Sokrates’e şöyle der: “Ama sen suçsuzsun; suçsuz yere idam ediliyorsun.”

Sokrates de buna karşılık şöyle bir cevap verir: “Be kadın, suçlu olarak idam edilmemi mi yeğlerdin?”

——————–

Sokrates sormuş: “Kimdir insan, insan nedir?”

Agora’daki gönüllü öğrencileri: “Onu bilmeyecek ne var? İnsan; iki ayaklı, tüysüz bir yaratıktır.” demişler.

Ertesi gün, pazar yerine tüyleri yolunmuş bir horozla gelen Sokrates, canlı hayvanı göstererek sorusunu yinelemiş: “Yani böyle bir şey midir insan dediğiniz?”

——————–

Sokrates bir gün dar bir patikada ilerlerken karşısına dönemin soylularından biri çıkmış. Yol ise ancak birinin geçebileceği kadar genişmiş.

Birinin diğerine yol vermesi lazım iken soylu: “Ben senin gibi bir zavallıya yol vermem” demiş.

Sokrates’in cevabı ise şöyle olmuş: “Ben veririm.”

——————–

Sokrates bir gün eve geç gelmiştir. Karısı da sürekli bu gecikmenin nedenini sormaktadır. Konuşmuş, bağırmış, çağırmış; Sokrates karısına karşı hiçbir tepki vermeyip önüne bakmaya devam etmiştir. Bunun üzerine karısı bir kova suyu Sokrates’in kafasına boşaltmıştır. Sokrates ise gayet sakin bir şekilde karısına şu cevabı vermiştir:

“Bu kadar gök gürültüsünden sonra, bu yağmuru bekliyordum…”

Hipokrat (Hippocrates)

Felsefeci — Tue, 16 Jun 2009 14:03:35 +0000

Hipokrat (Hippocrates) Kimdir?

(d. M.Ö. 460, İstanköy – ö. M.Ö. 377, Larissa)

Tıbbın babası olarak anılan Yunan hekimdir.

Bir hekimin oğlu olan Hipokrat, babası tarafından yetiştirilip, Taşoz, Abdera, Larissa ve Kyzikos’ta hekimlik yaptı. Anadolu’nun kuzey illerini gezdikten sonra, İstanköy adasına (Kos) dönerek hekimliğini sürdürdü.

Ölümünden sonra, İstanköy Adası Hekimlik Okulu’nun bütün buluşları Hipokrat’a mal edilmiştir; ama bunlarının tümünün değilse bile, büyük bir bölümünün gerçekten onun buluşu olduğuna kuşku yoktur. Tedavisi, organizmadaki kan, lenf, safra gibi suyukların bozukluklarına dayanır. Çağının bütün hekimlik bilgileriyle donatılmış olduğu ve bunları en iyi biçimde uyguladığı yapıtlarından anlaşılır. Klinik gözlemi ilk başlatan kişi olmasının yanı sıra, hekimlerin mesleğe başlarken insanlık yararına çalışacakları konusunda ettikleri yemin (Hipokrat yemini) onun kurallarına dayanır.

Onun tarafından kaleme alınan yazılar (Corpus hippocraticum, “Hipokrat yazıları”) batıl inançları, büyülü şifa yöntemlerini reddederek, bir bilim dalı olarak tıbbın temel ilkelerini belirlemiştir.

Bazı Seçme Eserleri

- Peri Aeoron
- Hydaton
- Topon (Havalar, Sular ve Ülkeler Üstüne)
- Aphorismoi (Özlü Sözler)
- Prognostikon (Teşhis Kitabı)
- Karides (Kalp Üstüne takılır)

İlgi Çekici Bazı Yazılar

www.ziranbula.com ||| Ziranbula.Com Egitim Sitesi

Hipokrat (Hippocrates)

Xenophanes (Ksenophanes)

Felsefeci — Tue, 16 Jun 2009 14:03:03 +0000

Xenophanes (Ksenophanes) Kimdir?

Herakleitos‘un çağdaşı olan Xenophanes (aşağı yukarı 569- 477 arasında yaşamıştır) Kolophonludur. (Bugünkü İzmir ile Efes arasında).

Bir filozof olmaktan çok, din bakımından bir öğreticidir. Öğretici nitelikteki koşuğundan kalan parçalarından Xenophanes’in, halk dininin tanrıları insan gibi tasarlamasıyla savaştığını görüyoruz. Bu, onun gördüğü başlıca iştir. Tanrıların bu insanlaştırılması –anthropomorphism- Homeros ile Hesiedos’ta yüksek edebi bir biçim de kazanmıştı ve bunların Yunan eğitiminde çok önemli bir yerleri vardı.

Xenophanes şöyle diyor: “Homeros ile Hesiedos, ölümlüler (insanlar) arasında suç sayılan, utanılan bütün şeyleri tanrılara da yüklemişlerdir. Tanrılar hırsızlık ederler, yalan söylerler, eşlerini aldatırlar.”

Sonra: “Ölümlüler sanıyorlar ki tanrılar da kendileri gibi doğmuşlardır, kendileri gibi giyinirler, kendilerinin biçimindedirler. Nitekim Habeşler tanrılarını kendileri gibi kara ve yassı burunlu; Trakyalılar sarışın ve mavi gözlü diye düşünürler. Böyle olunca, atların, aslanların elleri olup da resim yapabilselerdi, atlar tanrılarını at gibi, aslanlar da aslan gibi çizeceklerdi. Oysa tanrılar ne aslan biçimindedirler, ne zenciler gibidirler, ne de Yunan heykellerinde olduğu gibi insan kılığındadırlar.”

Halk dininin tanrıları insan biçiminde tasarlanmasına karşı, Xenophanes kendi tanrı tasarımını koyar. Bu, arınmış bir tanrıdır.

Ona göre: “Bir tanrı vardır; bu , tanrılar ve insanların en ulusudur; ne biçimi, ne de düşünmesi bakımından ölümlülere benzer; bu tek Tanrı baştan aşağı işitmedir, baştan aşağı düşünmedir; her şeyi düşünceleriyle hiç zahmetsiz yönetir.”

Xenophanes’in bu tanrı tasarımı, tektanrıcılığa (monotheism) doğru atılmış bir adımdır.

KAYNAK

Kaynak: Felsefe Tarihi; Prof. Macit Gökberk; Remzi Kitabevi

İlgi Çekici Bazı Yazılar

www.ziranbula.com ||| Ziranbula.Com Egitim Sitesi

Xenophanes (Ksenophanes)

Johannes Scottus Erigena

Felsefeci — Tue, 16 Jun 2009 14:02:29 +0000

Johannes Scottus Erigena Kimdir?

Johannes Scottus Erigena, düşünce ve eserleriyle Antik Yunan felsefesini ve Yeni Platoncu felsefeyi Hıristiyan inancıyla bağdaştırmaya çalışmış olan İskoç Ortaçağ düşünürüdür.

Batı Roma İmparatorluğunun çöküşünün getirdiği kültürel yıkımdan çıkış dönemine rastlar. Yeni bir toplumsal düzenleme ve kültürel canlanma evresinde, felsefe alanında skolastik görülür. İlk skolastik düşünür olarak Johannes Scottus’u (810-887) belirtmek gerekir. Çevirileriyle ve dersleriyle ortaçağ düşüncesine mistisizmi getirmiştir. Platon’un idea kuramına benzeyen bir kavram realizmini kullanmıştır, bir tür Yeni-Plantonculuğun geliştiricisi olmuştur. Tanrı’nın gerçekte varlığının bilinemez olduğunu öne sürmüştür, Tanrı ancak kısmen simgeler aracılığıyla bilinebilir. Simgeler ise Tanrı’nın kendisi değildir.

İlgi Çekici Bazı Yazılar

www.ziranbula.com ||| Ziranbula.Com Egitim Sitesi

Johannes Scottus Erigena

Ludwig Josef Johann Wittgenstein

Felsefeci — Tue, 16 Jun 2009 14:01:33 +0000

Ludwig Wittgenstein Kimdir?

Ludwig Josef Johann Wittgenstein

(d. 26 Nisan 1889 – ö. 29 Nisan 1951).

Avusturya doğumlu filozoftur.

Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla modern felsefeye önemli katkılarda bulunmuştur. 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.

Ölümünden sonra, defterlerinden, makalelerinden ve ders notlarından seçilmiş birçok yazısı yayınlanmış olmasına rağmen, hayatı boyunca yayınladığı tek kitap, 1921′de Cambridge’de Bertrand Russell’ın gözetimi altında bir öğrenciyken yayınlanan “Tractatus Logico-Philosophicus” isimli eserdir. Kendisine doktorasını sağlayan Tractatus’un yayınlanmasıyla felsefenin bütün problemlerini çözdüğüne inanmış, çalışmalarını bırakmış ve ilkokul öğretmenliği, bir manastırda bahçıvanlık ve kız kardeşinin Viyana’daki evinin mimarlığı gibi çeşitli işlerle ilgilenmiştir. Buna mukabil, 1929′da, Cambridge’e dönerek bir öğretim görevi üstlenmiş ve önceki çalışmalarını gözden geçirmiştir. Zirvesine, ölümünden sonra yayınlanan ikinci eseri “Felsefî Soruşturmalar”da ulaşan yeni bir felsefî yöntem ve lisan anlayışı geliştirmiştir.

Erken dönem çalışmaları, büyük ölçüde Russell’ın mantık çalışmaları, Alman felsefeci Gottlob Frege ile olan kısa süreli bir öğrenim ve Arthur Schopenhauer’den etkilenmiştir. Tractatus yayınlandığında, Viyana Çevresi adını almış pozitivist grup üzerinde hayli etki yaratmıştır. Bununla beraber, Wittgenstein kendini bu okuldan saymamış ve mantıksal pozitivizm’in Tractatusla ilgili olarak ciddi yanlış anlamalar taşıdığını ifade etmiştir.

Her iki dönem eserleri de Analitik Felsefe, bilhassa Lisan Felsefesi (Dil felsefesi), Zihin Felsefesi ve Hareket Teorisi’nin gelişimi üzerinde önemli etkiler yaratmıştır. Wittgenstein’ın metodunu sürdüren öğrencileri ve çalışma arkadaşlarından Gilbert Ryle, Friedrich Waismann, Norman Malcolm, G.E.M. Anscombe, Rush Rhees, Georg Henrik von Wright ve Peter Geach sayılabilir. Wittgenstein’dan etkilenen çağdaş felsefeciler arasında James Conant, Michael Dummett, Peter Hacker, Stanley Cavell ve Saul Kripke bulunur.

Mantık dersleri, aldığı notlar ve yazdığı felsefi pek çok metnin yanında, Türkçede de Nisan Yayınları’ndan bir çevirisi bulunan ‘Zettel’ isimli, kişisel gündelik notlarının toplandığı eser oldukça önem taşımaktadır. Bu eserde, Avusturyalı filozof, mantık profesörü Wittgenstein’dan öte, gerçek anlamıyla düşünen ve keşfeden bir insanı, handiyse meraklı bir çocuğu görürüz. Wittgenstein ‘başkasının derinlikleriyle oynamamak’ gerektiğini ve ‘herkesin acısının kendine’ olduğunu da burada aldığı notlarda aktarmıştır.

Modern zamanların çileci, kavgacı ve doğrucu dervişi. O her şeyden önce bir hakikat avcısı ve gerçek sorgulayıcısıdır. Modernizmin puslu ve bulanık ortamlarında yer yer yıkılıp kalsa da evrensel doğrulardan vazgeçmemiştir. Anlamın gruplar arası bir kullanım olduğunu, kişinin de bu olumsuz durumda şişedeki sinek gibi sıkışıp kalmışlığının ancak felsefece yol göstermeyle (dil oyunlarının anlaşılması) kurtulanabileceğini işaret etmiştir.

Tıbben, otizmin bir türü olan asperger teşhisiyle değerlendirilen düşünür, Avrupa’nın sayılı zenginlerinden biri olmasına rağmen bu şaşaalı hayata yüz çevirmiş ve hayat anlayışının gereği olarak mistik kristalleşmeler denebilecek yoksunluğu, yalnızlığı ve çileyi seçmiştir.

Avusturya’da kız kardeşi için yaptırdığı bir ev vardır. Bu evde Wittgenstein ‘kendisi için bir mekan yaratma’ üzerine sorgulanımlarını nihayete erdirmiş, mimari üzerine tüm öngörüsünü ortaya koyduğu gibi, ‘mekan yaratımı’ üzerine yepyeni fikirlere girişmiştir.

Benzer Yazılar

www.ziranbula.com ||| Ziranbula.Com Egitim Sitesi

Ludwig Josef Johann Wittgenstein

Ockhamlı William

Felsefeci — Tue, 16 Jun 2009 14:00:54 +0000

Ockhamlı William Kimdir? (1225 – 1274)

Ockhamlı William 1285-1347 yılları arasında yaşamış ünlü bir filozoftur. Ockham’ın Usturası, gereksiz spekülasyonları önlemeye, onlara değer vermemeye yarayan, O’nun geliştirdiği bir tutumluluk ilkesidir. Buna göre, herhangi bir şeyi açıklamak üzere öne sürülen birden fazla açıklama söz konusu olduğunda, açıklanmak durumunda olanı, en az sayıda açıklayıcı ilke ve kabulle açıklayan ve olabildiğince çok şeyi açıklamayı başaranın seçilmesi gerekir; en basit açıklama, gerçekliği olduğu şekliyle tarif eden en muhtemel açıklama olma durumundadır.

Ockhamlı’nın bu ilkesi, hem modern bilimin, hem de felsefenin önemli ilkelerinden biri olarak geniş kabul görmüştür. Bu ilke sayesinde “zihnimizde ve dilimizde var olanlar” ile “gerçekte var olanları” ayırt etmeyi öğrenir, gereksiz ve yararsız izahlarla uğraşmaktan korunuruz. Bu ilkenin usturadan söz etmesinin nedeni, gereksiz olanı kopartıp atmaya yaramasıdır.

Teorik fizikte, Ockhamlı’nın usturasının hışmına uğraması gereken birçok spekülasyon vardır. Bu spekülasyonların usturanın hışmına uğramalarını gerektiren ortak nedenler şunlardır:

1. Bu iddialar hiçbir delile dayanmamaktadır.

2. Bu iddialar evrendeki hiçbir olguyu açıklamamakta ve bilgimize katkıda bulunmamaktadır.

3. Bu iddialar sadece bilim-kurgu filmlerinin işlevini görmekte ve tartışarak vakit kaybına sebep olmaktadır.

Ek Bilgiler

Ockhamlı William, yaklaşık 1285 ve 1347 yılları arasında yaşamış İngiliz filozoftur.

Daha çok geliştirdiği Ockham’ın Usturası ve adcılık (nominalism) ilkeleri ile tanınan Ockham’lı William, mantık, fizik ve teoloji dallarında önemli eserler yazmıştır.

İlgi Çekici Bazı Yazılar

www.ziranbula.com ||| Ziranbula.Com Egitim Sitesi

Ockhamlı William