TBF

ዐማራን ወክሎ ከወያኔ ጋር ስለሰላምም ሆነ ስለትጥቅ ትግል አልፎም ስለመንግሥት መሥረታ መነጋገር ፈጽሞ አይቻልም

noreply@blogger.com (TBF) — Mon, 09 Jun 2025 18:55:00 +0000

ዐማራን ወክሎ ከወያኔ ጋር ስለሰላምም ሆነ ስለትጥቅ ትግል አልፎም ስለመንግሥት መሥረታ መነጋገር ፈጽሞ አይቻልም፤ ዐማራ የተጨፈጨፈው በሦስት ዓመት ዕድሜ ውስጥ ብቻ አይደለም። በ17 ዓመት የወያኔ የሽፍተነት ዘመን፣ 27 ዓመት የወያኔ የመንግሥትነት ዘመን ወደኋላ ተጨምሮ ነው። ከውያኔ ጋር ሰላምን ወይም ትጥቅ ትግልን እናደርጋለን የሚሉ ሁሉ ውሾች ናቸው። "ውሻ ወደ ትፋቱ ይመለሳል" በምሣሌ 26፤11 እና 2ኛ ጴጥሮስ2፤22 የተጠቀሰውን መጽሐፋዊ ዘገባ በማንበብ ከውያኔ ጋር የመከሩትን የውሾች ባህሪ ለይቶ መረዳት ነው።

ምስሉ ጸሃፊውን አይወክልም

1ኛ. የዐማራን ሕዝብ የመደብ ጠላት አድርጎ ወያኔን በደደቢት የመሠረተውና 17 ዓመት በትጥቅ ትግል 27 ዓመት በመንግሥትነት በደምሩ 44 ዓመት ከሰባት ሚሊዮን በላይ ዐማራን ሕዝብ ያለማቋረጥ ያስጨፈጨፈ፣ ርስቱን የነጠቀ በጀምላ የገደለ ያፈናቀለ፣ የትግራይን ሕዝብ ከኢትዮጵያዊ ቀዳሚ ሕዝብነቱና ማንነቱ ያስከዳ ስብሐት ነጋ፤

2ኛ. ከዐማራ ሕዝብ ይልቅ የሱዳን ሕዝብ ይሻለናል ብሎ በማይካድራ በጭና ዐማራን በከፍተኛ መራር በሆነ ጭካኔ ያስጨፈጨፈው፣ በመጨረሻ ተረጋግቶ መኖር ሲችል ዕቅድና ዓላማ በሌለው ጦርነት አንድ ሚሊዮን የትግራይ ወጣት ያስጨፈጨፈ፣ የትግራይን ሕዝብም ሆነ የዐማራን ሕዝብ አዘቅት ውስጥ የከተተ ደብረጽዮን ገብረሚካኤል፤

3ኛ. የወያኔ ተሿሚ ሆኖ የዐማራን መሬት ፀገዴና ጠገዴ እያለ እየከፋፈለ ለወያኔ ያስረከበ፣ የግጨውን መሬት ለወያኔ በችሮታ ፈርሞ የሰጠ፤ እነ ዶክተር አባቸው ለማስገደል ቅድመ ሁኔታዎችን ከአመቻቸ በኋላ ወደ አሜሪካ ሀገር ሾልኮ ወጥቶ ከተገደሉ በኋላ ተመልሶ ጥቁር ለብሶ የዓዞ እንባ ሲያነባ ሲመጻደቅ የነበረ የሕወሀትም ሆነ የብልጽግና ቀንደኛና ፊታውራሪ ኮከብ አገልጋይ የዐማራን ሕዝብ ሲያጨፈጭፍ የኖረ፣ መጨረሻ ላይ ተጠቅመው ሱበቃቸው ስብዕናውን ገፈው በአዋርደው እንደ አሮጌ ቁና ወርውረው የጣሉት ገዱ አንድአርጋቸው፤

4ኛ. ዐማራን በሜንጫ ክፍ ብለህ አንገቱን ዝቅ ብለህ በአቱን ቁረጠው እያለ ሲያውጅ የነበረው እና በኦሮሚያ ክልል በዋናነት ወለጋን ጨምሮ በአርሲና በባሌ ቄሮን እያደራጀ ዐማራን ያስጨፈጨፈ OMN የሚል ሚዲያ ከፍቶ በዐማራ ሕዝብ ላይ ጥላቻን፣ መገለልንና መፈናቀል እንዲደርስበት ያደረገ፤ "ኦሮማራ" የተባለውን ያአድንነት የትግል የለውጥ ኃይል ያፈረሰ በምትኩ ጠላትነትን በስፋት የዘራ፤ የኢትዮጵያ ባንዲራን ያስረገጠ፤ የኦሮሞ ሕዝብ በአደዋ፣ በማይጨው፣ በካራማራ፣ በሱማሌ ጠረፍ ጦርነቶች ሁሉ ወያኔንና ሻቢያን ለመመከት አሥራ ሰባት ዓመት እየተዋደቀ ያቆያትን ሲሞት መግነዙ አድርጎ የተቀበረበትን ባንዲራ ያስረገጠና ከኦሮሞ ወጣት ልቦና ውስጥ የፋቀ፤ ኦሮሚያ ከኢትዮጵያ ውጭ እያለ አውጆ የኦሮሞ ወጣት ሀገሩን በጠላትነት እዲመለከት ያደረገ፤ የዐደዋ በዓል ሲከበር የወጣቱን አዕምሮ ለመቆጣጠር ምንልክ ጡት ቆርጧል እያለ የሐሰት ሐውሎት ሲጎበኝ የነበረ ጀዋር መሐመድ፤

5ኛ. እነ ፐሮፌሰር አሥራት ወልደኢየሱስን ያሳሰሠረ በመጨረሻም ለሕይዎታቸው ሕልፈት ምክንያት ከሆኑት መካከል በግንባር ቀደምነት ተጠቃሽ የሆነ፤ የዐማራን ውሳኝ ፓለቲካ ቅንጅት የትግል ድርጀቶች ከወያኔ ጋር ሆኖ ያፈረሰ፤ የዐማራ ሕዝብ በሚጨፈጨፍባት ምድር ላይ ሠላማዊ ዲሞክራሲያዊ መንግሥት ያለ በማስመሠል ደረጃ በተቃዋሚ ፓርቲ ስም ሳይመረጥ ፓርላማ ገብቶ የሐሰት ፕሮፓጋንዳ ደራማ በመሥራት የዐማራ ሕዝብ መጨፍጨፍ ለዓለም ማኅበረሰብ እንዳይገለጥ መጋረጃ ሆኖ የኖረ፣ የዐማራ የመከራ ዘመን እንዲራዘም ያደረገ መለስ ዜናዊ እራሱ በአደባባይ የመሠከረለት የወያኔ ታማኝ ቀኝ እጅ ልደቱ አያሌው፤

6ኛ. ለቁራጭ መሬት ብለን አንዘምትም በማለት የጎጃምን ወጣት ወደ ወልቃይት እንዳይዘምት ያስተባበረ፤ ጀነራል አሳምነው ፅጌን ሌት ተቀን ጎትጉቶና አዕምሮውን ተቆጣጥሮ ወንድሞቹን እነ ዶክተር አንባቸውን እንዲገድል በከፍተኛ ደረጃ ያነሳሳ ያስገደለ ግንባር ቀደም ተዋናኝ፤ ዐማራን የሠለጠነ የፓለቲካ ሞጋች ኃይልም ሆነ ወታደራዊ ብቃት ያለው የነቃ የሚያደራጅ አመራር እንዳይኖረው በአንድ ቀን በጀምላ ያመከነ ፤ እራሱን ከሕግ ተጠያቂነት ለመሸፈን ጫካ ገብቶ ፋኖ የሆነ እና መንደር ለመንደር እያውደለደለ፤ እሱ ታይቷል በሚባልበት የጎጃም አርሶ አደር ገበሬ በሠፈረበት ቀበሌ ገበሬ ማኅበር ሁሉ የጎጃምን ሕዝብ ከፍተኛ የድሮን ጭፍጨፋ ሰላባ እንዲሆን ያደረገ፤ በወንድማማች ሕዝብ ጎንደርና ጎጃም መካከል መቃቃር እንዲፈጠር አበክሮ የሠራ፣ ጎንደርን ለሁለት በመክፈል በፈጸመው ወንጀል በቀል ይፈጸምብኛል በሚል በሥጋት የሚመለክታቸው በተለይም በደቡባዊ ጎንደር ክፍል ያሉትን በከፍተኛ ውጪ ገዳይ እየገዛ "እስኳድ" የሚል ስም ሰጥቶ የጎንደር አናብስት ጀግኖችን እየመረጠ የሚያስገድል፣ የጎጃም ቆራጥ ጀግኖችን ከትውልድ ሀገረቸው የሚያሳድድ፣ የዐማራ ፋኖ አንድ ወጥ አመራርና ማዕከላዊ ሰንሰለት እንዳይኖረው "እኔ ካልተመረጥኩ" በሚል ከፍተኛ የሥልጣን ጥማት ከሦስት ጊዜ በላይ የማዕከላዊ ድርጅታዊ ምርጫን ያጨናገፈና የከፋፈለ ዘመነ ካሴ፤

7ኛ. "የትግራይ ሕዝብ ጦርነት ሠርጉ" ነው እያለ ወጣቱን ለጦርነት አነሳስቶ ያስፈጀ፤ በሕዝብ መካከል ልዩነትና እንዲፈጠር በትግራይ ሕዝብ ስም ሚዲያ ከፍቶ ሲቀሰቅስ የኖረ፤ ለትግራይ ሕዝብ መርጃ የተሰበሰበ 250 ሺህ ዶላር አጭበርበሮ የነጠቀ ፣ በራሱ ርዕስት በአባቶቹ መሬት የሰው ሳይቀማ የራሱን ሳይሰጥ የኖረውን የዐማራ ሕዝብ "ተስፋፊ" እያለ ሲያዋርድ የኖረ አሉላ ሌባው፤

8ኛ. ስለቴዎድሮስ መናገር አልችም "እባብን ልቡን ዓይቶ እግሩን ነሳው" ነውና እግዚያብሔር ያሸከመው ጨለማ ይበቀዋለ፤ እንጀራ ነውና ሳያይ ርዮት እያለ፤ ያላየውን እየመሰከረ ይኑር እሱን ተችቸ ከፈጣሪ ጋር አልጣላም ። እነዚህ ተስበስበው በኢትዮጵያ ሕዝብም ሆነ በተለይም በዐማራ ሕዝብ ላይ የመወሰን፣ የመወያየት፣ የመምከርና የመነጋገር አቅሙም፣ ውክልናውም፣ ሞራሉም ሆነ ስብዕናው ፈጽሞ የላቸውም። በሕግ ይጠየቁ ከተባለ እነዚህ ሰዎች ሕግ ሊጠይቃቸው የሚገባ ወንጀለኞች መካከል ናቸው። እነዚህ ወደፊት በየትኛውም የሀገራችን የፓለቲካ ሕይዎት ውስጥ ምንም ዓይነት ሚና እንዳይኖራቸው ማድረግ አንዱ የትግል መሥመር ሆኖ ሊሠራበት የሚገባ ጉዳይ ነው።

የሀገሪቱ ፓለቲካ መመራት ያለበት ከየትኛውም ወያኔዊ ፓለቲካ ንክኪ ያልኖረው፣ የጠባብ ብሔርተኝነት፣ ክልላዊ ቡድነኝነት የሌለው በሕገ መንግሥታዊ ልውጥ ላይ የተመሠረት ሥር ነቀል ለውጥ ሀገርን የሚመራ ብቃት ያለው ሥልጡን ሕዝባዊ መሠረት የያዘ አዲስ የአመራር ግንዛቤ ስልት የቀየሰ፣ የሕዝብ በሕግ ፊት የተፈጥሮ እኩልነት የሚሰማው፣ የዜግነት መብት ሳይሸራርፍ የሚያስጠብቅ ሕግ ከሁሉ በላይ መሆኑን የሚረዳ ከወንጀል የጸዳ አዲስ የፓለቲካ ኃይል ሲተካ ብቻ ነው። እውነት ተናግሬ መሞት ከአባቶች የወረስኩት አብሮኝ የሚቀበር ባህሪየ ነው።

ሌባ ሁላ! እኔ የጎደንር ሰው ነኝ! ዐማራ ነኝ ! ኢትዮጵያዊ ነኝ! እውነት ከእኔ ጋር ነው ያለው፤ የማነንም አጨብጫቢነት አልፈልግም። የማንም ማንኛውን እርጥባን አልጠይቅም ምን ታመጣለህ፤ ሀገር አጥፊ፣ ሌባ እና አጭበርባሪ ወንጀለኛ ሁሉ ከሰላም ጋር ምን አገናኘው። "ውሻን ምን አገባው ከእርሻ።

ምንጭ ፡ ሀፌስቡክ መድረክ

የጋራ ጠላታችንን ልናሸንፈው የምንችለው ብአንድነት ብቻ ነው:: ሻ/ቃ ዳዊት ወ/ጊዮርጊስ

noreply@blogger.com (TBF) — Sun, 03 Nov 2024 03:02:00 +0000

ከዚህ መከፋፈል ነፃ ሆነን ፊትለፊት እየወረረ : እየገደለን: ያለውን የጋራ ጠላታችንን ልናሸንፈው የምንችለው ብአንድነት ብቻ ነው:: ሻ/ቃ ዳዊት ወ/ጊዮርጊስ

ሻ/ቃ ዳዊት ወ/ጊዮርጊስ

በምናየው ታላቅ የፋኖ ትግል የዲያስፓራ ትልቁ ስራ ገንዘብ መስብስብ ነው:: እሱም እየቀዘቀዘ ሄዷል:: ጦርነቱን ያራዝምነው እኛው ነን:: ይህ ደግሞ ትልቁና ዋናው የጠላት ስትራተጂ ነው:: ጦርነቱን ማራዘምና ከአማራ ምድር እንዳይወጣ በማድረግ: ፋኖን በመከፋፈል አዳክመዋለሁ ! እበትነዋለሁ ! የሚል የአቢይ አህመድ ትልቁ የወቅቱ ስትራተጂ መሆኑን ተረድተናል::: በዚህም ምክንያት በአጠረ ጊዜ ሊጠናቀቅ የሚችለውን ትግል ዲያስፓራ በምቀኝነት: በቅናት: በሌለ ስልጣን ላይ በመፋተግ: በተቀጣሪነት: በጠባብ አስተሳስብ: ትግላችንን ወደኋላ በመጎተትና እንዲራዘም ብሎም እንዲዳከም በማድረግ ታሪካዊ ወንጀል እየስራ ነው::

ከዚህ መከፋፈል ነፃ ሆነን ፊትለፊት እየወረረ : እየገደለን: ያለውን የጋራ ጠላታችንን ልናሸንፈው የምንችለው በአንድነት ብቻ ነው::

አሸናፊነት ትብብርና የጋራ ስትራተጂ ይጠይቃል:: የተግባር ዲያስፓራ እንሁን:: አማራን እንደ ህዝብ ኢትዮጵያንም እንደ ሀገር ለማዳን ዋናው መሳሪያችን አንድነት ነው:: በውስጣችን ያለውን ልዩነት በመጠቀም አገራችንን ለማጥፋት: በአካባቢያችን ያለውን የሀይል አሰላለፍ ስንመለከት ፍፁም ፍፁም አደገኛ መሆኑን እንገነዘባለን::

በዲያስፓራ መጨቃጨቅና መዘላለፍ እንደ ባህልና እንደ ትልቅ የጦርነት ስትራተጂ ተደርጎ ተይዞአል:: ይህንን አይነት የጦርነት ስትራተጂ ከአማራ ዲያስፓራ ውጭ በታሪክም ባለንበት ጊዜም የትም አለም ተስምትም አያውቅም:: ለብዙዎች መዝናኛ: መሳቂያና መሳለቂያ ሆኗል:: አማራ ህልውናውን ለማስጠበቅ በፋኖ አማካኝነት በታላቅ መስዋዕትነት የሚደረገው የአማራ የህልውና ትግል ምን የፓለቲካ ፍልስፍና ያስፈልገዋል ? አላማችን ግልፅ ነው:: የፋኖ ሰራዊት ትግል ይህንን አላማ በሙያና በመሳሪያ ተደግፎ : ራሱ በመረጠው በመሰረቱት ከእሱ ጋር ተሰልፈው እዚህ ካደረሱት መሪዎቹ ጋር አዲስ አበባ ገብቶ ሁሉን አቃፌ የሆነ ጊዚያዊ መንግስት ማቋቋም ነው:: ይህ ነው ፍልስፍናው:: ስለ ጊዚያዊ መንግስትና አገራዊ መረጋጋት: ከዚያም በኋላ መፈፅም ስላለባቸው ሁሉ የፓለቲከኞች ሀላፊነት ነው:: እነሱ ስራቸውን ይጀምሩ:: የተጀመሩም አሉ:: በፋኖ ሰራዊት የህልውና ትግል ጣልቃ አንግባ::

ይህ ባለመሆኑ ምክንያት ከእውነተኛው አለም እርቀን የራሳችን የሆነ የማሸነፍ ሳይሆን በታኝ የሆነ አጥፊ ባህል እያስፋፋን ነው:: በዚህም ምክንያት በአገርም በውጭም ያሉ ጠላቶቻችን ወጥመድ ውስጥ አውቀንም ሳናውቅውም እየገባን ነው:: ይህንንም እውነታ ለመቀበል የብዙዎች አዕምሮ ተመርዟል:: ብዙ ጊዜ ጥቃት በተለይ የዘር ማጥፋት ወንጀሎች: ተጠቂ ህዝብን አንድ ያደርጋል:: ያሰባስበዋል:: የእነዚህ ወንጀሎች ሰለባ የሆነው ሀገር ቤት ያለው ህዝባችን አንድ ነው:: ድጋፍ ሊሰጠው የሚችለው ከአብራኩ የወጣው በዲያፓራ ያለው ብዙው የአማራ ህዝብ ግን አንድ አይደለም:: ይህ አንድ አለመሆን ዲያስፓራ አማራን ምን ነካህ ያስብለዋል? በህግም በሞራልም በእምነትም : ጠይቁ ራሳችሁን::

ከከፋፋይ አጀንዳ ለመራቅና በመሀከላችን ያሉ ጠላቶቻችንን ለይተን አውቀን አቸናፊ ሆነን እንድንወጣ አንድ እንሁን:: ትግላችን ከግለስቦች በላይ ነው:: የመሪ እጦት የለብንም:: ፋኖዎቻችችን ከምንገምተው በላይ ደረጃ በደረጃ እያደጉ በወታደራዊ ሙያዎችና በጠቅላላ የፖለትካ እውቀት መሪዎች እየወለዱ እዚህ አድርሰውናል:: እምነታችን በግለሰቦች ሳይሆን በፋኖ ላይ ብቻ ይሁን:: አማራ የተሸከመው ሀላፊነት የአማራን ህልውና ማስጠበቅ ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያም እንደ ሀገር እንድትቀጥል ነው:: የ120 ሚሊዮን ህዝብ ህልውና ከአማራ ህልውና ጋር የተያያዘ ነው:: የአማራ ህልውና የሚከበረው በተረጋጋች ኢትዮጵያ ውስጥ ብቻ ነው:: ፓለቲከኞች ከጎን ሆናችሁ እርዱት::

ከላይ አትጫኑበት:: ይህንን ሳንገነዘብ የመከፋፈል አጀንዳችንን ብንቀጥልበት ለሚያስከትለው ውድቀት በመጀመሪያ ረድፍ ተጠያቂው የአማራ ዲያስፓራ ነው::

ከትግራዩ ትህነግ ጋር አብረን እንሰራለን፤ ከጎጃሙ አማራ፤ የአማራ ፋኖ ህዝባዊ ድትጅት በጎጃም እዝ ጋር ግን አብረን አንሰራም፤ የገቡበት ገብተን የማያዳግም እርምጃ እንወስድባቸዋለን ....አስረስ ማረ ዳምጤ ፤ በወንድወሰን ተክሉ

noreply@blogger.com (TBF) — Wed, 18 Sep 2024 10:14:00 +0000

ከትግራዩ ትህነግ ጋር አብረን እንሰራለን፤ ከጎጃሙ አማራ፤ የአማራ ፋኖ ህዝባዊ ድትጅት በጎጃም እዝ ጋር ግን አብረን አንሰራም፤ የገቡበት ገብተን የማያዳግም እርምጃ እንወስድባቸዋለን ....አስረስ ማረ ዳምጤ

በጎጃም ምድር ተሸሽጎ ከትህነግ ጋር እየተባበረ በጎጃም ምድር በተወለዱ ፋኖዎቻችን ላይ የሚዘምትን ውስጣዊን ጠላት መንጥረን ማጽዳት አለብን ‼️‼️‼️

ምስሉ ጸሃፊውን አይወክልም።

በወንድወሰን ተክሉ

አስረስ ማረ ዳምጤ - የአማራ ፋኖ በጎጃም ፖለቲካ ዘርፍ ኃላፊ የትህነጉ መሪ ዶ/ር ደብረጺዮን ገብረሚካኤል በቅርቡ ከአማራ ፋኖ እና ከኤርትራው መንግስት ሻእቢያ ጋር አብረን ለመስራት እንፈልጋለን ለሚለው ገለጻው በብርሃን ፍጥነት ብቅ ብሎ «ከህወሃት ጋር አብረን እንሰራለን» በማለት ምላሽ ሰጥቷል፡፡ ይህ የአስረስ ማረ ዳምጤ ምላሽ የአንድ ግለሰብ ሳይሆን የድርጅቱ፤ ማለትም የአማራ ፋኖ በጎጃም ተብሎ የሚጠራ አንድ አደገኛ ተዋጊ ቡድን ድርጅታዊ አቌም መሆኑን መላው የአማራ ህዝብና መላው የአማራ ፋኖ አደረጃጀቶች በሙሉ ሊያውቁት የሚገባ እውነታ ነው፡፡

በእርግጥ የትህነጉ ዶ/ር ደብረጺዮን ከፋኖ ጋር አብሮ ለመስራት እንፈልጋለን የሚለው አሁናዊ አባባል ዝም ብሎ ከመሬት ተነስቶ የተነገረ ሳይሆን በሁለቱ ፋሺስታዊ ቡድኖች መካከል - ማለትም በዘመነ ካሴ በሚመራው የአማራ ፋኖ በጎጃም እና በዶ/ር ደብረጺዮን ገብረሚካኤል በሚመራው የትግራዩ ትህነግ መካከል በተካሄደ ምስጢራዊ ግንኙነትና ስምምነት መሰረት ዛሬ ዶ/ር ደብረጺዮን በአደባባይ የተናገሩት ሀቅ መሆኑን ማወቅና መረዳት ይገባል፡፡

ባለፈው ሀምሌ ወር ውስጥ የአማራ ፋኖ በጎጃም አመራር ነን የሚሉት አስረስ ማረ እና ማርሸት ጸሀዬ ከትግራዩ ትህነግ ከዶ/ር ደብረጺዮን ጋር ምስጢራዊ ንግግርና ድርድር ማድረጋቸውን ያጋለጥ የድምጽ ሪኮርድ ይፋ ማድረጋችን ይታወሳል፡፡

በዚያ ምስጢራዊ የስልክ ንግግር አስረስና ማርሸት ከደብረጽዮን ጋር ምስጢራዊ ንግግር፤ድርድርና ስምምነት ማድረጋቸውን በመግለጽ ከጌታቸው ረዳ ጋር ይቀረናል በማለት በሁለቱ ቡድኖች መካከል በአካል ተገናኝተው ጉዳዪን ለመቌጨት የመገናኛ ስፍራ፤ቦታና ግዜ በመምረጥ ላይ መሆናቸውን ሲገልጹ የሰማንበት አውዲዮ ሲሆን ያ ማለት በዘመነ ካሴ የሚመራው የአማራ ፋኖ በጎጃም የሚባለው ቡድን ከጎጃም ህዝብ፤ከአማራ ህዝብና ከመላው የአማራ ፋኖ ሀይሎች የተደበቀን ምስጢራዊን ግንኙነትን እና ስምምነትን ከትግራዩ ትህነግ ጋር ማድረጉን ያረጋግጥልናል፡፡

ከዚህ ምስጢራዊ ግንኙነትና ስምምነትና አንጻ ወያኔ በወልቃይት ጠገዴ፤ ጠለምትና በሰሜን ወሎ ራያ በኩል የትንኮሳ ወረራ በከፈተችበት ወቅት - ባለፈው ሰኔ ወር- የአማራ ፋኖ በጎጃም ቃለ አቀባይ ማርሸት ጸሀዬ በሚዲያ ብቅ ብሎ ወያኔ ተሳስታ ብትወረን እና ጦርነት ብትከፍትብን እንኳን እኛ መልሰን አንተኩስባትም በማለት በሁለቱ ፋሺስታዊ ቡድኖች መካከል መላው የአማራ ህዝብና መላው የአማራ ፋኖ ያለወቀው ምስጢራዊ ስምምነት መደረጉን ያረጋገጥንበት ክስተት ብለን መዝገበነዋል፡፡ ስለሆነም ይህንን ድብቅ ምስጢራዊ ግንኙነትና ስምምነትን መሰረት በማድረግ ባለፈው ሳምንት ዶ/ር ደብረጺዮን ከፋኖ ጋር ለመስራት ዝግጁ ነን ብሎ ሲናገር በብርሃን ፍጥነት ብቅ ብሎ የማረጋገጫውን ቃል አዎን ከህወሃት ጋር አብረን እንሰራለን የሚለውን ማረጋገጫ በአስረስ ማረ ዳምጤ አንደበት ሲነገር ለመስማት የበቃነው፡፡

💥 በዘመነ ካሴ የሚመራው የአማራ ፋኖ በጎጃም ከትህነግ ጋር ምን ሰጥቶ ምን በመቀበል ነው ምስጢራዊ ስምምነትን ለማድረግ የቻለው ??

ሁለቱ ቡድኖች ዝም ብሎ በነጻ አብሮ ለመስራት ተስማምተዋል ብሎ የሚያስብ አማራ ካለ ለአቅመ ፖለቲካ ያልደረሰ እንጭጭ ብቻ ሆኖ እናገኛለን፡፡ በፖለቲካው አለም ጥቅም አልባ ስምምነትና አጋርነት ፈጽሞ የለም፡፡ ምስጢራጺም ሆኑ ግልጽ ይፋዊ ስምምነቶች በሙሉ ሰጥቶ በመቀበል ላይ የተመሰረተ በመሆኑ ሁለቱ ፋሺስቶች ማለትም በዘመነ የሚመራው የሽፍታ ቡድን እና በዶ/ር ደብረጺዮን የሚመራው ትህነግ በኩል የተስማሙበት የሰጥቶ መቀበል ሁኔታ ምንድነው ብለን እንድንጠይቅ ያደርገናል፡፡ በዘመነ ካሴ የሚመራው ቡድን እራሱን በአማራ ስምና በአማራ ፋኖ ጎጃም ስም ሰይሞ ከህወሃት ጋር ሲደራደር ምን ለመስጠት ተስማምቶ ነው?? ከህወሃትስ ምን ለማግኘት ቃል ተገብቶለት ነው??

የወልቃይት ጠገዴ የራያ ጉዳይ የእኛ ችግር አይደለም በማለት ለሚታወቀው ዘመነ ካሴና ግብረ አበሮቹ ከህወሃት ጋር ለመስማማት በገጸ በረከትነት አሳልፎ የሰጠው የእነዚህኑን አማራዊያንን ማንነትና ግዛት ለትግራዩ ትህነግ አሳልፎ በመስጠት የተደረገ ስምምነት ሲሆን በትህነግ በኩል ወታደራዊ ትጥቅና ሎጀስቶክስ በምትኩ በማቅረብ ዘመነንና ቡድኑን የአማራ ክልል ገዢ የማድረግ የአቅም ግንባታ ለማቅረብ እንደተስማሙ ነው ከደረሰን ልዩ መረጃ ማወቅ የቻልነው፡፡ ሆኖም ይህንን ምስጢራዊ ስምምነቱን ተግባራዊ ለማድረግ የሚያስችል የመላው አማራ ፋኖ መሪነትን በእጁ ማስገባት ባለመቻሉ ክፉኛ ስጋትና ንዴት ላይ ያለው የዘመነ ካሴ ቡድን በዶ/ር ደብረጺዮን በኩል ከፋኖ ጋር ለመስራት ዝግጁ ነን የምትለዋን ቃል እንደሰማ በብርሃን ፍጥነት ብቅ ብሎ አዎን ከትህነግ ጋር አብረን ለመስራት ዝግጁ ነን በሚል ምላሽ ማረጋገጫ ለመስጠት እንደተገደደ ነው ማረጋገጥ የቻልነው፡፡

አንዳንድ የዋህ አማሮች፤ በተለይም ለህልውና ትግሉ ቀና አመለካከት ያላቸው አማሮች የአስረስ ማረ ዳምጤን ከህወሃት ጋር እንሰራለን ያለበትን ከአንከር ሚዱያ ጋር ያደረገውን ውይይት በአድናቆት ሲያስተጋቡት ታዝበናል፡፡ በመሰረቱ አስረስ ማረ ዳምጤ ከአንከሩ አዘጋጅ መሳይ መኮንን ጋር ባደርገው ቃለ ምልልስ የፖለቲካ ብስለቱን ያሳየበት ውይይት ሳይሆን ለጎጃም አማራ ያልገለጸውን ድብቅ የፖለቲካ ሴራን ያነገበ መርዘኛነቱን ያጋለጠበት ውይይት ሆኖ ነው ያየነው፡፡

የአንድ የበሰለ ፖለቲካ ፍልስፍናን አራማጅ ሰው ቀዳሚ ተግባር የሚሆነው ከማይጎራበተው እና አማራን በጠላትነት ከፈረጀ የጠላት ሀይል ጋር ተቀራርቦ ለመሰራት ያለውን ቁርጠኝነትን በመግለጽ ሳይሆን እታገልለታለሁ የሚለውን ህዝብ ጥቅምና ፍላጎትን በማስጠበቅ ደረጃ የማያወላውል ቁርጠኛ አቌምና አላማ እንዳለው በመግለጽ ነው መሆን ያለበት፡፡

አባቶቻችን ከእሩቅ ካለ መልዓክ ጎረቤትህ ያለው ሰይጣን ይቀርብሃል፤ ይጠቅምሀል ሲሉ ይደመጣሉ፡፡ ፈረንጆች ደግሞ ከማያውቁት መልዓክ የሚያውቁት ሰይጣን ይሻላል ሲሉ ይገልጻሉ፡፡ ዘመነ ካሴ፤ አስረስ ማረ ዳምጤ፤ ዝናቡ ልንገረውና መሰሎቹ ጎጃምና ወሎን ተሻግረው የአማራን ህዝብ በማንነቱ በጠላትነት ከፈረጀው የትግራዪ ትህነግ ጋር አብሮ ለመስራት የሚያበቃ ምስጢራዊ ስምምነት ከማድረግ ይልቅ በጎጃም ምድር ካለው አቻ ወንድማቸው የአማራ ፋኖ ህዝባዊ ድርጅት የጎጃም እዝ ጋር አብሮ ለመስራት የሚያስችል ስነልቦና እና አስተሳሰብ ይኖራቸው ይገባ ነበር፡፡

ድንበር ተሻግሮ ከአማራ ጠላት ጋር የሚደረግ ስምምነትና ግንኙነት ለአማራ ህዝብ ጥቅም ታስቦ ቢሆን ኖሮ ድንበር ተሻግሮ ከጠላት ጋር ለመስራት የቌመጠ አማራ ነኝ ባይ ቡድን በአብሮ አደጉ የአማራ ፋኖ ህዝባዊ ድርጅት የጎጃም እዝ አመራርና አባላት ላይ ጦርነት ባልከፈተ ነበር፡፡

ስለሆነም የዘመነ ካሴና የአስረስ ማረ ከህወሃት ጋር አብሮ ለመሰራት ዝግጁ ነን መግለጫ ያረጋገጠልን ምስጢራዊው ስምምነት በአማራ ህዝብ ዋጋ ከፋይነት በእኛ በአማራ ህዝብ ላይ የተፈጸመ ደባ መሆኑን ነው የሚያሳየን እንጂ ለአማራ ጥቅም ተብሎ የተደረገ ስምምነት አለመሆኑን ነው፡::

"ከአሁን በሆላ ፋኖ ወደ አንድነት መምጣት አለባቸው የሚባለው አካሄድ አይሰራም" :: በወዳጄ/ቤተ አማራ ወሎ

noreply@blogger.com (TBF) — Mon, 22 Jul 2024 01:38:00 +0000

ከአሁን በሆላ ፋኖ ወደ አንድነት መምጣት አለባቸው የሚባለው አካሄድ አይሰራም:: ክህደት ከተፈፀመ በሆላ አንዱ ቡድን ከሌላው ስር ሆኖ ይቀጥላል ማለት የማይቻል ነው:: ምክኒያቱም

1ኛ:- 27 ቀን ቁጪ ብለው መክረዋል :: እያንዳንዱ አደረጃጄት ሰነድ ፅፈው አቅርበዋል:: በቀረበው ሰነድ ላይ ከፍተኛ ውይይት ተደርጎበት የሚወድቀው ወድቆ የሚፈለገው ፀድቋል::ቃለ መሀላ ፈፅመው ወደ ምርጫ ለመግባት ተስማምተዋል:: እጃቸውን አውጥተው ከመረጡ በሆላ ግን "ጨዋታ ፈረሰ ዳቦ ተቆረሰ" የሚል የህፃን ልጂ ጨዋታ ውስጥ መግባት የአማራን ህዝብም ሆነ የፋኖን ትግል መናቅ ነው:: ይህ አልበቃ ብሎ "ምርጫው ከኛ እውቅና ውጪ ነው እኛ አናውቀውም" የሚል የውሸት የህፃን ልጂ ፕሮፓጋንዳ እንዲሰራጪ አድርገዋል::ከዚህ በሆላ ይህ ቡድን የታላቁ እና የጠቢቡ የአማራ ህዝብ መሪ ነኝ ብሎ አይኑን በጨው አጥቦ ለመምጣት እንዴትስ ይደፍራል ????

የድምጽ ቅንብሩ ጸሃፊውን አይወክልም።

2ኛ:- የፋኖ ወታደራዊ ጦር ዋና አዛዢ የሆነው ሻለቃ ዝናቡ የራሳቸውን ድክመት እና ሴራ በአማራ ህዝብ ላይ ለማሸከም የአማራን ህዝብ በጂምላ ይህ "ጎጃም ጠልነት ነው" ብሎ ከወነጄለ በሆላ ይቅርታ ሳይጠየቅበት በጋራ ለአንድ አላማ እንዴትስ መስራት ይቻላል??? የአማራ ጪምብላቸውን አውልቀው እንዴትስ በመቅፅበት ወደ ጎጣቸው ተወርውረው ሊገቡ ቻሉ??? አጄንዳቸው እንዴትስ የጎጥ አጄንዳ ሊሆን ቻለ??? ወደ ትግሉ የገቡትስ ለጎጥ አላማ ነወይ??

3ኛ:- ይህ ቡድን በዲያስፖራ ቃል አቀባያቸው አማክይኚነት ሚስተር X ካልተመረጠ አማራነታችንን እንተዋለን በማለት የጎጃምን አማራ ከሌላው ወንድሞቹና እህቶቹ ለመለየት ከፍተኛ ስራ ከተሰራ በሆላ እንዴት አብሮ መስራት ይቻላል??

4ኛ:- ከሰፈራቸው ውጪ ያለውን አማራ መጤ : ሰፋሪ : አማራዊ ስነ ልቦና የሌለው : በመጤ አንመራም : የሚል ፋሺስታዊ ፕሮፖጋንዳ ከተሰራጨ በሆላ እንደ አማራ ከዚህ ፋሺስት ቡድን ጋር በጋራ መቀጠል ይቻላል ወይ???

የወሎ/ ቤተ አማራ ; የጎንደር : የሸዋ ; እና 30 ሚልዮን ከክልሉ ውጪ የተወለደን አማራ መጤ ነው የአማራ ስነልቦና የለውም በነሱ አንመራም ያለን አካል እንዴትስ አንደ አማራ መቀበል ይቻላል???? ይህ ባእዴናዊ እና ኦነጋዊ አካሄድ አይደለም ወይ?? ከሰፈሬ ውጪ ያለውን አማራ የምንታገልለት ሳይሆን የምንታገለው ነው ማለትስ አይደለም ወይ??? ይህ ብአዴናዊ መርህ ለምን ተፈለገ???

ይህ ፋሺስት ቡዲን ሌላውን የአማራ ህዝብ እኛና እነሱ ብሎ identify እድርጎ አስቀምጧል:: ይህ ማለት already የመጄመሪያውን የጄኖሳይድ መስፈርት አሞልተዋል:: ይህ ቡድን እድሉን ቢያገኝ እኛና እነሱ ብሎ identify ያደረገውን አካል ነው መጄመሪያ የሚያጠፋው:: ከአብይ አህመድ ኦነጋዊ ኦሮሙማ የዳነውን አማራ እንደገና በዚህ ፋሺስት ቡድን ላለመጥፋት ምን ጋራንቲ አለን???? ይሰመርበት ይህን ፋሺስታዊ አካሄድ በቃላሉ አናየውም በቀላሉ አናልፈውም!!!!

በመሆኑም ይህ ቡድን በአማራ ህዝብ ላይ ቀላል የማይበል የስነ ልቦና ቀውስ አድርሷል እርስ በርሱ እንዲወዛገቡ አድርጏል:: በአስራጨው ውዢንብር እና ፋሺስታዊ ንግግር መሰረት በማህበረሰባችን ላይ ብዙ ጉዳት ደርሷል:: የስነ ልቦና ቀውስ አስከትሎል:: ***** ይህን የስነ ልቦና ቀውስ ለመጠግን የአማራን ህዝብ በይፋ ይቅርታ በመጠየቅ ልብ የሚያሞቅ ሁሉንም የአማራ ህዝብ አንድ የሚያደርግ speech ማድረግ አለበት::

ይቅርታ ከተጠየቀ እና የህዝባችንን አንድነት ካረጋገጥን በሆላ የመጣንበትን የትግል ጉዞ ገምግመን ሁለቱ አደረጃጄቶች በጋራ ለመስራት የጋራ ስትራቴጂክ መንደፍ ያስፈልጋል::

የማንቂያ ድዎል‼️ በ Alen Kassahun

noreply@blogger.com (TBF) — Mon, 01 Jul 2024 17:02:00 +0000

የአማራ ህልውና ከመጥፋት ድኖ ዘላለማዊነቱ የሚረጋገጠው፤ ሌሎች ኢትዮጵያውያን ነገዶች ተጨፍጭፈው ከመጨፍለቅና ከመጥፋት የሚድኑት እና ኢትዮጵያ ከመፍረስና መበታተን ድና ታላቋ ትግራይና ታላቋ ኦሮሚያ በአማራ #መቃብር በኢትዮጵያውያን አፅመርስት ላይ መወለድ ቅዠት የሚሆኑት #ፋኖ አራት ኪሎን በቀጥታ በአሸናፊነት ተቆጣጥሮ #ስርነቀል ለውጥ በኢትዮጵያ ምድር ሲያውጅ ብቻና ብቻ ነው።

ፋኖ በአሸናፊነት 4ኪሎን በመቆጣጠር ስርነቀል ለውጥ ከማወጅ #በፊት የሚታሰብ ውይይት፣ ድርድር፣ የሽግግር መንግስት ምስረታ ወዘተረፈ የፋኖን ግብ በማሰናከል የአማራን ህልውና ትግል ከአሸናፊነት ለማጨናገፍ የሚቆመር ሴራና ድራማ ነው‼️

ይህን የአማራ ህልውና መዳኛ ብቸኛ መርህ በስነ ልቦናችንና አዕምሮአችን በማስረፅ ቀጥዬ ያቀረብሁትን የማንቂያ ድዎል ተግባራዊ እናድርግ‼️

ዘመነ ካሴ እያቀፈ የሚያስተዋውቃቸው የብአዴን ልጆች እነ #አስረስ፣ #ማርሸትና ቡድናቸው በተለያየ ክፍለ አገር የሚገኙ ግብረአበሮቻቸውን አስተባብረው የፋኖ አንድነት መሰረትን ለማለት ማታለያ ድራማቸውን #በመጨረስ ላይ ይገኛሉ።

ፎቶው ጸሃፊውን አይወክልም!

አስረስ ማረ ዳምጤ በአስተባባሪነት የሚመራው ይሄ #የብአዴን ፋኖ ቡድን ግልፅ አላማው የፋኖ አንድነት መሰረትን በማለት #የሰላም ኮሚቴ ተብሎ በብአዴን ከተሰየመው የሰለጠኑ ካድሬዎች ስብስብ ጋር በአጠቃላይ የፋኖ አንድነት በሚመስል ስም #ለውይይትና ቀጥሎም #ለድርድር ለመሰየም አማራውን ለማታለል የሚያስችለው ሴራ የመጨረሻው ምዕራፍ ላይ እንደሆነ ተደርሶበታል።

ስለዚህ መላው የአማራ ህዝብና የታጠቀው ፋኖ በሙሉ ፋኖ #4ኪሎን በመቆጣጠር ስርነቀል ለውጥ ለማወጅ የሚያደርገውን የመጨረሻ ትንቅንቅ በዋዜማው ለማሰናከል የሚሸረብ #ፀረአማራ ተልኮ አስፈላጊውን እርምጃ በመውሰድ #ለማክሸፍ ከፍተኛ ክትትል ሊደረግባቸው ይገባል።

"ይናገራል ፎቶ" የሚባለው አባባል ከመናገር አልፎ እየጮኸ ሲመሰክር ከታች ባሉ ፎቶዎች ማረጋገጥ ይቻላል‼️

አማራነት ያሸንፋል‼️

ፋኖ ይነግሳል‼️

ስርነቀል ለውጥ ማምጣት የአማራ ብሄርተኝነት የህልውና ትግል ብቸኛ ግብ ነው። በ Alen Kassahun

noreply@blogger.com (TBF) — Wed, 26 Jun 2024 05:06:00 +0000

ምስሉ ጸሃፊውን አይወክልም፡፤

ከ50 አመታት በላይ የተተከለውንና በተግባር እየተፈፀመ ያለውን አማራን ማጥፋትና ኢትዮጵያን ማፍረስ ከስሩ በመንቀል #4ኪሎን ተቆጣጥሮ ስርነቀል ለውጥ ማምጣት የአማራ ብሄርተኝነት የህልውና ትግል ብቸኛ ግብ ነው።

ፋኖ በሚያደርገው የህልውና ትግል አማራ ጠልነት የወለደውን የአማራን ዘር ማጥፋት፤ ማፅዳት፤ የሰባዊ መብት ጥሰትና አገር ማፍረስ አለምአቀፍ ወንጀል ከስሩ ነቅሎ ሊቀብረው #በዋዜማው ላይ እንገኛለን።

ስለሆነም ፋኖ እያደረገ ያለውን የህልውና ትግል #በድል እንዳይቋጭ በድርድር፣ በእርቅና በምክክር ሰበብ የፋኖን ድል ለመቀልበስና ለመንጠቅ ከአሜሪካ እስከ አዲስ አበባና መቀሌ ድረስ በሚሸረብ ሴራ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ፤ በስልታዊ አማራነትም ሆነ በአማራ ጠልነት የተሰለፉ ቅጥረኞች ደፋ ቀና እያሉ እንደሚገኙ ግልፅ ነው።

ፋኖ #አራት ኪሎን በመቆጣጠር ስርነቀል ለውጥ ለማወጅ በድል ዋዜማ ላይ ሆኖ እያደረገ ያለውን የመጨረሻውን ትንቅንቅ ለማሰናከልና ድሉን ለመሸጥ ተቀጥራችሁ ስለ ድርድር፣ ሽግግር፣ እርቅ፣ ውይይትና በመሳሰሉ አጀንዳዎች በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ እየሰሩ የሚገኙ ቅጥረኞችን ከቀጣሪዎች እኩል ማሸነፍና ማስወገድ የህልውና ትግላችን ብቻኛ አማራጭ መሆኑ ለማንም ግልፅ ሊሆን ይገባል።

ስለሆነም የዜግነት ፓለቲካ አቀንቃኝ የ3ኛ ወገን ቅጥረኞችን ከጀርባው አሰልፎ የአማራን ብሄርተኝነት የማድፈቅ አጀንዳቸውን አዝሎ ከአማራ ህልውና ትግል መሀል የተገኘው #እስክንድር ነጋ ከአማራ ህልውና ትግል ጓዙን ጠቅልሎ እንዲወጣ ማድረግ ለነገ የሚባል አይደለም።

የእስክንድር ነጋ #የእየሱስ ክርስቶስነት ገፀ ባህሪ በሂደት እየተገፈፈ መምጣት አማራ ጠል ሀይሎችን ወደ እቅድ ሁለት ሴራ እንዲገቡ እያስገደደ በመሆኑ የአማራ ብሄርተኛ #እስክንድር ነጋን ባደረሰው ኪሳራና ጥፋት በጊዜው የሚጠየቅ መሆኑን አስምሮ ከህልውና ትግሉ #ባስቸኳይ በማባረር የእስክንድር ነጋ ተደራዳሪነት ሴራ ካልተሳካ በቀጣይነት ሊመዘዝ የተያዘውን የሴራ እቅድ ለማክሸፍ የአማራ ብሄርተኛ ከመቸውም ጊዜ በበለጠ በንቃትና በንስር አይን በመከታተል ለማክሸፍና እርምጃ ለመውሰድ የህልውና ትግሉ ያስገድዳል።

አማራነት ያሸንፋል‼️

ፋኖ ይነግሳል‼️

በጌታቸው ረዳ (Ethiopian Semay)

noreply@blogger.com (TBF) — Fri, 01 Mar 2024 16:48:00 +0000

ሻለቃ ዳዊትን በተለያዩ ምክንያቶችና ወቅቶች እንደ እኔ የተቻቸው ፈልጋችሁ አታገኙም። ያ ወቅት ሌላ ፤ ዛሬ ሌላ፤- ያ ዘመን ከ2010 ዓ.ም በፊት ነው። ሰው የነበረውን መስመር አስተካክሎ ባዲስ አካሄድ ወቅቱ በሚጠይቀው ጎዳና ከተራመደ ሌላ ምን ይፈለጋል? ዛሬ ግን ሻለቃው “ኢምፖስተር” በማለት የሚጠሩት ህቡእና ግልጽ ነብሰገዳይ ቡድን አሰማርቶ ነብስን የሚቀጭና የሚሰውር <<የወያኔ የነገድ አስተዳዳር አስቀጣዩ የኦሮሙማው የጋጠወጥ ማፍያዎች መሪ>> አብይ አሕመድ ከነገሠ ወዲህ ግን “ሻለቃው” አብይ አሕመድን እንቅልፍ ካሳጡት አርበኞች አንዱ ሆነው ብቅ ብለዋል።

ያንን በማድረጋቸው “ጥበብ ሳሙኤል” የተባለ የአብይ አሕመድ አለቅላቂና ፀረ አማራና የሕግ ሙያ ትምሕርተ አለበት ተብሎ የሚነገርለት (?) ጋዜጠኛ:- አብይ አሕመድን በመደገፍ በሻለቃው ላይ ያለ ዕረፍት ረዢም ጊዜ ሲዘልፋቸው ያስገረመኝ ያህል፤ ሰሞኑን ደግሞ በሻለቃ ዳዊት ወ/ልደጊዮርጊስ ላይ አዳዲስ ዘላፊዎች ብቅ ብለዋል።

“ሻለቃ ሆይ! በትግሉ ውስጥ ዛሬ ይኑሩ አይኑሩ አማራውን ለመታደግ ከፍታዎትን አሳይተዋል ፤የበኩልዎን አድርገዋል ለዚህም <<በአክብሮት ባርኔጣየን አነሳለዎታለሁ፤ አንኳን ደስ አለዎት !!!!>>

አርበኛ ብቅ ባለ ቁጥር ሱሪውን የሚጎትቱ ብዙ የፖለቲካ ተውሳኮች አሉ። ሻለቃው በዛው ዕደሜአቸው የሚቻላቸውን በማድረጋቸውና ከፍታቸውን በማሳየታቸው ፤ ይህን በማድረጋቸው ዓይናቸው ከቀላ ውስጥ አንዱ ወደ “ጥንት ትፋቱ” የተመለሰው፤ በቅርቡ ከወያኔም ከኦነጎችም እየተወዳደሰ መተፋፋግ የጀመረው የወያኔው አሽከር “ኤርሚያስ ለገሰ” እና ዶ/ር አምሳሉ የተባለ “ከጎንደሬዎች እጅህን አንሳ” እያለ ሲከራከረኝ የነበረው እስከ ቅርብ ጊዜ ወዲህ የአብይ አሕመድ አወዳሽ የነበረው “ከጠ/ቅላይ ሚኒስትሩ በታች ያሉት እንጂ እሳቸው ተገቢው ሥራቸው እየሰሩ ነው…>> እያለ አየሩን ሲየቆሽሽ የነበረው (በቅርቡ ደግሞ ከኔ አልፎ ዘመድኩን በቀለ (ነጭ ነጭዋን) ጋር የተጣመደው “ጎንደር ለጎንደሬዎች” ባዩ ዶ/ር አምሳሉ የተባለው በሻለቃው ላይ አፉን የሚከፍተውና እና ሌለው ደግሞ እንዲሁ በወያኔ ዘመን “የኦነግ ባንዴራም የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማም እኩል አሸብርቁ” እያለ ሲያውከን የነበረው ዛሬ የአብይ አሕመድ ካድሬ ሆኖ “የሃቅና ሳቅ” ዩቱብ አዘጋጅ “አበበ ቶላ” (ቶኩቻው) የተባለው እንግሊዝ አገር የሚኖሮው <<የፖለቲካ ባለጌ>> ፤ ባልተገራ ምላሱ በውትድርና እና በትምህርት እንዲሁም አገራቸውን ያገለገሉበት የውትድርና ማዕርጋቸውን በማንኳሰስ “ሹሉቃ” እያለ የመንደር ስድብ ሲዘልፋቸው መስማት እጅግ ከገረመኝ የሰሞኑ ክስተት አንዱ ነው። ሌሎችም አሉ።

ሻለቃ ዳዊትን ብቻ ሳይሆን የተጠመዱት <<ታላቁ አርበኛ እስክንድር ነጋንም>> ሳይቀር “እስክንድር ያለ ቦታው ነው የገባው፤ እዛ በረሃ ጠመንጃ ይዞ ከመታገል ይልቅ እዚህ መጥቶ ለተጋዮቹ የንዋይ (የገንዘብ) ድጋፍ ሰጪ ቢሆን የረባ አስተዋጽኦ ያደርግ ነበር>> ሲል ያደመጥኩት እጅግ የማከብረው ተመራማሪው ወጣት ምሁሩ የጥንቱ ወዳጄ <<አቻምየለህ ታምሩ>> እንዴት ወደ እዚህ ዓይነት የወረደ ግምገማ እንደገባ አስደግጦኛል። ምሁሩ ፕሮፌሰር ሃብታሙም በበኩሉ “የእስክንድር ዓላማ ምንድነው?” ሲሉ አቻምየለህ ታምሩ ጋር አብረው ጠይቋል። እስክንድር ለምን ተገፍቶ ፤ ተገፍቶ ፤ ተገፍቶ ፤ እኛ እና ጠያቂዎቹ ያልተቀበልነው መከራ የተቀበለ አስገራሚ የዘመናችን አርበኛ እስክንድር “ኣላማው ምንድነው?” ትበሎ ሲጠየቅ እውነት እስክንድር ለምን ተገፍቶ እዛ ጫካ እንደገባ ዓላማው ለምን እና ለማን ተብሎ ፍዳውን እያየ እንዳለ “ሰሚ አጥቶ ለነበረው ለአማራው ተስፋ ; መመኪያ ፤ የሞራልና የጉልበት አለኝታ እየሆነ እንደሆነ እውን ይጠፋቸዋል? ዓለማው ምንድነው!? ደጋግሞ እስክንድር ያዳመጠ ሰው እንዴት ዓላማው እስካሁን አልበራለትም? ከጥፋት ራስን መከላከል እንዴት የዓላማ ጥያቄ ያስነሳል? ወይ ከዚህ ከዲያስፖራ ምቾት ለቅቀን እዛው ጫካ እራሳችንን እናግኝ ካልሆነ “መከራቸውን እያዩ ላሉ ራሳቸውን ከመጠቃት ለማዳን የሚታገሉ ዜጎችን ጥያቄ ውስጥ ማስገባት ነውር ነው። በዙርያቸው ለግንጠላ እየሄዱ ባሉ ታጣቂዎች የተከበበው የአማራ ሕዝብና ሕዝባቸው በጥቃት ቀለበት የገባባቸው ታጋዮች፤ ዓላማቸው ምንም ይሁን ምን ለጥያቄ የሚቀርቡ አይደሉም።

እኛ በተደንደላቀቀ አልጋ ተኝተን ግማሹ እስር ቤት በካቲና ታስሮ ግማሹ በየጫካው በጥይት እየተቆላ እኛ ዩ ቱብ ላይ በጋለ ብረት በሚጠበሱ በታሰሩትና በጥይት በሚቆሉት ላይ ዓላማን ማስነሳት ዕብደት ወይስ እውቀት? እነ መስከረም አበራ እና በሺዎቹ እመጫቶች ልጆቻቸውን ጥለው በጭለማ ታስረዋል፤ እነዚህን ለማስለቀቅ በሚጥሩ አርበኞች ላይ መሳለቅና ዓላማቸውን መጠየቅ የተመቻቸው ሰዎች ጥያቄ ነው። እግዚአብሔርን እንፍራ እንጂ። እኔ ትግሬ ነኝ፤ ትግራይ ምድር ውስጥ በየአዳራሹ የሚነገረው ስለግንጠላ ነው፤ ብታደምጧቸው ትደነግጡና ዕብደት ወይስ ድንቁርና ትላላችሁ። ጉዟቸው ስለ ግንጠላ ዛቻ እንጂ ስለ አንድነት አይደለም። ኦሮሞዎቹም እንደዚያ፤ በነዚህ መሃል እንደ “ሳንድዊች” የታጠፈው ሕዝብ እንደሚዳቓ ያለ ተከላካይ ቆሞ በሁለም እቅጣጫ ይለቅ? የነዚህ ታጋዮች ዓላማ መጠየቅ ፈጣሪን የደፈርነው መስሎ አልታያችሁም?

መስክሩላቸው ብንባል <<አፋቸው ማይክሮፎን ላይ መትከል እንጂ “ተግዳሮትን” (ቻለንጅን) መቋቋም የማይችሉትን እንደ እነ ኤርምያስ ለገሰ እና የፖለቲካ ባለጌው “አበበ ተላ” (ቶኪቻው) በሻለቃውና በእስክንድር ትግል ላይ “ከስራ መልስ የድብርታቸው ማስወገጃ በማድረግ” በየዩቱቡ ተድጠው የነዚህ ሰዎች ትግልና ማዕረጋቸውን ማብጠልጠል ስናደምጥ ‘ዩ ቱብ’ የሚባለው እጅግ ሲበዛ የፖለቲካ ባለጌዎችን የልብ ልብ ሰጥቷቸው በታጋዮች ላይ ሲቀልዱ ማድመጥ እውነትም <<ኢትዮጵያ አገሬ መኝ ነሽ ተላላ የሞተልሽ ቀርቶ የገደለሽ በላ>> የሚባለው እውነት ነው።

ሻ/ቃ ዳዊት ወ/ጊወርጊስ ስለራሳቸው የጻፉት ።ከታች ያለውን የሻለቃ ዳዊት ወ/ጊዎርጊስን የግል ፅሁፍ እንመልከት ።

noreply@blogger.com (TBF) — Fri, 01 Mar 2024 00:25:00 +0000

ሻ/ቃ ዳዊት ወ/ጊወርጊስ ስለራሳቸው የጻፉት ።

Dawit W/Giorgis

የአማራ ሕዝባዊ ግንባር የውጭ ድጋፍ ሰጪ ግብረ ሀይልን እዚህ ለማድረስ ቁልፍ ሚና በመጫወቴ ደስተኝ ነኝ:: ይህንን እድል ለሰጠኝ ወደር ለሌለው ጀግና እስክንድር ነጋ ምስጋናዬን እቀርባልሁ:: ይህንን ግዙፍ ሀላፊነት ለመወጣት ከሚታወቀው በላይ ያለ እረፍት ሌት ተቀን የሰሩትን የስራ ባልደረቦቼን እደንቃለሁ:: አመሰግናለሁ::

እኔ የስራ ሰው ነኝ:: የእወቀትም ሰው ነኝ:: ታሪካዊና ትምህርታዊ የሆኑ አራት መፅሀፎችም ፅፌአለሁ:: በእንግሊዝኛም በአማርኛም::አልቀረብኝም:: ቁጥራቸው በጣም ብዙ የሆኑ ምሁራዊ ፅሁፎችን አሳትሜአለሁ::ከአውስትራሊያ አውሮፓና አሚሪካ ካናዳ የተለያዩ ሚዲያዎች ላይ ለብዙ አመታት ቀርቤአለሁ:: ፅሁፎቼም በ CNN ሳይቀር ወጥተውልኛል::

አገልግሎቴን ግን የምመዝነው በተግባሬ ነው:: እውቀቴን በተግባር በማዋል የተመሰከረልኝ ነኝ:: እውቀትና ተግባርን በማያያዝ በውትድርና ሙያ፣ በኤርትራ አስተዳዳሪነት፣ በዲፕሎማሲ፣ በተባበሩት መንግስታትና ለተለያዪ መንግስታት በችሎታ አማካሪ ሆኜ አገልግያለሁ::

ሰውም የሚያውቀኝ : እኔም እራሴን የማውቀው እንደ ተግባር ሰው ነው::እውቀቴን ለተግባሬ መሳሪያ እድርጌ የኖርኩ ከጦርሜዳ እስክ ህይወት ማዳን ታላላቅ ዘመቻዎች (humanitarian operations) በእውቀትና በኩራት ያገለግልኩ ነኝ:: ለኢትዮጵያ አንድነትና ለአገሬ ህዝብ ፍቅሬን በደሜ አስመክሬአለሁ::

በውጊያ ቆስያለሁ:: አድር ባይ ሆኜ በደርግ የፖለቲካ ሥርዓት መቆየት ስችል ከሥርዓቱ መራቅ ብቻ ሳይሆን ወጥቼ ስርአቱን ለማስለወጥ ረዥምና ውስብስብ ትግል ውስጥ የነበርኩ ነኝ:: ለዚሁ ትግል በሱዳንና በኬንያ ጠረፎች አድርገን አንዳንድ ሁኔታዎችን ለማስተባበር አገር ቤት በድብቅ በእግር ገብቻለሁ:: በጊዜው እድሜዬም ትንሽ አልነበረም::

ደርግ ስሜን ለማጥፋት ያደረገውን ዘመቻ በህግ ሀሰት መሆኑን እስመስክሬአለሁ::

በአንድ ህይወት ይህንን ያህል የሥራ ውጤት ያካበተ ብዙም ሰው አይገኝምብል ማጋነን አይሆንብኝም። ለዚህም እግዚአብሄርን ከማመስገን አላቋርጥም::ለእዚህ ነው የመጨረሻውን መፅሀፌን “What a Life” ያልኩት:: ብዙ ድካምና ጊዜ የወሰደ መፅሀፍ ነው:: የሶስቱም መፅሀፎች ሽያጭ ለበጎ ስራ የተሰጡ ናቸው:: ማሳተሚያውን በግሌ ነው የከፈልኩት:: የመጨረሻው ግን በአስተዋፅኦ ነው የተከፈለው::

አማራ ሲጎዳ፣ የዘር ማጥፋት ወንጀል ሲፈፅምበት ከጎኑ ቆሜአለሁኝ:: አብይንና የወንጀሉ እስፈፃሚዎችን በኢንተርናሽናል ፍርድ ቤት ለማቅረብ ሌሎች ስራዎቼን እቁሜ ለሁለት አመት በጎደኞቼ ድጋፍ ጥናቱን አጠናቀን ለፍርድ ቤት አቅርበናል:: የኢንተርናሽናል ፖለቲካ መሰናክል እጋጥሞን አብይ አህመድ ፍርድ ቤት ገና አልቀረበም:: ከዚያም በሁዋላ ብዙ ወንጀሎች ስለ ተፈፅሙ ተጭማሪ ስራዋች ይጠይቃል:: በጊዜው ከነበረችው የፍርድ ቤቱ አቃቤ ሕግ ( ICC prosecutor general) ጋር ለዚህ ጉዳይ በቀጥታ የተገናኘ ሌላ ኢትዮጵያዊ አላውቅም:: ከእኔ ጋር በቀጥታ ተፃፅፈናል:: በእሷ ሥር ከነበሩ የህግ አዋቂዋችና የክፍል ሃላፊዋች ጋር ክሱን በተመለከተ ፕሮፌሽናል ውይይት እድርገናል:: ጥናቱም ሆነ ለዚህ ጥረት ተብሎ የተሰበሰበው ገንዘብ በቤተ ክህነቱ አካውንት ይገኛል::

ዛሬም ከእስክንድር ሌላ ጥሪ ሲመጣብኝ ስራዬን ሙሉ ለሙሉ አቁሜ ተቀላቅየዋለሁኝ:: ራሴን ጡረታ ካስወጣሁ በሁዋላ The Africa Institute for Strategic and Security Studies (AISSS) www. aisss.org አፍሪካ ምድር አቋቁሜ የድርጅቱ ዋና ስራ እስኪያጅ ሆኜ በመስራት ያለሁበትን ትቼ አለክፍያ ሙሉ ለሙሉ ጊዜዬን ለፋኖ ትግል ስጥቻለሁ:: የፋኖ እንቅስቃሴ ከተጀመረ በሁዋላ በአለም ደረጃ ትግላችን እንዲታወቅ የተደረገው ከግንባሩ ምስረታ በሁዋላ ነው::በኢንትርሽናል ደረጃ በአውሮፖና በአሜሪካ በአፍሪካ ( በዲፕሎማሲ ዘርፍ) በይፋ ከተነገሩት ሌላ በግንባሩ ስም እኔ የፈፅምኳቸው ጊዜው ሲደርስ ይገለፃሉ::

በአስራ ስባት አመቴ ወታደርነት የታጨሁ: ሶስት አመት ከታወቀው የቀኃስ ወታደራዊ አካዳሚ የሰለጠንኩ: አንድ አመት አሜሪካን አገር 10 ወር ሌላም ቦታ ለጥቂት ወራት ተጨማሪ ልዩ ስልጠና የፈፅምኩ ኩሩ ወታደር ነኝ:: አራት አመት ቀኃስ ዪኒቨርስቲ: (LLB) ከዚያ ሁለት ዓመት ኮሎምቢያ ዩኒቨርስቲ ( JD – Doctor of Jurisprudence) ቀጥሎ SMU ቴክሳስ ለPhD ቆይቼ የእናት አገር ጥሪን ተቀብዬ በደርግ ጊዜ አገሬ ተመልሻለሁ::ከዚህም በላይ በሶስት ታላላቅ ዩኒቨርሲቲዋች ( Princeton, Universty of Cape Town,Boston University, African Studies Center) በተለያዩ ጊዚያት Visting Scholar ሆኜ ተስይሜ ምርምር ስራዎች ውስጥ ተሳትፌአለሁኝ::

እንደ ዛሬው ሳይሆን በቀድሞ አባቶቻችን አርበኝነት ስሜትና ሥነስርአት ተኮትኩቼ እዚህ የደረስኩ: የዘመኑ ትምህርትና ምቾት ያልለወጠኝ ኩሩ ልበ ሙሉ ኢትዯጵያዊ ነኝ:: የእኔ አማራነት፣ የእኔ እስተዋፅኦ፣ የእኔ ኢትዮጵያዊነት በጥቂት የሴራ ፓለቲከኞች፣ ቡድንተኞችና ምቀኞች የሚተች አይደለም:: በጠባብ እውቀት: እዚህ ግባ በማይባል ልምድ: ወይንም አለምንም ልምድ: ድንበር በዘለለ ምቀኝነት: የእኔን ምንነትና ማንነት ማንቋሸሽ ጊዜው እልፎአል:: ህይወቴ ሲፈተሽ ኖሮአል:: ምክትል ሚኒስትር፣ በሚኒስትር ደረጃ ኮሚሽነር፣ የኤርትራ ክፍለሀገር ዋና ተጠሪ የነበርኩ፤ ከሁለተኛው ዓለም ጦርነት በሁዋላ ያልታየ ታላቅ ኢንተርናሽናል የረሀብ ዘመቻ የመራሁ፣ በብዙ አለም አቀፍ ፅሁፎችና መድረኮች የተጠቀስኩ፣ ከብዙ መንግስታት መሪዋች ጋር በልኡካን መሪነት ቀጥሎም ከ25 ዓመት በላይ በኢንተርናሽናል አማካሪነት አፍሪካ የስራሁ፣ ለመሪዎች ጥናት ያቀረብኩ፣ ከታላላቅ ስዎች ጋር የተወያየሁ፣ ብዙ የተመስገንኩና የተከበርኩ ሰው ነኝ::

አማራን ለማደራጀትና ማህበራቱ በአንድ ጃንጥላ ስር ሆነው እንዲታገሉ የዛሬ ስምንት ዓመትና ከዚያም በሁዋላ ከቅርብ የትግል ወዳጆቼ ጋር ( አቶ ሃይለ ገብርኤል እስረስና ፕሮፌስር ጌታቸው በጋሻው) ብዙ እልህ አስጨራሽ ስብስባዎች መርቻለሁ:: በመጨረሻም “አንድ አማራ” የሚለውን ድርጅት አዋልደናል:: አብይ ስልጣን ላይ ሲወጣ ድርጅቱ ከሰመ:: አሁን ያለው “አንድ አማራ” ከቀድሞው ጋር የተያያዘ አይደለም::

አለም አቀፍ የፋኖ ድጋፍ አስተባባሪ ኮሚቴ ነኝ የሚለው ቡድን ዓላማ ምንድነው ? በወንድወሰን ተክሉ

noreply@blogger.com (TBF) — Mon, 01 Jan 2024 17:15:00 +0000

ይህ ምስል ጸሃፊውን አይወክልም!

«...አማራ ለ450 ዓመታ መንፈሱ የተሰበረ ገበሮ ሕዝብ ነው..» ሀብታሙ ተገኝ (ፕ/ር)

« እኔ እስክንድር የአማራ ሕዝብ ከደረሰበት የህልውና አደጋ እኩል የሚሆን ዓላማ አለው ብዬ አላምንም» አቻምየለህ ታምሩ፤

አለም አቀፍ የፋኖ ድጋፍ አስተባባሪ ኮሚቴ ነኝ የሚለው ቡድን ዓላማ ምንድነው ?

በወንድወሰን ተክሉ

እራሱን አለም አቀፍ የፋኖ ድጋፍ አስተባባሪ ኮሚቴ ነኝ የሚለው ቡድን የዙም ውይይት ፕሮግራም ክፍል ሁለትን የተመለከተ ምልክታ:-

ባለፈው ወር ብቻ ሳይሆን ባለፈው ዓመት ዴሴምበር 2023 ( ዛሬ ጃንዋሪ 1 ቀን 2024 ነን) እራሱን አለም አቀፍ የፋኖ ድጋፍ አሰባሳቢ ኮሚቴ ብሎ የሚጠራው ቡድን «ጸረ አማራ ኢትዮጲያዊነት» በሚል አርእስት ስር ሀብታሙ ተገኝ (ፕ/ር) ዋና ተናጋሪ ተጋባዥ የሆነበትን የዙም ውይይት አካሂዶ የነበረ ሲሆን የዚህ ውይይት ክፍል ሁለት ባሳለፍነው ወር ዴሴምበር 23ቀን በማዘጋጀት አቻምየለህ ታምሩና ሀብታሙ ተገኝ (ፕ/ር) ተናጋሪ እንግዳ በማድረግ አካሂዷል። በእርግጥ ከዚህ ከሁለተኛው የውይይት ፕሮግራም በፊት በተክሌ ይሻው በኩል የዙም ሊንክ ተልክሎኝ በሰዓት ጥበት ምክንያት መገኘት ባልችልም ዛሬ ግን በቻናላቸው ላይ የጫኑትን ይህን ክፍል ሁለት ውይይት ከተመለከትኩ በኋላ ይህን ምልክታዬን አንባቢው ሊረዳ በሚያስችል መልኩ አንድ ሰዓት ከሰላሳ ደቂቃ የፈጀን ውይይት ይዘት በመጭመቅ እንደሚከተለው አቅርቤያለሁ።

ይህ ምስል ጸሃፊውን አይወክልም!

1ኛ - ውይይቱን አዘጋጅን ማንነት በተመለከተ፦ አለም አቀፍ የፋኖ ድጋፍ አስተባባሪ ኮሚቴ ባለፈው መስከረም ወር ላይ በጌታቸው በየነ ሰብሳቢነት ተመሰረትኩ ብሎ እራሱን ያስተዋወቀ ሲሆን ጌታቸው በየነ ማለት ደግሞ በወቅቱ የ I AM ሰብሳቢ የነበረ እና እንዲሁም በታላቁ እስክንድር ነጋ ባለፈው ግንቦት 12 ቀን 2015 የተመሰረተው የአማራ ፋኖ ሕዝባዊ ግንባር ምስረታ ማግስት ግንባሩን በመቃወም ከተነሳ በሃላ በሀገር ውስጥ ያሉትን ፋኖዎቻችን በሚከፋፍል ሁኔታ ከሕዝባዊ ግንባሩ ጋር አትሰለፉ አንድነት አትፈጠሩ የሚል ችግር መፍጠሪያን ተግባር ላይ በመሰማራት መስከረም ላይ ይህንን ኮሚቴ ሊያቌቌም መቻሉ ይታወቃል።

ዛሬ በዚህ ድርጅት ስም እየተካሄደ ያለውን የዙም ውይይት በማዘጋጀት ደረጃ እነ ተክሌ ይሻው ሀብታሙ ተገኝ (ፕ/ር) ያዘጋጁት ውይይት ሲሆን የዚህ የዙም ውይይት ዓላማ እንደዚህ ጸሓፊ አረዳድና እይታ ያለውን ወደ ኋላ አቆይቼ በአዘጋጆቹ በኩል የተገለጸው ለአማራ ሕዝብ የህልውና ትግል መሪን ማውጣት የሚል ዓይነት ይመስላል።

2ኛ - 1:30 ደቂቃ የፈጀው ክፍል ሁለት ውይይት ፕሮግራም ይዘት

ሀብታሙ ተገኝ (ፕ/ር) እና አቻምየለህ ታምሩ ዋና እና ብቸኛ ተናጋሪ የሆኑበት እና አንድ ሰዓት ከሰላሳ ደቁቃ የፈጀን ክፍል ሁለት ውይይት በሁለት ክፍል ተክፍሎ የሚታይ ሲሆን ከፕሮግራሙ መጀመሪያ እስከ 50ኛው ደቂቃ ያህል ያለው ክፍል በአጠቃላይ የአማራ ሕዝብ ሁኔታ በደርግና በንጉሳዊው ስርዓት ዘመን የነበረበትን ታሪካዊ ሁኔታ ላይ ያተኮረ ሲሆን ከ50ኛው ደቂቃ በኋላ ባለው ክፍል ለተኛው የውይይቱን ክፍል ጥያቄና መልስ መልክ የተካሄደ ፕሮግራም ነው።

ታሪካዊ ዳራዎች ላይ ያተኮረውን የውይይት ክፍል በተመለከተ፦

ሁለቱ ተናጋሪዎች ሀምሳውን ደቂቃ የፈጁት ከዘውዳዊው ስርዓት ጀምሮ በአብዮቱ ዘመን ስለተፈጠሩት እንደነ ኢሕአፓ፣ደርግ፣ኦነግና መሰል አደረጃጀቶችን ታሪክ በመጥቀስ በመሬት ላራሹ በ1960ዎቹ ተማሪዎች አመጽና አቢዮት፣በኢሕ አፓ፣መኢሶን፣በደርግ እና መሰል ሀይሎች አማራው ቀዳሚ ኢላማ ተድርጎ የተጨፈጨፈበትን ሂደት በመግለጽ አቢዮቱ ጸረ አማራ መሆኑን እና የዚህ አቢዮት ባለቤት የሚባሉት እንደነ ኢሕአፓ፣ መኢሶን እና ደርግን ጨምሮ በዘመኑ የነበሩ ድርጅቶች በሙሉ ጸረ አማራ መሆናቸውና መጨረሻም አሸናፊ ሆኖ የአቢዮቱ ባለቤት የሆነው ደርግ ጸረ አማራ ብቻ ሳይሆን የኦሮሞ ሀይል መሆኑን በመግለጽ ላይ ያተኮረ ታሪክ ተኮር ይዘት ያለው ነው ያቀረቡት። ይህንን ታሪክ ተኮር ታሪክን ያቀረቡት ጸረ አማራ ዘመቻ የዛሬ ክስተት ብቻ ያለመሆኑን እና 50 እና 60 ዓመታት ያለው መሆኑን በመግለጽ የዛሬው የህልውና አደጋ ስር የሰደደ መሆኑን ለማሳየት ነው ብዬ በቅንነት እንዳልቀበል ያደረገን በክፍል ሁለት ላይ ሲጠቀሙበት አይቻለሁ።

በዚህ ክፍል አንድ ታሪካዊ ዳራ ጉዳይ ላይ ያሉኝን በርካታ ጥያቄና ምልክታን ወደ ጎን እስቀምጬ ( በዚህ ሰዓት ለእኔ ያ የትናንትና ታሪክ አማራ ሆኜ ከአማራ ጋር በመከራከር ግዜዬን ማቃጠል አለብኝ ብዬ ስለማላምን አልፌዋለሁ) ወደ ሁለተኛው እና ለዚህ ጽሁፍ ዋና ምክንያት ስለሆነው የውይይት ክፍል ልውሰዳችሁ።

በጥያቄና መልስ ላይ ባተኮረው የውይይቱ ክፍል ሁለት - ጠያቂው አራት ግዜ የጠየቀውና በይዘቱ ግን አንድ አይነት ጥያቄ በታላቁ እስክንድር ነጋ የሚመራው የአማራ ፋኖ ሕዝባዊ ሰራዊት እና በተለይ በተለይ ታላቁ እስክንድር ነጋን እና ሻ/ ዳዊት ወልደጊዮርጊስን ብቻ የተመለከተ ጥያቄና ምላሻቸውን በተመለከተ፦

እዚህጋ አንባቢው ሁለቱ ተናጋሪዎች ሀብታሙ ተገኝ (ፕ/ር) እና አቻምየለህ ታምሩ በክፍል አንድ ታሪካዊ ዳራ የውይይት ፕራግራም ላይ በስፋት አጽንኦት ሰጥተው ሲገልጹ በነበረው ከ1960ዎቹ ተማሪዎች አመጽ ጀምሮ የተፈጠሩት ድርጅቶች፣መንግስት መሆን የቻሉና ያልቻሉ ተቃዋሚዎች በሙሉ፦

1ኛ- ጸረ አማሮች መሆናቸውን እና አማራውን እየለዩ ለስልጣን እንዳይበቃ በማድረግ ከሀብት በማገድ መስራታቸውን እና፤

2ኛ- እነዚህ ሀይሎች ደርግ የኦሮሞ አቢዮት መሆኑን እና የተቀረው ተቃዋሚ ወያኔና ሻእቢያ መሆናቸውን በመግለጽ ከ1966 እስከ 2023 ድረስ ያለው ስርዓተ መንግስትና አደረጃጀቶች በሙሉ ጸረ አማራ ሀይሎች ናቸው በማለት የገለጹትን 50 ደቂቃ የፈጀን ንግግራቸውን ተከትሎ የቀረበላቸው ጥያቄ ታላቁ እስክንድር እና ሻ/ ዳዊት የዚህ የጸረ አማራ ትውልድ ከሆነው ከትናትናው ጸረ አማራ ሀይል አካልና አባል ሆነው ሳለ የአማራን ሕዝብ የህልውናን ትግል እንዴት መምራት ይቻላሉ የሚል አይነት ጥያቄ ነው ቀረበላችሁ ተብለው ሲመልሱ የሰማሁት።

ሀብታሙ ተገኝ (ፕ/ር) እና አቻምየለህ ታምሩ የአማራን ሕዝብ የህልውናን ትግል ታግሎ በማታገል ላይ ስላለው ታላቁ እስክንድር ነጋ እና ሻ/ ዳዊት ወልደጊዮርጊስ ከተናገሩት ውስጥ ጥቂት ያህሉን ላስቀምጥላችሁ፦

አቻምየለህ ታምሩ ስለ ታላቁ እስክንድርና ሻ/ ዳዊት ከሰጠው ምላሽ ተጨምቆ በጥቂቱ፦

እኔ እስክንድር የአማራ ሕዝብ ከደረሰበት የህልውና አደጋ እኩል የሚሆን ዓላማ አለው ብዬ አላምንም...❗

... አንደኛ - አሁን አማራ ትግል ውስጥ የእዚህ የዚያ እየተባሉ በብዛት የምናያቸው ሰዎች አንድም በባለፈው ዘመን በነበራቸው ተሳትፎ ዛሬ አማራው ከሚታገላቸው ሰዎች የማይተናነስ ጉዳት ያደረሱ ለዚያም አውቀው ይቅርታ ያልጠየቁ በዚያም ጭንቅላት እስከዛሬ ድረስ ሚመሩ መሆናቸውና ....

... ሁለተኛ ለአማራ የያዙትን አላማ የማናውቃቸው አሁን ለምሳሌ እስክንድር የያዘው ዓላማ ምንድነው ተብለን ብንጠየቅ ብዙዎቻችን መልስ የለንም.....ምን ዓላማ አለው እስክንድር ለአማራ ?

... ብዙ ሰው ብላንክ ቼክ ይሰጣል።

የአማራ ሕዝብ የሚታገልለትን ዓላማ ሳይዙ የአማራ ትግል መሪ ነን ለሚሉ አማራው ዝም ብሎ ብላንክ ቼክ መስጠት የለበትም።

... ትናንትና አማራን ሲያጠፉ የነበሩ - ዛሬ ላይ መጥተው መሪ ነን ይላሉ።

( አቻምየለህ ለተናገራቸው ቃላቶች ማፋላሻን ማቅረብ ብችልም ለአንባቢ መተውን መርጫለሁ። አንባቢ እራሱ መዝኖ በአመክኒዮ እንዲመለከተው አልፌዋለሁ)

ሀብታሙ ተገኝ (ፕ/ር) ምላሽ በጥቂቱ ተጨምቆ፦

...ማንነታቸውን የማናውቅ እየደገፍን ለስልጣን በማብቃት የከፈልነውን ዋጋ አይተናል...

... እኔ ለእስክንድር ታላቅ ክብር አለኝ፡ ለሻ/ ዳዊትም ክብር አለኝ። እስክንድርን መተቸት ይከብደኛል፣...የምናከብራቸውን ለመተቸት እንቸገራለን...

...ግን ባለመተቸታችን ብቻ

...ስንኖር ኢትዮጲያዊ ስንሞት ኢትዮጲያ ያለንን አቢይን አምነን ምን እንዳደረገን እናውቃለን

... ከእንግዲህ ወዲያ አማራ ሆኖ አንዱንም ፖለቲከኛን የሚያምን ካለ ችግር ያለበት አማራ ነው። ማንንም ማመን አይገባንም።

... አማራ ለ450 ዓመት መንፈሱ የተሰበረ ገባሮ የሆነ ሕዝብ ነው... መንፈሱ የተሰበረ ሕዝብና ትውልድ ይዘን የትም አንደርስም...

... መንፈሱ የተሰበረን አማራ ትከሻችን ላይ ተሸክመን መጋዝ የለብንም።

...የአማራው ቆሻሻ ብዙ ነው። በጣም ብዙ ቆሻሻ ያለን ሕዝብ ነን......

የተናጋሪዎቹ ማንነት፦

ሀብታሙ ተገኝ (ፕ/ር) እና አቻምየለህ ታምሩን ሁላችሁም ታውቌችኋላችሁ። ሀብታሙ ተገኝ በረራን መጽሀፍ ጽፎልናል ( ከመጽሀፉ ይዘት ላይ ቅንጣት ችግር የለብኝም። የዳዊት ከተማ የሆነቺውን የዛሬይቱን አዲስ አበባን ባለቤትነትን በማስረጃ አስደግፎ ያቀረበ ማለፊያ መጽሓፍ ነው) ሆኖም በዚህ የህልውና ትግል ላይ ከምን አንጻር እንደሆነ ጉዳዩን ለባለቤቱ በመተው ከእነ ጌታቸው በየነ፣ ወሰን ይጥና፣ ተክሌ ይሻውና መሰል በጣት የሚቆጠሩ ጋር በመሆን በአለም አቀፍ የፋኖ ድጋፍ አስተባባሪ ኮሚቴ ስር ሆኖ በታላቁ እስክንድር ነጋ እና በሻ/ ዳዊት ወልደጊዮርጊስ ላይ ተከታታይ የሆነ ዘመቻን እያሳለጠ ያለ ፊት መሪ ነው።

ሁለተኛው ተናጋሪ አቻምየለህ ታምሩ ( በጣም በተባ ብእሮች በተለይም በታሪክ ነክ ይዘት ባላቸው አር እስቶች ላይ በሚጽፋቸው የማደንቀው) በአማራ ጉዳይ ላይ ብቻውንና ነጠል ብሎ በመጻፍ የምናውቀው ወንድም ሲሆን ዛሬ በእነ ጌታቸው በየነ መሪነት ተቌቌመ በሚባለው አለም አቀፍ የፋኖ ድጋፍ አስተባባሪ ኮሚቴ ተጋብዞ የተሳተፈ ነው። አቻምየለህ ታምሩ ከሚታወቅበት የተባ ብእሩ ጎን ለጎን አንድ በዚህ በአማራ አደረጃጀት ውስጥ ባለን ሰዎች ዘንድ የሚታወቅበት ለየት ያለ ጉዳይ ቢኖር ለአማራ ሕዝብ የህልውና ትግልም ይሁን ለሰብዓዊ እርዳታ ድጋፍ ማሰባሰቢያ ዝግጅት ላይ ቢጋበዝ ለመገኘት ፈጽሞ ፈቃደኛ ያለመሆኑ ጉዳይ ነው። ( በግሌ በአለን እና በጋሻ አማራ ባዘጋጀናቸው የድጋፍ ማሰባሰቢያ ዝግጅቶች እና ባዘጋጀነው ሕዝባዊ ውይይት ላይ በእንግድነት ጋብዘን ያረጋገጥኩት ነው) በተጨማሪም አቻምየለህ ታምሩ ትናንትን መሰረት አድርገን ነው ዛሬን የምንወስነው በሚለው ፍልስፍናው ከ2023 እስከ 1950ዎቹ እና 1960ዎቹ ድረስ ወደ ኋላ በመጔዝ በዛሬ ታጋዮች ላይ የሰላ ተቌውሞና ትችት ያቀረበ ሰው እንደመሆኑ መጠን በታሪክ የብዓዴን አባል እንደነበረ መግለጹ ተገቢ ይመስለኛል።

አጠቃላይ የአለም አቀፉ የፋኖ ድጋፍ አሰባሳቢ ኮሚቴ አላማ እና የሁለቱ ተናጋሪዎች ምላሽ አቅጣጫ የሚያሳየን ምንድነው??

በሁለት ክፍል የተከፈለውን የውይይታቸውን ይዘት ስንመለከት፦

1ኛ -ታሪክን መሰረት በማድረግ የአማራን ጠላቶች በማሳየት ያንን ታሪካዊ የአማራ ጠላት የሆነን ሀይል ከዛሬዎቹ ታጋዮቻችን በተለይም ከታላቁ እስክንድር ነጋና ከሻ/ ዳዊት ወልደጊዮርጊስ ጋር በማያያዝ የአማራ ፋኖ ሕዝባዊ ሰራዊት እና አመራሩ የትግሉ መሪም ሆነ አመራር መሆን የማይገባቸው ናቸው የሚልን መልእክት ማሰራጩት፤

2ኛ- የአማራ ሕዝብ በታጋዮቹ ሁሉ እምነት እንዳይጥልና የሚታመን ሰውና የሚታመን መሪ ታግሎ አታጋይ ድርጅትም ሆነ አመራር የለም በሚል እምነት ተስፋ ቆርጦ የሚይዝ የሚጨብጠውን እንዲያጣ ማድረግ

3ኛ- በታላቁ እስክንድር ነጋ የተመሰረተውን አታጋይ ድርጅትን፦

1ኛ- ድርጅቱ የሚመራው በሻ/ ዳዊት መሆኑን በማሳየት ትግሉን እየመራ ያለው ለአማራ ሕዝብ የህልውና ትግል ዓላማ የሌለው የትናትና ጸረ አማራ የሆነ ሀይል ነው የሚልን መሰረተ ቢስ ንክኪነትን ፈጥሮ ማሳየት፤

2ኛ- በአማራ ፋኖ ሕዝባዊ ሰራዊት ድርጅት እና ድርጅቱ ዓለም አቀፍ የድጋፍ አሰባሳቢ ኮሚቴ አድርጎ ባቌቌመው በሻ/ ዳዊት ከሚመራው ኮሚቴ ጋር ያለውን የስራ ክፍፍል እና የተለያየ የኋላፊነት ስራን እንደሌለ አድርጎ በማቅረብ የፈጠራን ብዥታና ስም የማጠልሸት ስራን መስራት፤

4ኛ - ታላቁ እስክንድር ነጋን የትናትና ስርዓት የደርግና የወያኔ(ኢሕአዴግ) ዘመን የጸረ አማራ ሀይሎችና አደረጃጀቶች አካል አድርጎ በማቅረብ ለአማራ ሕዝብ የህልውና ትግል ዓላማ የሌለው The wrong person at the Right place አድርጎ በመሳል ቅቡልነቱን መሸርሸርና ብሎም ከተቻላቸው መናድ፤

5ኛ - ታላቁ እስክንድር ነጋ ያለውን ቅቡልነት ሕዝቡ ዝም ብሎ ከመሬት ተነስቶ ልክ Blank Check እንደሚሰጥ በነጻ የተሰጠው ምንም ያልሰራና ምንም ሊሰራ የማይችል ብሎ በመግለጽ መሪ የለንምን ሀሳብ ገዢ ሀሳብ የማድረግን ስራ በዘመቻ መልክ እየሰሩ መሆናቸውን በትንሹ መግለጽ ይቻላል።

የሁለቱ ተናጋሪዎች እና ብሎም ውይይቱን አዘጋጅ የሚባለው አለም አቀፍ የፋኖ ድጋፍ አሰተባባሪ ኮሚቴ የፈጸማቸውና እየፈጸማቸው ያሉ ወሳኝ የሆነ የውሸት መሰረተ ቢስ የፈጠራ ቅጥፈቶች፦

1ኛ- የአማራ ፋኖ ሕዝባዊ ሰራዊት እና በድርጅቱ የውጭ ድጋፍ አሰባሳቢ ኮሚቴ (በሻ/ ዳዊት ሰብሳቢነት በሚመራው ማለቴ ነው) መካከል ያለውን የተለያየ የስራ ክፍፍልና ኋላፊነትን እያውቁ ሆን ብለው በመደበቅ ሻ/ ዳዊትን የድርጅቱ የፖለቲካ ውሳኔዎችን ወሳኝ ፖሊሲ አውጪና ብሎም መሪ አድርጎ ማቅረብ። ( ይህንን ጉዳይ በተመለከተ ሻለቃው ባለፈው ሳምንት ከ360 ሚዱያው ጋዜጠኛ አፈወርቅ አግደው ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ተጠይቀው የሰጡትን ምላሽ አንባቢ ሄዶ ማደመጥ ቢችልም እሳቸው ያሉት «እኛ በውጪ ያለን ድጋፍ ከማሰባሰብ ውጪ ምንም ተሳትፎም ሆነ ሚና የለንም። ድርጅቱ በሚሰጠን አቅጣጫና ትእዛዝ ብቻ የምንሰራ ነን » በማለት በሀገር ውስጥ እና በውጭ ባለው መካከል ያለውን የስራና የሀላፊነት ልዩነትን አስቀምጠዋል) በተለይ በተለይ እንደ ሀብታሙ ተገኝ (ፕ/ር) እና አቻምየለህ አይነት ስለ አደረጃጀት እናውቃለን ባይ አንደበት የዚህ ድርጅታዊ አሰራር እየታወቀ ሆን ብሎ በተራ ፈጠራና ቅጥፈት ሲስተጋባ ማየት በጣም ያሳፍራል።

2ኛ - ታሪክ እናውቃለን ባዬቹ ሁለቱ ተናጋሪዎች የእስክንድርን ህይወት ከአማራ ሕዝብ ትግል አንጻር ቅንጣት የማያውቁ መሀይማን መሆናቸውን እና ወይም እያወቁ ሆን ብለው በማፈን በፈጠራ ቅጥፈት የገለጹበት አገላለጽ። ( እዚህ ላይ 100% እርግጠኛ ሆኜ የምገልጸው እስክንድር አማራነቱን በይፋ አደባባይ ገልጾ ለአማራ ሕዝብ ድምጽ በሚሆንበት ዘመን ሀብታሙም ሆነ አቻምየለህ ወይም ተክሌ ይሻው አማራ ነኝ የማይሉ ሰዎች መሆናቸውን ነው። በአማራ ትግል ታሪክ ውስጥ ዘመን ተሻጋሪ ከሆኑት መፈክሮች ውስጥ አንዱ የሆነው አማራ ታሪኩን ያድሳል መፈክር በ1985 ጀምሮ እስክንድር በሚያሳትማቸው ጋዜጦችና መጽሔቶች ሁሉ መፈክሩ አድርጎ የሚሰራበት ነው። እንግዲህ ሀብታሙና አቻምየለህ ይህንን ሰው ነው ለአማራ ያለውን ዓላማ አናውቅም የሚሉት)

3ኛ- ፕሮግራሙ ውይይት ነው የሚል ይሁን እንጂ ውይይት ሳይሆን የአንድ ወገን አንድን የአማራን ታጋይ ልጅና ታጋይ ድርጅት ላይ ያነጣጠረ ጸረ ትግል የፕሮፖጋንዳ መድረክ ነው እንጂ ተናጋሪዎች ከሚያስተጋቡት ግልብ የጥላቻን ሀሳብ የሚሞግት የተለየ ሀሳብ የማያስተናግዱበት መሆኑ ነው።

4ኛ - የውይይቱን መሪ ቃል ... መጠየቅ .. ያልጠየቀ ትውልድ ይጠፋል የሚል አድርገው እና ተናጋሪዎቹም እኛ ለአማራ እንታገላለን የሚልን ሁሉ እንጠይቃለን መጠየቅም አለብን እያሉ በተግባር ሲያስተጋቡ የተደመጡት ጥያቄ ሳይሆን ደምድሞ ወስኖ መፈረጅን ሲሆን ከሁሉም በላይ ደግሞ ሕዝቡ ለታላቁ እስክንድር ነጋ በነጻ የሰጠውን ቅቡልነትን ነጥቆ ይውሰድ ሲሉ በአማራጭ የመሪነቱን ቅቡልነት ከእስክንድር ነጥቃችሁ ለእከሌ ለሚባል ድርጅትና መሪ ስጡ ትግሉን መሪ አልባ ለማድረግ መለፈፋቸው ነው።

መደምደሚያ ፡-

መታመሜን ገልጾ መፈወሻ መድሃኒትን ሊያዝልኝ ያልቻለን ሰው የሕክምና ባለሙያ ሳይሆን የምለው በጤናማነቴ ቀንቶ ታመሀል ያለኝ ተራ ምቀኛ ብዬ ነው የምገልጸው❗

አለም አቀፍ የፋኖ ድጋፍ አስተባባሪ ኮሚቴ ባዘጋጀው ክፍል አንድ እና ክፍል ሁሉት ሰፊ ውይይት ትክክልም የሆኑም ሆነ ትክክል ያልሆኑ ችግሮች፣ተጋዳሮቶች በገፍ ተዥጎድጉደዋል። የሁለቱም ክፍል ፕሮግራም በሚያስብል ደረጃ ከ90% በላይ የሆነው የውይይቱ ይዘት ከጥንት ታሪካዊ ክስተት እስከ አሁናዊ ኩነት የተፈጠሩ ችግሮች በ360 አንግል ቅኝት አንጻር እየተቃኙ በገፍ ሲዘረገፉ ማርከሻ መድሃኒታቸውን እና አማራጭ ምትኮችን ቅንጣት ባለማቅረብ የተደመደመ ነው።

የተገለጹትን ችግሮች ተግዳሮቶችን አደጋዎችንና መሰል እንቅፋቶችን የተጋነኑ አሊያም የተፈበረኩም ሆነ በትክክል የተፈጠሩ እንኴን ቢሆኑ ችግሮችን ብቻ ማወቅም ሆነ ማሳየት ምሉእ አድርጎ አቸው ላለንበት የህልውና ትግል መፍትሄ አይሆኑም። እጅግ ቢበዛ ግማሽ መፍትሄ ናቸው።

ዛሬ እኛ በከባድ ፍልሚያ ላይ ያለን ሕዝብ ነን። ፍልሚያው የመሞትና የመኖር ያህል እጅግ ወሳኝ የሆነ ፍልሚያ ላይ ነው ያለነው።

በዚህ ሰዓት የተባበረ ሁለንተናዊ አንድነት ከመቼውም ግዜ በላይ የምንፈልግበትና የሚያስፈልገን ወቅት ነው። ያለን የሰው ሀይል፣ የፋይናንስና የሎጀስቲክስ አቅርቦት በእንድ አቅጣጫ ወደ ትግሉ እንዲያመራ በእጅጉ የምንሻበት ወቅት ላይ እንገኛለን።

ፊደል ቆጥሮ ፕ/ር ነኝ የሚለን ሀብታሙ ተገኝም ሆነ በታሪክ ጠብሰቅ ያለ እውቀት ያለኝ ነኝ የሚለን አቻምየለህ ታምሩ እና እነሱን ያሰባሰባው ድርጅት ተብዬ ለፋኖ በፋኖ ስም የተሰባሰብኩ አለም አቀፍ የፋኖ ድጋፍ አስተባባሪ ነኝ ብሎ እራሱን ሲገልጽ የምንሰማው ቡድን እጅግ ያስጨነቃቸው ማን መሪ ይሁን (ያውም ዳያስፖራ ተጎልተው) የሚለው ጉንጭ አልፋ ፍሬከርስኪ ጉዳይ ነው እንጂ የጠላትን ወረራ መክቶ አክሽፎ ከማክሰምና ከመደምሰስ አንጻር ከእኛ የሚጠበቀውን አቅርቦት ለማቅረብ እንረባረብ ብለው ሲያስቡ አለማየት ያስፍራል።

እጅግ ያስደነቀኝ ሁለቱም ተናጋሪዎች ማራቶን ከሆነው ችግሮችን ብቻ ከገለጸው ንግግራቸው በሃላ መፍትሔ ብለው በአጭሩ ሲገልጹ የእስክንድርን ቅቡልነት መልሳችሁ ንጠቁ ከሚል ጎን ለጎን ቅቡልነቱን ለእከሌ ስጡ ያለማለታቸውና በተለይም ሀብታሙ ተገኝ (ፕ/ር) አማራ አንድንም ሰው የሚያምን ከሆነ አእምሮው ጤናማ ነው ብዬ አላምንም ብሎ እርሰበርስ እንዳንተማመን ያስቀመጠውን መፍትሔ ልክ አንድን መርዝ መድሃኒት ነው ብሎ ከሚሰጥ ጠላት ለይቼ ላየው እለመቻሌ ነው።

«....አማራ እጅግ ቆሻሻ ሕዝብ ነው። አማራ ለ450 ዓመታት መንፈሱ ተስብሮ ያለ ገባሮ ሕዝብ ነው። መንፈሱ የተሰበረን ሕዝብ ይዘህ የትም አትደርስም ...» ብሎ የተናገረው እንግዲህ ፕ/ር ነኝ ነው ባዩ ሀብታሙ ተገኝ ነው።

ይህ ማለት አማራው ለ450 ዓመታት በባርነት የኖረ ሕዝብ ነው ሲል በግብጽ በባርነት 400 ዓመታት ከቆዩት እስራ ኤላዊያን ሪኮርዱን በነጠቀ በባርነት ስር ያለ ሕዝብ ማለት ነው። ገባሮ ማለት ኦሮሞው በ16ኛው ክፍለ ዘመን በባሌ መዳ ወላቡ በሚባል ውሱን አካባቢ ተወስኖ ሲኖር ከነበረበት ስፍራ በወረራ እየተስፋፋ በያዛቸው አካባቢዎች ያሉትን ሕዝብ እያስገበረ የተስፋፋበትን ሁኔታ የሚገልጽ ሲሆን እንደ ሀብታሙ ተገኝ አገላለጽ አማራ ለ450 ዓመታት ያህል በኦሮሞ እየተገዛ ያለ መንፈሱ የተሰበረ ገባሮ ነው እያለን ነው።

እናም እነዚህን ተከታታይ የውይይት ፕሮግራም ይዘት ስንመለከት የአለም አቀፍ የፋኖ ድጋፍ አስተባባሪ ኮሚቴ ነኝ የሚለን ቡድን እንቅልፍ አጥቶ ሌት ተቀን የሚሰራው ጸረ እስክንድር እና ጸረ ሻለቃ መሰረተ ቢስ የፈጠራ ፕሮፖጋንዳን እየሰራጨ ያለ ብቻ ሳይሆን በአጠቃላይ እንደ አማራ መሪ አልባ መንፈሱ የተሰበረ ትውልድ ሊያደርግ የሚቃትት መሆኑን ነው። አንላቀቅም። ለጊዜው አበቃሁ።

ግርማ የሺጥላ => የኦሮሙማው መንግሥት "The New Pearl Harbor" (የመጨረሻው ክፍል) በ Dave Dawit

noreply@blogger.com (TBF) — Tue, 02 May 2023 18:38:00 +0000

(Grand operation requires either grand cause or grand pretext‼‼‼)

2. Opportunity፦

ብአዴናዊውና የኦሮሙማ ፋሽስታዊ መንግሥት ተላላኪው ግርማ የሺጥላ በአብይ አህመድ በኩል በተደረገ ምደባ ከፍተኛ ጥበቃ ከሚካሄድላቸው ሹመኞች መካከል አንዱ ነው። በመሆኑም በዚህ ባንዳ ላይ ግድያ የመፈፀም ዕድል ሊኖረው የሚችል አካል፦

ሀ. Highly guarded የሆነን አካል የ security detail surpass ሊያደርግ የሚችል የ ambush drill የሰለጠነ፤ በተለይም በ killing zone መረጣ፣ after attack የ escaping route ዝግጅት፣ target የተደረገው አካል ሊገኝበት በሚችልበት ተሽከርካሪና አጠቃላይ እንቅስቃሴ የተሟላ የኢንተሊጀንስ እና insider information ያለው፣ ከግርማ የሺጥላ የግልና convoy guards ለሚሰነዘርበት የ counter ambush ጥቃት በተኩስና በስልት የበላይነት መያዝ የሚችል በዚህ የ ambush technique ስልጠናም የካበተ ስልጠናና ልምድ ያለው አካል ሊሆን ሲገባው፥ በዚህ ረገድ ተሳዳጁ የአማራ ወጣት በዚህ መጠን Centralized በሆነ የኢንተለጀንስ እና ወታደራዊ አደረጃጀት ባልተቋቋመበት ሁኔታ፣ የግርማ የሺጥላን security shield penetrate አልያም surpass አድርጎ ይህንን ይፈፅማል ማለት ከእውነታና ከአመክንዮ ጋር መጣላት ነው።

* ወደ ቀጣዩ ነጥብ ከማምራታችን በፊት ከቦታው በደረሰን መረጃ መሠረት የዕለቱ የዚህ ብአዴናዊ ሹመኛ የ security detail ምን እንደሚመስል እንመልከት።

ግርማ የሺጥላ ወደ ሰሜን ሸዋ ሲንቀሳቀስ በአራት አይነት መኪኖች በመታጀብ ነበር፦

1. አብይ አህመድ "የልዩ ጥበቃ ብርጌድ" በማለት የሚጠራቸው ኮማንዶዎችን የጫነ Armored Vehicle

2. ለወትሮው የእጀባ መሪውን (Convoy Commander) የምትይዘው hardened vehicle

3. ግርማ የሺጥላ የሚጓዝባት ከመንግሥት በመደበኛነት የተሰጠው V-8 መኪና (Soft Vehicle)

4. በዚህ ጉዞ ላይ እንደ Decoy የምታገለግል የግርማ የሺጥላን V-8 የምትመስል Decoy Vehicle ናቸው።

ይህ security arrangement ሰውዬውን "መሐል ሜዳ" የሚባለው ቦታ ካደረሱት በኋላ ሙሉ በሙሉ ሊባል በሚችል ሁኔታ መልኩን በሚከተለው ሁኔታ ቀይሯል፦

1. ከአዲስ አበባ አጅቦ "መሐል ሜዳ" ያደረሰው የልዩ ጥበቃ ብርጌድ ("Republican Guard") ኮማንዶዎችን የጫነው armored vehicle ከእነወታደሮቹ እንዲሁም እንደ Decoy የሚያገለግለው ሌላኛው V-8 መኪናም (Decoy Vehicle) ወዲያው ወደ አዲስ አበባ እንዲመለስ የተደረገ ሲሆን፤

2. ግርማ የሺጥላ ወደ አዲስ አበባ ሲመለስ የመሐል ሜዳ ወረዳ ፖሊስ ከከተማው ክልል ለቅቆ እስኪወጣ ድረስ የ escorting service ሰጥቶ ወደ ጣቢያው ተመልሷል።

3. ሌላው ሊሰመርበት የሚገባው አስቂኝ ድራማ ደግሞ፥ ለConvoy commander-ኡ ለወትሮው በተንቀሳቃሽ የዕዝ ማዕከልነት የሚያገለግለውና በመንገድ ላይ ambushed attack በሚገጥም ወቅት ከሹመኛው የግል ጥበቃ ወታደሮች እስከ የእጀባ ወታደሮች እንዲሁም ከማዕከላዊው ዕዝ ጋር የሚገናኙበትን የመገናኛ ሬዲዮ መሣሪያ የያዘዘው hardened vehicle ፥ Convoy commander-ኡን መጫን ሲገባው፥ ግርማ የሺጥላን በመያዝ በተቃራኒው ደግሞ Convoy commander-ኡ ከመደበኛው ስራ ተፋትቶ በግርማ የሺጥላ V-8 መኪና (soft vehicle) የተሳፈረበት ምክንያት በራሱ የሚነግረን ብዙ ነገር ነው።

4. ሌላው "አስገራሚ" ነገር፥ ጥቃት ፈፃሚዎቹ ብቸኛ ኢላማ ያደረጉት ለወትሮው Convoy commander-ኡን በምትይዘው ነገር ግን በዕለቱ ግርማ የሺጥላን በያዘችው hardened vehicle የእጀባ መኪና ላይ ሲሆን ለወትሮው ግርማ የሺጥላ የሚንቀሳቀስባት V-8 መኪና ከአንድና ሁለት ተባራሪ የጥይት ፀረፍታ በቀር የጥቃቱ ኢላማ አልነበረችም። ይህም ማለት ጥቃት ፈፃሚዎቹ ማን በየትኛው መኪና እንዳለ የተሟላ live intel እንዳላቸው ያመለክታል።

** በዕለቱ ከታዩት ያልተለመደ የ security procedure breach እና የ security shield-ን ሆን ብሎ የመግፈፍ እርምጃ፣ ጥቃት ፈፃሚዎችም insider information እንዳላቸው በሚያሳብቅ ሁኔታ ተልዕኳቸውን በ Professional assailant scale መፈፀማቸው፥ በዚህ ደረጃ ነገሮች ተመቻችተውለት ይህንን የመፈፀም ዕድል (Opportunity) ያለው ማን ሊሆን እንደሚችል ማወቅ እጅግ ቀላል ነው።

3. Means፦

* ከአዲስ አበባ ወደ መሐል-ሜዳ ግርማ የሺጥላን አጅበው የሄዱትን armored vehicle እና የልዩ ጥበቃ ብርጌድ ኮማንዶዎችን እንዲሁም በ Decoy vehicle-ነት የምታገለግለውን V-8 መኪና በአስቸኳይ ብቻቸውን እንዲመለሱ ያደረገ፣ ከመደበኛው የ Security Procedure ባፈነገጠ መልኩ Convoy commander-ኡን ከ hardened vehicle-ኡ አስወጥቶ ወደ ግርማ የሺጥላ V-8 መኪና እንዲዛወር፣ ግርማ የሺጥላንም ከራሱ መደበኛ መኪና አስወጥቶ ወደ Convoy commander-ኡ መኪና እንዲዛወር የማድረግ ስልጣን ያለውና አጠቃላዩን Security mishmash ሲፈፅም የነበረው አካል የዚህ ግድያ ፈፃሚ ለመሆኑ ምንም የሚያጠራጥር ነገር የለውም። የአማራ ወጣት ይህንን የ security mishmash የሚፈፅምበትና የሟችን ተጋላጭነት የሚያጎላ እርምጃ የሚወስድበት means በሌለበት ሁኔታ፥ የአማራን ወጣቶች በዚህ ብአዴናዊ ተላላኪ ግድያ መክሰስ አላማው ሌላ መሆኑን ድርጊቱ ከተፈፀመበት ዕለት ጀምሮ ስንገልፀው የነበረና ከትናንት ጀምሮ በአማራ ህዝብ ላይ ይፋዊ ወረራ ለመፈፀሙ እንደ መነሻ እንዲያገለግል ታስቦ በፋሽስታዊው የኦሮሙማ መንግሥት የተፈፀመ ጉዳይ ነው።

* ብአዴናዊያኑ ሞተውም ቆመውም ለአማራ ህዝብ ዕዳና የጥቃት በር ለመሆናቸው ያለፉት አራትና አምስት አመታትን ክስተት መታዘብ ብቻ በቂ ነው። የአማራ ህዝብ ላለፉት 32 ዓመታት ዘግናኝ ጄኖሳይድ የተፈፀመበት ብአዴንን ከፊት በማድረግ ነው። ይህ ኃይል እስካልጠፋ ድረስ የአማራ ህዝብ ሰቆቃ ተጠናክሮ መቀጠሉ አይቀሬ ነው። የአማራ ህዝብ ትግልም ማተኮር ያለበት በአንድ እጁ ጠላት-ብአዴንን በሌላ እጁ ታሪካዊ ፋሽስታዊ ጠላቶቹን በመፋለም መሆን አለበት። በተረፈ ብአዴናዊያኑ ከሞታቸውም በላይ አሟሟታቸው ከውሻ ሞት ያነሰ ሆኖ እንደሚቀጥል፣ የአገልግሎት ዘመናቸውን ሲጨርሱ አልያም ለፖለቲካ ትርፍ ሲባል አሳዳሪያቸው ኦህዴድ በየተራ እንደሚቀረጥፋቸው ያለፉት አምስት አመታት በደማቁ አሳይተውናል።

ሌላው በማህበራዊ ሚዲያ የታዘብሁት አስቂኝ ነገር ቢኖር ብአዴን ዛሬም ሙሾ አውራጅ ኮልኮሌ ልጆቹን አለመቀየሩን ነው። ከጠላት ጋር ወግነው የአማራን ህዝብና የአማራን ብሔርተኝነት እያወገዙ ሙሾ ድርደራውን ቀጥለውበታል።

በተረፈ የአማራ ህዝብ የተቃጣበትን ወረራና የኦህዴድ ፋሽስታዊ ሠራዊትን ጥቃት በድል እንደሚወጣ ቅንጣት ታህል ጥርጣሬ የለኝም‼‼‼

ፈጣሪ የአማራን ህዝብ አብዝቶ ይባርክ‼‼‼

ድል ለአማራ ህዝብ‼‼‼

Publisher’s note: views in the article reflect the views of the writer, not the views of tbf.2tbf.org

To Publish Article On TBF, please send submission to bitew@2tbf.org for consideration. Join the conversation. Follow us on twitter: https://twitter.com/BTisase

Facebook: https://www.facebook.com/btisase

Instagram: https://www.instagram.com/tisase71/?hl=en

LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/bitew-t-03ba4827/

Pinterest: https://www.pinterest.com/tbfblog/ to get the latest Amhara news updates regularly. To share information or send a submission, use bitew@2tbf.org

ግርማ የሺጥላ => የኦሮሙማው መንግሥት "The New Pearl Harbor" በ Dave Dawit

noreply@blogger.com (TBF) — Mon, 01 May 2023 02:59:00 +0000

(Grand operation requires either grand & noble cause or grand pretext‼‼‼)

* 32ኛው የአሜሪካ ፕሬዝደንት ዴልኖ ሩዝቬልትና የፔንታገን የጦር አማካሪዎቻቸው በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት በፓስፊክ ውቅያኖስ Pearl harbor የነበረው የአሜሪካ የባህር ኃይል ቤዝ ለጥቃት የተጋለጠ መሆኑን ከማወቅም በላይ በዚያ ልክ ተጋላጭ እንዲሆን ያደረጉት ሆን ብለው ነበር። ከዚያም ተሻግረው በ double agent ሰላዮቻቸው አማካኝነት መረጃው ለጃፓን አመራሮች እንዲደርስም አድርገዋል። የሚፈለገው አላማ ጃፓን ጥቃት እንድትሰነዝርና፥ "ራስን ከጥቃት ለመከላከል" በሚል ሽፋን የአሜሪካን ህዝብ ጎትተው ጦርነት ውስጥ ለመክተት ነበር፥ ያም ተሳካላቸው።

* በ ማርች 1998 ዓ.ም የኢራቁ ፕሬዝደንት ሳዳም ሁሴን የአሜሪካን ጆሮ ጭው የሚያደርግ ዜና ይዞ ብቅ አለ። የተባበሩት መንግስታት የፀጥታው ምክርቤት በኢራቅ ለአስር ዓመታት ጥሎት የነበረው የነዳጅ ሽያጭ ማዕቀብ እየተገባደደ በመሆኑ ማዕቀቡ ሲነሳ ኢራቅ ራሷን ከPetro-Dollar system እንደምታወጣና ሽያጩንም በሌሎች ሀገራት currency እንደምታደርግ ሳዳም ገለፁ። ይህ የሳዳም መግለጫ በአሜሪካ global dominance ላይ የተቃጣ አደገኛ ጥቃትና ይዞት የሚመጣው መዘዝም ከባድ በመሆኑ ዋይት ኋውስ፣ ማንሀተንና ፔንታገን በር ዘግቶ መከረ። መክሮም ሲጨርስ ሳዳም መወገድ ብቻ ሳይሆን ኢራቅም ለሌሎች የ Petro-Dollar እስረኛ የገልፍ ሀገራት መማሪያ መሆን አለባት። ይህንን ለማድረግ ደግሞ grand and noble cause አልያም grand pretext ያስፈልጋል። የመጀመሪያውን ማግኘት ስለማይቻል ብቸኛው አማራጭ የአሜሪካዊያንን እና የአለምን ህዝብ ልብና ጆሮ ጭው የሚያደርግ incident መፍጠር ነው። ለዚህም ይሆን ዘንድ ዲክ ቼኒና ዶናልድ ራምስፊልድን የመሣሠሉ Neu-Conservatives-ን ያቀፈ "Project for New American Century" የተሰኘ ኢ-መደበኛ ድርጅት የአሜሪካን global full spectrum dominance ለማስቀጠል የግድ "The New Pearl Harbor" ሊኖር እንደሚገባ በ1999 ዓ.ም በ50 ገፅ አስገራሚ ፅሁፉ ጠቅሶ ነበር። ከሁለት አመት ባነሰ ጊዜ ውስጥም ይኸው ኃይል ጆርጅ ዊሊያም ቡሽን ከፊት በፕሬዝደንትነት በማሰለፍ የሀገሪቱ መሪ ሆኖ ብቅ አለ።

"The New Pearl Harbor" የመፍጠሪያው ካርድ ደግሞ ለዘመናት የሲ.አይ.ኤ. ተልዕኮ አስፈፃሚ ሆኖ ሲያገለግል የኖረው ፅንፈኛ እስላማዊ ቡድንን ወጥመድ ውስጥ በማስገባት የሚሰራ ድራማ ነው።

ይህ ፅንፈኛ እስላም ቡድን ሶቭየት አፍጋኒስታንን ስትወርር በሳዑዲዓረቢያ እና በሲ.አይ.ኤ. እየተመለመለ ከአፍጋኒስታን ተዋጊዎች ጎን በመቆም የተፋለመ፤ በኋላም ሲ.አይ.ኤ በራሱ አውሮፕላን እያመላለሰ ዩጎዝላቪያን ለመበተን በቦስኒያና በኮሶቮ ጦርነት ያሳተፈው ኃይል ሲሆን (ዶክተር አይማን አልዘዋሪ ክሮሺያ ውስጥ ሲ.አይ.ኤ ቢሮ ከፍቶለት ዘመቻውን ይመራ እንደነበር ልብ ይሏል) ይህ ኃይል በአሜሪካኖቹ አይን expendable የሚሆንበት ጊዜ ስለደረሰ በቅፅበት ከወዳጅነት ወደ ጠላትነት፣ ከቤተኛነት ወደ አሳዳጅ-ተሳዳጅነት ተቀየረ። እነ ምናላቸው ስማቸው እንደሚያሰሙት ባዶ ቀረርቶ ይህ ቡድን የሚያደርገው በተለይም በመሪው ኦሳማ ቢን ላደን የሚሰሙ ፉከራዎች ለአሜሪካ መንግስት ቀጣይ ወጥመድ Clean Alibi የሚፈጥር ነበር። "አሸባሪዎች አደጋ ደቅነውብናል" የሚለውን ፕሮፓጋንዳ ለማስተጋባት ጥሩ ማሳያ ሆኖ አገለገለ። በመጨረሻም የአሜሪካው Deep State በሴፕቴምበር 11, 2001 ዓ.ም በኒዮርክ twin towers እና በቨርጂኒያ የፔንታገን ህንፃ ላይ ጥቃት የሚመስል በድራማ የታጀበ አሳዛኝ ክስተት ፈፀመ፣ አስፈፀመ። የ PNAC አባል ሆነው "The New Pearl Harbor" ሲሉ የነበሩት ዲክ ቼኒና ዶናልድ ራምስፌልድ የአሜሪካ ምክትል ፕሬዝደንትና የአሜሪካ የመከላከያ ሚንስትር ሆነው በተግባር አስፈፀሙት። አሁን ጦርነት የማስጀመሪያው Casus Belli ( 'ኬሰስ ቤላይ' ) እውን ሆኗል። ከዚህ በኋላ የሚቀረው ሊበሉ ያሰቧቸውን ሀገራት እየመረጡ መውረር ነው። አፍጋኒስታን ቀደመች፣ በኋላም ዲክ ቼኒ የ PNAC አባል እያለ "Iraq is the Prize" ሲላት የነበረችው ኢራቅ በሶስት ሳምንት ጦርነት ተፈታች። የሽግግር መንግሥቱ ሲመሰረት የመጀመሪያ ስራው ያደረገው የቀድሞውን የ Petro-Dollar ስምምነት restore ማድረግ ነበር። ሳዳም ከወራት በኋላ ተያዘ፣ በአሰልቺ የፍርድ ቤት ድራማ ሲሰቃይ ቆይቶ በመጨረሻም አንገቱ ለገመድ ሲሳይ ሆነ። ቀሪው የአረብ ምድር "ሳዳምን ያየህ ተቀጣ" ተባለ። ጋዳፊም ለአመታት የሰበሰበውን የዩሬኒየም yellow cake እና መሰል የቤተሙከራ ቁሳቁሶቹን በመርከብ አስጭኖ ለአሜሪካ ላከ፤ ኮንዲም (ኮንዶሊዛ ራይስ) ትሪፖሊ ድረስ ተጉዛ የጋዳፊ እንቁ እንግዳ ሆነች። ከአምስት አመታት በኋላ ጋዳፊም የአሜሪካ ሰለባ እንደሚሆን አለማወቁ ለጊዜው ሠላም ያገኘ መሰለው።

* ሁሌም Grand pretext ስታዘጋጅ ፥ ሌሎች ፈፅሞ ሊጠረጥሩህ ከማይችሉበት አልያም "ራሱማ በዚህ መጠን ራሱን ሊጎዳ አይችልም" በሚል እንዲጠራጠሩ በሚያስችል ሁኔታ ነው። የአሜሪካ Deep State The twin towers እና ፔንታገንን ኢላማ ሲያደርግ መልዕክቱ ብዙ ነው። The Twin Towers የአሜሪካ Economic Might መገለጫ symbols ሲሆኑ ፔንታገን ደግሞ የ Military Might Symbol መሆኑን እያንዳንዱ አሜሪካዊ ጠንቅቆ ያውቀዋል። የእነዚህ ህንፃዎች መመታት እያንዳንዱ አሜሪካዊ ለመሪዎቹ Blank Cheque ለመስጠት አቅም እንደሚሰጥ ያውቁታል። ሲቀጥልም the vast majority-ው ይህ ጥቃት an inside job ነው ብሎ ለማመን ይቸገራል። የአረቦቹ ባዶ ድንፋታና ፉከራም በቀላሉ ጣቶች ኸደ እነሱ እንዲቀሰር ምክንያት ሆኗል።

የኦሮሙማው መንግስትም ግርማ የሺጥላ ዋነኛ ተላላኪ ባንዳው እንደሆነ ያውቀዋል። "እጁን በእጁ አይቆርጥም" በሚያስብል ደረጃ የኦሮሙማው መንግሥት ግርማ የሺጥላን አይገድልም እንዲባልም ምቹ ነው። በአንፃሩ የእነ ምናላቸው ሰሞንኛ ግርማ የሺጥላን በሚዲያ ማብጠልጠላቸው ለኦሮሙማው መንግሥት Clean Alibi የፈጠረ ነው። ከዚህ በኋላ ነገሩን የምንመዝነው በሶስት መሠረታዊ ሚዛኖች ነው፦ Motive, Opportunity and Means‼

1. Motive

* motive እና bare-wish-ን በቅጡ መለየት የተሳናቸው "ተንታኞች" ነገሮችን ሲያደበላልቁ በእጅጉ ታዝበናል።

Motive ያላቸውን አካላት ስንመዝን ሁሌም ወደ ህሊናችን ቀድሞ መምጣት ያለበት ጥያቄ Cui bono (who benefits) የሚለው ነው። የአማራን ወጣት በማሳደድ ረገድ የኦሮሙማው መንግስት በፈረስነት የሚጋልበው ብአዴንን እንደ ድርጅት፤ ደመቀ መኮንን፣ ተመስገን ጥሩነህ፣ ብናልፍ አንዷለም፣ መላኩ አለበል፣ አገኘሁ ተሻገር፣ ይልቃል ከፋለ፣ ሰማ ጥሩነህ፣ ..........ወዘተ የተባሉ ተላላኪዎችን ደግሞ በመሪነት በመጠቀም ነው። ከዚህ ሁሉ ስብስብ ውስጥ የአንዱ ግርማ የሺጥላ መገደል የአማራን ወጣት መሳደድ እንደማያቆመው ግልፅ ሆኖ ሳለ፥ የአማራ ወጣት አንዳችም የተለየ ጥቅም በማያገኝበት ሁኔታ ግርማ የሺጥላ የተባለ ተላላኪን የመግደል የተለየ motive ሊኖረው አይችልም። የአማራ ወጣት ግርማ የሺጥላን በተለየ ሁኔታ የመግደል "Motive አለው" የሚል አካል ቢኖር እንኳ፥ የአማራ ወጣት ይህንን ለመፈፀም የሚያስችል በቀጣይ የምናያቸውን Opportunity and Means የሉትም‼

ከዚያ ይልቅ Chaos Fermentation-ንን እንደ way of governance የሚያየው ፋሽስታዊው የኦሮሙማ መንግሥት በአማራ ህዝብ ላይ ሊፈፅም አሰቦት ለነበረውና አሁን በአዋጅ እየተገበረው ላለው ወረራና መጠነ-ሰፊ ወታደራዊ ጥቃት፥ የአማራን ወጣት በፅንፈኛ ብሔርተኝነት መፈረጅና ማሳየት ግድ ይለዋል። ለዚህም ሲባል Grand pretext fabricate ማድረግ ይኖርበታል። የአማራ ወጣት የብሔርተኝነት ፅንፍ ጫፍ መርገጡን ማሳያና አደገኝነቱን ማመሳከሪያ ለማድረግም የራሱን "The New Pearl Harbor" መፍጠር ይኖርበታል። በዚህ ረገድ ራሱን እንዳይጠረጠር ለማድረግ ከራሱ ታማኝ አሽከሮች መካከል አንዱን በብላሽ ይሰዋዋል። ስለዚህ ከዚህ ትርፍ አንፃር የኦሮሙማው ፋሽስታዊ መንግስት hot motive አለው ማለት እንችላለን።

2. Opportunity

======== ይቀጥላል =======

Publisher’s note: views in the article reflect the views of the writer, not the views of TBF Blog Chanel

To Publish Article On TBF, please send submission to bitew@2tbf.org for consideration. Join the conversation. Follow us on twitter: https://twitter.com/BTisase

Facebook: https://www.facebook.com/btisase

Instagram: https://www.instagram.com/tisase71/?hl=en

LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/bitew-t-03ba4827/

Pinterest: https://www.pinterest.com/tbfblog/ to get the latest Amhara news updates regularly. To share information or send a submission, use bitew@2tbf.org

ኢትዮጵያ አትፈርስም እያሉ በተጨባጭ ግን እያፈረሷት ነው፤ በዶ/ር ሽፈራዉ ገሰሰ

noreply@blogger.com (TBF) — Sat, 22 Apr 2023 13:33:00 +0000

ምስሉ ጸሃፊውን አይወክልም!

ኢትዮጵያ ማለት አገር ናት፣ አንድ አገር ደግሞ አገር ለመባል መሬቱ፣ ጫካው፣ ወንዙ፣ ሸንተረሩ፣ ባህሩ፣ ሀይቁ፣ ተራራው፣ ሜዳው፣ደጋው፣ ቆላው፣ ወይናደጋው፣ በረሀው በጠቅላላው መልክዓምድሩ ብቻ ሳይሆን ሌሎች ብዙ ነገሮችን ያጠቃልላል። አገር ሲባል መሬቱ፣ ውሃ ሀብቱ፣ አየሩ፣ ሉዓላዊነቱ ብቻ ሳይሆን ዋነኛው በውስጡ የሚኖረው የአገሪቱ ባለቤት የሆነው ህዝብ ባህሉ፣ ቋንቋው፣ ወጉ፣ ልማዱ፣ ሃይማኖቱ፣ታሪኩ፣ ሰንደቅ አላማው፣ ብሔራዊ መዝሙሩ፣ መለያ አርማው፣ስርዓተ መንግሥቱ፣ አንድነቱ ስርዓተ ትምህርቱ፣ ስነ ጥበቡ፣ ስነ ህንፃው፣ ታሪካዊ ቅርሶቹ፣ ማህበራዊ መስተጋብሩ፣ ብሔራዊ በዓላቱ፣ ጀግኖቹ፣ የጦር ድሎቹ፣ የነፃነትተጋድሎ ታሪኩ፣ ምግብና የምግብ ስርዓቱ፣ኢኮኖሚው ወዘተ የሚያጠቃልል ነው።

ኢትዮጵያ የብዙ ሺህ አመታት ስርዓተ መንግሥት ያላት፣ በቅኝ ያልተገዛች ከዓለማችን ቀደምት ስልጣኔወች ካላቸው ጥቂት አገሮች ውስጥ አንዷ ስትሆን በአሁኑ ወቅት ግን ከፍተኛ አደጋ ውስጥ ትገኛለች። ጠቅላይ ሚኒስቴሩን ጨምሮ ሌት ከቀን በሚዲያ እየወጡ ኢትዮጵያ አትፈርስም እያሉ እየለፈፉ በተቃራኒው ግን አገሪቱን እንመራለን ብለው የተሰየሙ ባለስልጣኖች፣ የእነርሱ አላማ ተባባሪ የሆኑ የፓለቲካ ድርጅቶችና ሌሎች አደረጃጀቶች በጋራ በመሆን በተጨባጭ ኢትዮጵያን እያፈረሷት ይገኛሉ።

እየሆነ ያለውን ከላይ ከዘረዘርኳቸው የአገር ምልክቶች ውስጥ ጥቂቶቹን ወስጀ ለማሳየት እሞክራለሁ።

ሉዓላዊነት

አንድ ሉዓላዊ ወይም ነፃ የሆነ አገር የራሱ የሆነ በዓለም አቀፍ ህግ የታወቀ የየብስ የባህርና የአየር ክልል አለው። ይህ አገር ከሚሰጠው ፈቃድ በስተቀር በማንኛውም አገር ወይም አገሮች ሊደፈር ወይም ሊጣስ አይችልም። ነገር ግን በአሁኑ ሰዓት የኢትዮጵያ ሉዓላዊነት በሰሜን ምዕራብ በሱዳን ጦር በደቡብ ምዕራብ በደቡብ ሱዳን አማፂ ኃይሎች ተደፍሮ ብዙ ኪሎሜትሮች አልፈው እርሻ እያረሱና ማዕድን እያወጡ ሲሆኑ የአገሩ ባለቤት የሆኑት ኢትዮጵያውያን ግን ንብረታቸው ተዘርፎ ህይወታቸውን ለማትረፍ ተፈናቅለው በየቦታው ተበትነው የስቃይ ህይወት እየገፉ ይገኛሉ። ይህ እየሆነ እስካሁን ድረስ ኢትዮጵያን እያሰተዳደርሁ ነው የሚለው መንግሥት ምንም እርምጃ አልወሰደም። የአገሪቱ ሉዓላዊነት መደፈርም ሆነ ከነዚህ አካባቢውች የተፈናቀለው ህዝብ ስቃይ ፈፅሞ ሲያሳስበው አልታየም። ሉዓላዊነቱ ረዘም ላለ ጊዜ ያልተከበረ አገር በመፍረስ ላይ ያለ አገር ተብሎ የሚቆጠርበት ዕድሉ ሰፊ ነው።

ስርዓተ መንግሥት

መለስ ዜናዊ በኢትዮጵያና በአማራው ህዝብ ላይ ከነበረውየመረረ ጥላቻ የተነሳና ከፋፍሎ ለመግዛት እንዲያመቸው በየትም አገር ህገ መንግሥት የማይገኝ የኢትዮጵያን ህዝብ በጨቋኝና ተጨቋኝ በመከፋፍል ተጨቋኝ ነበሩ የተባሉት ጨቋኝ ነበር በተባለው ህዝብ ላይ የማያባራ የዘር ማጥፋትወንጀል እንዲፈፅሙበት ህጋዊ ፈቃድ ሰጥቶ እስከ አሁን ድረስ ተለይቶ እየተጨፈጨፈ ይገኛል። ይህ አየተጨፈጨፈ ያለ ህዝብ ለነፃነቱና መብቱ በሙሉ አቅሙ መነሳቱ የማይቀር መሆኑን አስቀድሞ በመገንዘብ የመፍትሄ እርምጃ ሲወሰድ አይታይም። እንዲያውም ይባስ ብሎ መንግሥት ጨፍጫፊዎችን በግልፅ እያገዘ ስምሪት እየሰጠ ይገኛል። ታዲያ ይህ ሁኔታ እንዴት አገርን አፅንቶ ሊያስቀጥል ይችላል?

አገራዊ አንድነት

ህወሓት በፈለገው ጊዜ ከኢትዮጵያ ገንጥሎ ታላቋን ትግራይን ለመምስረት እንዲችል በህገ መንግሥት ታሪክ ውስጥ ታይቶና ተሰምቶ የማያውቅ አንቀፅ ፫፱ን የመሰለ የመገንጠል መብት የሚሰጥ አንቀፅ በኢትዮጵያ ህገ መንግሥት ውስጥ ያካተተ ሲሆን፣ አሁን ያለው በኦሮሞ ብልፅግና የሚዘወረው መንግሥትም ታላቂቷን ኦሮሚያን የማዋለድ ኦነጋዊ ተልእኮ ስላለው ይህን የመሰለ ለአገር አንድነት ፀር የሆነ አንቀፅን የያዘ ህገ መንግሥት ይሻሻል ወይም ይለወጥ ሲባል በሬሳየ ላይ እያለ ነው። ሰሞኑን ከህወሓት ጋርም ስምምነት ላይ እንዲደርሱ ቁልፍ ሚና የተጫወተው ይኸው በህገ መንግሥቱ መከበር ላይ ያላቸው ፅኑ የሆነ ተመሳሳይ አቋማቸው ነው።

አንቀፅ 39 ለኢትዮጵያ መፍረስ የተቀበረ ጊዜ ጠብቆ የሚፈነዳ ቦምብ መሆኑን የማይገነዘብ የዋህ ብቻ ነው። ህገ መንግሥቱ በአዲስ ህገ መንግሥት ተተክቶ ነገድንና ቋንቋን መሰረት በማድረግ የተመሰረተዉ የክልል አወቃቀር ተወግዶ ሁሉንም ኢትዮጵያዊ በዜግነቱ ብቻ ዕኩል መብት በሚሰጥ የፌደራል አወቃቀር ይተካል ተብሎ ሲጠበቅ አንቀፅ 39ም እንደተከበረ ክልልም እንኳን ሊወገድ አዳዲስ ክልሎች እየተፈጠሩ ይገኛሉ። ሌሎችም ክልል የመሆን ጥያቄያቸውን አጠናክረው ቀጥለዋል። አንቀፅ 39ና የክልል አወቃቀር በመለስ ዜናዊ ይመራ በነበረው ህወሓት የተቀመረ ሲሆን የአሁኖችም ገዥወች ይህንን በመጠቀም ኢትዮጵያን የማፍረሱን ሂደት አጠናክረው ቀጥለውበታል።

ህዝብ

አንድ አገር ወይም ስርዓተ መንግሥቱ የሚመስረተው በህዝቡ መሆኑ አያጠያይቅም። ኢትዮጵያንና ስርዓተ መንግስቷን በማቆምና ነቅቶ ከመጣባት ሁሉ ጠላት በመጠበቅ ጉልህ ሚና ያለው የአማራ ህዝብ መሆኑ በግልፅ የሚታወቅ ሲሆን ነገር ግን ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛት ለመያዝ በተለያየ ጊዜ ሞክረው ያልተሳካላቸው ኃይሎች የቅኝ ግዛት ህልማቸውን ያጨናገፈባቸው እንደ ህዝብ አማራው ነው የሚል ድምዳሜ ላይ በመድረሳቸው እንዲጠፋ ወይም እንዲዳከም በተለያየ ጊዜ ጥቃት እንዲደርስበት ሲያደርጉ ቆይተዋል። አሁን ደግሞ የእነርሱን ትርክት በተጋቱ ኃይሎችና የዘሩት የጥላቻ ዘር ፍሬውን አፍርቶ በሺወች የሚቆጠሩ አማሮች በኦሮሚያ ክልል በወለጋ በሰሜንና ምእራብ ሸዋ እንዲሁም በመተከል በአማራነታቸው መንግሥት መር የሆነ የዘር ማጥፋት ጭፍጨፋ ሰለባ እየሆኑ ይገኛል። የኢትዮጵያ መስራችና ጠባቂ የሆነውን የአማራን ማህበረሰብ መጨፍጨፍ ኢትዮጵያን ለማፍረስ ከሚደረጉት ሴራወች ውስጥ አንዱና ዋነኛው ጉዳይ ነው።

ሰንደቅ አላማ

በዓለም ላይ ያሉ አገሮች ሁሉ በውስጣቸው የሚኖሩ ዜጎችን ሁሉ አስተሳስሮ የሚይዝ የራሳቸው መለያ የሆነ ሰንደቅ አላማ አላቸው። ኢትዮጵያም መለያ የሆናት አረንጓዴ ቢጫ ቀይ ቀለማትን የያዘ ሰንደቅ ዓላማ አላት። ለዚህ ሰንደቅ አላማ መከበር ለአገር ነፃነትና ሉዓላዊነት በሽህ የሚቆጠሩ ኢትዮጵያን በጀግንነት በየጦር ግንባሩ ተፋልመዋል፣ ተሰውተዋል። አትሌቶችም በብዙ አለምአቀፍ ስፓርት የውዽር መድረኮች ድል በመንሳት ይህ ሰንደቅ አላማ በክብር እንዲውለበለብ እድርገዋል በማድረግም ላይ ይገኛሉ። ከአፍሪካ ምርጥ አየር መንገድ ተብሎ የተመሰከረለት የኢትዮጵያ አየር መንገድም ይህን አረንጓዴ ብጫ ቀይ ሰንደቅ አላማ በአውሮፕላኖቹ ላይ እንደመለያ በመጠቀም በዓለም ሰማይ እየበረረ ኢትዮጵያን እያስተዋወቀ ይገኛል።

የተለያዩ ብሔራዊ በዓላት እንዲሁም የኦርቶዶክስ ክርስትና ሃይማኖት ክብረ በዓላት ሲከበሩ አረንጓዴ ቢጫ ቀይ ቀለም ያለው ቲሸርት ነጠላ ቀሚስ ወዘተ ይለበሳሉ። ሆኖም አትልበሱ እየተባለ ሰዎች የሚደበድቡት የሚታሰሩት ብሎም የሚገደሉት ለምን ይሆን? ይህ ዜጎችን አስተሳስሮ ዘመናት የተሻገረ ሰንደቅ አላማ እየተገፋ የአንድ ክልል ወይም የአንድ ፓርቲ መለያ አርማ በምትኩ እንዲውለበለብ እየተሞከረ ያለው ሂደት ምንን ያመላክተናል?

ብሔራዊ መዝሙር

አገሮች ሁሉ ልክ አንድ ሰንደቅ ዓላማ እንዳላቸው ሁሉ የአገርን አንድነት የዜጎችን ፅኑ ህብረትና ለአገራቸው ያላቸውን የጋራ ፍቅርና በጠላት ቢጠቁ ለመስዋእትነት ዝግጁነታቸውን የሚገልፁበት ብሄራዊ መዝሙር አላቸው። ኢትዮጵያም የራስዋ የሆነ ብሔራዊ መዝሙር አላት። ይህ መዝሙር በየት/ቤቶች፣ በመከላከያ፣ፓሊስና ሌሎች ፀጥታ ክፍሎች፣ ማሰልጠኛወች፣ በስፓርት አደባባዮችና በሌሎችም ባልተጠቀሱ ቦታወች በጋራ እየተዘመረ ለአገር ክብርና ፅኑ አለኝታነት በማሳየት የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ይሰቀላል ወይም ይወርዳል። ታዲያ አሁን የኢትዮጵያ ህዝብ መዝሙር ተትቶ የክልል ህዝብ መዝሙር ያውም ህዝብን ከህዝብ የሚያጋጭ መልእክት የያዘ መዝሙር መዘመር አለበት ተብሎ በመንግሥት ትእዛዝ ለአቅመ አዳምናአቅመ ሄዋን ያልደረሱ ተማሪዎች መምህራንና ወላጆች ሲደበደቡ ሲታሰሩ ሲንገላቱ ማየት ምን ያሳየናል?

አርማ

አብዛኛው የአለም አገሮች የስርዓተ መንግሥታቸው ብሎም የአገራቸው መለያ አርማ ወይም ልዩ ምልክት አላቸው። ኢትዮጵያ ለረጅም ዘመናት ያስቆጠረ አንበሳን እንደ መለያ አርማዋ አድርጋ ስትጠቀም ቆይታለች። አንበሳውም የጥንካሬ የአሸናፊነት ምልክት በመሆን ጥሩ ስነልቦና በማጎናፀፍ በየአውደ ውጊያው አሸናፊ በመሆን አገርን ከጠላት በመጠበቅ ነፃነቷን የጠበቀች አገር ለማቆየት ተችሏል። ጣሊያን ዳግም በወረረችን ጊዜም እርበኞች የጥቁር አንበሳን ስያሜ የያዘ ጠንካራ ወታደራዊ ስብስብ በማቋቋም ጠላትን ተፋልመዋል። ይህ እንበሳ አርማችን በተለያዩ ቦታወች የነበረ ሲሆን በተለይም በቤተመንግሥት እጥር ግቢ በሮች ላይ በመሆን የአገራችንን ጥንካሬና አይበገሬነትን ለዓለም ሁሉ የሚያሳይ ነበር። ነገር ግን አሁን ባለው ጠቅላይ ሚኒስቴር ትእዛዝ ታሪካዊዉ አርማችን አንበሳ ተነስቶ በጣዖስ(ፒኮክ) እንዲተካ መደረጉ የምናውቃትን ኢትዮጵያን የማፍረስ አንዱ አካል መሆኑን መገንዘብ ይገባል።

ቋንቋ

አንድ መንግሥት ያለው አገር ሁሉም ዜጎች ሊግባቡበት የሚያስችል አንድ ቋንቋ ሊኖረው ይገባል። ኢትዮጵያም እንደሌሎች አገሮች ሁሉ ሁሉንም ኢትዮጵያውያንን እያግባባ ለዘመናት የዘለቀ የአማርኛ ቋንቋ አላት። ኢትዮጵያን ማፍረስ የሚፈልጉ ኃይሎች ግን አማርኛን ለማዳከምና ለማጥፋት ጥረት እያደረጉ ይገኛሉ። አዲስ በተቀረፀው ስርዓተ ትምህርትም አማርኛ በሁሉም ክልሎች ከአፍ መፍቻ ቋንቋቸው በተጨማሪ መማር እንዳለባቸው የሚያዝ ደንብ አልተቀመጠም። በአንድ አገራዊ በሆነ ቋንቋ መግባባት ያልቻለ ዜጋ እንዴት የዜጋዊ ግዴታውን በመወጣት አገርን አፅንቶ ሊያስቀጥል ይችላል? ከአማርኛ ሌሎች ተጨማሪ ቋንቋዎችይጨመሩ የሚለው አካሄድ በመርህ ደረጃ ጥሩ ሃሳብ ነው። ነገር ግን ሌሎች የሚጨመሩ ቋንቋዎች በጥናት ላይ የተመሰረተና መቼ እንዴት ይጨመሩ የሚሉት ሃሳቦች በደንብ መታየትይኖርባቸዋል። እንዲሁም ተጨማሪ ቋንቋዎች የሚሰጡት አማርኛን ለማዳካም በሚል እሳቤ መሆን ፈፅሞ የለበትም። በተጠና ፓሊሲ ተደጋጋፊ መሆን እንዳለባቸው ሆኖ መሰራት ይኖርበታል። አሁን እየተሄደበት ያለው ግን አማርኛን አዳክመን ኦሮሞኛን እናሳድጋለን የሚል በመሆኑ አገር አፍራሺ አካሄድ መሆኑ በደንብ መታወቅ ይኖርበታል። ፍትሀዊ ያልሆነ በጉልበት ስልጣንን መከታ አድርጎ የተጫነ ስለሆነ በደንብ ሊፈተሽ ይገባል።

ሃይማኖት

ሃይማኖት በአንድ አገረ መንግሥት ምስረታ ቀላል የማይባል አስተዋፅኦ አለው። በተለይም እንደ ኢትዮጵያ ባሉ አገሮች አይነተኛ ሚና እንዳለው የማያጠያይቅ ሀቅ ነው። በተለይም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ኢትዮጵያን እንደ አገር በመመስረቱና አፅንቶ በማቆሙ አንፃር የነበራትና ያላት ሚና በጣም ከፍተኛ ነው። የእስልምና ሃይማኖትም በአገር ግንባታው የራሱን አስተዋፅኦ ማበርከቱ እሙን ነው። ነገር ግን አሁን ያለው መንግሥት የአገር ምሰሶ የሆኑትን በተለይም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያንን ለማዳከም ብሎም ለማጥፋት ሰፊ ስራወች እየሰራ ይገኛል። ለምሳሌ ከ ፶ በላይ አብያተ ክርስቲያናት ሲቃጠሉ ካህናትና በብዙ መቶወች የሚቆጠሩ ምእመናን ሲገደሉ ህግ ሲያስከብር ወንጀለኞችን ለፍርድ ሲያቀርብ አልታየም። እንዲያውም ለብልፅግና ካድሬወች ስልጠና ባዘጋጀው ሰነድ የኦሮቶዶክስና እስልምና ሃይማኖቶች ለብልፅግና ፀር እንደሆኑየሚያስተምር ፅሁፍ አሰራጭቷል። ለብልፅግና ፀር ተብሎ የተፈረጀ ደግሞ መዋከብና መዳከም አለበት ማለት ነው። የዚህን ውጤት ነው አሁን እያየን ያለነው። የመስቀል አደባባይ የጃን ሜዳ የጥምቀት ማክበሪያ ቦታወች ለመንጠቅ እየተሸረበ ያለው ሴራ የማታስተምራቸውን ታስተምራለች የሚል ሃይማኖታዊ ብጥብጥ ማስነሳት፣ ታቦት በዚህ አያልፍም ብሎ ወጣት ምዕመናንን መግደል፣ ማሰርና ማንገላታት፣ ይህ ሁሉ ጠላት ነው ብለው በፈረጁት ሃይማኖት ላይ በእቅድ የሚካሄዱ ተግባራት ናቸው።

ከኦሮሚያ ቤተክህነት እስከ የኦሮሚያና ብሄር ብሄረሰቦች ሲኖዶስ ማዋቀርና የጳጳሳት ህገ ወጥ ሲመት በፌደራል መንግሥትና በኦሮሚያ ብልፅግና ሙሉ ድጋፍ አዲስ የኦሮሚያ ቤተክህነትለማቋቋም በሚል ቤተክርስትያኒቷን ሲያምሷት መቆየታቸው ይታወሳል። በጀርባ ሆነው ይመሩ የነበሩት ሊቀጳጳስ ራሳቸዉን ፖትርያርክ ለማድረ ህገ ወጥ የጳጳሳት ሲመት መስጠታቸው ይፋ ሆኗል። ይህ ህገ ውጥ ድርጊት ያለ ተረኛው ኃይል ዕውቅናና ሙሉ ድጋፍ የማይታሰብ ነገር ነው። ተፈታ የተባለው የኦሮሚያ ቤተክህነት ምስረታ ጉዳይ በጣም በላቀ ደረጃ ገዝፎ መጥቷል። ቤተክርስቲያንም ሆነ ምዕመኑን ለመከፋፈል ብሎም አዲስ አገር ለማዋቀር ከሚደረገው ጥረት አንዱ አካል ይመስላል። ይህ ህገ ቤተክርስቲያንንና ቀኖናን ብሎም ሃይማኖትን የጣሰ ድርጊት በይቅርታና ስምምነት የተፈታ ቢመስልም ነገር ግን አሁን በቅርቡ ህገ ወጥ ቡድኑ በነቀምት ሌላ ከክልሉ ባለስልጣናት በሚደረግለት ድጋፍ ሌላ ደብር በጉልበት በነቀምት የደብሩን አስተዳዳሪ በማሰር ተቆጣጥረዋል። ይህ የፌደራልና የኦሮሚያ ክልል መንግሥት የጋራ ፕሮጀክት እንደቀጠለ ነው።

በትግራይም ጦርነቱን ሰበብ በማድረግ የተለየ የትግራይ ቤተክህነት አቁቁመናል ብለዋል። በእርግጥ ሌላ ሲኖዶስ ምስረታ ወይም ጳጳሳት ሲመት አላደረጉም። አሁንም ከቅዱስ ሲኖዶስ የተላከላቸውን መልዕክት አልተቀበሉትም። አገር የመሰረተችንና አገር አፅንታ ያቆየችና አሁንም አፅንታ የያዘች ቤተክርስቲያንን ለማጥፋት መስራት አገር የማፍረስተግባር አይደለምን? ምእመኑ በሙሉ ቁርጠኝነት በቅርቡ እንዳሳየው ከቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔ ጋር መቆምና ቤተክርስቲያኑና አገሩን ከጥፉት ኃይሎች ሴራ የመጠበቅ ኃላፊነት አለበት። መንግሥት በቀኖና የሃይማኖትና ስርዓተ ቤተክርስቲያን ህግ በመጣስ በቅዱስ ሲኖዶሱ ከተወገዘዉ ህገ ወጥ ቡድን ጋር መወገኑ ግልፅ ነዉ። እንዲያዉም የብሄር ሲኖዶስ በማቋቋምለአዲስ አገር ምስረታ እየተዘጋጀ ይመስላል። ስለዚህ ይህን ዉለታ ቢስነትና እኩይ ተግባር ሁሉም ኢትዮጵያዊ ሃይማኖት ነገድ ሳይለይ ሊያወግዘዉና ሊታገለዉ ይገባል። የኢትዮጵያኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን በእርግጥም አገር ናት። እርሷ ተናግታ ኢትዮጵያ በምንም ተአምር ሰላም አትሆንም። ስለዚህ ሁሉም ዜጋ ለቤተክርስቲያኑና ለሀገሩ ሰላም ዘብ መቆምአለበት።

የግዕዝ ፊደላት

በአለም ውስጥ የራሳቸው ሆህያት ወይም ፊደላት ያላቸው በጣት የሚቆጠሩ አገሮች ናቸው። ከእነዚህም ውስጥ አንደኛዋ ኢትዮጵያ ነች። ታዲያ ሌሎች አገር የሚቀኑበትን የአገር ሃብት የሆነውን ግእዝ ቋንቋን መሰረት አድርገው የተገኙትን ፊደላትን ሁሉም የአገራችን ቋንቋወች መጠቀም ሲገባቸው ቅን ያልሆነ ፓለቲካን መሰረት ያደረጉ ኃይሎች በቀደዱት ቦይ በመፍሰስ ለምን ባእድ የሆነ የላቲን ፊደላትን መጠቀም አስፈለገ? ያውም ከኢኮኖሚ አንፃር ሲታይ በጣም አዋጪ አለመሆኑ እየታወቀ። ለምሳሌ በጥናት እንደተረጋገጠው የላቲን ፊደላትን ተጠቅሞ በቁቤ በአፋን ኦሮሞ ቋንቋ የተፃፈ 300 ገፅ ያለው መፅሐፍ በግዕዝ ፊደላት ቢፃፍ ከ100 ገፅ እንደማይዘል ነው። እንግዲህ አስቡት በቀላሉ ተጨማሪ 200 ገፅ ለመፃፍ የሚወስደው ጊዜና የሚባክነው ገንዘብ። ሌሎች የአፍሪካ አገሮች የአፍሪካ ቋንቋ አማርኛ ይሁን የሚሉትም ይህን የእኛን የግዕዝ ፊደላት እንደራሳቸው በመቁጠር ነው። ታዲያ እኛ ላይ ምን አዚም ተጭኖን ነው ይህን ማየት የተሳነን? ይህ ሂደት አገርን ፈፅሞ አያፀናም። አንድነትንም አያጠናክርም።

ታሪክ

ታሪክ በየዘመኑ የነበሩ ትውልዶችን አወንታዊም ሆነ አሉታዊ ክስተቶችን ሰንዶ የያዘ የአንድ አገር ወይም ህዝብ የጋራ ሀብት ነው። በአንድ ወቅት የተከሰቱ አሉታዊ ሁነቶችን እንደ መማሪያ በመውሰድ ዳግም እንዳይከሰቱ እንማርባቸዋለን። በአስተማሪነታቸው ጉልህ ሚና ያላቸውን ክስተቶች ደግሞ ትውልድን ለማስተማሪያነትና ለማበረታቻነት መጠቀም ይገባል። ኢትዮጵያ ከቀደምት ጥንታዊ ስልጣኔ ካላቸው አገሮች አንዱዋ እንደመሆኗ ብዙ አኩሪ ታሪክ ያላት ሃገር ናት። ነፃነታቸውን ሳያስደፍሩ የቆዩ አገራት በአለም በጣም ጥቂትሲሆኑ አንዷ ኢትዮጵያ መሆንዋ ይታወቃል። ይህ ህሉንም ኢትዮጵያዊ በጋራ የሚያኮራ ተግባር ነው። በአገረ ምስረታ ወቅት አንዳንድ አካባቢዎችየተለየበደልእንደተደረገባቸውና ከዚህም የተነሳ የኢትዮጵያታሪክ የእኛታሪክአይደለምየሚሉ ድምፆች ይስተጋባሉ። ለመሆኑ በየትኛው ዓለም ነው የአገረ መንግሥት ምስረታ እንዲሁ አልጋ በአልጋ የተካሄደው? ሀሉም አገራት ያለፉበት ታሪክ አላቸው። ታዲያ አንድም ህዝብ የአገሩን ታሪክ ታሪኬ አይደለም ብሎ የተነሳ አልታየም። ኢትዮጵያ ውስጥ ግን ያለንን እለም የሚቀናበትን ታሪክ በርዘን ሌላ ያልነበረ አዲስ ታሪክ እንፍጠርተብሎ በሰፊው እየተሰራበት ያለው ሁኔታ አገር ያፈርሳል እንጅ ስለማያፀና በአስቸኳይ መታረም አለበት። ደግም ሆነ ክፉ ታሪካችን የጋራ ታሪክ ነው፣ እንወቀው እንመርምረው እንማርበት እንተባበርበት። ታሪካችን በብዙ ትውልድ የተሰራ አያት ቅድመ አያቶቻችን አባት እናቶቻችን በጋራ ሰርተው የተውልን ስለሆነ እናክብረው፣ መዘከር ያለበትን እንዘክረው።

ዋና ከተማ፡ የአዲስ አበባ ከተማ ጉዳይ

በአለም ያሉ አገራት በሙሉ የአገረ መንግሥታቸው ዋነኛ ማእከል ሆኖ የሚያገለግል ዋና ከተማ አላቸው። ኢትዮጵያም አዲስ አበባን የመሰለ ውብ ዋና ከተማ አላት። አዲስ አበባን ካለችበት ደረጃ ለማድረስ ሁሉም ኢትዮጵያዊ በተለያየየ ትውልድ ዘመን የበኩሉን አስተዋፅኦ አድርጓል። በመሆኑም አዲስ አበባ የሁሉም ኢትዮጵያዊ በእኩልነት የጋራ ሀብት ናት። ይህ ምንም ጥያቄ ውስጥ ሊገባ የማይችል ሀቅ ሆኖ እያለ ነገር ግን ከቅርብ ጊዜ ወዲህ አዲስ አበባ የእኔ ናት ሌላው እስከፈቀድንለት ድረስ መኖር ይችላል የሚል ኃይል ተነስቷል። ይህ ፈፅሞ አገር አፍራሺ አካሄድ በመሆኑ ሁሉም ኢትዮጵያዊ ሊታገለውና ሊያስቆመው ይገባል። ሌላው መለስ ዜናዊ ከፋፍሎ ለመግዛት እንዲያመቸውና ኦሮሞውን በአዲስ አበባ ኗሪነት ቁጥሩ በጣም ከፍተኛ ከሆነው የአማራ፣ የጉራጌና ሌላው ሕዝብ ጋር ለማጋጨት በህገ መንግሥቱ ውስጥ ኦሮሚያ ከአዲስ አበባ ልዩ ጥቅም ታገኛለች የሚል አንቀፅ አስፍሯል። ይህም አያስኬድም። በአንድ አገር ውስጥ እየተኖረ ልዩ ተጠቃሚ የሚል ነገር አይሰራም። ህጋዊ ወይም ሌላ አመክንዮም የለውም፥ ብሎም አንድነትን ይሸረሽራል። ይህ አንቀፅም መወገድ አለበት፣ እስኪወገድ ድረስ ተግባራዊ እንዳይሆን አጥብቆ መታገል የግድነው። ይህ አሁን ካልተገታ በሌላ ጊዜ ጉልበት የተሰማው ሁሉ እየተነሳ ከአዲስ አበባም ሆነ ሌሎች ለምተው ከሚገኙ ከተሞች ወይም አገራዊ መሰረተ ልማቶች ልዩ ጥቅም ይገባኛል የሚል የማያባራ ትርምስ ውስጥ ሊከት ይችላል።

ወደ አዲስ አበባ መግባት አትችሉም ከጎንደርና ከጎጃም እንዲሁም ከወሎና ሰሜን ሸዋ ወደ አዲስ አበባ ለተለያየየ ጉዳይ የህዝብ ትራንስፓርት ይዞ ከሚመጣው ህዝብ ውስጥ አማራው እየተለየ እንዳይገባ እየተከለከለ ስንቱ ተንገላታ። ይባስ ብሎ ክጎጃም መስመር ወደ አዲስ አበባ የሚጓዙ አማራወች እየተለዩ በኦነግ ታጣቂወች ይዘረፋሉ፣ ይገደላሉ። ብዙዎች እየተታገቱም በብዙ መቶ ሺህ ብር ወይም ሚሊዮን እያስከፈሉ ይለቃሉ፤ መክፈል ያልቻለውን ይገድላሉ። ይህ ሁሉ ወንጀል የሚፈፀመው በኦሮሚያ ክልል ዉስጥ ነው። ይሀ እስከ መቼ ነው የሚቀጥለው?

የድሬዳዋ ከተማ ጉዳይ

የድሬዳዋ ከተማ ህወሓት በትረ ስልጣኑን ከመረከቡ በፊትም ራስ ገዝ ከተማ እንደነበረች ይታወቃል። ከዚያም በቻርተር ራሷን ችላ የምተዳደር ከተማ ሆና እንድትቀጥል ተደርጎ ይኸው እስከዛሬ ደርሳለች። ነገር ግን ምንም የህግ አግባብ በሌለው ሁኔታ በፓለቲካ ውሳኔ 40 40 20 በሚል ማለትም 40% ውክልና ለኦሮሞ 40% ውክልና ለሶማሌ 20% ለተቀረው ኢትዮጵያውያን ተብሎ እየተሰራበት መቀጠሉ እጅግ አሳዛኝ ነው። ሁሉም የከተማዋ ነዋሪዎች እኩል መብት ሊኖራቸው ሲገባ ስልጣን ለመያዝ፣ ስራ ለመቀጠር፣ ንግድ ለመክፈት፣ ቤት ለመስራት ይህንን ዘግናኝ የሆነ ቀመር መሰረት አድርጎ ነው። ይህ የአፓርታይድ አገዛዝ ዋናው መገለጫ ሲሆን ህወሓት ከስልጣን ከተገፋ በኋላም እየተሰራበት መቀጠሉ በጣም የሚገርምና የአሁኑ ተረኞች ከበፊቶቹ ጋር በባህሪ አንድ መሆናቸውን በግልፅ ያሳያል።

ሁሉምየከተማዋነዋሪዎችበእኩልነትየፓለቲካውክልናኖሯቸውራሳቸውንበራሳቸውማስተዳደርሲገባ ኦሮሞና ሶማሌ እየተፈራረቁ ያስተዳድሯት ማለት ምን ማለት ነው? ሌላው ነዋሪስ ለምን መብቱ አልተከበረለትም? ይህ የተበላሸ አሰራር መስተካከል ሲኖርበት ይባስ ብሎ ከነጭራሹ ድሬዳዋን ወደ ኦሮሚያ ጠቅልሎ ለመውሰድ ሺር ጉድ መጀመሩ ወዴት እያመራን ይመስላችኋል? ይህ ጉዳይ በቶሎ ካልተገታ ለከፍተኛ የእርስ በእርስ ግጭት ብሎም አገር የማፍረስ ኃይል ያለው እልቂት ስለሚያስከትል ሁሉም ኢትዮጵያዊ ድምፁን ማሰማት ይጠበቅበታል።

የአዲስ አበባ የኦሮሚያ ክልል ዋና ከተማነት

አሁን ባለው ህገ መንግሥት መሰረት አዲስ አበባ የኢትዮጵያ ዋና ከተማ ናት እንጅ የኦሮሚያ ክልልም ዋና ከተማ ናት አይልም። መለስ ዜናዊ ለፓለቲካ ትኩሳት ማስታገሻነት ለመጠቀም ሲፈልግ የኦሮሚያ ክልል ከተማ አዲስ አበባ ሳይፈልግ አዳማ እያለ የቆየ ሲሆን የኦሮሚያ ክልል መንግሥት አዲስ አበባ የክልሉ ዋና ከተማ ናት ቢልም የክልል ህገ መንግሥት የአገሪቱን ህገ መንግሥት መፃረር ስለማይችል ይህ አዲስ አበባ የኦሮሚያ ክልል ዋና ከተማነት ህጋዊነት የለውም። ሌላ የፌደራል አወቃቀር ሲተገበር መልስ እንደሚያገኝ ጥርጥር የለውም። የአዲስ አበባና የኦሮሚያ ወሰን የማካለል ስምምነት ተደረሰ መባልና ሸገር የሚባል ከተማ ምስረታ በኦሮሚያ ክልልና በአዲስ አበባ ከተማ መስተዳደር መካከል ሁለት አመት የፈጀ ውይይት ተካሂዶ የወሰን ስምምነት ላይ ተደርሷል የተባለው ፈፅሞ ህጋዊነት የለውም። ምክንያቱም ይህን መሰል ጉዳይ በአንድ የነገድ ፓርቲ ውስጥ በሚሚወክሉ ጠቅላይ ሚንስትር የክልልፕሬዜዳንትና የከትማዋ ከንቲባ መካከል የተካሄደ ድብቅ ድርድርና ስምምነት በመሆኑ ነው። በተጨማሪም ነዋሪው ህዝብ በቀጥታም ሆነ በወኪሎቹ በኩል ስለ ጉዳዩ መወያየት ይገባዋል። በተጨማሪማ በፌደራል ስር የምትተዳደር የቻርተር ከትማ ስለሆነች ሌሎች ክልሎችም በጉዳዩ ገብተው መወያየት አለባቸው። ይህ ስምምነት መሰረዝ ይኖርበታል።

ይህን የደረሱበትን ህገወጥ ስምምነት ተከትሎ አምስት አዲስ አበባ ዙሪያ ያሉ ከተሞችን በአንድ ላይ አድርገው በኦሮሚያ ክልል ውስጥ ሆኖ ሸገር የሚል ከተማ ፈጥረዋል። በፍጥነትም ብሄርን መሰረትያደረገ በሰፊው ቤቶችን ማፍረስ ጀምረዋል። ይህ አማራውን ከወለጋ ማፅዳት የሚለው ፕሮጀክት ተቀጥላ የሆነ በዚህ በሸገር ባሉት ከተማ ለገጣፎ ለገዳዴ ሰበታ ገላን ሱልልታ በተባሉት ከተሞች እየፈፀሙት ይገኛሉ። በአስር ሺህ የሚቆጠሩ አማሮች ጋሞወች ጉራጌወችና ወላይታወች ቤት አልባ ሆነው ሜዳ ላይ ተጥለዋል። በሚያሳዝን መልኩ በጅብ የተበሉ ህፃናትም እንዳሉና እንዲሁም ግፉን መሸከም አልችል ብለው ራሳቸውን ያጠፉ ሰወችም እንዳሉ ተሰምቷል። ይህ ፍፁም ህገ ወጥና የተረኝነት ጥግ አካሄድ አገር የሚያፀና ይመስላችኋል? ይህ ህገ ወጥ የከተማ ፈጠራና የዜጎችን ቤት ማፍረስ እብደት በአስቸኳይ መቆም አለበት። ሁሉም ኢትዮጵያዊ ሊያወግዘውና ሊታገለው ይገባል።

የድል በዓላት

ኢትዮጵያ ነፃነቷን ጠብቃ ለመቆየት ያስቻሏት አያሌ ጦርነቶች ተሳትፋ በድል አድራጊነት ስታጠናቅቅ ቆይታለች። ይህን ደግሞ ታሪክ የመዘገበው ሀቅ ነው። ከድሎቹ ሁሉ አንፀባራቂ የሆነውና የአውሮፓውያንን የዘላለም አፍሪካን ተቀራምቶ የመግዛት ህልም ጥያቄ ውስጥ የከተተውና ነጭ በጥቁር ህዝብ በመሸነፍ የመጀመሪያውና የአለምን ታሪክ አውድ ቀያሪ ተብሎ የተወሰደው ኢትዮጵያ በጣሊያን ላይ የተቀዳጀችው የአድዋ ድል ነው። ይህ ለአፍሪካ ብቻ ሳይሆን ለጥቁር ህዝብ ሁሉ የነፃነት ጮራ ፈንጣቂ ድል በመላው አፍሪካ እንዲከበር እንቅስቃሴ በተጀመረበት በአሁኑ ወቅት ግን በአገራችን በኮሰሰ መልኩ እንዲታሰብ ይባስም ብሎ የድሉ ዋና መሪወችን አፄ ሚኒሊክንና እቴጌ ጣይቱ ሳይዘከሩ እንዲሁም ይከበርበት የነበረው የእድዋ ድል አደባባይ ቀርቶ ሌላ ቦታ እንዲከበር መደረጉ ምን የሚሉት አካሄድ ነው? ይህ የድሉን መሃንዲሶች አፄ ሚኒሊክን እና እቴጌ ጣይቱን ሳያወሱ የአድዋ በዓል ይከበር የሚለው ነውረኛ አካሄድ በዚህ አመትም እንዲደገም በመንግሥት ደረጃ እየተሰራበት መሆኑ እጅግ ያስቆጫል። ይህ አካሄድ እውነት አገር ያፀናል? ድሉ የጋራችን ነው ድሉም ያለ መሪ አልመጣምና ድሉን ፈልገን መሪወችን ማንኳሰስ አስተዋፅኦቸውን ለመዘከር አለመፈለግ ፈፅሞ አይሰራም። ህዝቡ አጥብቆ ሊታገለው ይገባል። እንደነዚህ አይነት ውለታ ቢሶችንና ታሪክ ከሃዲወችን በቃችሁ ሊላቸዉ ይገባል።

ቅርስ

የአገራት ታሪክ ከትውልድ ትውልድ የሚተላለፈው ከፅሁፍ ማስረጃወች በተጨማሪ በቅርሶች አማካይነት ነው። ኢትዮጵያም ታሪኳን በቅርሶች አማካይነት ለትውልድ ለማስተላለፍ የቅርስ አጠባበቅ ህጎችና ደንቦችን አውጥታ አየሰራችበት ቆይታለች። ነገር ግን ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ዘመቻ በሚመስል መልኩ የአገሪቱ ቅርስ ተብለው የተያዙ ቦታወችን አደባባዮችን ቤቶችን ልማት በሚል ሰበብ በማፍረስ ላይ ይገኛሉ። ይህ የታሪክን ሪከርድና አሻራ የማጥፋት ወይም ታሪክን የማዛባት አንዱ አካል ስለሆነ ሊቆም ይገባል። በተለይም በአዲስ አበባ በስፋት እየተተገበረ ይገኛል። ለምን ?

ባህል

በአንድ አገር ውስጥ የሚኖሩ የተለያዩ ማህበረሰቦች የተለያየ ባህል እንደሚኖራቸው ይታወቃል። ጎጂ እስካልሆነ ድረስ አንዱ የሌላውን ባህል አክብሮ በመደጋገፍ ይኖራሉ። በአዲስ አበባ ከቅርብ አመታት ወዲህ መከበር የተጀመረው የኢሬቻ በዓል ባህልን ሽፋን አድርጎ የሚካሄድ የባእድ አምልኮ ስርአት ነዉ እየተባለ ስለ ሁኔታው በደንብ የሚያውቁ የሃይማኖት ሰዎች ሳይቀር እየተናገሩ ይገኛሉ። ይህ ጊዚያዊ ስልጣንን መከታ በማድረግ ህዝብን ግራ እያጋባ ያለ በአል በግድ አዲስ አበባ አምጥቶ ማክበር ምን አመጣው? ባህልን ለፓለቲካ አላማ ማስፈፀሚያነት መጠቀሙ ህዝብን ያራርቃል እንጂ አያቀራርብም። እንደዚሁም ኢትዮጵያውያን የራሳቸውን ባህል ለማሳደግ ከመትጋት ይልቅ ብዙ የተለያዩ የዉጭ አገራት ባህሎች አንዳንዴም ከእኛ ባህል ጋር የማይሄዱ ባህሎች በሰፊው እየገቡ ይገኛሉ። ይህንን የሚከላከል የሚያስተምር ስራ ሲሰራ አይታይም። ነገር ግን በጣም አስፈላጊ ጉዳይ መሆኑ ሊታወቅና ተገቢ ትኩረት ሊሰጠው ይገባል።

ነገስታትና አርበኞች

የአብዛኛው የአለም ሀገራት ታሪክ እንደሚያሳያው በሀገር ምስረታ ጉልህ ሚና የነበራቸውን ነገሥታት አርበኞች ማወደስ መዘከር ብሎም ሀውልት አቁሞ ከትውልድ ትውልድ ማስተላለፍ የተለመደ ተግባር ነው። በኢትዮጵያም ይህ ነው ሲደረግ የኖረው። ኢትዮጵያን አምርረው የሚጠሉት ህወሓትና ኦነግ ወደ በትረ ስልጣኑ ከመጡ ሰላሳ ሁለት አመታት ወዲህ ግን ለአገር ግንባታና አንድነት የደከሙ ነገሥታትን ማናናቅ ስማቸዉን ማጠልሸት ያልሰሩቱን ጥፋት መደረት የተለመደ ጉዳይ ሆኗል። ለምሳሌ አፄ ቴወድሮስንና አፄ ሚኒሊክን መጥቀስ ይቻላል። ሃውልታቸውን ለማፍረስም ብዙ ጊዜ ሞክረው በህዝብ ትብብር ከሽፏል። ነገር ግን የራስ መኮነንን ሀውልት በሀረር ከተማ ማፍረስ ችለዋል። የእቴጌ ጣይቱ ሀዉልት በአዲስ አበባም ሆነ በትዉልድ ቦታቸዉ ደብረ ታቦር እንዳይሰራ ከልክለዋል። የአርበኞችንም ታሪክ ማዛባት ወይም የእኔ ነው የሚል አስነዋሪ ተግባር ቀጥለዋል። ደጃዝማች በላይ ዘለቀን ኦሮሞ ነው የሚለውን ማስታወሱ ይበቃል። ይህ በነግሥታትና በአርበኞች ላይ የተነጣጠረው የተቀነባበረ ዘመቻ በኢትዮጵያ ታሪክ ላይ የተነጣጠረ መሆኑን ተረድተን ልንታገለው ይገባል።

ተረኝነት

ባለፈው የህወሓት ዘመን ባንኩንም ታንኩንም ከአንድ ነገድ በወጡ ሰዎች በመያዝ እንዲሁም የአገሪቱን ኢኮኖሚ ኤፈርት የሚል ኩባንያው ስር ጠቅልሎ በመያዝ ኢትዮጵያን እንደ ግል ንብረቱ ሲፈነጭባት ፍትህ ጠፍቶ ሺዎች በእስር ሲንገላቱ ሲገደሉ ይህ ሁሉ ስቃይ ያንገፈገፈው ህዝብ ለመብቱ በመነሳት ታግሎ ከአራት ኪሎ ስልጣናቸው እንዲለቁ ማድረጉ ይታወሳል። ህዝቡ በትግሉ ካመጣው ለውጥ የጠበቀው የህወሓትን ርእዮተ-አለምም ሆነ ይመራባቸው የነበሩ ዋና ዋና ፓሊሲዎች ተለውጠው በፍትሀዊ አስተዳደር እንዲተካ ነበር። ነገር ግን የሆነው ህዝቡ ከጠበቀው በተቃራኒው ሲሆን ህወሓትን በኦህዴድ ምስለኔዎች በመቀየር ምንም ሳያስቀሩ ህወሓት ያደረገውን በሙሉ እንዲያውም በባሰ መልኩ መተግበር ነው። ይህ ነው ተረኝነት የተባለው። ይህ የተረኝነት ዳፋ አቅመ አዳም ባልደረሱ ተማሪዎች ላይም እየደረሰ ይገኛል። በአዲስ አበባ የመለስተኛና የሁለተኛ ደረጃ ተማሪዎች በኦሮሚያ ባንዲራ ስቀሉ በሚል እየደረሰባቸው ያለውን እስርና እንግልት ማስታወሱ በቂ ነው። ተረኝነቱ እየተገለጸበት ያሉበት ሁኔታወች ብዙ ናቸው።

ሌሎች ክልሎች ራሳቸውን በራሳቸው እንዳያስተዳድሩ ከማድረግ እንዲሁም ሁሉም የኦሮሞ ነው ወደሚል የለየለት እብደት ተሸጋግሮ አዲስ አበባን ለመጠቅለል እንዲሁም ኦሮሚያን ከሚያዋስኑ የሶማሌ ሲዳማ ጋምቤላ ቤንሻንጉል እና አማራ ክልሎች ጋር የመሬት ይገባኛል ግጭት ውስጥ ገብተዋል። የትምህርት ስርዓቱንም በመቆጣጠር ስርዓተ ትምህርቱን በፈለጉት መንገድ በመቅረፅ ላይ ተጠምደዋል። ይህ የተረኝነት አካሄድ በጊዜ ካልተገታ አገር የማፍረስ ከፍተኛ አቅም አለው። ከአባቶቻችን የተረከብናትን የምናዉቃትን ኢትዮጵያን እያፈረሳትም ይገኛል።

ፋኖን ማጠልሸት

ፋኖነት አማራነት ነው አማራነት ፋኖነት ነው ተብሎ በተደጋጋሚ የተገለፅ ጉዳይ ነው። ፋኖ አገር ሲወረር፣ ፍርድ ሲጓደል ክህዝብ ወግኖ በመቆም አገርን ወይም አካባቢውን ከወራሪው ኃይል ይታደጋል። በታሪኩ ይህን ሲያደርግ ኖሯል፤ አሁንም በቅርቡ ህወሓት ያደረሰውን አገር የማፍረስ ወረራ መከላከያና ከልዩ ኃይሉ ጋር በመተባበር ጠላትን አሳፍሮ በመመለስ አገርን ከመፍረስ መንግሥትን ከመገርሰስ አድኗል። የፋኖ ተግባሩ ይኸ ሆኖ እያለ ለምን የፋኖ መኖር እንቅልፍ ይነሳቸዋል? ፋኖን ኢመደበኛ፣ ፅንፋኛ፣ ፋኖ የአማራ ሸኔ እያሉ ያልሆነ ስም በመስጠት ለማዳከም ብሎም ለማጥፋት ሌት ከቀን የሚደክሙት በጣም አስገራሚ ነው። የፋኖ ውለታ ይህ ሆነና ከ18 ሺህ በላይ ፋኖወች በእስር ይገኛሉ።ወንጀላቸው ቅራቅር ላይ የህወሓትን ወራሪ ሰራዊት ድባቅ መተው መመለሳቸው የታፈነውን የመከላከያ ሰራዊት ከአፈና ማውጣታቸው ቀጥሎም ወደ አዲስ አበባ እየገሰገሰ የመጣውን ህወሓት ከደብረ ሲና መመለሳቸው ይሆን? ፋኖን በዚህ መልኩ እያሳደዱ ከአማራው ጋር በሰላም መኖርይ ቻላል ብሎ እንዴት ይታሰባል? ፋኖን ለቀቅ ማድረጉ ነገ ዛሬ የማይባል ጉዳይ ሲሆን የታሰሩትን ፋኖዎች በሙሉ ከነ ከነ መሪወቻቸዉ በሙሉ ለምሳሌ አርበኛ ዘመነ ካሴ በአስቸኳይ ከእስር መልቀቅ ይገባል።

የወልቃይትና ራያ ጉዳይ

ህወሓት ወልቃይትን ከጎንደር ራያን ደግሞ ከወሎ 1984 ዓ.ም ህገ መንግሥቱ ከመፅደቁ አራት አመት በፊት በጉልበት ስልጣኑን ተጠቅሞ ወደ ትግራይ እንዳካለላቸው በግልፅ እየታወቀ ከ፴ አመታት በላይ የደረሰባቸው ሰቆቃና የዘር ማጥፋት ጭፍጨፋ ሳያንስ ሁለት አመት ሙሉ ያለምንም በጀት እንዲሰቃዩ ማድረግ አግባብነት ያለው ስራ ነውን? ይልቁንም ህዝቡ በከፈለው መስዋእትነት መልሶ በእጁ ያስገባቸውን በሰላም ስምምነት ሰበብ በህገ መንግሥት መሰረት ያልተወሰዱትን አሁን ህገ መንግስቱን መሰረት አድርጎ ይወሰናል መባሉ በእውነት አማራው ወልቃይትና ራያን ለዳግም ባርነት እንዲሁ አሳልፎ ይሰጣል ተብሎ ታስቦ ነው? ወይንስ አንድ ጦርነት አቁሞ ወደ ሌላ ጦርነት ለመሸጋገር ነው የታሰበው? ደግሞስ የህወሓት ዋና እቅድ ወልቃይትና ራያን ይዞ ነፃይቷን ትግራይን መመስረት መሆኑ እየታወቀ፣ ብሎም ያለ ወልቃይትና ራያ ይህን የነፃነት ጥያቄ እንደማያነሳው እየታወቀ ሌላ አገር በማዋለዱ ሂደት እየተባበርነው ይሆን? የወልቃይትና የራያ ጉዳያ በጥንቃቄ ካልተመለሰ አገር የማፍረስ አቅም እንዳለው በደንብ መገንዘብ ይገባል።

የመተከልና ደራ ጉዳይ

እንደሚታወቀው ከ1984 ዓም በፊት መተከል የጎጃም ክፍለ ሀገር ከሰባቱ አንዱ አውራጃ ነበር። ህወሓት ታላቋን ትግራይን ስትመሰርት ለመጠቅለል እንዲመቻት መተከልን ከጎጃም አሶሳን ከወለጋ በመንጠቅ ፈፅሞ በታሪክ ያልነበረ ቤንሻንጉል ጉምዝ የሚልክልል አዋቀረች። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ በመተከል አማራው በማንንቱ እየተጨፈጨፈ ይገኛል። ተረኞቹ ደግሞ የህዳሴ ግድብ ያለበት ቁልፍ ቦታ ስለሆነ ወደ ኦሮሚያ ለመጠቅለል ሰፊስራወች እየሰሩ ነው። አማራውንም ክምንጊዜውም በከፋ መልኩ እየጨፈጨፉት ይገኛሉ። ህዝቡ ግን ማንንቴ ይከበርልኝ እኛ አማራ ነን፣ አገው ነን፣ መተዳደር የምንፈልገው በአማራ ክልል ውስጥ ነው፣ እያለ ጥያቄውን ካነሳ አመታት ተቆጥረዋል። ሌላዉ እንደሚታወቀው 90% የሚሆነው የደራ ነዋሪ አማራ ሆኖ እያለ በኦሮሚያ ክልል ውስጥ በመካተቱና ብዙ አስተዳደራዊ በደል ማንነት ጭፍለቃ፣ ርስት ነጠቃ እየተካሄደበት በመሆኑ ወደ አማራ ክልል ለመመለስ ወይም ልዩ ዞን እንዲሆን ጥያቄ ካቀረበ የቆየ ቢሆንም ያገኘው ምላሽ ግን በኦሮሚያ ክልል በሚታገዙ ታጣቂወች ተደጋጋሚ ወረራ ነው። የመተከልና የደራ ጥያቄወች መልስ ሳያገኙ አገርን አፅንቶ በሰላም መቀጠል የማይታሰብ ነገር ነው።

ማህበራዊ መስተጋብር

ኢትዮጵያውያን ከሚታወቁበት ዋናው እሴታቸው ጥብቅና ጥልቅ የሆነ፣ ሃይማኖትና ነገድ የማይገድበው ማህበራዊ ትስስራቸዉ ነው። ይህ ማህበራዊ ትስስራቸው በደስታም ሆነ በሀዘን ወይም ችግር ባጋጠመ ጊዜ ሁሉ ተረዳድተው እያለፉበት ለሺህ ዘመናት ዘልቀዋል። የሃይማኖት በአላት ሲያከብሩ ሙስሊሙ ለክርስቲያኖቹ ክርስቲያኖች ለሙስሊሙ ማህበረሰብ የሚያሳዩት ትብብር እጅግ አስደናቂና በየትም አለም የማይገኝነው። ኑሯቸውን ለማሻሻልም እየተጠቀሙበት ይገኛሉ። እቁብና እድርን እዚህ ላይ መጥቀስ ይቻላል። ሌላው የጉርብትና ግንኙነታቸው በጣም አስገራሚ ከመሆኑ የተነሳ ከሩቅ ዘመድ የቅርብ ጎረቤት በሚል ብሂል ተባብረውና ተረዳድተው ይኖራሉ። ነገር ግን ህወሓት ክልልን ነገድንና ቋንቋ መሰረት አድርጋ ህዝብን ከከፋፈለች ወዲህ ብሎም አሁን ያለው ተረኛው ቡድን በተጠናከረና በባሰ ሁኔታ እየቀጠለበት ስለሆነ ህዝቡ ነቅቶ ተረኛውን ቡድን በቃህ ካላለውና ተፈላጊው ለውጥ ካልመጣ ይህ ኢትዮጵያውያን ያላቸው ማህበራዊ መስተጋብር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተሸረሸረ ስለሆን ብሎም ከነጭራሹ እንዳይበጣጠስ ያሰጋል።

ማህበራዊ እሴቶች

ኢትዮጵያውያን ለዘመናት የቆዩና በመፍትሄነታቸው የተመሰከረላቸው ብዙ ማህበራዊ እሴቶች አሏቸው።ከነዚህም ውስጥ ዋነኞች ታላቅን ሽማግሌን ባልቴትን የሃይማኖች አባቶችን ማክበርና እንዲሁ የሽምግልና ስርአትን በመጠቀም ማንኛውንም በማህበረስብ ወይም በቤተሰብ ወይም በሁለት ግለሰቦች መካከል የተፈጠረን ግጭት ወይም አለመግባባት በእርቅ የመፍታትባህል ነበር። ይህ በመንግሥት ታላላቅ ሹሞች እስከ ንጉሶች መካከል የተነሳን ፀብ ወይም ጦርነት ሰላማዊ መፍትሄን እስከማስገኘት የዘለቀ ነበር። ነገር ግን እነዚህ ህዝብን አስማምተው ለዘመናት የቆዩ ኢትዮጵያዊ እሴቶች በስልት ተሸርሺረው ምንም ፋይዳ እንዳይሰጡ ተደርገዋል። ለምን?

የአኖሌ ሃውልት

አፄ ሚኒሊክ የኢትዮጵያን አንድነት ለማስከበር ባደረጓቸው ዘመቻወች ወቅት አሩሲ ውስጥ በተደረገ ውጊያ ወቅት ወታደሮቻቸው ህዝብ ፈጅተዋል ጡት ቆርጠዋል በሚል ያልተረጋገጠ ትርክት የአኖሌን ሃውልት ማቆም በእውነቱ ህዝብ ከህዝብ ተቀራርቦና ተባብሮ ለመኖር ያስችላል? ይህ የሃሰት ትርክት የተፈፀመ ለመሆኑ በደንብ ተመርምሮ ተፈፅሞ ከሆነ በታሪክ መፃህፍት ተካቶ እንድናውቀውና ዳግም እንዳንፈፅመው ማድረግ ሲገባ ለምን ይህን የጥላቻ ሀውልት መትከል አስፈለገ? ለመሆኑ ሁሉም ጉዳቱን በሀውልት ልግለፅ ቢል ስንት የጥላቻ ሀውልቶችን መትከል ይኖርብን ይሆን?

የክልል አወቃቀርና በሰላም የመኖርና ከቦታ ወደ ቦታ በነፃነት ተዘዋዉሮ የመስራት መብት አለመከበር የአንድ መንግሥት ተቀዳሚ ተግባሩ የዜጎችን በህይወትና በሰላም የመኖር ከቦታ ወደ ቦታ በነፃነት ተዘዋዉሮ የመስራትን መብት ማስከበር ነው። ነገር ግን አንድ አገር በሆነች ኢትዮጵያ የሚኖር ህዝብ ነገድንና ቋንቋን መሰረት ያደረገ የክልል አወቃቀር አንዱን ባለቤት ሌላውን መጤ ብሎ በመከፋፈል ዜጎች ዋና የመኖርና ተዘዋዉሮ የመስራት መብታቸውን በመጨፍለቅ ሺወች እየተጨፈጨፉ ሚሊዮኖች እየተፈናቀሉ ይገኛሉ። ይህ የክልል አወቃቀር በአስቸኳይ እልባት ካላገኘ የአገርን መፍረስ ከእውን ለማድረስ እየተቃረበ ነው ለማለትያ ስደፍራል። የክልል አወቃቀሩ በኢትዮጵያ እየደረሰ ላለው እልቂት ከዋነኛ ምክንያቶች ውስጥ አንዱ መሆኑ እየታወቀና በሌላ የአስተዳደር አወቃቀር መተካት አለበት እየተባለ በስፋት እየተጠየቀ ባለበት በአሁኑ ወቅት ሌሎች አዳዲስ ክልሎችን ማዋቀር ለምን ተፈለገ? ደግሞስ ለአንዱ ፈቅዶ ሌላውን መከልከል ምን የሚሉት አካሄድ ነው? የደቡብ ክልልን አሁን እያመሰ ያለው ሁኔታ ይህ ክልል ልሁን አትሆንም የሚል የፓለቲካ አቲካራ ነው። ሁለት አዲስ ክልሎች እንዲዋቀሩ ፈቅዶ እንዲሁም እንድ ሌላ ክልል እንዲፈጠር በዝግጅት ላያ ያለ መንግሥት ለምን የጉራጌና የወላይታን ህዝብ ክልል እንሁን ጥያቄያፍናል? ከላይእንደገለፅሁትክልልመፍረስእንዳለበትየታመነሆኖግንየማይፈርስከሆነለአንዱፈቅዶ ለሌላው መከልከል አግባብ አለመሆኑን ለማሳየት ነው። ኢትዮጵያ በአራቱም አቅጣጫ ሰላም ርቋት ቁም ስቅሏን እያየች ትገኛለች።

የተዛባ የህዝብ ቁጥር ቀመር ያመጣው ጣጣ

ኢትዮጵያ አሁን ለገባችበት ውስብስብ ችግር ከከተቷት ችግርች አንዱ የተዛባ የህዝብን ቆጠራ ስሌትና ይህንን ስሌት መሰረት አድርጎ ይገባኛል የሚባሉ የፓለቲካ ስልጣን የተለያዩ የመንግሥት አመራር ቦታወች በፀጥታ መዋቅሩ ውስጥ የሚገኝየአመራርቦታየኢኮኖሚናፋይናንስተቋማትአመራርየህዝብግንኙነትናየሚዲያተቋማት አስተዳደር ቦታዎች የበጀት ቀመር አወጣጥና የመሰረተ ልማትና የኢኮኖሚ ተጠቃሚነት የመሳሰሉትን መፈጠራቸው ነው።

በአሁኑ ሰአት ገዥው የኦሮሞ ብልፅግና በድፍረት አፉን ሞልቶ ተረኝነት የሚባል የለም የያዝሁትን ቦታ ሁሉ የያዝሁት የምወክለውን የኦሮሞን ህዝብ ቁጥር መነሻ አድርጌ ነው የሚለው። የህዝብ ቆጠራው ግን እንደ ስሌታቸው እንዳልሆነ ብዙ ማስረጃወች ያሉ ከመሆኑም በላይ ትክክልኛ የህዝብ ቆጠራ ለማካሄድ የማይቻልበት ሁኔታ ተፈጥሯል። ምክንያቱ ደግሞ እውነተኛው የህዝብ ቁጥር ከታወቀ በህዝብ ቁጥር እበልጣለሁና ይገባኛል ተብሎ የተያዘው ጥያቄ ውስጥ ሊያስገባ ስለሚችል ነው። በዚህ ላይ ሆን ብሎ ህዝቤ ከቁጥር እንዳይካተት ሆኗል ያለው ስሌት ትክክል አይደለም ትክክለኛ የህብ ቆጠራ ይካሄድ እያለ የሚጠይቅ ህዝብ አለ። ይህ የህዝብ ቆጠራ ጥያቄ ትክክለኛ መልስ የሚሻው አገራዊ ጉዳይ ነው። ፍትሀዊ የፓለቲካ ውክልና ፍትሀዊ የበጀት ቀመርና የኢኮኖሚ ተጠቃሚነት በሌለበት አገር ሰላምንም ሆነ እድገትን ማረጋገጥ አይቻልም።

በአማራ ክልል የኦሮሞ ብሄር የከሚሴ ልዩ ዞን የአጣየና አካባባቢው ተደጋጋሚ ውድመቶች በዚህ አራት አመት ተኩል ጊዜ ዉስጥ በኦነግ የተደራጀው ሰራዊት ከኦሮሚያ ክልል መንግሥት ድጋፍ በተደጋጋሚ ባልሳሳት ለስድስት ጊዜ ያህል አጣየንና አካባቢውን አውድሟል። ሸዋሮቢትንም እንዲሁ እያወደመ ይገኛል። ይህ የኦነግ ወራሪ ሰራዊት ወረራውን የሚፈፅመው ስልጠናና የሎጅስቲክ ድጋፍ የሚያገኘዉ በአማራ ክልል የኦሮሞ ልዩ ዞን ተብሎ ከተሰየመው ከከሚሴ እየተነሳ መሆኑ በግልፅ ይታወቃል።ለምንድነው አጣየ ሸዋሮቢት ማጀቴ ሰንበቴ የወረራ ማዕከል የሆኑት? መቸም መልሱ የኢትዮጵያን አንድነት ለማስጠበቅ የሚል እንደማይሆን እሙን ነው። ከክልሉ ውጭ የሚኖርው አማራ ላይ በወለጋና በመተከል እየደረሰበት ያለው የዘር ማጥፋት ጭፍጭፋ ሰቆቃ መፍትሄ ሳያገኝ በራሱ ክልል ውስጥ ሀያ በመቶ ለሚሆን ነዋሪ የልዩ አስተዳደር ዞን ፈቅዶ የአማራ ክልልንን ብሎም ኢትዮጵያን የማፍረስ ሂደት እንዴት ዝም ብሎ ይመለከታል? ቢያንስ ለተወሰነ ጊዜ ይህን ልዩ ዞን በክልሉ ስር በቀጥታ እንዲተዳደር ማድረግ መሻሻል ካላሳየ ይህ የኬሚሴ ልዩ ዞን የአማራ ክልል ህዝብ የህልዉና ስጋት ስለሆነ እስከ ማፍረስ የሚደርስ አስተማማኝ እርምጃ መዉሰድ ያስፈልጋል።

የኦሮሚያ ክልል የመስፋፋት ፓሊሲና የወረራ እርምጃወች-የኢትዮጵያ አገራዊ አንድነት ትልቁ ፈተና

በአሁኑ ሰዓት የኢትዮጵያ ትልቁ ፈተና የአገሪቱ ቁልፍ ስልጣን በኦሮሚያ ብልፅግና የተያዘ ሲሆን እነዚህ አመራሮች ደግሞ ኢትዮጵያን ፍትኃዊነት መሰረት በማድረግ ማስተዳደር ሲገባቸው በአፋቸው ኢትዮጵያ አትፈርስም ትበልፃገለች እያሉ በተግባር ግን በግዛት ማስፋት ወረራ ላይ መጠመዳቸው ነው። የወለጋውና የመተከሉ ዘርማጥፋት ጭፍጨፋዎች የአጣየ ደራ ተደጋጋሚ ወረራወች አዲስ አበባና በአዲስ አበባ ዙሪያ የሚደረገው የጥቅለላ እርብርብ ሰፋፊ ቤት ማፍረስና ማፈናቀል ዘመቻዎች በድሬዳዋ ሀረር የሚደረጉ ጥቅለላወች ይህን የመስፋፋት ወረራዎች ፍንትው አድርገው ያሳያሉ። ዋናው ጥያቄ የኢትዮጵያ ህዝብ ይህን ሁሉ እየተመለተ ተገቢውን መልስ በተናጠል ሳይሆን በህብረት ለመስጠት በፍጥነት መዘጋጀት ይኖርበታል። ያቀዱት ከተጠናቀቀ በሁዋላ መጮሁ ምንም አይፈይድም።

ከኦሮሞ ህዝብ የሚጠበቅ ታሪካዊ ኃላፊነት

አብዛኛው የኦሮሞ ህዝብ በግልፅ እንደሚታወቀው ከሌሎች ወንድም ኢትዮጵያውያን ጋር በመልካም ግንኙነት፣ ሃይማኖታዊና ባህላዊ ትስስር ፈጥሮ በሰላም መኖርን የሚመርጥ ህዝብ ነው። በጋብቻ ተሳስሮ ተዋልዶ በስራ ሆነ በመልካም ጉርብትና ተባብሮ እየኖረ ዘመናትን አሳልፏል። እስከሚገባኝ ድረስ የኦሮሞ ህዝብ ግዛት አስፋፉልኝ በግዛት ማስፋፋት ሰበብ የሚፈጠር ግጭት ውስጥ አስገቡኝ ብሎ የጠየቀ አይመስለኝም። መሬት ላይ ያለው በገሃድ እንድሚያሳየው በስሙ ስልጣን ላይ የተሰየሙ ቡድኖችና ተባባሪ የፓለቲካ ኃይሎች የኦሮሞን ህዝብ በሁሉም አቅጣጫ ከሚገኘው የኢትዮጵያ ክልሎች ወይም ህዝብ ጋር ደም እያቃቡት ይገኛሉ። ይህ ለማንም አይጠቅምም። ይህንን የእብደት አካሄድ የኦሮሞ ህዝብ ማስቆም ታሪካዊ ግዴታ አለበት፤ ማስቆም ካልቻለም ከሌላው ኢትዮጵያውያን ጋር በመሆን ሳይዘገይ አሁኑኑ መቃወም አለበት። የለየለት የእርስ በእርስ ጦርነት ከተገባ በሁዋላ ይህን ለማድረግ ቢያስብ ዳፋው ለራሱም ነው የሚተርፈው። አገር ከተበጠበጠ ሰላም ከደፈረሰ ማንም አትራፊ አይሆንም። የትግራይ ህዝብ ህወሓትን ገና በጠዋቱ መግታት ቢችል ወይም ግልፅ ተቃውሞ ቢያሳይ ወይም ድጋፍ ቢነሳቸው ኖሮ ኢትዮጵያ አሁን ካለችበት ቅርቃር ውስጥ አትገባም ነበር። ይህን አሁን ያለውን አገር የማፍረስ ሂደት ለመግታት ብሎም ለማስቆም የኦሮሞ ህዝብ ታሪክ የጣለበትን አደራ ሊወጣ ይገባል።

ሌሎች ባለሃብቶችን በማዳከም የኦሮሞ ባለሃብቶችን ለመፍጠር እየተደረገ ያለው ሰፊ ዘመቻ ያለው መዘዝ መቸም ህወሓት በአገዛዝ ዘመኑ የኢትዮጵያን ኢኮኖሚ በመጠቅለል ኤፍርት በሚባል የንግድ ኩባንያ በመፍጠር ለዚህ ኩባንያ ተቋራጭ እንዲሆኑ ብዙ የትግሬ ባለሀብቶችን ክህግ አሰራር ውጭ በመፍጠር የተለየ መንግስታዊ እገዛ በመስጠት እነርሱ ሌላውን ኢትዮጵያዊ ባለሀብት ከጨዋታ ውጭ በማድረግ በፍጠነት ከበርቴወች መሆን እንደቻሉ ሁሉም የሚያስታውሰው ጉዳይ ነው። ኦህዲዶችም ምንም ሳያስቀሩ የህወሓትን የተንኮል ስራወች በመቅዳት እየስሩ ስለሆነ ባንኩንም አስመጪና ላኪ የንግድ ስራወችን በጠቅላላው ቢዝነሱንና ኢኮኖሚዉን በአብዛኛዉ በኦሮሞ እያስያዙት መሆኑ አሁን የሚታይ መሬት ላይ ያለ ሃቅ ነው። በዚህም ብዙ ኦሮሞወች በፍጥነት ላልተገባ የሀብት ክምችት ባለቤት ለመሆን በቅተዋል። ይህ እየተደረገ ያለው ሌላውን ባለሀብት በማዳከም መሆኑ ግልፅ ነው። ይህ ታንኩንም ባንኩንም ልቆጣጠረው ማለት ለአገር ልማትና እድገት ፀር ከመሆኑም አልፎ ለአገር ሰላምና ደህንነት እጅግ አደገኛ አካሄድ ነው። ህወሓትን ባልጠበቀችው ፍጥነት ከተደላደለችበት የስልጣን መንበር አሺቀንጥሮ ከጣላት ዋነኛ ምክንያቶች ውስጥ አንዱ ይህ የኢኮኖሚ ጥቅለላና አለግባብ የራሴ የምትላቸውን ባለሀብቶች የፈጠረችበት ጉዳይ ነበር። አሁንስ አገር ይዞ እንዳይወድቅ የዘገየ ቢሆንም በአስቸኳይ ማጋለጥና ስማቆም ይገባል።

የከተሞችን ዲሞግራፊ ለመቀየር የተሰራው ስራና አሁንም የቀጠለው ሁኔታ

ኢትዮጵያ ከተሞች ውስጥ የሚኖረው ማህበረሰብ ሆን ተብሎ በእቅድ የአንደኛው ማህበረሰብ በዛ ብሎ እንዲኖር የሌላኛው ማህበረሰብ ቁጥር አነስተኛ እንዲሆን እንዳልተሰራበት የሚታወቅ ነገር ነው። ነገር ግን ኦሮሞው በከተሞች ሆን ትብሎ በስፋት እንዳይኖር እንደተደረገ በመስበክ መፍትሄው ደግሞ በድብቅ የዲሞግራፊ ለውጥ በሁሉም ከተሞች ማድረግ ያስፈልጋል የሚል ውሳኔ ላይ በመድረስ እየተገበሩት ይገኛሉ። በዚህም መሰረት በአዲስ አበባ ብቻ በአንድ ጊዜ ከሶማሌ ክልል የተፈናቀሉ 500 ሺህ ኦሮሞወችን በድብቅ አስፍረዋል። ከዚያም በሁዋላ ከመላው ኦሮሚያ እያመጡ አስፍረዋል: ወይም የአዲስ አበባ የነዋሪነት መታወቂያ እንዲይዙ አድርገዋል። በአንፃሩ ደግሞ ኦሮሞ ያልሆነው በተለይም አማራው ጉራጌው ጋሞው ቤቱን እያፈረሱ በገፍ እያፈናቀሉት ይገኛል። ይህ ስልጣን መከታ አድርጎ የሚደረግ የዲሞግራፊ ቅየራ ዘመቻ ለጊዜው ስኬት መስሎ ቢታያቸዉም እየቆየ ግን ህዝብን ከህዝብ የሚያጋጭ መሆኑ ጥርጥር የለውም።

ህዝብ በረሃብ እየሞተ እንስሳት በሚሊዮኖች እየረገፉ አዲስ ቤተመንግሥት ግንባታና አሳዛኝ የስንዴ ኤክስፓርት ቲያትር ኢትዮጵያ ውስጥ ከወለጋና መተከል ጭፍጨፋ ተርፎ በተሰደደው እንዲሁም የሰሜኑን ጦርነት በመሸሺ የተፈናቀሉ ሚሊዮኖች በተለይም በአማራና አፋር ክልል እርዳታ ሳያገኙ በርሃብ እየሞቱ ያሉ ወገኖች ብዙ ናቸው። የተፈናቃዩ ቁጥር ከአዲስ አበባና አካባቢው በባለጊዜወች መረን የለቀቀ ጥጋብ ቤታቸው በላየቸው ላይ እየፈረሰባቸው በአንዴ ወደ ለማኝነት እንዲወርዱ ተደርገዋል። ይህ ሳያንስ አሁን ደግሞ በቦረና የገባው ርሀብ እንስሳትን ፈጅቶ ለሰው ህይወት መጥፋት መንስኤ እየሆነ ነዉ። ይህ ሁሉ ሲሆን መንግሥት የሚጨነቀው ስለ አዲስ ቤተመንግሥት ግንባታውና ስንዴ ኤክስፓርት ስለማድረጉ ነው። ይህ የለየለት እብደት ስለሆነ ህዝብ ሊያስቆመው ይገባል። ለተራበውና ለተራቆተው ህዝብ እንዲደርስለት ጠንክሮ በመንግሥት ላይ ግፊት ማድረግ ይጠበቅበታል። ይህ መንግሥትን ከስልጣን ማውረድ የሚያስችል ቁጣ የሚፈጥር ጉድይ ካልሆነ ምን ሲፈጠር ነው ቁጣ የሚፈጠረው?

የህወሓትና የኦሮሚያ ብልፅግና አዲስ ወዳጅነትና መዘዙ

ህወሓት ለሀያ ሰባት አመታት በሁሉም የኢትዮጵያ ሕዝብ በተለይም በአማራና ኦሮሞወች ላይ ያደረሰዉ ኅልቆ መሳፍርት የሌለዉ ግፍ ተዘንግቶ በመከላከያ ሰራዊት ያደረሰዉ ዘግናኝ ጥቃት በአማራና አፋር ክልሎች የፈፀመዉ ተደጋጋሚ ወረራና በንፁሀን ላይ ያደረሰዉ መጠነ ሰፊ ጭፍጨፉ ተረስቶ የኦሮሚያ ብልፅግና የፖለቲካ አሰላለፉን ፖርላማዉ ሺብርተኛ ብሎ ከፈረጀዉ ህወሓት ጋር አድርጏል።ሁለቱ በጋራ በመሆን አማራዉ የማንነቴ መገለጫ ናቸዉ ያላቸዉን ወልቃይትና ራያን በጦርነት ወደ ትግራይ ዳግም ለመዉሰድ እየሰሩ መሆናቸዉ ተደርሶበታል። ህወሓትም በበኩሉ የኦሮሚያ ክልልን የግዛት ማስፉት ዘመቻዉን ያግዛል። ወደ አንድ ሚሊየን ህዝብ የቀጠፈዉ የሰሜኑ ጦርነት በአግባቡ ባለመቋጨቱ እዚህ ላይ ተደርሷል።

ይህ አደገኛ የፖለቲካ ጥምረት በህዝብ የተባበረ ትግል መምከን አለበት ህወሓትንና ከሞት አፉፍ ያዳናትን የኦሮሚያ ብልፅግና አብሮ ማሰናበት የግድ ይላል። ህዝብ ተባብሮ በአስቸኳይ ይህን ካላደረገ ግን በኢትዮጵያ ፍርስራሺ ላይ ሁለት አዲስ አገሮች ሲፈጠሩ ለማየት በግዴለሺነት እየጠበቀ መሆኑን ያሳያል ማለት ነዉ። ኢትዮጵያ ህዝብ ይህን አገር የማፍረስ ግስጋሴ ዝም ብሎ ያያል ብየ አላምንም። ነገር ግን በተግባር በፍጥነት ዉድ እናት አገሩን ከመፍረስ ለመታደግ መንቀሳቀስ ይኖርበታል።

ማጠቃለያ

ኢትዮጵያ አትፈርስም እያሉ በየመድረኩ የሚለፍፉት ፈፅሞ ሀሰትና ማዳናገሪያ ስልት ነው። በተጨባጭ ግን በተጠናና ግብ በተቀመጠለት አካሄድ ኢትዮጵያን እያፈረሷት ነው። የምናወራዉ ስለ መልክዓ ምድሩ አይደለም። በውስጧ ስላለው ህዝብ ቋንቋዉ ሃይማኖቱ ታሪኩ ወዘተ ነው። ኢትዮጵያን በመመስረትና ከጠላት በመጠበቅ ቀዳሚ ቦታ ያለውን የአማራ ነገድ መጤ ሰፋሪ እያሉ መጨፍጨፍ፣ የአገሪቱ ዋነኛ መግባቢያ የሆነውን አማርኛ ቋንቋን ለማጥፋት በግልፅ እየተሰራ፣ ኢትዮጵያውያንን ለትምህርት ያበቃች ፊደልና ቁጥር ሰርታ ያበረከተች የአገሪቱን ህዝብ ግማሽ ቁጥር ያለዉን ምዕመን አንድ አድርጋ መንፈሳዊ አገልግሎት እየሰጠች ያለች፣ አገር ሲወረር ታቦታትን ይዛ አብራ በመዝመት ለድል የምታበቃን አገራዊ ተቋም (የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያንን) እያሳደድህ፣ የኢትዮጵያ ታሪክ ታሪኬ አይደለም፣ አገሪቱ እንደገና ለእኛ እንድትመች ሆና መሰራት አለባት እያልህ ያደጉ ከተሞችንና ስትራቴጂ ቦታዎችን ወደ ራስ ለመጠቅለል እየተሯሯጥህ ኢትዮጵያ አትፈርስም ለማለት እንዴት ይቻላል? መልሱ አይቻልም ነው። የኢትዮጵያን አንድ አገርነት ከተቀበልህ ይህ ሁሉ የእኔ ይሁን የሚለው ሩጫ ለምን አስፈለገ?

ህዝቡ በግልፅ መገንዘብ ያለበት ነገር ኢትዮጵያን ቀስ በቀስ በስልት እያፈረሷት መሆኑን ተረድቶ ለማስቆም ጠንክሮ መታገል አለበት። ለመብቱ ለአገር እንድነት ለታሪኩ መከበር መቆም ያለበት ሁሉም ኢትዮጵያዊ ነው። መፍትሄው መለስ ዜናዊ ኢትዮጵያን አፍርሶ ታላቋን ትግራይን ለመመስረት እንዲያስችለው የቀረፀውን ህገ መንግሥት ማሻሻል ሳይሆን ህዝብ የመከረበትና የተሳተፈበት በአዲስ ህገ መንግሥት በመለወጥና የአፓርታይድ ክልል አወቃቀርን አስወግዶ በትክክለኛ የአስተዳደር አወቃቀር መተካት ነው። ይህ አዲስ ህገ መንግሥት የሚዘጋጀው የስርዓት ለውጥ ከመጣ በኋላ መሆን ይኖርበታል። አሁን ያለው ተረኛው ኃይል ውስን የሆኑ ማሻሻወች ሊያደርግ ደፋ ቀና እያለ መሆኑ ይስተዋላል። ይህ ግን ከመሰረቱ ችግሩን ስለማይፈታ በዚህ ማደናገሪያ መዘናጋት አይገባም። ህዝቡ ለእውነተኛ የስርዓት ለውጥ አጥብቆ መታገል ይኖርበታል። አለበለዚያ አይኑ ስር ህወሓትና ኦነግ ኢትዮጵያን አፍርሰው ሁለት አዲስ አገራት ማለትም ታላቂቷን ትግራይና ታላቂቷን ኦሮሚያ ሲፈጥሩ በቁጭትና በሀዘን መመልከት ብቻ ይሆናል። በብዙ ትውልድ መስዋእትነት በአስተዋይ መሪወችና የሃይማኖት አባቶች አርበኞች መስዋእትነት የተገነባች ጥንታዊት ሀገር በጥቂት አገር አፍራሽ ባንዳወች ስትፈርስ ዝም ብሎ ማየት ትውልድን ወደማያበራ ጦርነት መክተት መሆኑን በመረዳት ሁሉም ኢትዮጵያዊ የሚጠበቅበትን ሁሉ ለማድረግ መዘጋጀት አለበት።

በተለይም ከህወሓትና ኦነግ ቀጥተኛ የሆነ የህልውና ፈተና ተደቅኖበት የሚገኘው ከህዝብ አማራው ከሃይማኖት ኦርቶዶክሱ እንዲሁም የሙስሊሙ ማህበረሰብ ህልውናውን ለማስከበር የሚችልና የጠላቶቹን እቅድ ሊያመክን የሚችል ቁርጠኛ ትግል ማድረግ ይጠበቅበታል። የዚህ ኢትዮጵያን የማፍረስ ሴራ ዋነኛ አስፈፃሚ ሆኖ እየሰራ ያለውን የኦሮሞ ብልፅግናን እና መሪውን ጠቅላይ ሚኒስቴር በአስቸኳይ ከስልጣን በማውረድ ለእውነተኛ የስርዓት ለውጥ የሽግግር ጉዞ ሊያበቁ በሚችሉ ሰዎች መተካት ለነገ ሊባል የማይገባ በጣም አንገብጋቢ ጉዳይ ነው። ሁሉም ሰው ከዚህ ፅሁፍም ሆነ ከነባራዊ ሁኔታው ሊረዳው እንደሚችለው ኢትዮጵያ ትልቅ አደጋ ላይ ትገኛለች። የኢትዮጵያ ነገር በጣም ያሳስበኛል። በዘመኔ ሶቭየት ህብረትን የመሰለ ልዕለ ኃያል አገር ፈርሶ ወደ 15 አገርነት ሲበተን እዚያው ኖሬ አይቸዋለሁ። አሁን ኢትዮጵያ ያለችበት ሁኔታ ሶቭየት ህብረት ከመፍረሱ በፊት ከነበሩትሁለት ሶስት አመታት ጋር ይመሳሰላል። ዩጎዝላቪያም የፈረሰውና ወደ 6 አገሮች የተበተነው በተመሳሳይ ሁኔታ ነው። ልዩነቱ ዩጎዝላቪያ በጦርነት ጭምር የተካሄደ መለያየት መሆኑ ነው። ለሁለቱም አገሮች መፍረስ የምዕራባዊያን እጅ አለበት። ኢትዮጵያን አንድ እና ነፃ አገር ሆና በራሱዋ መንገድ እንዳትሰለጥን የሚሰሩ ብዙ ስውር እጆች አሉ። ስለዚህ ኢትዮጵያውያን እገራቸውን ለመታደግ ቆርጠው መስራት ይጠበቅባቸዋል።

Publisher’s note: views in the article reflect the views of the writer, not the views of tbf.2tbf.org

ኪራላይሶን…!

noreply@blogger.com (TBF) — Fri, 14 Apr 2023 19:49:00 +0000

በዘመድኩን በቀለ

"…ሲላ ዱኤ ጂራ… ትላለች ሴቷ ተናጋሪ… ሞቷል እኮ ነው የምትለው። ከሞተ በኋላ ለምን እንዲህ ማድረግ አስፈለገ? የሚል ድምፀት ያለው ቃል ነው የምታሰማው በኦሮሚኛ። …ዐማራ ገዳዩ የአብይ ሽመልስ ሸኔ ደግሞ አስከሬን ላይ ቆሞ ያላግጣል። ሌላኛው ደግሞ የሞተው ዐማራ አስከሬን ፊት ላይ ድንጋይ ይጭንበታል።

"…ቪድዮ ቀራጩም እንዲህ ይላል። ሲንሙሊሱ… ማለትም አላሳይህም። መልክህን እንዲታይ አላደረኩም ነው የሚለው። አስከሬኑ ላይ የቆመው ባለ ጊዜም እንዲህ ይላል። ረኮን ኢንጂሩ። ችግር የለም። ብታይስ ምን ሊመጣ? ከሳሽ የለ? ጠያቂ የለ? ጊዜው እኮ የእኛ ነው እንደማለት ነው።

"…አስተውላችሁ ከሆነ አቢይ አሕመድ ሥልጣን ላይ ከወጣ ጊዜ ጀምሮ የኦርቶዶክስ በዓላትን ጠብቆ አሰቃቂ አረመኔያዊና ጭካኔ የተመላበትን ዘግናኝ ድርጊት ይፈጽማል። በዓለ መስቀልን፣ ጥምቀትን፣ ስቅለትን፣ ትንሣኤን፣ ዕርገትንም ጠብቆ እንዲሁ ነው። በወይራ ጢስ የመጣ አጋንንታም የጠንቋይ የዲያብሎስ የግብር ልጇ ስለሆነ ኦርቶዶክሳውያን በዓልን ተረጋግተው አሳልፈው አያውቁም። እስከመቼ እንዲህ እንደሚቀጥል ግን አላውቅም።

"…ይሄን ዘግናኝ ጭፍጨፋ ለመቀልበስ፣ ያለፍርድም አልሞትም ማለት ለዐማራው አይፈቀድለትም። በሰሜን ሸዋ በጅብውኃ በኦሮሞ ሸኔ የተጨፈጨፉት ዐማሮች አስከሬን እስከአሁን አልተነሣም። መከላከያ በስፍራው ቢኖርም ድርጊቱን አይቃወምም። ሕዝቡም አስከሬን እንዳያነሣ ተከልክሏል። ይሄ ማለት ዐማሮች ይሄን እያዩ የሚያድናቸው ፓርቲ፣ የሚታደጋቸው መሪ ድርጅትም እንደሌላቸው ዐውቀው ሰጥ ለጥ ብለው በባርነት እንዲገዙ አልያም ያለ ከልካይ በዚህ መልክ እንደሚጨፈጭፉት መልእክት ለማስተላለፍ ነው። የእግዚአብሔር በቀል ግን ይከተላል።

• ዛሬ ለዐማራ እለተ አርቡ ነው። ትንሣኤውስ መቼ ይሆን…?

• ኪራላይሶን…!

Publisher’s note: views in the article reflect the views of the writer, not the views of tbf.2tbf.org

ስለ አቤል እንጂ ስለ ሶምሶን አናለቅስም

noreply@blogger.com (TBF) — Fri, 14 Apr 2023 15:45:00 +0000

ግራፊክ ምስል ዴቭ ዳዊት

Dave Dawit

/We are a voice for unprotected civilian Amharas, Not for the willing servant of the fascistic Regime

* በመፅሐፍ ቅዱስ ውስጥ ከተጠቀሱት ታሪኮች የአቤልና የሶምሶን ታሪክ፥ አሁናዊውን የአማራ ፖለቲካ ሁኔታ ይገልፀዋል።

አቤል የተገደለው በየዋህነት ወንድሙ ቃየንን አምኖ ወደ መገደያ ሜዳ በመውጣቱ፣ የሞት አደጋ እንደሚደርስበት የሚያውቅበት አንዳችም precedence አለመኖሩና ራሱን የሚከላከልበት አንዳችም ነገር በእጁ ባለመኖሩ ነው። በግፍ የፈሰሰው የአቤል ደም፥ በኢምፓየሯ ኢትዮጵያ በየቀኑ እየፈሰሰ የሚገኘው የብዙ ሺህ ንፁሐን አማራዎች ተምሳሌት ነው።

በአንፃሩ ሶምሶን ከውልደቱ ጀምሮ የእግዚአብሔር ኃይል ያረፈበት ብርቱ ተዋጊ ነበር። ነገር ግን ሶምሶን በአመንዝራይቱ ደሊላ ፍቅር የተሸነፈ ሰውም ነበር። የሶምሶንን የኃይል ምስጢር ለማወቅ አመንዝራይቱ ደሊላ በአማላይ የሽንገላ ቃላቶች ሶምሶንን አታልላ ትጥቁን አስፈታችው። በመጨረሻም ሶምሶን በአመንዝራይቱ ደሊላ ጭን ላይ እንደተኛ ትጥቁን በፈታበት ሁኔታ (የኃይሉ ምስጢር የነበረውን ፀጉሩን ደሊላ በጭኗ ላይ አስተኝታ ላጭታው ስለነበር) በባላንጦቹ ፍልስጤማውያን እጅ ተያዘ። ከዚያ በኋላ ያለው የሶምሶን ታሪክ የባርነትና የውርደት ሞት ነው።

"የአማራ ልዩ ኃይልም" የሶምሶንን የውድቀትና የውርደት ጉዞ አንድ ብሎ ጀምሯል። ትጥቁን አስረክቦ ለፋሽስቱ የኦሮሙማ መንግስት ዙፋን ጠባቂ የመሆን ተስፋ ሰንቆ ሲጓዝ፥ የአመንዝራይቱ ደሊላ ምሳሌ የሆነው ፋሽስታዊው የኦሮሙማ መንግሥት ስልሣ የልዩ ሀይል አባላትን በጅምላ ገድሏቸዋል። ይህ የውርደትና የቁልቁለት ጉዟቸው ጅማሬ እንጂ ፍፃሜያቸው አይደለም‼‼‼

መሣሪያውን ወደ ብ.አ.ዴ.ን (A.N.D.M.) እና ወደ ፋሽስታዊው የኦሮሙማ መንግስት ያዞራል ተብሎ ሲጠበቅ፥ "የፋሽስት ዙፋን እጠብቃለሁ" ብሎ ትጥቅ ለፈታ ሀይል የሚያዝን ልቦና የለኝም‼‼‼

እኛ ዕረፍት አልባ ጩኸት የምንጮኸው እንደ አቤል ደም በግፍ ለሚፈስሰው የህዝባችን ደም እንጂ፥ የፋሽስት ዙፋን ለመጠበቅ ሲል ትጥቁን በአመንዝራይቱ ደሊላ የሽንገላ ምክር ለፈታ ከሃዲ ኃይል አይደለም‼‼‼

ፈጣሪ የአማራን ህዝብ አብዝቶ ይባርክ‼‼‼

ዴቭ ዳዊት

Publisher’s note: views in the article reflect the views of the writer, not the views of tbf.2tbf.org

The Anti Semitic stand of the OLF : Speech at the Jerusalem Center for Public Affairs in Jerusalem

noreply@blogger.com (TBF) — Thu, 30 Mar 2023 00:32:00 +0000

By Dawit Giorgis

The most dangerous crisis in Africa is one unfolding in the Horn of Africa, in Ethiopia. It is a complicated crisis triggered by extremist elements to create an ethnocentric government, which makes one ethnic group superior to all others. The country has been sucked into a quagmire of unending internal wars and terrors that have taken countless lives, and is characterized by one of the most gruesome crimes in history. The country has become a failed state, with no functional central government, run by a group of ethnic warlords from the Oromia region, where the current PM has been elected.

After the collapse of the brutal regime of the Tigrai People’s Liberation Front (TPLF) by a popular uprising over four years ago, the Oromo-dominated government under Prime Minister Abiy Ahmed has endangered the very foundation of the country. The social fabric of this age-old nation is torn asunder, and the history of the land, which is rooted in biblical teachings, is under assault with fabricated narratives.

Today, the survival of this ancient country is challenged by an anti-Semitic war declared by extremist elements, the Oromo Liberation Front (OLF), which has declared the war as Cushites against the Amhara Semites. In their fabricated history, they make their followers believe people of the Semitic origin were colonizers.

Ethiopians of all backgrounds have lived relatively peacefully for thousands of years despite their differences. This current phenomenon that thrives by splitting people along ethnic lines is very new for the Ethiopia that has existed for millennia, like Israel.

The intent of these radical elements is to create a Cushitic empire. The recent war launched by the regime was an exercise to create the necessary condition to tighten the grip of the Oromo to be able to move on with their agenda. As a means toward that end, Christian Amharas are being slaughtered, the oldest Christian church is attacked, and millions have been displaced.

This Cushitic war against the Semites of the North has been conducted in a very barbaric manner — a type of brutality unseen in our history. It is hatred to its worst limits. Recently, when the attack on the Orthodox church became unbearably and brazenly intense and very violent, the response of the church was firm and immediate. Millions went to the streets in unprecedented show of force. This abated the attempt to destroy the Synod of Ethiopia for now.

The claim of the Cushitic movement spearheaded by OLF goes beyond Ethiopia to Kenya, Sudan and Somalia. The war has just begun earnestly in Ethiopia.

As a lawyer and a man who has worked in Rwanda during the 1994 genocide, I can attest that the crimes being committed in Ethiopia are more gruesome (though at a lower scale ) than the Rwandan atrocities that shook the conscience of the world. Amharas are being murdered, crucified and burnt alive publicly, and are now forced in millions to leave their ancestral lands.

All these incidents are recorded and reported by credible and ethical journalists and institutions. Regrettably, the West has refused to see the truth and condemn the crime for what it is — a genocide! The conflict and genocidal crimes against the Amharas have not received the attention of the international community either. To most Amharas, the silence of the international community is reminiscent of what happened during Fascist Italy’s aggression against Ethiopia or the Holocaust perpetrated by Nazi Germany

The world is silently watching the deliberate destruction of 3000 years of civilization.

The ongoing attack on Ethiopia is an attack against the hub of the age-old Ethio-Israeli relationship. The struggle of the people of Ethiopia, which has a population of 120 million and is the source of the Blue Nile, has been more or less similar to the struggle of the people of Israel. In both cases, it is a struggle for survival, while surrounded by hostile counties.

Ethiopia is located in the most militarized zone in Africa along the Red Sea and the Gulf of Aden. There are over seven big military bases in tiny neighboring Djibouti alone. Any conflict that happens in that region can easily escalate and impact other parts of the world.

In fact, the war declared by the OLF on the basis of a fabricated Cushitic narrative has an agenda which is being pushed by certain foreign countries. If this war is not contained early, it will quickly expand to the region; a proxy war will follow; and millions will begin migrating to the Mediterranean countries, as has already been witnessed.

In the northern part of Ethiopia, the Tigreans are Semitic as well; but are currently allied with the Oromo Cushitic agenda for a very narrow advantage related to an Amhara ancestral land, which they have illegally claimed. They believe they can only get these lands if they are allied with the ruling Oromo government. The truth is an eventual alliance between the Tigreans and Amharas is unavoidable, since the marauding army of the OLF is likely to consume even the Tigreans.

The repercussions to regional security and stability is enormous. American and other Western experts have always looked naive in their understanding of issues in the Horn of Africa. Whether by design or ignorance, they have invariably missed to avert imminent catastrophes, and only payed attention after the worst has happened.

What makes the situation even more complex is that this war of ethnic cleansing and genocide is being led by a Prime Minister who protects one image to the external world and does something horrific within the country. Like Hitler and Mussolini, he has succeed in deluding his massive followers by telling them about a promised land which only exists in his narcissistic mind. His fake charm and blatant lies have earned him support from many western countries who want to see the surface and not what is beneath the surface.

It is high time that the world was aware of the fox in a sheep’s skin and saved the country and the region from an imminent disaster of mass destruction, displacement and suffering.

Ethiopians are determined to bring peaceful change but need the understanding and support of the democratic world. But the world has once again forgotten Ethiopia. Four days after the war between Russia and Ukraine started, the ICC prosecutor general rushed to Ukraine and two days opened a war crime case against Russia. The massacre in Ethiopia started four years ago. It was confirmed by a committee of Ethiopians in the in the diaspora, which I was part of, working together with international criminal lawyers that genocide, crimes against humanity and war crimes have taken place in Ethiopia in a manner that I explained above. The ICC and the powers behind it refused to see the case of Ethiopia in the ICC. Last year in a war between government and Tigray liberation front it was concluded by the chairman of the peace commission HE Olusegun Obasanjo that one million Tigryans were killed in the 8 month war and according to the Ethiopian government army chief of staff 380, 000 government troops and civilians were killed. There was no international investigation that could make leaders accountable. The death of 1;4 million people did not interest the international community nor it a headline in any major paper or media. The killing continues and the silence continues also. Wars and deaths in Africa are not of concern for the international community. An unjust world particularly for Africa. “Look beneath the surface; let not the several quality of a thing nor its worth escape thee” Marcus Aurelius.

Editor’s note : views in the article reflect the views of the writer, not the views of borkena.com or tbf.2tbf.org.

ከኢትዮጵያ መፍረስ በኋላ የአማራ ህልውና እንዴት ይቀጥል⁉ (ለማይቀረው የአባት ሀገር አማራ ምስረታ እንዘጋጅ ‼)

noreply@blogger.com (TBF) — Sat, 25 Mar 2023 03:06:00 +0000

በዴቭ ዳዊት።

ከኢትዮጵያ መፍረስ በኋላ የአማራ ህልውና እንዴት ይቀጥል⁉

(ለማይቀረው የአባት ሀገር አማራ ምስረታ እንዘጋጅ ‼)

================ /ክፍል-2/ =============

በክፍል አንድ ግልፅ ለማድረግ እንደሞከርሁት ሀገሪቱ "An empire in a terminal collapse" በሚባለው የአይቀሬው የመፍረስ ዋዜማ ላይ ብትሆንም፥ የአማራ ህዝብ ግን ከገባበት ጥልቅ ድንዛዜ ወጥቶ የራሱን አባት ሀገር እውን ለማድረግ እየሞከረ አለመሆኑ፤ ለዚህም በምክንያትነት ያስቀመጥኋቸው ነጥቦች ሲኖሩ፥ በዚህ ሁለተኛ ክፍል በይደር ካቆምንበት እንደሚከተለው እንቀጥላለን። መልካም ንባብ!

2. "The Chosen People" Analogy፦

* የአማራን ህዝብ "ብፅዕት ኢትዮጵያ" በሚል ቅዠት አስረው በዚህ መጠን እንዲደነዝዝና "Idolatry of Ethiopia" የህዝባችን መገለጫ Trademark እንዲሆን ካደረጉት ዋነኛ ተግዳሮቶች መካከል ራሱን በሃይማኖት በተለይም በኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያናችን ጉያ ለበርካታ መቶ አመታት የደበቀ የ Neuro-Pirates መሠሪ ቡድን በህዝባችን ላይ በከፈተው የ Cognitive Warfare አማካኝነት ነው። የአማራ ህዝብ የ Cognitive Warfare ሰለባ መሆኑን አምነን መቀበል ይኖርብናል‼‼‼ መፍትሔ ማምጣት የምንችለውም ከዚህ መራራ እውነት ስንነሳ ብቻ ነው‼‼‼

የአማራን ህዝብ የ Cognitive Warfare ሰለባ ማን አደረገው⁉

"When you control a man's thinking you do not have to worry about his actions. You do not have to tell him not to stand here or go yonder. He will find his 'proper place' and will stay in it. You do not need to send him to the back door. He will go without being told. In fact, if there is no back door, he will cut one for his special benefit. His education makes it necessary."

( Carter G. Woodson)

* በአማራ ህዝብ ላይ የተራዘመ የ Cognitive war በመክፈት ከውስጥ ሲገዘግዘው የኖረው ኃይል ራሱን በቤተክርስቲያን ጉያ የደበቀ ከግል ጥቅም በዘለለ አንዳችም ራዕይ የሌለው አቴና-ወጊ የ Neuro-Pirates ስብስብ ነው‼‼‼

ይህ በቤተክርስቲያን ጉያ የተሸሸገው Neuro-Pirates ኃይል ከቤተክርስቲያኗ ዶግማዊ አስተምህሮ ጋር ምንም አይነት ግንኙነት የሌለው፣ ለቤተክርስቲያናችንም እንዲሁም 80% ለሚሆነው የእምነቱ ተከታይ ለሆነው የአማራ ህዝብም ዋነኛ ጠላት ሲሆን የዚህ ቡድን ከትናንት እስከ ዛሬ ብቸኛ ፍላጎት በሃይማኖቷ ታዛ ተጠልሎ ህዝባችንን "የተመረጠችው ኢትዮጵያ ጠባቂ ነህ" በማለት መንፈሳዊ ሽፋን በመስጠት ህዝባችንን አደንዝዞ የግል ጥቅሙን ማሳደድ ነው።

ይህ በዘመን ቅብብሎሽ ራሱን እየተካና እያባዛ የሚሄድ አቴና-ወጊ የ Neuro-Pirates ቡድን ፥ የአማራ ህዝብ ጄኖሳይድ ሲፈፀምበት ወይ ዝምታን ይመርጣል አልያም ጉዳዩን የሃይማኖት ቅርፅ ያለው ለማስመሰል ይጥራል (በሻሸመኔና ሐረር በአማራ ላይ የተፈፀመውን ጄኖሳይድ ወደ ሃይማኖት ለመቀየር የሄደበትን ርቀት እያሰብን) ይህም ካልተሳካለት "ቅድስት ኢትዮጵያ ልትፈተን ግድ ነው" ብሎ በአማራ ህዝብ እልቂት ይሳለቃል።

ይህ ኃይል በቤተክርስቲያን ውስጥ ይመሽግ እንጂ ቤተክርስቲያናችን ራሷ አደጋ ላይ ስትወድቅ ድምፁን ማሰማት አይፈልግም። ለዚህም ነው ይህ አቴና-ወጊ የ Neuro-Pirates ቡድን የአማራ ህዝብ ብቻ ሳይሆን የቤተክርስቲያናችንም ጠላት ነው የምንለው‼‼

ይህ አቴና-ወጊ ቡድን ምናባዊ አይደለምና ከግብሩና ጎልተው ከሚታዩ መሪዎቹ ጋር በማያያዝ መጠሪያ ስም ሰጥተነው ልናልፍ ይገባል‼

በመሠረታዊነት ይህ አቴና-ወጊ ቡድን ህዝባችንን "በቅድስት ኢትዮጵያ" ተረት ሲያደነዝዝ የኖረው በሁለት መልኩ ነው፤

1. Numerology የሚባልን ነገር እንደ አዲስ ግኝት በማስተጋባት "ይህ ቁጥር ቅዱስ ነው፣ የኢትዮጵያ ቁጥር ምስጢራዊው ቅዱስ ቁጥር በመሆኑ አትፈርስም" የሚል ተረትና ባዶ ጥንቆላ ሲሆን ይህንን ተረት ከትውልድ ወደ ትውልድ ሲቀባበሉት መጥተው አሁን ዶክተር ሮዳስ ታደሰ በሚባል ተላላኪ ባንዳ በዋናነት እየተቀነቀነና ህዝባችን በዚህ ተረት ደንዝዞ ሀገር አልባ እንዲሆን እየተሰራበት ይገኛል።

ይህንን በቁጥር የሚጠነቁል አቴና-ወጊ ኃይልና ግብረአበሮቹን ከዚህ በኋላ "ሮዳሳዊያን" በሚል ልንጠራው ግድ ይላል።

2. ሌላኛው ህዝባችንን በተረት አደንዝዞ ሀገር አልባ ሊያደርግ እየሰራ የሚገኘው አቴና-ወጊ ኃይል "Ethiopia is a spiritually mysterious land" ብሎ ከመስበክ አልፎ "ኢትዮጵያ የተሰወሩ ከተሞች ያላት፣ እግዚአብሔር ከሌላው ዓለም በተለየ ልዩ ጥበቃ እንደሚያደርግላት" የሚሰብክ፣ መፅሐፍ የሚፅፍና ባገኘው አጋጣሚ ሁሉ ህዝባችንን ሲያደነዝዝ የኖረ ኃይል ነው። እንደ ሮዳሳዊያን ክንፍ ሁሉ፥ ይህም ቡድን ከትውልድ ወደ ትውልድ ይህንን ተረት ሲያስቀጥል ኖሮ ዛሬ አውራ መሪ አለው፦ ዶክተር አለማየሁ ዋሴ የተባለ የብአዴን "የአማራ መልሶ ማቋቋም ድርጅት" መሪና በቤተክርስቲያን ጉያ የተሸሸገ ተላላኪ ባንዳ። ስለሆነም ይህንን ክንፍ "አለማየዋዊያን" ብለን ልንጠራው ግድ ይላል።

* ሮዳሳዊያንና አለማየዋዊያን ዛሬ በአማራ ህዝብ ላይ እየፈፀሙ ያሉትን አይነት ማደንዘዣ የእስራኤል ራባዮች (Rabbis) በአይሁድ ህዝብ ላይ ለሁለት ሺህ አመታት ሲፈፅሙት የነበረው አይነት ማደንዘዣ ነው። የእስራኤል ራባዮች የአይሁድ ህዝብን "እስራኤል በአንዳች መንፈሳዊ ተአምር ሀገር ሆና ትመሰረታለች፣ በቀጣዩ አመት ፀሎታችንን በኢየሩሳሌም እናደርጋለን" እያሉ ከመስበክ አልፈው የፀሎታቸው መቋጫ እንዲሆን አሳምነውት ነበር። የራባዮቹ "የቀጣይ አመት በኢየሩሳሌም ..." ተረት ግን አይሁድን ለሁለት ሺህ አመታት ከዘግናኝ እልቂትና ሰቆቃ አልታደገውም። አይሁድን የታደገው የፅዮናዊያን ብሔርተኛ እንቅስቃሴ ነው‼‼‼የአይሁድን ህዝብ ባለ ሀገር ያደረገው የራባዮች ተረት ሳይሆን የቴዎዶር ሄርዝልና ጓደኞቹ በተግባር የተደገፈ የፅዮናዊያን ብሔርተኛ ንቅናቄ ነው‼‼‼

ያዕቆብ (የአብርሃም የልጅ ልጅ) "እስራኤል" የሚለውን ስያሜ ካገኘ ጀምሮ እስከ ዮሐንስ ራዕይ ድረስ ይህ ስም በመፅሐፍ ቅዱስ ያልተጠቀሰበት ቦታ የለም። ያ ማለት ግን ሀገር አልባ ላለመሆን ወይም ተሳዳጅ ላለመሆን ዋስትና ነው ማለት አልነበረም።

በተመሣሣይ፥ ሮዳሳዊያንና አለማየዋዊያን "ኢትዮጵያ በመንፈሳዊው ዓለም ፍፁም የተለየ ስፍራ ያላት፣ ህዝቦቿም በፈጣሪ የተመረጡ" አድርገው የሚያስተምሩት ተረታቸው ህዝባችንን ክፉኛ በማደንዘዝ አላስፈላጊ ዋጋ እንዲከፍል ሲያደርገው ኖሯል፤ ዛሬም እያስከፈለው ይገኛል።

ህዝባችንን ከዚህ የ Neuro-Pirates Cognitive warfare ነፃ ማድረግ ካልቻልን የአማራን ህዝብ ከፈፅሞ መጥፋት መታደግም ሆነ እፎይታ የሚያገኝበትን አባት ሀገር ምስረታ እውን ማድረግ ፈፅሞ አንችልም‼‼‼

ስለሆነም ለዘመናት በህዝባችን ላይ ተከፍቶበት የቆየውን cognitive war ለመቀልበስ Reverse Social Engineering መጠቀም ይኖርብናል ‼‼‼ ይህንን ስናደርግ ሰለባ ከሆነው vast majority የህዝባችን ክፍል ብቻ ሳይሆን "ብሔርተኛ" ናቸው ከምንላቸው የቅርብ ጓዶቻችን ሳይቀር ቀላል የማይባል Cognitive Inertia እንደሚጠብቀን ለአፍታም ቢሆን መጠራጠር የለብንም‼‼‼

እንደ አማራ ህዝብ ለረጅም ዘመናት የ Cognitive warfare ሰለባ ሆኖ በኖረ ህዝብ ላይ የ Reverse Social Engineering Programme ተግባራዊ በሚደረግበት ጊዜ ነባሩን የጥፋት እሳቤ የሚተካ ገንቢ እሳቤ አስቀድመን ለህዝባችን በሰነቅንለት ራዕይ ልክ ካላዘጋጀን Paradigmatic Vacuum መፈጠሩ አይቀሬ ነው‼‼‼ ይህ አይነቱ Paradigmatic Vacuum ሳይፈጠር በህዝባችን ልብና አዕምሮ ላይ በፍጥነት እኛ የምንፈልገውን አምሐራዊ Ultranationalism (in its refinest form) ማስረፅ ይኖርብናል‼‼‼

** ህዝባችን የገባበትን ጥልቅ ድንዛዜ La Belle Indifférence ("Beautiful Ignorance") በሁለት ክፍል በአጭሩ ያየንበትን በዚህ እንቋጭና አይቀሬው የኢምፓየሯ ኢትዮጵያ መበተን in what form ሊከናወን ይችላል የሚለውን፤ እንዲሁም በእያንዳንዱ አማራጭ የኢምፓየሯ የፍርሰት ሁኔታ ውስጥ የአማራ ህዝብ ዕጣ ፈንታ ምን ሊሆን ይችላል? የሚለውን በክፍል ሶስት የምናየው ይሆናል ለዛሬው በዚህ ይብቃን።

=========== ይቀጥላል ==========

እግዚአብሔር የአማራን ህዝብ አብዝቶ ይባርክ‼‼‼

የጠራ ራዕያችንና ቅዱሱ ተልዕኳችን አባት ሀገር አማራን መመስረት ነው‼‼‼

ዴቭ ዳዊት።

ከኢትዮጵያ መፍረስ በኋላ የአማራ ህልውና እንዴት ይቀጥል⁉ (ለማይቀረው የአባት ሀገር አማራ ምስረታ እንዘጋጅ ‼)

noreply@blogger.com (TBF) — Sat, 25 Mar 2023 02:58:00 +0000

በዴቭ ዳዊት

ከኢትዮጵያ መፍረስ በኋላ የአማራ ህልውና እንዴት ይቀጥል⁉

(ለማይቀረው የአባት ሀገር አማራ ምስረታ እንዘጋጅ ‼)

/ክፍል-1/

=============== መግቢያ ===============

* እኔ ዳዊት ይህንን ፅሁፍ የፃፍሁት እውነትን (no matter how it's bitter and ugly) በድፍረት መጋፈጥ ለማይፈሩ፣ ከስሜት ይልቅ ለዕውቀት የተደላደለ አዕምሮ ላላቸው፣ እንዲሁም አይቀሬ አዲስ ክስተቶችን ለመቀበል ለማይቸገሩ ይልቁንም ከ new reality ጋር እንዴት cope up ማድረግ እንዳለባቸው ማሰላሰል ለሚችሉ የአማራ ልጆች ነው። በመሆኑም፦

1. Intellectually pygmy የሆኑ፣

2. ከእውነት ይልቅ በቅዠት ዓለም መኖር የሚመርጡ፣

3. በ imperial nostalgia እየማቀቁ የሀገሪቱን pre-1991 ካርታ በየአደባባዩ ተሸክመው የሚዞሩ ግለሰቦችና ቡድኖች ይህንን ፅሁፍ እንዲያነብቡት ምኞቱም ፍላጎቱም የለኝም‼‼‼

=====አዝጋሚው የኢትዮጵያ መፍረስ እውን መሆን ======

* ኢትዮጵያ የመበተኗ ጉዳይ አይቀሬ ነው‼ የኢምፓየሯ መፍረስ fait accompli ከሆነ ውሎ አድሯል። የአማራ ህዝብ ሀገሪቱን በማፍረስ ረገድ አንዳችም ሚና ያልነበረውና በ Karl Jasper የ guilt መስፈርት ብንመዝነው እንኳ Criminally, Morally, Politically and Metaphysically ህዝባችንን ተጠያቂ አልያም ተፀፃች ሊያደርገው የሚችል እንጥፍጣፊ ጉዳይ አይኖርም‼

ይልቁንስ የአማራ ህዝብ ከዚህ በኋላ እንኳንስ በምድራዊ ኃይል ይቅርና አማልክትም እንኳ ተሰብስበው በአንዳች ተአምራዊ panacea ቢያክሟት እንኳ ከፍርሰት ልትድን ስለማትችለው ኢትዮጵያ እርግፍ አድርጎ ትቶ የራሱን አባት ሀገር በፍጥነት ስለመመስረት ማሰብ ያለበት ትክክለኛ ወቅት ላይ እንገኛለን‼‼‼

ከሀገሪቱ መፍረስ እውን መሆን ውስጥ እርግጠኛ መልስ ያላገኘው ጥያቄ ቢኖር የመፍረሱ ሂደት የሚጠናቀቀው፦

1. In what form? እና

2. By what time frame? የሚለው ብቻ ነው‼

የዚህ ፅሁፌ አላማም በተራ ቁጥር 1 ላይ በተጠቀሰው ነጥብ ዙሪያ የሚያጠነጥን ይሆናል። መልካም ንባብ!

* ኢትዮጵያን እንደማንኛውም multiethnic and territorially integrated empire ከማየት ይልቅ በራሱ ልሂቅ ለዘመናት "ብፅዕትና ቅድስት ከሀገራትም የተለየች ሀገር" እንደሆነች ተደርጎ ሲነገረው ለኖረ አማራዊው ህዝባችን፥ ሀገሪቱ በአይቀሬው ሞቷ አፋፍ ላይ ሆና እንኳ ይህንን እውነት ተቀብሎ ከፍርስራሹ መሐል ራሱን እንዴት ማዳን እንዳለበት፤ የራሱን ሉዓላዊ አባት ሀገር ለመመስረትም ቅድመ ዝግጅት ከማድረግ ይልቅ አስፈሪውን መፃኢ ጊዜ በድንዛዜ እጁን አጣጥፎ በመቀመጥ መጠበቁ እጅግ አስደንጋጭ ነው።

በእርግጥ የዚህ አይነቱ collective ድንዛዜ ተራ ክስተት ሳይሆን በህዝባችን ላይ ለተራዘመ ጊዜ በተሰራበት ህፅበተ-አዕምሮ (Brain wash) ምክንያት ያፈጠጠ ስቃዩ እንዳይ'ሰማው ሆኖ ለከፍተኛ የስነልቦና ቀውስ ዳርጎታል። ይህ በህዝባችን ውስጥ ገንግኖ ስቃይንና አደጋን አስረስቶ በማደንዘዝ ህዝባችንን ወደ ፈፅሞ መጥፋት እየነዳ የሚገኘው የስነልቦና መቃወስ La Belle Indifférence ("Beautiful Ignorance") ብለን ልንጠራው የምንችለው አይነት አደገኛ ድንዛዜ ነው።

የአማራ ህዝብ በዚህ መጠን ለምን ደነዘዘ? Collectively የ La Belle Indifférence ሰለባስ እንደምን ሆነ? እየሞተች ካለችው ኢምፓየር ጋር አብሬ ካልጠፋሁ ብሎ የራሱን ሀገር ከመገንባት ይልቅ እጁን አጣጥፎ ለምን ተቀመጠ? ብለን ከጠየቅን መልሱ የሚሆነው የ Asymmetric Fear ሰለባ በመሆኑ ነው‼ ይህንን asymmetric fear ደግሞ more specific እናድርገው ካልንና በትክክለኛ ስሙ እንጥራው ካልን የአማራ ህዝብ እንደ ህዝብ በጋራ የ Separation Anxiety Disorder (S.A.D) ሰለባ ሆኗል‼‼‼ "ከኢትዮጵያ ተነጥዬ መኖር አልችልም፣ ኢትዮጵያ በአሁን ቅርጿና የህዝቦቿ ስብስብ ካልቀጠለች መኖር አልችልም" የሚል መሠረተ ቢስ ፍርሃት‼‼‼

ይህ unwarranted ፍርሃት እንዲሁ በድንገት በአንድ ሌሊት የተፈጠረ ሳይሆን፥ ከላይ ለመግለፅ እንደሞከርሁት፥ ለዘመናት በዋናነት በራሱና በሌሎች ልሂቃን ስለ ኢትዮጵያና ስለራሱ ሲነገረው በኖረ የመሰሪዎች ተረት ምክንያት ነው። ከእነዚህ የማደንዘዣ ተረቶች መካከልም የተወሰኑትን አንስቶ ማለፍ ከዚህ unwarranted fear bondage ለመላቀቅ በጥቂቱም ቢሆን ይረዳል የሚል እምነት አለኝ።

1. "The White man's Burden" Analogy፦ የአማራን ህዝብ የስልጣን ወንበሩ ማስጠበቂያ ማድረግ የሚፈልግ ገዢ አምባገነንና በኪነጥበብ ስም የሚገለሙት አዝማሪ ሁሉ ህዝባችንን ሲሸነግለው የኖረው "አማራ የኢትዮጵያ ጠባቂ ነው፣ አማራ ከኢትዮጵያዊነት እንዴት ይወርዳል? ፣ አማራ እየተገደለም ቢሆን ከኢትዮጵያዊነት አይወርድም፣ ሀገር ማቅናት በአማራ ትከሻ ላይ ነው የወደቀው፣..........." ወዘተ በሚል ድሪቶ ተረት ተረት ነው። ተላላው ህዝባችንም ይህንን የብልጣብልጦች ተረት አምኖ 82 ብሔር በሚኖርባትና አማራ በማንነቱ ምክንያት የሚሳደድባትን ሀገር "ዋልታና ማገሯ እኔ ነኝ" ብሎ አምኖ ኖሯል። በመሆኑም በአናቱ ላይ ሀገሪቱ እየፈረሰች እያየ እንኳ ተፈጥሯዊ የሆነ ራስን የማዳንና ትውልድን የማስቀጠል እንዲሁም ማረፊያ አባት ሀገር የመመስረቱን ጉዳይ ለዘመናት ሲሰበክ ከኖረው ተረት ጋር እያመሳከረ ትልቅ ወንጀል የፈፀመ አልያም ይህንን ማሰብ በራሱ እንደ grand dereliction በመቁጠር በፍርሃት ቆፈን ተይዞ ሀገር አልባና "የአፍሪካው ጂፕሲ" ለመባል እያጣጣረ ይገኛል።

የእኛ የአማራ ብሔርተኞች የመጀመሪያ ተልዕኳችንም ይህንን ተረት ተረት ከአማራ ህዝብ ልብና አዕምሮ ፍቆ በማስወገድ መሰሪ ገዢዎችና በኪነጥበብ ስም የሚገለሙቱ አዝማሪዎች በህዝባችን አዕምሮ ውስጥ የሳሏትን ጣዖቷን ኢምፓየር ከእሳቤው ውስጥ ሰባብረን በመጣልና ከፍርሃቱ ነፃ በማውጣት ከእውነታው ጋር በፍጥነት ታርቆ ታሪካዊ ርስቱንና ወሰኑን በማስከበር ሉዓላዊ አማራዊ አባት ሀገሩን እንዲመሠርት ማድረግ ነው‼‼‼

2. "The Chosen People" Analogy፦

====== ክፍል ሁለት ይቀጥላል======

* የጠራ ራዕያችን ፥ ሉዓላዊው አባት ሀገር አማራ ተመስርቶ ከጄኖሳይድ የተረፈው ህዝባችን በነፃነት ሲኖር ማየት ነው‼‼‼

ፈጣሪ የአማራን ህዝብ አብዝቶ ይባርክ‼‼‼

ዴቭ ዳዊት።

የአማራ ህዝብ ትግል ዳራ እና የትግል አቅጣጫዎች የመነሻ ሃሳብ ሰነድ ፤ በመስከረም አበራ

noreply@blogger.com (TBF) — Tue, 10 Jan 2023 18:13:00 +0000

ይዘት

መግቢያ
የሰነዱ አስፈላጊነት
የአማራ ህዝብ በኢትዮጵያ አብዮተኞች ዕይታ- ከትናንት እስከ ዛሬ
ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝት፣የዘውግ ብሄርተኝነት እና የአማራ ህዝብ መስተጋብር
የዘውግ ፖለቲካ ከ1983-2010ዓም በአማራ ህዝብ ላይ ያደረሰው ጉዳትና የጋረጠው ፈተና
በድህረ-ህወሃት የአማራ ህዝብ የገጠሙት ፈተናዎች
የአማራን ህዝብ ጥያቄ በኢትዮጵያዊ ብሄርተኛ ፓርቲዎች ማዕቀፍ ውስጥ መመለስ ያልተቻለው ለምንድን ነው?
የአማራ ንቅናቄ አስፈላጊነት እና ተፈጥሮ
የአማራ ንቅናቄ ትግል ውስንነቶች
የአማራ ንቅናቄ ሃይሎች በትግል ጉዟቸው ከግንዛቤ ሊያስቧቸው የሚገቧቸው አንኳር ጉዳዮች
የአማራ ህዝብ ያለበት ወቅታዊ ሁኔታ
የአማራ ህዝብ ዋነኛ ጥያቄዎችና የመደራደሪያ ነጥቦች
በብሄራዊ የምክክር መድረኩ የአማራ ህዝብ በማን ይወከል?
በምክክር መድረኩ የአማራ ተደራዳሪዎች ሊገጥማቸው የሚችሉ ተግዳሮቶችና የመፍትሄ አቅጣጫዎች
ብሄራዊ ምክክር ለአማራ ህዝብ ሊያመጣው የሚችለው ፋይዳ
የአማራ ንቅናቄ የወደፊት ትግል እንዴት መቃኘት አለበት?
መደምደሚያ

ምስሉ ጸሃፌውን አይወክልም

1. መግቢያ

የአማራ ህዝብ1 ከኢትዮጵያ የሃገረ-መንግስትነት ታሪክ ጋር ጥብቅ የስነ-ልቦና ቁርኝት ያለው ህዝብ ነው፡፡በመሆኑም ለምዕተ-ዓመታት ከአማራ ማንነቱ ይልቅ በኢትዮጵያዊ ማንነቱ ላይ ትኩረት ያደረገ የፖለቲካ ተሳትፎ ሲያራምድ የኖረ ህዝብ ነው፡፡ይህ ማለት ግን ኢትዮጵያ ባለፈችበት የታሪክ ምዕራፎች ሁሉ ልዩ ተጠቃሚነት ያለው ህዝብ ነበር ማለት አይደለም፡፡ይልቅስ በሃገሪቱ የተነሱ አገዛዞች በሌሎች የሃገሪቱ ህዝቦች ላይ ያደርሱት የነበሩት በደልና ጫና ሁሉ በአማራ ህዝብ ላይም ደርሷል፡፡

በመሆኑም ሌሎቹ የሃገሪቱ ህዝቦችና የአካባቢ መሪዎች የተበደሉ ሲመስላቸው በነገስታቱ ላይ ያካሂዱ የነበረው አመፅ አሁን የአማራ ክልል በተባለው ህዝብና በአካባቢው ባላባቶችም ሲደረግ የኖረ ነው፡፡

የአማራ ህዝብ ነገስታቱ ያደርሱብኛል ያለውን የአስተዳደር ግድፈት፣ብዝበዛ እና በደል በህዝባዊ ግጥሞቹና የተለያዩ ስነ-ቃላዊ ተግባቦቶቹ ሲገልፅ ኖሯል፡፡በደሉ ከፍ ያለ ሲመስለውም ነገስታቱን የሚቃወም ግልፅ ዓመፅ ሲያካሂድ ነበር፡፡ ለዚህ ቀዳሚው ተጠቃሽ እማኝ የጎጃም ገበሬዎች አማፅ ነው፡፡ይህ አመፅ በሃገራችን የተለያዩ ቦታዎች ከተደረጉ አመፆች አንዱ ነው ፡፡ በባሌ ፣ በጌዲኦ ፣ በትግራይ ከተደረጉ አመፆች እኩል በጎጃምም የገበሬዎች አመፅ ተካሂዷል፡፡ ይህ ሁሉ የሚያሳየው ዛሬ በበርካታ አማራ ጠል የዘውግ ብሄርተኞች እንደሚታሰበው የነገስታቱ ስርዓት ለአማራው ህዝብ የተለየ ምቹ ፖሊሲ እንዳልነበረው ነው፡፡

ከገበሬው አመፅ በተጨማሪም በሌሎች የሃገራችን ክፍሎች እንደ ካዎ ጦና ያሉ የአካባቢ ባላባቶች በንጉሰ ነገስቶች አስተዳደር ላይ ያምፁ እንደነበረው ሁሉ በአሁኑ ወቅት የአማራ ክልል ተብሎ በተከለለው አካባቢ የነበሩ ባላባቶችም ያመፁ ነበር፡፡ ለምሳሌ በማይጨው ጦርነት በርካቶቹ የጎጃም፣የወሎ እና የየጁ መኳንንት ንጉሰ ነገስቱን በመቃወም በጦርነት እንዲሳተፉ የቀረበላቸውን ጥሪ እስከ መግፋት ደርሰው ነበር፡፡በተመሳሳይ በዛሬው የአማራ ክልል የተለያዩ አካባቢዎችን ይመሩ የነበሩ ራስ፣ደጃዝማቾች በአንድ የአማራ ማንነታቸው ህብረት ፈጥረው ሌሎችን የሚወጉ ሳይሆኑ እርስ በእርሳቸው የማያባራ ደም መፋሰስ ያስከተለ ውጊያ የሚያደርጉ ነበሩ፡፡ለዚህ ጥሩ ምሳሌ የሚሆነው በሸዋው ንጉስ ምኒልክና በጎጃሙ ራስ ተክለሃይማኖት መካከል የተደረገው በደም አፋሳሽነቱ ወደር የሌለው የኢምባቦ ጦርነት ነው፡፡

እውነታው ይህ ሆኖ ሳለ ኢትዮጵያ ባሳለፈችው ረዥም የታሪክ ምዕራፍ ውስጥ አማራው እንደ ህዝብ ብቸኛ አድራጊ ፈጣሪና ሁለንተናዊ ተጠቃሚ እንደሆነ አድርጎ የመውሰዱ ነገር ከሰላሳ አመት ወዲህ ያለው የኢትዮጵያ ፖለቲካ ዋነኛ ማጠንጠኛ ሆኗል፡፡ በዚህ ስሁት እሳቤ ላይ ተቁሞ ህገ-መንግስት ተፅፏል፡፡በመሆኑም የትናንት ጨቋኝ ተደርጎ የተወሰደውን የአማራ ህዝብ እንደ ህዝብ ማሳደድ፣ መግደል፣ ማፈናቀል፣ ንብረቱን የመንጠቁ ወንጀል ህጋዊ ማዕቀፍ አግኝቷል፡፡በመሆኑም የአማራ ህዝብ ሁለንተናዊ መከራ በህገ-መንግስት የተፈቀደ ተገቢ ተግባር እስከ መምሰል ደርሷል፡፡ስለሆነም ሰላሳ አመት የዘለቀው በአማራ ህዝብ ላይ የሚደረገው ዘር ማጥፋትን/ማፅዳትን የጨመረ ወንጀል ጠያቂም ተጠያቂም የሌለው ቀጣይቱን የጠበቀ ሰንሰለታማ የወንጀል ትርዒት ሆኗል፡፡

በሃገሪቱ ለውጥ መሰል ነገር በመጣ ቁጥር(የ1983ዓምን ለውጥ ተከትሎ በበደኖ፣አርባጉጉ ወዘተ የታየው አሰቃቂ የአማራ ህዝብ ፍጅት)፣ ሌላው ቀርቶ የግለሰቦችን ሞት አይነት ድንገተኛ ክስተት(የአርቲስት ሃጫሉን ሞት ያስታውሷል) በተከሰተ ቁጥር ሳይቀር የአማራ ህዝብ በህይወት የመኖር መብት እንደ ዋዛ አደጋ ውስጥ ይወድቃል፡፡አማራው በተወሰነለት ክልሉም ሆነ ከክልሉ ውጭ በህይወት የመኖር መብቱ ያለምንም ጠያቂና ከልካይ ይጣሳል፡፡በተለይ በኦሮሚያ ክልል አማራውን የሚጨፈጭፉ ታጣቂዎች በግልፅ ሰልጥነው፣በገፍ ታጥቀው፣ያለምንም ከልካይ በተሽከርካሪ እየተንቀሳቀሱ ህፃን አዋቂ ሳይለዩ፣ በቀንም ሆነ በሌሊት "አማራ" ያሉትን ሁሉ ይረሽናሉ፣ንብረቱን ይዘርፋሉ ያፈናቅላሉ፡፡አማራው አማራ መሆኑ ብቻ ወንጀል ሆኖ ይህ ሁሉ በደልና መከራ ሲወርድበት ጠበቅ አድርጎ የሚጠይቅ አካል ስለሌለ በወንጀሉ የሚጠየቅም አይኖርምና የአማራው በደል እንደ ተገቢ ነገር ቀጥሏል፡፡

የአማራ ህዝብ ከሰላሳ አመት ወዲህ እያስተናገደው ያለው አሰቃቂ የሰብዓዊ መብት ጥሰትን የጨመረ በደል ስምረት ያገኘው አማራውን ጨቋኝ አድርጎ የሚያቀርበው አስተሳሰብ ስልጣን በመያዙ ምክንያት ነው፡፡የአማራውን ህዝብ ጨቋኝ አድርገው የሚፈርጁት እነዚህ ቡድኖች ኢትዮጵያን የሰራውም አማራ ነው ብለው ያስባሉ፡፡በዚህም ምክንያት ኢትዮጵያም መፍረስና ወደ ተለያዩ ዘውጎች ቅርጫነት መቀየር አልያም ፈርሳ እንደገና መሰራት ያለባት ሃገር ነች ብለው ያምናሉ፡፡ኢትዮጵያን በአማራ በኩል ሲጡሉ የኖሩት እነዚህ አማራ ጠል የፖለቲካ ሃይሎች በህወሃት የትጥቅ ትግል ድል አማካይነት ወደ ቤተ-መንግስት ሲገቡ አማራን የሃገሪቱ መርገም ሁሉ መነሻ አድርጎ የሚያስበውን እሳቤያቸውን የህገ-መንግስትም ሆነ የሌሎች ማህበረ-ፖለቲካዊ ደምባደምብ ማዕቀፎች ሁሉ ማጠንጠኛ አድርገዋል፡፡

እነዚህ ቡድኖች ይህን ሲያደርጉ የአማራው ልሂቅ እየተፈፀመ ያለው ወንጀል ሁሉ ወደ እርሱ የተወረወረ ለዘመናት ለመንቀል የሚያስቸግር ፍላፃ መሆኑን ሊረዳና አደጋውን በሚመጥን ሁኔታ ሊታገለው አልቻለም፡፡ በምትኩ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የከሳሾቹንና የአሳዳጆቹን አማራ-ጠል መንገድ ሲያቀና የኖረ/እያቀና ያለ ነው፡፡ ይህ የአማራ አብዛኛው ልሂቅ ወቅታዊ ተጨባጭ ሁኔታን ያለመገንዘብ አደገኛ አካሄድ የአማራን ህዝብ ከሩብ ምዕተ-ዓመት ለበለጠ ዘመን በህይወት የመኖር መብትን ማጣትን የጨመረ ውድ ዋጋ አስከፍሏል፡፡

ይበልጥ የሚያሳስበው አማራ ጠሉ አስተሳሰብ ስልጣን ከያዘበት ዘመን(1983ዓም) አንስቶ እስከ ዛሬ ድረስ የአማራ ህዝብ ያለበት አደገኛ ሁኔታ የአማራ ህዝብ እንደ ህዝብ ለሰራው ታሪካዊ በደሉ የሚከፈል ተገቢ የታሪክ ማካካሻ ተደርጎ እየተወሰደ ያለ መሆኑ ነው፡፡ይህን አደገኛ ሁኔታ ለመቀልበስ ከአማራ ልሂቃን የሚቀድም አካል አይኖርም፡፡ስለሆነም ነገሩ ከሆነው በላይ እንዳይከፋና ጭራሽ አማራ የሚባለውን ህዝብ የሚያጠፋ እንዳይሆን መታገል የአማራ ልሂቃን እና ህዝብ ድርሻ ነው፡፡ አመርቂ ትግል ለመታገል ደግሞ የችግሩን አስከፊነት በሆነው ልክ መረዳትና ችግሩን በትክክል ሊያስወግድ የሚችለውን የትግል መስመር መያዝ ያስፈልጋል፡፡

የአማራ ህዝብ ማንነቱን መነሻ አድርጎ የተሰነዘረበትን አጅግ አሰቃቂ የጥፋት በትር ለመመከት በማንነቱ መደራጀት ውዴታ ሳይሆን ግዴታ መሆኑ ብዙ ማከራከሩ እያበቃ ነው፡፡በመሆኑም በርካታ በማንነታቸው የተደራጁ የአማራ ሃይሎች ብቅ ብቅ ማለት ጀምረዋል፡፡ሆኖም የአማራውን ህዝብ ጊዜ የማይሰጥ አንገብጋቢ በደል ነቅሶ አውጥቶና የአማራ ህዝብ ዋነኛ ጥያቄዎችን በግልፅ አስቀምጦ ህዝቡን ማታገል ላይ ብዙ የሚቀር መሆኑ የሚያከራክር አይደለም፡፡ይህን ክፍተት ለመድፈን የአማራ ህዝብ ያለበት ጊዜ የማይሰጥ ችግር የሚያሳስበው አካል ሁሉ ሊረባረብ ይገባል፡፡ይህ ሰነድ የተዘጋጀውም ክፍተቱን በመሙላት በኩል የሚጠበቀውን ስራ ለማስጀመር ያህል ነው፡፡ ሰነዱ በአሁኑ ወቅት እንዲዘጋጅ ያደረገው የወዲያው ምክንያት ደግሞ በሃገራችን በቅርቡ እንደሚካሄድ የሚነገርለት የምክክር መድረክ ላይ የአማራ ሃይሎች የሚወክሉት ተደራዳሪዎች የአማራ ህዝብ ያለበትን ችግር ግዝፈት ለማጤንና ችግሮቹን ለመፍታት ከሌሎች የፖለቲካ ሃይሎች ጋር ለመደራደር የሚረዱ መነሻ ሃሳቦችን ለመጠቆም ነው፡፡

2. የሰነዱ አስፈላጊነት

በሃገራችን ዘውግ ህገ-መንግስታዊ መሰረት ተሰጥቶት የፖለቲካችን ዋነኛ ማጠንጠኛ ከተደረገ ከሰላሳ አመታት በላይ አስቆጥሯል፡፡የዘውግ ፖለቲካው ዋነኛ መሰረት ደግሞ 'የአማራ ዘውግ ሌሎችን ዘውጎች ጨቁኗል' የሚል እሳቤ ነው፡፡በመሆኑም የአማራ ህዝብ እና የአማራ ማንነት አላቸው የሚባሉ ምልክቶች ሁሉ ለአደገኛ የህልውና አደጋ ተጋልጠዋል፡፡ የአማራ ህዝብ በአሰቃቂ ሁኔታ እንዲገደልና ደክሞ ያፈራውን ንብረቱን እንዲያጣ ሆኗል፣የማንነቱ መገለጫ የተባሉ ባህሎቹ እንዲጣጣሉ፣እንዲወድሙና ቀጣይነታቸው አደጋ ውስጥ እንዲወድቅ ሆኗል፡፡ይህ ሁሉ ሲሆን የአማራ ህዝብ በማንነቱ የመጣበትን አደገኛ ፈተና በማንነቱ ተደራጅቶ ሳይመክት ረዥም ዘመናትን አሳልፏል፡፡በዚህም ምክንያት በአማራው ህዝብ ላይ ያነጣጠሩ አደገኛ ትርክቶችን ተከትለው የሚከሰቱ አሰቃቂ ጥቃቶች የሚመከቱበት የተደራጀ ስትራቴጂ ሳይነደፍ ቆይቷል፡፡

አማራው ተጠቂ የሆነባቸው መንገዶች ፈርጀ ብዙ ቢሆኑም የአማራ ህዝብ ከእነዚህ ጥቃቶች የሚድንበትን መንገድ መተለም ቀርቶ በዘውግ በተደራጀው የኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ አማራውን እንደ አንድ ዘውግ ወስዶ ከዘውጉ ጋር በተገናኘ የሚደርሱበት አሰቃቂ በደሎችን ለማስቆም የሚያነሳቸውን ጥያቄዎች በተገቢው መንገድ ሰንዶ ማቀረቡ በአማራ ሊሂቃን ዘንድ በቅጡ ያልተሰራበት ጉዳይ ነው፡፡በመሆኑም በጣም ዘግይተውም ቢሆን በአማራው ስም የተደራጁ የተለያዩ ድርጅቶች ከልዩነታቸው ባሻገር ለአማራ ህዝብ በመቆማቸው ሳቢያ የህዝባቸውን ፋታ የማይሰጥ አንገብጋቢ መከራ ለማቃለል ሲባል የሚጋሯቸውን የአማራ ህዝብ ዋነኛ ጥያቄዎች አጠናቅረው ለማቅረብ የሚችሉበትን መድረክ መፍጠር አልቻሉም፡፡

በተቃራኒው አማራው በድሎናል የሚሉት ወገኖች ከአንድ ዘውግ ሳይሆኑ እንኳን አማራውን በተመለከተ በጋራ የሚያቆማቸው በርካታ አጀንዳዎችን በፍጥነት ማቅረብ የሚችሉበት መግባባት ላይ ከደረሱ ዘመናት ተቆጥረዋል፡፡ ይህ በአማራው እና "አማራው በድሎናል" በሚለው ልሂቅ መካከል ያለው ሰፊ የዝግጁነት ልዩነት የአማራን ህዝብ ፈተና የሚያከብድ ብቻ ሳይሆን መከራውን እያባባሰ የሚያራዝም አደገኛ ሁኔታ ነው፡፡ ይህን ለማስቀረት በተለያየ ስም የሚጠሩ የአማራ ሃይሎች ከልዩነታቸው ባሻገር ቢያንስ የአማራ ህዝብን ህልውና ለማስቀጠልና እንደ ሰው ሊከበሩለት የሚገቡትን ሰብዓዊ መብቶቹን ለማስከበር በሚያስችሉ ጉዳዮች ላይ የሚይዙት የጋራ አቋም ሊኖራቸው ያስፈልጋል፡፡ ይህ ሰነድ ያስፈለገውም የአማራ ህዝብን ህልውና ለማስከበር በአማራ ሃይሎች መሃከል ሊኖር የሚገባውን የጋራ አቋም ሊያመጡ የሚችሉ የጋራ የመታገያ አጀንዳዎች እና ከተለያዩ ሃይሎች ጋር ለመደራደር የሚስችሉ ነጥቦችን ለመጠቆም ነው፡፡ በሃገራችን በቅርቡ ሁሉንም የፖለቲካ ሃይሎች የሚሳትፍ ሃገራዊ ምክክር እንደሚደረግ መንግስት ይፋ ማድረጉ ደግሞ የዚህን ሰነድ አስፈላጊነት አስቸኳይ ያደርገዋል፡፡

3. የአማራ ህዝብ በኢትዮጵያ አብዮተኞች ዕይታ - ከትናንት እስከ ዛሬ

ኢትዮጵያ ረዥሙን የታሪኳን ዘመን ያሳለፈችው በዘውዳዊ አስተዳደር ስርዓት ስር ነው፡፡ዘውዳዊውን አስተዳደር ለመገርሰስም ሆነ ከዛ በኋላ የመጡ ስርዓቶችን ለመቀየር ግብታዊ አብዮቶች፣ተራዛሚ የትጥቅና ሰላማዊ ትግሎች ተደርገዋል፡፡እነዚህን ትግሎች የመሩ አብዮተኞችና ተከታዮቻቸው የሚታገሉትን ስርዓት በደሎች ሁሉ በአንድም ሆነ በሌላ መንገድ ከአማራ ህዝብ/ዘውግና ከአማራ ማንነት ጋር ያቆራኛሉ፡፡2እነዚህ አብዮተኞች የኋላ ኋላ ራሳቸውን ሻዕብያ፣ህወሃት፣ኦነግ፣ኦብነግ ወዘተ አይነት ግልፅ የዘውግ ብሄረተኝነት ቀይረዋል፡፡የተቀሩት እንደ መኢሶ፣ኢሰፓ፣ኢህአፓ፣ኢጭአህአት፣ወዝሊግ ወዘተ ያሉት ደግሞ ኢትዮጵያዊ ምልከታ ያለው ፓርቲ ይዘው ተጉዘዋል፡፡ሆኖም በሁለቱም ጎራ ያሉ ታጋዮች ይነስም ይብዛ ኢትዮጵያ በፊውዳሉ ዘመን ያለፈችበት ፖለቲካዊ ችግሮች ሁሉ በአንድም በሌላ መንገድ ከአማራ ህዝብ ጋር ያገናኛሉ፡፡

ኢትዮጵያ በታሪኳ ላለፈችበት ሁለንተናዊ ችግር አማራውን ሃላፊ አድርጎ የማቅረቡ አካሄድ በማታገያ ርዕዮትነት ድምፀት ሲገለፅ "በሃገራችን የብሄር ጭቆና፣የተዛባ የብሄረሰቦች ግንኙነት ነበር" የሚል ተደርጎ ይቀርባል፡፡ እዚህ ላይ ጨቋኝ ሆኖ የቀረበው የአማራ ዘውግ ሲሆን ተጨቋኙ ደግሞ የተቀሩት የኢትዮጵያ ዘውጎች ናቸው፡፡አሁን ላይ የአማራ ዘውግ ተወላጆችን ከኢትዮጵያ ዳርቻ ሁሉ የሚያሳድደው አማራ-ጠል ትርክት ውልደቱ ይህ እሳቤ ነው፡፡

የዚህ አማራ-ጠል ትርክት መሃንዲስ ደግሞ አማራው ዋለልኝ መኮንን ነው፡፡በእርግጥ የአማራ-ጠል የዘውግ ብሄርተኝትን በኢትዮጵያ ያስጀመረችው በአፄ ምኒልክ መሪነት አሳፋሪ የሸንፈት ማቅን የተከናነበችው ጣሊያን ነች፡፡3 ሆኖም በፋሽስት ኢጣሊያን የተጀመረውን አማራን የማጠልሸት ደብዛዛ ጅማሮ በፅሁፍ አጠናቅሮ ለነጥቆ በረሩ የተማሪዎች እንቅስቃሴ ማፋፋሚያነት ያቀረበው ዋለልኝ መኮንን ነው፡፡ ዋለልኝ "On the Question of Nationalities in Ethiopia" በሚል ርዕስ የፃፈው ባለ አምስት ገፅ ፅሁፍ የኢትዮጵያን ድህረ-ዘመናዊ ፖለቲካ በመዘወሩ ረገድ ከፍተኛ ሚና ተጫውቷል፡፡

ዋለልኝ በዚህ ሰነዱ በአብዛኛው የአማራን አንዳንድ ጊዜ ደግሞ የትግሬ ዘውግ የተቀሩትን ኢትዮጵያዊያንን በሁለንተናዊ መልኩ በመጨቆንና በመደፍጠጥ ይከስሳል፡፡ሁለቱ ጨቋኝ እና ደፍጣጭ ብሄሮች ዋናና ምክትል ሆነው የራሳቸውን ባህል፣ፍላጎት በሌሎች ላይ በመጫን ፖለቲካዊ፣ኢኮኖሚያዊና ባህላዊ የበላይነታቸውን እንደተቀደጁ ይገልፃል፡፡ይህ ሰነድ ራሱ ፀሃፊው በመንደርደሪያው እንዳመነው በርካታ እንከኖች ያሉበት፣በቅጡ ያልተብላሉ ችኩል ማጠቃለሎች የሞሉበት ፣ ያነሳውን ሃሳብ ውስብስብነት የሚመጥን በቂ/በሳል ትንታኔ ያልተደረገበት፣ተጨባጭ መንደርደሪያዎችን አስቀድሞ ያላመጣ፣የይድረስ ይደረስ የተፃፈ ሰነድ ነው፡፡ [5]

የዋለልኝ ሰነድ ራሱ ፀሃፊው ያመነው በርካታ ውስንነቶች ያሉት ሆኖ ሳለ የሃገራችንን ፖለቲካ በመዘወሩ ረገድ እስከ ዛሬ ድረስ የዘለቀ ግዙፍ ተፅዕኖ የሚያሳድር ሆኖ ቀጥሏል፡፡ ከሰነዱ ዋነኛ ውስንነቶች አንዱ በተደጋጋሚ በጨቋኝነት የሚያነሳው የአማራ ዘውግ የተባለው ማን እንደሆነ እንኳን ግልፅ ትርጉም አላስቀመጠም፡፡በጨቋኝነት ፈርጆ ያስቀመጠው አማራ "አማርኛ ቋንቋ ተናጋሪና የኦርቶዶክስ ሃይማኖት ተከታይ ነው" ከማለቱና ሸዋ የሚለውን ቃል በአሻሚ ሁኔታ አንድ ቦታ ላይ ከማሰቀመጡ በቀር ቢያስ በእሱ ፅሁፍ ሁኔታ አማራ የተባለው ዘውግ የሚኖርበትን ቦታ ጨምሮ ሌሎች በአማራነት የሚያስፈርጁ መገለጫዎችን አላስቀመጠም፡፡

ዋለልኝ በሰነዱ "ኢትዮጵያዊነት ማለት አማርኛ በመናገር ይገለፃል" ሲል ያስቀመጠ ሲሆን በእርሱ አገላለፅ ሌላ ተጨማሪ ቋንቋ የማይችለው አማርኛ ተናጋሪ የሃገሪቱ ህዝብ ሁሉ እርሱ ጨቋኝ ነው በሚለው አማራ ዘውግ ውስጥ ይግባ አይግባ ግልፅ አይደለም፡፡አማራነትን በሃይማኖታዊ ገፁ ሊገልፅበት በሞከረው ትንታኔው የኦርቶዶክስ ተዋህዶ ሃይማኖትን ለአማራ የሰጠበት ትንታኔውም እንዲሁ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ ሃይማኖትን የሚከተል ሁሉ አማራ ሊባል ይችላል ወይ የሚል ተመሳሳይ ጥያቄን የሚያስነሳ ነው፡፡አማራነትን የኦርቶክስ ሃይማኖትን በመከተል፣አማርኛ ቋንቋን በመናገር፣ሸማ በመልበስ አይነት ከመወለድ በኋላ በሚለመዱ ባህላዊ ገፅታዎች ሲገልፅ የቆየው ዋለልኝ በመሃል ደግሞ "አማራ ሆኖ መወለድ እንደ መባረክ ይቆጠራል" ሲል5 አማራነትን ከዘረመል ጋር የሚገናኝ፣በውልደት የሚገኝ ስነፍጥረታዊ ማንነት አድርጎ ያቀርበዋል፡፡

በተጨማሪም ከአማራው ጎን ጨቋኝ አድርጎ ያቀረበው የትግሬ ዘውግ በቋንቋ ረገድ በቀዳሚነት ትግርኛን እንጅ አማርኛን የሚናገር አይደለምና ኢትዮጵያዊነት ማለት አማራ ሆኖ አማርኛ ከመናገር ጋር ካቆራኘው ትንታኔው ጋር የትግሬ ዘውግ ቦታ የት እንደሆነ ግልፅ እይደለም፡፡የኋላ ኋላ ደግሞ ትግሬ ከአማራ ጋር ሆኖ የኢትዮጵያን ብሄረሰቦች ጨፍልቆ ባህሉን ጫነባቸው

ማለቱን ረስቶት ኢትዮጵያዊ ለመባል የአማራ ጭምብል (Mask) ማጥለቅ ግድ እንደሆነ ያስቀምጣል፡፡6በዚህ ሁኔታ ትግሬነት ቦታው የት እንደሆነ የሚታወቅ ነገር የለም፡፡

የዋለልኝ ሰነድ የፅሁፉ ዋነኛ ማጠንጠኛ የሆነውን አማራ ያለውን የማህበረሰብ ክፍል ትርጉም በግልፅ ለማስቀም እንኳን ጊዜ ያልወሰደ በርካታ ህፀጾች የተሞላ ቢሆንም ሰነዱ የያዛቸው ስሁት ሃሳቦች ከዋለልኝ በኋላ እስከ ዛሬ ድረስ የተነሱ ታጋዮችን ልብ መግዛት ችሏል፤የትግል ፍኖተ ካርታ፣የማታገያ ማኒፌስቶ የሚቀዳበት "ሰፊ ምንጭ" ተደርጎ ተወስዷል፡፡የዋለልኝን ሰነድ በተንተራሱ እንደ ትህነግ፣ሻዕብያ፣ኦነግ፣ኦብነግ ወዘተ ያሉ አብዮተኞች እሳቤ መሰረት የዘውዱ ስርዓት ሙሉ በሙሉ የሚዘወረው የአማራ ማንነት ብቻ ባላቸው መሪዎች አለያም ዘውጋዊ ማንነታቸውን ለአማራ አሳልፈው በሰጡ ሌሎች መሆኑ ለጥርጣሬ ቦታ ሳይጠው የሚታመን "ሃቅ" ነው፡፡

ነገሩ ሲብስ ደግሞ ከዘውዱ ስርዓት በኋላ የመጣውን የደርግ ስርዓት ራሱ የአማራ ስርዓት እንደሆነ እርግጠኛ ሆነው ይናገራሉ፡፡ስለዚህ በዘውዱም ሆነ በወታደራዊው ስርዓት "ተከፋንበት" የሚሉትን ጥፋት ሁሉ ለአማራ ህዝብ በዕዳነት ያሸከማሉ፡፡እነዚህ አብዮተኞች አንዳንዴ ለይስሙላ "የአማራ ህዝብ" እና "የአማራ ገዥ መደብ" የሚል ነገር የሚያነሱበትና ፀባቸው እና ትግላቸው ከአማራ ገዥ መደብ እንጅ ከአማራ ህዝብ ጋር እንዳልሆነ የሚናገሩበት አጋጣሚ አለ፡፡

ከዋለልኝ ደቀመዛሙርት ውስጥ ኮስተር ያለ የትጥቅ ትግል አድርጎ ስልጣን ለመያዝ የበቃው ትህነግ የትጥቅ ትግሉን ሲጀምር "ጠላቴ ጨቋኟ የአማራ ብሄር ነች" ሲል የዋለልኝን ስብከት ከፍሎ የማመን መናፍቅነት ውስጥ ገባ፡፡ህወሃት የዋለልኝ ደቀመዝሙር መሆኑ አጠያያቂ ባይሆንም ራሱ የወጣበትን የትግሬ ዘውግ ከጨቋኝነት ከመርገም ለማዳን ሲል ከዋለልኝ እውቀት ላይ ከፍሎ ማወቅን መረጠ፡፡በመሆኑም የአማራ ዘውግን በብቸኛ ጨቋኝነት ፈርጆ የትግሬ ዘውግን በአማራ ጨቋኝነት የሚማቅቅ ዘውግ አድርጎ፣የዋለልኝን አስተምህሮ ለራሱ በሚጠቅመው መንገድ ከልሶ የትግል ማኒፌስቶ በመፃፍ7 ተራዛሚውን የትጥቅ ትግል አሃዱ አለ፡፡

የዋለልኝን አማራ-ጠል አስተምህሮ አንግቦ ወደ ትጥቅ ትግል የገባው ትህነግ የትጥቅ ትግሉን በድል አጠናቆ ቤተ-መንግስት በመግባቱ የዋለልኝ አስተምህሮ የኢትዮጵያ ህገ-መንግስት መንፈስ ሆኖ ዛሬ ድረስ አማራውን እንዲያሳድድ አድርጓል፡፡ትህነግ ክንዱ የሚችለውን ያህል ደቁሶ በሃይል ከገዛ በኋላ "ብሄር ብሄረሰቦች" ሲል በሰየማቸው ደቀመዛሙርቱ ስልጣኑን ከተነጠቀ በኋላም ቢሆን የዋለልኝ መንፈስ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ላይ በከፍታ ተቀምጦ አማራውን ማሳደዱን ቀጥሏል፡፡

We will design an amazing logo for your brand. Open the link!

ትህነግም ሆነ ከእርሱ በኋላ ስልጣን የያዙ ደቀመዛሙርቱ በለስ ቀንቷቸው ስልጣን ሲይዙ ፀባቸው እነሱ አማራ ብለው ከፈረጁት ፍጡር እና የአማራ ምልክት ካሉት ጉዳይ ጋር ሁሉ መሆኑን በአማራው ዘወግ ተወላጆች ላይ የሚወስዱት ዘር ማጥፋትን የጨመረ እርምጃ ምስክር ነው፡፡ እነዚህ አማራ በደለን ብለው የተነሱ አብዮተኞች "ኢትዮጵያ ራሷ የአማራ የእጅ ስራ ነች"ብለው ያምናሉ፡፡ስለሆነም በአማራ በኩል ኢትዮጵያን ራሷን ይታገሏታል፡፡ትግላቸው ኢትዮጵያን ራሷን አፈራርሶ ወደ ብሄረሰቦች ቅርጫነት ሊቀይራት እንደሚችል ማጤንም አይፈልጉም፡፡ቢያጤኑ እንኳን የኢትዮጵያ መፍረስ አለመፍረስ የሰሪዋ የአማራ ብቻ ራስምታት እንደሆነ ያምናሉና የሚያሰጨንቃቸው ጉዳይ አይደለም፡፡

ከአማራ ጋር ያለን ግንኙነት የጨቋኝ ተጨቋን ብቻ ነው ብለው የሚያምኑት የአማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ሰልፈኞች አማራው ይፈልገዋል ብለው ለሚያስቡት ነገር ሁሉ ጠላትነትን ያሳያሉ-ለኢትዮጵያም ጭምር፡፡በአጭሩ በአማራ በኩል ኢትዮጵያን ይጣላሉ፡፡የሚጠሏትን ኢትዮጵያ ለማፍረስ እንደሚሰሩ በግልፅ ሲናገሩም ኖረዋል፡፡ሆኖም እነዚህ ወገኖች በትህነግ በኩል ስልጣን ላይ የመውጣት እድል ሲያገኙ ደግሞ ኢትዮጵያን ከማፍረስ ይልቅ አማራ ቀደም ብሎ ከሰራት የተለየ አድርጎ ሰርቶ መግዛቱ የበለጠ ተመራጭ እንደሆነ አምነው ይህንኑ ሲያደርጉ ኖረዋል፡አሁንም እያደረጉ ይገኛሉ፡፡ይህን ሃሳብ በዕለት ተዕለት ፖለቲካዊ ንግግራቸው ውስጥ አስገብተው ሲገልፁትም 'ከአሁን በኋላ የድሮዋ ኢትዮጵያ ተመልሳ አትመጣም' ይላሉ፡፡ በዚህ አባባል ውስጥ በርካታ ሃሳቦችና ፍላጎቶች አድፍጠዋል፡፡

የመጀመሪያው እሳቤ የድሮዋ ኢትዮጵያ አማራ ለራሱ ጨቋኝነት፣የፖለቲካ፣የኢኮኖሚ እና ባህላዊ የበላይነት እንድትመች አድርጎ የሰራት፤ ለአማራ ብቻ የምትመች ነች የሚል ነው፡፡ ከዚህ ጋር ተያይዞ የሚመጣው ሃሳብ ይህች አይነቷ ኢትዮጵያ ፈርሳ ስትሰራ የቀድሞዋን ኢትዮጵያን ሰርቷል ብለው የሚያምኑትን አማራን በሚበቀል፣በሚያገል እና በሚቀጣ መንገድ መሰራት አለባት የሚል ነው፡፡ይህ አፍርሶ የመስራቱ አካሄድ በተለያየ መንገድ የሚገለፅ ሲሆን ዋና ዋናዎቸ አማራውን ከመላ ሃገሪቱ በማሳደድ፣የአማራን ዘር በማፅዳት/በማጥፋት፣የአማራ ተብለው የተፈረጁ መንፈሳዊም ሆነ ቁሳዊ ሃብቶችን በማጣጣል/በማቃለል/በማውደም እንዲሁም አማራውን ከዋነኛ የፖለቲካ ስልጣን በማግለል ይገለፃሉ፡፡ይህን ሲያደርጉ አማራ ኢትዮጵያን የመስራቱ ምልክቶች ናቸው የሚሏቸውን አማዳት ሁሉ አጥፍተው የሚፈልጓትን አይነት ኢትዮጵያ መስራታቸው ነው፡፡

አሮጌዋን ኢትዮጵያ አፍርሶ አዲሷን ኢትዮጵያ የመገንባቱ ፕሮጀክት ከ1983ዓም ጀምሮ እስከ ዛሬ የቀጠለ ነው፡፡አዲስ በመሰራት ላይ የምትገኘዋ አዲሲቷ ኢትዮጵያ አይነተኛ መልኳ ደግሞ ለአማራው የማትመች ይልቅስ አማራውን ለመቅጣት ታስባ የተሰራች መሆኗ ነው፡፡ለዚህ በርካታ ተጨባጭ ማስረጃዎችን ማቅረብ ይቻላል፡፡የመጀመሪያው ከ1983ዓም ጀምሮ እስከ ዛሬ በዘለቀ ሁኔታ በበደኖ ፣ በወለጋ ፣ በቤኒሻንጉል ፣ በጉራፈርዳ ወዘተ አማራው በማንነቱ ተለይቶ የዘር ማጥፋት/ማፅዳት ወንጀሎች እየተፈፀሙበት መሆኑ የአደባባይ ሚስጥር ቢሆንም፤ ሌላው ቀርቶ የአርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሳን ሞት የአቶ ጃዋር መሃመድን የተከበብኩ ጥሪ አይነት ድንገቴ ክስተቶችን ተከትሎ በበርካታ የኦሮሚያ ክልል አካባቢዎች አማራው በአሰቃቂ ሁኔታ እየተገደለ ቢሆንም ይህን ወንጀል የሚመረምር አንድም የወንጀል ፋይል ተከፍቶ የተጠየቀ አካል የለም፡፡ በፍርድ ቤት መጠየቅ ቀርቶ በሞራል ህግ ተጠያቂ የሚያደርግ ጠበቅ ያለ ውግዘት ከሃይማኖት ተቋማት እንኳን ተሰምቶ አያውቅም፡፡

ይህን አይነቱ የዘር ማጥፋትን ለሚያክል ወንጀል የሚሰጠው የዝምታ መልስ "በአዲሲቱ ኢትዮጵያ መስራቾች" እሳቤ መሰረት በአማራው ላይ የሚደረገው ማንኛውም ወንጀል ለተዛባው የታሪክ ማስተካከያነት የሚደረግ በጎ እርምጃ ተደርጎ የሚተረጎም መሆኑን የሚያመላክት ነው፡፡ በተመሳሳይ በአዲሲቱ ኢትዮጵያ መስራቾች እሳቤ "የአማራ ሃይማኖት" ተደርጋ በምትወሰደው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ላይ የሚደረገው ህገ-መንግስቱን ጭምር የጣሰ ወንጀል በመንግስት በኩል በዝምታ የሚታለፍ ነው፡፡

በተመሳሳይ አዲሲቷን ኢትዮጵያ ለመስራት በሚጥሩ አካላት እሳቤ የአማራ ሃይማኖት ተብላ የተፈረጀችው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን አማኞች በሌሎች ሃይማኖት ተከታዮች ላይ የማይደርስ በህይወት የመኖር መብታቸውን ከመንጠቅ፣ የማምለክ መብታቸውን ጥያቄ ውስጥ እስከማስገባት የደረሰ ወንጀል ይፈፀምባቸዋል፡፡ይህ ወንጀል በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የመንግስት ሹማምንት ሳይቀሩ የሚሳተፉበት ነው፡፡ የአርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሳን ሞት ተከትሎ የቤተክርስቲያኗ አማኞች "የአማራ/ነፍጠኛ ሃይማኖት ተከታዮች" በሚል በሃይማኖታቸው ተለይተው በአሰቃቂ ሁኔታ ተገድለዋል፡፡

ይህ ሲሆን የመንግስት ባለስልጣናት በተገቢው ሁኔታ ሃላፊነታቸውን በሚመጥን መንገድ ተንቀሳቅሰው የምዕመናኑን ህይወት ለማትረፍ እንዳልሰሩ በመንግስት ስር ያለው የኢትዮጵያ የሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ሳይቀር በሪፖርቱ ያመላከተው ጉዳይ ነው፡፡በቅርቡ በደቡብ ኢትዮጵያ የሃዲያ ዞን መቀመጫ በሆነችው ሆሳዕና ከተማ የሚኖሩ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን አማኞች የጥምቀት በዓልን የሚያከብሩበት ቦታ አጥተው ሲቸገሩ የመንግስት ባለስልጣናት እስከ ዘንድሮው ጥምቀት በዓል ድረስ የረዷቸው ነገር አልነበረም፤ከማስፈራራት እና አባቶችን ከማቃለል በቀር፡፡በዘንድሮው ጥምቀት ከብዙ ዘመን ደጅ ጥናትና እንግልት በኋላ ቤተ-ክርስቲያኒቱ የጥምቀት ማክበሪያ ቦታ አግኝታለች፡፡የዚህ ሁሉ ድምር ውጤት የሚያሳየው የቀድሞዋን ኢትዮጵያ የአማራ የእጅ ስራ ስለሆነች አፍርሰን እንሰራለን የሚለው እሳቤ ሊፈጥራት እየጀማመራት ያለችው ኢትዮጵያ አማራ-ጠል መልኳ የበዛ መሆኑን ነው፡፡

Checkout this podcast: You can listen to it anytime and anywhere! Open the link.

ኢትዮጵያን አፍርሶ የመስራቱ እሳቤ ሁለት ስህተቶችን አጣምሮ የያዘ አካሄድ ነው፡፡ የመጀመሪያው ስህተት ከ1983 በፊት የነበረችው ኢትዮጵያ ለአማራው ብቻ እንደ እናት ማህፀን የምትመች አድርጎ የማሰቡ የተሳሳተ አካሄድ ነው፡፡ ይህች ኢትዮጵያ ለአማራው ብቻ የምትመች አለመሆኗን ለማወቅ ቀላሉ መንገድ ወደ አማራ ክልል ጎራ ብሎ ህዝቡ የሚኖርበትን የድህነት ልክ መመልከት ነው፡፡ ሁለተኛው ስሁት እሳቤ አማራን የምትቀጣ አዲስ ኢትዮጵያ ስትፈጠር አማራው ዝም ብሎ ያያልና በዚህ መልክ የታሪክ ስህተት ለማስተካከል ይቻላል ብሎ ማሰቡ ነው፡፡ ኢትዮጵያ ፈርሳ መስራት ካለባት እንኳን መሰራት ያለባት ሁሉንም እኩል አድርጋ እንድታስተናግድ ተደርጎ እንጅ በአንድ ብሄር ላይ የምትዘምት ኢትዮጵያን መስርቶ ሃገር አድርጎ መኖርን ማሰብ የማያስኬድ መንገድ ነው፡፡

4. ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝት፣ የዘውግ ብሄርተኝነት እና የአማራ ህዝብ መስተጋብር

የዘውግ ማንነት እንደ ማህበራዊ ክስተት ከጥንት ግሪኮችና ሮማዊያን ዘመን ጀምሮ የነበረ ቢሆንም ፖለቲካዊ ሆኖ በዓለማችንም ሆነ በአህጉራችን አፍሪካ የፖለቲካ ስልጣን መያዣ መሳሪያ የሆነው ግን በጣም በቅርቡ ማለትም በ20ኛው ክፍለዘመን መባቻ ነው፡፡8ይህ በርካታ የዓለማችን ምሁራን የተስማሙበት ሃቅ ቢሆንም በሃገራችን የዘውግ ፖለቲከኞች ዘንድ ግን ኢትዮጵያ ከተፈጠረችበት ዘመን ጀምሮ አማራ በዘውግ ማንነቱ ተደራጅቶ ሌሎችን ዘውጎች እየጨቆነ ሲገዛባት የኖረች ተደርጎ ብያኔ ይሰጣል፡፡ይህ ስሁት ብያኔ ኢትዮጰያን የተቀሩት የዓለም ሃገራት ካለፉበት የታሪክ ምዕራፍ የተለየ የፖለቲካ ቀመር ያላት ሃገር አድርጎ ያስባል፡፡ከዚህ አልፎ ይህ አስተሳሰብ የኢትዮጵያ ብሄርተኝነት የአማራ የበላይነት/ትምክህተኝነት ሌሎችን ለመጨቆን ሲል ራሱን የሚደብቅበት ጎሬ አድርጎ እስከ ማሰብ ይዘልቃል፡፡

በመሆኑም ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነትን መዋጋት አማራን መዋጋት፤በግልባጩ አማራን ማሳደድ፣ማሸማቀቅ እና ከሃገራዊ ፖለቲካ ስዕሉ ገሸሽ እንዲል ማድረግ ደግሞ ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነትን ማፈራረስ አድርገው ያስባሉ፤ለዚሁም ይሰራሉ፡፡በአጭር አገላለፅ አማራውን በማሳደድ ኢትዮጵያዊ ብሄርኝነትን ይዋጋሉ፤ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት በማፈራረስ አማራውን ከኢትዮጵያ ፖለቲካ ገሸሽ ለማድረግ ይሞክራሉ፡፡

የሃገራችን የዘውግ ፖለቲከኞች ከክርስቶስ ልደት በርካታ ዘመናት በፊት በኢዛና ሃተታ (Izana Inscription) የተገለፀውና ጥንታዊ ህልውና ያለውን የብሄረ-ኢትዮጵያ ብሄርተኝነት9 ዛሬ እንኳን በቅጡ መቀጣጠል ያልቻለው የአማራ ትምክህተኝነት/የበላይነት ጎሬ ነው ብለው ማሰባቸው የሃገራችን ፖለቲካ በአጠቃላይ እና የአማራ ንቅናቄ በተለይ ትልቁ ፈተና ነው፡፡እነዚህ ወገኖች ሃገራዊ ስልጣን የመያዝ ዕድል ማግኘታቸው ደግሞ ፈተናውን ይበልጥ ከባድና ውስብስብ አድርጎታል፡፡አማራ ጨቁኖናል የሚሉት የሃገራችን የዘውግ ብሄርተኞች የፌደራል ስልጣን መንበር ላይ መቀመጣቸው ስሁት ሃሳባቸው የረባ ተግዳሮት እንዳይገጥመው ጉልበት ጭምር የሚጠቀሙ በመሆኑ የተሳሳተው ትርክት እንከን የለሽ እውነት መስሎ አማራውን በተለይ ማንገላታቱን ቀጥሏል፡፡

የአማራ ጠል የዘውግ ብሄርተኞች የሚያምኑት አስተሳሰብ (ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነትን ርዕዮትን የአማራ ትምክህተኝነት ጭንብል አድርጎ የማሰቡ) ስልጣን ላይ የመውጣት በለስ ቀንቶታል፡፡ ሆኖም ስልጣን ላይ መውጣቱ ስሁትነቱን አይለውጠውም፡፡የዚህ እሳቤ ስሁትነት የሚረጋገጥበት አንዱ መንገድ የአማራ ህዝብ ከልሂቃን እስከ አርሶ አደሩ ድረስ ከትህነግ ጋር የነበራቸው የአጋርነት መስተጋብር ነው፡፡

እንደሚታወቀው ትህነግ በ1968 በግልፅ "አማራ ጠላቴ ነው" ብሎ ማኒፌስቶ ፅፎ ትግል የጀመረ ድርጅት ነው፡፡ድርጅቱ የኋላ ኋላ ይህን የ1968 ማኒፌስቶ የሚተካ ሌላ የማታገያ ሰነድ ፃፍኩ ባለበት ሰነዱም አማራውን ሊታገሉት የሚገባ ጨቋኝ ዘውግ እንደሆነ ከመግለፅ እልተቆጠበም፡፡ይህም ሆኖ የአማራ ልሂቃን እና አርሶ አደሮች ከትህነግ ጋር በትጥቅ ትግል ከመሰለፍ ጀምሮ የጦር ሜዳ ደጀን እስከመሆን በደረሰ ሁለንተናዊ ድጋፍ ቤተ-መንግስት እንዲገባ ረድተዋል፡፡ ስልጣን ከያዘ በኋላም በግልፅ በአማራው ህዝብ ላይ የጥፋት አዋጅ እያወጀና እያስፈፀመ ባለበት ሁኔታ ጭምር የአማራ ልሂቃን ወይ እንደ ኢህዴን/ብአዴን ባሉ ፓርቲዎች ስር ገብቶ አብሮ በማስፈፀም ወይ በዝምታ አብረውት ተሰልፈዋል፡፡

ከዚህ መረዳት የሚቻለው ለረዥም ዘመናት የአማራ ዘውግ ተኮር እሳቤ በኢትዮጵያ ብሄርተኝነት ውስጥም ሆነ ለብቻው ህልውና ያላገኘ እሳቤ እንደነበረ ነው፡፡ይህ ደግሞ የዘውግ ብሄርተኞች የአማራ ዘውገኝነት በረቀቀ መንገድ በኢትዮጵያ ብሄርተኝነት ወስጥ አድፍጦ ኖሯል የሚሉት እሳቤ ከእውነታው የተፋታ መሆኑን ያስረግጣል፡፡ምክንያቱም የአማራ የዘውገኝነት እሳቤ በኢትዮጵያ ብሄርተኝነትም ሆነ በሌላ መንገድ አድፍጦ ቢኖር ኖሮ ወያኔ ወደ ስልጣን ከመጣበት ዘመን ጀምሮ እጅግ አሰቃቂ በሆነ መንገድ አማራው በየተገኘበት ሲታደን ለማስቆም ሲንቀሳቀስ በታየ ነበር፡፡

እውነታው የአማራ ህዝብ ከግለሰባዊ ማንነቱ ባለፈ ኢትዮጵያዊነትን ዋነኛ ማንነቱ አድርጎ የኖረ፣ሌላው ኢትዮጵያዊም እንደዚሁ የሚያስብ አድርጎ ሲገነዘብ ዘመናትን ያሳለፈ መሆኑ ነው፡፡"አማራ ጠላቴ ነው" የሚል የትግል ሰነድ ቀርፆ የመጣውን ትህነግን ለድል እንዲበቃ እስከማገዝ ያደረሰው አካሄዱም ከዚሁ ሁሉንም ኢትዮጵያዊ ወገን አድርጎ ከማየቱ የመነጨው የአማራ ህዝብ/ልሂቅ ግንዛቤ ነው፡፡ከሁሉም በላይ አብዛኛው የአማራ ልሂቅ፣ከተሜውም ሆነ አርሶ አደሩ ስለ ኢትዮጵያ እና ታሪኳ የነበረው ግንዛቤ ትህነግንም ሆነ የትግራይን ህዝብ የጨመረ ነበረ፡፡በየአማራ ህዝብ ዘንድ ስለትህነግ የነበረው ግንዛቤ ትህነግ የወጣው ብዙውን ታሪክና ባህል ከአማራ ህዝብ ጋር ከሚጋራው ከትግራይ ህዝብ ውስጥ በመሆኑ ለኢትዮጵያዊነት ታማኝ ከመሆን ያለፈ ሌላ ጥቅምና ፍላጎት ይኖረዋል ብሎ የማያስብ ነው፡፡ የዚህ ጥልቅ ዕምነት መዘዝ ነው የአማራ ህዝብ በትህነግ የደረሰበትን የክህደት መራር ፅዋ ሲጎነጭ እንዲኖር ያደረገው፡፡

የአማራ ህዝብ የትህነግን አመጣጥና ወደ ስልጣን ግስጋሴ እንደ ጥንቱ የነአፄ ዮሃንስ ዘመኑ ዘይቤ አድርጎ ያስባል፡፡በቀድሞው የሰሜን ኢትዮጵያ አካባቢዎች ውስጥ የአካባቢያዊ መሳፍንት፣ሽፍቶችና የጦር አበጋዞች አመፅ የተለመደ ነበር፡፡እነዚህ አማፅያን በመጀመሪያ አመፃቸውን የሚጀምሩት በአካባቢያቸው ያሉ ሃይሎችን ዘውግ ሳይለዩ አስተባብረው ነው፡፡ቀስ በቀስ ጉልበት አግኝተው የንጉሰ ነገስትነት ስልጣን መጨበጥ ከቻሉ የሚመሰርቱት አስተዳደር ግን ዲሞክራሲያዊ ባይሆንም ሁሉንም የሚያካትት (በዘውግ ልዩነት ያላደረገ) ነበር፡፡የአማራ ህዝብም የትህነግን ግስጋሴ ከዚህ የተለየ ሊሆን እንደሚችል ሊያስብ የሚችልበት የታሪክም ሆነ የባህል መሰረት አልነበረም፡፡

በዚህም ምክንያት ትህነግ ስልጣን ከያዘ በኋላ ሲፈፅም የነበረው የመድሎኝነትና የዘረኝነት ተግባር ሁሉ በአማራው ህዝብና ሊሂቅ ዘንድ እንደ አላፊና ጊዜያዊ ሁኔታ ተደርጎ ነበር የተቆጠረው፡፡ በጊዜው ለአማራው ልሂቅ ጎልቶ ይታየው የነበረው ትህነግ የመንግስቱ ሃይለማርያምን ወታደራዊ አምባገነን አስተዳደር ደምስሶ መጣሉ ብቻ ነበርና ለረዥም ዘመን ይህንኑ በማዳነቅ ላይ ተጠምዶ ቆይቷል፡፡በመሆኑም ትህነግ የተፀነሰበትን አማራን በሌሎች የሃገሪቱ ዘውጎች ሁሉ እንደጠላት እንዲታይ የማድረጉን ሁለንተናዊ ደባ በአደገኝነቱ መጠን ለአማራው ልሂቅ ሊታየው አልቻለም፡፡ በሃገራችን ከ1983 ዓም ጀምሮ የረበበው አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካ ማጠንጠኛ አማራውን ጠልቶ የማስጠላት እና የማሳጣት አካሄድ በትህነግ ፊታውራሪነት በሌሎች ደቀመዝሙርነት የተዳወረ ነው ፡፡

በሌላ አባባል ከ1983 ዓም ወዲህ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ተንሰራፍቶ የተተከለው የዘውግ ፖለቲካ ዋነኛ ዓላማውና መለዮው አማራውን የተቀሩት ብሄረሰቦች አጥብቀው ሊታገሉት የሚገባ፣በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ሁለተኛ ተመልሶ ስልጣን መያዝ የሌለበት፣እያንዳንዱ እንቅስቃሴው በከፍተኛ አንክሮ መታየት ያለበት አይነተኛ ባለጋራ አድርጎ ማቅረቡ ነው፡፡እንዲህ አይነት ዓላማን ባነገበ የፖለቲካ ስርዓት ውስጥ አማራው እንደ አንድ በሃገሩ የሚኖር ህዝብ መብቱ ተከብሮለት ሁለንተናዊ ደህንነቱ ተጠብቆ ሊኖር የማይችል መሆኑ አጠያያቂ አይደለም፡፡

በህግ የፀናው የዘውግ ፖለቲካ ያመፀበት የአማራ ህዝብ እጅግ በማይመች ፖለቲካዊ ከባቢ ውስጥ የሚኖር ግዞተኛና ባይተዋር መሆኑ የአደባባይ ሚስጥር ነው፡፡በሃራችን በተተከለው አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካ ውስጥ አማራ መሆን ትልቅ ፈተና አዝሎ የሚመጣ ማንነት ነው፡፡ የአማራው ህዝብ ይህ ሁሉ ፈተና የተደቀነበት ቢሆንም የአማራው ልሂቅ ይህን የዘውግ ፖለቲካው የደቀነበትን አደገኛ ሁኔታ ወዲያው ተገንዝቦ በእንቁላሉ መቅጨት አለመቻሉና ረዥም የቸልታ ዘመን ውስጥ መክረሙ የአማራን ህዝብ ከባድ ዋጋ አስከፍሏል፤ እያስከፈለም ይገኛል፡፡

5. የዘውግ ፖለቲካው ከ1983-2010 ዓም በአማራ ህዝብ ላይ ያደረሰው ጉዳትና የተጋረጠው ፈተና

በኢትዮጵያ ከ1983 ዓም ጀምሮ ስሩን የተከለው የዘውግ ፖለቲካ ዋነኛ ተልዕኮው ባለፉት የሃገሪቱ ረዥም የታሪክ ምዕራፎች አማራው ይዞት ነበረ ብሎ የሚያስበውን የአዛዥ ናዛዥነት፣የሃገር ባለቤትነት እና ሁለንተናዊ ተጠቃሚነት ምዕራፍ መዝጋት ነው፡፡በአስተሳሰቡ ቀንቃኞች እምነት ባለፉት ዘመናት ነበረ የሚሉትን የአማራውን ሁለንተናዊ የበላይነት ታሪክ ምዕራፍ መዝጋቱ ብቻ በቂ አይደለም፡፡ይልቅስ አማራውን መበቀልም ትግላቸውን ይበልጥ ትርጉም ሰጭ የሚያደርግ እርምጃ እንደሆነ ያስባሉ፡፡በመሆኑም አማራውን ነበረበት ከሚሉት የበላይነት አውርዶ በበቀል ለበቅ ለመግረፍ የሚያስችላቸውን በህጋዊ ማዕቀፍ የታገዘ ተበቃይ ስርዓት መዘርጋትን ዋነኛው የሃገሪቱ ዘውግ ፖለቲካ ዘይቤ አደረጉ፡፡

የዘውግ ፖለቲካው አማራውን የሚበቀልበት አካሄድ ህጋዊ፣ፖለቲካዊ፣ባህልዊ፣ ስነ-ልቦናዊና ኢኮኖሚያዊ ገፅታዎች ያሉት ነው፡፡የአማራው ህዝብ የዘውግ ፖለቲካውን የበቀል በትሮች የሚያስተናግድበት መንገድም የተለያየ ነው፡፡የአማራ ክልል ተብሎ ከተከለለው ግዛት ውጭ ያለው የአማራ ህዝብ እነዚህን የበቀል እርምጃዎች የሚያስተናግድበት መንገድ በክልሉ ከሚኖረው አማራ የባሰና የተለየ ነው፡፡በተጨማሪም በክልላቸውም ሆነ ከክልላቸው ውጭ የሚኖሩ አማሮች የሚጋሯቸው የጋራ ፈተናዎችም አሉ፡፡

5.1 የአማራ ክልል በተባለው ግዛት የሚኖረው የአማራ ህዝብ ዋነኛ ፈተናዎች

የአማራ ክልል ተብሎ በተከለለው ክልል ውስጥ የሚኖሩ አማሮች የሚገጥማቸው ዋነኛ ፈተና የክልሉ ህዝብ ይወክሉኛል በሚሉት መሪዎች ሳይሆን የዘውግ ፖለቲካው በአማራው ህዝብ ላይ ያለውን የበቀል አጀንዳ በሚያሳልጡ፣ አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ከመንበሩ ሆኖ የአማራ ህዝብን የሚመታበት ረዥም ዱላ ሆነው የሚያገለግሉ ምስለኔዎች መሆናቸው ነው፡፡ስለእነዚህ ግዙ መሪዎች በሰፊው ብዙ የተባለበት ስለሆነ በዚህ ላይ ብዙ ጊዜን ማጥፋት አያስፈልግም፡፡

የአማራ ክልል በምስለኔ መንግስት የመተዳደሩ ዋነኛው ምክንያት "አማራ ከዚህ በፊት ሲጨቁን የኖረ ወንጀለኛ ዘውግ ስለሆነ ተመልሶ ወደ ኢትዮጵያ ዋነኛ ሃገራዊ መንበረ ስልጣን መምጣት የለበትም" ከሚለው የዘውግ ፖለቲካው የህጎች ሁሉ ራስ ከሚመስለው ዘይቤ የሚቀዳ ነው፡፡በዚህ ያልተፃፈ ግን በሃገር ደረጃ መግባባት የተያዘበት በሚመስል ሁኔታ አማራው በዋነኛ የሃገሪቱ የፖለቲካ ስልጣን ላይ ቀርቶ የህብረ-ብሄራዊ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ዋነኛ ስልጣን ላይ ከተቀመጠ እንኳን ፓርቲው በነፍጠኛ ፓርቲነት ይፈረጃል፤ የፓርቲውን እድሜ የሚያሳጥር አሳዳጅ ይበዛል፡፡ነገሩ ሲብስ ደግሞ ፓርቲው ህብረብሄራዊ ፓርቲ ነኝ እስካለ ድረስ ሊቀመንበሩ/ሯ፣ ዋኛ ስራአስፈፀሚዎች ከሌላ ዘውግ ቢሆኑም እንኳን ፓርቲው "የነፍጠኛ አማራ ፓርቲ" ተብሎ ከመፈረጅ የሚያድነው ነገር የለም፡፡

ሌላው በክልሉ የሚኖረው የአማራ ህዝብ ፈተና ክልሉ ሆን ተብሎ በኢኮኖሚ፣በመሰረተ-ልማት፣በማህበራዊ ግልጋሎት (የትምህርት፣የጤና አገልግሎት) ዕድገት ወደኋላ እንዲቀር በመደረጉ ሳቢያ ለከፍተኛ ድህነትና ሁለንተናዊ ጉስቁልና እንዲጋለጥ መደረጉ ነው፡፡ሌላው ቀርቶ በሃገራችን ባለው የዘውግ ስርዓት ለክልሎች የሚበጀተው በጀት መጠን የሚወሰነው በክልሉ በሚኖሩ ዘውጎች ቁጥር በመሆኑ "የተወሰነው የአማራ ህዝብ የገባበት ጠፋ" በሚል ሰሚን በሚያስገርም ምክንያት ቁጥሩን ሆን ብሎ ተብሎ ተቀንሷል፡፡ስለሆነም የአማራ ህዝብ ከአጠቃላዩ የሃገሪቱ በጀት የሚገባውን ያህል ድርሻ እንዳያገኝ ተደርጓል፡፡ ይህ ደግሞ ድሮም በቋፍ ያለውን የክልሉን የድህነት መጠን አንሮታል፡፡

አራተኛው የአማራ ህዝብ ፈተና ባህሉን ለማሳደግና የታሪክ ትዝታዎቹ ለቀጣይ ትውልድ ለማስተላለፍ የሚያደርገው እንቅስቃሴ ሁሉ የትምክህተኝነቱ አካል ተደርጎ ከመታየቱም ባሻገር የአማርኛ ቋንቋን ጨምሮ የአማራ ህዝብ ባህል እና ማንነት መገለጫ የተባሉ ነገሮችን ሁሉ ለማውደም የሚደረገው ጥረት ነው፡፡እንደሚታወቀው አሁን ሃገራችን የምትመራበት አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካ የሃገሪቱ ብሄረሰቦች ሁሉ ባህላቸውን እንዲያሳድጉ ማንነታቸውን እንዲጠብቁ መብት እንደሰጠ ይሰበካል፡፡ ሆኖም ነገሩ ወደ አማራ ዘውግ ሲመጣ ልዩ መልክ ይይዛል፡፡

አማራው ባህሉን ለመሳደግ፣የታሪክ ትዝታዎቹን ለመዘከር የሚያደርገው እንቅስቃሴ በአማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካው ቀሳውስት ዘንድ የትምክህተኝነቱ፣እበልጣለሁ ባይነቱ መገለጫ ተደርጎ ይፈረጃል፡፡ በታሪክ ትዝታው ትልቅ ቦታ የሚሰጣቸው ነገስታትን በሚዘክርበት ጊዜ የተለያዩ ቀጥተኛና ተዘዋዋሪ ትንኮሳዎችን ያስተናግዳል፡፡ እንደ ዘውጋዊም ሆነ ሃገራዊ ምልክቶች የሚወስዳቸው እንደ ባንዲራ ያሉ መገለጫዎቹን በነፃነት ይዞ እንዳይንቀሳቀስ በአዋጀ ሳይቀር የሚከለከልበት ወቅት አለ፡፡ ይህ ለሌሎች ብሄረሰቦች በገፍ የተፈቀደ ለአማራ ህዝብ ሲሆን ግን የሚከለከል የዘውግ ፖለቲካው በአማራ ማንነት ላይ የጋረጠው ስነ-ልቦናዊ መልክ ያለው ፈተና ነው፡፡

ሌላው በአሳሳቢነቱ ዋነኛ ሆኖ ሊጠቀስ የሚችለው የአማራ ህዝብ ፈተና የአማራ ክልል በውስጡ የሚኖሩ ብሄረሰቦችን ራስን በራስ የማስተዳደር መብት ለመስጠት ሲል ባዋቀራቸው ልዩ ዞኖችና ወረዳዎች በኩል የሚመጣው ፈተና ነው፡፡የዘውግ ፖለቲካው አማራ የተባለውን ዘውግ የሌሎችን ባህል ባለማክበር ጨፍላቂነት፣"በአሃዳዊነት"፣ "በፀረ-ህብረብሄራዊነት" የሚከስ ነው፡፡ በአማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ምስለኔዎች የሚመራው የአማራ ክልል መንግስት ከዚህ ክስ የዳነ መስሎት የአማራ ክልል ከሌሎች የሃገሪቱ ክልሎች እጅግ በተለየ መንገድ በውስጡ ለሚኖሩ ሌሎች ዘውጎች ከፍ ያለ ራስን በራስ የማስተዳደር መብት ሰጥቷል፡፡ በመሆኑም በአማራ ክልል የተለያዩ የብሄረሰብ አስተዳደር ዞኖች እና የልዩ ወረዳዎች መዋቅሮች ዘርግቷል፡፡

ይህም ሆኖ አማራን በደህና ለማንሳት ተፈጥሮው የማይፈቅድለት በሃገራችን ያረበበው አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ አማራውን በጨፍላቂነት፣ በአሃዳዊነትና በፀረ-ህብረ ብሄራዊነት ከመክሰስ ወደ ኋላ ብሎ አያውቅም፡፡የአማራ ክልል በውስጡ ለሚኖሩ ሌሎች ዘውጎች ራሳቸውን የሚያስተዳድሩባቸው (የአዊ፣የቅማንት፣የኦሮሞ፣የአርጎባ፣የዋግህምራ) የብሄረሰብ አስተዳደር መዋቅሮች መዘርጋቱ የዘውግ ፖለቲካው አማራውን የሚከስበትን የጨፍላዊነት ክሱን የሚያስቀርለት ሳይሆን የዘውግ ፖለቲካው አማራውን ክልሉ ድረስ ተጉዞ የሚዋጋበት መቆናጠጫ ቦታ የሆነበት ሁኔታ አለ፡፡

በአማራ ክልል የሚኖሩ እነዚህ ብሄረሰቦች በአማራው ክልል የሚተዳደሩበት ሁኔታ በሃገሪቱ ሌሎች ክልሎች ህዳጣን(Minority) ሆነው ከሚኖሩ ዘውጎች አኗኗር እጅግ የተሻለ የመብት ይዞታ እንዳላቸው የታወቀ ነው፡፡ ቢሆንም አማራውን መክሰስ የፖለቲካ ተሳትፏቸው ዋነኛ ዓላማ አድርገው የሚያስቡ የዘውግ ፖለቲካው ቀሳውስት ግን እነዚህን ብሄረሰቦች በአማራ ክልል ህዝብ እና መንግስት የተበደሉ አድርጎ በማቅረብ ክልሉን ላለመረጋጋት በሚዳርግ እንቅስቃሴ ውስጥ ጭምር እንዲገቡ ከፍተኛ ግፊተና እገዛ ያደርጋሉ፡፡ በዚህ ረገድ የአዊ እና የዋግ ህምራ ብሄረሰብ አስተዳደሮች የዘውግ ፖለቲካውን ግፊት እምብዛም ጆሮ ያልሰጡ ናቸው፡፡ በአንፃሩ በአማራ ክልል የኦሮሞ ዞን አስተዳደር ኦነግ የተባለው ታጣቂ እና በቅማንት አስተዳደር ዞን የቅማንት ታጣቂዎች የሚባሉ አካላት ግን የክልሉን ሰላም አደጋ ውስጥ የሚከቱ ደም አፋሳሽ የነውጥ ድርጊቶችን ይፈፅማሉ፡፡

ይህን ድርጊት የሚፈፅሙት የቅማንት ሃይሎች በህወሃት ሞግዚትነት የሚንቀሳቀሱ ሲሆኑ የአጣየ ከተማን እስከማጥፋት የደረሰው የኦነግ ታጣቂ ቡድን ደግሞ ኦነግ ዘመም በሆኑ የኦሮሞ ብሄርተኞች ሁሉ ድጋፍ የማያጣ ነው፡፡ለዚህ ምስክሩ በከሚሴ አካባቢ የሚንቀሳቀሰው ሃይል በፓርላማ ኦህዴድ ብልፅግናን ወክለው በተቀመጡ የብሄረሰቡ የፓርላማ ወኪሎች ሳይቀር ጥብቅና ሲቆምለት በሃገሪቱ ቴሌቪዥን የታየ መሆኑ ነው፡፡የቅማንት ታጣቂችም ሆኑ በከሚሴ አካባቢ የሚንቀሳቀሱ የኦነግ ታጣቂዎች የዘውግ ፖለቲካው በአማራ ህዝብ ላይ ያለውን እረፍት የመንሳት ተልዕኮ የሚያስፈፅሙ ወኪሎቹ ናቸው፡፡

የአማራውን ህልውና የማይፈልገው የዘውግ ፖለቲካ የአማራ ክልል የሚባለው ሰፊ ክልልና አማራ የሚባለው ማንነት ራሱ መኖሩን የሚፈልግ አይደለም፡፡ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በተለይ ስልጣን ላይ ባሉት የዘውግ ብሄርተኞች ዘንድ አማራ ከሚባለው ሰፊ ክልልና አማራ ከሚባለው ማንነት ይልቅ ጎጃም፣ጎንደር፣ወሎ፣ሸዋ የሚባል ማንነት እንዲኖር የመስራት ዝንባሌ አለ፡፡ይህ ዝንባሌ የመጣው ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እያበበ የመጣው የአማራ ንቅናቄ የዘውግ ብሄርተኞችን አማራውን የማሳደድ አጀንዳ የሚገዳደር በመሆኑ ስጋት ስለፈጠረባቸው ነው፡፡

ይህን በአሰጊ ሁኔታ እያደገ የመጣውን የአማራ ንቅናቄ ለመገዳደር ደግሞ አማራውን በአካባቢ በታትኖ ማጥቃቱ ውጤታማ ስልት ነው፡፡ ስለሆነም የቅማንት እና የኦነግ ታጣቂ ቡድኖችን ማስታጠቅና ሁለንተናዊ ድጋፍ ማድረግ አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካው የአማራ ክልል እንዳይረጋጋ ብቻ ሳይሆን አማራ ክልል የሚባለው ክልል ህልውናው እንዳይኖር ለመበታተን የሚጠቀምባቸው ፖለቲካዊ ጠጠሮቹ ናቸው፡፡የዘውግ ብሄርተኞቹ በአዊ እና ዋግህምራ በኩልም ተመሳሳይ የነውጥ ሃይሎችን ለማስነሳት ጥረት ያደረጉ ቢሆንም እምብዛም አልተሳካላቸውም፡፡

የዘውግ ብሄርተኞች በአማራ ክልል የሚገኙ ብሄረሰቦችን ሁሉ ባለታጣቂ ለማድረግ የሚመኙበት ዋነኛው ምክንያት ትልቁን የአማራ ክልል ሲበታትኑ በእነዚህ ብሄረሰቦች ውስጥ ቅርጫ አድርገው ማስቀመጥ ስለሚፈልጉ ነው፡፡ይህም ማለት የቅማንት ታጣቂዎች የሚያስፈልጉት ጎንደርን የቅማንት ክልል በማድረግ፣ጎጃምን የአገው ብሄረሰብ ግዛት በማድረግ፣ወሎንና ሸዋን የኦሮሞ በማድረግ የብሄረሰቦች ባለጋራ አድርገው የበየኑትን የአማራ ክልልና የአማራ ማንነት በማጥፋት "አዲሲቱ" የሚሏትን "ከአማራ የበላይነት" ነፃ የሆነች ሃገር ለመመስረት በምኞት ፈረስ ይቃትታሉ፡፡ ለዚህ ትልቅ ተግዳሮት የሆነባቸው ሰፊ ግዛታዊ ክልል ባለው በአዊ አና ዋግ ህምራ ዞን አጀንዳቸውን ተቀብሎ ሊንቀሳቀስ የፈቀደ ጉልህ ታጣቂ አካል አለመኖሩ ነው፡፡ የሆነው ሆኖ የአማራ ንቅናቄ ጎልብቶ፣የጠራ መስመር ይዞ የተከፈተበትን ጥቃት መከላከል ካልቻለ የክልሉም ሆነ የአማራ ማንነት ህልውና ቀጣይነት አደጋ ውስጥ ያለ ነገር ነው፡፡

5.2 ከአማራ ክልል ውጭ የሚኖሩ አማሮች የሚገጥማቸው ፈተና

5.2.1 የሰብዓዊ መብት ጥሰት

የሃገራችን የዘውግ ፖለቲከኞች የአማራው ዘውግ ጨቁኖናል ከሚሉበት ምክንያት አንዱ የአማራ ዘውግ አባላት በመላ ሃገሪቱ ተበትነው መኖራቸው ነው፡፡የጉልበት ስራ ሊሰራ ወደ ክልላቸው የሄደውን አማራ ሁሉ ለመጨቆን የሄደ አድርገው ይቆጥሩታል፡፡ የአማራ ህዝብ በመላ ሃገሪቱ ሊበተን የቻለበት ምክንያት በጥናት ሊረጋገጥ የሚገባው ነገር ሆኖ ከጥናት በመለስ ግን አሁን አማራ ክልል በሚባለው ቦታ ላይ ያለው ጥልቅ ድህነት ሰዎች ስራ ፍለጋ ከአካባቢያቸው ርቀው እንዲሄዱ ማድረጉ፣የአካባቢው ድህነት የአንድ አመትን የዝናብ ማጠር መቋቋም ስለማያስችል ተደጋጋሚ ድርቅ በሚከሰትባቸው ቦታዎች የሚኖሩ ነዋሪዎች ወደ ሌላ ቦታ ወስዶ የማስፈሩ መንግስታዊ መፍትሄ (በተለይ በደርግ ስርዓት) በርካታ አማሮች በመላ ሃገሪቱ ተበትነው እንዲኖሩ ማድረጉ ነው፡፡

የአማራን ነገር ሁሉ ከጨቋኝነት ትርክት ጋር የሚያገናኘው የዘውግ ፖለቲካችን ታዲያ አማራው ተቸግሮ ያደረገውን ነገርም በሆነው ልክ የመመርመር ስክነት የለውምና የአማራ ክልል ከሚባለው ግዛት ውጭ የተገኘ አማራን ሁሉ በጨቋኝነት ፈርጆ ያሳድዳል፡፡ የዘውግ ፖለቲካውን ዘይቤ የቀረፁ ልሂቃን የዘውጋቸው ጥንታዊ ግዛት በአማራ ገዥዎች አስገዳጅነት ወደ ኢትዮጵያ ኢምፓየር እንዲካለል ተደርጓል፣የአማራ ባህልም በግድ ተጭኖበታል ብለው ያምናሉ፡፡በመሆኑም በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ የኖሩበት ዘመን ሁሉ በአማራ ቅኝ ግዛት ስር የኖሩበት ዘመን አድርገው ያስባሉ፡፡በመሆኑም ከክልሉ ውጭ የሚኖረው አማራ ሁሉ የአማራ ነገስታትን ቅኝ አገዛዝ ለማሳለጥ የመጣ ነፍጠኛ ነው የሚል ሰፊ ተቀባይነት ያለው ትርክት ፈጥረዋል፡፡

ትርክቱ ብቸኛ እውነት ለመሆን በመድረሱ ሳቢያ ከክልላቸው ውጭ የሚኖሩ አማሮች ላይ የሚደርሰው የሰብዓዊ መብት ጥሰት ምንም ተጠያቂነት የማያመጣ ተገቢ ድርጊት እስከመምሰል ደርሷል፡፡ስለሆነም የአማራ ከሚባለው ክልል ውጭ ያሉ አማሮች አማራ መሆናቸውና በሌላ ክልል መገኘታቸው ብቻ ወንጀል ሆኖ በአሰቃቂ ሁኔታ ዘውግ ተኮር ጭፍጨፈ ይፈፀምባቸዋል፣ንብረታቸው ይዘረፋል፣ይፈናቀላሉ፣ በታጣቂዎች ታግተው ከመገደላቸው በፊት ቁም ስቅል(torcher) እንዲያዩ ይደረጋል፣በመንግስት ስራ ተቀጥረው ያሉ የአማራ ዘውግ ተወላጆች አማራ መሆናቸው ብቻ ወንጀል ተደርጎ ከስራቸው እንዲባረሩ ይደረጋል፡፡ትህነግ ስልጣን እንደያዘ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ያባረራቸው የሃገሪቱ ምርጥ ምሁራን ሙሉ በሙሉ ሊባል በሚችል ሁኔታ አማሮች ናቸው፡፡ትህነግ ስልጣን ላይ ውሎ ሲያድርም በመንግስት ሲቪል ቢሮክራሲ ውስጥ ተቀጥረው የሚሰሩ የአማራ ዘውግ ተወላጆች በተጠና መልኩ ስራቸውን እንዲለቁና ለትህነግ ካድሬዎች እንዲያስረክቡ ተደርጓል፡፡

ከአማራ ክልል ውጭ ሄደው ኑሯቸውን በቋሚነት የመሰረቱ የህብረተሰብ ክፍሎች ቀርቶ ለተወሰነ ጊዜ ከፍተኛ ትምህርት ለመከታተል ከክልላቸው ውጭ የሄዱ አማራ ተማሪዎች ዘውጋቸውን መሰረት ያደረገ እገታ፣አሰቃቂ ግድያ፣የስነ-ልቦና ጫናን የሚያስከትሉ ማስፈራሪያዎችን ያስተናግዳሉ፡፡ከክልላቸው ውጭ ያሉ የአማራ ተማሪዎች ይህ ሁሉ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ሲደረግባቸው የፌደራሉ መንግስትም ሆነ ወንጀሉ የሚፈፀምበት ክልል መንግስታት ወንጀሉን ለማስቆም ይህ ነው የሚባል እርምጃ ሲወስዱ ታይቶ አይታወቅም፤በአንዳንድ ክልልሎች (ለምሳሌ ኦሮሚያ እና ቤኒሸንጉል ጉሙዝ ክልሎች) መንግስት ራሱ ባመነው ሁኔታ የመንግስት መዋቅር ላይ ያሉ ባለስልጣናት ሳይቀሩ በወንጀሉ የሚሳተፉበት ሁኔታ አለ፡፡

5.2.2 የእገታ (Hostage) ፖለቲካ ሰለባነት

ከላይ እንደተጠቀሰው ከአማራ ክልል ውጭ የሚኖረው የአማራ ህዝብ የፊውዳሉ ስርዓት የአማራ የበላይነት ቅሪት ምልክት ተደርጎ ይቆጠራል፡፡በዚህም ምክንያት በርካታ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶችን ያስተናግዳል፡፡በእዚህ የአማራ ተወላጆች ላይ የሚደርሰው የሰብዓዊ መብት ጥሰት ሁለት ምክንያቶችን ያዘለና መንታ ቱርፋት ያለው ነገር ነው፡፡

አንደኛው ሰዎቹ የፊውዳሉ ስርዓት በአማራ በኩል ሃገሪቱን ሲበዘብዝ የነበረበት ጨቋኝ ስርዓት ቅሪት ተደርገው ይቆጠራሉ፡፡በመሆኑም በእነሱ ላይ የሚደረገው የመብት ጥሰት ሁሉ ጨቋኙን አማራ ሰራሽ የቀድሞ ስርዓት የመዋጋት ትግል ተደርጎ ይቆጠራልና ሰፋሪ፣ወራሪ፣ቅኝ ገዥ፣ነፍጠኛ የሚል ስም ተለጥፎባቸው ይሳደዳሉ፡፡ይህን በማድረግ አካባቢውን ከአማራ አፅድቶ ባለቤት ለተባለው የአካባቢው ዘውግ ተወላጅ ማስረከብ ያስችላል፡፡ ይህ በዘውግ ፖለቲካው ዘንድ "የሃገር ባለቤትነትን ማረጋገጥ" ተብሎ የሚጠራ እንደ ወሳኝ ድል የሚቆጠር ነገር ነው፡፡ይህ ድል ለአማራ-ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ተደራቢ ፖለቲካዊ ጥቅም አዝሎ የሚመጣ ነገር ነው፡፡

ሁለተኛው አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካው ከአማራ ክልል ውጭ ባሉ አማሮች ላይ የሚያሳድረውን ሁለንተናዊ ጉዳት በአማራ ክልል ያለው ሰፊ ህዝብ በሚቃወምበት ጊዜም ሆነ በአጠቃላይ በዘውግ ፖለቲካው ስርዓት ላይ ተቃውሞ እንዳያነሳ የፖለቲካ ሙቀቱን የሚቆጣጠርበት ልጓም ሆኖ የሚያገለግል መሆኑ ነው፡፡ በክልሉ ያለው ህዝብ ከክልሉ ውጭ ያሉ አማሮች የሆነ ቦታ ላይ የደረሰባቸውን የሰብዓዊ መብት ጥሰት የመቃወም እንቅስቃሴ ሲጀምር "የባሰ እንዳታስጨርሷቸው አርፋችሁ ተቀመጡ" የሚለው የዘውግ ፖለቲካው ቀሳውስት ማስፈራሪያ ይሁን ማስጠንቀቂያ ወይ ምክር የማይታወቅ ነገር ይከተለላል፡፡ይህ ነገር ከአማራ ክልል ውጭ ያሉ አማሮች ራሳቸውም "አንድ ቦታ ስለተደረገው ግድያ ስታወሩ የእኛ ህይወት አደጋ ላይ ስለሚወድቅ ስለግድያው አታንሱ" የሚል ልመና ያስከትላሉ፡፡በዚህ መንገድ የዘውግ ፖለቲካው ከአማራ ክልል ውጭ ያሉ አማሮችን እንደ እገታ በመያዝ በአማራ ክልል ያለው አማራ የዘውግ ፖለቲካው በማንነቱ ምክንያት ለሚያደርስበት በደል የሚሰጠውን ፖለቲካዊ ምላሽ እንዳይኖር ይቆጣጠራሉ፡፡

5.2.3 ማንነትን የማጣት ስጋት

አማራ ከሚባለው ክልል ውጭ የሚኖረው የአማራ ህዝብ በዘውጋዊ ማንነቱ ምክንያት አሰቃቂ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶችን ጨምሮ ፈርጀ ብዙ ተፅዕኖዎችን ማስተናገዱ የጋረጠበትን ፈተና ለማለፍ አማራነቱን መካድንና የማያስገድለውን ዘውጋዊ ማንነት ተላብሶ መኖርን እንደ የቢቸግር አማራጭ ይወስዳል፡፡በመሆኑም በሃገራችን ህገ-መንግስት ለሌሎች ብሄረሰቦች በሰፊው የተፈቀደውና በዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብቶች ህግጋት የተረጋገጠው የሰው ልጆች ማንነታቸውን ጠብቀው የመኖር፣ባህላቸውን የማሳደግ መብት ከክልሉ ውጭ ላለው የአማራ ህዝብ በህይወት ከመኖር እና ካለመኖር ጋር የሚያያዝ ፈተና ይዞ የሚመጣ ነገር ይሆናል ማለት ነው፡፡

ይህ ማንነትን የማጣት የግዴታ ውሳኔ ሌላ መዘዝ ይዞ የሚመጣ ነው፡፡ በማንነት ምክንያት ላለመሞት ማንነትን የመቀየር ውሳኔው ከአማራ ክልል ውጭ የሚኖሩ አማሮች ወይ የሌሉ ወይ ቁጥራቸው በጣም አናሳ እንደሆነ አድርጎ የሚያሳይ በመሆኑ አማሮች ለወደፊቱ እንኳን በአካባቢው አስተዳደራዊ መዋቅር ህልውናቸውን በሚመጥን መንገድ መወከል አለባቸው የሚል የፍትሃዊነት ትግል ለማንሳት አስቸጋሪ የሚያደርግ መሆኑ ነው፡፡የዚህ ሁሉ ድምር ውጤት ከአማራ ክልል ውጭ የሚኖሩ አማሮች ሰብዓዊና ፖለቲካዊ መብቶች ጥሰት፣የስነ-ልቦና ጉዳት፣ ሁለንተናዊ ዋስትና የማጣት የመብት ጥሰቶች በማያቋርጥ አዙሪት (vicious circle) ውስጥ እንዲቀጥሉ ያደርጋል፡፡

ህብረ-ብሄራዊ ፌደራሊዝም ያስፈለገበት ዋናው ምክንያት በአንድ አካባቢ ያሉ ህዳጣን ማህበረሰቦች የቋንቋ፣የባህል እና ስነ-ልቦና ማንነታቸው ብዙሃን በተባሉት በሌሎች እንዳይዳጥና እንዳይጠፋ ዋስትና ለመሰጠት ነው፡፡የፌደራል መዋቅሩ ስኬት በዋናነት የሚለካውም ከዚሁ አኳያ ነው፡፡10አማራ ጠል የዘውግ ብሄርተኞች የብሄረሰቦችን መብት በማክበር የሚያንቆለጳጵሱት የሃገራችን ፌደራሊዝም ከክልላቸው ውጭ ህዳጣን ሆነው የሚኖሩ የአማራ ዘውግ ተወላጆችን ማንነት የሚድጥ መሆኑ የፌደራላዊ አስተዳደር ስርዓትን ዋነኛ ዓላማ የሳተ ያደርገዋል፡፡

5.2.3 ፖለቲካዊ ውክልና የማጣት ችግር

በሃገራችን የዘውግ ፖለቲካ አቀንቃኞች ዘንድ አሁን ያለው ዘውግ ተኮር ፖለቲካ የህዝቦችን ብዝሃነት ለማክበር ታስቦ የተዘረጋ እንደሆነ ይነገራል፡፡ ሆኖም በሃገሪቱ በሚገኙ ክልሎች ያለው እውነታ የተገላቢጦሽ ነው፡፡በኢትዮጵያ ያሉ የክልል ህገ-መንግስቶች በአመዛኙ ክልሎችን የአንድ ዘውግ ወይም የተወሰኑ የክልሉ ባለቤት የተባሉ ዘውጎች ብቻ አምባ የማድረግ ከነባራዊ እውነታ ያፈነገጠ ተልዕኮ ያዘሉ ናቸው፡፡ነባራዊው እውነታ በሁሉም ክልሎች ብዙሃን እና ህዳጣን የሚባሉ ዘውጎች የሚኖሩ መሆናቸው እንጅ በአንድ ዘውግ ብቻ የተሞላ ክልል አለመኖሩ ነው፡፡

ሆኖም የኢትዮጵያ ክልላዊ ህገ-መንግስቶች ይህን እውነታ ባገናዘበ መንገድ የህዳጣንን መብት ጭምር ታሳቢ በሚያደርግ መንፈስ ያልተፃፉ ናቸው፡፡ በመሆም በክልሎች ተጨባጭ ሁኔታ የክልል ባለቤት የተባሉ ብዙሃን ዘውጎች እና ህዳጣን ዘውጎች የተዛባ መብት አሰጣጥ የሚያመጣው ቀውስ የሃገሪቱ ፌደራሊዝም ትልቅ እንከን ሆኖ ይታያል፡፡11የፌደራሊዝም ስርዓትን በዋነነት አስፈላጊ የሚያደርገው ደግሞ በአንድ አስተዳደራዊ ክልል ውስጥ የሚገኙ ህዳጣን ህዝቦች ሁለንተናዊ መብት፣ህልውና እና ጥቅም ለማስከበር ሲባል ነው፡፡ [12]

ይህ በብዙሃን እና ህዳጣን መካከል የሚታየው የተዛባ ግንኙነት ከክልላቸው ውጭ የሚኖሩ ዘውጎች ሁሉ ፈተና ቢሆንም ከክልላቸው ውጭ በሚኖሩ የአማራ ዘውግ አባላት ላይ ደግሞ ችግሩ በጣም የገዘፈ ነው፡፡የዚህ ምክንያቱ የአማሮቹ ጉዳይ ህዳጣን ከመሆናቸው በተጨማሪ የሃገሪቱን ፖለቲካ የሚዘውረው አማራ-ጠል ትርክር ሰለባም ስለሆኑ ነው፡፡ አማራ ያልሆኑ ሌሎች ዘውጎች ከክልላቸው ሲወጡ የሚገጥማቸው ፈተና በንዑስነታቸው ብቻ የሚመጣ እንጅ ትርክት የተደገፈ የጨቋኝነት ክስም የታከለበት አይደለምና ፈተናቸውም ከአማራው ፈተና ያነሰ ነው፡፡የአማራ ዘውግ ከሌሎች ዘውጎች በበለጠ ቁጥር ከክልሉ ውጭ በሆኑ ከተሞች የሚኖር መሆኑ ደግሞ ችግሩ በጉልህ ሁኔታ እንዲስተዋል አድርጎታል፡፡

በኢትዮጵያ ከተሞች በርከት ያለ ቁጥር ያለው የአማራ ዘውግ ይኖራል፡፡ ሆኖም በእነዚህ ከተሞች የአማራው ቁጥር የብዙሃንነትን ድርሻ (50+1) ያለፈ ቁጥር ቢኖረው እንኳን በከተሞቹ የአስተዳደር መዋቅር ውስጥ ውክልና እንዲኖረው አይደረግም፡፡ውክልና ሊሰጠው ቀርቶ በእነዚህ ከተሞች መገኘቱ ራሱ የጨቋኝነቱ ማስረጃ ተደርጎ የሚቀርብ ነገር ነው፡፡ በአንፃሩ ያለ ክልላቸው ያሉ ሌሎች ዘውጎች በርከት ብለው በሚገኙባቸው ከተሞችም ሆነ ክልሎች ቁጥራቸውን በሚመጥን ምጥንታ (Ratio) በተሰላ ሁኔታ አስተዳደራዊ ውክልና ይኖራቸዋል፡፡ለዚህ ጥሩ ምሳሌ የሚሆኑት የድሬዳዋ አስተዳደር እና የሃረሬ ክልል አስተዳደራዊ ቀመሮች ናቸው፡፡

እንደሚታወቀው የድሬዳዋ አስተዳደር በማንኛውም ክልል ውስጥ ያልተዋቀረ የራሱ አስተዳደር ያለው የሃገራችን ግዛት ክፍል መሆኑ በፌደራል ህገ-መንግስቱ እውቅና የተሰጠው ነው፡፡ ይህ ማለት ድሬዳዋ የኦሮሚያም የሶማሌ ክልልም አካል አይደለም ማለት ነው፡፡ ሆኖም በዚህ አስተዳደራዊ ግዛት ውስጥ የሚኖሩት የኦሮሞ እና የሱማሌ ዘውግ አባላት ቁጥር ከአማራ ዘውግ ተወላጆች ይብለጥ ይነስ በማይታወቅበት ሁኔታ አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካው በከተሞች ያለውን የአማራውን ድምፅ ለማፈን ሲል አስተዳደራዊ መዋቅሩ ለኦሮሞ-ሱማሌ-ሌሎች እንደ ቀደም ተከተላቸው 40-40-20 የሚል የውክልና ምጥጥን ያለው አስተዳደር ዘርግቷል፡፡ በተመሳሳይ በሃረሬ ክልል ከሃራሬ ዘውግ ተወላጆች በመቀጠል የኦሮሞ ዘውግ ተወላጆች የአስተዳደራዊ ምጥንታውን ተጋርተው በህገመንግስት የሃራሪዎች የተባለውን ክልል በጋራ ያስተዳድራሉ፡፡

ይህ አይነቱ ምጥንታ ከክልላቸው ውጭ ለሚኖሩ በቁጠር በርካታ አማሮች የተሰራበት የኢትዮጵያ ክልል ፈልጎ ማግኘት አይቻልም፡፡አማሮች በተለያዩ ክልሎች በብዙ ቁጥር በመኖራቸው መጠን አስተዳደራዊ ውክልና ሊያገኙ ቀርቶ ጉልህ እና ነባር ብዙሃን በሆኑበት እንደ መተከል ባለ አካባቢ እንኳን ምንም አይነት የአስተዳደራዊ ውክልና ድርሻ የላቸውም፡፡በመሆኑም በአማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካው የሚያደርስባቸውን አሰቃቂ የሰብዓዊ መብት ጥሰት የሚከላከሉበት፣ወንጀሉን የፈፀመባቸውን አካል ተጠየቂ የሚያደርጉበት ፖለቲካዊ ፣ አስተዳደራዊና ህጋዊ ከለላ የለም፡፡

በተለያዩ ክልሎች በብዙ ቁጥር ተበትኖ የሚኖረው የአማራ ህዝብ በሃገሪቱ ከተሞች በርከት ብሎ ይኖራል፡፡በመሆኑም የዘውግ ፖለቲካው የኢትዮጵያ ከተሞችን የዘውግ ፖለቲካው ዋነኛ ተግዳሮቶች አድርጎ ይወስዳል፡፡በሃገሪቱ ያሉ ከተሞች በዘውግ በተከለሉ ክልሎች ውስጥ የሚገኙ ቢሆኑም በአንዳንድ ከተሞች ከክልሉ ባለቤት ዘውጎች የበለጠ ቁጥር ያለው የሌላ ዘውግ

ህዝቦች ይኖራሉ፡፡ከነዚህ ዘውጎች ውስጥ የአማራ ዘውግ አባላት በርካታውን ቁጥር ይይዛሉ፡፡የኢትዮጵያን ከተሞች በአንድ ዘውግ ስር በዘውጋዊ አስተዳደር ለማስተዳደር የህዝቦቻቸው የዘውግ ስብጥር ስለማይፈቅድ የኋላ ኋላ ከተሞቹ በከንቲባ በሚመራ የከተማ አስተዳደር መዋቅር እንዲተዳደሩ ተደርጓል፡፡ሆኖም ይህ መዋቅር ራሱ በዘውግ ፖለቲካው ትልቅ ተፅዕኖ ስር ከመውደቅ አልዳነም፡፡

የከተሞችን የዘውግ ስብጥር ባገናዘበ መልኩ ለማስተዳደር የተዘረጋው የከተማ አስተዳደር መዋቅር በሁለት መንገድ የሚወራለትን የከተሞችን ህብረብሄራዊነት ባገናዘበ መልኩ ለማስተዳደር አልቻለም፡፡አንደኛው የከተሞቹ ከንቲባዎች በቀጥታ በዘውግ ክልሉ ፕሬዚደንቶች የሚሾሙ መሆኑ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ በከተማ አስተዳደሮቹ ፓርላማዎች ውስጥ የዘውግ ኮታ በክልሉ ትዕዛዝ የሚቀመጥ መሆኑ ነው፡፡ይህ ኮታ የማስቀመጥ አሰራር በመጀመሪያ የተጀመረው በኦሮሚያ ክልል ሲሆን የደቡብ ክልልም ይህን ልምድ ቀስሞ ተግባራዊ አድርጎታል፡፡ [13]

በኮታ ስርዓቱ መሰረት የኦሮሞ ዘውግ ነዋሪዎች ብዙሃን ባልሆኑባቸው የኦሮሚያ ክልል ከተሞች የሚገኙ የከተማ አስተዳደር ምክር ቤቶች ፓርላማ ውስጥ 30 ፐርሰንት ኮታ ለኦሮሞ ይሰጣሉ፡፡ሆኖም የኦሮሚያ ክልል ትንሽ ቆይቶ የ30ፐርሰንት ኮታውን ወደ 50 ፐርሰንት አሳድጓል፡፡ በዚህ መንገድ የከተማ አስተዳደር መዋቅሩ ለይስሙላ በከንቲባና የዘውግ ስብጥር ባለው ካውንስል የሚመራ ነው ይባል እንጅ ዞሮ ዞሮ የከተሞችን ስብጥር የማይመስል ነው፡፡ ይልቅስ የዘውግ ፖለቲካው የቀመረውን በአንድ ክልል ውስጥ የክልሉ ባለቤት የተባለውን ዘውግ አድራጊ ፈጣሪነት ማስጠበቀን ያስቀጠለ ነው፡፡ይህ አካሄድ በኦሮሚያ ከተሞች አማራው በአመዛኙ የብዙሃንነት ቁጥር ይዞ የሚገኝ ቢሆንም በዘውግ አስተዳደራዊ መዋቅሮች ውስጥ ወክልና ያሳጣዋል፡፡በመሆኑም በዘውግ ፖለቲካው ሳቢያ የሚመጣበትን የሰብዓዊ መብት ጥሰት መሞገት፣መከላከልና ማስቀረት የሚችልበት መንገድ በማጣቱ በኦሮሚያ ከተሞች የአማራው ዘውግ ተኮር ጥቃት እንዲቀጥል ሆኗል፡፡

5.3 በአማራ ክልል ውስጥም ከክልሉ ውጭም የሚኖሩ አማሮች የጋራ ተግዳሮቶች

5.3.1 ህገ-መንግስታዊ መገለል

ህገ-መንግስታዊ ስርአት መገንባት ዲሞክራሲያዊ ሽግግር ለማድረግ ብሎም ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ለመገንባት በጣም አስፈላጊና ወሳኝ ነገር ነዉ፡፡ህገ-መንግስት ከግጭት እና ከአለመረጋጋት በኋላ የሚገኝ ማህበረሰብ ግጭትን አዎንታዊ ወደሆነ ገንቢ ሃይል በመቀየር ሰላምን በማምጣት፣ በመጠበቅና በመገንባት የሰላም ሰነድ ሆኖ ሊያገለግል ይችላል፡፡በመሆኑም ህገ-መንግስት የሚዘጋጅበት ሂደት ከህገ-መንግስቱ ዉስጣዊ ይዘት እና አፈፃፀም እኩል የሆነ ትኩረት ሊሰጠዉ የሚገባ ጉዳይ ነዉ፡፡ህገ-መንግስት የፖለቲካ ፓርቲዎች የድርድር ውጤት ብቻ ሳይሆን የህዝቡ እና ሌሎች ያገባናል የሚሉ ሃይሎች፣ ማህበራት፣ ተቋማትና አደረጃጀቶች ትርጉም ያለዉና የነቃ ተሳትፎ ዉጤት መሆን ይኖርበታል፡፡

ፖለቲካዊ ተቃርኖ ባየለበት እንደ ኢትዮጵያ ባለ ማህበረሰብ ህገ-መንግስት የሚዘጋጅበት ሂደት ከህገ-መንግስቱ ዉስጣዊ ይዘት እና አፈፃፀም እኩል የሆነ ትኩረት ሊሰጠዉ የሚገባ ጉዳይ ነዉ፡፡አንድ ህገ-መንግስት የተረቀቀበት፣ የተዘጋጀበት እና የፀደቀበት ሂደት የህገ-መንግስቱን ይዘት፣ ስኬትና ህዝባዊ ተቀባይነት ይወስናል፡፡ በተለይም ሂደቱን ጥቂት ልሂቃን የመሩት መሆኑ ወይም ሂደቱ ሰፊ ህዝባዊ ተሳትፎ የነበረበት መሆኑ ለህገ-መንግስቱ ህዝባዊ ተቀባይነትም ሆነ ለይዘቱ ትልቅ አስተዋጽኦ ያበረክታል፡፡

የህገ-መንግስት ዝግጅት አራት ደረጃዎች ያሉት ሲሆን ማርቀቅ (Drafting)፣ መምከር/ህዝባዊ ዉይይት (Deliberation)፣ መቀበል (Adoption) እና ማፅደቅ (Ratification) ሲሆኑ በእነዚህ ሂደቶች ሁሉ ሁሉን አቃፊነት፣ አሳታፊነት እና ነፃ ፈቃድ በጣም አስፈላጊ ነዉ፡፡ ስለዚህ በእነዚህ በአራቱ ሂደቶች ዉስጥ ማን ተሳተፈ፤ ማንስ በእነዚህ ሂደቶች በሁሉም ወይም በአንዱ አልተሳተፈም የሚለዉ ጥያቄ ህገ-መንግስቱ የማን ህገ-መንግስት ነዉ የሚለዉን የሚመልስ ሲሆን የህገ-መንግስቱ ቅቡልነትም የሚወስነዉ በዚህ ነዉ፡፡ከዚህ አንፃር አሁን በስራ ላይ ያለዉን ህገ መንግስት የተዘጋጀበት ሂዳት ያሳተፋቸው ተሳታፊዎች በኢትዮጵያ ያሉ የፖለቲካ ሃይሎችን ወካይነት ጉዳይ በርካታ ጥያቄዎች የሚነሳበት ነው፡፡ [14]

ከደርግ ዉድቀት ማግስት ደርግን አሸንፈናል በሚል ስልጣን የተቆጣጠሩት ብሄር-ተኮር የፖለቲካ ቡድኖች በትህነግ ፊት አዉራሪነት የሰላም ኮንፈረንስ ያካሄዱ ሲሆን በኮንፈረንሱም ደርግን ለመጣል በትጥቅ ተሳትፎ ያደረጉ የፖለቲካ ፓርቲዎች እና ለኮንፈረንሱ ሲባል የተፈጠሩ ድርጅቶች በድምሩ ወደ 27 የሚጠጉ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተሳታፊ ሆነዋል፡፡ኮንፈረንሱን የጠራዉ፣ አጀንዳዉን የቀረጸዉ፣ የሽግግሩን ቻርተር ያዘጋጀዉ፣ የኮንፈረንሱን ተሳታፊዎች ማንነት የወሰነዉና ፓርቲዎች የሚኖራቸዉን መቀመጫ የደለደለው ደግሞ ትህነግ መራሹ ኢህአዴግ ብቻ ነበር፡፡

ኢህአዴግ የፖለቲካ ፓርቲዎች በኮንፈረንሱ የሚሳተፉበት ሁሉንም ያስማማ፣ ግልጽ መመዘኛ ማውጣት እና ይህንም በገለልተኛነት የሚያስፈጽም ዲሞክራሲያዊ ተቋም ማቋቋም ሲገባዉ የኮንፈረንሱን ተሳታፊዎች ለብቻዉ ወስኗል፡፡በመሆኑም ከትህነግ ፖለቲካዊ አቋም እና የህገ-መንግስት ምርጫ ጋር የማይስማሙ የፖለቲካ ድርጅቶች፣ ቡድኖች እና ማህበረሰቦች በሂደቱ እንዳይሳተፉ ተደርጓል፡፡ ከተፎካካሪ ፖለቲካ ፓርቲዎች በተጨማሪ አብዛኛዉ የህብረተሰብ ክፍልና ባለድርሻ አካላት ማለትም የገበሬዎች ማህበር፣የከተማ ነዋሪዎች ማህበር፣ የቀበሌ ማህበር፣ የሰራተኞች ማህበር፣ የመምህራን ማህበር፣ የሴቶች ማህበር፣ ወጣቶች ማህበር፣ የተማሪዎች፣ ሃኪሞች፣ የህግ ባለሙያዎች እና ሌሎች የንግድ እና የሙያ ማህበራት የሀገሪቱን እጣ ፈንታ በወሰነዉ ኮንፈረንስ ላይ ተሳታፊ አልነበሩም፡፡ [15]

ከሁሉም በላይ በጣም የሚገርመው በሃገሪቱ ህዝብ ብዛት ከመጀመሪያዎቹ ተርታ የሚጠራው የአማራ ህዝብ የሽግግሩን መንግስት ለማቋቋም በተደረገዉ በዚህ የሰላም ኮንፈረንስ ላይ እንደ ዘውግ በአንድም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም ቡድን ያልተወከለ መሆኑ ነው፡፡ በኮንፈረንሱ ለኢህአዴግ 34 መቀመጫ፣ ለኦነግ12 መቀመጫ እና ቀሪዉ 43 መቀመጫ ድግሞ ለሌሎች ብሄር ተኮር ድርጅቶች የተመደበ ሲሆን በወቅቱ አማራን ወክሎ መቀመጫ ያገኘ አንድም ፓርቲ አልነበረም፡፡ ሆኖም ይህ አማራ እንደ ዘውግ በጭራሽ ያልተወከለበት ኮንፈረንስ ከአማራ ህዝብ ፍላጎት አንፃር ምንም አይነት ጥልቅ፣ ሰፊ እና ሁሉን አቀፍ ውይይት ሳይደረግበት የሽግግር መንግስቱን ቻርተር በማጽደቅና የሽግግሩን መንግስት በማቋቋም ተጠናቋል፡፡

እዚህ ላይ ትልቅ ትኩረት ሊሰጠው የሚገባ ቁምነገር አለ፡፡የአማራው ህዝብ እንደ ዘውግ ያልተወከለበት ኮንፈረንስ የሽግግር መንግስት ቻርተር አፅድቆ የሽግግር መንግስት መስርቷል፡፡የሽግግር ቻርተሩ ደግሞ አሁን በስራ ላይ ያለውን ህገመንግስት ዋነኛ ይዘት የቀረፀ ዶክመንት ነው፡፡አማራው ባልተወከለበት መድረክ የተረቀቀውና (የተረቀቀው በዲማ ኮንፍረንስ በአቶ ኢሳያስ አፈወርቂ፣በአቶ ሌንጮ ለታ እና በአቶ መለስ ዜናዊ እንደሆነ የአደባባይ ሚስጥር ነው) የፀደቀው የሽግግር መንግስት ቻርተር አሁን ህገ-መንግስት ለሆነው ዶክመንት ዋነኛ ምንጭ በመሆኑ ነው፡፡ በተመሳሳይ አማራው እንደ ዘውግ ያልተወከለበት ኮንፈረንስ የሃገራችንን ፖለቲካ እስከ ዛሬ ድረስ በእጅጉ የሚዘውሩ ጉልህ ውሳኔ ያሳለፈውን የሽግግር መንግስት ያቋቋመ ነው፡፡

ይህ አማራው እንደ ዘውግ በምንም መልክ ያልተወከለበት የሽግግር ምክር ቤት ያቋቋመው የሽግግር መንግስት ከ1983 ዓም ወዲህ ስልጣን የያዘውን አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካ ስር የሚያስይዙ ትልልቅ ፖለቲካዊ ተግባራትን ከውኖ መሰረታዊ ውሳኔዎችን ወስኗል፡፡የሽግግሩ መንግስት ከከወናቸው ዋነኛ የፖለቲካ ተግባራት መካከል የህገ-መንግስት አርቃቂ ኮሚሽን ማቋቋም፣ ክልላዊ የአካባቢ ምርጫ እንዲካሄድ ማድረግና የህገ-መንግስት አጽዳቂ ጉባኤ አንዲቋቋም በማድረግ ህገ-መንግስቱ እንዲዘጋጅ ማድረግ ነዉ፡፡በሌላ አባባል የህገ-መንግስት አርቃቂ ኮሚሽን የማቋቋም እና ረቂቁን ህገ-መንግስት አጽድቆ ህዝብ እንዲወያይበት የማድረግ የሚያክሉ ትልልቅ ፖለቲካዊ ውሳኔዎች አንዲወስን ስልጣን የተሰጠው የሽግግሩ መንግስት የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አማራው እንደዘውግ በጭራሽ ያልተወከለበት ነበር፡፡

በተጨማሪም የሽግግሩ መንግስቱ ቻርተር ህገ-መንግስቱ በሚዘጋጅበት ጊዜ ተግባራዊ መሆን ስላለባቸዉ እና ከግምት ዉስጥ መግባት ስለሚኖርባቸዉ አንኳር መርሆዎችም ሆነ የህገ-መንግስት አርቃቂ ኮሚሽን አባላት እንዴት እንደሚመረጡ ምንም ያስቀመጠዉ ነገር አልነበረም፡፡16 ከዚህ ዉጭ በሌሎች ሀገራት እንደሚደረገዉ ህገ-መንግስቱ በሚረቀቅበት ሆነ በሚፀድቅበት ጊዜ ጠቅላላ ክትትል የሚያደርግ ገለልተኛ አካል አልተቋቋመም ነበር፡፡

ምንም እንኳን በኮንፈረንሱ የህገ-መንግስት የህግ ምሁራን እና ባለሙያዎች እንዲከታተሉት የተጠቆመ ቢሆንም ኢህአዴግ ህገ-መንግስቱ የህግ ሰነድ ሳይሆን የፖለቲካ ሰነድ በመሆኑ የሚያስፈልገዉ ፖለቲካዊ ክትትትል እና ቁጥጥር እንጅ የህግ ክትትል እና ቁጥጥር አይደለም በማለት ሃሳቡን ዉድቅ አድርጓል፡፡17 ትህነግ መራሹ ኢህአዴግ በወቅቱ ራሱም እንዳመነው ህገ-መንግስቱ የፖለቲካ ሰነድ ነው፡፡የትህነግ መራሹ ኢህአዴግ የፖለቲካ ዘይቤ ደግሞ አማራውን ቅጣት የሚገባው ጨቋኝና ትምክህተኛ፣ አድርጎ ማቅረብ ነው፡፡በዚህ መንፈስ በተፃፈ ህገ-መንግስት በምትመራ ሃገር ውስጥ የአማራው ስቃይ ይቆማል ብሎ ማሰብ የህወሃት በአማራው ላይ ያላትን የጠላትነት አቋም መጋራት ነው፡፡

ወደ ሽግግር መንግስቱ አማራን አግላይ አካሄድ ስንመለስ አማራው ያልተወከለበት የሽግግሩ መንግስት የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 87 አጠቃላይ መቀመጫ የነበረው ሲሆን ከዚህ ውስጥ ትህነግ እንደፈለገ ይዘውረው የነበረው ኢህአዴግ 32 መቀመጫ፣ኦነግ 12 መቀመጫ ሲኖረው ቀሪው 37 መቀመጫ በኮንፍረንሱ ለተሳተፉ ሌሎች የዘውግ ፓርቲዎች ተሰጥቷል፡፡ይህ ምክር ቤት 29 አባላት ያሉት ተጠሪነቱ ለሽግግር መንግስቱ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤቱ የሆነ የህገ-መንግስት አርቃቂ ኮሚሽን አቋቁሟል፡፡ የኮሚሽኑ አባላት ስብስብ ሲታይ ሁሉም ባላቸዉ ሙያዊ ብቃት የተመረጡ ሳይሆን ለኢህአዴግ ባላቸዉ ታማኝነት የተመረጡ እንደሆኑ ግልጽ ነበር፡፡

ከዚህም በተጨማሪ የረቂቅ ህገ-መንግስቱ አዘጋጆች ህገ-መንግስቱን በሚያረቁበት ጊዜ የትህነግን ዕቅድ፣ አላማ እና ፍላጎት እንዲያካቱ ግልጽ የሆነ ትእዛዝ እና መመሪያ እንደተሰጣቸው ዶ/ር ነጋሶን ጨምሮ አዘጋጆቹ ራሳቸው የተናገሩት ነው፡፡ሆኖም በኮሚሽኑ የተዘጋጀዉ ሰነድ በወቅቱ ሲቀርብበት የነበረዉ ትችት ስለ ህገ-መንግስታዊነት እና ስለዲሞክራሲ መርሆዎችና እሳቤዎች ማብራሪያ ከመስጠት ይልቅ ሰነዱ የኢህአዴግን ብሄር ተኮር ፖለሲና ፕሮግራም የሚያንፀብርቅ ብቻ ነበር የሚል ነዉ፡፡

በብዙ ሀገራት እንደሚደረገዉ ህገ-መንግስት ከመረቀቁና ለህዝባዊ ዉይይት ክፍት ከመደረጉ በፊት ለህዝቡ ሰፊ የሆነ የስነ-ዜጋ እና የንቃተ ህግ ትምህርት መሰጠት ይኖርበታል፡፡ ምክንያቱም አብዛኛዉ ህዝብ በዚህ ዙሪያ የሚኖረዉ ግንዛቤ በጣም አነስተኛ ስለሚሆን ህዝቡ ስለህገ-መንግስቱ አስፈላጊነትና ወሳኝነት አዉቆ በንቃት ትርጉም ያለዉ ተሳትፎ ለማድረግ እንዲቻል ነዉ፡፡በመሆኑም ህዝቡ ህገ-መንግስቱ ስለሚወጣበት ሂደት፣በህገ መንግስቱ ስለሚካተቱ አንኳር ጉዳዮች በቂ ግንዛቤ እንዲኖረዉ፣ ለሂደቱ ተገዥ እንዲሆንና በሂደቱም ንቁ ተሳትፎ እንዲያደርግ የሚያስችል ግንዛቤ እንዲኖረዉ መደረግ ነበረበት፡፡ ሆኖም ግን በኢትዮጵያ ዉስጥ የሽግግሩ መንግስቱም ሆነ የህገ-መንግስት አርቃቂ ኮሚሽንኑ የኤሌክትሮኒክስ እና ህትምት ሚዲያዎችን በመጠቀም ህዝቡ በተለይም በገጠሩ አካባቢ የሚኖረዉ ህዝብ ስለጉዳዩ በቂ ግንዛቤ እንዲኖረዉ ምንም አይነት ሙከራ አላደረገም፡፡ በመሆኑም ህዝቡ የእራስን ዕድል በራስ መወሰን እስከ መገንጠል፤ ፖስት ዘ ፈርስት ፓስት በሚባለዉ የምርጫ ስርዓት፤ ብሄር ተኮር ወይስ መልክአ-ምድራዊ ፌደራሊዝም፤ ፓርላሚንታዊ ወይስ ፕሬዜዳንታዊ ስርዓት እና በሌሎች አንኳር ጉዳች ላይ ምንም አይነት ግንዛቤ ሳይኖረዉ ነዉ ዉይይት ለማድረግ የተሞከረዉ፡፡በተጨማሪም በወቅቱ የነበሩ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ከሂደቱ ራሳቸዉን በማግለላቸዉ እና የሂደቱን ተአማኒነት/ቅቡልነት ጥያቄ ዉስጥ በመክተታቸዉ ምክንያት ህገ-መንግሰቱን የማርቀቅም ሆነ የማጽደቅ ተግባር ህዝባዊ ተሳትፎ ሳይኖረዉ ኢህአዴግ በብቸኝነት የከወነዉ ተግባር እንደሆነ ነዉ፡፡

በመጨረሻም አርቃቂው ኮሚሽን ትርጉም ያለዉ ህዝባዊ ዉይይት ሳያደርግ እና የኢትዮጵያ ህዝብ ፍላጎቱን በሚገባ ሳይገልጽ ህገ-መንግስቱን አርቅቆ ለሽግግሩ መንግስት ምክር ቤት አስረክቧል፡፡ ሆኖም ግን ህገ- መንግስቱ ከተረቀቀ በኋላ ሙሉ ረቂቁ ለኢትዮጵያ ህዝብ እንዲደርስ ተደርጎ ህዝቡ በረቂቅ ህገ-መንግስቱ ዉይይት አላደረገም፡፡ የአርቃቂ ኮሚሽኑ ሰብሳቢ የነበሩት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ "በትልቁ ከሚፀፅተኝ እና ከሚቆጨኝ ነገር ዉስጥ" ብለዉ ከጠቀሱት ነገር መካከል አንዱ ረቂቅ ህገ-መንግስቱ ከተዘጋጀ በኃላ ለህዝቡ ቀርቦ በቂ ዉይይት አለመደረጉ እንደሆነ ደጋግመዉ ገልፀዋል፡፡

ይህን ሁሉ በሃገራችን ፖለቲካ ላይ ዘላቂነት ያለው ፖለቲካዊ ውሳኔ ያሳለፈው ኮንፍረንስ/ሽግግር መንግስት ውስጥ ያልተወከለው የአማራ ህዝብ በሽግግሩ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤትም ሆነ በሽግግር ቻርተሩ ዝግጅት ምንም አይነት ተሳትፎ አልነበረውምና የአማራ ህዝብ በሽግግር መንግስቱ ውስጥ አንዳች ድርሻ ያልነበረው፣ሆን ተብሎ የተገለለ ህዝብ ነው፡፡በመሆኑም ህገ-መንግስቱን ጨምሮ በሽግግር መንግስቱ ወቅት ወጥተው እስከ ዛሬ የሃገሪቱ ፖለቲካ ዋነኛ ማጠንጠኛ በሆኑ ጉዳዮች ላይ የአማራ ህዝብ የመገዛት ግዴታ የለበትም፡፡ እነዚህ የአማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካው ዋነኛ አማዳት እንዲቀየሩ መታገልም የአማራው ህዝብ ቀዳሚ ስራ ነው፡፡ "ለአንድ ክልል ብለን ህገ-መንግስት አንቀይርም" ለሚለው ወቅታዊው የአማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካው ዝንባሌ ሁነኛ መልስ የሚሆነው ባልተሳተፈበት ህግ የመገዛት ግዴታ ያለበት ክልልም ሆነ ህዝብም እንደሌለ መታወቅ አለበት የሚል ነው፡፡

አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ለአንድ ክልል ብለን ህገመንግስት አንቀይርም ከሚለው ዘይቤው በተጨማሪ የአማራ ህዝብ በህገመንግስቱ አለመወከሉን ጠቅሶ ተገቢውን ህገ-መንግስታዊ ውክልና ለመጠየቅ እንዳይታገል በኮንፈረንሱ በኢህዴን በኩል ተወክለሃል የሚል ደካማ ክርክር ይዞ ይመጣል፡፡ ይህ ያልሆነ ምክንያት በማምጣት አማራውን ለማግለል በጥንቃቄ የተሰራውን የድህረ 1983ዓም ስርዓት ለማስቀጠል የሚደረግ መሟሟት ነው፡፡ እንጅ ከስሙ ጀምሮ "ኢህዴን" በሚል ሃገራዊ ማዕቀፍ ውስጥ የተመሰረተ ፓርቲ "የሃገሪቱን ህዝብ የማውቀው እንደ ዘውግ ብቻ ነው" በሚል መሰረታዊ እሳቤ ላይ ቆሞ በተዘጋጀ ህገመንግስት ውስጥ ኢህዴን የሚባል ህብረብራዊ ፓርቲ የአማራን ህዝብን መወከል እንደማይችል ማወቅ ከብዶ አይደለም፡፡

የኢህዴን አፈጣጠርና ማንነት ከአማራ ህዝብ ጋር ያለው ቁርኝት ይመርመር ከተባለ ደግሞ በህገመንግስቱ አማራ በኢህዴን ተወክሎ ነበር የሚለው ክርክር አማራውን ማግለል ትክክል ነው የሚለውን የአማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካን ዋኛነኛ አስኳል ያረገዘ አደገኛ እሳቤ እንደሆነ ግልፅ ይሆናል፡፡ኢህዴን አማርኛ ቋንቋ በሚናገሩ ሰዎች የተሞላ፤ የህወሃትን አማራ ጠል አላማ ለማስፈጸም የተፈጠረና ፈጽሞ የአማራን ህዝብ የማይወክል እንደ ነበር የሚያጠያይቅ አይደለም፡፡ በመሆኑም አማራ የሆኑ አንዳንድ ግለሰቦች በግለሰብ ደረጃ በኮንፈረንሱ ከመሳተፋቸው በቀር በሽግግሩ መንግስትም ሆነ በሽግግሩ መንግስት አማካኝነት ህገ-መንግሰቱን ለማርቀቅ እና ለማጽደቅ በተፈጠሩት አደረጃጀቶች ውስጥ የአማራ ህዝብ እንደዘውግ ያልተወከለበት እና የዚህ ህዝብ ይሁንታ የሌለበት እንደሆነ ሊታወቅ ይገባል፡፡

በወቅቱ የአማራ ህዝብ እየደረሰበት የሚገኘዉን ጥቃት ለመመከት በማለም የተቋቋመዉ የአማራ ህዝብ ተወካይ መአህድ እንኳን የተቋቋመዉ ኮንፈረንሱ ከተካሄደ በኋላ ነበር፡፡ በመሆኑም የአማራ ህዝብ የሀገሪቱን የወደፊት እጣ ፈንታ በወሰነዉ በዚህ ኮንፈረንስ ላይ እንዲሳተፍ ባለመደረጉ ምክንያት ፍላጎቱንና ጥቅሙን ለማስከበር አልቻለም፡፡ በተጨማሪም ኢህአዴግ በአማራ በኩል በሚጠላት በጥንታዊቷ ኢትዮጵያ ላይ ይዞት ለመጣዉ አፍራሽ ራዕይና አደገኛ ሴራ በተደራጀ መልኩ ተቃዉሞዉን የሚያሰማበት እድል አልነበረዉም፡፡ በዚያን ጊዜ የአማራ ህዝብ ሀገሪቱን እንደገና በብሄር የማደራጀትን የህወሃትን አካሄድ አምርሮ የሚቃዎም እንደነበር ለማንም ግልጽ ሲሆን የህወሃትን ሀገር የማፍረስ ራዕይ አምርሮ በመቃወሙ እና በመታገሉ ምክንያት ከፍተኛ ዋጋ እንዲከፍል ተደርጓል፡፡

5.3.2 በሃገራዊ ፖለቲካው ከስልጣን ድርሻ መገፋት

በአማራ ክልል የሚኖሩም ሆኑ በተለያየ ምክንያት ከክልሉ ውጭ የሚኖሩ የአማራ ዘውግ አባላት በጋራ የሚያስተናግዱት ተግዳሮት ስልጣን ላይ ያለው የዘውግ ፖለቲካ በየትም ቦታ ያለን የአማራ ዘውግ አባል ባለጋራ አድርጎ የመመልከቱ ዝንባሌ ነው፡፡ይህ አስተሳሰብ በየትም ቦታ ያለ አማራ የዘውዳዊ ስርዓትን መልሶ ለማምጣት ይሰራል ብሎ ያስባል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ከአማራ ዘውግ የተገኘ ሰው ወደ ሃገራዊ ስልጣኑ ዋነኛ መንበር ከመጣ የድሮው ስርዓት ተመልሶ መጣ ማለት ነው የሚል ሰፊ እምነት አለ፡፡በመሆኑም በሃገሪቱ የአማራ ዘውግ አባላት የፌደራሉ መንግስት ዋነኛ ስልጣን ላይ መምጣት እንደሌባቸው ባልተፃፈ ህግ ስምምነት ላይ የተደረሰ እስከሚመስል ድረስ መግባባት አለ፡፡

የዚህን አስተሳሰብ ሰፊ ህልውና አማሮቹ ራሳቸው ስለሚረዱት በብሄራዊው ፖለቲካ መንበረ ስልጣን ላይ ሁለተኛ መሆንንን እንደ ዕጣ ክፍላው አድርገው ወስደዋል፡፡በሌላ አባባል የአማራ ዘውግ አባላት በዘውጋቸው ምክንያት በሃገራቸው የፖለቲካ ስልጣን ላይ የመሳተፋቸው ዕድል ተገድቧል ማለት ነው፡፡ ይህ አካሄድ ለሃገሪቱ ዘውጎች ሁሉ የተሰጠውን የፖለቲካ ተሳትፎ የማድረግ መብት የሚፃረር ነው፡፡የሚብሰው ችግር ደግሞ አማራው በሌሎች ብሄረሰቦች ዘንድ የጨቋኝነት መልክ የተሰጠው ዘውግ ስለሆነ ከስልጣን ተገልሎ በቀጠለ ቁጥር ስልጣን ጠቅልለው በያዙ ዘውጎች የበቀል በትር ሊያርፍበት የሚችል መሆኑ ነው፡፡ ከትግራይ ዘውግ የተነሱት የትህነግ መራሹ መንግስት ሹማምንት እና አሁን በስልጣን ላይ ያሉት የኦሮሞ ብሄር ሹማምንት በአማራው ህዝብ ላይ ያደረጉትን/የሚያደርጉትን ማየት በቂ ነው፡፡

6. በድህረ-ህወሃት የአማራ ህዝብ የገጠሙት ፈተናዎች

ትህነግ ከተፀነሰበት ከ1968 ዓም ጀምሮ በግልፅ የአማራ ዘውግን በጨቋኝነት ፈርጆ፣ትግሉም ከአማራ ህዝብ ጋር እንደሆነ አስቀምጦ የተንቀሳቀሰ አካል ነው፡፡የኋላ ኋላ ትግል የማደርገው "ከአማራ ገዥ መደብ" ጋር ነው ቢልም በስልጣን ዘመኑ የበቀል በትሩን አንስቶ ሲገርፈው፣ሲያሳድደው፣ ሲያፈናቅለው ፣ሲገድልና ሲያስገድለው የነበረው የአማራውን አርሶ አደር ነው፡፡ ከትህነግ ከስልጣን መነሳት በኋላ የመጣው በዋናነት የኦሮሞ ልሂቃን የሚመሩት ስርዓት ደግሞ ወደ ስልጣን እንደመጣ ሰሞን በአፉ ትህነግ አማራውን ማሳደዱን፣በሌሎች ዘውጎች እንዲጠላ ማድረጉን የሚነቅፍ ሲሆን በሆዱ ያለውን ለማወቅ ግን ረዥም ጊዜን የወሰደ ነበር፡፡ሆኖም ይህ ስርዓት እንደ ትህነግ ማኒፌስቶ ፅፎ "የአማራው ዘውግ ባለጋራየ ነው" አይበል እንጅ በተግባር የሚሰራው ሲመረመር ግን በአማራ ጠል ፖለቲካዊ ስነልቦና ከትህነግ ጋር አንድና ያው፣ ፈለጉንም ተከታይ እንደሆነ አጠያያቂ አይደለም፡፡አሁን ሃገሪቱን የሚመራው ቡድን ከትህነግ አንድ ስለመሆኑ በህወሃት ዘመን አማራው ዘውግ ተኮር ጥቃቶችን ባስተናገደባቸው ክልሎች ማለትም በኦሮሚያ፣በቤኒሻንጉል ጉሙዝ እና በደቡብ ክልል አሁንም ጥቃቶቹ እንደ አዲስ መቀጠላቸው ነው፡፡

በአሁኑ ወቅት የአማራ ህዝብ እየደረሰበት ያለውን ዘውግ ተኮር አሰቃቂ የዘር ማፅዳትና ዘር ማጥፋት ወንጀሎችን በማህበራዊ ድረገፆች ከማዘዋወር ባለፈ በመደበኛ ሁኔታ በፓርላማና በመደበኛ የመገናኛ ብዙሃን መዘገብ፣ማውገዝ፣መነጋገሪያ ማድረግና ተጠያቂ አካል እንዲኖር የማድረጉ ስራ አልተሞከረም፡፡ጭራሽ ስለዚህ ሽፍንፍን ዘውግ ተኮር ጭፍጨፋ ማውራት ለውጥ ማደናቀፍ፣ህዝብን ከህዝብ ማጋጨት፣ዘረኝነት የሚሉ የተገላቢጦሽ የሆኑ ፍረጃዎችን የሚያመጣ ሆኗል፡፡ በመንግስት ስር ያለው የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ነገሩን ለማጣራት አንዳንድ ሙከራዎችን ቢያደርግም ችግሩን በሆነው ልክ ያላቀረበና ቀጣይነቱን ማስቆም ያልቻለ ነው፡፡

በድህረ-ትህነግ ዘመን ለአማራው ጭፍጨፋ ትኩረት እንዳይሰጠው ያደረገው ዋናው ምክንያት የለውጥ አመራር ነኝ የሚለው ኦህዴድ/ብልፅግና መራሹ መንግስት የሚያወራው ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝት፣ህብረ-ብሄራዊ አንድነትና መደመር የሚለው ፍልስፍናው በተግባር ከሚሰራው እጅግ የተለየ መሆኑ ነው፡፡ የመንግስት ባለ ሁለት መልክ ተፈጥሮ በአማራ ህዝብ ላይ የሚፈፅመውን የዘር ማጥፋት ወንጀል ለማስቆም በህዝቡ ዘንድ ሊኖር የሚገባውን የጠያቂነት መንገስ ገድሎታል፡፡ ትህነግ ስልጣን ላይ በነበረበት ዘመን በሰፊው ህዝብ ዘንድ ቢያንስ ሰብአዊ መብት እንዳይጣስ የመጠየቅ፣የማስገደድ የአንድነት መንፈስ ነበረ፡፡ አሁን ግን የመንግስት እስስታዊ ባህሪ በሚያስተዳድረው ሃገር ግዛት ስር የሚደረግን አሰቃቂ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ማስቆም የመንግስት ትንሹ ግዴታ መሆኑንና ይህን ማስጠበቅ ያልቻለ መንግስት ተጠያቂ መሆን እንዳለበት በህዝብ ዘንድ መግባባት እንዳይኖር ከልክሏል፡፡በመሆኑም በተለይ በቤኒሻንጉል እና በወለጋ የአማራ ህዝብ በየዕለቱ የሚጎነጨውን መራራ የግፍ ፅዋ በስሜት እንኳን የሚረዳው ጠፍቷል፡፡

በመሆኑም በቤኒሻንጉል እና በወለጋ የሚፈሰው የንፁሃን ደም ከሚከረፋው ይልቅ የእንጦጦ ፓርክ መገንባት የሚያስፈነድቀው በርክቷል፡፡የመንግስት ቀዳሚው ግዴታ ህዝብን መጠበቅ እንጅ ማዝናናት እንዳልሆነ ማወቅ ከባድ ባይሆንም እንደ ከባድ ነገር ብዙ አከራክሯል፤በሟቾቹ አማሮች ጫማ መቆም ከባድ ነገር ሆኗል፡፡ አሁን በስልጣን ላይ ባለው መንግስት እስስታዊ ባህሪ ምክንያት በርካታ ለሰብዓዊ መብት መከበር ሲሞግቱ የነበሩ ግለሰቦችም ሆኑ ድርጅቶች ጭፍጨፋውን ማስቆም ላልፈለገው/ላልቻለው መንግስት ወግነው በተጨፍጫፊው የአማራ ህዝብ ላይ ፊት እንዲያዞሩ ሆኗል፡፡ስለ ጭፍጨፋው ከተነሳም የሚወቀሰው ቸልተኛው መንግስት ሳይሆን ጭፍጨፋውን የሚቃወሙ ሰላላ ድምፆች ናቸው፡፡

ከሰብዓዊ መብት ጥሰት በተጨማሪ ከትህነግ መወገድ በኋላ በተለይ በክልሉ የሚኖረው የአማራ ህዝብ የገጠመው ፈተና በክልሉ የሚደረግ ማንኛውም ነገር በፌደራል መንግስቱ በአንክሮና በጥርጣሬ የሚታይ መሆኑ ነው፡፡ለኦህዴድ መራሹ የፌደራል መንግስት ሱዳን ኢትዮጵያን ለመውረር፣ትህነግ ሃገር ለማጥፋት ከሚያደርገው ግዙፍ ዝግጅት ይልቅ የአማራ ህዝብ ራሱን ለመከላከል የሚያደርገው የቢቸግር ጥረት ያሳስበዋል፡፡ ለዚህ ጥሩ ምሳሌ የሚሆነው ለሌሎች ክልሎች የተፈቀደው የክልሎችን ወታደራዊ ሃይል በተደራጀ ልዩ ሃይል የማጠናከር ተግባር ለአማራ ክልል ሲሆን የበጀትን ጉዳይ እንደ ምክንያት በማንሳት የከለከለ መሆኑ ነው፡፡

ይህ ተግዳሮት ሌሎች ክልሎች በበቂ ሁኔታ ልዩ ሃይል ሲያሰጥኑ፣በኦሮሚያ ክልል እንደውም ልዩ ሃይል ቀርቶ እንደ ኦነግ ሸኔ አይነት አማፂ ቡድኖች እንኳን በነፃነት ሰፊ የወታደር ስልጠና ሲያደርጉ፣በትግራይ ክልል መከላከያን የሚበልጥ የውትድርና ስልጠና ሲደረግ የአማራ ክልል ተመሳሳዩን ለማድረግ ሲሞክር በግልፅም ሆነ በስውር እንዲከለከል አድርጓል፡፡የዚህ ሁሉ ድምር ውጤት አማራ ክልልን አጥር የሌለው ቤት አድርጎታ፤የአማራን ህዝብም ሲዘጋጅ የኖረን አደገኛ ጠላት ቁጭ ብሎ ጠብቆ መሞትን የመሰለ አማራው አይቶት የማያውቀው ውርደት ውስጥ እንዲገባ ግድ ብሎታል፡፡

የፌደራል መንግስት በአማራ ክልል የሚደረገውን እንቅስቃሴ በአንክሮ፣በጥርጣሬ የማየቱ አዝማሚያ የመነጨው ክልሉ ጠንክሮ ከወጣ አማራውን በማጥቃቱ ድል አድራጊነቱን ለሚያረጋግጠው የዘውግ ፖለቲካ ተግዳሮት ስለሚሆን ነው፡፡ በመሆኑም በሌሎች ክልሎች የአማራውን ሞት ማስቆም ያልቻለው ጭራሽም አላወቅኩም የሚለው የፌደራል መንግስት የአማራ ክልል የፀጥታ ሃይሎች አማራው ወደ ሚጨፈጨፍበት ክልል ገብተው የህዝባቸውን ህይወት ለመታደግ የሚያቀርቡትን ጥያቄ መቀበል አይፈልግም፡፡

የሰው ልጆችን በህይወት የመኖር መብት ማስጠበቅ የማንኛውም ህጋዊ አካል ሃላፊነት ስለሆነ የአማራ ክልል መንግስት አንዳንድ ባለስልጣናት ይህንኑ የአማራ ህዝብ በህይወት የመኖር መብት ለማስጠበቅ የሚያደርጉት አነስተኛ እንቅስቃሴ የፌደራል መንግስት በአንክሮ አይቶ ወዲያውኑ የማስቆም እርምጃ ወስዷል፡፡የአማራ ህዝብ በተለያዩ ክልሎች ለተከታታይ ሶስት አመት አሰቃቂ ጭፍጨፋ ሲደረግበት ወንጀሉን ለማስቆም ግን ተመሳሳዩን ፈጣን እርምጃ ሲወስድ አልታየም፡፡ በአማራ ህዝብ ላይ ዘውግ ተኮር ጭፍጨፋ የሚያደርጉ ክልሎች ባለስልጣናትን ተጠያቂ አላደረገም፡፡የአማራ ህዝብ የሚደርስበት ዘውግ ተኮር ጭፍጨፋ መቆም አለበት በሚል የሚንቀሳቀሱ በጣም ጥቂት የአማራ ክልል ባለስልጣናትን በአንክሮ ተከታትሎ የማሳደዱን የፌደራል መንግስቱን አቋም ሁሉም የዘውግ ብሄርተኞች በፕሮፖጋንዳ የሚደግፉት ነው፡፡

የአማራ ህዝብ በጉልበት በህወሃት እንደ ተወሰዱበት አምኖ እንዲመለስላቸው የሚታገልባቸውን ራያ፣ወልቃይት፣ሁመራን፣መተከልን፣ደራን የመሳሰሉ መሬቶችን አስመልክቶ የድህረ-ትህነግ መንግስት አቋም አይታወቅም፡፡ይህን አስመልክቶ ጠ/ሚኒስትር አብይ ወደ ስልጣን እንደመጡ "የወልቃይት ጥያቄ የመልካም አስተዳደር እንጅ የማንነት አይደለም" ሲሉ አሁን ያለው መንግስት እነዚህን ቦታዎች በተመለከተ ከአማራ ህዝብ ይልቅ ወደ ትህነግ የተጠጋ አቋም እንዳለው ፍንጭ ከመስጠቱ ባለፈ የሚታወቅ ነገር የለም፡፡ ሆኖም ትህነግ እና ጠ/ሚው የወጡበት የኦህዴድ ብልፅግና "አማራው ተስፋፊና ጨቋኝ ነው" የሚሉ የአንድ ጎራ ሰልፈኞች በመሆናቸው የአማራ ህዝብ በእነዚህ ታሪካዊ ግዛቶቹ ላየ የሚያነሳውን ጥያቄ አስመልክቶ ተመሳሳይ አቋም እንደሚያራምዱ ማወቅ አይከብድም፡፡

በአማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ አስተሳሰብ አማራው የሚያነሳቸው በሃይል የተነጠቁበት ግዛቶች የማስመለስና የማንነት ጥያቄዎች የተስፋፊነት እብሪት ተደርገው የሚወሰዱ ሲሆን ሌሎች ዘውጎች የሚያነሷቸው ጥያቄዎች ግን የብሄረሰቦች የነፃነት ትግል ተደርገው ይወሰዳሉ፡፡በድህረ-ትህነግ ዘመን የአማራ ህዝብ የግዛት ወሰንን በተመለከተ የፌደራል መንግስቱ ቸልተኝት የሚያሳየው ትህነግ በሃይል በወሰዳቸው መሬቶች ላይ ብቻ ሳይሆን ከሱዳን ጋር በሚያዋስነው ግዛት ያለውን የአልፋሽቃ አካባቢ ላይ ጭምር ነው፡፡እነዚህን ግዛቶች አስመልክቶ መንግስት በግልፅ "ለመሬቶቹ ስንል አንዋጋም" እስከማለት ደርሷል፡፡ጠቅለል ተደርጎ ሲታይ በድህረ ትህነግ ዘመን ወደ ስልጣን የመጣው አስተዳደር ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝትን በአፉ የዘውግ ብሄርተኝነትን በተግባሩ እያስኬደ ለመቀጠል የሚያስችለው የማደናገር እና የማሳመን (Confuse and Convince) የተባለ የፖለቲካ ቀመርን ይዞ መምጣቱ ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነትን አጥብቆ የሚወደው የአማራ ህዝብ በኢትዮጵያ ብሄርተኝነት ሽፋን ተጠቅልሎ የመጣበትን የህልውና አደጋ እንዳይገነዘብ አድርጎታል፡፡በተጨማሪም በድህረ ትህነግ ስልጣን ላይ የወጣው ኦህዴድ መራሹ ሃይል እገነባዋለሁ የሚለው ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝት ካለም ዋነኛ መልኩ አማራ-ጠልነት እንደሆነ መረዳቱ ኢትዮጵያ ሲሉት ብቻ ለሚበቃው ለአማራው ልሂቅ እጅግ ከብዶ ይገኛል፡፡የዚህ ዋናው ምክንያቱ የአማራ ህዝብ የኢትዮጵያ ብሄርተኝነትን አንግቤያለሁ የሚል አካልን በቀላሉ የማመን ዝንባሌ ስላለው ነው፡፡

ትህነግን የተካው ስርዓትም ይህን ጠንቅቆ ስለሚረዳ የአማራን ህዝብ የሚወደውን የኢትዮጵያ ስም በመጥራት በህልውናው ላይ ያንዣበበውን አደጋ ጭምር እስከማይረዳ ድረስ አደናግሮ በአማራው ላይ የከረመውን ግልፅ ዘር ተኮር ጭፍጨፋ ለመታገል ሲል እንኳን አማራው በአንድ ላይ እንዳይቆም አድርጎታል፡፡በመሆኑም የዘውግ አቻዎቻቸው ሶስት አመት ሙሉ በግፍ ሲጨፈጨፉ የሚያዩ የሚሰሙ አማሮች ጭፍጨፋውን በማድረግም ሆነ ባለመከላከል የሚያሳልጠውን ኦህዴድ መር መንግስት ከኦሮሞ ሊሂቃን በበለጠ ሲደግፉ ይስተዋላል፡፡

ይህ የአማራ ልሂቃን በአስገራሚ ሁኔታ ስልጣን ላይ ላለው መንግስት የሚያሳዩት ጠንካራ ድጋፍ አማራው ሲጨፈጨፍ ማስቆም የማይፈልገውን፣የአማራውን እንግልት እንደ ትግል መልስ የሚቆጥረውን፣አማራ-ጠል ኢትዮጵያን ለመገንባት ጎንበስ ቀና የሚለውን ኦህዴድ/ብልፅግና መር ስርዓት "የአማራ ስርዓት" እስከማስባል ደርሷል፡፡ይህ በሌላ ክልል በተለይ በኦሮሚያ ክልል "ቄሮ ታግሎ ባመጣው ድል የአማራ ስርዓት ተመሰረተ" በማለት አማራው ሌላ ጭፍጨፋ እንዲካሄድበት ያደረገ አደገኛ ሁኔታን ፈጥሯል፡፡

7. በኢትዮጵያ ብሄርተኝነት ፓርቲዎች ማዕቀፍ ውስጥ የአማራን ህዝብ ጥያቄ መመለስ ያልተቻለው ለምንድን ነው?

ከግማሽ ምዕተ አመት ወዲህ ባለው የኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ በአጠቃላይ ከ1983 ዓም ወዲህ ባለው ዘመን ደግሞ በተለይ የአማራ ህዝብ በህይወት የመኖር መብቱን ጭምር አደጋ ላይ የጣለ ትርክት ተኮር አደጋ እንዳዣበበትና በተግባርም እጅግ አሰቃቂ የመብት ጥሰቶችን እንዳስተናገደ ከላይ በመጠኑ ለማሳየት ተሞክሯል፡፡ይህ እጅግ አደገኛ ሁኔታ በአማራ ህዝብ ላይ ደርሶና ለወደፊትም በአስፈሪ ሁኔታ አንዣቦበት እያለም የአማራ ህዝብ አደጋውን ለማስቀረት በዘውጉ ተደራጅቶ መታገልን እንደ መፍትሄ ወስዶ ለመንቀሳቀስ አልቸኮለም፡፡ይልቅስ ችግሩን ኢትዮጵያዊ ብሄርተኛ ነን በሚሉ ፓርቲዎች ጥላ ስር ሆኖ ለመፍታት ሞክሯል፡፡እነዚህ ፓርቲዎች ደግሞ ችግሩን በሚመጥን መንገድ እየሰሩ እንዳልሆነ በተግባር እያየም፣ከየሃገር ዳርቻ የመሳደድ መራራ ፅዋን መጎንጨቱም ጋብ ሳይልለትም ቢሆን ለረዥም ዘመናት በእነዚህ ፓርቲዎች ስር ሲታገል ቆይቷል፡፡

ሆኖም በኢትጵያዊነት ማዕቀፍ በተደራጁ ፓርቲዎች ስር ሆኖ አንገብጋቢውንና እጅግ አጣዳፊ መልስ ሊሰጠው የሚበገባውን የአማራን ህዝብ የህልውና ጥያቄ መመለስ እንደማይቻል የሰላሳ አመት ተሞክሯችን ግልፅ አድርጓል፡፡በኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት የትግል ማዕቀፍ በተደራጁ ፓርቲዎች ጥላ ስር ታቅፎ በመታገል የአማራ ህዝብ በዘውጉ ምክንያት የሚደርስበትን የህልውና ስጋት ጨምሮ ፈርጀ ብዙ በደል ማስቆም የማይቻልባቸውን ምክንያቶች መመርመር ያስፈልጋል፡፡

ከነዚህ ምክንያቶች ዋነኛው የሃገራችን የተቃውሞ ፖለቲካ ጎራ የሚመራው አማራውን በጨቋኝነት ፈርጆ ይንቀሳቀስ የነበረው የ1960ዎቹ ዘመን ቅሪት ልሂቃን በመሆኑ ነው፡፡እዚህ ልሂቃን የዘመናችንን ፖለቲካ በመዘወሩ ረገድ ከፍተኛ ሚና ሲጫወቱ የቆዩና አሁንም የሚጫወቱ ናቸው፡፡ልሂቃኑ ለኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት የሚታገል ፓርቲ መሰረትን ቢሉም ፖለቲካን የጀመሩበትን የአማራን ህዝብ የሃገሪቱ ፖለቲካ መርገም ሁሉ ተጠያቂ የማድረግ አባዜያቸው አብሯቸው አለ፡፡በመሆኑም በአማራ ጠልነታቸው በግልፅ አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካን እናራምዳለን ብለው ካወጁት የዘውግ ፖለቲከኞች የሚተናነስ አይደለም፡፡

ሆኖም ይህን በግልፅ እንዳይናገሩ የፓርቲዎቻቸው ዋነኛ አባላት ደጋፊዎችና የበጀት ምንጮች ኢትዮጵያን ከሚወደው የአማራ ዘውግ የመጡ የህብረተሰብ ክፍሎች በመሆናቸው አካሄዱ ሩቅ አያስኬድም፡፡ከዚህ አደገኛ ስህተት ለመዳን ታዲያ አማራ ጠል አቋማቸውን በተለያየ የፓርቲ ደምባደምብ እና ህግጋት ግልፅ ባልሆነ አሳሳች ሁኔታ አስቀምጠው እጅግ በረቀቀ መንገድ ያስኬዱታል፡፡ ከዚህ ውስጥ ዋነኛው ከአማርኛ ቋንቋ በተጨማሪ ሌላ ቋንቋ የሚናገር ሰው ለፓርቲዎቻቸው አመራርነት ቅድሚያ እንደሚሰጠው የሚደነግጉት ቅን መሰል አማራን ከዋናው የአመራርነት ድርሻ የመግፋት የዘውግ ፖለቲካ ጎራው ቅጅ ነው፡፡

ሌላው ምክንያት የአማራ ህዝብ የገጠመውን አንገብጋቢ የህልውና አደጋ በተመለከተ በኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ማዕቀፍ በተደራጁ ፓርቲዎች ስር ባሉ ልሂቃን ዘንድ አንድ ወጥ መረዳት የለሌ መሆኑ ነው፡፡በኢትዮጵያዊ ማዕቀፍ ውስጥ ከሚታገሉ ልሂቃን ውስጥ በግልፅም ሆነ በስውር የአማራ ህዝብን ጨቋኝ አድርጎ የሚያስበውን ትርክት የሚቀበሉ ልሂቃን አሉ፡፡ በመሆኑም በአማራ ህዝብ ላይ እየደረሰ ያለውን አደጋ የተዛባ ታሪክን ማስተካከያ አድርገው የሚወስዱ አሉና የችግሩ ክብደት፣አሰቃቂነት፣አስቸኳይነት ለሁሉም እኩል ትርጉም አይሰጥም፡፡ስለዚህ በአማራው ህዝብ ላይ የሚደርሰውን ዘር ተኮር ጭፍጨፋ ለማስቆም መስራት ቀርቶ ጥቃቱ የሚፈፀመው ዘውጋቸው ተለይቶ በአማሮች ላይ መሆኑን በስም ጠርቶ ችግሩን ለመግለፅ እንኳን በፓርቲው ልሂቃን ዘንድ መስማማት ላይ አይደረስም፡፡ስለዚህ ለችግሩ መፍትሄ ከመስጠት ይልቅ ችግሩ የሚጠራበትን ስም በመምረጥ ጊዜ/ጉልበት ያልቃል፤ በስሙ ላልተጠራ ችግር መፍትሄ ማምጣት ደግሞ አይታሰብም፡፡

ሶስተኛው ችግር የአማራ ልሂቃን የአማራን ህዝብ ችግር ለመፍታት የኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ማዕቀፍን መከተልን መርጠው በመኖራቸው በኢትዮጵያ ማዕቀፍ በሚታገሉ ፓርቲዎች ውስጥ አማሮች በርካታ ቁጥር አላቸው፡፡በመሆኑም ፓርቲዎቹ

"የአማራ/የነፍጠኛ ፓርቲዎች" የሚል በዘውግ ፖለቲከኞች የተሰጠ መደበኛ ያልሆነ ስም አላቸው፡፡ይህን ስም ለመሸሽ ደግሞ የአማራ ልሂቃን በእነዚህ ፓርቲዎች ውስጥ በብዙ ቁጥር ይኑሩ እንጅ የአመራርነት እርከን ላይ ቁጥራቸውን በሚመጥን መንገድ እንዲቀመጡ አይደረግም፡፡በመሆኑም የኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት አቀንቃኝ የሚባሉ፣ በዘውግ ብሄርተኞች ዘንድ ደግሞ የአማራ ፓርቲ በመባል የሚታወቁ፣በርካታ አማራ አባላትን የያዙ ፓርቲዎች አማራ ባልሆኑ አመራሮች እንዲመሩ ይደረጋል፡፡አማራ ያልሆኑ አመራሮች ደግሞ የአማራ ህዝብን በተመለከተ ያላቸው አተያይ ከዘውግ ብሄርተኞች ብያኔ ብዙም ያልራቀ እንደሆነ ጠቋሚ ተጨባጭ መረጃዎች አሉ፡፡

አማራ የሆኑ አመራሮች ቢመሯቸው እንኳን እነዚህ ሰዎች የሚታየውን የአማራ ህዝብ ችግር አጉልተው ካሳዩ የአማራ ዘውገኛ የሚል ልጥፍ ይሰጣቸዋል፡፡በኢትዮጵያዊ ብሄርኝነት ፓርቲዎች ውስጥ የሚሳተፉ አማሮችም በበኩላቸው ዘውገኛ እንዳልሆኑ ያስመሰከሩ የሚመስላቸው በወጡበት የአማራ ህዝብ መከራ ላይ ምንም ስሜት ባለማሳየት ወይ ጭልጥ አድርጎ ችግሩን በመካድ ነው፡፡ይህን ማድረግ ያልቻሉ በእነዚህ ፓርቲዎች ውስጥ የነበሩ የአማራ ተወላጆች ከፓርቲዎቹ እየወጡ አዲስ የአማራ ብሄርተኝነት ፓርቲዎችን ለማቋቋም ተገደዋል፡፡እነዚህ የኢትዮጵያ ብሄርተኝነት ፓርቲዎች ብቸኛ የመዳን መንገድ አድርጎ ያሰባቸውን የአማራ ህዝብ ከመከራው ሊያስጥሉት ቀርቶ ችግሩን በተገቢው መንገድ ሰምተው፣ተረድተውና ተርጉመው ሊያስተጋቡለትና ማታገያ አጀንዳ ሊያደርጉለት አልቻሉም፡፡

ባለፉት ሰላሳ አመታት በተሰበከው የመነጣጠልና የመጠራጠር ፖለቲካ ሳቢያ በሃገሪቱ የሚኖሩ ዘውጎች አንዱ የአንዱን ችግር ለመረዳት የማይፈቅድበት ሁኔታ ተፈጥሯል፡፡ በዚህ ላይ የአማራ ህዝብ በበዳይነት ሲከሰስ የኖረ በመሆኑ ችግሩ በሌሎች ህዝቦች ዘንድ የሚታይበት መንገድ ችግሩን የሚመጥን ሆኖ አልተገኘም፡፡ በተጨማሪም ከሰላሳ አመት ወዲህ የተመሰረተው ስርዓት የሃገሪቱን ህዝቦች በተለይ በዘውጋቸው ለይቶ ለሚያደርሰው ጉዳት ያለው ተጋላጭነት እኩል አይደለም፡፡የአማራ ህዝብ ተጋላጭነት ደግሞ በብዙ እጥፍ የበለጠ ስለሆነ በኢትዮጵያዊነት ማዕቀፍ ውስጥ ሆኖ ታግሎ በዘውግ ማንነቱ ላይ ተመስርቶ በአማራ ህዝብ ላይ የመጣውን ግዙፍ መከራ ማስቆም የማይቻል ነገር ነው፡፡በመሆኑም አማራው እንደ ዘውግ የመጣበትን ችግር ለመፍታት እንደ በዘውጉ መደራጀት አማራጭ የሌለው መፍትሄ ሆኗል፡፡በመሆኑም የአማራ ብሄርተኝነት እንደቀድሞው ሊያስቆሙት በማይቻል ሁኔታ እያደገ መጥቷል፡፡

8. የአማራ ንቅናቄ አስፈላጊነት እና ተፈጥሮ

የዘውግ ፖለቲካው በሃገራችን ከመጧጧፉ በፊት ባለው ዘመን "አማራ" ለሚለው ቃል በሃገር ውስጥ ሃገርኛው አገላለፅ (Indiginous narrative) የሚሰጠው ትርጉም በውጭው ዓለም ምሁራዊ ክበብ (Foreign scholarship) ከሚሰጠው ትርጉም እጅግ የተለየ ነው ፡፡ቆየት ባለው ሃገርኛ አገላለፅ አማራ የሚለው የማንነት አገላለፅ ከተለያዩ የባህል፣ የቋንቋ የስነልቦና፣የሃይማኖት ማንነታዊ መለያዎች ጋር በተገናኘ ሲገለፅ የነበረ ህውና የነበረው ሲሆን ፡፡ከሃያኛው ክፍለ ዘመን መባቻ ጀምሮ ግን "አማራ" የሚለው ቃል በውጭ ፀሃፍት ዘንድ በሰፊው አገልግሎት ላይ ይውል ጀመር፡፡ ይህ የውጭ ፀሃፍት አገላለፅ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከጣሊያን ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛት የመያዝ ምኞት፣ሙከራ እና ክሽፈት ጋር ግንኙነት ያለው ነው፡፡ [18]

"አማራ" የሚለው ቃል በውጭ ፀሃፍት አገልግሎት ላይ ሲውል ይዞት የመጣው ትርጉም ግን በሃገርቤት በሃገርኛ ቃሉ ከያዘው ትርጉም በእጅጉ በተለየ፣ በአመዛኙ ማህበራዊ ዳርዊኒዝምን በተከተለ መንገድ ነው፡፡ይህ የውጭ መዛግብት ኢትዮጵያን በጉልበትና በንጥቂያ በአማራ ገዥዎች የተመሰረተች፣በአማራ ባህል ተፅዕኖ ስር የወደቀች ኋላ ቀር ሃገር አድርጎ የሚያቅርብ ነው፡፡እንዲህ ያለው የውጭ ምሁራን አገላለፅ ጣሊያን በኢትዮጵያ ላይ ያለት የቅኝ አገዛዝ አጀንዳና ፍላጎት ኢትዮጵያን ለማሰልጠን፣ከአማራ ባህል ተፅዕኖ ነፃ ለማውጣት ሲባል የተደረገ ነው የሚለውን ፕሮፖጋንዳ የሚደግፍና መንገዱን ቀና የሚያደርግ ነበር፡፡

የእነዚህ ምሁራን ድርሳናት ጣሊያን አማራ የሚለውን ገዥ ቡድን እና ኦርቶዶክስ ክርስትናን ኢትዮጵያን ኋላ ያስቀሩ ጨቋኞች አድጎ የሚያቀርብበትን ፕሮፖጋንዳውን በምሁራዊው ዓለም በኩል ድጋፍ የሚሰጡ ነበሩ፡፡19ይህ ይበልጥ ግልፅና ተጨባጭ እንዲሆን ግራዚያኒ በአንድ ወቅት ያወጣውን አዋጅ ይዘት መመርመር ጠቃሚ ነው፡፡ አዋጁ እንዲህ ይላል "extermination of all Amhar Chiefs great and small must be speeded up for if this is not done we can only except trouble"20 የአዋጁ ተዛማጅ ትርጉም "የአማራ ልሂቃንን ትንሹንም ትልቁንም መፍጀቱ በፍጥነት መከናወን ያለበት ነገር ነው ይህ ካልተደረገ የሚጠብቀን ነውጥ ነው"፡፡

ከዚህ አዋጅ የምንረዳው ትልቅ ቁምነገር ኢትዮጵያን ቅኝ ለመግዛት፣ለማዳከምና ለመበታተን ቀድሞ አማራውን መፍጀትና ማዳከም በጣሊያን ተጀምሮ ለሃገራችን የዘውግ ብሄርተኞች የተላለፈ ቀመር መሆኑን ነው፡፡ይህ ነገር የሚያስረዳን ሌላ ትልቅ ቁምነገር የአማራ ህልውና በእጅጉ ከኢትዮጵያ ህልውና ጋር የተሳሰረ ታሪካዊ መሰረት ያለው መሆኑ ነው፡፡የአማራ ንቅናቄ ለኢትዮጵያ ብሄርተኝነት አጋዥና አዳኝ ይሆናል እንጅ የሚጋጭ ነገር እንደሌለው የሚከራከረው የአማራ ንቅናቄ ወቅታዊ እሳቤ ተጨባጭ ታሪካዊ ድጋፍ ያለው ሙግት ነው፡፡በመሆኑም ይህ የግራዚያኒ አዋጅ የያዘው ቁምነገር በአሁኑ ወቅት በአብዛኛው የአማራ ልህቃን ዘንድ አማራውን ከመሳደድ ለማስቆም ሲባል በግድ የተገባበትን የአማራ ንቅናቄ መደገፍ ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነትን መክዳት ወይም ለድርድር ማቅረብ ተደርጎ የሚወሰደውን ነገር የአላዋቂ ስጋት ያደርገዋል፡፡

የአማራ ንቅናቄን መገንባት፣መደገፍና ማበረታታት ኢትዮጵያን መክዳት ነው ብሎ ከማሰብ ይልቅ ታሪካዊ ዳራዎችን አይቶ አካሄድን ማስተካከል ለአማራ ህዝብ መከራ መቆምም ሆነ ለኢትዮጵያ ህልውና ቀጣይነት ዋነኛውን ሚና የሚጫወት አካሄድ ነው፡፡ይህን ለማጤን ደግሞ የአማራ ንቅናቄ እንዲፈጠር ያደረጉ አስገዳጅ ሁኔታዎችን፣አፍጥጠው የመጡ አደጋዎችና የአማራ ንቅናቄን ተፈጥሮ መርምሮ ማወቅ ያስፈልጋል፡፡የአማራ ብሄርተኝነት እንዲፈጠር ያደረጉት ምክንያቶች ደግሞ የብሄርተኝቱን ተፈጥሮ በእጅጉ ይወስናሉ፡፡

የአማራ ህዝብ ለሰላሳ አመት የቆየበት ዘውግ ተኮር ጥቃትና አሁንም በአስፈሪ ሁኔታ ያንዣበበትን ተጨባጭ አደጋ ምክንያት አድርጎ ህልውናውን ያገኘው የአማራ ንቅናቄ ዋና ዓላማው አማራው በዘውጉ ተለይቶ የሚደርስበትን የህልውና ስጋት መቀልበስ ነው፡፡ስለዚህ የአማራው ንቅናቄ ራስን የመከላከል ተከላካይ ንቅናቄ እንጅ ሌሎችን በጠላትነት ፈርጆ ለበቀል የመነሳሳት ወይም በሃገሪቱ ዋነኛ የስልጣን ቦታዎች ላይ የአማራ ዘውግ መቀመጥ አለበት የሚል ቅንጦት መሰል ጉዳይ አይደለም፡፡በተጨማሪም አማራውን ኢላማ ያደረገው ጥቃት መነሻው አማራን በማጥፋት ኢትዮጵያን መበታተን የሚለው የጣልያን አጀንዳ በመሆኑ አማራውን መታደግ ኢትዮጵያንም ከመታደግ ጋር የሚገናኝ እንጅ ኢትዮጵያን የማጥፋት ወይም የመክዳት ተልዕኮ የተሸከመ አይደለም፡፡የአማራ ንቅናቄ ከኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ጋር ይጋጭ ዘንድ ተፈጥሮውም አይፈቅድም፡፡

የሆነው ሆኖ የአማራ ንቅናቄ አስፈላጊነቱ ከ28 ሚሊዮኑ(?) የአማራ ህዝብ ህልውና አስፈላጊነት ጋር የሚተሳሰር ሆኗል፡፡ከላይ በተደጋጋሚ እንደ ተገለፀው የአማራ ህዝብ በትርክት ላይ የተመሰረተ የጥላቻ ዘመቻ የተዘመተበት፣በህገመንግስት የፀና አደጋ የተጋረጠበት እና ስልጣን በያዘ አካል ጭምር የሚደገፍ የህልውና ስጋት የተጋረጠበት ህዝብ ነው፡፡ የአማራ ንቅናቄ ይህን ስጋት መከላከል፣መቀልበስና ህልውናን የማስጠበቅ እንቅስቃሴ ነው፡፡

በመሆኑም የአማራ ንቅናቄ ነፃ-አውጭ ግንባር መስርተው ከኢትዮጵያ ለመገንጠል እንደሚያልሙ ግራዘመም ብሄርተኝነቶች ያለ ተፈጥሮ ያለው አይደለም፡፡ይልቅስ የአማራ ንቅናቄ ትግልን ግድ ያደረገው የአማራ ህዝብ በህይወት የመኖር መብትን መነጠቅን የጨመረ የህልውና አደጋ የተጋረጠበት መሆኑ ነው፡፡በመሆኑም የትግል ዘይቤውም በህልውናው ላይ የተቃጣውን አሰቃቂ ህይወት የሚቀማ አደጋ መከላከል በመሆኑ ባህሪው የተከላካይነት ነው፡፡በህይወት የመኖር መብቱን በተጨባጭ የተነጠቀ ህዝብ ራሱን መከላከል የሚያስችል የተከላካይነት ትግል ማድረጉ ደግሞ ህጋዊ ብቻ ሳይሆን ሞራላዊም ድጋፍ ያለው ተግባር ነው፡፡

የአማራ ንቅናቄ ትግል ሁለት መንታ ተፈጥሮ ያለው ነው፡፡የመጀመሪያው በአማራ ህዝብ ላይ የተጋረጠውን ህልውናን የማጣት አደጋን መከላከልን ያለመ የተከላካይነት መልክ ያለው (Defensive)ትግል ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የአማራን ህዝብ ህልውና አደጋ ላይ የጣለውን አማራ-ጠል ትርክት መቀልበስ (Reverse) የሚያስችል አይነት ተፈጥሮ ያለው ትግል ነው፡፡ የአማራ ህዝብ የመጣበትን ትርክት አዘል ግልፅ አደጋ እና በቀን ተቀን ህይወቱ እያስተናገደው ያለውን ዘውግ ተኮር ጥቃት ለመቀልበስ በዘውጉ ተደራጅቶ የሚያደርገው ትግል በማንኛውም ማህበረሰብ የሚስተዋል ተጠባዊ መልስ(Reaction) እንደሆነ ታዋቂው የፈረንሳይ ፈላስፋ ፉኮት ይገልፃል፡፡21ይህን ተከትሎም የመቀልበስ እንቅስቃሴ አውድ(Reverse Discourse) ይፈጠራል:: የአማራ ህዝብም በዓለም ላይ ካሉ ህዝቦች የተለየ ተፈጥሯዊ አወቃቀር የለውምና የተጋረጠበትን ግልፅ አደጋ የመቀልበስና የመከላከል ትግል ውስጥ ገብቷል፡፡

የቆየውን ትርክት ለመቀልበስ በሚደረግ የአንድ ማህበረሰብ የትግል ጉዞ ውስጥ ዋነኛ ምዕራፍ የሚሆነው ትግሉን የሚያደርው ማህበረሰብ አንድ አሰባሳቢ የጋራ ማንነት ያለው መሆኑን ማስረገጥ ነው፡፡22ይህ ንድፈ ሃሳብ በአማራ ህዝብ ሁኔታ ሲታይ በአማራነቱ እየተሳደደ ያለው ኢትዮጵያዊነቱ ላይ ብቻ ትኩረት ሰጥቶ የኖረው፣አንዳንዴም "አማራ የሚባል ማንነት የለም" ሲባል የነበረው ህዝብ "አማራ" የሚባል ለመጠቃቱ ምክንያት የሆነ አሰባሳቢ ማንነት ያለው በመሆኑ ላይ እንዲግባባ ማድረግ ነው፡፡ እንዲህ በማድረግ አማራነት ተመሳሳይ የጋራ የታሪክ ትዝታ፣ አንድ አይነት አሁናዊ ስጋት/ዕድልና የወደፊት እጣ ፋንታ ያለው ህዝብ መጠሪያ ማንነት መሆኑ ላይ መግባባት ላይ መድረስ ነው፡፡

የተከላካይነት ተፈጥሮ ያለው የአማራ ንቅናቄ የአማራን ህዝብ ከጥቃት የሚታደጉ ህጋዊና ፖለቲካዊ ማዕቀፎች በሃገሪቱ እንዲዘረጉ የማድረግ መዳረሻ ያለው ቀላል የማይባል ትግል የሚፈልግ የቤት ስራ ያነገበ ትግል ነው፡፡ የአማራ ህዝብ በሃገሪቱ ዳርቻ በሰፊው ተበትኖ የሚኖር መሆኑ ደግሞ ትግሉን ከበርካታ የሃገሪቱ ፖለቲካዊ ሃይሎች ጋር መነጋገርንና መደራደርን የሚጠይቅ ውስብስብ ያደርገውል፡፡ሌላው የአማራ ንቅናቄ ትግል ትርክትን የመቀልበስ መልክ ያለው ሲሆን ፖለቲካዊ መሰጠት ብቻ ሳይሆን ምሁራዊ ምርምሮችን አድርጎ የታሪክን እውነተኛ ገፅ ማሳየትን የሚጠይቅ፣የብዙ የአማራ ሃይሎችን ርብርብ የሚፈልግ ትግል ነው፡፡ወቅታዊውን የአማራ ንቅናቄ ትግል ከሌሎች ብሄርተኞች ትግል የተለየ አስቸጋሪ ገፅታ እንዲኖረው የሚያደርገው ይህ ነባሩን ተረክ የመቀልበሱ ትግል ነው፡፡

ከአማራ ንቅናቄ ውጭ ያሉ የሃገራችን ዘውግ ብሄርተኝነቶች ትግላቸውን የሚያደርጉት በሰፊው ተነግሮ ተቀባይነት ባገኘ ትርክት ላይ ቆመው ሲሆን የሚቀለብሱት ሌላ ትርክት ደግሞ የለም፡፡በአንፃሩ የአማራ ንቅናቄ ነባሩን ትርክት የመቀልበስ ከባድ ትግል ይጠብቀዋል፡፡በተጨማሪም ነባሩን ትርክት ከመቀልበሱ ጎን ለጎን አዲስ የማታገያ ትርክት መፍጠር ይጠበቅበታል፡፡ነባሩን አማራ ጠል ትርክት የመቀልበሱ ስራ አማራው እንደ ህዝብ የተሰጠው የጨቋኝነት መርገም በታሪክ እውነተኛ ገፆች ያልተፃፈ ፣የሃሰት ክስ መሆኑን አስረግጦ ለማስረዳት ምሁራዊ ጥናቶችን ማድረግን ጨምሮ በርካታ የህዝብ ግንኙነት ስራዎችን መስራትን ይጠይቃል፡፡

ከዚህ ጎን ለጎን ደግሞ አሁን ሃገራችን ያለችበት ተጨባጭ ፖለቲካዊ ሁኔታ በአማራ ህዝብ ላይ የጋረጠውን አደጋ በሚያንፀባርቅ መልኩ አዲስ የማታገያ ትርክት ወደ ትግሉ ሜዳ ማምጣት ችላ የማይባል የቤት ስራ ነው፡፡በተመሰረተና ብዙ ዘመን ባስቆጠረ ትርክት ላይ ተመስርቶ ትግል ማድረግና በተጨባጭ ያለውን ፖለቲካዊ ሁኔታውን የሚያንፀባርቅ አዲስ ትርክት አስተዋውቆ ፣ በህዝብ ዘንድ እንዲሰርፅ አድርጎ የትግልን ግቦች ማሳካት ሁለንተናዊ መሰጠትን እና ትኩረትን የሚጠይቅ ነገር ነው፡፡

የአማራ ንቅናቄ አማራውን ለተጠቂነት የዳረገውን የዘውግ ብሄርኞች ተረክ ለመቀልበስ ከመታገሉ ባሻር የህልውና አደጋ ላጠላበት የአማራ ህዝብ ማታገያነት ወቅቱን የጠበቀ የማታገያ ትርክት ሲያስተዋውቅ አይታይም፡፡ ሆኖም አሁን የአማራ ህዝብ ካለበት ሁለንተናዊ ሁኔታ በመነሳት የማታገያ ትርክት ቀርፆ ማስተዋወቅ የአማራ ሃይሎች ትልቅ የቤት ስራ ነው፡፡ይህም ከትህነግ መውደቅ በኋላ የመጡ አዲስ ፖለቲካዊ ተለዋዋጮችን በቅጡ ማጤንን ይፈልጋል፡፡ በትህነግ ልሂቃን በሚመራው ስርዓት ውስጥ የነበረው ሁኔታ አማራውን በጨቋኝነት መውቀስና ማሳደድ ላይ ያተኮረ ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያን ራሷን ስሟን ለመጥራት እንኳን ያለመፈለግ ዝንባሌ የሚያሳይ አካሄድ ነበር፡፡ ይህ አማራውም ሆነ ሌላው ህዝብ በግልጽ የሚረዳው የትህነግ አቋም በመሆኑ ኢትዮጵያ እንደ ሃገር እንድትቀጠል ይፈልግ የነበረው ህዝብ ሁሉ ትህነግን እንደ ሃገር ጠል አደገኛ ቡድን በመቁጠር ለውድቀቱ ተባብሮ ሰርቷል፡፡

ከትህነግ ውድቀት በኋላ የመጣው ኦህዴድ/ብልፅግና መራሹ አስተዳደር በመሰረታዊ ተፈጥሮው እንደ ትህነግ ዘወግ ተኮር ነው፡፡ይህ ቡድን የኢትዮጵያን ቀጣይነት የሚበይነውም ለኦሮሞ ዘውግ ልሂቃን በምትሰጠው የስልጣን ድርሻ ነው፡፡ ሆኖም ትህነግን ያስጠላውን ኢትዮጵያን የማጣጣል አካሄድ አሻሽሎ፣ ጭራሽ የኢትዮጵያ ጠበቃ በመሆኑ ረገድ "ከአማራ የበለጥኩ ነኝ" ለማለት የሚቃጣው ሆኖ ታይቷል፡፡ለዚህ አንድ ማሳያው ጠ/ሚ አብይ ስልጣን ላይ በወጡ ሰሞን ወደ ባህርዳር ተጉዘው የአማራ ወጣቶችን ባናገሩበት መድረክ የአማራ ዘውግ ተኮር ንቅናቄ ማደግ እንደሚያሳስባቸው የገለፁበት ሁኔታ ነው፡፡ ተጨማሪ መጥቀስ ካስፈለገ ኢትዮጵያዊነት ሱሴ ነው የሚለው የአቶ ለማ መገርሳን ንግግር እማኝ ማድረግም ይቻላል፡፡

ከጅማሬው "የለማ ቡድን" ይባል የነበረው ይህ ቡድን በኦሮሞ ፖለቲከኞች ዘንድ ባልተለመደ ሁኔታ የኢትዮጵያዊ ብሄርኝነትን አጀንዳ ቀዳሚ አድጎ መምጣቱ በርካታ የአማራ ልሂቃንን ግራ ቀኝ ሳያገናዝቡ በጭፍን የለውጥ አመራር የተባለው ቡድን ደጋፊዎች አደረጋቸው፡፡ ጊዜ እየገፋ ሲሄድ ይህ የለውጥ አመራር የተባለ ቡድን ሊመሰርታት የሚመኛት ኢትዮጵያ አማራውን እንዴት አድርጋ የምታስተናግድ ነች የሚለው ገሃድ እየወጣ መጣ፡፡

ለዚህ ወሳኝ ጥያቄ መልስ ለማግኘት ለውጥ መጣ ከተባለ ወዲህ በአማራው ህዝብ ላይ የደረሰውን ያላባራ ጭፍጨፋ ለማስቆም "ኢትዮጵያን እወዳለሁ" የሚለው አዲስ አስተዳደር ምን እርምጃዎችን ወሰደ የሚለውን ማሰብ ነው፡፡ለዚህ ጥያቄ የሚሰጠው መልስ የለውጥ አመራሩ እገነባታለሁ የሚላት ኢትዮጵያ ከትህነግ በባሰ አማራውን የምታሳድድ፣የሞት የጣር ጩኽቱን እንደ ተዛባ ታሪክ ማስተካከያ የምትወስድ፣አማራ መሆንን ቅጣት የሚገባው ወንጀል አድርጋ የምትወስድ መሆኗን ያሳያል፡፡የአማራው ንቅናቄ ለማታገያነት ሊያስተዋውቀው የሚገባው አዲስ ትርክትም መሰረቱን ማድረግ ያለበት እዚህ ላይ ነው፡፡

የለውጥ አመራር ነኝ የሚለው ስልጣን ላይ ያለው ኦህዴድ መራሽ ቡድን የኢትዮጵያ ብሄርተኝነት ጠበቃ ነኝ ማለቱ ከአማራ ህዝብ እምነት ጋር የማይጋጭ ስለሆነ ተቀባይነት ያለው ነው፤ሆኖም ይህ አመራር የሚላት ኢትዮጵያ አማራውን አንዴት የምታይና የምታስተናግድ ነች የሚለው የአማራ ንቅናቄ ለአማራ ህዝብ ሊያስተዋውቀው የሚገባው አዲስ የማታገያ ትርክት መሰረታዊ ነጥብ መሆን አለበት፡፡ይህም ማለት አማራው የኢትዮጵያን ስም ከጠራ ጋር ወዲያው አብሮ መንጎዱን ትቶ ለረዥም ዘመን ሲክፋፋ ለኖረው ለአማራው ህዝብ እንዴት ያለች ኢትዮጵያ ነች የምትመሰረተው የሚለውን መጠየቅም፣በተግባር ከሚደረገው ድርጊት ተነስቶ ብያኔ መስጠትና የትግል አካሄዱን ማስተካከል አማራጭ የሌለው፣ ነገ ዛሬ ሳይባል መተግበር ያለበት የፖለቲካ አተያይ ነው፡፡

9. የአማራ ብሄርተኝነት ትግል ውስንነቶች

የአማራ ንቅናቄ አዲስ እንደመሆኑ መጠን ውስንነቶች አያጡትም፡፡የመጀመሪያው ውስንነቱ በዚህ ጎራ የሚታገሉ ሃይሎች ፖለቲካዊ ግባቸውን በህዝባቸው ዘንድ ለማስረፅ የሚሰሩት ስራ አጥጋቢ አለመሆኑ ነው፡፡በዚህም ሳቢያ አማራው በህልውና ስጋት ውስጥ በመሆኑ ላይ ከመስማማት በቀር የአማራ ንቅናቄን የሚደግፉ አካላት የትግል ግባቸውን ጥርት አድርጎ በማወቁ/በማሳወቁ ረገድ ብዙ የሚቀራቸው ነገር አለ፡፡

ሁለተኛው ውስንነቱ ከኢትዮጵያ ሃገረመንግስት ጋር ያለው መስተጋብር ምን እንደሆነ ማስቀመጥ ያልቻለ መሆኑ ነው፡፡በሃገራችን የሚንቀሳቀሱ ሌሎች ግራ ዘመም ብሄርተኞች ቀደም ሲል መገንጠልን የሚጠይቁ የነበረ ቢሆንም አሁን በኢትዮጵያ ሃገረመንግስት ውስጥ ሲኖሩ እንደ ዘውግ ሊሟሉላቸው የሚፈልጓቸውን ጥያቄዎች መናገር የሚችሉ ናቸው፡፡ወደ አማራ ንቅናቄ ሲመጣ ግን አማራ ከኢትዮጵያዊነት ባሻገር እንደ ዘውግ ከሃገረመንግስቱ የሚፈልጋቸውን ጉዳዮች እንደ ኢትዮጵያዊ ከሚጋራቸው ነገሮች በተለየ መንገድ ማቅረብ አልቻለም፡፡ይህ የአማራ ህዝብ ከኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ጋር ከነበረው ጥብቅ ቁርኝት የመነጨ ነው፡፡

ሶስተኛው ውስንነት የአማራ ህዝብን በተለየ ሁኔታ የሚያንገላቱ ትርክት ተኮር ችግሮችን በጥራት ነቅሶ አውጥቶ ወደ ትግሉ ሜዳ ከማውጣት ይልቅ የአማራ ህዝብ ችግር የሌሎችም የሃገራችን ዘውጎች ችግር የሆነ አድርጎ ማቅረብ ይስተዋላል፡፡የአማራ ዘውግ ከሌሎች ህዝቦች ጋር በጋራ የሚያስተናግዳቸው ችግሮች እንዳሉ ባይካድም የአማራ ህዝብ በዘውግ ማንነቱ የሚያስተናግደው ችግር ግን በአይነቱ የተለየ/የከበደ መሆኑ የሚያከራክር ጉዳይ አይደለም፡፡ ስለዚህ የአማራ ህዝብ ከሌሎች ህዝቦች ጋር የሚጋራቸውን ችግሮች ጨቋኝ ዘውግ ተብሎ ከመፈረጁ የተነሳ ከሚገጥሙት የብቻ ችግሮቹ ለይቶ ማቅረብ ያስፈልጋል፡፡

በአራተኛነት ሊነሳ የሚችለው የአማራ ንቅናቄ እንከን ተባብሮ መስራት ላይ ያለው ውስንነት ነው፡፡ማንኛውንም የፖለቲካ ግብ ለማሳካት የተለያዩ አካላት ትብብር ያስፈልጋል፡፡የአማራ ንቅናቄ ዋነኛ ግቦችን ለማሳካትም ከፖለቲካ ፓርቲዎች በተጨማሪ የሲቪክ ማህበራት፣መገናኛ ብዙሃን፣በትግሉ አስፈላጊነት የሚያምኑ ታዋቂ ግለሰቦች፣ምሁራን ወዘተ መሳተፍ አለባቸው፡፡እነዚህ ወገኖች በትግሉ አካሄድ ላይ ልዩነቶች ቢኖሯቸውም በግቡ ላይ ተመሳሳይ አቋም የሚኖራቸው በመሆኑ ተባብረው መስራታቸው እጅግ አስፈላጊ ነው፡፡ በአማራ ንቅናቄ ትግል ላይ ግን ተባብሮና ተደጋግፎ መስራቱ ብዙ ርቀት የሚቀረው ሲሆን አንዳንዴ እንደውም ከመተባበር ይልቅ መነቃቀፍና መጠላለፍ የሚስተዋልበት ጊዜም አለ፡፡ ከዚህ ሲብስ ደግሞ ለትግሉ ተብሎ የተሰበሰበን ንብረት ለግል ጥቅም አውሎ ህዝብን በትግሉና በመሪዎቹ ተስፋ እንዲቆርጥ የሚያደርግ አጋጣሚም ታይቷል፡፡ ግለሰቦች ትግሉ ለከቆመለት አላማ ስኬት ይልቅ የግል ተክለስብዕናቸውን ወደመገንባቱ ቁልቁለት የሚሄዱበት ሁኔታም ያጋጥማል፡፡ ኢህዴን/ብአዴን/አዴፓ/የአማራ ብልፅግና እያለ የመጣው የአማራን ህዝብ ለመወከል ሳይሆነ ለመቅጣት ዓላማ ሲባል በአማራ ህዝብ ጠላቶች ተቦክቶ የተጋገረውን ፓርቲ ሌላው የአማራ ንቅናቄ ፈተና ነው፡፡ የዚህ ፓርቲ አመራሮችም ከድሮ እስከዘንድሮ አማራውን ሲያስገርፉ የኖሩ እንደሆኑ የታወቀ ነገር ነው፡፡እነዚህን ለአማራው ስቃይ ግድ ብሏቸው የማያውቁ ለመጣው ሁሉ ተላላኪ አመራሮችን እውነተኛ ታጋይ አስመስሎ ማቅረብ፣ እነሱ በቀደዱለት የመንደር ዘውገኝነት ቦይ በመፍሰስ፣ አማራ ተብሎ በጅምላ የሚገደለውን ህዝብ በአማራነቱ ተደራጅቶ እንዳይታገል ጎጃም፣ጎንደር፣ወሎ፣ሸዋ በሚል በመንደር ለመከፋፈል መሞከር የአማራ ንቅናቄ ትልቅ ፈተና ነው፡፡

ሌላው የአማራ ንቅናቄ ችግር በዘውጉ ምክንያት የሚደርስበትን ችግር በዘውግ ተደርጅቶ ለመታገል ለትግል ከተሰለፈ በኋላ በመንግስት በኩል ከልብም ይሁን ከአንገት በላይ ስለ የኢትዮጵያ ብሄርተኝነት ስለተወራ፣የአብረን እንስራ ጥያቄ ስለቀረበና መጠነኛ የስልጣን ማጋራት ስራ ስለተሰራ ብቻ ለትግሉ ዋነኛ ምክንያት የሆኑ የአማራ ህዝብ አንገብጋቢ ጥያቄዎችን ችላ ብሎ መንግስትን የሚያስደስቱ የትግል መስመሮች ላይ መሰማራት ነው፡፡ይህ የአማራ ንቅናቄ ደጋፊውችን በእጅጉ ተስፋ ያስቆረጠ እንከን ነው፡፡

እንደ ዘውግ የሚያቀርበውን ጥያቄ እና እንደ ኢትዮጵያዊ ሃገረ-መንግስትን ለማስቀጠል ያለበትን ሃላፊነት ለይቶ አለማየት አንዱ የአማራ ንቅናቄ እንከን ነው፡፡የፖለቲካ ትግልን ለማሳካት የጨዋታውን ህግ ጠንቅቆ ማወቅና በህጉ መሰረት መንቀሳቀስ የፖለቲከኛ የመጀመሪያው ጥበብ ነው፡፡ በአሁኑ ወቅት በሃገራችን ያለው የፖለቲካ መንፈስ የዘውግ ብሄርተኝነትን ዋነኛ ማጠንጠኛው ያደረገ በመሆኑ የኢትዮጵያ ሃገረ-መንግስት ቀጣይነት የሚወሰነውም ሃገረ መንግስቱ ለዘውጎች ጥያቄ በሚሰጠው መልስ አርኪነት ላይ ነው፡፡ በመሆኑን በአሁኑ የሃገራችን ፖለቲካዊ ሁኔታ ማንኛውም የህዝብ ጥያቄ የሚጠየቀውም የሚመለሰውም በዘውግ በኩል ነው፡፡

በሌላ አባባል የአሁኑ የፖለቲካ ዘይቤ መጫወቻ ህግ የኢትዮጵያ ሃገረ-መንግስት ቀጣይነት እንዲኖረው ዘውጎች የሚያነሱት ጥያቄ በተገቢው መንገድ መመለስ አለበት የሚል ነው፡፡ የአማራ ልሂቃን ደግሞ ይህን ህግ ገልብጠው የሚረዱት ሁኔታ ይበዛል፡፡ ይህም ማለት የአማራ ሃይሎች በአብዛኛው የትግል መስመራቸው የአማራ ንቅናቄን ተመርኩዘው፣ የአማራ ህዝብ እንደ ዘውግ የሚያነሳቸውን ጥያቄዎች ከማስተጋባት ይልቅ ጥያቄዎቹ እንዲመለሱ ጠንከር አድርጎ መጠየቅ የኢትዮጵያን ሃገረ መንግስት ቀጣይነት አደጋ ላይ ሊጥለው ይችላል በሚል የአማራ ህዝብን ጥያቄዎች ለማቅረብ ዳተኝነት ያሳያል፡፡በዚህም ሳቢያ የአማራ ህዝብ ሌላው ቀርቶ በህይወት የመኖር መብት ጥያቄዎቹን እንኳን ነገሬ ብሎ የሚያያቸው ጠፍቷል፡፡

የአማራ ህዝብ እንደ ዘውግ የሚደርስበትን በደል የሚታገሉ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ላይ እምነት ለማሳደር ዳተኛ መሆኑ ሌላው የአማራ ንቅናቄ የተፈለገውን ያህል እንዳይራመድ እንቅፋት የሆነ እንከን ነው፡፡ በቅርቡ በሃገራችን በተደረገው ምርጫ የአማራ ንቅናቄ ዋነኛ መሪ የሆነው አብን በክልሉ ያገኘው የድምፅ መጠን አነስተኝት የአማራ ንቅናቄ በእጅጉ ሊሰራበት የሚገባ ጉዳይ መሆኑን አመላክቶ ያለፈ ነው፡፡በእርግጥ የአማራ ህዝብ በምርጫው እምብዛም እምነት እንደሌለው ለምርጫው ለመመዝገብ የወጣው የህዝብ ቁጥር አናሳነት ጠቋሚ ነው፡፡ ከምዝገባው ባሻገር የምርጫው ውጤትም የገዥው ፓርቲ እጅ የሌለበት ነው ብሎ ማሰብ አይቻልም፡፡ ሆኖም የምርጫውን ውጤትየአማራ ህዝብ በፀጋ የተቀበለው መሆኑ ከበአዴን ለአማራ ህዝብ ያለመቆም ተፈጥሮ ጋር ሲደመር የሚነግረው ነገር አለ፡፡

ይህ የምርጫ ውጤት የአማራ ህዝብ የአማራ ብልፅግናን እንደሚወድ የሚያሳይ አይደለም፡፡ ይልቅስ የአማራ ብልፅግናን ባለመምረጡ ከብልፅግና መንግስት ሊመጣበት የሚችልውን በቀል ለመከላከል ሲል ያደረገው የቢቸግር ምርጫ እንደሆነ መገመት ይቻላል፡፡ሆኖም ይህ የአማራ ህዝብ ባለጋራን የመለማመጥ መፍትሄ ያልሆነ መፍትሄ ነው፡፡ምክንያቱም የብልፅግና መንግስት የቆመበት ርዕዮት ዋነኛ ማጠንጠኛ አማራ ሌሎችን ዘውጎች ሲጨቁን፣ሲበዘብዝ፣ሲገዛ የኖረ በቀል የሚገባው ህዝብ ነው የሚል ሲሆን ለትግል የተሰማራበት ዋነኛ ዓላማ ደግሞ አማራውን መበቀል ነው፡፡ ይህ ትህነግ ዘመን በአፍ ሲነገር የነበረ በብልፅግና ዘመን ደግሞ በተግባር እየተተገበረ ያለ ጉዳይ ነው፡፡

የፖለቲካ ስራ ድርድር ማድረግና ሰጥቶ በመቀበልም ይገለፃል፡፡ ስለሆነም ማንኛውም የፖለቲካ ቡድን በፖለቲካዊ ጉዞው የሚደራደርባቸው ጉዳዮች ቢኖሩም የተፈጠረበትን የትግል ዓላማ ለድርድር የሚያቀርብ ብልህ ፖለቲከኛ የለም፡፡ቀድሞ ኢህአዴግ አሁን ብልፅግና የተባለው ከዋለልኛዊ የዘውግ ብያኔ የተነሳው አሁንም ስልጣን ላይ ያለው ጎራ(የአማራ ብልፅግናን ጨምሮ) አማራውን የመበቀል ተግባር በምንም ነገር ለድርድር የማያቀርቡት ዋነኛው የፖለቲካ ህይወት ግባቸው ነው፡፡ስለዚህ የአማራ ህዝብ ብልፅግና ፓርቲን መምረጡ ይህ ቡድን ለአማራ ህዝብ ያለውን ዕይታ ቀይሮ የአማራን ህዝብ በወዳጅ አይን እንዲያየው አያደርገውም፡፡የአማራ ህዝብ ትንሽ ትልቅ ሳይል መረዳት ያለበት የብልህ አካሄድ ይህ ነው - የዘውግ ፖለቲካው እንዴት እንደሚያየው!

የዘውግ ፖለቲካው አማራውን መቀጣት ያለበት ወንጀለኛ፣ መሸማቀቅ ያለበት ትምክህተኛ፣መሳደድ ያለበት መፃተኛ አድርጎ የሚያስብ ነው፡፡ ይህን ማንኛውም የአማራ ህዝብ የማባበል አካሄድ ሊቀይረው አይችልም፡፡ ቁርጥን ማወቅ ትክክለኛውን የትግል መስመር ለመያዝ ይበጃል፡፡ስለሆነም የአማራ ህዝብ ጣላትን ወዳጅ ለማድረግ ልክ ያልሆነ ምርጫ ከሚያደርግ ይልቅ ጠላትን መገዳደር የሚያስችለውን የማይቀረውን የትግል መስመር መያዝ አለበት፡፡ይህ የትግል መስመር አማራው በዘውጉ ተለይቶ መገደል መሳደዱን በዘውግ ተደራጅቶ መመከት ነው፡፡

በዚህ የትግል መስመር ለመግባት የመጀመሪያው ተግባር በእውነት የአማራው ህዝብ ያለበትን አደገኛ ሁኔታ ተረድተው ከዚህ የህልውና ስጋት ህዝቡን ለመታደግ ወቅቱ የሚጠይቀውን በዘውግ የመደራጀት የትግል መስመር ተከትለው በእውነተኛ የህዝብ ወገንተኝት የተደራጁ የአማራ ንቅናቄ ፓርቲዎችን በመለየት መደገፍ፣አቅማቸውን ማሳደግ ብሎም በሃገራዊ ምርጫ መምረጥ፡፡አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካው ጎራ ስልጣን ላይ እስካለ ድረስ ይህ ዋጋ የሚያስከፍል ነገር እንደሆነ ይታወቃል፡፡ሆኖም የአማራ ህዝብ አማራ ጠሉን የዘውግ ፖለቲካ ቢመርጥም ዋጋ መክፈሉ አልቀረለትም፣ለወደፊቱም አይቀርለትም፡፡በሁለቱም በኩል ዋጋ መክፈሉ ካልቀረ ደግሞ በትክክለኛ ምርጫ ዋጋ መክፈሉ ቢያንስ ለወደፊቱ ተስፋን የሚያሰንቅ ወደ መፍትሄ የሚወስድ መንገድ ነው፡፡

10. የአማራ ሃይሎች በትግል ጉዟቸው ከግንዛቤ ሊያስቧቸው የሚገቧቸው አንኳር ጉዳዮች

10.1 የርዕዮት ዓለም ጎራ ሰልፈኝነት ጉዳይ

በፖለቲካ ዓለም መተባበር፣መገዳደር፣መወዳደርና፣ለመስማማት/ላለመስማማት መስማማት የጉዞው አካላት ናቸው፡፡ከእነዚህ ሁነቶች ማን ከማን ጋር እንደሚስማማ/እንደማይስማማ፣ እንደሚወዳደር ፣ እንደሚገዳደርና እንደሚተባበር የሚወስነው የፖለቲካ ሃይሎቹ የቆሙበት ርዕዮት ነው፡፡የአማራን ህዝብ ለማታገል የተሰለፉ የአማራ ንቅናቄ አካላት ዋነኛው የትግላቸው

ርዕዮት አደጋ ላይ ያለውን የአማራ ህዝብ ህልውና መታደግ ነውና ይህን ዋነኛ ዓላማቸውን ተግባራዊ ለማድረግ የአማራን ህዝብ ህልውና አደጋ ላይ የጣለውን አማራ ጠል ትርክት መታገል ግድ ይላቸዋል፡፡

በሌላ በኩል የአማራ ሃይሎች የሚታገሉትን ይህን አማራ ጠል ትርክት የፖለቲካ ርዕዮታቸው ማጠንጠኛ አድርገው የሚጓዙ የፖለቲካ ጎራዎች አሉ፡፡ እነዚህ ሰልፈኞች የትህነግ ሰልፈኞች ሲሆኑ አሁን ስልጣን ላይ ያለውን የብልፅግና (የአማራ ብልፅግና ጭምር) ፓርቲን ጨምሮ ሁሉም በሃገራችን የሚንቀሳቀሱ የዘውግ ብሄርተኞች ናቸው፡፡በሌላ አነጋገር የአማራ ሃይሎች በሃገራችን ከሚንቀሳቀሱ የዘውግ ብሄርተኞች ጋር የርዕዮት ዓለም ቀጥተኛ ተቃርኖ እንጅ ምንም አይነት የትግል መስመር ዝምድና የላቸውም ማለት ነው፡፡በሌላ በኩል የርዕዮተ ዓለም ተቃርኖ ካለው ቡድን ጋር የፖለቲካ መስተጋብር ማድረግ ደግሞ የትግሉ ዋነኛ አካል መሆኑ መታወቅ አለበት፡፡ይህ የማይቀር የፖለቲካው ዓለም ደምብ ስለሆነ ብቁ ፖለቲከኛ ማድረግ ያለበት ማንን እንዴት ባለ መንገድ ልቅረብ የሚለው የአቀራረብ ጉዳይ ነው፡፡

የርዕዮት አለም ተቃርኖ ባላቸው የተቃራኒ ፖለቲካዊ መስመር ሰልፈኞች መካካል የሚደረገው መስተጋብር አንድን የጋራ ችግር ለማለፍ የሚደረግ ጊዜያዊ ህብረት(Tactical Alliance) ሲሆን የርዕዮት ዓለም ዝምድና ባላቸው አካላት መካከል የሚደረገው መስተጋብር ግን ዘላቂ አላማን ያማከለ ህብረት(Strategic Alliance) ነው፡፡አማራውን ከህልውና አደጋ መታደግን ዋነኛ ርዕዮቱ አድርጎ የተነሳው የአማራ ንቅናቄ ትግል ታዲያ አማራውን ህልውናውን እስከማሳጣት ድረስ በደረሰ ቅጣት መቅጣትን፣ማሳደድን፣ከሃገሪቱ የፖለቲካ ሜዳ ማግለልን ዋነኛ ርዕዮቱ አድርጎ ከተነሳው የዘውግ ፖለቲካው ጎራ ጋር ምንም አይነት ዘላቂ አላማን ማዕከል ያደረገ ህብረት(Strategic Alliacne) ሊኖርው አይችልም፡፡ስለዚህ በፖለቲካ ፓርቲ፣በሲቪክ ማህበር፣በሚዲያ ወዘተ የአማራ ንቅናቄ ዋነኛ ዓላማ ለማሳካት የተሰለፉ የፖለቲካ ሰልፈኞች ከአማራ ጠሉየዘውግ ፖለቲካ ሰልፈኞች ጋር የሚያደርጉት መስተጋብር ከፍተኛ ጥንቃቄ የሚገባው መሆኑ ለአፍታም ሊዘነጋ አይገባም፡፡

በተቃራኒ የርዕዮት ዓለም ሰልፈኞች መካከል የሚደረግ መስተጋብር በጥንቃቄ የማይደረግ ከሆነ መጨረሻው መበላላት፣ጥሎ ማለፍ፣አታላይነት፣ክህደት፣ሽንፈት ይሆናል፡፡ በአሁኑ ወቅት ስልጣን የያዘው የዘውግ ፖለቲካ ጎራ "አባይን ተሻግረን ቁማር በላን" ሲል የገለፀው ሁኔታ የአማራ ሃይሎች መሰረታዊ የርዕዮት ዓለም ሰልፋቸውን ሳያጤኑ ካገኙት ጋር የሚያደርጉትን ችኩልና ተላላ አካሄድ የሚገልፅ ነው፡፡ በአሁኑ ሰዓት የአማራ ሃይሎች ያሉበት የአማራን ህዝብ ትልቅነትና በታሪክ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ የነበረውን ጉልህ ተሳትፎ በማይመጥን የፖለቲካዊ ቁመና ነው፡፡ የዚህ ዋናው ምክንያት የአማራ ሃይሎች በቂ የርዕዮት ዓለም ሰልፍ ትንታኔ ሳያደርጉ ኢትዮጵያን በአፉ ከጠራና ባንዲራዋን የሆነ ቦታው ላይ ካሰረ አካል ጋር ሁሉ የሚያደርጉት ደርሶ የማመን ተላላነት የተሞላበት ህብረት ነው፡፡

በአጠቃላይ ስልጣን የያዘው አማራ-ጠል የዘውግ ብሄርተኞች ጎራ የአማራ ብሄርተኝነት ዘላቂ አጋር ሊሆን አይችልም፡፡ ይህ ጎራ ዘውግ ላይ ማጥበቁ ወይም የኢትዮጵያዊ ብሄርተኛ ጎራው ፊቱን ካዞረበት ወደ ስልጣን መውጣቱ አስቸጋሪ እንደሆነ አውቆ ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነትን አቀነቅናለሁ ቢል እንኳን የሚላት ኢትዮጵያ አማራውን በአንክሮ የምታይ እና የምታሳድድ መሆኗ አይቀሬ ነው፡፡ ይህ ጎራ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እጅግ አታላይና ተለዋዋጭ መልክ ማሳየት ቢጀምርም ኢትዮጵያና አሰራሯን ስለጠላሁ ዘውጌን ከኢትዮጵያ ሃገረ-መንግስት እገነጥላለሁ በሚልበት ዘመን ኢትዮጵያን የሚጠላው በአማራ ጥላቻው በኩል እንደሆነ መረሳት የለበትም፡፡አሁን የስልት ለውጥ አድርጎ ኢትዮጵያን ከማፈርሳትና ዘውጌን ይዤ ከምቀር ኢትዮጵያን አፍርሼ በመልኬ ብሰራት ይሻላል ሲልም ኢትዮጵያን እንደ አዲስ ለመስራት የሚያፈርሳት በአማራው በኩል ነው፡፡ይህም ማለት ኢትዮጵያን እንደገና ለመስራት ማፍረሱ ሲጀመር የመጀመሪያው ፈራሽ "የአማራ ምልክቶች" ናቸው የተባሉ አማዳት ናቸው፡፡

ከዚህ ሁሉ መረዳት የሚቻለው የአማራ ጠሉ የዘውግ ብሄርተኝነት ጎራ ዋና መዳረሻው አማራውን በሚመስለውም በማይመስለውም መክሰስ፣ማሳደድ እና ማፋት መሆኑን ነው፡፡ ለዚህ አንድ ማሳያ በደለኝ፣ጨቆነኝ፣በዘበዘኝ፣ህልውናየን አሳጣኝ የሚለው አማራ ጠሉ የዘውግ ብሄርተኞች ጎራ አንድ ሰው መጥቶ "አማራ የሚባል ነገር የለም" ሲለውም የሚደሰት መሆኑ ነው፤የሌለ ነገር እንዴት ሊጨቁን፣ሊበዘብዝ፣ቅኝ ሊገዛ ይችላል?

10.2 አማራን በዘውግ ማደራጀትና መታገል ጥፋት እንዳልሆነ

የአማራ ህዝብ መከራ እንዳያባራ ያደረገው የአማራ ልሂቃን በዘውግ መደራጀትን እንደ ዘረኝነት፣ኢትዮጵያን እንደመክዳት፣የነኦነግን መንገድ እንደመከተል አድርጎ ማየቱ ነው፡፡ እንዲህ የሚያስበው የአማራ ልሂቅ ሊቀርብለት የሚገባው ወሳኝ ጥያቄ የአማራ ንቅናቄ ከኢትዮጵያ ብሄርተኝነት ጋር የሚጋጨው የት ላይ እንደሆነ ነው፡፡ሌላው ለዚህ ልሂቅ ሊቀርብ የሚገባው ጥያቄ አማራውን በዘውጉ ለይቶ ለማሳደድና ለማጥፋት የሚሰራውን ህገመንግስታዊ መሰረት ጭምር ያለው ዘረኝነት በመጣበት መንገድ ሄዶ መታገል ዘረኝነት የሚሆነው እንዴት ነው የሚለው ነው፡፡

ሌላው ወሳኝ ጥያቄ አማራው ለሰላሳ አመታት ሌሎች በአማራነቱ ፈርጀው እየገደሉት እርሱ ኢትዮጵያዊ ነኝ ማለቱ ገዳዮቹ ስለ እርሱ ማንነት ያላቸውን ግንዛቤ ቀይሮ ከመገደል ታድጎታል ወይ? የሚለው ነው፡፡የዚህ ጥያቄ ሌላ መልክ ደግሞ አማራው ኢትዮጵያዊ ብሄርተኛ ነኝ ማለቱም ትምክህተኛ የሚያስብለውና ለግድያ የሚያዘጋጀው አማራነኝ ማለቱም የሚስገድለው ከሆነ ኢትዮጵያዊ ብሄርተኛ መሆኑም ሆነ አማራ ነኝ ማለቱ ለሟቹ ህዝብ የሚያመጣው ለውጥ ምንድን ነው የሚለው ነው፡፡

ኢትዮጵያዊ ነኝ የሚለው አማራ ትምክህተኛ አማራ ተብሎ መገደሉ የሰዎች ማንነት በባለቤቱ ብያኔ ብቻ የማይወሰን እንደሆነ የሚያስረዳ ነው፡፡ ስለዚህ አማራው ራሱ ኢትዮጵያዊ ነኝ ቢልም ገዳዮቹ አማራ ነህ ብለው መግደላቸው ሃቅ መሆኑ በኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ማዕቀፍ ውስጥ ባሉ ፓርቲዎች ዘንድ ሳይቀር የአማራው ጉዳይ ልዩ ትኩረት ተሰጥቶት ትግል እንዲደረግ የሚገፋፋ ነገር ነበር፡፡ ባለፉት አመታት በተግባር የታየው ነገር የሚመሰክረው ግን በኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ማዕቀፍ ውስጥ የሚታገሉ ፓርቲዎች በህይወት መኖር ለተነፈገው የአማራ ህዝብ አሳሳቢ ጉዳይ የተለየ ግድ የሌላቸው መሆኑን ለማሳየት እንደሚታትሩ ነው፡፡ባይሆን ኖሮ በዘውግ አንሰራም ካሉ እንኳን አማራውን እንደ አማራ ሳይሆን እንደ ዜጋ ቆጥረው ቢሆን እንኳን ሊታደጉት በሞከሩ ነበር፡፡

አማራውን እንደ ዜጋ ቆጥረው ለመታደግ ደግሞ እነሱ እንደ ዜጋ ቢያውቁትም እንኳን እንደ አማራ ቆጥረው በዘውጉ ምክንያት ሊያጠፉት የሚሰሩ ሃይሎች እንዳሉ አስረግጠው አምነው፣የሰውን ህይወት ለማዳን በሚደረግ አስቸኳይ የትግል ዘይቤ ሊታገሉለት ይገባ ነበር፡፡ይህን ሲያደርግ የታየ በኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ማዕቀፍ ውስጥ ያለ ፓርቲ ደግሞ እስካሁን አልታየም፡፡በተወሰነ ደረጃ ከእናት ፓርቲ እና ባልደራስ ለእውነተኛ ዲሞክረሲ ፓርቲዎቸ በቀር የቀሩት ፓርቲዎች አማራውን በአማራነቱ መገደል ክደው የሚነሱ ስለሆኑ ከገዳዮቹ እምብዛም የተለየ ዝንባሌ የሌላቸው ናቸው፡፡ስለዚህ የኢትዮጵያ ብሄርኝነት እናራምዳለን በሚሉ ፓርቲዎች ትግል ውስጥ የአማራ ህዝብን ጥያቄ መመለስ እንደማይቻል ተረድቶ ከኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ጋር ተፈጥሯዊ ግጭት የሌለበትን የአማራን ንቅናቄ መደገፍና መቀላቀል ሰብዓዊ መብትን የማስከበር ጉዞ እንጅ ኢትዮጵያን የመክዳት ወይም ከዘረኝነት ጎራ የመቀላቀል የቁልቁለት ጉዞ ተደርጎ መወሰድ የለበትም፡፡የቁልቁለቱ ጉዞ እንደውም ወቅታዊ ሁኔታዎችን አጢኖ ወቅቱ የሚፈልገውን የትግል መስመር በመከተል ህይወቱ አደጋ ላይ የወደቀውን ክቡሩን ሰው ልጅ ህይወት መታደግ አለመፈለግ ነው፡፡

በአብዛኛው የአማራ ልሂቃን ዘንድ የአማራ ንቅናቄን ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነትን ለድርድር የማቅረብ የዘረኝነት ጉዞ አድርጎ የመመልከቱ ዝንባሌ በአማራ ንቅናቄ ጎራ የተሰለፉትን ወገኖችን እንኳን የአማራ ሃይሎች መሆናቸውን በምቾት ለመናገር የማይደፍሩ አይናፋሮች እንዲሆኑ አድርጓል፡፡ይህ ደግሞ የአማራውን በዘውግ መደራጀት በእጅጉ ለሚፈሩት አማራ ጠል የዘውግ ብሄርተኞች ጥሩ እድል ፈጥሯል፡፡ እነዚህ አማራ ጠል የዘውግ ብሄርተኞች ራሳቸው በዘውግ ተደራጅተው አማራውን እያሳደዱ፣እየገደሉ፣ንብረቱን እየቀሙ በዘውግ ለመደራጀት የመጨረሻው የሆነውን የአማራ ልሂቅ በዘረኝነት ሊከሱና ሊያሳፍሩ ይሞክራቸዋል፡፡ጭራሽ የአማራው በዘውግ መደራጀት ለኢትዮጵያ ህልውና ስጋት አድርገው ያቀርቡታል፡፡"አማሮች የሚያምርባችሁ ኢትዮጵያዊነት ነው" ሲሉ የየዋህ ሰው የሚመስል በውስጡ አማራውን ያለ ጠያቂ የመግደል የሰላሳ አመት ተሞክሯቸውን የማስቀጠል አደገኛ ዓላማ ያዘለ ምክር ይመክራሉ፡፡

እንደ እውነቱ ከሆኖ የአማራን ህዝብ ወደ ዘውግ ብሄርተኝነት ጎራ የገፋው የመኖር ያለመኖር አስቸጋሪ ምርጫ ነው፡፡ በተቀረ ዛሬ የአማራን ህዝብ በዘውገኝነት የሚከሱ አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲከኞች በ1983ዓም ዘውጋቸው ልዩ ጥቅም እንደሚገባው በህገ-መንግስት ለማፃፍ ደፋ ቀና ሲሉ፣ትህነግ ወልቃይት እና ራያን ከአማራው ነጥቃ ወደ ትግራይ ስትከልል አማራውን የሚያስጨንቀው የወልቃይት/ራያ ጉዳይ ሳይሆን የአሰብ ጉዳይ ነበር፡፡ በእንደዚህ አይነት የኢትዮጵያዊነት ከፍታ የኖረን ህዝብ ቢቸግረው በገባባት የትግል መስመር ጠቅሶ በዘረኝነት መውቀስ ሊያሳፍር የሚገባው ወቃሹን እንጅ ህይወቱን ለማዳን የሚታገለውን የአማራ ህዝብ አይደለም፡፡ እንዲህ ያለውን የአማራ ጠል ዘውገኞች ጨፍኑ ላሞኛችሁ፣ደንዝዙ ልብለጣችሁ አካሄድ ከቁምነገር ቆጥሮ የአማራ ንቅናቄ ሰልፈኛ መሆንን እንደሚያሳፍር ነገር መቁጠር ደጋግሞ ለመበላት መዘጋጀት እንጅ ሌላ ትርጉም የለውም፡፡

10.3 የኢትዮጵያ ህልውና የሁሉም ዘውጎች ጉዳይ እንደሆነ

አማራው ከጥንት ጀምሮ በኢትዮጵያዊነት ብቻ የሚገለፅ ማንነት ይዞ የኖረ ህዝብ ነው፡፡ሌላው ቀርቶ የፈረንጅ ፀሃፍት "የአማራ ነገስታት" እያሉ የሚጠሯቸው፣የሃገራችን አማራ ጠል ዘውገኞች ደግሞ "የአማራን ባህል ጫኑብን" የሚሏቸው ጥንታዊ ነገስታት ራሳቸው ማንነታቸውን በአማራነት ዘውግ ማንነት የሚገልፁ አልነበሩም፡፡ ቢሆን ኖሮ አማራው ዛሬ በዘውግ ለመደራጀት በቂ ታሪካዊ እርሾ ያለው ህዝብ ይሆን ነበር እንጅ በአማራነቱ እየተገደለ ጭምር አማራነቱን ለመልመድ የሚቸገር ህዝብ አይሆንም ነበር፡፡

የአማራ ህዝብ ለረዥም ዘመናት በኢትዮጵያዊ ማንነቱ ላይ ብቻ አተኩሮ የኖረ ቢሆንም ማንነት በራስ ለራስ በሚሰጥ፣ፀንቶ የሚኖር፣የማይቀየር ነገር ባለመሆኑ "ኢትዮጵያዊ ነኝ" የሚለው ህዝብ "አማራ ነህ" በሚል የሌሎች ብያኔ መገደል መሳደዱ አማራነቱን (ቢያንስ ህይወቱን ለማዳን) የሚሰባሰብበት ማንነት አድርጎ እንዲወስድ አድርጎታል፤ አሁን ያለው ተጨባጭ ሃቅ ይህ ነው፡፡አሁን ባለው ወቅታዊ ተጨባጭ ሁኔታ ላይ ቆመን ስንነጋገር ሃገራችን ኢትዮጵያ ራሷ የዘውጎች ቅርጫት ነች፡፡ አማራውም ከእነዚህ ዘውጎች አንዱ ነው፡፡ በመሆኑም ዘውጎችን አሰባስባ የያዘችው ኢትዮጵያ ህልውና ጉዳይ ሌሎችን ዘውጎች ከሚያሳስበው የበለጠ ወይም ያነሰ ሊያሳስበው አይገባም፡፡ የኢትዮጵያ ህልውና አማራውን ሊያሳስበው የሚገባው ከሌሎች የኢትዮጵያ ዘውጎች እኩል ነው፡፡ በተግባር ግን እውነታው ሌላ ነው፡፡

አማራው ራሱም ሆነ አማራውን ኢትዮጵያን በመስራት ትምክህተኝነት የሚከሱ ሌሎች ዘውጎች የኢትዮጵያ ህልውና አማራውን የበለጠ ማሳሰብ ያለበት ጉዳይ እንደሆነ ያስባሉ፡፡ በመሆኑም የዘውጋችን ፍላጎት በምሉዕ ሁኔታ ካልተከበረ ኢትዮጵያን እናፈረሳለን በሚል አማራውን ለማስፈራራት ሲሞክሩ ይስተዋላል፡፡ አማራው ራሱም አንድ ዘውግ ያውም በጥፋተኝነት የሚከሰስ ዘውግ እንደሆነ ረስቶት ኢትዮጵያ እንዳትፈርስ የራሱን ዘውጋዊ ፍላጎት በመግታት ሳይቀር ሌሎችን ዘወጎች የማባበል ፖለቲካዊ ዝንባሌ ያሳያል፡፡

ግራ የሚያጋባው ነገር ደግሞ አማራው ይበልጥ ለኢትዮጵያ ህልውና ማሰብ አለበት ብለው የአባባይነት ሚና እንዲኖረው የሚፈልጉ አማራጠል ዘውገኞች አማራው እንደፍላጎታቸው ሆኖ ለኢትዮጵያ ህልውና የተለየ ጥንቃቄ ሲያደርግ ደግሞ "ራሱን የበለጠ ኢትዮጵያዊ አድርጎ ለእኛ የኢትዮጵያዊነት ሰርተፍኬት ሊሰጥ የሚሞክር ትምክህተኛ" ሲሉ ይከሱታል፡፡ በተጨማሪም "አማራው ኢትዮጵያዊነትን የሚወደው በበኢትዮጵያዊነት ስም ፍላጎቱን በሌሎች ላይ ለመጫን ያለመ የደፍጣጭነት ተፈጥሮ ስላለው ነው" የሚል ክርክር ያመጣሉ፡፡ ከዚህ መረዳት የሚቻለው የዘውግ ብሄርተኞች አይነተኛ ግባቸው በማኛውም የክርክር አውድ አማራውን ጥፋተኛ አድርጎ ማቅረብ ብቻ መሆኑን ነው፡፡ይህ ሁኔታ አማራውን ግራ በማጋባት አንድ የጠራ የትግል አቅጣጫ ነድፎ፣ በሃገሩ ፖለቲካ ላይ ግዝፈቱን የሚመጥን ድርሻ እንዳይኖረው አድርጓል፡፡

አማራው ሌሎቹን የማባበል ፖለቲካዊ ዘይቤ በመከተሉ ሳቢያ ራሱ ጥያቄ የሌለው፣ሁሉነገር የተሟላለት፣ጥያቄ ቢኖረው እንኳን ሊደመጥ የማይገባው፣ የሌሎችን ጥያቄ መስማት እንጅ መሰማት የሌለበት ዘውግ ተደርጎ ይወሰዳል፡፡በዚህም ሳቢያ የአማራው ቀጣይነት ያለው ዘርተኮር ጭፍጨፋ ነገሬ የሚለው የለም፤ጭራሽ ለኢትዮጵያ መቀጠል ሲባል ቻሉት የሚል መልስም ይሰጣል፡፡

ይህ የተዛባ ዕይታ የሚመነጨው አማራው ኢትዮጵያን የሰራ ቅኝ ገዥ ነው ከሚለው አማራ ጠል ትርክት ነው፡፡ ስለሆነም አማራው በኢትዮጵያ ማዕቀፍ የማሰቡ ልዕልና ያመጣው ጥሩ ነገር አድርጎ በበጎ ሊያየው የሚገባ እሳቤ አይደለም፡፡ይልቅስ አማራውን እየተበደለ በዳዩን የሚያባብል ተላላ የሚያደርግ፣እንደ ሌሎች ዘውጎች ከኢትዮጵያ ሊያገኘው የሚገባውን መብትና ጥቅም እንዳይጠይቅ የሚያግድ፣እየተጎነጨው ያለው ዘውግ ተኮር መራራ ጥቃት እንዲቀጥል የሚያደርግ ነው፡፡ የዚህ አጠቃላይ ድምር ውጤት ደግሞ የአማራ ጠል ዘውግ ብሄርተኞች አማራውን በማጥቃታቸው፣አማራው ደግሞ በጭምት ተጠቂነት እንዲቀጥል የሚያደርግ ፖለቲካዊ ድባብ በኢትዮጵያ ማስፈን ነው፡፡ይህ የሚመቸው አማራ አይኖርምና አማራው የሚያደርገው ትግል ይህን በጎ የሚመስል አደገኛ እሳቤን መዋጋትንም ታሳቢ ማድረግ አለበት፡፡

12. የአማራ ህዝብ ዋነኛ ጥያቄዎችና የመደራደሪያ ነጥቦች

12.1 የትርክት ፍተሻ

የአማራ ህዝብ ከ1983 ጀምሮ እያለፈበት ያለው ሁለንተናዊ ጥቃት ዋነኛ ምክንያቱ በጣሊያን ተጀምሮ በዋለልኛዊው የ1960ዎቹ አማራን የኢትዮጵያ መርገም ሁሉ ምክንያት አድርጎ የሚያቀርበው አማራ ጠል ትርክት ነው፡፡ይህ ትርክት በታሪክ በኢትዮጵያ ምድር ለተደረገው በደል ሁሉ ምክንያት አድርጎ የሚያቀርበውን አማራ ማን እንደሆነ እንኳን በቅጡ ያልተረጎመ፣ኢትዮጵያ የግድ ሩሲያን መምሰል አለባት በሚል ደምፍላታዊ ችኮላ ለብየና የተጣደፈ ትርክት ነው፡፡ሆኖም የተሸከመው የስህተት በብዛት (ገፅ ላይ በሰፊው ተዳሷል) ሳይገድበው መጀመሪያ የትህነግ ማኒፌስቶ፣ከዛም ህገ-መንግስት በመሆን የሃገራችንን ፖለቲካ ከግማሽ ምዕተ አመት ዘለግ ላለ ጊዜ ዋነኛ ማጠንጠኛ ሆኖ ቀጥሏል፡፡

ይህን ትርክት አንግበው ከ1983ዓም ወዲህ ስልጣን ላይ የተሰየሙ አማራ ጠል የዘውግ ብሄርተኞች አማራን እንደ ህዝብ በጨቋኝነት ፈርጀው የሚታገሉ ቢሆኑም ህዝብን አንደህዝብ መፈረጁ ብዙ ጥያቄ ሲያስነሰባቸው ደግሞ ከጊዜ በኋላ "ትግላችን ፀረ-የአማራ ገዥ መደብ ነው" ማለትን ምርጫ አድርገዋል፡፡እዚህ ላይ ማንኛውም ለአማራ ህዝብ የሚታገል አካል ማንሳት ያለበት በርካታ ጥያቄዎች አሉ፡፡

በመጀመሪያ መቅረብ ያለበት ጥያቄ በአሁኑ ሰዓት የምትታገሉት የአማራ ገዥ መደብ ማን ነው? የሚል መሆን አለበት፡፡ሌላው የክርክር ነጥብ ከሃምሳ አመት በላይ የምንታገለው የአማራ ገዥ መደብን ነው እንጅ የአማራ ሰፊ ህዝብን አይደለም እየተባለ ይህ አማራጠል አስተሳሰብ ስልጣን በያዘባቸው ሰላሳ ዓመታት በማንነቱ ተለይቶ ተጨፍጭፎ ሰብዓዊ ክብርን ባልጠበቀ መንገድ በጅምላ የሚቀበረው የአማራው ተራና ደሃ ህዝብ ነው እንጅ በየትኛው የአማራ ኤሊት ላይ ምን አይነት ትግል ተደረገ? የምዋጋው የአማራ ገዥ መደብን፣የአማራ ኤሊትን ነው እየተባለ መሰረታዊ ፍላጎቱን እንኳን ማሟላት የሚቸገረውን ደሃ ህዝብ የጥቃት ኢላማ አድርጎ መጨፍጨፍ፣ ዘር ማጥፋትና ማፅዳት የሚደረገው የአማራ ገዥ መደብ የሚባል ነገር ባለመኖሩ ነው፡፡ይልቅስ ይህ ስልጣን የያዘው አማራ ጠል አስተሳሰብ ጠቡ ከማንኛውም እርሱ አማራ ብሎ ከሚጠራው ፍጡር ጋር ነው፡፡

በመሆኑም እርጉዝ ሴትን ሳይቀር ሆዷን ቀዶ ፅንስ ያወጣል፡፡ይህን ሲያደርግ እንኳን ከተወለደ ገና ወደዚች ምድር ካልመጣ አማራ ከሚባል ፍጡር ጋር ጭምር ፀብ እንዳለው በአፍ ሳይሆን በተግባር እየተናገረ ነው፡፡ የአማራን ዘር ማፅዳት/ማጥፋት፣ንብረት ማውደም ፣ ማፈናቀል ፣ ማሳደድ፣የስነልቦና ስብራት በሚያመጣ መንገድ አማራውን እና ባህሉን ማንቋሸሽን የመሳሰሉት ድርጊቶች ሁሉ የሚፈፀሙት በተራው የአማራ ደሃ ህዝብ ላይ በመሆኑ የዚህ ትርክት ፀብ ከአማራ ህዝብ ጋር መሆኑን ግልፅ ያደርገዋል፡፡ ይህ ሲደረግ ደግሞ እንደማንኛውም በዓለማችን እንደ ታዩ የዘር ማጥፋት ድርጊቶች ደምብ "ነፍጠኛ" የሚል የዘር ማጥፋት ስያሜ ተሰጥቶት(Genocidal code) ነው፡፡ በዚህ የሞት ምልክት ላይ ደግሞ ትምክህተኛ፣የድሮ ስርዓት ናፋቂ፣ሰፋሪ ቅኝ ገዥ የሚሉ ክብረ-ነክና አሸማቃቂ ቅጥያዎች ተጨምረውበት ነው፡፡

የአማራ ሃይሎች የሚያደርጉት ሃገራዊ ምክክርና ድርድር የአማራን ህዝብ በጅምላ በጨቋኝነት ፈርጆ የሚንቀሳቀሰው አማራ ጠል ትርክት በአማራ ህዝብ ላይ የጋረጠውን የህልውና አደጋ ለመቀልበስ መሆን አለበት፡፡ይህን ገቢራዊ ለማድረግ ደግሞ ትርክቱ ራሱ ልክ አለመሆኑን ግልፅ አድርጎ ማሳየት ያስፈልጋል፡፡ለዚህ የመጀመሪያው አማራ ጠሉ ትርክር እታገለዋለሁ የሚለው የአማራ ገዥ መደብ ማን እንደሆነ ግልፅ እንዲያደርግ አበክረው መጠየቅ አለባቸው፡፡ ሁለተኛው ጉዳይ የምንታገለው የአማራ ህዝብን ሳይሆን ገዥ መደቡን ነው የሚለው አካሄድ ራሱ ሆን ተብሎ ለማደናገር የሚደረግ እንጅ በገቢር ትግላቸው የሚያደርጉት ከአማራ ደሃ ህዝብ ጋር እንደሆነ ተጨማጭ ማስረጃን ጠቅሶ ማስረዳት ያስፈልጋል፡፡

ይህ ተጨባጭ ማስረጃ ከ1983ቱ የበደኖ-አርባ ጉጉ-ቁንቁፍቱ-አሶሳ የአማራ ጭፍጨፋ እስከ ዛሬው ወለጋ-ቤኒሻንጉል-ጉራፈርዳ ድረስ እየተገደለ ፣እየተሳደደ እየተጨፈጨፈ ፣ ንብረቱ እየተቃጠለ ያለው ደሃው አማራ መሆኑ ነው፡፡ ከዚህ

በተጨማሪም ነፍጠኛ፣ትምክህተኛ፣ሰፋሪ ቅኝ ገዥ የሚሉ የአማራው የመገደያ ስሞች በህግ እንዲታገዱ ማድረግም የድርድሩ አካል መሆን አለበት፡፡ከ1983 ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ በኢትዮጵያ አራቱም ማዕዘን ዘር ተኮር ጭፍጨፈ የተደረገበት የአማራ ህዝብን ለአሰቃቂ የግፍ ሞት፣መፈናቀል፣የንብረት ውድመት ተጠያቂ አካል እንዲኖር የሚሰራ ልዩ የወንጀል ምርመራ ፍርድቤት እንዲቋቋምና ለተጎዳው ህዝብ ካሳ እንዲከፈል መጠየቅ የአማራ ሃይሎች ድርሻ ነው፡፡

በሃገራችን የታሪክ በደልና ቁርሾ እንዳለ መናገር የፖለቲካችን ዋነኛው መለያ ነው፡፡ ሆኖም ይህ ንግግር አማራውን በዳይ አድርጎ የሚያቀርብ ነው እንጅ አማራው ከ30 ዓመት ወዲህ በተለይ በዘውጉ ተለይቶ የደረሰበት እጅግ አሰቃቂና ፈርጀ ብዙ በደል ይቅርታ ሊጠየቅበት እንደሚገባ በደል ሲቆጠር አይስተዋልም፡፡ይህ የሆነበት ዋናው ምክንያት አሁን በሃገሪቱ የረበበው አስተሳሰብ አማራው ተገቢውን ቅጣት አገኘ እንጅ ተበደለ ብሎ መቀበል ስለማይፈልግ ነው፡፡ሁለተኛው ምክንያት አማራው እንደ ዘውግ ተለይቶ በሚደርስበት በደል በከፍተኛ በደልና ሰቆቃ የኖረ ቢሆንም ይህን በተገቢው መንገድ ጠቅሶ የሚሟገትለት አካል ባለመኖሩ ነው፡፡አሁን የአማራ ብሄርተኝነት ሃይሎች ለድርድርም ሆነ ለምክክር በሚቀርቡበት ጊዜ ይህን የአማራውን በደል እንደ ዋዛ የማየቱን ዝንባሌም ሆነ የማድበስበስ ነገር ለማስቆም መታገል አለባቸው፡፡

12.2 ህገ-መንግስታዊ ማሻሻያን መጠየቅ

አሁን በሃገራችን በስራ ላይ ያለው ህገ-መንግስት የተፃፈበት መንፈስ የሃገሪቱ ዘውጎች አማራ በሚባል ዘውግ ጭቆናና ብዝበዛ ስር የነበሩ ናቸው የሚል ነው፡፡አማራው በሌሎች ዘውጎች ኪሳራ ሲጠቀም የኖረ ዘውግ እንደሆነ በህገ-መንግስቱ አርቃቂዎች ዘንድ የጋራ መግባባት ላይ ተደርሷል፡፡በመሆኑም በሃገራችን በስራ ላይ ያለው ህገ-መንግስት በመግቢያው የሚጀምረው "በሃገራችን ባሉ ዘውጎች መካከል የተዛባ ታሪካዊ ግንኙነት ነበረ" ብሎ ነው፡፡ ይህ የተዛባ ግንኙነት አለ የሚለው እሳቤ ሲብራራ መዛባቱ የተፈጠረው አማራውን ተጠቃሚ ሌሎችን ተጎጅና ተጨቋኝ ባደረገ ሁኔታ ነው የሚል እሳቤ ያዘለ ነው፡፡

ይህ እሳቤ ከ1983ዓም ጀምሮ በሃገራችን ስልጣን ላይ ያለው አስተሳሰብ ዋነኛ የፖለቲካ ዘይቤ ነው፡፡ በመሆኑም በሃገራችን በተለያዩ ማዕዘኖች በአማራው ህዝብ ላይ የሚደረገው አሰቃቂ ጭፍጨፋ፣የንብረት ዝርፊያ፣መፈናቀል ሁሉ ህገመንግስታዊ መሰረት ያለውን የተዛባ ታሪካዊ ግንኙነት የማስተካከል ትክክለኛ እርምጃ ተደርጎ ይቆጠራል፡፡በመሆኑም የአማራ ሃይሎች በሚያደርጉት ትግል ውስጥ ገና ከመቅድሙ ጀምሮ የአማራን ህዝብ ለአደጋ የሚያጋልጠውን ህገ-መንግስት ማሻሻልን/መቀየርን ያነገበ መሆን አለበት፡፡

በአማራ ሃይሎች ዘንድ የአማራን ህዝብ ፈርጀ ብዙ ሰቆቃዎች ለማስቀረት ሲባል በሚደረግ ትግል ውስጥ ህገ-መንግስታዊ ማሻሻያ እንደ አንድ የትግል አካል ሲነሳ በአብዛኛው ታሳቢ የሚደረገው የፌደራሉ ህገ-መንግስቱን ስለማሻሻል ነው፡፡ሆኖም ከፌደራሉ ህገ-መንግስት ባላነሰ ሁኔታ የክልል ህገ-መንግስቶችም የአማራውን ህዝብ በህይወት የመኖር መብትን ጨምሮ በርካታ የሰብዓዊ መብቶች አደጋ ላይ የሚጥሉ አንቀፆችን ያዘሉ ናቸው፡፡እንደ ፌደራሉ ህገ-መንግስት ሁሉ የሃገራችን ክልሎች ህገ-መንግስቶችም የመቅድም ገፃቸውን የሚጀምሩት የጨቋኝ ተጨቋኝ ዘውግ ትርክትን በማስቀደም ነው፡፡ሁሉም የክልል ህገ-መንግስቶች በሚባል ደረጃ በመግቢያቸው ላይ የሚያትቱት የነበረባቸውን ብሄራዊ ጭቆና የነፍጠኛውን ስርዓት በትግላቸው አስወግደው ነፃ እንደወጡ ነው፡፡ይህ የፌደራሉ ህገ-መንግስት በመቅድሙ ከገለፀው የተዛባ የዘውጎች ግንኙነት ነበር ከሚለው የሚቀዳ ሲሆን የፌደራሉ ህገመንግስት ደግሞ ከህወሃት የ1968 ማኒፌስቶ የቀዳው ነው፡፡

የአማራ ሃይሎች ከሌሎች የሃገሪቱ ዘውጎች የበለጠ ህገ-መንግስቱን ለማስቀየር/ ለማሻሻል መስራት ያለባቸው የክልልም ሆነ የፌደራል ህገመንግስቶች ከመቅድማቸው ጀምሮ ያስቀመጡት በዘውጎች መካከል የነበረ የሚሉት የተዛባ ግንኙነት ትርክት አማራውን የመብቶች ሁሉ ቁንጮ የሆነውን በህይወት የመኖር መብት የሚነፍግና የአማራው ያላባራ መከራ ዋነኛ መንስኤ በመሆኑ ነው፡፡

የሚገርመው ደግሞ ጨቋኝ ነህ ተብሎ በግልፅም ሆነ በተዘዋዋሪ ሲፈረጅ የነበረውን የአማራ ህዝብ ለማስተዳደር የወጣው የአማራ ክልል ህገ-መንግስትም ይህንን የጨቋኝ ተጨቋኝ ትርክት ይዞ መገኘቱ ነው፡፡የአማራ ክልል ህገመንግስት በመግቢያው ላይ "እኛ የአማራ ክልል ህዝቦች ለዘመናት ተንሰራፍቶ የቆየውን የጨቋኝ ስርዓት ሰብዓዊና ዲሞክራሲያዊ መብቶቻችንን አፍኖ በተዛባ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ፖሊሲዎች ለድህነትንና ኋላቀርነት ዳርጎን መቆየቱ በጠቅላላ እድገታችን ላይ ያደረሰውን አሉታዊ ተፅኖ ለማስወገድ በመሻት እንዲሁም በአብዛኛዎቹ የሃገራችን ብሄር ብሄረሰቦች ላይ ሲፈፀም በቆየው አስከፊ ብሄራዊ ጭቆና ምክንያት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የጉዳቱ ሰለባዎች ሆነን መቆየታችን በማያዳግም ሁኔታ መታረም እንዳለበት በማመን ......" እያለ የጨቋኝ ተጨቋኝ ተርክቱን ያትታል፡፡

ሌላው የክልል ህገ-መንግስቶች የሚያስቀምጡትና ከክልሉ ውጭ የሚኖረውን አማራ ሰብዓዊ መብቶች አደጋ ላይ የሚጥለው ሃሳብ ከአማራ ክልል በቀር ሁሉም የክልል ህገ-መንግስቶች በክልሉ ሉዓላዊ የስልጣን የሰጡት የክልሉ ባለቤት ብለው ለጠቀሷቸው ዘውጎች ነው፡፡ይህ ለዘውጎች በክልላቸው ሉዓላዊ የስልጣን ባለቤቶች እንደሆኑ የሚያትተው ህግ በተግባር ሲተረጎም እነዚህ የክልል ባለቤት የተባሉ ዘውጎች በተለምዶ መጤ፣ሰፋሪ፣ነፍጠኛ በሚሉት አማራ እና ሌሎች ዘውጎች ላይ በህይወት የመኖር መብትን እስከመንጠቅ የሚደርስ ስልጣን እንዳላቸው የሚያሳይ ነው፡፡

በመሆኑም ባለቤት ባልተባለበት ክልል በብዛት የሚኖረው የአማራ ህዝብ የክልሉ ባለቤት በተባሉ ዘውጎች የሚደርስበት አሰቃቂ ጭፍጨፋ፣ንብረት ቅሚያ፣ሰብዓዊ ክብርን ያልጠበቀ ከሞት እስከ ቀብር የደረሰ እንግልት ክልሉን በሚያስተዳድሩ አስተዳዳሪዎች ላይም ሆነ በፌደራል መንግስቱ መሪዎች ላይ አንዳች ጥያቄ አያስነሳም፡፡ ሌላው ቀርቶ ባለቤት ባልተባሉበት ክልል የሚኖሩ አማራ ዘውግ ተወላጆች በአሰቃቂ ሁኔታ ከተገደሉ በኋላ "አስከሬናቸው በእኛ ክልል አይቀበርም" እስከማለት የተደረሰው ከዚሁ የባለቤትነት ህገመንግስታዊ አንቀፅ የተነሳ ነው፡፡

ሌላው ከክልል ህገ-መንግስቶች ጋር ተያይዞ መነሳት ያለበት ጉዳይ ህገ-መንግስቶቹ የክልል ባለቤት ላሏቸው ዘውጎች በብቸኝን የሚሰጧቸው መብቶች (ከመገንጠል መብት በቀር) በተለያዩ የዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብቶች ስምምነቶች የሰው ልጆች ሁሉ ሊኖሯቸው የሚገባ መሰረታዊ መብቶች ተብለው የተቀመጡ ናቸው፡፡በሃገራችን የክልል ህገ-መንግስቶች በአብዛኛው በአንቀፅ 39 ላይ የተቀመጡና ለክልሉ ባለቤት ዘውጎች ብቻ የተሰጡ ነገር ግን በዓለም አቀፍ ስምምነቶች ሁሉም የሰውልጆች ሊኖሯቸው እንደሚገቡ ስምምነት ላይ የተደረሰባቸው ህጎች የሚከተሉት ናቸው፤ ማንነትን የመጠበቅና የማስከበር መብት፣ቅርስንና ታሪክን የማስጠበቅ፣የማበልፀግና የመንከባከብ እንዲሁም ቋንቋውን የማሳደግና ባህሉን የመግለፅ መብት፣ ራስን በራስ የማስተዳደር መብት፣በኢትዮጵያ ፌደራላዊ መንግስት ውስጥ በነፃነትና አድሎ በሌለበት ፍትሃዊ ሁኔታ ተሳትፎ የማድረግ መብት፣ራሱን የሚያስተዳድርበት መንግስታዊ ተቋማት የማቋቋምና በፌደራላዊ አስተዳደሮች ውስጥ ሚዛናዊ ውክልና ማግኘት የሚሉ ናቸው፡፡

እነዚህ የሰው ልጆች መሰረታዊ መብቶች ለክልል ባለቤት ለተባሉ ዘውጎች ብቻ የሚያድለው የክልሎች ህገ-መንግስት ባለቤት ያልተባሉ ዘውጎችን ከዚህ መብት የሚያገልሉ በመሆናቸው ከዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብቶች ጋር ይጋጫሉ፡፡ በተለያዩ ክልሎች በብዛትና በስፋት የሚኖሩ የአማራ ዘውግ ተወላጆች ደግሞ እነዚህን መብቶች የመጠየቅ መብታቸውን በክልል ህገ-መንግስቶች ስለተነፈጉ የመገለሉ ጉዳት ግንባር ቀደም ተጠቂዎች ናቸው፡፡ ለዚህም ነው የአማራ ሃይሎች ለህገመንግስታዊ መሻሻል ቀዳሚ ታጋዮች ሊሆኑ የሚገባው፡፡

የአማራ ሃይሎች ህገ-መንግስቱ እንዲሻሻል የሚጠይቁበት ሌላው ዋነኛ ምክንያት በስራ ላይ ያለው ህገ-መንግስት ለማዘጋጀትም ሆነ ለማፅደቅ በነበረው ሂደት የአማራ ህዝብ እንደ ዘውግ ሃሳቡ፣እምነቱና ፍላጎት በምንም ሁኔታ ያልተወከለበት በመሆኑ ነው፡፡አንድ ህዝብ ባልተሳተፈበት፣ ባልመከረበት፣ ሃሳቡ፣ ፍላጎቱና እምነቱ ባልተንፀባረቀበት ህገ-መንግስት መተዳደር ስለማይኖርበት ህገ-መንግስቱ የኢትዮጵያ ህዝብ በስፋት በሚሳተፍበት ግልጽ ነፃና አሳታፊ በሆነ ሂደት እንደገና ሊሻሻል ይገባዋል፡፡

ከዚህ ዉጭ ከፍተኛ ጥያቄ የሚነሳባቸዉን የመሬት፣ ብሄር ተኮር ፌደራሊዝም፣ ፓርላሜንታዊ ስርዓት፣ የባንዲራ ጉዳይ፣ የጠቅላይ ሚኒስትር የስልጣን ዘመን፣ የራስን እድል በራስ መወሰን እስከ መገንጠል ጉዳይ፣ የህዝብ ሉአላዊነት ጉዳይ፣ የምርጫ ስርዓት፣ የፌደራል እና የክልል መንግስታት የስልጣን ክፍፍል፤ ህገ-መንግስቱን በፌደሬሽን ምክር ቤት የመተርጎም ጉዳይና መሰል አንኳር ጉዳዮች የኢትዮጵያ ህዝብ በተለይም የአማራ ህዝብ ያልመከረባቸዉ፣ በወከላቸዉ ተወካዮቹ አማካኝነት ዉይይት ተደርጎባቸዉ ያልፀደቁ በመሆናቸዉና በሀገሪቱ ከፍተኛ ዉዝግብ እያስነሱ የሚገኙ ያልተፈቱ ጉዳዮች በመሆናቸዉ እነዚህ ጉዳዮች አንደገና ህዝባዊ ምክከር ተደርጎባቸዉ ሊሻሻሉ የሚገባ በመሆኑ የህገመንግስቱን መሻሻል አስፈላጊነት የሚያደርገዉ ሌላኛዉ ጉዳይ ነዉ፡፡

በአጠቃላይ ህገመንግስቱ ህዝባዊ ተሳትፎ ያልተደረገበትና የኢትዮጵያ ህዝብ በተለይም የአማራ ህዝብ ያተወከለበት ብሎም የአንድ ጠባብ ቡድን ፍላጎት ለማሳካት ታስቦ የወጣ እና ሀገራችን አሁን ላለችበት ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊ፣ እና ማህበራዊ ቀዉስ ዋነኛ ምንጭ በመሆኑ ከየትኛዉም እርምጃ በፊት የህገ-መንግስት ማሻሻል ጉዳይ ቅድሚያ ትኩረት ሊሰጠዉ የሚገባ ጉዳይ ነዉ፡፡

12.3 የሰብዓዊ መብት ጥያቄዎች

የአማራ ህዝብ ላይ የሚደርሰው አሰቃቂ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ሰላሳ አመት ያለፈው ቢሆንም ከዓለም አቀፍ እስከ ሃገር አቀፍ አውድ ለሰብዓዊ መብት ቆመናል በሚሉ ድርጅቶችንም ሆነ መንግስታዊ አካላትን ዘንድ ቁብ ተሰጥቶት እንደ ችግር የሚታይ ነገር አልሆነም፡፡የዚህ ቸልታ ምክንያቱ አማራ ጠሉ እሳቤ ከተፀነሰበት ሁኔታ ጋር በእጅጉ የሚገናኝ ሲሆን አማራው በዘውጉ ምክንያት የሚደርስበትን በደል በዘውግ ተደራጅቶ ጠንከር ባለ ሁኔታ ስለማያጋልጥ ነው፡፡

አማራ ጠሉ እሳቤ ምንጩ የጣሊያን የቅኝ አገዣዝ ህልም እንደሆነ ከፍ ብሎ ተገልጧል፡፡ጣሊያን የአማራ ልሂቃንን ካላጠፋች የቅኝ አገዛዝ ጉዞዋ እጅግ ችግር የተሞላበት እንደሆነ በግራዚያኒ አዋጅ በግልፅ አውጃ ነው በአማራው ላይ አሰቃቂ ግድያዎችን የማድረጉን ጅማሬ ያስጀመረችው፡፡ ቅኝ ገዥው የጣሊያን መንግስት አማራን የቅኝ አገዛዝ እቅዱ ዋነኛ ተግዳሮት አድርጎ ሲያስቀምጥ አማራውን መዋጋት የፈለገው በአዋጅ ብቻ አልነበረም ይልቅስ አማራውን የኢትዮጵያ በዝባዥ ዘውግ አድርጎ ሊበሉ ማስተካከሉን በምሁራን የጥናት ስራዎች ጭምር እንዲሰነድ የማድረግ ሁለንተናዊ ዘመቻ በማድረግ ጭምር ነበር፡፡በዚህ ምክንያት በውጭው አለም የምሁራዊ ክበብ ውስጥ አማራው የኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ችግር መነሾ ተደርጎ ተበይኖ ቀርቷል፡፡

በዚህ ላይ የጣሊያንን ፈለግ ተከትሎ በአማራው ላይ የመዝመቱ ዘይቤ በ1960ዎቹ አብዮተኞች ሲገፋበት በአማራው ላይ ቀደም ብሎ ተከፍቶ የነበረውን የማክፋፋት ዘመቻ ይበልጥ ውጤታማ አድርጎታል፡፡የአማራው ብሄርተኝነት ደግሞ ይህን ከዓለም አቀፍ እስከ ሃገር አቀፍ በሰፊው የተዘረጋውን አማራ ጠል ትርክት ለመስበር የሚያስችል ሁለንተናዊ ቁመና ላይ አይደለም፡፡በመሆኑም የአማራው ሞት በዓለም አቀፍ ማህበረሰቡ ዝምታ፣በሃገር ውስጥ ደግሞ በአማራ ጠል ድህረ 1983 አስተዳደሮች አስተናባሪነት እየተባባሰ የቀጠለ አሰቃቂ ትዕይነት ሆኗል፡፡

በአማራ ህዝብ ላይ የሚደርሰው አሰቃቂ የሰብዓዊ መብት ጥሰት በአስቸኳይ እንዲቆም ማድረጉ የአማራ ሃይሎች ለመደራደር ሲቀመጡ ለመደራደሪያነት የሚያቀርቡት ጉዳይ ብቻ ሳይሆን ድርድር ውስጥ ለመግባት ራሱ እንደ ቅድመ ሁኔታ ጭምር ሊያነሱት የሚገባ እጅግ አንገብቢ ጉዳይ ነው፡፡የአማራ ሃይሎች በድርድር መድረክ ሲቀመጡ በአማራው ላይ የሚደርሰው የሰብዓዊ መብት ጥሰት አጀማመሩ ከጣሊያን ዘመን የጀመረና አሁን የአማራውን ግድያ የሚያሳልጠው አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካው ደግሞ የጣሊያንን እቅድ እያስፈፀመ እንደሆነ አበክረው ማሳወቅ አለባቸው፡፡

ይህን ማድረግ የሚጠቅመው አማራውን መግደል ከአማራው ጨቋኝነት የተነሳ የመጣ ችግር እንደሆነ የሚያስቡ የዘውግ ፖለቲከኞች የእሳቤ ምንጫቸው ከፋሽስት ጣሊያን የቅኝ አገዛዝ እሳቤ መሆኑን ሊያውቁ ስለሚገባ ነው፡፡ ይህን ማሳወቁ ደግሞ አማራው የሚገደለው በታሪክ ባጠፋው ጥፋቱ ነው የሚለውን እሳቤ አማራ የሚሞተው ለጣሊያን አገዛዝ የማይመች በመሆኑ ምክንያት በቅኝ ገዥዎቹ በተተከለበት የጥላቻ እርሾ ነው በሚለው ትክክለኛ እሳቤ ለመተካት ያግዛል፡፡ የአማራ ንቅናቄ ትግል አሮጌውን ትርክር መዋጋትን ብቻ ሳይሆን በእውነት ላይ የቆመ አዲስ ትርክት ማስተዋወቅንም የሚጨምር ነው፡፡

የአማራ ንቅናቄ ለአማራ ህዝብ ሰብዓዊ መብቱቶች በአስቸኳይ መከበር የሚደራደረው ድርድር ከዚህ በፊት በአማራው ህዝብ ላይ የተደረጉ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶችም ተጣርተው ፍትህ የሚያገኙበትን እና ካሳ የሚከፈልበትን ሁኔታ እንዲመቻች ማድረግንም የጨመረ መሆን አለበት፡፡ የአማራው ህዝብ የሰብዓዊ መብት መጣስ ሰላሳ አመት ያስቆጠረ ብቻ ሳይሆን ከጣሊያን ዘመን ጀምሮ ሲካሄድ የቆየ ነገር ቢሆንም አሁን ስልጣን ላይ ያለው መንግስት ሃገራችንን በሚመራበት ወቅት በአማራ ህዝብ ላይ የደረሰው የሰብዓዊ መብት ጥሰት ግን በአይነቱም ፣ በስፋቱም ፣ በአሰቃቂነቱም በከፋ ሁኔታ የቀጠለ ነው፡፡በመሆኑም አሁን ሃገራችንን የሚመራው መንግስት ይህ ሁሉ አሰቃቂ የሰብዓዊ መብት ጥሰት በአማራው ህዝብ ላይ ሲደረግ በማድረግ ወይም ባለማድረግ በመተባበሩ በህግ እንዲጠየቅ ማድረግ የአማራ ሃይሎች ድርድሩን ጨምሮ በማንኛውም የትግላቸው መንገድ ሊሰሩበት የሚገባ ጉዳይ ነው፡፡

የአማራን ህዝብ ሰብዓዊ መብት በማስከበሩ ረገድ ከሁሉም ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባው ሌላ ጉዳይ ደግሞ ከተለያዩ የሃገራችን ስፍራዎች የተፈናቀሉ የአማራ ዘውግ ተወላጆች በፍጥነት ወደ ቀያቸው የሚመለሱበት፣ከተመለሱም በኋላ ተጨባጭ የሆነ የደህንነት ዋስና እንዲሰጣቸው፣ኑሯቸውን የሚገፉበት መልሶ የማቋቋም እርዳታም ከመንግስትም ሆነ መንግስታዊ ካልሆኑ ድርጅቶች የሚያገኙበት መንገድ በተጨባጭ ተግባራዊ እንዲሆን መታገል የአማራ ንቅናቄ ጊዜ የማይሰጠው ስራ መሆን አለበት፡፡

ከላይ ከተጠቀሱት ተግባራዊ ድርጊቶችን (Operational Activities) ከሚጠይቁ የድርድር ሁኔታዎች በተጨማሪ የአማራን ህዝብ ሰብዓዊ መብት በዘላቂነት ለማስጠበቅ አማራን በጨቋኝነት በሚከሰው አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካ እሳቤ መንፈስ የተፃፉት የፌደራል እና የክልል ህገመንግስታት እንዲሻሻሉ መሞገት መሰረታዊው የአማራ ንቅናቄ የትግል አቅጣጫ ነው፡፡ ከዚህ ጎን ለጎን የአማራ ህዝብ ለ30 ዓመታት በአጠቃላይ እና በዚህ ሶስት አመት ደግሞ በተለይና በአሰቃቂ ሁኔታ እያስተናገደው ባለው የሰብዓዊ መብት ጥሰት ላይ ለሰብአዊ መብት መከበር ቆሜያለሁ የሚለው የዓለም አቀፍ ማህበረሰብ ፊቱን ያዞረበት ሁኔታ ሩዋንዳ ላይ በተደረገው የዘር ማጥፋት ላይ ሆን ብሎ ፊቱን ያዞረበትን እና አሁን ይቅርታ ከጠየቀበት ሁኔታ ጋር በማመሳሰል በዓለም አቀፍ መድረኮች ማስተጋባት ከአማራ ሃይሎች የሚጠበቅ ነው፡፡ይህ እንቅስቃሴ በአጭር ጊዜ ለውጥ ሊያመጣ የሚችል ሲሆን በዲያስፖራው የአማራ ተወላጆች ቁጥር ብዙ መሆኑ ደግሞ ለውጤታማነቱ በጎ ተፅዕኖ የሚያበረክት ነገር ይሆናል፡፡

12.4 የፖለቲካዊ/አስተዳደራዊ ውክልና ጥያቄ

የአማራ ህዝብ በአማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ትርክት ምክንያት ከአማራ ዘውግ የተወለደ ሰው እንደ ጠቅላይ ሚኒስትርነት በመሰሉ የፌደራሉ የስልጣን ዋነኛ እርከኖች ላይ እንዳይመጣ ከመጣም በሁለተኛ ሶስተኛነት መሆን እንዳለበት ባልተፃፈ ህግ ስምምነት ላይ የተደረሰ ይመስላል፡፡ ይህ ትርክት የአማራ ተወላጆች በፌደራል ዋነኛ ስልጣን ላይ ቀርቶ እምብዛም የሃገሪቱ ፖለቲካ በማይወሰንባቸው ስፍራዎች ሳይቀር የአማራ ዘውግ ተወላጅ እንዲታይ አይፈልግም፡፡

ትህነግ በተወገደበት ወቅት "ማን ጠቅላይ ሚኒስትር ይሆናል?" በሚለው እሳቤ ውስጥ በምክትልነት ትህነግ መራሹን ስርዓት ሲያገለግሉ የነበሩትና ለወንበሩ ቅርብ የነበሩት አማራው አቶ ደመቀ መኮንን ከስሌቱ ውስጥ ገብተው እንዳልነበር ግልፅ ነው፡፡ ከምክትሉ አቶ ደመቀ ይልቅ የሌላ ዘውግ ተወላጆች ነገር ግን የአቶ ደመቀን ያህል ለጠቅላይ ሚኒስትርነቱ ቅርብ ያልነበሩ፣በፖለቲካው መድረክም እምብዛም የማይታወቁ ሰዎች ነበሩ ለግምት ሲቀርቡ የነበረው፡፡ ይህ እንደምሳሌ ቀረበ እንጅ በብአዴን ውስጥ ያሉ አማሮች ለስልጣን መብቃታቸው የአማራን ህዝብ ችግር ይቀርፋል ለማለት አይደለም፡፡ይልቅስ ምሳሌው የተነሳው አሁን በሃገራችን ስልጣን ላይ ያለው አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካው አማራ ብሎ የበየነውን ሰው የብአዴን አባል ቢሆን እንኳን ወደ ስልጣን መምጣቱን አጥብቆ እንደሚቃወም የሚያሳይ ነው፡፡

ይህ እሳቤ ደግሞ አማራ የድሮ ስርዓት ናፋቂ ጨቋኝ በመሆኑ ወደ ስልጣን መምጣት የለበትም፣አማራ ወደ ስልጣን ከመጣ የድሮው ጨቋኝ ስርዓት ተመልሶ መጣ የሚለው የዘውግ ፖለቲካው አማራውን ከሃገሩ ዋነኛ የፖለቲካ ውሳኔ ሰጭነት ገለል ለማድረግ የሚጠቀምበት እውነት የሌለበት ፕሮፖጋንዳ ነው፡፡አማራው ወደ ስልጣን እንዳይመጣ የሚፈለገው ደግሞ አማራውን የመበቀሉን የሰላሳ አመት ፕሮጀክት ለማስቀጠል ነው፡፡

ይህ አማራውን ከሃገሩ የፖለቲካ ውሳኔ ሰጭነት የማግለሉ የዘውግ ፖለቲካው ረቂቅ አካሄድ ሰዎች በዘውጋቸው ሳይገለሉ በሃገራቸው ጉዳይ ላይ ተሳትፎ የማድርግ መብት አላቸው ከሚለው ዓለምአቀፉ የሰው ልጆች መሰረታዊ መብት ጋር የሚጋጭ ነው፡፡ስለዚህ የአማራ ንቅናቄ መሪዎች በተቀመጡብ የድርድርና የውይይት መድረክ ሁሉ አማራው በአማራ ጠሉ ትርክት ምክንያት ከሰው ልጆች መሰረታዊ መብቶች እየተገለለ እንደሆነ ግልጥልጥ አድርገው በማቅረብ ትግል ሊያደርጉበት የሚገባ ጉዳይ ነው፡፡

የአማራ ዘውግ አባላትን ከፖለቲካዊ እና አስተዳደራዊ ተሳትፎዎች የማግለሉ አካሄድ ከፍ ብሎ ከተጠቀሰው ያልተፃፈ አማራ ጠል ፕሮፖጋንዳ በተጨማሪ በተፃፉ ህጎች ደጋፊነትም ይከናወናል፡፡ በተለይ የተለያዩ ዘውጎችን የክልል ባለቤት ብለው የደነገጉ የክልል ህገ-መንግስታት ከክልሉ ውጭ በብዛት የሚኖረውን የአማራ ዘውግ ተወላጅ ከአስተዳደራዊ/ፖለቲካዊ ተሳትፎ ውጭ የሚያደርጉ ናቸው፡፡በዚህም ምክንያት የአማራ ዘውግ ተወላጆች ሰብዓዊ፣ፖለቲካዊ፣ኢኮኖሚያዊና ሌሎች መብቶችን ማስጠበቅ አልተቻልለም፡፡ ይህ አግላይ ብያኔ ራሱ ኢትዮጵያ በፌደራሉ ህገ-መንግስት ከተቀበለቻቸው ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብቶች ድንጋጌዎች ጋር የሚጋጭ ነው፡፡በመሆኑም የአማራ ሃይሎች ይህንኑ ጠቅሰው በመመሟገት እነዚህን መብቶች ለማስከበር መስራት አለባቸው፡፡

12.5 የዘውግ ፌደራሊዝሙ ያስከተላቸው የግዛት ወሰንና የማንነት ጥያቄዎች

የሃገራችን ፌደራሊዝም አከላለል በዋናነት ዘውግን ማዕከል ያደረገ ነው፡፡በዚህ የአከላለል ሂደት ወደ አንድ የዘውግ ክልል ለመካለል በዋናነት የሚታየው የህዝቦች ዘውጋዊ ማንነት ነው፡፡ በዚህም ሳቢያ የሃገራችን አብዛኛው ክልሎች መጠሪያቸውን የሚያገኙት ለክልሉ መከለያነት እንደ ዋነኛ መስፈርት በሚያገለግለው የዘውግ ስም ነው፡፡ሆኖም የሃገሪቱ አብዛኛው ክልሎች ከተዋቀሩበት ከዚህ መሰረታዊ እሳቤ ባፈነገጠ መንገድ በወልቃይት፣ሁመራ፣ራያ፣ደራ፣መተከል አካባቢዎች የአማራ ዘውጋዊ ማንነት ያላቸው በርካታ ቁጥር ያላቸው ህዝቦች ማንነታቸውን በማይገልፅ ክልል ውስጥ እንዲካለሉ ተደርጓል፡፡በዚህም ሳቢያ በርካታ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶችን እያስተናገዱ ይገኛል፡፡

በእነዚህ ቦታዎች ወደ አማራ ክልል ለመካለል በታሪካዊ ዳራ፣በስነልቦና፣በመልከዓ ምድራዊም አቀማመጣቸው ለአማራ ክልል አዋሳኝ የሆኑ፣ በቦታው የሰፈረው ህዝብ የዘውግ ማንነትም ሙሉ ለሙሉ በሚባል ሁኔታ ራሱን በአማራነት የሚገልፅ በመሆኑ በአማራ ክልል ለመካለል ምንም አስቸጋሪ ነገር የሌላቸው ናቸው፡፡ ይህ ሆኖ ሳለ እነዚህ ህዝቦች ከአማራ ክልል ተቆርጠው ወደሌላ ክልሎች እንዲሄዱ የተደረገበት የተለያየ ምክንያት አለ፡፡

አንዱ ምክንያት እነዚህን ክልሎች በፊታውራሪነት ያካለለው አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ጨቋኝ የሚለውን የአማራ ዘውግ በሁሉም መስክ በማዳከም አከርካሪውን መስበር እንዳለበት አጥብቆ የሚያምን ነው፡፡በመሆኑም ጨቋኝ የተባለው የአማራ ዘውግ ሰፊ ክልል እንዳይዝ ለማድረግ ነው፡፡ ሁለተኛው ምክንያት እነዚህ ቦታዎች ለም መሬቶች በመሆናቸው መልከዓ ምድራዊ አቀማመጣቸው በወቅቱ ፖለቲካዊን ሲዘውር የነበረው ልሂቅ ዋነኛ መሰረት ወደ ሆነችው ወደ ትግራይ እንዲጠቃለሉና በአማራው ኪሳራ የትግራይን ኢኮኖሚ እንዲያጎለብቱ ተደርጓል፡፡

መልከዓ ምድራዊ አቀማመጡ ወደ ትግራይ ለማካለል ያልተመቸው ሌላው ለም ቦታ መተከል ደግሞ ከአማራ ተነጥቆ የትግራይ ልሂቃን እንደ ሁለተኛ ክልል በሚያዩት ቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ስር ተካልሎ በኢንቨስትመንት ስም ወደ ቦታው ለሚያቀኑ የስርዓቱ ታማኞች ንብረት እንዲሆን ተደርጓል፡፡ሌላው የአማራ ማንነት ጥያቄ የሚነሳበት ደራ የተባለው ቦታ ለም ከመሆኑም ባሻገር ከፍተኛ ስትራቴጅያዊ ጠቀሜታ ያለው በመሆኑ ከአማራ ክልል እንዲወጣ ተደርጓል፡፡ወልቃይትም ከለምነቷ ባሻገር ለትግራይ ክልል ወደ ሱዳን ለሚደረግ ግንኙነት ስትራቴጅያዊ ጠቀሜታዋ ታይቶ ነው ከአማራ ክልል እንድትነጠቅ የተደረገው። እነዚህ ቦታዎች ከአማራ ክልል መነጠቃቸው ለክልሉ ህዝብ ከኢኮኖሚያና ስትራቴጅያዊ ጉዳታቸው ባላነሰ ሁኔታ ከማንነት እና ባህል ጋር የተያያዙ ጉዳቶችን አምጥተዋል፡፡ በእነዚህ ቦታዎች የሚገኙ የአማራ ተወላጆች ከእለታት አንድ ቀን የአማራ ማንነት ጥያቄ ያነሳሉ በሚል የዘር ማጥፋት/ማፅዳት ወንጀል ተፈፅሞባቸዋል፣ሃገር ለቀው እንዲሰደዱ የሚደርጉ በደሎችን አስተናግደዋል፣ከሞትና መሰደድ የተረፉት ደግሞ በቋንቋቸው እንዳይማሩ እንዳይናገሩ ተደርገዋል፡፡

ይህ ሁሉ ማንነት እና ባህልን ለማጥፋት የተደረገ ወንጀል ከመሬትና ግዛት መካለል በላይ የሆነ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ጥያቄን ይዞ የሚመጣ ነው፡፡በሃገራችን ከታዩ አሰቃቂ ወንጀሎች ውስጥ በቅርቡ በመተከል የታየው የሰውን ልጅ እንደ ቆሻሻ በስካቫተር ዝቆ በግሬደር የመቅበር መራራ በደል የታየው በመተከል ነው፡፡ከሞላ ጎደል የአንድን ግዛት ህዝብ ዘውግ ቀይሮ ሌላ የማድረግ የዘር ማፅዳት ወንጀል የታየው በወልቃይት ነው፡፡ ከሰሞኑ በደራ የታየው አሰቃቂ የሰውልጆች ሞት የአካባቢው ሰው የአማራ ማንነት ጥያቄ እንዳያነሳ ማደፋፈኛ ስልት ነው፡፡

በእነዚህ ቦታዎች ላይ የደረሰው አሰቃቂ የሰብአዊ መብት ጥሰት ምንጩ የዘውግ ፌደራሊዝሙ የራሱን ህግ ጥሶ የአማራ ማንነት ያላቸውን ህዝቦች ማንነታቸው ወዳልሆነ ክልል ማካለሉ ነው፡፡ በመሆኑም ችግሩን ለመፍታት በአማራ ሃይሎች ዘንድ ቀደሚ መሆን ያለበት በእነዚህ ቦታዎች ላይ የሰፈሩ ህዝቦች አማሮች ሆነው ሳለ ወደ ሌላ ክልል የተካለሉበት አካሄድ ስህተት በመሆኑ የዘውግ ፌደራሊዝም በስራ ላይ እስካለ ድረስ እነዚህ ቦታዎች ወደ አማራ ክልል መካለል አለባቸው የሚል ትግል ማድረግ ነው፡፡ሁለተኛው መሆን ያለበት ደግሞ በእነዚህ ቦታዎች የተደረጉ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች ተጣርተው መጠየቅ ያለበት አካል መጠየቅ፣መካስ ያለበት አካል እንዲካስ ማድረግ ነው፡፡

12.6 የባህል ጥያቄዎች

የአማራን ዘውግ በጨቋኝነት የሚፈርጀው አማራ ጠሉ የዘወግ ፖለቲካ አማራው የሃገሪቱን ሌሎች ዘውጎች ባህል ደፍጥጦ የራሱን ባህል ጭኖባቸዋል ሲል ይከሳል፡፡በዚህ እሳቤ ምክንያት የአማራጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ልሂቅ የአማራ ናቸው ሲል በበየናቸው ባህሎችና እምነቶች ላይ በቀል መሰል የአውዳሚነት እርምጃ ይወስዳል፡፡ ዘውጎች የራሳቸውን ባህል የማሳደግ መብት እንዳላቸው የሚደነግገውን ህገመንግስታዊ መብት የሚያስከብረው የአማራ ያለውን ባህል በማጥፋት ይመስላል፡፡

በእርግጥ አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ የአማራ ያላቸው ባህሎች ሁሉ የአማራ የግል ንብረት ናቸው ወይ የሚለው ራሱ አጠያያቂ ነው፡፡ ሆኖም የዘውግ ፖለቲካው የአማራ ሲል የሚያሳድዳቸው እንደ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ያሉ ተቋማት፣የአማርኛ ቋንቋ፣የኢትዮጵያ ነገስታትን የሚዘክሩ ቁሳዊና መንፈሳዊ ቅርሶች ሁሉ ተጠብቀው ለሚመጣው ትውልድ መተላለፍ ያለባቸው ናቸው፡፡ ስለዚህ አንድም ቅርሶቹ የሚወድሙት የአማራ ተብለው በመሆኑ ሁለትም የአማራ ህዝብም እንደ ማንኛውም ኢትዮጵያዊ በእነዚህ ባህሎች ውስጥ የራሱን ማንነት የሚያይባቸው በመሆኑ ከጥፋት ሊያድናቸው ይገባል፡፡በመሆኑም የአማራ ሃይሎች በአማርኛ ቋንቋና በሌሎች የአማራ በተባሉ መንፈሳዊና ቁሳዊ ባህሎች ላይ የሚደረገውን የጥፋት እርምጃ ለማስቆም ግንባር ቀደሞቹ መሆን አለባቸው፡፡ በተለይ የአማርኛ ቋንቋን በተመለከተ ስልጣን የያዘው የዘውግ ፖለቲካ ልሂቃን ሆን ብለው ቋንቋው እንዲጠፋ እንደሚሰሩ መረጃ ተገኝቷል፡፡ በተለያዩ ዩኒቨርሲቲዎች የአማርኛ ቋንቋ እንዳይሰጥ የሚከለከልበት በርካታ አጋጣሚም ያጋጥማል፡፡በዘውግ ፖለቲከኞች ዘንድ እነዚህን የመሰሉ አማርኛ ቋንቋን ሆን ብሎ የማዳከም ስራ የሚሰ በመሆኑ የአማራ ንቅናቄ አካላት በትግላቸው ውስጥም ሆነ በሚደራደሩባቸው መድረኮች የአማርኛ ቋንቋ በታሪክ ሃገራችንን ለማስተሳሰር ካለው የቆየ ጠቀሜታ በመነሳት ብሄራዊ ቋንቋ የመሆን ብቃት ላይ የደረሰ በመሆኑ ለዚሁ መታገል ይገባቸዋል፡፡ ከታሪካዊ የማስተሳሰር ጠቀሜታው ሳቢያ ቋንቋው በከፍተኛ ሁኔታ የዳበረ ስነፅሁፋዊ ብልፅግና ስላለው ብሄራዊ ቋንቋ መሆን ይገባዋል የሚለውን አቋም ማጠናከር ከአማራ ሃይሎች ይጠበቃል፡፡

12.7 የፍትሃዊ ኢኮኖሚ እድገት ጥያቄ

በአማራ ጠል የዘውግ ብሄርተኞች መምህር ዋለልኝ በባለ አምስት ገፅ ዕሁፉ አስተምሮ አማራ በሌሎ ዘውጎች ላይ ያደረሰው ጭቆና ኢኮኖሚያዊ ገፅታ ጭምር እንዳለው ይገልፅል፡፡ ሆኖም ይህ ኢኮኖሚያዊ ጭቆና መገለጫው እንዴት እንደሆነ በበቂ ሁኔታ አያብራራም፡፡የሆነ ሆኖ በሁለንተናዊ ጨቋኝነት የተፈረጀው የአማራ ዘውግ ክልል ነው የተባለው የአማራ ክልል በማህበረ-ኢኮኖሚያዊ እድገቱ ከሁሉም ክልሎች ኋላ የቀረ እንደሆነ ከህዝቡ ጎስቋላ ኑሮ በተጨማሪ የዓለም ባንክን የመሰሉ አለም አቀፍ ተቋማትም በሪፖርታቸው የሚገልፁት ነው፡፡

የዓለም ባንክ በፈረንጆቹ 2017 ባወጣው ሪፖርት በሃራችን በአጠቃላይ የተመዘገበው የፍፁም ድህነት(Absolute poerty) መጠን 24ፐርሰንት ሲሆን የአማራ ክልል የፍፁም ድህነት መጠን 26.1 ፐርሰንት ደርሷል፡፡ ኢህአዴግ ስኬታማነቱን የሚገልፅበት የመንገድ መሰረተ ልማት ግንባታ የአማራ ክልልን የዘለለ ነው፡፡ስለሆነም ክልሉ በአለም ላይ እጅግ ዝቅተኛ የሆነ የመንገድ መሰረተ ልማት ትስስር ያለበት(One of the worst connected)፣እድገት ያልደረሰበትና በኢኮኖሚ ወደኋላ የቀረ ክልል (Remote and Economically lagging region) በሚል በዓለም ባንክ ሪፖርት የተገለፀ ክልል ነው፡፡የሃገራችን ሁሉም ክልሎች እምብዛም ባልታደሉት የኢንዱስትሪ ግንባታም ቢሆን የአማራ ክልል ሁኔታ የከፋ እንጅ የተሻለ አይደለም፡፡ በኤሌክትሪክ ሃይል አቅርቦትም ቢሆን በደርግ ስርዓት ከተሰራው አንድ የሃይል ማመንጫ ውጭ የተሰራ ነገር የለም፡፡ በዚህም ምክንያት የክልሉ አብዛኛው ህዝብ የኤሌክትሪክ ብርሃን የማያገኝ ነው፡፡ [23]

በክልሉ የአንደኛ ደረጃም ሆነ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት የሚሰጥባቸው ክፍሎች የፈራረሱ ጎጆዎች ሲሆኑ አንዳንዴ ተማሪዎች በድንጋይ ላይ ቁጭ ብለው በዛፍ ስር የሚሰጥበት ሁኔታም አለ፡፡ የጤና አገልግሎት ሽፋን አነስተኛ በመሆኑ በክልሉ በአጠቃላይ በህይወት የመኖሪያ እድሜ እጅግ ዝቅተኛ ሲሆን ከአምስት አመት በታች የሚሞቱ ህፃናት ቁጥርም በሃገሪቱ ካለው መጠን ከፊተኞቹ ተርታ የሚመደብ ነው፡፡ በህፃናት መቀንጨርም ክልሉ ቀዳሚ ተጠቃሽ ነው፡፡ [24]

ሃገራችን እንደ አጠቃላይ በኢኮኖሚ እጅግ ኋላ የቀረች ብትሆንም የአማራ ክልል ይህን ኋላ ቀርነት ከፊት ሆኖ የሚመራ የሆነው ሃገራችን የምትመራበት ዘውግ ፖለቲካ አማራውን መበቀልን አንዱ የፖለቲካ ዘይቤው አድርጎ ስለሚያስብ ነው፡፡ በዚህ ላይ ለአማራ ህዝብ የሚቆረቆሩ የአማራ ዘውግ ተወላጆች በሃገራዊ የስልጣን ክፍፍሉ ዋነኛ የውሳኔ ቦታዎችን እንዳይዙ ስለሚፈለግ ሃገራዊ ፕሮጀክቶች የሚንቀሳቀሱበት በጀት በተዛባ ሁኔታ እንዲከፋፈልና የአማራ ክልልን ድህነት ቀጠና እንዲሆን የራሱን ሚና ተጫውቷል፡፡ በመሆኑም የአማራ ሃይሎች ይህን የተዛባ ተርክት ውጤት የሆነውን የአማራ ክልል የኢኮኖሚ ሁኔታ በመቀየር ፍትሃዊ ተጠቃሚነት እንዲያገኝ መታገል ይኖርባቸዋል፡፡

12.8 የአማራ ህዝብ ቁጥር ጉዳይ

አሁን ሃገራችን ባለችበት የዘውግ ፖለቲካ ለክልሎች የሚመደበው በጀት ክልሉ በያዘው ዘውግ ቁጥር ላይ የሚወሰን ነው፡፡የአማራን ዘውግ በሁሉም አቅጣጫ መበቀል የሚፈልገው ይሄው የዘውግ ስርዓት ታዲያ የአማራን ህዝብ ቁጥር በመቀነስ ክልሉ ከሃገሪቱ ብሄራዊ በጀት ሊያገኘው የሚገባውን ትክክለኛ ድርሻ እንዳይጋራ አድርጓል፡፡ኢህአዴግ በቆየበት ሩብ ምዕተ ዓመት የአማራን ህዝብ ቁጥር በሁለት ሚሊዮን በሚቆጠር ደረጃ "የደረሰበት ጠፋ" በማለት አማራ ጠል አላማውን በግልፅ ቢያሳይም ባለፉት ሩብ ምዕተ አመታት በተደረገው የህዝብ ቆጠራም የአማራ ህዝብ ትክክለኛ ቁጥር ስለመመዝገቡ እርግጠኛ መሆን አይቻልም፡፡

የአማራ ህዝብ ትክክለኛ ቁጥር መታወቁ ከበጀት ባለፈ በሃገራዊ ፖለቲካ ውስጥ ህዝቡ ሊጫወት የሚገባውን ሚና እንዲጫወትም ያግዛል፡፡ ስለሆነም የአማራ ሃይሎች የአማራ ህዝብ ትክክለኛ ቁጥር የሚታወቅበት እውነተኛ የህዝብ ቆጠራ እንዲደረግ መታገል ይገባቸዋል፡፡ እንደሚታወቀው በዘውግ ፖለቲካ የጨዋታ ህግ የህዝብ ብዛት ወደ ዋነኛ ሃገራዊ የስልጣን እርከኖች የሚያስጠጋ መንገድ ነው፡፡ በዘውግ ፖለቲካ ከሃገርኛ ፖለቲካው ዋነኛ የስልጣን እርከን ድርሻ ማግኘት ለአንድ ዘውግ ጥንካሬ በእጅጉ የሚጠቅም ጉዳይ እንደሆነ ህወሃት በአሁኑ ወቅት ያለበትን ሁለንተናዊ ጥንካሬ አይቶ መገንዘብ ይቻላል፡፡

ህወሃት ሃገራዊ ስልጣን ላይ እያለ ለዘውጉ በሰራው ስራ ጠንካራ ሆኖ ለግማሽ ምዕተ አመታት መቆየትና ከዋናው የሃገራችን የስልጣን እርከን ገሸሽ የተደረገው የአማራ ዘውግ ደግሞ በሁሉም መለኪያ ከእርሱ በሚያንሰው የትግራይ ክልል ከፍተኛ ውድመት እንዲደርስበት አድርጓል፡፡አሁን ስልጣን ላይ ያለው የኦሮሞ ልሂቃን የሚመሩት ሃገራዊ አስተዳደርም ከህወሃት በተመሳሳይ ሁኔታ የወጣበትን ክልል ሁለንተናዊ እድገት ለማምጣት እየሰራ ይገኛል፡፡ በእርግጥ በሃገር ብሄራዊ ስልጣን ላይ ወጥቶ ለአንድ ዘውግ ጥንካሬ መስራት ተገቢ ነገር ላይሆን ይችላል፡፡ ሆኖም ሃገራችን በዘውግ ፖለቲካ የጨዋታ ህግ እስካለች ድረስ ይህ እሳቤ ተቀባይነት ያለው አይደለም፡፡በመሆኑም የጨዋታው ህግ በሚያዘው መሰረት ሄዶ መጫወት ግድ ነውና አማራውም ሃገራዊ ስልጣን ላይ ወጥቶ የዘውግ ፖለቲካ ህግ በሚያዘው መንገድ በሁለንተናዊ ጉስቁልና ላለው የአማራ ህዝብ ከሌላውን የኢትዮጵያ ህዝብ ባላገለለ ሚዛናዊነት መስራት ይጠበቅበታል፡፡

ከአማራ ህዝብ አንፃር ከህዝብ ቆጠራ ጋር ተያይዞ የሚመጣው ሌላ ቁምነገር በሃገራችን የህዝብ ቆጠራ ሲደረግ በተለያዩ የሃገራችን ክልሎች የሚኖሩ የአማራ ዘውግ ተወላጆች ቁጥር በትክክል የሚታወቅበት ሁኔታ እንዲኖር መታገል ነው፡፡ እንደሚታወቀው የአማራ ዘውግ ተወላጆች በተለያዩ የሃገራችን ክልሎች በብዙ ቁጥር ተበትነው ይኖራሉ፡፡ ሆኖም በሃገራችን ያለው ስርዓት አማራ መሆንን እንደ ወንጀል የሚያይ በመሆኑ በሌላ ክልል እየኖሩ አማራ ነኝ ማለት ደግሞ እጅግ አስፈሪ ጉዳይ እየሆነ ነው፡፡በተለይ በኦሮሚያ እና በቤኒሻንጉል ክልል እየኖሩ አማራ ነኝ ማለት አደጋ አዝሎ የሚመጣ ነገር ነው፡፡ በመሆኑም በዚህ ክልል የሚኖሩ አማሮች ከደህንነት ስጋት የተነሳ በህዝብ ቆጠራ ሰዓት አማራ ነን ከማለት ይልቅ የሚኖሩበትን ክልል ዘውጋዊ ማንነት መጋራትን ይመርጣሉ፡፡ይህ በዋናነት የሚመጣው ከደህንነት ስጋት በመሆኑ የእነዚህ ሰዎች የደህንነት ስጋት እንዲነሳና ራሳቸውን በሚገልፁበት ትክክለኛ ዘውጋዊ ማንነታቸው እንዲቆጠሩ ማድረግ የአማራ ብሄርኛ ታጋዮች ድርሻ ነው፡፡

በሌላ ክልል የሚኖሩ አማሮች ትክክለኛ ቁጥር መታወቁ ጥቅሞች አሉት፡፡ የመጀመሪያው ልጆቻቸውን በአፍ መፍቻ ቋንቋቸው እንዲማሩ ለማድረግ ያስችላል፡፡በሁለተኝነት ከአማራ ክልል ውጭ ያሉ አማሮች በአስተዳደራዊ እና ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ ውክልና ያግኙ የሚለውን ትግል ገቢራዊ ለማድረግ ያግዛል፡፡ከሁሉም በላይ ግን ሰዎች ማንነታቸውን ያለማጣት ሰብዓዊ መብት ያላቸው በመሆኑ ነኝ በሚሉት ማንነታቸው መታወቅ የሰው ልጆች መሰረታዊ መብት በመሆኑ ነው፡፡ ይህ ሁሉ እንዲሆን ግን ሰዎቹ ማንነታቸውን በመግለፃቸው ሳቢያ ከሚመጣባቸው አደጋ አስተማማኝ የደህንነት ዋስትና ሊሰጣቸው ይገባል፡፡ይህን ማድረግ ደግሞ በአማራ ብሄርተኝነት ሃይሎች በእጅጉ ሊሰራበት የሚገባ የትግል አቅጣጫ ነው፡፡

12.9 የአዲስ አበባ/የድሬዳዋ ባለቤትነት ጉዳይ

በአብዛኛው የኢትዮጵያ ከተሞች የሚኖረው ህዝብ ዘውጋዊ ስብጥር ያለው ነው፡፡ በመሆኑም የአንድ አካባቢን አስተዳደራዊ ፈለግ በአንድ ወጥ ዘውግ የሚበይነው የዘውግ ፖለቲካ ከተሞችን የሚያስተዳድርበት ሁኔታ በውስጡ የሚኖሩትን ስብጥር ያላቸው ዘውጎች ፍላጎት በመወከሉ ረገድ ከፍተኛ ውስንነት ያለው ነው፡፡ የዘውግ ፖለቲካው አስተዳደር በአንድ ዘውግ የበላይነት የማስተዳደር ዘይቤውን ለማሟላት ሲል ብቻ ከፍተኛ ስብጥር ያለውን የከተማ ነዋሪ ከገጠር በመጡ የዘውግ ፖለቲከኞች እንዲተዳደር ያደርጋል፡፡እነዚህ ከገጠር የሚመጡ አስተዳዳሪዎች ከተሞቹ የሚገኙበት ክልል ከሚጠራበት ዘውግ የሚመጡ ናቸው፡፡

የዘውግ ፖለቲካው ከተሞችን ከገጠር በመጡ የዘውግ ፖለቲከኞች እንዲተዳደሩ ከማድረጉም በላይ በህገ-መንግስት በየትኛውም ዘውጋዊ ክልል ስር ያልተካለሉ እንደ አዲስ አበባ እና ድሬዳዋ ያሉ ከተሞችን ወደ አጎራባች የዘውግ ክልሎች ማጠቃልልን ይመኛሉ፣ለገቢራዊነቱም ይታገላሉ፡፡ የኦሮሞ ብሄርተኛ ልሂቃን በህገ-መንግስቱ በየትኛውም የዘውግ ክልል ስር ያልተካለሉትን አዲስ አበባን እና ድሬዳውን በዙሪያቸው በሚገኘው የኦሮሚያ ክልል ለማስገባት ይታገላሉ፡፡ ይህ ገቢራዊ ቢሆን በእነዚህ ከተሞች ያሉ የሌላ ዘውግ ህዝቦች በኦሮሚያ ክልል የሚኖሩ የሌላ ዘውግ ተወላጆች የሚያጋጥማቸው መገደል፣መፈናቀል፣መሰደድ፣ንብረትን መቀማት፣ከአስተዳደራዊ ውክልና መገለል ማንነትን ማጣት እንደማይደርስባቸው እርግጠኛ መሆን አይቻልም፡፡

የዘውግ ፖለቲካው እስካለ ድረስ ለዘውግ አስተዳደር የማይመቹት እነዚህ ከተሞች ቢያንስ በህገ-መንግስቱ ያላቸውን በከተማ አስተዳደር ምክርቤት የመተዳደር መብታቸው እንዲጠበቅ መታገል የሁሉም የሃገራችን ህዝብ ፋንታ ቢሆንም በእነዚህ ከተሞች በብዛት የሚኖሩት የአማራ ዘውግ አባላት በመሆናቸው የአማራ ብሄርተኞች በዋናነት ትግሉን መምራት አለባቸው፡፡ ይህን ትግል ምቹ የሚያደርገው ህገ-መንግስታዊ ድንጋጌን በሻረ ሁኔታ ከተሞቹን በባለቤትነት ለመጠቅለል የሚፈልጉት የኦሮሞ ብሄርተኞች ህገ-መንግስቱንም የሚደግፉ አካላት መሆናቸው ነው፡፡

12.10 በወቅታዊ ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ ያተኮሩ ጥያቄዎች

በአሁኑ ወቅት የአማራ ክልል እጅግ ፈርጀ ብዙ ችግሮችን የተሸከመ ክልል ነው፡፡ ከህወሃት ጋር የተደረገው ጦርነት በሃገር ደረጃ የተደረገ ነው ቢባልም ትልቁን የኢኮኖሚ እና የሰብዓዊ ኪሳራ የጣለው በአማራ ክልል ላይ ነው፡፡ ጦርነቱ ሲጀመር የአማራ ክልል ቀድሞ ባልታቀደ መንገድ በቢሊዮን የሚቆጠር በጀት ለጦርነቱ እንዲያውል ቢደረግም የፌደራል መንግስቱ ይህን በጀት ለክልሉ ስለሚተካበት ሁኔታ አንስቶ አያውቅም፡፡

በሰብዓዊ ኪሳራም ቢሆን የአማራ ክልል በርካታ ህዝብ ህይወቱን ያጣበት የተፈናቀለበትና የተዘረፈበት ጦርነት ነው፡፡ ሆኖም ይህን ኪሳራ ማን ሊሸፍነው እንደሚችል የሚታወቅ ነገር የለም፡፡ ሆኖም የዚህ ኪሳራ ተፅዕኖው ክልሉን ሰላሳ አመታት ለሚጠጋ ጊዜ ወደኋላ የሚጎትት እንደሆነ የክልሉ መንግስት ጥናት እንደሰራ ጠቅሶ እያስታወቀ ነው፡፡ይህን ኪሳራ ለማካካስ ከመንግስት ጋር ከመነጋገር ባሻገር የአማራ ብሄርተኞች መንግስታዊ ካልሆኑ የበጀት ምንጮች በሚነሳ የኢኮኖሚ እገዛ ክልሉ ለማገገም ያስፈልገዋል ከተባለው ሰላሳ አመት ቀድሞ እንዲያንሰራራ መስራት ያስፈልጋቸዋል፡፡ ይህም ማለት ከረጅ ድርጅቶች ከሚገኙ እርዳታዎች ውስጥ በጦርነት የደቀቀው የአማራ ክልልን መልሶ ለማቋቋም የተለየ ትኩረት ባለው መንገድ መመደብ አለበት፡፡ በተጨማሪም በሃገር ውስጥም ሆነ ከሃገር ውጭ ያሉ የአማራ ተወላጆችና የክልሉ ህዝብ ጉዳት የሚሰማቸው ኢትዮጵያዊያን ሁሉ የቻሉትን የሚረዱበት መንገድ መመቻቸት አለበት፡፡

ሌላው መታለፍ የሌለበት የአማራ ብሄርተኞች ያለመታከት መንግስትን መጠየቅ ያለባቸው በድርድር ወቅትም ማስተጋባት ያለባቸው ወቅታዊ አጀንዳ በደምቢዶሎ ዩኒቨርሲቲ በመማር ላይ የነበሩና ከመንገድ ላይ ተጠልፈው ደብዛቸው የጠፋው የአማራ ተማሪዎች ጉዳይ ነው፡፡ ይህ ጉዳይ ቁርጡ መታወቅ ያለበት በመሆኑ መንግስት እውነተኛውን ነገር ለተማሪዎቹ ቤተሰቦችም ሆነ ለአማራ ህዝብ እንዲያሳውቅ ከፍተኛ ትግል ማድረግ አለባቸው፡፡

13. በብሄራዊ ምክክሩ የአማራ ህዝብ በማን ይወከል?

ሃገራዊ የምክክር መድረኩ ለድርድር የሚጋብዛቸው የህብረተሰብ ክፍሎች እና በውይይቱ የሚቀመጡ ተሳታፊ አካላት ብዛት ምን ያህል እንደሚሆን እስካሁን ባለው ሁኔታ ማወቅ አልተቻልም፡፡ ሆኖም የሃገራችን ፖለቲካ ማጠንጠኛው ዘውግ በመሆኑ በሃገሪቱ ያሉ ዘውጎች ወኪሎች ናቸው በሚባሉ አካላት በዋናነት የድርድሩ ተካፋይ እንደሚሆኑ መገመት ይቻላል፡፡ የአማራ ህዝብም በዘውጉ ወኪሎች አማካይነት እንደሚወከል ከግምት በዘለለ ሁኔታ መረዳት ይቻላል፡፡ እዚህ ላይ መነሳት ያለበት ወሳኝ ጥያቄ የአማራ ዘውግ በማን ይወከል የሚለው ነው፡፡

የአማራን ዘውግ ወክለው የሚገቡ አካላት ቁጥር ያልታወቀ ስለሆነ እነማን በምን መጠን ይግቡ የሚለውን አሁን ባለንበት ሁኔታ ማወቅ ያስቸግራል፡፡ አሁን ላይ መናገር የሚቻለው የአማራን ህዝብ ጥያቄ በተገቢው መንገድ ለማቅረብ ምን መደረግ አለበት የሚለውን ስልት ነው፡፡ እንደሚታወቀው የአማራ ህዝብ በዘውግ ፖለቲካው ሳቢያ የደረሰበት በደል ፈርጀ ብዙ እና በተለያየ መንገድ የሚገለፅ ነው፡፡ ይህን ፈርጀ ብዙ ችግር በተገቢው ሁኔታ ለማቅረብ ደግሞ በተለያየ የህይወት መስመር የተሰለፉ የአማራ ዘውግ አባላት መካተት አለባቸው፡፡ ከተለያየ የህይወት መስመር የተውጣጡ የአማራ ዘውግ አባላትን ማሳተፉ የሚጠቅመው አማራ በመሆናቸው የደረሰባቸውን ወይም በሌሎች ላይ ሲደርስ ያስተዋሉትን በደል እንደየ የህይወት መስመራቸው ሁኔታ የሚለያይ በመሆኑና ሁሉንም ተግዳሮቶች ይዞ ወደ ድርድሩ መግባት አስፈላጊ ስለሆነ የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎችን ጥያቄ አንግቦ ወደ ድርድር መግባቱ ውጤታማ ድርድር ለማድረግ ይበጃል፡፡ከእነዚህ የህብረተሰብ ክፍሎች በተጨማሪ ድርጅት መስርተው ለአማራው ህዝብ የሚታገሉ ፓርቲዎችና የሲቪክ ማህበራት መሳተፍ ይኖርባቸዋል፡፡

የህይወት ልምዳቸው ያስተዋወቃቸውን የአማራ ህዝብ ተግዳሮቶች ለማስረዳት በውይይቱ ሊሳተፉ የሚችሉ የህብረተሰብ ክፍሎችን ለመጥቀስ ያህል የመጀመሪያዎቹ ተሳታፊዎች መሆን ያለባቸው ከአማራ ክልል ውጭ የሚኖሩ የአማራ ዘውግ ተወላጆች ናቸው፡፡ እነዚህ የህብረተሰብ ክፍሎች በህይወት ልምዳቸው ካለፉበት ሁኔታ በመነሳት እዚህ ሰነድ ላይ ከተቀመጠው የአማራ ህዝብ ችግር በተጨማሪ የሚያመጧቸው የመደራደሪያ ነጥቦች ይኖራሉ፡፡ሌሎች መሳተፍ ያለባቸው አካላት በአማራ ክልል ውስጥ የሚገኙ አማሮች ናቸው፡፡ የአማራ ተማሪዎች ማህበርም በዚህ ድርድር መሳተፍ ያለበት ሌላው የህብረተሰብ ክፍል ነው፡፡ ከአማራ ክልል ውጭ ባሉ ዩኒቨርሲቲዎች ተመድበው የሚማሩ ተማሪዎች እገታን ጨምሮ በርካታ ዘውግ ተኮር የመብት ጥሰቶችንና እንግልቶችን የሚያስተናግዱ ስለሆነ በድርድሩ ውስጥ ተሳትፎ ሊኖራቸው ይገባል፡፡የአማራን ህዝብ ጥያቄ አንግበው የሚታገሉ የአማራ ዘውግ ተኮር ፓርቲዎች የድርድሩ አካል ሊሆኑ ይገባል፡፡በሃገራችን በተለያዩ ክልሎች በሚነሱ ዘውግ ተኮር ግጭቶች ንብረቶቻቸው የሚወድሙባቸውና ለከፍተኛ ኪሳራ የሚዳረጉ የአማራ ባለሃብቶችም የድርድሩ አካል መሆን አለባቸው፡፡

የሃገራችን ፖለቲካ በከፍተኛ ሁኔታ የዲያስፖራውን ሚና የሚፈልግ በመሆኑ የአማራ ዲያስፖራዎች በድርጅትም ሆነ በግል ሊሳተፉ ይገባል፡፡ ሆኖም መንግስት በድርድሩ የሚሳተፉ ኢትዮጵያዊ ዜግነት ያላቸው ብቻ ናቸው ስላለ የዲያስፖራው ቀጥተኛ ተሳታፊነት አጠያያቂ ነው፡፡ ሆኖም ዲያስፖራው በቀጥታ መሳተፍ ባይችል አንኳን ከሚሳተፉ አካላት ወደ ድርድር መድረኩ ከመግባታቸው በፊት ተገናኝቶ ሃሳቡ በእነሱ በኩል እንዲንፀባረቅ ሚያስችሉ ውይይቶች ማድረግ ይቻላል፡፡ ሌላው በድርድሩ መሳተፍ ያለበት አካል ከቅርብ ጊዜ ውዲህ የአማራ ብሄርተኝነት አይነተኛ ወኪል ተደርጎ እየተወሰደ ያለው ፋኖ ነው፡፡ የአማራውን ጉዳይ ቀዳሚ አጀንዳቸው አድርገው የሚሰሩ የመገናኛ ብዙሃንና የማህበረሰብ አንቂዎች፣የአማራ ወጣቶች ማህበራት፣የአማራ ምሁራን መማክርት የውይይቱ ተሳታፊ መሆን ያለባቸው አካላት ናቸው፡፡ የአማራ ምሁራን መማክርት የትርክት ቅልበሳውን ትግል በሙያዊ ጥናት በተደገፈ ተጨባጭ ጥናታዊ መረጃ ማስደገፍ የሚያስችል አቅም ስላላቸው ለድርድሩ የሚያበረክቱት አስተዋፅኦ የማይተካ ነው፡፡

14. በድርድሩ የአማራ ሃይሎች ሊገጥሟቸው የሚችሉ ግዳሮቶች እና የመፍትሄ አቅጣጫዎች

14.1 የአማራውን በደል ለመስማት ያለመፈለግ ዝንባሌ

አሁን በሃገራችን የሰፈነው አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካ አማራው በጅምላ ተገድሎ በስካቫተር ተዝቆ እስከመቀበር በደረሰ ሰብዓዊ ክብርን ባዋረደ ሁኔታ እየተበደለ እንደሆነ በግልፅ እየታየም አማራው በዳይ ሆኖ እንዲቀርብ እንጅ ተበድሏል ብሎ ማመን አይፈልግም፡፡ይህ የሚሆንበት ዋነኛ ምክንያት ተበድያለሁ ብሎ ማመንና ሎችን ማሳመን መቻል በዘውግ ፖለቲካ ስልጣን ለመያዝ ዋናው ቅድመ-ሁኔታ ስለሆነ ነው፡፡ራሱ አማራ በድሎኛል እያለ ወደ ስልጣን የመጣው የድህረ 1983 አስተዳደር አማራው በደሉ ይቆምለት ዘንድ ብቻ በደሉን ሲያስረዳ አማራውም ስልጣን እየጠየቀ ይመስለዋል፡፡ስለሆነም በደሉን መስማት አይፈልግም፡፡

አማራው በአሁኑ ወቅት እየደረሰበት ያለው አይነት አልሰማም ቢሉት የማይቻል በደል ሲሆን ደግሞ በደሉን መካድ ስለማይቻል በደሉን ማቃለልን እንደ አማራጭ ይወስዳል፡፡ በደሉን ከማቃለሉ በተጨማሪ ማስቀየስ፣በሃገሪቱ በሁሉም ሰው ላይ የሚደርስ በደል እንደሆነ አስመስሎ ማስቀመጥ፣ እናስቆማለን የሚል ከልብ ያልሆነ መልስ መስጠትን፣ለድርጊቱ አማሮችን ራሳቸውን ተጠያቂ እስከማድረግ መሄድ ወዘተ መንገዶችን ይጠቀማል፡፡

ከቅርብ አመት ወዲህ የታየውን እጅግ አሰቃቂ የአማሮች ዘውግ የተለየ ግድያ ከአንዳንድ ጎጅ ልማዳዊ ድርጊቶች ጋር ማያያዝ ጭራሽ ግድያውን ያቀናበሩት በአካባቢው ወርቅ ለመቆፈር የፈለጉ የአማራ ባለሃብቶች ናቸው፣የሞቱት አማሮች ብቻ አይደሉም የሚል እጅግ አሳዛኝ መልስ ሲሰጥ ተሰምቷል፡፡ የአማራ ሃይሎች ለድርድር ሲቀርቡም ይህንኑ አይነት የመካድ ፣ የማድበስበስ ፣ የማስቀየስና፣ሃሰተኛ ተጓዳኝ ነገሮችን መፍጠር ዋናውን በደል ማስረሳት አይነት ችግሩን በደምብ እንዳያስረዱ የሚያደርግ ተግዳሮት ሊገጥማቸው ይችላል፡፡

እንደዚህ አይነት ችግር ሲገጥም የመጀመሪያው ወሳኝ መፍትሄ እዚህ አባባሎች የዘውግ ፖለቲካው ጠላቴ የሚለውን አማራን ሲያሳድድ ለመኖር ሲል የሚጠቀምባቸው አደገኛ ዘዴዎች እንደሆኑ የአማራ ሃይሎች ጠንቅቀው የሚያውቁ መሆናቸውን በተገቢ መንገድ መግለፅ ያስፈልጋል፡፡ከዚህ ቀጥሎ የአማራ ሃይሎች ግልፅ ሊያደርጉት የሚገባው ነገር የዘውግ ፖለቲካው የአማራውን በደል መስማት የማይፈልገው ወይም የሚያድበሰብሰው አማራው መበደሉን ሲገልፅ ስልጣን ስጡኝ እያለ እንደሆነ ስለሚያስብ እንደሆነ ገልፀው እውነታው ግን እሱ እንዳልሆነ ይልቅስ በህይወት የመኖር መብቴ ይከበርልኝ የሚል የህልውና ጥያቄ እያቀረበ እንደሆነ አስረግጦ መንገር ነው፡፡

ይህ ማለት አማራው የስልጣን ጥያቄ አያነሳም ማለት አለመሆኑን፣ይልቅስ በአሁኑ ወቅት የአማራው አንገብጋቢ ጥያቄ በህይወት የመኖር መብት መሆኑን ግልፅ ማድረግም ይገባል፡፡አማራው በህይወት የመኖር መብቱን ካስከበረ በኋላ በሃገሩ ፖለቲካ የመሳተፍ ሙሉ መብት ስላለው የስልጣን ጥያቄን የማንሳት ሙሉ መብት እንዳለው ማስገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ይህን መንገር የሚያስፈልገው አማራው ተመልሶ መምጣት የሌለበት የድሮው ስርዓት ወኪል ስለሆነ ከሃገራዊ ስልጣን መገለል አለበት የሚለውን የዘውግ ፖለቲካውን ትርክት ለመታገል ነው፡፡ በተጨማሪ ዲሞክራሲያዊ መብቱን መጠቀምም የዜግነት መብቱ ነው፡፡

የአማራ ሃይሎች በሚገኙበት የድርድር መድረክ ሁሉ የአማራውን በደል ሲገልፁ አብረው ማንሳት ያለባቸው አሁን በአማራው ላይ እየተደረገ ያለው በደል እና የመንግስት ዝምታ የዘውግ ፖለቲካው አዲስ ሊፈጥራት እያሰባት ያለችው ኢትዮጵያ አማራውን የምታሳድድና የምትገድል ለመሆኗ ምልክት ሰጭ መሆኑን ነው፡፡ በአማራው በኩል ደግሞ የኢትዮጵያ ስም ስለተነሳ ብቻ እንዲህ ባለው አደገኛ ሁኔታ መስማማትና ከአማራጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ጋር መጓዝ እንደማይታሰብ መንገር ያስፈልጋል፡፡

አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ የአማራውን በደል ለመስማት ያለመፈለጉ ሌላ መልክ በአማራ ሃይሎች የሚነሳውን የህገመንግስት ማሻሻያ ጥያቄ የሚገፋበት መንገድ ነው፡፡ የዘውግ ፖለቲከኞች አሁን ያለው የአማራውን መሳደድና መገደል "ህጋዊ" ያደረገውን ህገ-መንግስት ቀጣይነት በእጅጉ ይፈልጉታል፡፡በመሆኑም የአማራ ሃይሎች ህገመንግስቱ እንዲሻሸል/እንዲቀየር የሚያቀርቡትን ጥያቄ ለማጣጣል በህገመንግስቱ አማራው ለይቶ ጠቅሶ የሚጎዳበት አንቀፅ አልተቀመጠም ይላሉ፡፡የባሰው ደግሞ ለአንድ ክልል ስንል ህገመንግስት አንቀይርም የሚለው መልሳቸው ነው፡፡

እንዲህ ያለ ተግዳሮት ሲገጥማቸው የአማራ ሃይሎ ማንሳት ያለባቸው ክርክር ህገመንግስት በአንቀፁ ብቻ ሳይሆን በተፃፈበት መንፈስ የሚበየን መሆኑን መግለፅ ነው፡፡ይህ ህገመንግስት የተፃፈበት መንፈስ ደግሞ አማራ መቀጣት ያለበት ጨቋኝ፣ቅኝ ገዥና ትምክህተኛ ነው የሚል ሲሆን፣ይህን የሚያምኑ የፖለቲካ ቡድኖች "አማራውን አከርካሪውን ሰብረን ጨርሰናል" በሚል የአሸናፊነት ስነ-ልቦና ሰክረው አድራጊ ፈጣሪ በሆኑበት የአፃፃፍ ሂደት የተፃፈ እንጅ ትክክለኛውን መንገድ የተከተለ አልነበረም፡፡ከሁሉም በላይ የአማራ ህዝብ በፍፁም ያልተወከለበት ነበረ፡፡አማራው እንደዘውግ ተወክሎ አብሮ ባልፃፈው ህገ-መንግስት የመገዛት ግዴታ እንደሌለበት አበክሮ ማስረዳት ይጠበቃል፡፡ ይህ ሲባልም ኢህዴንን እንደ አማራ ወኪል አድርጎ የማቅረብ ዝንባሌ ይኖራል ይህን ተግዳሮትም የአማራ ሃይሎች እንዴት ማለፍ እንዳለባቸው በዚህ ሰነድ ከፍ ብሎ ተገልጧል፡፡

14.2 የአማራ ህዝብን ጥያቄዎች የሌሎች ዘውጎችን መብቶች ለመንፈግ የሚደረግ ሙከራ አድርጎ ማየት

የዘውግ ብሄርተኞች የአማራውን አከርካሪ መስበር አለብን በሚለው መርሃቸው አማራውን በእጅጉ የሚበድሉት አማራው ተጠናክሮ ታግሎ መብቱን ካስከበረ ሌሎች ብሄረሰቦች መብታቸውን ያጣሉ የሚል አደናጋሪ እሳቤ ስላላቸው ነው፡፡ከምክንያታዊነት የተፋታ መከራከሪያን አንግቦ እንደ ትክክለኛ እሳቤ መከራከር የዘውግ ፖለቲካችን መለያ ስለሆነ የአማራው መብት መከበር ማለት የሌሎች ብሄረሰቦች መብት መነጠቅ አድርገው ያስባሉ፡፡ሆኖም የአማራው መብት መከበርን አንፈልግም የሚለውን በግልፅ መናገር ስለማይቻል አማራው ለፖለቲካዊ ውክልና የሚያቀርበውን ጥያቄ የተለያዩ ምክንያቶች በማቅረብ ሊያድበሰብሱ ይሞክራሉ፡፡

የመጀመሪያው ማድበስበሻ ከአማራ ክልል ውጭ የሚኖረው አማራ ተበታትኖ ስለሚኖር ራሱን በራሱ የሚያስተዳድርበት ፖለቲካዊ ሁኔታ መፍጠር አይቻልም ይላሉ፡፡ይህ በሁለት መንገድ ልክ አይደለም፡፡ አንደኛው አማራው በብዛት ተሰባስቦ ብቻ ሳይሆን ብዙሃን በሆነባቸው (ከ50+1 በላይ የህዝብ ቁጥር ይዞ በሚኖርባቸው) ከአማራ ክልል ውጭ ያሉ ከተሞች ተገቢውን አስተዳደራዊ ውክልና እንዳያገኝ የኮታ ስርዓት በማምጣት በታሰበበት ሁኔታ ከአስተዳደራዊ ውክልና እንዲገለል ተደርጓል፡፡በተጨማሪም እንደ ደራ፣ወልቃይት፣መተከል ባሉ አማሮች ብዙሃን ሆነውም በአንድ አካባቢ ተሰብስበው በሚኖሩበት ሁኔታም በአስተዳደራዊ ውክልና ተነፍገዋል፡፡

ሁለተኛው ሰዎች በሚኖሩበት ቦታ አስተዳደራዊ ውክልና የማግኘት መሰረታዊ መብታቸውን ለመጠቀም በአንድ ቦታ ላይ በርከት ብለው በዘውግ ተሰባስበው መገኘታቸው ግድ አይደለም፡፡ ስለዚህ ሰዎች በርከት ብለው በሚገኙበት ሁኔታ በአማራ ክልል ኦሮሚያ ልዩ ዞን እንደሚደረገው በግዛታዊ ውክልና (Territorial Representation) በአስተዳደራዊ መዋቅር የሚወከሉ ሲሆን ተበታትነው የሚኖሩ ከሆነ ደግሞ ግዛታዊ ባልሆነ የውክልና (Non-Territorial Representation) በአስተዳደራዊ መዋቅሩ መወከል የሚገባቸው መሆኑን አለም አቀፍ የሰብዓዊ መብቶች የደነገጉት መብት ነው፡፡ይህን ጠቅሶ መከራከር የአማራ ሃይሎች ዋኛው የትግል አቅጣጫ መሆን አለበት፡፡

14.3 የአማራ ህዝብ እንደ ዘውግ የሚያነሳቸውን ጥያቄዎች ከኢትዮጵያ ብሄተኝነት ጭብጥ ጋር እያቀላቀሉ ማደናገር

የአማራ ህዝብ የሚያነሳቸውን የግዛት እና የማንነት ጥያቄዎች (በመተከል፣በደራ፣በወልቃይት ሁመራ፣በራያ ግዛቶች) ለማድበስበስ የዘውግ ፖለቲካው ግዛቶቹ የትም ቢሆኑ ኢትዮጵያ ውስጥ ስላሉ በዚህ ሁኔታ መታሰብ አለበት ሲሉ ለአማራ ህዝብ ስለኢትዮጵያዊነት እሴት ሊመክሩ ይሞክራቸዋል፡፡ሆኖም የአማራ ህዝብ እነዚህን ግዛቶች ለማስመለስ የሚጠይቀው በስፍራዎች እንደ ኢትዮጵያዊ በእኩልነት ሳይስተናገድ ስለቀረ፣ጭራሽ አማራነቱ ወንጀል ሆኖ ህይወቱን አደጋ ላይ የጣለ ስጋት ስላንዣበበት ነው፡፡

የአማራን ህዝብ ሌሎች ማንነት ተኮር ጥያቄዎች ከኢትዮጵያዊነት የመጉደል ወንጀል አድርገው የሚያነሱ የዘውግ ፖለቲከኞች በተግባራዊ ስራቸው በዘውጋቸው ተደራጅተው ስልጣን የያዙ፣አማራውንም በዘውጉ ለይተው የሚያሳድዱ ናቸው፡፡ ከሁሉም በላይ ስለኢትዮጵያ ብሄርተኝነት የሚወራው የሃገሪቱ አጠቃላይ ፖለቲካ በዜግነት ዛቢያ የሚዞር ሲሆን ነው እንጅ ለአማራው ሲሆን ብቻ የኢትዮጵያ ብሄርተኝነትን እንደ መሸሻ ማንሳት የሚያስኬድ ክርክር አይደለም፡፡የአማራ ህዝብ የግዛት ይገባኛል ጥያቄ የሚያነሳባቸውን ቦታዎች በህገ-መንግስቱ በሌላ ክልል የተካለሉ ስለሆኑ ማንሳት ልክ እንዳልሆነም ሲነገር ያጋጥማል፡፡ይህን የሚሉ ወገኖች ራሳቸው ህገመንግስቱ ለዘውጋቸው ክልል ያልመደባትን አዲስ አበባን እና ድሬዳዋን በይገባኛል የሚያነሱ ቡድኖች ናቸው፡፡ ለእነዚህ ወገኖች የሚመለሰው ቀላል ክርክር የአማራ ህዝብ ሲረቀቅ ባልተሳተፈበት ህገመንግስት የመገዛት ግዴታ እንደሌለበት ነው፡፡

15. ሃገራዊ ድርድሩ ለአማራ ህዝብ ሊያመጣ የሚችለው ፋይዳ

የአማራ ህዝብ የህልውና ስጋት የተጋረጠበት ህዝብ በመሆኑ ሃገራዊ የውይይት፣የድርድር የምክክር መድረኮች ላይ ተኝቶ ጥያቁዎችን ጥርት ባለ ሁኔታ ማስተጋባት መቻሉ በአማራው አለመደራጀትና አለመጠናከር ላይ ህልውናውን ለገነባው አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካ ጎራ ትርጉም ያለው መልዕክት የሚልክ ነው፡፡ይህ መልዕክት አማራው ከዚህ ቀደም ለኢትዮጵያ ህልውና

ሲል ለዘውግ ፖለቲካው የስልጣን ላይ መወጣጫ መሰላል ሆኖ መቀጠሉን እንዳቆመ የሚያስረዳ ነው፡፡ ይልቅስ አማራው በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ ብሄርተኝት እና በአማራ ብሄርተኝነት መካከል ሚዛናዊ መስተጋብር ሰርቶ ሁለቱንም የማይጎዳ ግን የአማራውን የህልውና ስጋት የሚያስቀር የትግል መስመር እንደ ጀመረ ለደጋፊውቹም ሆነ በወንጀለኛነት ለሚከሱት ተገዳዳሪዎቹ ማሳየት ይችላል፡፡

አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ እድሜውን የሚያራዝመው ከዚህ ቀደም በዘውግ ተደራጅቶ ማንንም በድሎ የማያውቀውን አሁንም ቢሆን በዘውግ መደራጀቱን በተገቢው ሁኔታ ያላወቀበትን የአማራውን ዘውግ በማያውቀው የዘውግ ፖለቲካ ዘይቤ ግራ በማጋባት ነው፡፡ የዘውግ ፖለቲካው የአማራው ግራ መጋባት ለስልጣኑ እድሜ መራዘም ዋስትናው ስለሆነ የአማራው ዘውግ በዘላለማዊ ግራ መጋባት ውስጥ እንዲኖር ይመኛል፡፡አማራው በዘወግ ተደራጅቶ እንደዚህ ባሉ ሃገራዊ የድርድር/ምክክር መድረኮች መገኘቱ አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ጎራ የሚፈልገው የአማራ ግራ መጋባት እያበቃ እንደሆነ ምልክት ይሰጣል፡፡ ከዚህ ባለፈ የምክክር መድረኩ ለአማራ ህዝብም ሆነ ለሌሎች የሃገራችን ህዝቦች የመነጋገርን እድል የሚሰጥ ሊሆን ስለሚችል የሃገራችንን ፈርጀብዙ የፖለቲካ ችግር ለማቃለል በጎ አስተዋፅኦ ይኖረዋል፡፡

16. የአማራ ህዝብ ያለበት ወቅታዊ ሁኔታ

የአማራ ህዝብ በአሁኑ ወቅት ያለበት ሁለንተናዊ ጉዳት ትህነግ አማራ ጠላቴ ነው ብሎ በ1968ቱ ማኒፌስቶ ከፃፈበት ጊዜ ጀምሮ የተሰራው አማራ ጠል ፕሮፖጋንዳ ውጤት ነው፡፡ ከ1983ዓም ጀምሮ እስከ ዛሬ ያለው አስተዳደር የሰው ለውጥ አምጥቷል እንጅ የአማራ ህዝብን በተመለከተ ያለው የቂም፣የአውዳሚነትና የጥፋት አጀንዳ ተመሳሳይ ነው፡፡ ሆኖም የአማራው ልሂቅ በአብዛኛው የአማራን ህዝብ በደል ከትህነግ ጋር ብቻ አቆራኝቶ የሚያይ በመሆኑ አሁንም በርካታ የአማራ ልሂቅ ከህወሃት በበለጠ አማራውን ለአዋራጅ ሞት የዳረገውን ኦህዴድ መራሹን የብልፅግና ፓርቲ አስተዳደር በመደገፉ ቀጥሏል፡፡ በመሆኑም የአማራ ህዝብ በኦህዴድ መራሹ የብልፅግና አስተዳደር የሚደርስበት ፈርጀ-ብዙ ፖለቲካዊ በደል በሌላው ብቻ ሳይሆን በራሱ በአማራው ልሂቅ ወይ እንደ ሌለ ይቆጠራል ወይ ለብልፅግናው መንግስት ይቅርታ ለማድረግ በሚመች መልኩ እጅግ ተዛብቶ እና ተቃሎ ይቀርባል፡፡

የአማራ ህዝብ በአሁኑ ወቅት በሁለንተናዊ ክስረት ውስጥ ይገኛል፡፡ በፖለቲካው ረገድ ሃገር ለማስቀጠል ሲል ከሰፊው የኦሮሞ ህዝብ የወጡ ልሂቃን ስልጣን መያዛቸውን በመደገፍ በቻለው ሁሉ ለመርዳት ያደረገው ቅንነት በኦሮሞ ልሂቃን ዘንድ ቁማር የመበላት ፖለቲካዊ አላዋቂነት ተደርጎ ተተርጉሟል፡፡ በመሆኑም የአማራ ህዝብ ይህንኑ የመብላት መበላት ፖለቲካ አሜን ብለው በተቀበሉ ቁማር አሳላጭ ምስለኔዎች በመመራቱ ቀጥሏል፡፡

በፀጥታና ደህንነት ረገድ ግዝፈቱን በሚመጥን መልኩ ሌሎች ክልሎች እንደሚያደርጉት በጊዜ የሰለጠነ የክልል ልዩ ሃይል እንዳያሰለጥ በእነዚሁ ምስለኔ መሪዎች በመከልከሉ ለህወሃት ወረራ አጥር የሌለው ቤት ሆኖ እንዲጠብቅ ተፈርዶበታል፡፡በዚህ ሳቢያ የደረሰበትን በትህነግ አጥፊ ቡድን የመውደም ክስረት ደግሞ በአማራው ራስን መከላከል ያለመቻል ፈሪነት የመጣ ችግር ተደርጎ ሌላ የስነልቦና ስብራት ዘመቻ ተከፍቶበታል፡፡ ይህን ሆድ ሲያውቅ ሆነ የማጠልሸት አካሄድ ወደ ጎን ብሎ ራሱ መንግስት በጠራው የክተት ጥሪ በራሱ ስንቅና ትጥቅ ለመሳተፍ ሲሞክር ደግሞ የተለያዩ አሻጥሮችን በመስራት በቻለው አቅሙ ራሱን እንዳይከላከል ተደርጓል፡፡ በዚህም ሳቢያ የአማራ ህዝብ በአሁኑ ወቅት በከፍተኛ የደህንነት ስጋትና ግራ መጋባት ውስጥ ይገኛል፡፡በኢኮኖሚው ረገድ ድሮም በማያወላዳው አቅሙ ላይ ከትህነግ ጋር የተደረገው ጦርነት ባመጣው ውድመት መመለሻው በጣም ሩቅ በሆነ ውድመት ውስጥ ይገኛል፡፡

17. የአማራ ንቅናቄ የወደፊት ትግል እንዴት መቃኘት አለበት?

የአማራ ንቅናቄ+

ትግል በርካታ ፈተናዎች የተጋረጡበት ነው፡፡ይህን ትግል በአሸናፊነት ለመወጣት ትግሉ የተጋረጠበትን ፈተና በሚመጥን ብልሃት፣ቁርጠኝነትና መሰጠት መታገል አማራጭ የሌለው መፍትሄ ነው፡፡የአማራ ብሄርተኝነት እስካሁን የተጓዘባቸው መንገዶች በጎ ጅምሮች ቢሆኑም በፈተና የተሞሉ እምብዛም ስኬት ያልተመዘገባቸው መሆናቸውን መካድ አይቻልም፡፡እነዚህን ፈተናዎች ለመቀነስና ወደ ስኬት ለመራመድ ትግሉ ራሱን መፈተሽ 69ያስፈልገዋል፡፡ የአማራ ብሄተኝነት በሰላማዊ ታጋዮች በብልሃት ተይዞ ወደ ስኬት መሻገር ካልቻለ ትግሉን ያመጣው በደል ምሬት ወዳልተፈለገና የአማራን ህዝብ ራሱን ወደማይጠቅም የትጥቅ ትግል ሊቀየር ስለሚችል የሰላማዊ ትግል ጎራው በፍጥነት ወደ ስኬት በሚያራምዱት ጎዳናዎች መግባት ግድ ይለዋል፡፡

በዚህ ሰነድ ፀሃፊ እምነት የአማራ ህዝብ ትግል ከታች የተዘረዘሩትን የትግል ዘይቤዎች አጥብቆ ቢይዝ በአጭር ጊዜ ስኬታማ የመሆን እድሉ ሰፊ ነው፡፡

17.1 ትግሉ ብዥታ በሌለው የትግል መስመር እና ከፈራተባ በፀዳ ቁርጠኝነት ሊመራ ይገባል

የአማራ ንቅናቄ ብዙ እድሜን ያስቆጠረ ባለመሆኑ ትግሉን አስፈላጊ ያደረጉ የአማራ ህዝብ ጥያቄዎችን ዘርዝሮ ምሉዕ በሆነ መንድ በማቅረብ ረገድና እነዚህን ጥያቄዎች ለመመለስ ትግሉ ሊከተለው የሚገባው የጠራ የትግል መስመር ይዞ መጓዝ ላይ ብዙ የሚቀረው ነው፡፡በመሆኑም የአማራ ብሄርተኝነትን የሚደግፈውም ሆነ በትግሉ ፊተኛ መስመር ተሰልፎ የሚታገለው ልሂቅ ራሱ አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ለሚያቀርብበትን የሃሳብም ሆነ ሌላ ተግዳሮት በቂ ምከታ ማድረግ አልቻልም፡፡በዚህም ምክንያት የአማራን ሰፊ ህዝብ አመኔታ ማግኘት አልቻለም፡፡ለዚህ ምስክሩ በቅርቡ በተደረገው ሃገራዊ ምርጫ የአማራ ዘውግ ፖለቲካ ፓርቲዎች ያገኙት አናሳ ድምፅ ነው፡፡

የጠራ የትግል መስመር ማውጣቱ ብቻም በቂ ስለማይሆን የአማራ ህዝብ ዋነኛ ጥያቄዎችን ነቅሶ አውጥቶ ከልሂቃኑ ባሻገር በማህበረሰቡ ልቦና እንዲሰርፁ ማድረግ የአማራ ህዝብ ትግሉን የራሱ አድርጎ እንዲወስድ ያግዛል፡፡የአማራ ንቅናቄ ለአማራ ህዝብ የሚነግረው ጥያቄ በህዝቡ ልቦና ያለ፣ህዝቡ ቀን ከቀን የሚኖረው ስቃዩንና ስጋቱን ነው፡፡ ስለሆነም ንቅናቄው የሚጠበቅበት እነዚህን ጥያቄዎች በየፈርጁ ሰንዶ፣ጥያቄዎቹን ለመመለስ የሚስፈልገውን የትግል ስትራቴጂ አክሎ ማቅረብ ብቻ ስለሚሆን ስራውን ቀላል ያደርገውል፡፡

የጠራ የትግል መስመርን መከተል በሚለው ፅንሰ ሃሳብ ውስጥ ሳይነሳ የማይታለፈው ጉዳይ የአማራ ንቅናቄ ከኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ጋር ያለውን የማይጋጭ መስተጋብር ኢትዮጵያዊነቱን አጥብቆ ለሚወደው የአማራ ህዝብ ሳያሰልሱ ማስረዳት ለትግሉ ስኬታማነት ቁልፉ ተግባር መሆኑን ነው፡፡

17.2. ሰፊ የማደራጀት ስራ መስራት

የአማራን ህዝብ ጥያቄዎች በግልፅ ካስቀመጡና ጥያቄዎቹን ለማስመለስ የሚኬድባቸውን የትግል ስልቶች ነድፎ በሰፊው ህዝብ ልቦና የማስረፅ ስራው ከተሰራ/ከተጀመረ በኋላ መከተል ያለበት ሌላ ተግባር ህዝብን ማደራጀትና ለትግል አስፈላጊ የሆኑ ግብዓቶች ማቅረብ ነው፡፡ ማደራጀት በፖለቲካ ፓርቲ፣በሲቪክ ማህበራት፣የአማራን ጉዳይ ትኩረት አድርገው በሚሰሩ ሚዲያዎች ውስጥ ሁሉ ሊሆን ይችላል፡፡ እነዚህ የተለያዩ አደረጃጀት ላይ ያሉ አካላት ለአንድ አላማ በመስራት ረገድ ሊኖራቸው የሚገባውን ግንኙነት ማመቻቸትም ሌላው የማደራጀት ስራው ገፅታ ነው፡፡እነዚህ አደረጃጀቶች ደግሞ አስፈላጊው ግብዓት ሊሟላላቸው ይገባልና ሰፊ የበጀት ምንጭን ማፈላለግም የአማራ ንቅናቄን በተደራጀ መንገድ የማቆሙ ስራ ዋነኛ አካል ነው፡፡

17.3 ጥብቅ የትግል ስነ-ምግባር መርህን መከተል

ማንኛውም ፖለቲካዊ እንቅስቃሴ ስኬታማ እንዲሆን ትግሉን የሚመሩ መሪዎች፣ደጋፊዎችና አባላት ጥብቅ የትግል ስነ-ምግባር መርህ ሊኖራቸው ይገባል፡፡ጥብቅ የስነምግባር መርህ የሚገለጥበት የመጀመሪያው ጉዳይ የትግል አላማን እና መስመርን ጠንቅቆ ማወቅ ነው፡፡ከዚህ በኋላ የሚመጣው ደግሞ ላወቁት የትግል አላማና መስመር በሁኔታዎች የማይናወጥ ፅኑ አቋም መያዝ ነው፡፡ከዚህ አንፃር ከፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ በኋላ የእሳቸውን የአላማ ፅናት ፈለግ ተከትሎ የአማራ ንቅናቄን በፀና አቋም መምራት የሚችሉ አመራሮች እንደ ቡድንም ሆነ እንደግለሰብ ማግኘት አዳጋች ሆኗል፡፡ በምትኩ በገንዘብም ሆነ በፖለቲካ አቋም ረገድ የህዝብን አደራ ይዘው የሚጠፉና ትግሉን የሚያዳክሙ ወገኖች ብቅ ብቅ ብለው ነበር፡፡ ይህ ጉዳይ የአማራ ንቅናቄ የአማራን ህዝብ ልብ አግኝቶ በፍጥነት እንዳይራመድ እግር ከወርች ካሰሩ ጉዳዮች ዋነኛው ነው፡፡

የአማራ ንቅናቄን ጎራ የሚመሩ ቡድኖችም ሆኑ ግለሰቦች ጥብቅ የትግል ስነ-ምግባር መሰጠት እንዲጎድላቸው ካደረጉ ነገሮች ዋነኛው የአማራን መደራጀት አጥብቆ የሚጠላው ስልጣን የያዘው አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ የሚጋርጠው ተግዳሮትና የሚቀርበው ማማለያ ነው፡፡ የሚጋርጠው ተግዳሮት በፕሮፌሰር አስራት ላይ ደርሶ ህይወትን እስከመቀማት የደረሰ ማዋከብና ነው፡፡የአማራ ንቅናቄ ትግልን መቀላቀል በአደገኝነቱ እጅግ የላቀ ነው፡፡ ስለሆነም በዚህ የትግል መስመር የተሰለፈ ሰው የትግሉን ጀማሪ ፕሮፌሰር አስራት መረዳት፣መሰጠትና ቁርጠኝት ሊላበስ ይገባል፡፡ይህን ማድረግ ካልተቻለ የዘውግ ፖለቲካው ለሚያቀርበው ስልጣንን የጨመረ የማማለያ ፈተና ወዳቂ ተፈታኝ ከመሆኑም በላይ ትግሉንም አብሮ የመጣል ችግር ያመጣል ማለት ነው፡፡

የአማራ ንቅናቄ ጎራ መሪዎችና አባላት ለያዙት ትግል ጥብቅ መሰጠት ይኑራቸው ማለት ከማንም ጋር አይደራደሩ፣የሰጥቶ መቀበል ፖለቲካ ውስጥ አይግቡ ማለት አይደለም፡፡ይልቅስ ሲደራደሩና ሰጥቶ መቀበል ፖለቲካ ውስጥ ሲገቡ ዋናውን የአማራ ህዝብ ጥያቄ አሳልፈው ሰጥተው የዘውግ ፖለቲካውን አጀንዳ ተቀብለው አይምጡ፤የሚሰጡትንና የሚቀበሉትን ጠንቅቀው ይወቁ ለማለት ነው፡፡

መደምደሚያ

በአሁኑ ወቅት ሃገራችን የምትገኝበት የዘውግ ፖለቲካ መስተጋብር የትግል ውጤት ነው፡፡ይህ ፖለቲካዊ መስተጋብር አማራው እንደ ዘውግ ዘውጋችንን በድሏል፣ጨቁኗል፣በዝብዟል የሚሉ የፖለቲካ ሃይሎች በትብብርም በተናጠልም ከግማሽ ምዕተ አመት ላላነሰ ጊዜ ታግለው ያመጡት ስርዓት ነው፡፡እነዚህ የፖለቲካ ሃይሎች የመሰረቱት የፖለቲካ ስርዓት ጨቆነን ብለው እንደ ዘውግ ለታገሉት የአማራ ህዝብ ምቹ እና ተስማሚ እንደማይሆን ግልፅ ነው፡፡በመሆኑም በዚህ ስርዓት ውስጥ አማራው እንደ ዘውግ የህልውና ስጋትን በመሰለ ዋስትና የማጣት ሁኔታ ውስጥ ይገኛል፤እጅግ አሰቃቂ የሆነ የሰብዓዊ መብት ጥሰትን፣የዲሞክራሲያዊ መብቶች በሸራረፍን፣የስነ-ልቦና ስብራትን፣መፈናቀል፣የሃብት ንብረት ማጣትን፣ከዋነኛ ሃገራዊ ፖለቲካ መስተጋብሮች መገፋትን፣በዘውግ ተለይቶ መክፋፋትን አይነት ከባድ በደሎችን እያስተናገደ ይገኛል፡፡

በዘውጉ ምክንያት ይህን ሁሉ የመከራ ፅዋ ሲጎነጭ የኖረው የአማራ ህዝብ ታዲያ ዘውጉን ጠቅሶ ለሚያሳድድው ስርዓት በዘውጉ ተደራጅቶ ተገቢውን ምላሽ መስጠት አልቻለም፡፡ይልቅስ በዘውጉ ተለይቶ ለሚደርስበት ሁለንተናዊ በደል ዘውግ ዘለል በሆነ ማዕቀፍ ለመፍታት በኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ስር እንታገላለን የሚሉ ፓርቲዎች እና ድርጅቶች ስር ታቅፎ ሲታገል ቆይቷል፡፡ይህም ቢሆን በአማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ፓርቲ ልሂቃን ዘንድ አልተወደደለትም፤በኢትዮጵያ ብሄርተኝነት ማዕቀፍ ውስጥም ቢሆን የአማራው ህዝብ ህልውና ስጋት በተገቢው መንገድ የማታገያ አጀንዳ ሆኖ አልቀረበም፡፡ አማራው በዘውጉ ለመደራጀት መዘግየቱም ሌሎችን ብሄረሰቦች የመጨፍለቅ ፍላጎቱ፣"የበለጥኩ ኢትዮጵያዊ ነኝና የበለጠ ለኢትዮጵያ አስባለሁ የማለት የትምክህተኝነቱ" መገለጫ ተደርጎ ተወሰደ፡፡በአማራ ህዝብ ላይ የሚደርሰው መከራ እየበረታ ሲሄድ አማራውን ለማደራጀት የተደረጉ አንዳንድ ሙከራዎች ሲታዩም ደግሞ ለአማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ምቾት የሚሰጥ አልሆነም፡፡የአማራ ጠሉ የዘውግ ብሄርተኝነት ዋነኛው ተፈጥሮ በየትኛውም የክርክር ገፅ አማራውን ማክፋፋት፣ማጣጣል፣መቃወምና መጠራጠር በመሆኑ ምክንያት ነው በዘውግ መደራጀቱም አለመደራጀቱም አማራውን እኩል የሚያስወቅሰው፡፡

በዘውግ መደራጀቱም፣ አለመደራጀቱም የሚያስወቅሰው የአማራው ልሂቅ ታዲያ ከሶስት አስርተ አመታት በላይ ስልጣን ላይ ያለው አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ አማራውን እንዴት እንደሚመለከተው ለመገንዘብ ረዥም ጊዜን ወስዶበታል፡፡ በመሆኑም አማራው በዘውግ የመጣበትን ፈተና በዘውግ ተደራጅቶ ለመመከት የሚደረገው ሙከራ ከአማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲከኞች እኩል ከአማራው ልሂቅም ተቃውሞ ይገጥመዋል፡፡በመሆኑም "የአማራ ንቅናቄ ያስፈልጋል አያስፈልግም?" የሚለው ክርክር የዋናውን የትግል ቦታ ጋርዶ ኖሯል፡፡

"የአማራ ንቅናቄ አያስፈልግም፣የአማራ ህዝብ ኢትዮጵያ ማዕቀፍ ስር በሚገታሉ ፓርቲዎች ስር ሆኖ በመታገል ችግሩን መፍታት ይችላል" ብለው የተሰለፉ የአማራ ልሂቃን አውቀውትም ሆነ ሳያውቁት ለአማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ጉልበት ሆነዋል፡፡እነዚህ ወገኖች ለአማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ ጉልበት የሚሆኑበት ወሳኝ ነገር ፖለቲካዋ ሁሉ ዘውግ በሆነችው ሃገራችን የአማራውን በዘውግ መደራጀት እንደ ዘረኝነትና ኢትዮጵያን ለማፍረስ እንደመተባበር አድርገው በመቁጠር በአደባባይ ሊያወግዙ የሚቃጣቸው መሆኑ ነው፡፡በዚህ ሳቢያ አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ በሄደበት መንገድ ሄደው፣ የአማራን ህዝብ መብት ሊያስከብሩ የሚችሉ የአማራ ልሂቃን ዘረኛ እና ኢትዮጵያን አፍራሽ ላለመባል ሲሉ ብቻ በህዝባቸው መከራ ላይ ፊታቸውን እንዲያዞሩ ሆነዋል፡፡ በተጨማሪም እነዚህ ወገኖች ኢትዮጵያን የረዱ መስሏቸው የኢትዮጵያን ስም እየጠራ አማራውን ለሚያርደው ስርዓት የድጋፍ እጅ ይዘረጋሉ፡፡እንዲህ ያለው የአማራ ልሂቃን አቋም ስልጣን ላይ ያለው አማራ ጠል የዘውግ ፖለቲካ የጥላቻውን ምሬት ያህል አማራውን ያለጠያቂ እንዲገድልና እንዲያሳድድ ረድቶታል፡፡ በመሆኑም የአማራው አሰቃቂ ሞት፣የስነልቦና ስብራት፣ጠበቃ አልቦ ተሳዳጅነት እንደ ተገቢ የአዘቦት ተግባር ተባብሶ ቀጥሏል፡፡

የቀጠለው የአማራው አሰቃቂ ጭፍጨፋ፣መሳደድና መገለል እንዳይመጣ ሲገፋ የነበረውን የአማራ እንቅስቃሴ ግድ ብሏል፡፡ የአማራ ንቅናቄ እጅግ ዘግይቶ በመጀመሩ ሳቢያ እንዲሁም የሚታገለው ስልጣን የያዘን አስተሳሰብ ብቻ ሳይሆን የአማራ ህዝብን እንግልት ሊረዱ ያልቻሉ/ያልፈለጉ የአማራ ልሂቃንን ጭምር በመሆኑ በብዙ ፈተና የተሞላ ነው፡፡ እነዚህን ፈተናዎች አልፎ ከትርክትነት ተሻግሮ ስልጣን የያዘውን አማራ ጠል አስተሳሰብ ለመታገልና የአማራን ህዝብ ለመታደግ ከፍተኛ መሰጠት፣ቁርጠኝነት ጥንቃቄና ብስለት የተሞላበት ትግል ይጠይቃል፡፡ይህን ለማሳካት ደግሞ የተገዳዳሪን ማንነት ጠንቅቆ ማወቅ ያስፈልጋል፡፡

የአማራ ንቅናቄ አማራጭ የሌለው መፍትሄ ያደረገው አማራ ጠሉ የዘውግ ፖለቲካ እየሄደበት ያለው አማራውን የህልውና አደጋ ውስጥ የከተተ ጊዜ ሊሰጠው የማይገባ አሳሳቢ እርምጃ ነው፡፡በሃገራችን ከ1983ዓም ጀምሮ እስካሁን በስልጣን ላይ ያለው አስተሳሰብ አይነተኛ መለያው አማራ ጠልነት ነው፡፡ ሆኖም ስልጣን ላይ ለመውጣትም ሆነ ስልጣን ላይ ለመቆየት ደግሞ የአማራውን ድጋፍ ማግኘትን ስለሚፈልግ መሰረታዊ ባህሪው የሆነውን አማራ ጠልነት ለመደበቅ የተለያዩ የመሸፋፈኛ ስልቶችን ይጠቀማል፡፡እነዚህን ስልቶች ለይቶ አውጥቶ በመታገል አማራ ጠሉ ስርዓት አማራውን ራሱን ተጠቅሞ ተመልሶ አማራውን የሚያሳድድበትን እድሜውን እንዳያራዝም መፋለም የአማራ ንቅናቄ ዋነኛ የትግል አቅጣጫ ሊሆን ይገባል፡፡

ከሰላሳ አመታት ለበለጠ ጊዜ ስልጣን ላይ ያለው ስርዓት መሰረታዊ ባህሪው የሆነውን አማራ ጠልነት ለመሸፋፈን ከሚጠቀምባቸው ስልቶች አንዱ የሚታገለው የአማራ ገዥ መደብን እንጅ ከአማራ ህዝብ ጋር ምንም አይነት ችግር እንደ ሌለበት መስበክ ነው፡፡ ሆኖም ይህን እየሰበከ የሚገድለውና የሚያሳድደው ደሃውን የአማራ ገበሬና ለፍቶ አዳሪ ህዝብ ነው፡፡ ስለሆነም ይህ አባባል "በአሁኑ ወቅት የምትታገሉት የአማራ ገዥ መደብ ማን ነው?" የሚል ወሳኝ ጥያቄ ሊቀርብለት ይገባል፡፡በተጨማሪም እያሳደደ እየገደለው ስለኖረው ለፍቶ አዳሪ ደሃ የአማራ ህዝብ ህይወት እና ንብረት ተጠያቂ እንዲሆን መታገል የአማራ ብሄርተኝነት ዋና ዓላማ ነው፡፡

ከትህነግ ስልጣን የተቀበለው የአማራ ጠል ፖለቲካው አስቀጣይ ቡድን አማራ ጠልነቱን ለመደበቅ ትህነግ ሲለው ከነበረው "የምታገለው የአማራ ገዥ መደብን ነው" ከሚለው መሸፋፈኛ በተጨማሪ እጅግ አሳሳች የሆነ፣በዘውግ ፖለቲካው ዘንድ ታይቶ የማይታወቅ ተለዋዋጭ ፖለቲካዊ አቋም በማሳየት ከሚያሳድደው የአማራ ህዝብ ሁነኛ ተቃውሞ እንዳይገጥመው ለማድረግ ይሞክራል፡፡ አሁን ስልጣን ላይ ያለው የፖለቲካ ቡድን ይህን ተለዋዋጭና አሳሳች ባህሪውን "በማሳመን እና/ወይም በማደናገር መምራት" (Rule by convinse and/or confuse) ሲል ይገልፀዋል፡፡ በዚህ ፖለቲካዊ ቀመሩ መሰረት በአማራው በኩል የሚጠላትን ኢትዮጵያን እንደሚወዳት፣እንደሚጠብቃት፣ህልውናዋ እንደሚያሳስበው እየነገረ ኢትዮጵያን ሲል ብዙ መከራን እየተቀበለ ያለውን የአማራ ህዝብ በዘውጉ ለይቶ ይገድላል፣ያፈናቅላል፣ያሳድዳል፡፡ለአማራው ሞት ስደት መንግስታዊ መፍትሄ ለመስጠት አማራ ጠል ተፈጥሮው ስለማይፈቅድለት በዝምታ ወይም በማድረግ ወንጀሉን ያስቀጥላል፡፡ ይህን አደገኛ የዘውግ ፖለቲካው ልውጥ ባህሪ ተረድቶ ተገቢውን ትግል ማድረግ የአማራ ንቅናቄ የመፈጠሩ ዓላማ ነው፡፡ ይህን የአማራን ህዝብ ህልውና ያህል አስፈላጊ የሆነ ትግል መደገፍ ደግሞ አማራ ነኝ የሚል አካል ሁሉ ድርሻ ነው፡፡

የህዳግ መዘርዝር

1. በዚህ ሰነድ ሁኔታ "የአማራ ህዝብ/የአማራ ዘውግ አባላት" የሚለው አባባል ራሳቸውን በአማራ ዘውግ አባልነት የሚገልፁ ወይም በሌሎች አማራ ተብለው የሚጠሩ ግለሰቦችንና ቡድኖችን ይወክላል

2. John Markakis, National and class conflict in the horn of Africa (Shama books press, Addis Ababa, 2012).pp,261-290.; Amanuel Tesfaye, "Birth of Amhara Nationalism: Causes, Aspirations and Potential Impacts",Addis Standard, 4 may 2018,‹https://addisstandard.com/commentarythe-birth-of-amhara-nationalism-causes-aspirations-and-potential-impacts›

3. መስከረም አበራ፣ የዘውግ ፖለቲካ ስር መሰረቶች (ማንኩሳ አሳታሚ፣አዲስ አበባ ፣ 2013) .ገጽ ፣330-336)

4. Wallelign Mekonen,"On the Questions on Nationalities in Ethiopia", HSIU;Arts IV, Nov.17,1969.pp,1.

5. Ibid, pp 2.

6. Ibid

7. የትግራይ ህዝብ ነፃ አውጭ ድርጅት፣መግለጫ፣ (የመጀመሪያ ዕትም፣የካቲት፣1968)፣ገጽ.15-16

8. Ademola, A.,The Politicization of Ethnicity as Source of Conflict, pp68 .

9. Seregew Hable Silase, Ancient and Medieval Ethiopian History (Addis Ababa: United Printers, 1972) pp 34-38

10. Y.Ghai," Ethinicity and Autonomy: A Framework for analysis", in Y.Ghani (ed), Autonomy and Ethnicity፡ Negotiating competing claims in multi-ethnic states, Cambridge University Press(2001),pp.1-20

11. Yonatan Tesfaye and Chrisophe V.D Beken, Ethnic Federalism and Internal Minorities: the Legal protection of internal minorities in Ethiopia, African Journal of International and comparative law(2013),pp 32

12. Ibid, pp, 34

13. Ibid, pp, 41

14. ተገኘ ዘርጋው፣ "በኢትዮጵያ የህገ-መንግስት ማሻሻያ አስፈላጊነት" (አመታዊ የጥናታዊ ፅሁፍ ኮንፍረንስ፣ ባህርዳር ዩኒቨርሲቲ፣2013)

15. ያው

16. ያው

17. ያው

18. Tezera Tazebew, Amhara Nationalism: the Empire Strikes Back, Journal of African Affairs (2021), pp, 298.

19. ያው ፣ ገፅ 299

20. Heran Sereke-Birhan, Ethiopia: A Historical consideration of Amhara ethnicity", In Harold G.Marcus(ed), New Trends in Ethiopian studies: proceedings of the XII International conference of Ethiopian Studies, Vol.I(Red Sea Press, Lawrenceville, NJ,1994), pp.758.

21. Michel Foucault, The history of Sexuality : An introduction, Vol.1(Pantheon Books, New York, NY, 1978), p.101.

22. ያው

23. World Bank (2017).What Studies In Spatial Development Show in Ethiopia. Accessed from http://blogs.worldbank.org/africacan/what-studies-in-spatial-development-show-in-ethiopia-part-ii

24. Amanuel Tesfaye, "Birth of Amhara Nationalism: Causes, Aspirations and Potential Impacts",Addis Standard, 4 may 2018,‹https://addisstandard.com/commentarythe-birth-of-amhara-nationalism-causes-aspirations-and-potential-impacts›

Thoughts on the Amhara Existential Struggle Against TPLF and OLF/PP Tribal Extremists: Can Ethiopia Survive the Scourge of the two Extreme Centrifugals?

noreply@blogger.com (TBF) — Fri, 30 Dec 2022 20:11:00 +0000

In honour of the teachers and journalists Meskerem Abera and Tadios Tantu, who are now being held in state custody for speaking up for the voiceless.

Image: SM

By Girma Berhanu (professor)

Background

TPLF was founded on the basis of the Amhara as its primary enemy. Since it came to power in 1991, it ruled by institutionalizing ethnic-apartheid system—underpinned by anti-Amhara ideology. However, the continuous and relentless displacement and gruesome wanton massacre of this specific group has intensified under PM Abiy Ahmed’s leadership, many folds over. The PM actively avoids mentioning the massacres and ethnic cleansing, and instead he engages in all sorts of language contortions and false bothsidesism: when hundreds of innocent civilians are stabbed and clubbed to death because of their ‘Neftegna’ label (a pejorative term used to denigrate Amhara citizens), these are referred only in passing as merely inter-communal conflicts. Thousands of so-Amhara women, children and others in between have been slaughtered with impunity in Oromia Regional State. Abiy Ahmed’s government made it open season to massacre Amharas in his ethnic apartheid home region.

In an illuminating article, Dr.Tesfaye Demmellash (March 14 2022) raised a vital question, Should the Amhara people resist in all ways necessary the tyrannical rule of the party of “Oromia” led by the shifty, Janus-faced Abiy regime? Should Amharas protect themselves today from predatory, often genocidal, attacks by TPLF and OLF entities within, outside, or on the margins of Abiy’s ethnic regime? And, beyond fending off savage tribal aggression, in what way could the Amhara community mount a robust, transformative national resistance against the entire system of state ethnicism propped up in Ethiopia with the help of hostile foreign powers?[1]

The Amhara as a distinct ethnic group was not solidified in the past and they are still not unified by the rather “shaky” politics of identity.[2] The persecution and constant atrocity crimes committed against the Amharas have recently made them aware of the need for organizing to protect themselves. As Moges (2020) aptly captured:

“Amhara identity, in its current form, is arecent introduction and forced self-appropriation, caused by an existential threat and alienation. The younger generation has adopted its ‘Amharaness’; but most ordinary people are yet to fully embrace it, not least because of the lack of any effectively articulated ideological foundation or priorities and the absence of any ‘tailor-made’ solutions to the challenges facing them”[3]

Generally, Amharas are deeply intertwined with other ethnic groups and geographically dispersed though out Ethiopia—which made them easy targets. The animosity that we see against Amharas is orchestrated by organized groups, in particular Tigrean and Oromo extremists. The lack of strong political organizations among the Amhara is partly because the Amharas are “invested” in national politics, pan-Ethiopian ideology and citizen-based politics. Ethiopianism and Amhara are inextricably intertwined, which is one reason for their endless persecution! Anti-Ethiopia elements have aversion to the Amharas’ zealousness and patriotism about Ethiopia.

The targeted eviction and episodes of the genocide of ethnic Amharas in the regional states of Benishangul Gumuz and Oromia are extremely worrying. At the time of composing this text, hundreds of thousands of residents in the Oromia region, most of them Amharas, have been displaced and thousands have been massacred in horrible and appalling manners. The pictures I saw recently were beastly cruel, dreadful, and ghastly.

The Amhara are proud people–proud of their ethnicity and Ethiopianess, simultaneously, their religion, and their special place in the world. Their culture is strong, developed over many centuries, and it has withstood the incursions of outside governments and religions[4]. Despite their hard life, the Amhara is a friendly and hospitable people[5].

Unfortunately, there are no political leaders or strong organizations that protect the human rights of this ethnic group. As for those officials of ANDM that were part of EPRDF and the ADP (Amhara prosperity) integrated with the Prosperity Party, they first were recruits of the TPLF and the later are just the same people, but now serving the OPDO’s, Oromo prosperity’s interest, rather than standing up for the Amharas. The Amharas civil, political, economic, cultural, and social rights are violated through various means. Though all the rights enshrined in the Universal Declaration of Human Rights and the legally binding International Covenants of Human Rights are considered essential, there are certain types of violations we tend to consider more serious. Civil rights, which include the right to life, safety, and equality before the law are considered by many to be “first-generation” rights. Political rights, which include the right to a fair trial and the right to vote, also fall under this category. The Amharas living in the regional states of Benishangul Gumuz and Oromia are denied all of these. The Oromo and the Tigrean Nationalists (the two tribal monsters) have actively adopted the Dangerous Politics of Playing the Victim at the expense of the Amhara lives. In this victimhood play, the Amhara are triply victimized. 1) The Amhara are the ones who are the primary victims, targets of atrocity crimes (first-tier victimhood); 2) The ethno-nationalists claim that they, rather than the Amhara, are the victims (ጩኸቴን ቀሙኝ) (second-tier victimhood); and 3) the international community is misin¬formed and manipulated by the ethno-nationalists, the majority of whom are so-called the ‘educated dia¬spora’. The recent reports by the Amnesty International and Human Rights Watch and the press release by the State Department are testimonies that how much malice, distortions, and victim playing are at work both at international and national levels. The Amhara have increasingly become deliberately “The forgotten people” whose blood is thin? The global media and public opinion are indifferent to the humanitarian crisis and genocide facing the Amhara population persecuted by the ethno-nationalist armed groups, including some different sections and units of the security apparatus within regions where the Amhara reside.

I have written a lot on the subject. I still want to repeat the fact that genocide is an irrational venture and rational people do not know how to deal with it. It can only be stopped by irrational groups. Abandon your optimism in the goodness of human nature and do something about it. There is not a single case of genocide without government action or inaction. The West could have saved a good number of Jews before the defeat of the Nazis in 1945 but nothing was done. Genocide, mass murder, massacres. The words themselves are chilling, evoking images of the slaughter of countless innocents. What dark impulses lurk in our minds that even today can justify the eradication of thousands and even millions of unarmed human beings caught in the crossfire of political, cultural, or ethnic hostilities? This question lies at the heart of Why Not Kill Them All? Cowritten by historical sociologist Daniel Chirot and psychologist Clark McCauley, the book goes beyond exploring the motives that have provided the psychological underpinnings for genocidal killings. It offers a historical and comparative context that adds up to a causal taxonomy of genocidal events. Why Not Kill Them All? makes clear that there are no simple solutions, but that progress is most likely to be made through a combination of international pressures, new institutions and laws, and education. If genocide is to become a grisly relic of the past, we must fully comprehend the complex history of violent conflict and the struggle between hatred and tolerance that is waged in the human heart[6]. I read the book, but it did not help e grasp adequately the possible reasons or mechanism behind that level of cruelty against civilians, opening the abdomen of a pregnant woman, killing an ‘embryo, a fetus, and a baby’, and toddlers in front of their parents, burning alive a whole family, ‘practicing cannibalism’ etc.

Amhara leadership and the way forward

Amhara leadership must act wisely. Cautiously and when it comes to it, decisively. I have some ideas as to how this can be achieved. By the way, I can actually imagine a political landscape in which TPLF and Abiy work together, as allies. The duplicitous nature of Abiy Ahmed was further revealed by former U.S. Special Envoy for the Horn of Africa, Ambassador Jeffery Feltman.[7] The Ambassador, in his latest article—Ethiopia’s Hard Road to Peace. The Country’s Problems Go Far Beyond Tigray— ‘exposed’ that he [Abiy] may use military force against Eritrea. If it’s not for Eritrea and Amhara forces, that played a pivotal role in resisting TPLF invasion after it took control of the Northern Command military garrisons, Abiy would have met Muammar Gaddafi’s fate. Given the last few days choreography and festivities in Mekelle, it appears the alliance of TPLF and PP-OPDO (against Amhara and Eritrea) is in full swing.

This seems impossible when we consider the last 2 years but the need and greed for power can be an excellent incentive. Until Amhara puts its fist on the table, they will be the scapegoat of TPLF and Central Government… and when Amhara puts its fist on the table I guarantee you that TPLF, OLA, Prosperity Party, etc. etc. and every other opportunistic powerbroker in Ethiopia will suddenly discover they need each other more than they hate each other.

My thoughts are that both “sides” in Ethiopia’s power struggle are determined to use ethnic favoritism and ethnic persecution to further their aims. Pretty much the only point of agreement between TPLF+proxies and Central Government +proxies is mistrust and hatred towards Amhara. Mistrust because let’s face it, without Fano and Amhara leadership, as well as the sacrifices of its youth in the Fano movement, the TPLF would be comfortably living in Addis again.

Amhara has become a convenient scapegoat— Neither TPLF nor Central Government want to fight each other again (for the moment) but the violence that underpins their power has to be kept alight, like embers of the fire. Any act against each other risks a new round of conflict that neither TPLF nor Central Government has an appetite for at the moment, so the Amhara have become the perfect scapegoat that can be persecuted without fear of antagonizing each other.

I think it’s time for Amhara political elites to:

Set aside all differences publicly and focus literally on a Defense Front— no other issue, ideology, etc. can overshadow the need for immediate and ACTIVE self-defense.
Cease all reactive policies (=“reacting to” events, instead of “acting to” produce events) and take an initiative that puts serious pressure on Central Government, OLA, and the rest.
Take the policies of Amhara Defense beyond the borders of Amhara Regional State.
Act on hybrid models of defense towards OLA and sympathizers, as well as Central and Regional government officers and bureaucrats who have failed in ensuring the safety of Amhara citizens, wherever they may be within Ethiopia.
Identify all people in positions of power who contribute to the persecution of Amhara —whether formal or informal power, making it clear that the years of impunity are over.
Articulate multiple narratives that support each other and lay the groundwork for future national dialogue. Remember that the struggle of Amhara is in many ways the struggle of countless other peoples of Ethiopia—those who suddenly find themselves “labeled” and “accused”, including parts of Oromia, Southern State, etc. Ethnic divisionism and chauvinism serve only those who wish to rule by conflict and animosity, aware that their own failures in leadership can be dumped at the door of another ethnic group. TPLF, of course, spent 20 years blaming Welkait “conflict” to distract from their TPLF’s abysmal failure towards Tigrayan peasants, for example.
Strike hard and strike fast. Make it too costly for OLA, TPLF, and Central Government to continue their anti-Amhara policies.

ገዳይ እነሱ ከሳሽ እነሱ ሟች እኛ ተከሳሽ እኛ

Professor Girma Berhanu teaches in the Department of Education and Special Education,

University of Gothenburg. He could be reached at with the following e-mail address : Girma.Berhanu@ped.gu.se

Creeping Genocide: in Ethiopia by Dawit W Giorgis

noreply@blogger.com (TBF) — Tue, 28 Jun 2022 23:56:00 +0000

“The number of dead and buried based on latest information for human rights activist on the spot: 1511 dead already collected and buried 300 more discovered not yet buried and more than 10000 fleeing.”

Dawit W Giorgis

By Dawit W Giorgis

(This article is available in Amharic, French and German)

As I write this article AP on June 20 reports: “Witnesses in Ethiopia said Sunday (June 19) that more than 200 people, mostly ethnic Amhara have been killed in an attack in the country’s Oromia region.” A source from inside Ethiopia informs me: 400 Amharas were killed and 6000 are in hiding.

“Another source quoted an elderly Muslim Amhara man; “We ran to hide in the mosque. They entered the mosque and killed 46 people and 12 of my family members. I wished that they had killed me too. Why did Alah spare me? I would have liked to die with them.” Witnesses state children as young as 5 were slaughtered like animals in public. These are the grim realities in Ethiopia in the last four years.”

The last several decades have shown the worst of human behaviors towards fellow human beings. When the world said “Never Again” after the second world war, it was believed that the worst was behind us and a new order with accountability to crimes like genocide would replace the old and primitive order of dominating, killing, displacing and oppressing people for control of resources, territory and the unlimited exercise of power over people. Since the signing of the Convention of Genocide in 1948, 152 countries have ratified that treaty. The world pledged then to work together to prevent another genocide.

From the genocide and atrocities in Cambodia to the former Yugoslavia, Iraq, Syria, Afghanistan, Liberia, and genocides in Rwanda, Srebrenica, Darfur and now in one of the most ancient countries with over 2000- year of recorded history, Ethiopia, the killing machines have not been silenced. Extermination of people for who they are goes on in this ancient land with the oversight of an indifferent society with “an imposed forgetfulness, a society that depends on public amnesia”1, willfully forgetting the phrase it had been echoing since the second world war: ’Never Again’.

“Again and Again” might more accurately characterize the years that have passed since the Genocide Convention was adopted in 1946. The reasons for this failure are many, “including naked political calculations, imperfect knowledge, deference to sovereignty, and isolationism. However, political explanations do not tell the entire story. It is true that ex ante considerations have often left nations reluctant to intervene in order to prevent genocide from occurring. However, the ex post judicial responses once genocide has occurred have been perhaps equally fatal to the promise of the Genocide Convention.” 2

For over thirty years the Amharas (Muslims, Orthodox Christians and Orthodox Oromos: named in this article; the Group, as the word used in the 1948 Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide) to refer to victims of genocide) in Ethiopia have become the targets of a systematic extermination, which I call ‘Creeping Genocide’ by a state sponsored terrorism. I call it Creeping Genocide because it did not happen in a given specific time. Creeping means in this sense: “occurring or developing slowly or gradually and almost imperceptibly”3. I know that the word genocide has been abused internationally to mean what it is not. Genocide was codified as an independent crime in the Convention. The Convention has been ratified by 152 States (as of July, 2019). The International Court of Justice (ICJ) has repeatedly stated that the Convention embodies principles that are part of general customary international law.

” This means that whether or not States have ratified the Genocide Convention, they are all bound as a matter of law by the principle that genocide is a crime prohibited under international law. The ICJ has also stated that the prohibition of genocide is a peremptory of international law (or ius cogens) and consequently, no derogation from it is allowed.” 4

Ethiopia has ratified the Convention and included similar articles it in its it’s Criminal Code 10 years later. I have been to all the places in Africa where war crimes, genocide or crimes against humanity has taken place and I can say boldly and honestly that I have not seen or heard of any crime more heinous than the kind of crimes that have been committed in Ethiopia by government sponsored armed groups. The heinous crimes include opening up the sacred body of pregnant women and playing with the fetus or roasting a human being alive, cutting the organs of men and showing it around as a trophy, killing helpless people whose hands and feet have been tied with automatic rifles, over and over again in many parts of Ethiopia. There is no adult Ethiopian which has not seen these atrocities from recorded videos. Surprisingly there has not been a single word of condemnation from this PM or his government. It is not at all incomprehensible how Ethiopians came to this level and most surprising how such criminal acts are being tolerated by the leader of a nation. If this PM and his followers are not put to justice under international law, nobody else should. This is the most brutal, the most irresponsible leader with a narcissistic personality disorder bordering madness that the world has seen since the second world. The world is on notice worse will happen unless he is stopped.

The intent has been the most difficult element to determine in cases of genocide. To constitute genocide, “there must be a proven intent on the part of perpetrators to physically destroy a national, ethnical, racial or religious group. Cultural destruction does not suffice, nor does an intention to simply disperse a group. It is this special intent, or dolus specialis, that makes the crime of genocide so unique.”5 Genocide has therefore two major elements: Physical (the actual commission of crimes) and Mental which establishes the intent of the crimes. Importantly, the evidences must show that the victims of a crime have been deliberately targeted – not randomly – because of their real or perceived membership of one of the four groups (national, ethnic, racial and religious) protected under the Convention. “This means that the target of destruction must be the group, as such, and not its members as individuals. Genocide can also be committed against only a part of the group, as long as that part is identifiable (including within a geographically limited area)”6

As a student of international law, as a senior diplomat and above all as a person who has attended many international legal hearings of people accused of genocide and crimes against humanity, and after thoroughly examining for two years the incidents that took place in four locations in Ethiopia, it is my professional opinion that genocide has been committed in Ethiopia in the strictest definition of the letters of the Genocide convention. The hardest part of proving the intent of the crimes committed in these four locations in Ethiopia is actually the easier part in the case of the Genocide perpetrated against the group.

The targets have been clearly expressed by the EPRDF government which the current PM was part of since the age of 15, on various occasions. Sebhat Negga the founder of the TPLF and senior member of the EPRDF stated once: “the Orthodox Church and the Amharas are the chief obstacles to the agenda of the EPRDF and therefore must be dealt with”. This may not be a direct quote but the point was made that Amharas and Orthodox Church were seen as enemies to the agenda of the EPRDF. There is overwhelming recorded and documented evidence which proves intent beyond reasonable doubt. Almost all the incidents of genocide that myself, my colleagues and international legal experts have examined have been documented with audio, video, print and a list of numerous witnesses. Regarding the four cases, international legal experts have certified that there is ample evidence to conclude that genocide has taken place in Ethiopia in those particular cases and fulfils the requirements for submission to the ICC for further investigation and prosecution of high-profile people identified as perpetrators in these four cases. ( Shashemene, Wellega, Metekel, and Ataye)*.

The evidences have been collected from abroad using independent investigators on the ground which did a good job under difficult circumstances without the knowledge of the government. The government does not allow independent investigators or even journalists to be seen in the area where such crimes have been committed. Since the government is a participant or to these crimes it was evident that it will not allow independent investigators. As we work on the crimes committed two years ago other worse cases have been piling up making it an impossible task to complete without the help of the UN Human Rights Council which has recently been mandated to investigate war crimes since Nov 2021 ( The war between the government and the regional forces of the TPLF in the Northern part of Ethiopia.) What Ethiopian human rights activists are requesting now is for the UN Human Council to amend its resolution and extend the time limit from the time this PM took power and to include the genocide of Amharas which human rights activists consider is the most pressing and concerning problem in Ethiopia at this moment.

The Ethiopian government is not a state party to the Rome Statue; The treaty which created theICC in 2002. Therefore, it makes it difficult but not impossible to bring the genocide case to the ICC. The case of Ethiopia is similar to the genocide case in Darfur. Sudan refused to cooperate with the ICC. It was not obliged to because it is not a state party to the Rome Statute. The UN Human Rights Council recommended the case to be seen by the United Nations Security Council (UNSC). The UNSC determined that “the situation in Sudan continues to constitute a threat to international peace and security“, and referred this situation to the ICC in March 2005, taking note of the report of the International Commission of Inquiry on violations of international humanitarian law and human rights law in Darfur (S/2005/60) The situation in Darfur was the first to be referred to the ICC by the United Nations Security Council, and the first ICC investigation on the territory of a non-State Party to the Rome Statute. It was the first ICC investigation dealing with allegations of the crime of genocide. Former Sudan’s President Omar Al Bashir is the first sitting President to be wanted by the ICC, and the first person to be charged by the ICC for the crime of genocide. Neither of the two warrants of arrest against him have been enforced, and he is not in the Court’s custody yet.

The ICC was created, with jurisdiction over the international crimes of genocide, crimes against humanity and war crimes. The court was given the power to prosecute nationals of states that were parties to the ICC Statute, and also to prosecute where the crime was committed in the territory of a state party, whatever the nationality of the alleged criminals. It had further jurisdiction when the Security Council referred a situation to it. Article 86 of the Statute is a general provision concerning state co-operation and judicial assistance. In accordance with this provision, ‘‘States Parties shall, in accordance with the provisions of this Statute, co-operate fully with the Court in its investigation and prosecution of crimes within the jurisdiction of the Court.’’ Article 87(5) is a provision on co-operation by non-party states with the ICC. It stipulates that the Court ‘‘may invite any State not party to this Statute to provide assistance under this Part on the basis of an ad hoc arrangement, an agreement with such State or any other appropriate basis.’’7 Only state parties are obligated to co-operate. The ICC can only exercise jurisdiction in the territory of State Parties, non-State Parties that consent to jurisdiction, or non-State Parties that are referred to the Court by the UNSC. Since Ethiopia is a non-State Party, cases can be brought to the ICC only with the consent of the government or through referrals from the UNSC just like in the case of Darfur.

There should be no doubt that the case of the genocide in Ethiopia is not an abuse of the definition of genocide. The followers of OLF have plundered, killed destroyed burnt Amhara villages like medieval marauding invaders. “Oromuma” is the phrase the OLF has created to denote the building of a new Oromo Empire under the leadership of the current PM who has publicly, in parliament, stated that his mother had always been telling him that he would be “the seventh Emperor of Ethiopia” He states he believes in his mother’s prophecy. To many it seems that he is busy building that empire.

The Amhara are the main obstacle to the building of this empire because it is an attempt to recreate a country on the ruins of Amhara civilization, culture religion and the extermination of millions of Amharas and their associates. While the TPLF, representing six million people would never be able to take power again, it has established a formidable force which would be used as a leverage to negotiate and be allowed to take over Amhara lands that it claims, and in return be willing to fall under an ‘Oromuma” empire with a degree of autonomy (until the proper environment emerges for secession). The Amharas are neither willing to be relegated to second-class citizens under an ”Oromuma” empire nor are they willing to cede their ancestral lands to the TPLF, and lose their culture, their identity religion to this marauding army of Oromo extremists who have a medieval mindset and TPLF forces who want to take over Amhara lands based on a fabricated narrative. Countless historical documents and living historians and observers prove them wrong.

These killings and brazen invasion are the harbinger of the ‘’Oromuma’’ empire under the notorious Gada System.

The Alliance of Nilotic and Omotic People of Africa (NOPA), an African organization based in Kenya, brought to the attention of UNESCO categorically rejecting the gada age grade cycling system of Oromo pastoralists to be recognized as world heritage. A brief quote from the letter tell the historical truth of what the gada system is.

“The self-called Oromo (Galla) clans who invaded the Ethiopian Empire in the wake of Adal-uslim jihadist War in the first half of the 16th century began to become sedentary in the Ethiopian fertile highland. Subsequently they gave up their nomadic gada system and especially some of the clans who immigrated into Southwestern Ethiopia established a government by a monarchy same as their neighbors. The vestige of Gada system survives in the nomadic and pagan clans of Borana in southern Ethiopia and their siblings Orma (Tana Galla) in the Republic of Kenya along the Tana valley. The Gallas have displaced the indigenous Bantu tribes in the Tana, Juba and Shebele Rivers. Thereby they perpetrated an atrocious crime to Pokomo, Giryama, Nyika, etc. as it was systematically recorded in Arabic language in the chronicle of East Africa (Kitab- al Zanuj)

Currently Oromo nationalists are wishfully longing for the gada system. As a result they are manufacturing fabulous myths about an “indigenous democratic” social organization. The very recent construction of the pan-Oromo ideology has set the mark of an authentic Oromo identity and nationalism by taking gada symbolism. Your Excellency It must be noted that the most brutal expansionist War of the Galla pastoralists in Northeast Africa has resulted in the extinction of many developed states and communities in Ethiopia and Kenya. Therefore, the intention to inscribe the gada system in the lists of an intangible cultural heritage of the world will be tantamount to either an insult to humanity or to turn a deaf ear to the barbarity of Oromo pastoralists in Northeast Africa ever since the 16th century.

Age-grade or Gada system is one of the savage customs in the dark ages. Oromo clans treated their conquered enemies with greater savagery of emasculation and annihilation.”

This is just one of numerous archived materials in European and African libraries and Ethiopian history books (that are systematically being destroyed by this government) that have registered the truth about this primitive Gada system. The wishes of a great majority of Amharas are the opposite of this system that promotes domination, invasion and brute force to control the entire Ethiopian population. Amharas want a just and fair political system where all are treated equal under the law of the nation sanctioned by the people through transitional justice. They want to keep what is theirs; their land and their human rights. But Amharas are between a rock and hard surface vilified, attacked murdered, chased like wild dogs, burnt alive and traumatized and humiliated in every possible way both by the TPLF and the Oromo violent extremists. But they have a strong biblical and koranic passion to fight for what is right. ‘’Oromuma’’ empire is not going to happen and the TPLF will never take Amhara ancestral lands. Amharas will resist this attempt to exterminate or marginalize them in the nation they have built for over 2000 years. That much is certain. Amharas have vowed that these are the only terms that would enable the rebuilding of a country where people peacefully coexist and look forward to better days. Newly born Oromo elites think otherwise.

Amharas have been the flag bearers of Ethiopia for centuries. Together with the people of Tigray, the descendants of the Axumite civilization they have made what Ethiopia is to today: the epi center of a rich and ancient culture, the source of a unique written language, the birthplaces of the two great religions (Christianity and Islam) and a country that prides itself for defeating colonialists and making the nation the bastion of freedom and a promised land of all black people across the world. The Oromos, the second largest population in Ethiopia are late comers in the ascension of the Ethiopian Empire. They originated from the Southern end of present-day Ethiopia. Their quick integration with highland people of Tigray, Amharas and other ethnic groups have enabled Ethiopia to be stronger more invincible nation and created a collage that overtime made Ethiopians a tolerant and diverse society. The Oromos have come to the center of Ethiopian politics overtime and been active participants in the protection and defense of the territorial integrity of Ethiopia and in all aspects that introduced Ethiopia to this modern world. The roles that each ethnic group played in the making of Ethiopia and the sequence of their arrivals to the center (highland) does not and should not matter in determining the rights of all citizens. It is irrelevant. After all, all humans who established nations did not arrive at one place at the same time. In the process, historic wrongs have been committed (like slavery, land grabbing, genocide, and conflicts) which are acts that should be studied, acknowledged and used to help build a country at peace with itself. They should not be distorted and be used to bring back medieval classification of people based on their tribes and religion. This government is trying hard to bring back this defunct primitive system loathed by all which in the 21st century should only be talked about as a subject in the study of primitive society.

This nation will either be for every Ethiopian or for nobody: It will be a failed state run by war lords and pose as a permanent threat to peace and security in the region and indeed in the Horn and beyond since the stakes are too high. It will be a land of an endless proxy war. How can the Oromos extremists and TPLF expansionist miss this point? This Ethiopia is an intricate web of cultures and history and continuous intermarriages regardless of ethnicity, that it will indeed be impossible to carve out independent sovereign ethnic based states that conforms to the illusions of a few elites who emerged in the last 50 years. Simple elementary logics can remind us that the only way that Ethiopia can exist and people live in it in harmony is through the acceptance of logic and common sense implemented through transitional justice. There is simply no other way.

The Creeping Genocide is about reducing the demography of the Amharas through forced birth control (Genocide Convention Article II, d) displacing by force people from their ancestral lands, kidnapping children and creating an atmosphere of insecurity and permanent threat (Article II e and c), torturing, slaughtering, killing. any person known to be the group and raping women in front of their husbands and children, Christians and Muslims (Geneva Convention. Article II a and b) that is taking place in Ethiopia, has not been given the attention as the fate of the people is being determined by medieval leaders who believe in the domination of one ethnic group over all others. All above have taken place in present day Ethiopia. Such unhinged exercise of power and flagrant violations of people’s rights is taking place in full knowledge of Western leaders who claim to be the champions of human rights and the custodian of the Genocide Convention. All incidents are being stored waiting for their day in court.

The perpetrators know that they will never be able to exterminate Amhara as people and their culture language religion and their place in history. This exercise is about distorting the demography, traumatizing and humiliating people and in the end make them bow their head and surrender to the hegemony of the extremist Oromo invaders who have politically already taken 1/3 of the country with their partners in crime, the TPLF which has some more land it wants to snatch from the ancestral ownership of the Amharas. But the Amhara as dignified as ever have refused to submit and instead advocated for the reconstruction of Ethiopian politics on the basis of equality where no one would be seen as more equal than the others.

“In 208 AD, the Roman warrior emperor Septimus Severus arrived in Britain with the intent on subduing the tribes in the northern part of the island. These are the tribes which occupied modern Scotland. When Severus realised that when these tribes (now Scottish) refused, he designed a policy of extermination now known as genocide. In 210, he assigned the job of extermination to his son Caracalla, a mass-murdering lunatic who would later assassinate his own brother Geta in front of their mother. It likely was only Severus’ death in 211 that cut the operation short and saved Scotland from a complete holocaust. Caracalla always is listed by historians among the worst emperors of Roman history. In ancient Rome, genocide was seen as an acceptable military tactic if it was directed at indigenous peoples.8

In a speech denouncing the Romans the Scottish leader reportedly told his troops before a battle:

“Robbers of the world, having by their universal plunder exhausted the land, they rifle the deep. If the enemy be rich, they are rapacious; if he be poor, they lust for dominion; neither the east nor the west has been able to satisfy them. Alone among men they covet with equal eagerness poverty and riches. To robbery, slaughter, plunder, they give the lying name of empire; they make a solitude and call it peace.” The last sentence has been widely circulated and quoted because it: “perfectly captured the mindset of genocidaires the world over, then and now, who always imagine themselves to be improving a society by annihilating it.”9

Today every sensible Ethiopian believes that the leader of the Oromos extremists PM Abiy, and TPLF expansionists are indeed psychopaths. How else can a sane mind understand this killing spree? How else can anyone understand the virtual impossibility impracticality of carving out independent states from this ancient land civilized mind takes diversity as a strength with respects and protection of the cultural and linguistic differences. What is being propagated today is nothing else other than imposing an imaginary state which will have brutal consequences. Leo Tolstoy in his book;” The Law of Love and the Law of Violence” wrote:

“Understand then all of you, especially the young, that to want to impose an imaginary state of government on others by violence is not only a vulgar superstition, but even a criminal work. Understand that this work, far from assuring the well-being of humanity is only a lie, a more or less unconscious hypocrisy, camouflaging the lowest passions we possess”10

False and imaginary or manufactured narratives are the root causes of hate and subsequently genocide crimes against humanity and war in Ethiopia. The government sees the civil war in Ethiopia as a necessary process to root out evil and install a benevolent government that will pave the way for a prosperous Ethiopia under the Prime Mister’s party, Ethiopia’s Prosperity Party. (EPP)

Until the end of the second world war genocide often was justified as the cost of “progress.” In the 16th century, Spanish colonists reduced the indigenous population of their Hispaniola colony from 400,000 to 200 within the space of a generation. The Belgian rape of Congo reduced a population of 20 million to about half that number. Stalin’s forced starvation of Ukraine killed about five million. In all cases, the killers believed that these genocides presented a net benefit to the civilized world. Hitler, who slaughtered six million Jews, thought that the entire planet one day would lionize him for ridding the world of what his diseased and evil mind conceived as a uniquely destructive pestilence upon humanity.”11

Complicity and Denial

Why did the group under attack fail to bring it’s case to the international legal intuitions and to the world at large? One major reason is the indifference of those who can and the collaboration of many elites and the defending of many other elites in and outside the country who have acted as the fifth column in the struggle to stop the genocide and crimes against humanity. There are more Ethiopian medical doctors more PHD holders and professors and intellectuals in the US than in Ethiopia. The least that they could have done was to be advocates for the victims and do what can be done from a free environment in America and Europe. A great majority of these are men and women who had free education both in Ethiopia and in America where they benefited from being Ethiopian refugees. Besides the remittances they send to family members a great majority have been silent observers of the unfolding tragedy in Ethiopia. Many are cautious in naming the crimes being committed in Ethiopia and very reluctant in condemning the polices of this regime. They have not been able to mobilize American, European and global sentiments in favor of the victims of genocide and crimes against humanity. Many position themselves on fence or on the other side of the fence, in the regimes camp, because of fear of losing what they have or want to have in Ethiopia. They would rather indulge in an academic exercise that is not grounded on the reality of Ethiopia that write and talk about the truth. Genocide negation in the name of self-interest and a misguided concept of freedom of speech forgetting about the equally important political and moral aspects of genocide denial is an act of complicity.

The International Criminal Tribunals for Yugoslavia (ICTY) and Rwanda define complicity as “all acts of assistance or encouragement that have substantially contributed to, or have had a substantial effect on, the completion”10 of a crime within the jurisdiction of the Tribunal. As the ICTY Appeals Chamber suggested in reference to this:

“Although only some members of the group may physically perpetrate the criminal act … the … contribution of the other members of the group is often vital in facilitating the commission of the offence in question. It follows then that the moral gravity of such participation is often no less–or indeed no different–from that of those actually carrying out the acts in question.” 12

Indeed, according to Professor Schabas:

“Complicity is sometimes described as secondary participation, but when applied to genocide, there is nothing “secondary” about it.

The “accomplice” is often the real villain, and the “principal offender” a small cog in the machine. Hitler did not, apparently, physically murder or brutalize anybody; technically, he was “only” an accomplice to the crime of genocide”13

…the drafters of the Genocide Convention recognized that it was essential to include “a provision authorizing prosecution for complicity” in order to capture “those who organize, direct or otherwise encourage genocide but who never actually wield machine guns or machetes.” 14. In other instances, however, the accomplice to genocide may be a subsidiary villain and may lack the genocidaire’s specific genocidal intent. Instead, genocide may merely be a foreseeable result of his actions. That is, the complicity provisions of the Genocide Convention and the Statutes of the ad hoe Tribunals appear designed to capture two very different classes of criminals: those who planned genocide but did not kill, and those who lacked a genocidal plan, but knew that genocide was the foreseeable result of their actions. 15

According to this, if the case of Amhara genocide eventually reaches the ICC, it is possible that accomplices to this crime could be added as criminals in the commission of Genocide which may include those Ethiopians in and out of the country who had the knowledge that such crimes were being committed, had the means to do something about it and yet turned a blind eye, or supported the regime who is active participant of the genocide or through their silence and indifference encouraged the commission of genocide. While it is very clear that the regime has some support within the country, either ethnic based or of people’s fear of losing what they have and could have, they have knowingly been shielding the government and some officials from being accused or charged or condemned for some of the crimes. While the fear to be seen exposing or condemning the government from inside Ethiopia is understandable, what is not understandable is the high number accomplices within the diaspora. Justice will catch up with them because no one could be neutral or supporter of the regime in the face of these brazen crimes.

Some deniers make numbers as an excuse for not naming the crimes what it is: genocide. But there are no specific numbers attached to the definition of Genocide in the convention. It states groups without qualifying it with numbers. When the UN Director of the UN Prevention Commission was asked ‘’What numbers are we talking about for it to qualify as genocide?” She answered:

“It doesn’t matter. It’s really not about numbers. When we get into numbers, then we begin to complicate issues because for example, in Bosnia Herzegovina, over 8,000 people were killed. In Rwanda, a million people were killed within three months, and in the Holocaust, six million people lost their lives. If you go to the Kigali Genocide Memorial, as you walk out there is a plaque at the door with an inscription: “Often, people think about genocide in terms of numbers”. People are waiting to hear one million people have died. What they don’t realize is that it’s six people dying here, three there, 20 others tomorrow, the day after another five and so on. All these numbers add up, such that one day, you will have the one million people you’re looking for on your hands. So long as those conditions, which can lead to genocide exist, we should be very careful. Those initial three or 12 deaths could just be the beginning of a genocide”16

In other words, if we count the mass forced birth control, forced displacement, and the torture and murder of the group across the country for the past 30 years the numbers will indeed be in millions. The question in a war and conflict-ridden Ethiopia is how to save this nation from a complete anarchy. The struggle to rebuild the nation has not yet started. The fear is that it might even never start. The question therefore is what should be done to an ongoing genocide crime against humanity, war crimes that have not been judged or even acknowledged? As told by wise people “The wheel of justice turns slowly but grind exceedingly fine.” Even though justice may not be achieved quickly when it finally happens perpetrators will quickly get the punishment they deserve. That is why evidence collection and identifying the perpetrators must be the endless tasks of activists and human rights organizations so that when the day of judgement comes, we have all what the international court of law requires. The pressures and the efforts of those who had the power and the means to commit the genocide could be very strong. It begins with their denial and the destruction of evidences and rounding up of independent journalists like last month when over 6000 journalists were rounded up and taken to prison or to some unknown places. Ethiopians should be vigilant in these very much needed pre trail tasks without which perpetrators will not be made accountable. It will be a challenge to human rights organizations and independent investigators in and outside the country. As Ethiopians look forward to judgement day, it will not be only the perpetrators that will be judged to rot in jail, but also the deniers and those accomplices charged for not doing enough when they could to stop the genocide. The charge is Complicity with Evil. They will be forever in the history of infamy.

Denial of genocide is what Elie Wiesel has called a “double killing.” Denial of genocide is the final act of the brutality and clear demonstration of hate towards the victims. Their lives and the lives of survivors and their identities are all thrown to the dust pin of history with the intent of abolishing even memories. Those who have been slaughtered like animals, burnt alive, cannibalized, roasted alive on fire, raped sometimes in front of their children and husbands, humiliated and displaced from the only village themselves and their ancestors know of, the Amharas refuse to be exterminated in a world which has turned a blind eye for political expediency. But in this digitalized age someday the truth will be at the disposal of international law and human conscience and once again the promises of Never Again will be challenged.

The USA and The Politics of Human Rights

At an international level the USA which prides itself as the vanguard of human rights across the world has failed in meeting the standards that is expected from it. Besides its history of slavery and the treatment of the indigenous people, the world was ready to accept its leadership on human rights. But repeatedly, over and over again, with its credibility at its worst during the period of the Trump administration, it has lost the little moral credibility that it had. While the United States perceives itself as the leader in the fight against genocide and human rights abuses, it only ratified the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide– forty years after the convention’s unanimous adoption by the UN General Assembly.

Samanta Power wrote:

“…..the last decade of the twentieth century was one of the most deadly in the grimmest century on record. Rwandan Hutus in 1994 could freely, joyfully, and systematically slaughter some eight thousand Tutsi a day for one hundred days without any foreign interference. Genocide occurred after the cold war; after the growth of human rights groups; after the advent of technology that allowed for instant communication; after the erection of the Holocaust Museum on the Mall in Washington, D.C. Either by averting their eyes or attending to more pressing conventional strategic and political concerns, US leaders who have denounced the Holocaust have themselves allowed genocide.” 17

America’s reaction to Turkey’s killing of close to a million Armenians is shocking along with the Holocaust, Pol Pot’s reign of terror in which some two million died, Iraq’s slaughter of more than one hundred thousand Kurds, Bosnian Serbs’ mass murder of some two hundred thousand Muslims and Croats, and the Hutu attempt to eliminate the Tutsi is not that the United States refused to deploy its ground forces to combat the atrocities. For much of the century, even the most ardent interventionists did not lobby for US ground invasions. What is most shocking is that Washington’s policymakers did almost nothing to deter the crime. Because America’s “vital national interests” were not considered to be imperiled by mere genocide, the United States has consistently refused to take risks in order to suppress genocide” 18

Once again, a US president is making the usual pilgrimage to Saudi Arabia to bow to the King and assure him of the continued support of the USA. President Biden is visiting Saudi Arabia despite the fact that Saudi Arabia is the leading human rights violator in the world. US intelligence report released in February 2021 said that Mohammed bin Salman had approved the 2018 murder of the Washington Post journalist Jamal Khashoggi. Despite this, the US government did not take any measure to make Saudi Arabia accountable for this crime. Biden said during his presidential campaign that his administration would seek to make Saudi Arabia “the pariah that they are” and indicated that “they have to be held accountable.” Biden’s campaign comments were hollow since no meaningful steps have been taken to make Saudi Arabia accountable for all its human rights violation including that of Kashogi. His visit to Saudi Arabia, like all his predecessors is an assurance that the strategic and economic alliance between the two countries will prevail over all Human Rights violations and other issues. Saudi Arabia has been a country with one of the most serious human rights violations consistently since its creation 70 years ago and is the source of almost all Jihadist movements across the globe (through its Wahabi ideology) Thirteen human rights organization including Human Rights Watch sent a joint letter to President Biden that his visit risks encouraging new abuses and encouraging impunity. The paramount consideration is self-interest and not the message that comes out from this meeting. Saudi Arabia will be more emboldened and do whatever is wishes so long as it pumps the oil and guards against expansion of Iran influence.

Human Rights Council

The United Nations is a political organizations and decisions are made based on individual members’ interest. The most powerful, who contribute the larger portion of money to the UN, those who have the military and economic prowess easily buy or influence decisions. The Human Rights Council has with enormous difficulty and after lots of joggling condemned some governments for the violation of human rights. But such resolution has rarely had any impact. For specific actions the recommendations have to be sent to the security council where in most cases it is dead on arrival unless all the five permanent members agree on it. The UN Human Right Council is a paper tiger with no power to bring justice or stop genocide and crimes against humanity. As of 2013, the State of Israel had been condemned in 45 resolutions by the United Nations Human Rights Council (UNHRC). Since the UNHRC’s creation in 2006, it has resolved almost more resolutions condemning Israel alone than on issues for the rest of the world combined. Laws Violated: Israel has violated 28 resolutions of the United Nations Security Council (which are legally binding on member-nations. U.N. Charter, Article 25.) The United Nations is a political organization and we can’t expect fairness or justice without fighting for it and doing what needs to be done. The UN Human Rights Council is toothless and is highly politicized like its parent body, the United Nations General Assembly. The UN decides what its members want and UNSC decides only when all the five permanent powers want.

For countries like Ethiopia the only international organization that can bring justice to perpetrators of crimes is the ICC. The ICC is not a subsidiary of the UN or any organization. While under current circumstances the ICC seems to be the only avenue to seek for justice and stop the madness in Ethiopia, the fact Ethiopia is not a signatory to the Rome Statute that established the ICC makes it difficult to seek justice through the ICC. A way that the case of the Amharas can reach the ICC is through the pressures from the United Nations Human Rights council which can bring the case to the UN Security Council which could make a referral to the ICC like it did in the case of Darfur, with the hope that all five permanent members will either agree or not veto the resolution making a referral to the ICC. A lot of work has to be done by the diaspora to bring the world with Ethiopia. It will not be to the best interest of any of the powers to see a fragmented Ethiopia. On the contrary a failed Ethiopia will be a threat to the region the continent and the world. The challenges of Ethiopians particularly the group is to have the unity the skill and the wisdom to bring to the attention of the powers to be who can help Ethiopia. This can only be done by genuine non state actors who stand for peace and stability in Ethiopia. This non state actors can only operate effectively within a free society.

Hence the active involvement of the diaspora who has two choices: leave a legacy of infamy or rise up in unison and support the peaceful resistance of Ethiopians and create pressures on the international community, pressures that would leave them with no choice but to react. This is a strategic imperative.

Realpolitik in international arena is about states who act in pursuit of their own interests. Morality and human rights outside their own nation is also seen most of the times in the context of their own national interests or national interest disguised as moral concerns. Ukraine is a perfect example. On the scale of human suffering Ethiopia has the most severe complex humanitarian crisis ranging from genocide to starvation. Aljazera asks; “why hasn’t the world shown a fraction of the concern that’s been on display over the past weeks or so for African suffering?” (March 6, 2022 Viewpoint). Such double standards are dictated either by racism or geopolitical interests which is called realism in international relations. The Responsibility to Protect -known as R2P- is an international norm developed at the World Summit in 2005 with lessons learnt after the Rwanda Genocide. It seeks to protect populations from genocide, war crimes and crimes against humanity and ethnic cleansing. It is recognized as an important global principle. R2P has three pillars of responsibility. The third one is:

“If a state is manifestly failing to protect its populations, the international community must be prepared to take appropriate collective action, in a timely and decisive manner and in accordance with the UN Charter.” 19

The world and Africa have to see the problem in Ethiopia as a global strategic, humanitarian and moral dilemma that needs to be addressed at the level of the global community. Let it be and let the world save broken Ethiopia from itself. But Ethiopians have work harder and more united to be heard. I say Ethiopians because justice for Amharas is justice for Ethiopia. The survival of Ethiopia comes only with justice for Amharas.

“How Much Carnage are we willing to Accept?” Biden in the aftermath of mass shooting in America. (June 3, 2022) Ethiopians ask: How much carnage is the UN willing to Accept? be and let the world save broken Ethiopia from itself. But Ethiopians have work harder and more united to be heard. I say Ethiopians, because justice for Amharas is justice for Ethiopia. The survival of Ethiopia comes only with justice for Amharas (Muslims and Christians). This Prime minster is a psychopath killer resembling Hitler. He must be removed and brought to justice before he becomes even more dangerous.

“How Much Carnage are we willing to Accept?” Biden in the aftermath of mass shooting in America. (June 3, 2022). Ethiopians ask: How much carnage is the UN and the US willing to accept in Ethiopia?

END

"SNAP ASSESSMENT ON STRATEGIC-SURPRISE" በዴቭ ዳዊት

noreply@blogger.com (TBF) — Sat, 26 Mar 2022 01:45:00 +0000

ዴቭ ዳዊት ስለ SNAP ASSESSMENT ON STRATEGIC-SURPRISE እንዲህ ሲል ይዘረዝረዋል" ህዝብና ፖለቲካ እስከወዲኛው ከመሠረቱ የሚንዱና ህዝባችንን ከፍተኛ ዋጋ ሊያስከፍሉ የሚችሉ አደጋዎችን በተመለከተ የቀረበ የግል ግምገማ

ክፍል-አንድ

አንድ አደጋ፥ "Strategic Surprise" ተብሎ ሊገለፅ የሚችለው ተጠባቂ ከመሆን ወይም አለመሆኑ ጋር በተያያዘ ብቻ ሳይሆን አደጋው ከመከሰቱ በፊት ተጋላጭነትን መርምሮ በቂ ዝግጅት ካለማድረግ ጋር የተያያዘ መሆኑ፤ እንዲሁም የአደጋው መከሰት የሚያስከፍለው ዋጋ (Regrettable outcomes) እጅግ ከፍተኛ መሆኑ ነው። በመሆኑም በእኔ አጭር የግል ግምገማ ከአማራ ህዝብ ጠላቶች ሊወሰድ ከጫፍ በደረሰ የፖለቲካና የኃይል እርምጃ ምክንያት የአማራ ህዝብ ከመቼውም ጊዜ በከፋ ሁኔታ ለ Strategic-surprise ተጋልጧል የሚል እምነት አለኝ።

እነዚህን ከ Political and Security domain የሚቀዱ አደጋዎች ከወዲሁ በቁመናቸው ልክ አጢኖ በቂ ዝግጅት ማድረግ ካልተቻለ ደግሞ፥ አደጋዎቹ የሚያስከትሉት Potential-Regrets እጅግ ሲበዛ ከባድ ነው።

ዝርዝር ስትራቴጂካዊ አደጋዎች

1. የመጀመሪያው ከ Political domain የሚመነጭ Strategic-Surprise ሲሆንየአማራ adversaries ከሚያደርጉት አሰላለፍ የሚቀዳ አደጋ፥ ማለትም፦ ኦህዴድ-መሩ የኦሮሞ ልሂቃንና የወያኔ Offstage Deal and Political Collusion ሲሆን፣

2. ሁለተኛው ደግሞ ከ Security domain የሚመነጭ Strategic-Surprise ሲሆን፥ የአማራን ህዝብ ለዳግም ወረራ የመዳረግ እምቅ አቅም ያዘለውና በዋናነትም በተፈጠረለት ምቹ ሁኔታ እየፈረጠመ የመጣው የፋሽስት ወያኔ Kinetic Capability ነው።

* እነዚህን ከላይ የተቀመጡ ሁለት ነጥቦች በቅደም ተከተል እያነሳን በዝርዝር እንመልከት።

1. ኦህዴድ-መሩ የኦሮሞ ልሂቃንና የወያኔ Offstage Deal and Political Collusion

* ፋሽስት ወያኔ የማዕከላዊ መንግሥቱ አዛዥ-ናዛዥ በነበረበት ወቅት፥ የወንበሩ ማስጠበቂያ አድርጎ ያቀርበው የነበረው ትርክት በሄግልያን-ተቃርኖ ላይ የተመሠረተ ነበር። "በቀኝ በኩል ትምክህተኛው አማራ፥ በግራ በኩል ጠባቡ ኦሮሞ አለ፤ በመሐል አስታራቂነት እኔ አለሁ" የሚል መሠሪነትን ከዕቡይነት ያስተዋደደ ትርክቱን ከሀገር ቤት አልፎ ለውጭ መንግስታት ሳይቀር የሀገሪቱ የህልውና እስትንፋስ እሱና እሱ ብቻ የሆነ አስመስሎ ያቀርብ ነበር። ተረኛው ኦህዴድ ወደ ስልጣን ከመጣ በኋላ በተለይም ከጦርነቱ ማግስት ጀምሮ ኦህዴድ የአማራ ተወካይ ነን የሚሉ የፖለቲካ ኃይሎችን ሽባ ያደረገው ፥ ፍርሃት በመቀስቀስ / "argumentum ad metum" የሚባል fallacious argument በመጠቀም/ ነው። ይህም ማለት፥ አብይ አህመድ የብአዴን ሰዎችን ሰብስቦ "አማራ ተበደለ የሚሉ ሰዎችን አስቁሙ! ወያኔ ኦሮሞን ምንም ሊያደርገው አይችልም፤ አማራን ነበር ሊያጠፋ የነበረው፤ አርፋችሁ ተቀመጡ" ነበር ያለው። "ወያኔ ኦሮሞን ምንም አያደርግም" የሚለውን ለጊዜው እናቆየውና፥ ወያኔ ዕድልና አጋጣሚውን ባገኘ ጊዜ ሁሉ አማራን ለማጥፋት እንደሚሰራ መቼም ቢሆን የማንዘነጋውና የማንዘናጋበት ጉዳይ ነው። ነገር ግን፥ እነአብይ አህመድ የአማራን ህዝብ በወያኔ እያስፈራሩ፥ ለኦህዴድ ፈቃድና ፍላጎት ተንበርካኪ እንዲሆን የሄዱበት ርቀትና አማራን እንወክላለን የሚሉ ኃይሎች ይህንን ተቀብለው ጭፍን ተንበርካኪ ሆነው ህዝባችንን አሳልፈው የሸጡበት መንገድ ትልቅ አደጋ ይዞ መጥቷል።

አማራ በራሱ ከመቆም ይልቅ ለኦህዴድ እንዲንበረከክ ከተደረገ በኋላ፥ ቁማርተኛው ኦህዴድ ከወያኔ ጋር የመጋረጃ ጀርባ ድርድር ወደ ማድረጉ ነው የገባው። የአማራ ግዛቶች ከወራሪው ፋሽስት ወያኔ ነፃ ባልወጡበት ሁኔታ፥ ዘማቹ ኃይል "ባለህበት ቁም" ሲባልና ያንን ተከትሎ የነበረውን stalemate በእርግጠኝነት ተንትኖ ለማቅረብ በአማራ ስም ከተደራጁት ኃይሎች ውስጥ አንዳቸውም አቅሙም እርግጠኛነቱም አልነበራቸውም፣ አሁንም የላቸውም።

ኦህዴድ በድንገት ተነስቶ ዘማቹን ኃይል "ባለህበት ቁም" ያለውና እንደዚህ አይነት stalemate በአማራ አናት ላይ እንዲፈጠር ያደረገው በወያኔ ላይ የ isolation አቋም ለመያዝ ነው? ያ ከሆነስ የአማራ ርስቶች በወረራ ስር ባሉበት ሁኔታ ነው ወይ ወያኔን isolate አደርገዋለሁ የሚባለው? ወይስ ውጥረት የማለዘብ (détente) አቋም ነው? ወይስ አማራና ትግሬ እርስበርሱ እንዲጠባበቅ የማድረግ የ Containment ስራ ነው? ወይስ አማራን በአደባባይ በማዘናጋት ኦህዴድ Offstage ከወያኔ ጋር የሚደራደርበት ስልት ነው? ብሎ የጠየቀ አንዳችም በአማራ ስም ተደራጀሁ የሚል ኃይል አልነበረም። እውነታው ግን ኦህዴድ አማራን "እምቢ ካልህ ወያኔ ይመጣብሃል" በሚል የስጋት ቆፈን ውስጥ ከትቶ የፖለቲካ willኡን ከሰበረ በኋላ፥ ከፖለቲካ ድርጅቶችም በላይ በትግሬና በኦህዴድ-መሩ የኦሮሞ ልሂቃን ደረጃ ወደ offstage deal and political collusion ውስጥ ነው የገቡት። ማንን የጦስ ዶሮ በማድረግና በማን ኪሣራ ላይ በመረማመድ እየተደረገ እንደሆነ ደግሞ ሲበዛ ግልጽ ነው‼ አማራን ያገለለ፣ በአማራ ጥቅም ላይ የሚረማመድ እንዲሁም በዋናነት አማራን ጥግ በማስያዝና አማራን የውድመትና ጥፋቱ ሞተር አድርጎ ራስን ነፃ በማውጣት ላይ ያነጣጠረ deal and collusion ነው እየተካሄደ ያለው‼

ይህ በኦህዴድና በወያኔ መካከል እየተደረ ያለው አማራን ያገለለ offstage deal and political collusion "ከመጋረጃ ጀርባ" የሚለውን phase ጨርሶ ከቅርፊቱ ለመውጣት በእነ አትሌት ደራርቱ ቱሉ በኩል በሰብዓዊነት ሽፋን በገርደምዳሜ በተነገረ በሁለት ቀናት ውስጥ፥ ኦህዴድ-መሩ የኦሮሙማው መንግስት "ለሰብዓዊነት" በሚል ሽፋን ላልተወሰነ ጊዜ ተኩስ አቆምሁ የሚል አዋጅ ሲያስነግር፥ ፋሽስት ወያኔም ተመሳሳይ truce agreement ላይ መድረሱን ይፋ አድርጓል።

ይህ ሁሉ የሚነግረን ነገር ቢኖር የሁለቱ ኃይሎች አማራን ያገለለ offstage deal and political collusion በአማራ ህዝብና መሠረታዊ ጥቅም ላይ ያንዣበበ Strategic-Surprise እውን እየሆነ መምጣቱን ነው‼‼

በእኔ የግል ግምገማ መሠረት፥ ይህንን political strategic-surprise ለመቀልበስና ህዝባችንን ከአስከፊ Potential-Regrets ለመታደግ፥ ቁርጠኝነቱ ካለ ዛሬም ዕድሉ ሙሉ በሙሉ አልተዘጋም‼‼

1.2. የመፍትሔ ሃሳብ

/ Recommendation to avoid strategic-surprise in the Political domain/

* የአማራ ፖለቲካ መሠረታዊ ችግሩ ውስጣዊ ደዌው ነው። የአማራ ጠላቶች የሚበረቱብንም ከውጭ ወደ ውስጥ ይዘውብን በሚመጡት ታክቲክና ስትራቴጂ ሳይሆን፥ በአማራ polity ውስጥ ያለውን weak link exploit በማድረግ ነው። አማራን ለኦህዴድ ፈቃድ አንበርክኮ፥ ከአማራ ጀርባ በአማራ ህዝብ ጥቅም ላይ እንዲረማመድና ከወያኔ ጋር እንዲዶልት ያደረገው፥ አማራን እንወክላለን የሚሉ ኃይሎች በአመዛኙ፦

- አንድ ላይ መቆም የማይችሉ ጠባብ-ጎጠኞች፣

- ግለኛ ሆድ-አደሮች፣

- በአማራነት ራሳቸውን ችለው መቆም የማይችሉ ልምሹዎች (ክልሉ በዚህ አራት አመት ውስጥ በአብይ ያልተቀባ ርዕሰ-መስተዳድር ሹሞ የማያውቅ ሲሆን ድርጅታዊ ጉባኤ ሲያደርጉ፣ ብአዴን በስብሰባው መቋጫ አብይ የግድ የሚገኝ ሲሆን አብንም በተላላኪዎቹ ሹመኞች የግል ጠባቂና የመንግስት የሚዲያ እጀባና ፕሮፓጋንዳ ካልሆነ በቀር እርስበርስ ተደማምጦና ተከባብሮ፣ ከምንም በላይ ደግሞ ህዝብን አክብሮና ለህዝብ ጥቅሞች ቅድሚያ ሰጥቶ በራስ የመቆሙ ነገር ጨርሶ ከማይታሰብበት ደረጃ ደርሷል።)

- የባንዳነት ፉክክርን መገለጫቸው ያደረጉ አድርባዮች፣

- በግል ጥቅም፣ ሹመትና የስልጣን ጥም የታወሩ ሰቀቀናሞች፣

- በሌብነትና እርስበርስ በማይተማመኑ አረመኔዎች የተሞሉ ናቸው።

* ቢያንስ እየመጣ ያለውን አደጋ እጅግ አሳሳቢነት ከግምት በማስገባት ይህንን ደዌና ነቀርሳቸውን ወደጎን አድርገው፥ የአማራን ፖለቲካ ከኦህዴድ ጫማ ስር ለማውጣት፣ ለግል ጥቅማቸው ሲሉ በጎጥ ክፍፍል ሲመርዙት የሚውሉትን ህዝብ አንድነቱን በማስጠበቅ እንደህዝብ "የማልደራደርባቸው ቀይ መስመሮቼ" የሚል አመለካከትና አቋም በፍጥነት እንዲይዝ ማድረግ ካልቻሉ በቀር፥ በዚህ ፍጥነት ሌላ አማራጭ መፍትሔ ሊወለድ አይችልም።

ይህንን በተግባር ይፈፅማሉ ወይ የሚለው ከጥርጣሬም በዘለለ በእርግጠኝነት ተግባራዊ አያደርጉትም ቢባል ለእውነቱ ይቀርባል። ለዚህ መነሻ የሆነኝ፥ እንደህዝብ የጋራ ህልውናችን አደጋ ውስጥ ወድቆ እንኳ ወገባቸውን ታጥቀው የሚጠመዱበት ተግባር ወይ በጎጠኝነትና አድመኝነት ተቧድነው እርስበርስ መበላላት ላይ ነው አልያም "እግዚኦ" በሚያስብል የዘረፋ ስምሪት ላይ ነው።

አማራን እንወክላለን የሚሉ ኃይሎችና የአማራ ፖለቲካ ፥ ራስን ከመብላት የ Autosacrophagy ደዌ በፍጥነት መፈወስ ካልቻሉና ህዝቡን በአንድ ላይ አንቀሳቅሶ ህዝብ የማይደራደርባቸው ትላልቅ ቀይ መስመሮችን ማስመር ካልቻሉ፣ እንዲሁም "አብይ መሲህአችን ነው" ከሚል የምንፍቅና አመለካከትና ፖለቲካውን ከኦህዴድ ጫማ ስርና ከተንጠልጣይነት ነፃ ካላወጡት በቀር፥ ነገ አይናችን እያየ ልክ እነ ስብሐት ነጋ እንደተፈቱት፣ ወያኔን "ከሃዲው ጁንታ" ከሚል ስያሜ ወደ "የትግራይ አማፂያን" ወደሚል ስያሜ ሲቀይሩት እንዳየነው ሁሉ፥ ቀሪ የወያኔና የኦህዴድ የጋራ ፍላጎት በአማራ ህዝብ ኪሳራ በጫንቃው ላይ መጫናቸው አይቀሬ ነው"‼‼‼

ይቀጥላል

The Great Impostor: (PM Abiy?) Excerpts: from my book: What a Life.

noreply@blogger.com (TBF) — Sun, 20 Feb 2022 02:52:00 +0000

February 19, 2022

By Dawit W Giorgis

When I was a boy, I remember watching a movie titled The Great Imposter. * Back then I took it as a very funny movie. After so many decades I remembered only the title and the fact that it was a comedy so in writing this chapter I looked for it and watched it again and read about the character. It was apparently based on the life of a man called Ferdinand Waldo Demara played by one of my favorite actors, Tony Curtis, who stars in the incredible but true story of the world’s greatest big-time impostor of that era.

He left school in 1935 but lacked the skills that would get him the positions in life that he wanted. He wanted the status that came with being a priest, an academic, or a military officer, but didn’t have the patience to achieve the necessary qualifications. Deception was the answer and he started early. When he was just 16 years old, he ran away from home to join a silent order of Trappist monks, lying about his age to become a member. That didn’t last long. He was forced out of the monastery after two years because his fellow monks felt he lacked the right temperament.

It was then that Demara began to assume different identities, such as a monk (again), a sheriff’s deputy, and notably, a prison warden, usually without the expected credentials. He joined the army in 1941, hated it, ran off and joined the navy where he got some medical training. Using false documents, he tried to become an army officer but was discovered so he went on the run. Next, he awarded himself a PhD under a fake name and taught in college where he befriended a Canadian doctor, Joseph Cyr. Cyr went to New York, and Demara moved to Canada, stealing Cyr’s name. He became a ship’s surgeon for the Canadian military during the Korean War. The exploit he is most known for occurred during the war, when three Koreans were brought on board who needed medical help, and he successfully treated all three—even amputating one man’s leg. And he didn’t have a medical degree! The list of his deceptions goes on and on until he was finally exposed and jailed for his crimes. When he was released, he made some television appearances, but eventually was ordained in the Church and became a counselor in a hospital. 1

What’s interesting is that Demara was not after money, or at least that was not the primary objective. His goal was prestige and status. His biographer Robert Crichton noted: “Since his aim was to do good, anything he did to do it was justified. With Demara the end always justifies the means.”2 Though we know what he did, and his motivations, there is still one big question that has been left unanswered – why did people believe him? According to Robert Crichton,

Demara had an impressive memory, and through his impersonations accumulated a wealth of knowledge on different topics. This coupled with charisma and good instincts, about human nature helped him trick all those around him. Studies of professional criminals often observe that con artists are skilled actors and that a con game is essentially an elaborate performance where only the victim is unaware of what is really going on.3

I mention Demara, because to me his story is the story of Abiy Ahmed, Ethiopia’ prime minister. Of course the setting is different and there are different motives behind his behavior, but several similarities indicate that Ethiopians and the international community have fallen victim to an elaborate charade created by this man.

Who knows what he is really like? Abiy can look like a compassionate, religious person, but at times he can also be brutal. One thing is becoming clearer as we try to understand him: he is a narcissist, and it is generally narcissists who become impostors. If they get into a leadership role, they believe that they alone know what is best, that everyone should trust them, that they can save the day. When narcissists become impostors, they become complicated people with a constant fear of failing or being exposed. Those fears can drive them to the extreme, leading them to act irrationally, contrary to common sense. They keep on lying, telling contradicting stories about themselves as they try to project a different image.

Ethiopia has seen leaders of all kinds in the past, but they were not con artists. Our leaders, with all their weaknesses and faults, held firmly to the idea of Ethiopian unity and were predictable. History might describe each one of them as kings or emperors but always as leaders with empathy and a full sense of patriotism. Not much is known about this man called Abiy Ahmed who just jumped into the political scene, but we do know that in no more than a year he has acted more and more like a dictator around whom the future of Ethiopia revolves.

In some ways all people have the propensity to become impostors. People’s public and private lives are often different. What we speak and teach in public or from the pulpit may be different from what we are like privately. When out in public, there is always the pressure to suppress our real selves.

But neurotic impostors feel more fraudulent and alone than other people do. Because they view themselves as charlatans, their success is worse than meaningless: It is a burden. In their heart of hearts, these self-doubters believe that others are much smarter and more capable than they are, so any praise impostors earn makes no sense to them. “Bluffing” their way through life (as they see it), they are haunted by the constant fear of exposure. With every success, they think, “I was lucky this time, fooling everyone, but will my luck hold? When will people discover that I’m not up to the job?” 4

It seems to be the way Abiy Ahmed operates, though it’s hard to say what is going on inside his head. While a lot has been said about the manipulations preceding his takeover of the leadership, not much has been told about the person of Abiy Ahmed. In the euphoria that overwhelmed the country, people did not bother to find out who he is and was. What was important then was that the TPLF was being driven out and Abiy Ahmed’s promised changes. But Abiy had been raised and groomed by the TPLF since the age of 15 and was an active participant of the system at various junior and senior levels. That should have been a tipoff to anyone thinking about what the future would hold. However, for the vast majority of Ethiopians common sense was in short supply. His talk about peace, love, unity, forgiveness,

However, for the vast majority of Ethiopians common sense was in short supply. His talk about peace, love, unity, forgiveness, and healing the wounds of hate and division enchanted the audience. It was magic. The euphoria showed the level of anguish, pain, and despair of the people who had suffered 27 years of oppression, torture, imprisonment, and rampant corruption. At that moment anybody with that kind of message would have been a popular leader. But this one was eloquent, handsome, charming, and used words that people had yearned and prayed for.

“Machiavelli wrote in detail as to why it is foolish to expect powerful men to be good. He believed countries led by virtuous leaders would be swallowed up by their neighbors or by factions within their borders. “States, [Machiavelli] argued, can lie and cheat and have to if they are to survive. He rejected the heart of classical humanism: Cicero’s claim that if we act from a thirst for virtue (wisdom, courage, justice, temperance, the four cardinal virtues described by Cicero in his Moral Obligation.” 5

Machiavelli’s advice doesn’t work well anymore, not in the long term. The modern answers to the temptations of power do not lie in the persuasiveness of great thinkers but in the reality of our times. Every African leader should ask themselves if they want to go down in history as one of Lord Acton’s corrupt “bad men” or as someone who fought the corruption that is ruining so many countries.

I have no doubt that many politicians will take issue with my strong opinion of the current Ethiopian leadership. They may say that it is no different than other countries in Africa, where most of the leaders are characterised by the desire to achieve and hold power. They are firmly loyal to their own ethnic group, which they imagine to be superior, and they distrust others. Even the best-intentioned leaders who possess all the moral virtues of a saint may at times act contrary to the promises they made to the people they are supposed to serve. But unbridled authority will go beyond that when the leader does not have the best intentions in mind for his people. When a leader is corrupt to a high degree, the people around him also want a share of the big pie and since he cannot stay in power without their loyalty, he allows them to be corrupt as well. Such a situation can lead to what amounts to the capture of the state by these corrupt followers. It becomes a shortcut to wealth. There is nothing much that the leader can do. These are the men and women who cover for him, his “lines of defense,” and the leader will be forced to either protect them or eliminate them.

Perhaps he is not so much an impostor as a sophist, as one commentator recently suggested. 6 The sophists were those men in ancient Greece who were good with words and could twist them whichever way they wanted to win an argument, playing on an audience’s emotion without any concern for the truth. His speech at his ascension to power galvanized almost the entire population, but in later months it became clear that he was adapting different speeches to different audiences. In his acceptance speech he glorified Emperor Menelik and Emperor Haile Selassie and repeated his praise on a few other occasions when addressing the public in Amharic, the official language. But when he addressed his Oromo constituency in Afaan Oromo he depicted these same leaders as enemies and, implicitly, the Amharas as oppressors. Perhaps he thought that in this way he could calm some of the political tensions in the country, but it has backfired, triggering fear of the “other” among Amharas, Tigrayans, and Oromos and elevating tensions to the breaking point. 7

PM Abiy’s most brazen act of deception was when he or his colleagues dreamed up a fake YouTube video with a bogus interviewer posing as a journalist from the Atlantic Magazine. The Prime Minister is very impressive and speaks with his usual eloquence about local and global affairs, but it was discovered that his replies were taken word-for-word from interviews with Henry Kissinger, an article by Russell Brand, and excerpts from the book Soft Power by Joseph Nye which Abiy is reading from a teleprompter! Or something similar.

Trying to answer the question why authoritarian leaders lie, Political Science Professor Xavier Marquez writes: Western political thought has three main arguments about why lying may be useful. First, some kinds of lies can hold political systems together: Myths such as Plato’s “Noble Lie” can cement shared values among citizens. Second, lies can be strategically valuable. This idea is represented by Machiavelli’s argument that princes should lie when necessary to achieve their goals. Finally, lies can cement the loyalty of subordinates.9

Over time these repeated lies and propaganda create a myth about the leadership like it has in North Korea and surprisingly in the most democratic country in the world, the USA under Trump. But lies will never prevent authoritarianism from collapsing. When the realities on the ground and the myth collide and when the lives of people are getting worse and not better, when even the most opportunistic of the elites cannot take it anymore, the system will fall apart and usually violently as it did in Libya, Egypt, Somalia, Sudan and many other countries. Abiy’s obvious lies and the myth of prosperity that he is trying to create will soon collapse and give rise to chaos. That is beginning now in Ethiopia and the questions that are being asked are where the country is heading and whether there will be civil war( though many believe that there is already a civil war with Oromo extremists trying to exterminate and displace Amharas living in Oromia and the war between government and the rebels in Tigray who have also displaced hundreds of thousands of Amharas from their and are architects of the extermination of Amharas, an ideology embraced by Abiy Ahmed who took it to the extreme level) ) or whether the resilience and the ties that have bound the people for centuries are stronger than the fake narrative sponsored by the political leaders, primarily by the OLF (ODP) that Abiy leads and the TPLF.

No matter how much Abiy and his government try to distract people’s attention and no matter how much they try to destroy evidence, fabricate stories, and imprison or tarnish the images of those who tell the truth through his hired attack dogs, there will still be overwhelming evidence (video, interviews, images, prints, etc) to show the world that genocide and crimes against humanity were and are being committed in Ethiopia under his leadership and with his knowledge. Under an expedient international court with access to all the evidence his actions or inactions will put him and his senior government officials and his ‘republican guards ‘in prison for the rest of their lives if they survive the wrath of the people.

— The End–

“Detailed notes to this Chapter to be found in the book which has in total 861 notes.

• The Great Impostor, 1961, comedy drama

1. Tim Holmes, How to Become a Great Impostor “The Conversation) Aug 22

2. Ibid

3. Ibid

4. Manfred F.R, kets de Vries , “ The Dangers of Feeling Like a Fake” Harvard business Review Sept 2005

5. Geoff Mulgan, Good and Bad Power: The Ideals and Betrayals of Government (London :Allen Lane, 2006) 147

6. Getu Teressa, “Abiy Ahmed-A philosopher King or a Sophist”: Ethiopia insight,

April 5, 2020

• Ibid

• Tigray Legend, Twitter Post, “ Abiy Ahmed is a Fraud” August 23, 2018

• Xavier Marquez, “ This is why Authoritarian Leaders Use the ‘ The Big Lie’ Washington Post, Jan 26, 202

ታላቅ የሰላማዊ ሰልፍ ጥሪ በዋሽንግተን ዲሲ

noreply@blogger.com (TBF) — Thu, 10 Feb 2022 03:42:00 +0000

የአማራ እና የአፋር ሕዝብ በጨካኝ ቡድኖች ታይቶና ተሰምቶ በማይታወቅ መልኩ መጠነ ሰፊ ውርጅብኝ እየወረደበትና በግልጽ የዘር ማጥፋት ወንጀል እየተፈጸመበት ይገኛል ። ለሕዝባችን የሚጮህለት ኃይል የለም። የሕዝባችን በደል የሚገደው ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብት ድርጅትም አልተገኘም ። በአጭሩ ለአማራ ሕዝብ ከራሱ ውጪ ማንም እንደማይጮህለት በሚገባ ተረጋግጧል። ስለዚህ በሚቀጥለው ሃሙስ በዋሽንግተን ዲሲ በሚደረገው ሰላማዊ ሰልፍ ላይ ተገኝተው ሰብአዊነትዎን እና ወገናይነትዎን ለአማራና ለአፋር ህዝብ ድምጽ ይሆናሉ ወይስ የተፈጸመባቸውን በደል እያሰቡ ብቻዎትን በቤትዎ ተቀምጠው ያዝናሉ?

የበለጠ መረጃ ለማግኘት ይህንን ሊንክ ይጫኑት!

“በዘላቂ ድል ወደ ብልጽግና” የድኅረ ጦርነት መዛነፎችና እርምቶቹ !“ በሬ ሆይ በሬ ሆይ ሳሩን አየህና፣ ገደሉን ሳታይ እልም ካለው ገደል ወደቅክብን ወይ?” - ሀገራዊ ብሂል ፤ ታህሣሥ 2014 ዓ.ም ፤ ሃዋሳ

noreply@blogger.com (TBF) — Fri, 14 Jan 2022 00:20:00 +0000

“በዘላቂ ድል ወደ ብልጽግና” የድኅረ ጦርነት መዛነፎችና እርምቶቹ በሚል ርእስ የአማራ ብልጽግና ሚስጥራዊ ስብሰባ የሚያሳይ ዶሴ

በጀግኖች የአማራ ልጆች እጅ ስር ወድቋል። ይህንን መረጃ ያካፈልከን ወንድማችን ከልብ እናመሰግናለን። እኛም በቀላሉ መነበብ እንዲችል በዚህ መልኩ አቅርበናል ፤ እባክዎት በጥሞና ያንብቡትና ለወዳጅ ዘመድ ሼር ያድርጉት።

ማዉጫ

1. መግቢያ ........................................................................1

2 ሀገራዊ የድኅረ ጦርነት ፈተናዎችና አቅጣጫዎች..... 3

2.1 የአማራ ክልል ሁኔታ .......................................................3

2.2 የአፋር ክልል ሁኔታ .........................................................5

2.3 የትግራይ ክልል ሁኔታ .....................................................6

2.4 የኦሮሚያ ክልል ሁኔታ .....................................................7

2.5 የአዲስ አበባ ሁኔታ ..........................................................8

2.6 የሶማሌ ክልል ሁኔታ.........................................................9

2.7 የቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል ሁኔታ ..................................9

2.8 የጋምቤላ ክልል ሁኔታ....................................................10

2.9 ሲዳማ ክልል ሁኔታ ........................................................11

2.10 የደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ክልል ሁኔታ.......................11

2.11 የሐረሪ ክልል ሁኔታ........................................................12

2.12 የድሬዳዋ አስተዳደር ሁኔታ............................................12

2.13 የደቡብ ብ/ብ/ህዝቦች ክልል ሁኔታ................................13

3 ማጠቃለያ.........................................................................15

“በሬ ሆይ በሬ ሆይ ሳሩን አየህና፣ ገደሉን ሳታይ እልም ካለው ገደል ወደቅክብን ወይ?” - ሀገራዊ ብሂል

1. መግቢያ

የፖለቲካ ቅራኔዎች ወደ ግጭት አድገው ለብዙኃን እልቂትና ለንብረት ውድመት ምክንያት በመሆን በጦርነት ድምዳሜ ሊያገኙ ይችላሉ። ሆኖም ጦርነቱን በድል ያጠናቀቀው ኃይል የድኅረ ጦርነት ሁኔታውን በአግባቡ መምራት ካልቻለ፣ የጦርነቱ ሂደት የሚፈጥረው የፖለቲካና ወታደራዊ፣ ማኅበራዊና ሥነ ልቡናዊ መናጋት የሚወልዳቸው ችግሮች ድሉን ወደ ኋላ የሚቀለብሱና አሸናፊው ወገን ወደ አዲስ ብጥብጥ እንዲገባ የሚያደርጉ የድኅረ ጦርነት ቀውሶች ሊከሰቱ ይችላሉ። ጠላትን በጦር ሜዳ በማሸነፍ ብቻ ዘላቂ ድል ማግኘት አይቻልም። የጦርነት ሜዳ ድል በዘላቂነት እንዲረጋገጥና ወደ ፖለቲካ ድል ከፍ እንዲል፣ ከድል ማግሥት የሚከሠተውን የድኅረ ጦርነት ሁኔታ በአግባቡ መምራትና የተገኘውን ድል ወደ ኋላ ሊመልሱት ከሚችሉ ተግዳሮቶች መጠበቅ ያስፈልጋል። በማያባራ ጦርነት አዙሪት ውስጥ የቆዩ ሀገራት ተሞክሮም ለዚህ እውነታ ጥሩ ማሳያ ይሆናል።

ከዘመናት ትግል በኋላ ነጻነቷን ያገኘችው ኢስት ቲሞር ከነጻነት ማግሥት የነበረውን የድኅረ ጦርነት ሁኔታ በአግባቡ መምራት ባለመቻሏ በመከላከያና በፖሊስ ውስጥ የታቀፉት የቀድሞ ታጋዮቿ ጎራ ለይተው ጦርነት እስከመግጠም የደረሱበት አለመረጋጋት ውስጥ እንድትቆይ አድርጓታል። በላይቤሪያም በእርስ በርሱ ጦርነት የተሳተፉ ታጣቂዎች ይፈጽሟቸው የነበረው ሕገ ወጥ ተግባራት ሀገሪቱ ለተራዘመ የድኅረ ጦርነት አለመረጋጋት እንድትጋለጥ ያደረገ ነበር።

ድኅረ ጦርነት ቀውስ ብዙ መነሻዎች ያሉት ክሥተት ነው። ለድኅረ ጦርነት ቀውስ መነሻ ተደርጎ የሚቀርበው አንዱ ጉዳይ ጦርነት በተከሠተበት ማኅበረሰብ ውስጥ ተለምዷዊ እሴቶች ላይ የሚፈጥረው መሸርሸር ነው። በግጭት ውስጥ ያለፉ ሀገራት ተሞክሮ እንደሚያሳየው በጦርነት ውስጥ የሚፈጸሙ የኃይል እርምጃዎችና ኢ-ሰብአዊ ድርጊቶች፣ በድኅረ ጦርነት ማኅበረሰቡ የኃይል እርምጃና ሕገ ወጥ ተግባራት እንዲለማመድ በማድረግ ከጦርነቱ በኋላ ወንጀል የሚበራከትበትን ማኅበራዊ ዐውድ ይፈጥራሉ። ጦርነት ግድያና ዘረፋን በቀላሉ የሚያይ ማኅበረሰብ ሊፈጥር ይችላል። በዚህ የተነሣ የሕግ የበላይነትን ብቻ በማስፈን የድኅረ ጦርነት መረጋጋትን መፍጠር ፈታኝ ይሆናል።

በጦርነቱ የተሳተፉ ታጣቂዎች ጦርነቱ ተጠናቆ ወደ ቀያቸው እንዲመለሱ ቢደረግም ትጥቅ የመፍታት ሂደት በቀላሉ የሚተገበር አይደለም። በመሆኑም፣ ታጥቆ የሚገኘው ኃይል ለሥርዓት አልበኝነት መበራከት ጉልህ ሚና ይጫወታል። ታጣቂው የተሰለፈበት የጦርነት ዓላማ፣ ከጦርነቱ ማለቅ ጋር ቢቋጭም የታጣቂው ፍላጎት ወደ ቁስ መሰብሰብ ሊሸጋገር ይችላል። ከዚህም በላይ ጦርነቱ የሚፈጥረው ውድመት የሚያስከትለው ሥራ አጥነት ሥርዓት አልበኝነቱን ያባብሰዋል።

“በዕንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ” እንዲሉ በጦርነት የሚከሠተው የዕሴት መሸርሸርና ሥርዓት አልበኝነት ከቁጥጥር ውጭ እንዳይወጣ ለማድረግ የሚያስችሉ የመንግሥት የሕግ ማስከበር ተቋማት በጦርነቱ የመፈራረስ ዕጣ ያጋጥማቸዋል። የመንግሥት ተቋማት መዳከም ከሌሎች አስቻይ ሁኔታዎች ጋር ተደምሮ የድኅረ ጦርነት ሁኔታው ወዳልተረጋጋ ጫፍ እንዲደርስ ይገፋዋል። በተጨማሪም የድኅረ ጦርነት ሁኔታው የሚፈጥረው የጸጥታና የፖለቲካ ክፍተት፣ ጣልቃ በመግባት ጦርነቱን በራሳቸው መንገድ መቅረጽ ለሚፈልጉ የውጭ ኃይሎች ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል።

ሁኔታው ከወቅታዊ ሁኔታችን ጋር ተመሳሳይነት አለው። አሸባሪው ጁንታ የከፈተብንን ወረራና ጦርነት በተሳካ ሁኔታ በአጭር ጊዜ እየቀለበስን ነው። ነገር ግን በአሁኑ ወቅት፣ ከወራሪው አሸባሪ ነጻ በወጡ ቀጣናዎች የአለመረጋጋት ችግር እየተስተዋለ ነው። ይህም እንደ ሀገር ወደ ድኅረ ጦርነት አለመረጋጋት እንዳንገባ ያሠጋል።

በተለይም ኢ-መደበኛ አደረጃጀቶችን ለሕልውና ዘመቻው በስፋት እንዲሳተፉ ማድረጋችን ይታወቃል። በእነዚህ ኢ-መደበኛ አደረጃጀቶች የሚገኙ አንዳንድ ክፍሎች፣ በጦርነቱ ያስቀመጥናቸውን ፖለቲካዊ ግቦች ወደሚሸረሽሩ ተግባራት የመሠማራት አዝማሚያ እያሳዩ መጥተዋል። ሀገራዊ የክተት ዐዋጁን በመቀላቀል ውሱን የፖለቲካ አጀንዳቸውን ለማጉላት እየተጠቀሙበት ነው። የወገንን የተግባር አንድነት የሚበታትኑ ተግባራት ላይ የመሳተፍ አዝማሚያም እያሳዩ ነው።

“ሳይቃጠል በቅጠል” እንዲሉ የሥርዓት አልበኝነት ዝንባሌዎቹ ጠላቶቻችን በቅንጅት ከከፈቱብን ጦርነት ጋር ተዳብሎ ከጫፍ የደረሰ ድላችንን ወደ ኋላ እንዳይመልሰው የጥንቃቄ እርምጃዎችን መውሰድ ያስፈልጋል። የድኅረ ጦርነት ሁኔታውን በትኩረትና በዲሲፕሊን መምራት ካልቻልን ጦርነት ውስጥ ያስገቡን ጠላቶቻችን በጦር ሜዳ ያጡትን ድል፣ በድኅረ ጦርነት ቀውስን ለማግኘት እንዲሞክሩ ያደርጋቸዋል። በመሆኑም በወገን በኩል በሚፈጠሩ ግድፈቶችና መዛነፎች አማካይነት ወደ ድኅረ ጦርነት ቀውስ እንዳንገባ የጋራ ጥረት ማድረግ ይኖርብናል።

የሰነዱ አንኳር ጉዳይ በጁንታው ላይ የተቀዳጀናቸውንና በቀጣይም የምንቀዳጃቸውን ሁለንተናዊ ድሎችን ጠብቆ በማስፋት ወደ ዘላቂ ሰላም ለመሸጋገር የምናደርገውን ጥረት መዳሰስ ነው። ከዚህ አኳያ ሰነዱ የጦርነት ድሉን ተከትለው የሚመጡ የፖለቲካና የጸጥታ ችግሮችን በመቃኘት፣ ወደ ድኅረ ጦርነት አለመረጋጋት ሊከቱን የሚችሉ መዛነፎችን በመለየት፣ ለችግሮቹ መፍትሔ በማበጀት፤ አርመን ወደ ፊት መቀጠል የሚቻልባቸውን አቅጣጫዎች ይጠቁማል።

2 ሀገራዊ የድኅረ ጦርነት ፈተናዎችና አቅጣጫዎች

2.1 የአማራ ክልል ሁኔታ

ሀ/ የፖለቲካ ሁኔታ

በፖለቲካው መስክ ሊፈጠሩ የሚችሉ ሁኔታዎችን ጠቅለል አድርገን ስናያቸው በሦስት ፈርጆች ሊሠፍሩ ይችላሉ፤ የድል ሽሚያ ፖለቲካ፣ የይገባኛል ፖለቲካ እና የተከዳን ፖለቲካ ናቸው።

የድል ሽሚያ ፖለቲካ፡- ድሉን ማን አመጣው በሚል አጀንዳ ሕዝቡን የመከፋፈልና የፖለቲካ ተዋሥዖው ባለድሉ እኔ ብቻ ነኝ በሚል እሰጥ አገባ እንዲሞላ የሚያደርግ ነው። ይህ የድል ሽሚያ ፉክክር፣ በዋናነት በክልሉ የጸጥታ ኃይሎችና በፌዴራል ኃይሎች መካከል፣ እንዲሁም በክልሉ ልዩ ልዩ ኃይሎች መካከል፣ እንዲሁም በተለያዩ የክልሉ አካባቢዎች መካከል የሚፈጠር ሊሆን ይችላል። በተለይም በክልሉ የተለያዩ አካባቢዎች የሚደረግ ፉክክርና እርስ በርስ መካሰስ፣ በጦርነቱ ውስጥ የነበረን ሚና እየጠቀሱ መወቃቀስ፣ ወዘተ. የክልሉን ፖለቲካና አንድነት አደጋ ውስጥ ሊጥለው ይችላል።

የይገባኛል ፖለቲካ፡- ከግለሰብ እስከ ቡድን በትግሉ ውስጥ የተሳተፉ ወይም የደገፉ አካላት ስለታገልኩ ልዩ ችሮታ ያስፈልገኛል/ይገባኛል የሚል አጀንዳ ይዘው የሚመጡበት ነው። ይህን ሁኔታ በሁለት መንገድ መመልከት እንችላለን፤ አንደኛ - በመንግሥት ውስጥ፣ ሁለተኛ ከመንግሥት ውጭ። በመንግሥት መዋቅር ውስጥ የዘመተውና ያልዘመተው አመራር፣ በጉልህ የተሳተፈውና ያልተሳተፈው አመራር፣ ወዘተ. መካከል ውጥረት መከሠቱ አይቀርም። በዘመቻው ጉልህ ተሳትፎ ስላለኝ የተሻለ ቦታ ይገባኛል የሚሉ ድምፆች ቅሬታና የመጠላለፍ አዝማሚያ መፍጠራቸው አይቀርም። በሌላ በኩል ደግሞ ከመንግሥት ውጭ ያሉ አካላት ከዘመቻ መልስ ጥቅም ወይም ሥልጣን ፍለጋ በመንግሥት ላይ ጫና ማሳደራቸው አይቀርም። ጫናው በግለሰብ ወይም በተደራጀ አኳኋን በቡድን ደረጃ ሊከሠት ይችላል። በግለሰብ ደረጃ ከመንግሥት ልዩ ችሮታ የመፈለግና በተለያዩ ጥቅማ ጥቅሞች ቅድሚያ ለማግኘት መሞከር ሊኖር ይችላል። በቡድን ደረጃ ደግሞ የድል አጥቢያ አርበኝነት አዝማሚያ፣ እኔ ነኝ ባለድሉ ማን ይናገረኛል የሚል ዐመፀኝነት፣ እና የመንግሥትን ሥልጣን የመገዳደር ፍላጎት ሊስተዋል ይችላል።

ይህኛው አዝማሚያ በቀጣይ ለክልሉ ፖለቲካ ዋነኛ ሥጋት ሊሆን የሚችል ነው። በተለይም ይህ የድል አጥቢያ አርበኝነት አዝማሚያ ከአካባቢያዊነት ጋር ከተሰናኘና የአመራሩም በዚያ ተሳታፊ ከሆነ የክልሉን ፖለቲካ ከፍተኛ አደጋ ላይ ሊጥለው እንደሚችል መገመት ይቻላል።

የተከዳን ፖለቲካ፡- የትግራይን ክልል ሙሉ ለሙሉ በመቆጣጠር ድል ይገኛል ብሎ የሚያምን ልሂቅና አክቲቪስቱ፣ ጦርነቱ እነሱ በሚያስቡት መንገድ ባለመጠናቀቁ የፌዴራል መንግሥት ‘ከድቶናል’ የሚል ቅሬታ ሊቀርብ ይችላል። የፌዴራል መንግሥቱ ክህደት ፈጽሞብናል፣ መንግሥት ሌላ ዓላማ አለው፣ ዘመቻ ህብረብሔራዊ አንድነትን ቀደም ብሎ ማድረግ ይቻል ነበር፣ ወዘተ. የሚሉና ጦርነቱ የሚቋጭበትን መንገድ ያለመቀበል አዝማሚያዎች ይኖራሉ።

ለ/ የጸጥታ ሁኔታ

በድኅረ ጦርነት ክልሉን ሊፈትኑት ከሚችሉት ዋና ዋና ጉዳዮች አንዱ የሕግ የበላይነት መሸርሸር ነው። ጦርነቱን ተከትሎ ሊፈጠሩ የሚችሉ ሕገ ወጥ እንቅስቃሴዎችንና የጸጥታ ችግሮችን በሦስት ከፍለን መመልከት እንችላለን፡- የተለምዷዊ ወንጀሎች መበራከት፣ አጋጣሚውን ለግል ጥቅም የማዋል ፍላጎት፣ እና በትግራይ ክልል ውስጥ በቀል የመፈጸም ፍላጎት ናቸው።

ሐ/ ሰብአዊ ሁኔታ

አሸባሪው ሕወሐት ከአማራ ሕዝብ ጋር ሂሳብ አወራርዳለሁ ብሎ የመጣ በመሆኑ በአማራ ክልል አሰቃቂ ሰብአዊ ቀውስ እንዲከሠት አድርጓል። ጭፍጨፋዎች ተፈጽመዋል፤ ሴቶች ተደፍረዋል፤ ሕጻናት ተገድለዋል፤ ሕጻናት እናቶቻቸው ሲደፈሩና አባቶቻቸው ሲገደሉ አይተዋል፤ ሕዝብ ተፈናቅሏል፣ ሰቆቃዎች ተፈጽመዋል። አሁን የሚስተዋለው ሰብአዊ ቀውስም በጊዜ ሂደት የመንግሥትን ዐቅም እየተፈታተነና የችግር ተጋላጮች ቁጥርም እየጨመረ እንደሚመጣ መገመት ይቻላል።

2.2 የአፋር ክልል ሁኔታ

የኢትዮጵያን ጉሮሮ አንቃለሁ በሚል ቀቢፀ ተስፋ የጁንታው የሽብር ወረራ ካረፈባቸው ክልሎች የአፋር ክልል አንዱ ነው። በአፋር በኩል በወራሪው ቡድን የተከፈተው ጦርነት የኢትዮጵያን የንግድ መሥመር ከመዝጋት ባሻገር ጦርነቱን ቀጣናዊ ለማድረግም ነበር። ዋናውን ጦርነት ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር በማድረግ ንዑሳን ጦርነቶችን ከኢትዮጵያ ጋር በሚዋሰኑ ሀገራት ውስጥ ካሉ ጎሳዎች ጋር የማቀናጀት ሰፊ ግብ ነበረው። ይሁን እንጂ በትግራይ ወራሪ ኃይል ጦርነት የተከፈተበት የአፋር ክልል በተለመደ አስደናቂ የጀግንነት ገድል አሳፍሮ መልሶታል።

የአፋር ህዝብ ለሀገሩ ክብር፣ ለወገኑ መከታነት፣ ለሃይማኖቱ ክብርና ንጽሕና፣ እንዲሁ ለፍትሐዊነት ሲል ከመከላከያ ሠራዊትና ከልዩ ኃይሉ ጋር በመሰለፍ በጽናት ተፋልሟል። አሸባሪው የህወሓት ቡድን ከኢትዮጵያዊነት ሥነ ምግባርና ከሰብአዊ ሞራል በተፃረረ መልኩ በአፋር ሕዝብ ላይ ሰብአዊ፣ ተቋማዊ፣ ቁሳዊና ማኅበራዊ ውድመት አድርሷል። በጅምላ ጨፍጭፏል፤ ሴቶችን ደፍሯል። መስጊዶችንና የመደረሳ ትምህርት ቤቶችን አፈራርሷል፤ አርክሷል፤ ቁርዐኖችን ቀዳዷል፤ አቃጥሏል። የትምህርትና የጤና ተቋማትን ዘርፏል፤ መሠረተ ልማቶችን አውድሟል።

በዘመቻ ለኅብረ ብሔራዊ አንድነት መከላከያ ሠራዊታችን፣ የአፋር ልዩ ኃይል እና የአፋር ሚሊሻ የትግራይ ወራሪ ቡድንን ሙሉ በመሉ ከአፋር ምድር ጠርጎ አስወጥቶታል። አሁን በአፋር ምድር የሚደረግ ጦርነት የለም። ይሁን እንጂ በጠላት ፊት ለፊት ገጥሞ የመዋጋት ዐቅም ባይኖረውም የተለያዩ ሙከራዎችን ማድረጉ ግን የማይቀር ነው። አሁን ባለው አሰላለፍ ጠላት ወደ አፋር ድንበር አንድ ርምጃ እንዳይራመድ በማድረግ ባለበት ከስሞ እንዲቀር ተደርጓል።

የአፋር ሕዝብ እና አመራር ከድሉ ማግሥት ድሉን የሚያይበት መነጽር የጠላትን ቀጣይ እኩይ ሤራ ለማክሸፍ የሚኖር ድርሻ እጅግ የላቀ ይሆናል። ጠላት ሽንፈት ሲደርስበት ሊከተላቸው የሚችላቸው እኩይ ሥራዎች ይኖራሉ። የወገን ኃይል ባገኘው ድል ተኩራርቶና ተመክቶ ስሕተቶችን ከመሥራት ከመቆጠብ ባሻገር ነባራዊ ሁኔታን ገምግሞ ተራማጅ ዕቅድ በማውጣት ተግባራዊ ማድረግና መተባበር ይኖርበታል።

2.3 የትግራይ ክልል ሁኔታ

የትግራይን ወጣት በማስፈጀት መነሻ ግቡን ሳያሳካ የሚጠናቀቀው የጁንታው ጦርነት በክልሉ የሚያስከትለው ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ውጥንቅጥ፣ ጁንታው መከላከያችን መቀሌን ለቅቆ በወጣ ማግሥት አግኝቶት የነበረውን ተቀባይነት የሚሸረሽረው ይሆናል። እንደሚታወሰው ለትግራይ ክልል ሕዝብ የማሰላሰያ ጊዜ ለመስጠት ሠራዊቱ መቀሌን ለቀቀ። ጁንታና ደጋፊዎቹ የሠራዊቱን ከመቀሌ መልቀቅ እንደሽንፈት አቀረቡት። አሁን ላይ ይህ የጁንታውና የደጋፊዎቹ ትርክት ሐሰተኝነቱ በገሃድ ታይቷል። “በተለየ ሁኔታ ጽናት ያለን ሕዝቦች ስለሆንን ማንም አያሸንፈንም” የሚለው ፋሽስታዊ የጥላቻ ቅስቀሳውም ከጁንታው መሰበር ጋር አብሮ ተሰብሯል።

ወታደራዊ ሽንፈቱና የሥነ ልቡናዊ ቀውሱ፣ ቀስ በቀስ ለጁንታው የሰቆቃና የሽብር ስልት ቀንደኛ ደጋፊ ሆኖ ወደ ከረመው ከክልሉ ውጭ ወደሚገኘው የትግራይ ተወላጅ መድረሱ አይቀርም። ይህ ኃይል በክልሉ የሚገኘውና የጁንታው የሰቆቃ ስልት ቀጥተኛ ገፈት ቀማሽና ማገዶ ከሚሆነው ሕዝብ ይልቅ ለጁንታው ጽንፈኛ አካሄዶች ከፍተኛ ድጋፍን የሚያቀርብ ነው። የጁንታው አንጎል ጀብዶች የሚያስነሷቸው የእሳት ማዕበሎች የማይነኩት ከክልሉ ርቆ የሚገኘው የትግራይ ተወላላጆች የተወሰኑት ጽንፈኛ አቋምን የሚያራምዱ፣ ከሌሎች ብሔሮች ልሂቃን ጋር እልህ የመጋባትና የፉክክር አዝማሚያ ያላቸውና ለጁንታው የሚሰጠው የዲፕሎማሲና የሚዲያ ድጋፍ ጦርነቱ እልባት ወደ ማያገኝበት መራዘም እንዲያመራ ቁልፍ ሚና የሚጫወቱ ናቸው።

ኢትዮጵያን አዳክሞ የማጥፋት አጀንዳ ያላቸው የውጭ ጠላት ሀገራት ጁንታውን እንደፈረስ እየጋለቡ አዲስ አበባን የመቆጣጠር ምኞታቸው ተጨናግፏል። ጁንታው አንዳንድ ቦታዎችን ለመቆጣጠር ወራት ፈጅቶበት ነበር። በክቡር ጠቅላይ ሚኒስትሩ የተመራው የኢትዮጵያ ጸጥታ ኃይሎች ጥምረት ግን በአጭር ጊዜ ውስጥ ጠራርጎታል። ሁኔታው በጁንታው ላይ ከፍተኛ ተስፋ ያደረጉት የውጭ ጠላቶቻችንን ጭምር ያስደነገጠ ሆኗል። የጁንታው በአጭር ጊዜ መሸነፍ የውጭ ኃይሎች ቆም ብለው በማሰብ፣ የአካሄድ ለውጥ እንዲያደርጉ ማስገደዱ አይቀርም። በሠራዊታችን ድል የውጭ ጠላቶቻችን እንደ ሀገር በቀላሉ የማንሰበር መሆናችንን እየተረዱ መጥተዋል። በሂደት ዘላቂ ጥቅማቸውን ከጁንታው ጋር ከሚሠራ አሻጥር ሳይሆን ጥቅማቸውን በሕጋዊና ዴሞክራሲያዊ የሕዝብ ድምፅ የተመረጠ መንግሥት ብቻ ሊያረጋግጥላችው እንደሚችል እየተገነዘቡ መምጣታቸው አይቀርም። በዚህም ጁንታው ከውጭ ኃይሎች የሚያገኘው ድጋፍ እየቀነሰ የሚሄድ ይሆናል።

ድኅረ ጦርነት ትግራይ የጁንታው ተሸናፊነት የጁንታው የፖለቲካና የወታደራዊ አመራር እርስ በእርስ እንዲወነጃጀል ያደርገዋል። በንጹሐን የግፍ ፍጅት ያጣሁትን ማዕከላዊ ሥልጣን አገኛለሁ ብሎ ቋምጦ ጦርነት የቀሰቀሰው ጁንታ፣ የቋመጠለትን ሥልጣን እንኳን ሊያገኝ፣ በመቶ ሺህ የሚቆጠር ሕዝብ አስጨርሶ ጣዕረ ሞት ላይ ይገኛል። ሽንፈቱን ተከትሎ የውድቀቱ ምክንያት እገሌ ነው ወይም እገሌ እየተባባለ መከፋፈሉ አይቀሬ ነው።

በመካከላቸው የነበረውን የቆየ ቁርሾ በጊዜያዊ ድል ሸፍኖ የጋራ ጠላትን ለማጥፋት አንድ መስሎ የቆየው ጁንታ፣ የጦር ሜዳ ሽንፈቱ ወደ አዲስ የመሰነጣጠቅ አረንቋ ይወስደዋል። ሁኔታውን በአግባቡ መጠቀም ከተቻለና የጁንታውን መፈረካከስ የሚያባብሱ ወታደራዊና ፖለቲካዊ ስልቶችን በተቀናጀ አግባብ ማከናወን ከተቻለ የሚፍረከረከውን ጁንታ በታትኖ ለመቅበር መልካም አጋጣሚን የሚፈጥር ይሆናል።

በድኅረ ጦርነት ከጁንታው ጋር የምናደርገው ትግል በአጭር እንዳይቋጭ በማድረግ ጉልህ ሚና የሚጫወተው የውጭ ጠላቶች ጣልቃ ገብነት ነው።

2.4 የኦሮሚያ ክልል ሁኔታ

ጁንታው ሰሜን እዝ ላይ የጥቅምት 24ቱን ጥቃት ፈጽሞ ጦር ሜዳውን በትግራይ ክልል ከማድረጉ በፊት በተለያዩ የሀገራችን አካባቢዎች በተልዕኮ ውጊያዎችን ሲፈጽም ነበር። በምስራቁ የሀገራችን ክፍል የምስራቅ ዕዝንና የሱማሌ ክልል ልዩ ኃይልን ተጠቅሞ ያካሄደው ጦርነት አንዱ ሲሆን በምዕራብ በኩል በቤንሻንጉል ጉምዝና በኦሮሚያ ክልል የተልዕኮ ውጊያዎች አድርጓዋል። በተለይም በወለጋ አካባቢ የሚንቀሳቀሰውን የሸኔ የሽብር ቡድን ተጠቅሞ ሀገርና ሕዝብን ሲወጋ ነበር። ሕዝብ ተረጋግቶ ሰላማዊ ሕይወት እንዳይመራ፣ የመንግሥት አስተዳደር ሥራዎች እንዲቋረጡ በማድረግ፣ ባንኮችና የሕዝብ መገልገያ ተቋማትን በመዝረፍ የሕወሃት ስውር እጅ ሰፊ ዘመቻዎችን ሲያደርግ ነበር።

የኋላ ኋላ የሽብር ቡድኖቹ የጥፋት ጋብቻቸውን በይፋ ከገለጹም በኋላ መንግሥትና ሕዝብ ላይ ተጽዕኖ ለማድረግ በተለያዩ የኦሮሚያ አካባቢዎች እስከ አዲስ አበባ የተዘረጋ የሽብርና የጥፋት እንቅስቃሴዎች ሲደረጉ ነበር። እነዚህን የጥፋት ተልዕኮዎች እንዲመክኑ ከማድረግ ባለፈ በጁንታ ላይ የተከፈተው ጦርነት በድል እንዲደመደም ክልሉ ትልቅ አስተዋጽኦ አድርጓል።

ኦሮሚያ ከመደበኛ የጸጥታ አደረጃጀት ውጭ በኢ-መደበኛነት ታጥቆ የተሠማራ ከፍ ያለ ኢ-መደበኛ አደረጃጀት የለበትም። ይህም በመሆኑ በድኅረ ጦርነት የታጠቀ ኢ-መደበኛ አደረጃጀት የሚፈጥረው የጸጥታ መደፍረስና ሥርዓት አልበኝነት በኦሮሚያ ይከሠታል ተብሎ አይጠበቅም።

ኦሮሚያ ክልል ጁንታው ወደ ሥልጣን የመመለሻ ፈረስ ይሆነኛል ብሎ መጠነ ሰፊ ድጋፍ የሚያደርግለት ሸኔ ሰፊ የሽብር ተግባር የሚፈጽምበት ክልል ነው። የክልሉን የድኅረ ጦርነት ሁኔታ ሲታይ ቀጣይ ተግዳሮት ሆኖ የሚቆየው የሸኔ ሽብር እንደሚሆን ይጠበቃል። በመሆኑም የሸኔ የሽምቅና የሽብር ጥቃቶች በምዕራብና በደቡብ ኦሮሚያ አካባቢዎች፣ በደቡብ ኦሮሚያ ጉጂና ቦረና ዞኖች፣ እንዲሁም በአማራ የኦሮሚያ ዞንና ሌሎች የኦሮሚያ ዞኖች ብሔርን መሠረት ያደረገ ጥቃትና ዘረፋዎችን ለማስፋት ይሞክራል።

መንግሥት ከኅብረተሰቡ ጋር ተቀናጅቶ እርምጃ በመውሰድ ሸኔ መደበኛ የመንግሥት ሥራዎችን ማደናቀፍ፣ የዜጎችን ሰላምና እንቅስቃሴ መግታት፣ አርሶ አደሮችን ከእርሻ ተግባራቸው ማራቅና የኑሮ ውድነት እንዲባባስ ማድረግ እንዳይችል መሥራት ያስፈልጋል።

2.5 የአዲስ አበባ ሁኔታ

አዲስ አበባ በጦርነቱ ወቅት ለህልውና ዘመቻው መሳካት ወሳኝ ሚና ተጫውቷል። የሕዝቡን የሞራል ድጋፍ በማስተባበር፣ ሀብት በማሰባሰብ፣ በሎጅስቲክ፣ የደኅንነት ሥጋቶችን በመቅረፍ በተለይም ሰፊ-ሕዝባዊ ሠራዊት ተደራጅቶና ሠልጥኖ ስምሪት በመውሰድ ለፀጥታ ኃይላችን የቀኝ እጅ በመሆን በመንቀሳቀስ፣ ወዘተ ግንባር ቀደም ሥራ ሠርቷል። ድኅረ ጦርነት በከተማው ሊኖሩ የሚችሉ ሁኔታዎች ከወዲሁ አውቆ መዘጋጀት ተገቢ ነው።

የኢኮኖሚ መቀዛቀዝ ያጋጥማል። ይህ ችግር ታሳቢ ያደረገ ስራ በኢኮኖሚው መስክ መስራት ይገባል። መንግሥት በህልውናው ዘመቻ ላይ መሆኑን ከግምት በማስገባት የተባባሰውን የሕገ ወጥ የመሬት ወረራ፣ ዝርፊያና ሕገ ወጥ ግንባታ በጥናት ላይ በተመሠረተ ሁኔታ በአስቸኳይ መግታትና አጥፊዎችን እንዲቀጡ ማድረግ፣ የተዛቡ አሠራሮችንም ማስተካከል፣ ክፍተቶችንም መድፈን ያስፈልጋል።

የሕዝብ ሰላም መናጋት ሊያጋጥም ይችላል።

2.6 የሶማሌ ክልል ሁኔታ

ከለውጥ አስቀድሞም ሆነ ለውጡ ከመጣ በኋላ ሕወሃት እጅግ ዘግናኝ የሆነ እልቂት ከፈጸመባቸው አካባቢዎች መካከል የሱማሌ ክልል ይጠቀሳል። በወቅቱ የነበረው የክልሉ ፕሬዝዳንት እና በምስራቅ ዕዝ አዛዥ በነበረው ሰው መካከል ተፈጥሮ የነበረው የጥቅም ትስስርና ከፍተኛ ሙስና ተበጣጥሶ፣ ክልሉ የሕወሃት የጥፋት እንቅስቃሴ መከወኛ መሆኑ እስካበቃበት ጊዜ ድረስ ከመከላከያ ጎን በመሆን በምስራቁ ኢትዮጵያ ላይ የተደቀነውን የሕልውና ሥጋት በዋናነት ሲመክት የነበረው የክልሉ ሕዝብ ነው።

ምንም እንኳን ክልሉ በድንበር ከትግራይ ክልል ጋር የማይዋሰን ቢሆንም በሰሜኑ ኢትዮጵያ ለተከፈተው የሕልውና ዘመቻ ከመከላከያ ጎን በመሆን በቁሳቁስ፣ በሰው ኃይልና በሞራል አስተዋጽኦ ሲያበረክት ቆይቷል። እንዲሁም ክልሉ ከድንበር ጋር በተያያዘ ኢትዮጵያን ከጎረቤት ሀገራት ጋር የሚያዋስናት ረጅም ድንበር በዚያ የሚገኝ እንደመሆኑ የጸጥታና ደህንነት አካላት በሰሜኑ ኢትዮጵያ በተጠመዱበት ወቅት ድንበር የመጠበቅ ኃላፊነት በክልሉ ሕዝብና ልዩ ኃይል ላይ ወድቋል። ከሕወሃትና መሰሎቹ ጋር የገባንበት ጦርነት ካበቃ በኋላ በክልሉ የሚኖረው ፖለቲካዊ ሁኔታ ከሶስት ነገሮች ይመነጫል።

ይኸውም የአንዳንድ አማጽያን ረብሻ፣ ከሶማሊያ ጋር የሚኖረው ድንበር ሁኔታና ከአፋር ክልል ጋር የሚኖር ግጭት ሊሆን ይችላል፡፡

2.7 የቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል ሁኔታ

ክልሉ እንደ ሌሎች ክልሎች በህልውና ዘመቻው ከፍተኛ አበርክቶ የነበረው ክልል ነው። በሕወሓት የእጅ አዙር ጥቃትም ገፈት ቀማሽ ነው። የሕዳሴ ግድብ የሚገኝበት ክልል እንደመሆኑ ሀገራችንን ለማጥቃት የተሰለፉ የውጭ ኃይላትን ትኩረት የሚስብ እንዲሁም በውጭ ኃይላት የሚታገዙ ሸማቂዎችም ጥቃት የሚፈጽሙበት ክልል ነው። የጉምዝ አማጺ ከሽብር ቡድኑ ሕወሃት እና ከጎረቤት ሀገር በሚያገኘው የገንዘብ፣ የቁሳቁስ፣ የጦር መሳሪያና የስልጠና ድጋፎች ተበረታትቶ በክልሉ በሚኖሩ በህፃናት፣ ሴቶች ንጹሃን ዜጎች ላይ ጥቃት ሲፈጽምና ሲያፈናቅል ነበር።

ይኼንን ለመከላከልና ለመመከት የክልሉ አስተዳደርና ሕዝቡ ከፍተኛ መስዕዋትነት ከፍሏል። እንዲሁም ሀገራችን ከሱዳን ጋር ረዥም ድንበር የምትጋራው አንድም በዚህ ክልል በኩል እንደመሆኑ ኢትዮጵያን ሰላም ለመንሣት የሚያስቡ አካላት ክልሉን መሸጋገሪያ ስለሚያደርጉት ቀዳሚ የገፈቱ ቀማሽ በዚያ ክልል የሚኖረው ሕዝባችን ነው። ኢትዮጵያ ሉአላዊነቷና የግዛት አንድነቷ ተጠብቆ እንድትቆይ፣ ከጎረቤት ሀገራት የሚሰነዘሩ ጥቃቶችን በመመከት በኩል ዛሬ ብቻ ሳይሆን ለረጅም ዘመናት የክልሉ ሕዝብ አይተኬ መስዕዋትነት ሲከፍል የኖረ ሕዝብ ነው።

የሰሜኑ ጦርነት ከተጠናቀቀ በኋላ፣ በድኅረ ጦርነት ወቅት ሊከሰቱ ከሚችሉ ሁኔታዎች መካከል ክልሉ የሕወሐት ችግር መፍጠሪያ አካባቢ ሊሆን ይችላል ይሆናል፡-

1. የውጭ ኃይላት ኢትዮጵያን ለማጥቃት ዋነኛ አማራጫቸው እየተደካመ መሆኑን ሲረዱ ኢትዮጵያን ለማጥቃት በቤኒሻንጉል ክልል በኩል የተለያዩ አማራጮችን መጠቀማቸው አይቀርም። የሕዳሴውን ግድብ ሥራ ለማስተጓጎልና የኢንቨስትመንት ሥራዎችን ለማወክ ይሞክሩ ይሆናል።:

2. ከሱዳን የሚነሡ ታጣቂዎች ወደ ክልሉ ሠርገው በመግባትና በክልሉ ካሉ አንዳንድ ፖለቲከኞች ጋር በመቀናጀት ከዚህም ጋር ተያይዞ ክልሉን እንዳይረጋጋ ለማድረግ መሞከራቸው አይቀርም።

2.8 የጋምቤላ ክልል ሁኔታ

የጋምቤላ ክልል በህልውና ዘመቻው ወቅት ቀጥተኛ የጦርነቱ ተጋፋጭ ባይሆንም ለዘመቻው መሳካት ግን ከፍተኛ ሚና ተጫውቷል። ከደቡብ ሱዳን ጋር ያለውን ድንበር በመጠበቅና ድንበር ዘለል እንቅስቃሴዎችን በመከታተል ውጤታማ ሥራ ሠርቷል። ከዚህ በፊት በክልሉ ተንሠራፍቶ የነበረው የሕወሐት መረብ እንዲበጣጠስ በማድረግ አሸባሪው ሕወሐት በክልሉ ውስጥ መደበቂያ እንዳይኖረው አስችሏል። በድኅረ ጦርነት የጋምቤላ ክልል ሁኔታ የሚከተሉትን ሊመስል ይችል ይሆናል፡-

1. በጋምቤላ ክልል ያለው ዋነኛ ስጋት የስደተኞች ጉዳይ ነው። በድኅረ ጦርነት ወቅትም ኢትዮጵያን ማጥቃት የሚፈልጉ ኃይላት ይህን ጉዳይ እንደ አማራጭ በመጠቀም የክልሉን ፖለቲካዊ ሁኔታ ለማደፍረስ እንቅስቃሴን ሊያደርጉ ይችላሉ።

2. ሕወሓትና አጋሮቻቸው የውጭና የውስጥ ኃይሎች የደረሰባቸውን ሽንፈት አካክሰው አለን ለማለት ክልሉን የእጅ አዙር ጥቃት የሚያካሂዱበት አማራጭ ሊያደርጉት ይችላሉ።

3. ከደቡብ ሱዳን በኩል የሚገቡ ሸማቂዎች ክልሉን በመበጥበጥ ኢትዮጵያን ሰላም ለመንሣት ሊሞክሩ ይችላሉ።

2.9 ሲዳማ ክልል ሁኔታ

የሲዳማ ክልል በነበረው የሕግ ማስከበር እንቅስቃሴ ጉልህ ሚና የተጫወተ ነው። በሲዳማ ክልል ከድል በኋላ የሚኖረው ነባራዊ ሁኔታ እምብዛም የተለየና ሥጋት የሚፈጥር ይሆናል ተብሎ አይጠበቅም። ነገር ግን የሚከተሉት ሁኔታዎች መከሠታቸው አይቀርም፡-

1. ከሕገ ወጥ የጦር መሣሪያ መስፋፋት ጋር የተያያዙ ፈተናዎች፣ በተለይ ደግሞ ወደ ኬንያ የሚገባው አውራ ጎዳና ማለፊያ ከመሆኑ አንጻር፤

2. ከዘመቻ ተመላሽ አካላትን ከማስተናገድ አንጻር፣

3. ሕወሓት ሊፈጥራቸው ከሚያስቡት የሽብር ጥቃቶች አንጻር ተያያዥ ጉዳዮች ጋር ያሉ ሥጋቶች ሙሉ ለሙሉ የተቀረፉ ናቸው ማለት አይችልም። ስለዚህም ከድል በኋላ ደኅንነትን ለማስጠበቅ እና ፖለቲካውን ለማርጋት የሚደረጉ ጥረቶች ተጠናክረው መቀጠል አለባቸው።

2.10 የደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ክልል ሁኔታ

ክልሉ አዲስ ቢሆንም በተቋቋመ በአጭር ጊዜ ውስጥ በህልውና ዘመቻው በሰው ኃይል በሎጀስቲክ ድጋፍና በመሳሰሉት ከፍተኛ አስተዋጽኦ እያደረገ ያለ ክልል ነው። ክልሉ አዲስ እንደመሆኑ መጠን የተጠናከረ የፖሊስና ሌሎች ኃይሎች የሉትም። ነገር ግን ከዚህ በፊት በአካባቢው የነበሩትን ችግሮች ክልሉ መውረሱ አይቀሬ ነው። ቀድመው የነበሩ የደኅንነት ችግሮች በድኅረ ጦርነት አለመረጋጋትን ለመፍጠር መጠቀሚያ ሊሆኑ ይችላሉ። በተለይም ከዚህ በፊት በክልሉ በሚገኙ የተለያዩ ብሔሮች መካከል የነበሩ ግጭቶችና ከሌላ አካባቢ መጥተዋል ተብለው የሚታሰቡ ብሔሮችን የማጥቃት አዝማሚያ፣ ለሕወሐት የድኅረ ሽንፈት እንቅስቃሴ ምቹ ዕድል ሊፈጥሩ ይችላሉ። ከዚህ በተጨማሪ በአጠቃላይ በሀገራችን የተፈጠሩ ሥጋቶች በዚህ ክልልም ሥጋት ሊፈጥሩበት የሚችሉበት ሁኔታ አለ። በመሆኑም በየአካባቢው እንዲህ ዓይነት ጉዳዮችን ለመፍታት ክትትል ማድረግ እና በአንክሮ መመልከት አስፈላጊነቱ የጎላ ይሆናል።

2.11 የሐረሪ ክልል ሁኔታ

የሐረሪ ክልል በሕልውና ዘመቻው ከመከላከያ ጎን በመሆን በሰው ኃይል፣ በሎጀስቲክስ አቅርቦት፣ በሞራል ፍጋፍና በመሳሰሉት ቀጣይነት ያለው አስተዋጽኦ ሲያበረክት ቆይቷል። በክልሉ ከሌሎች አካባቢዎች በተለየ ሁኔታ ሥጋት ሊያጭሩ የሚችሉ ጉዳዮች ከድል በኋላ ይከሠታሉ ተብሎ እምብዛም ባይጠበቅም፤ በሌሎች ቦታዎች ሊኖሩ የሚችሉ ጉዳዮች ሙሉ ለሙሉ ዝግ ናቸው ማለት አያስደፍርም። በተለይም ብሔርንና ሃይማኖትን መሠረት ያደረጉ ግጭቶች ሊከሠቱ ይችላሉ። በክልሉ የሚገኙትን የሐረሪና የኦሮሞ ብሔሮች ከሥልጣንና ከጥቅም ጋር በተያያዘ ለማጋጨት ይሞከር ይሆናል። ከሃይማኖት በዓላት ጋር ተያይዘው የሚነሡ ረብሻዎች ለጠላቶቻችን መጠቀሚያ ሊሆኑ ይችላሉ። ይህም ሥጋቶችን ለመቅረፍ በጥንቃቄ ክትትሎችን ማድረግ አስፈላጊ ነው። በተጨማሪም የሕዝቡን አንድነት አስጠብቆ ለመጓዝ አስፈላጊውን ሁሉ ማድረግ ያስፈልጋል።

2.12 የድሬዳዋ አስተዳደር ሁኔታ

የድሬዳዋ አስተዳደር በሕልውና ዘመቻው ከመከላከያ ጎን በመሆን በቁሳቁስ፣ በሰው ኃይልና በሞራል አስተዋጽኦ ሲያበረክት ቆይቷል። በተለይም በድሬዳዋ የመከላከያ ሆስፒታል የሚገኙ በርካታ ቁጥር ያላቸው ቁስለኞች አስፈላጊውን ህክምና እንዲያገኙ በጤና ባለሙያ፣ በአምቡላንስና በሌሎች የህክምና መገልገያ ቁሳቁሶች አስተዳደሩ ከፍተኛ ድጋፍ እያደረገ ይገኛል፡፡ እንደ ሐረሪ ከልል ሁሉ በድሬዳዋ አስተዳደር ከሌሎች አካባቢዎች በተለየ ሁኔታ ሥጋት ሊያጭሩ የሚችሉ ጉዳዮች ከድል በኋላ ይከሠታሉ ተብሎ እምብዛም ባይጠበቅም፤ በሌሎች ቦታዎች ሊኖሩ የሚችሉ ጉዳዮች ሙሉ ለሙሉ ዝግ ናቸው ማለት አያስደፍርም። አስተዳደሩ ከኦሮሚያ ክልል ጋር በሚዋሰንባቸው የገጠር ቀበሌዎች የኦነግ ሸኔ እንቅስቃሴ ሊኖር ይችላል፡፡ በተጨማሪም በድሬዳዋ ካለው ብዝሃነት አኳያ ብሔርንና ሃይማኖትን መሠረት ያደረጉ ግጭቶች ሊከሠቱ ይችላሉ። በአስተዳደሩ የሚገኙትን የተለያዩ ብሔር ብሔረሰቦች ከሥልጣንና ከጥቅም ጋር በተያያዘ ለማጋጨት ይሞከር ይሆናል። ከሃይማኖት በዓላት ጋር ተያይዘው የሚነሡ ረብሻዎች ለጠላቶቻችን መጠቀሚያ ሊሆኑ ይችላሉ። ይህም ሥጋቶችን ለመቅረፍ በጥንቃቄ ክትትሎችን ማድረግ አስፈላጊ ነው። በተጨማሪም ከአጎራባች ክልሎች ጋር በቅንጅት መስራትና የሕዝቡን አንድነት አስጠብቆ ለመጓዝ አስፈላጊውን ሁሉ ማድረግ ያስፈልጋል።

2.13 የደቡብ ብ/ብ/ህዝቦች ክልል ሁኔታ

የደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል ለህልውና ዘመቻው መሳካት በሰው ኃይል፣ በሀብት ማሰባሰብና መደገፍ፣ በሎጅስቲክ አቅርቦት፣ የሕዝቡን የሞራል ድጋፍ በማስተባበር፣ የአከባቢውን ሰላምና ደኅንነት በመጠበቅና በመሳሰሉት ከፍተኛ አስተዋጽኦ አበርክቷል፡፡ በጦርነቱ የተጎዱ ህዝቦችን በመደገፍ ረገድም በተጨባጭ አጋርነቱን ያረጋገጠ ክልል ነዉ። በድኅረ ጦርነት ፖለቲካዊ ሁኔታም በክልሉ በጦርነቱ ወቅት ከነበረው እምብዛም የተለየ ነገር ላይ ይከሠታል ተብሎ አይታሰብም። ነገር ግን ኢትዮጵያን ለማፍረስ ያልተሳካላቸው ኃይላት በክልሉ ያሉ ፖለቲካዊ አጀንዳዎችን በማራገብ ክልሉን ወደ አለመረጋጋት ለመክተት እና የአመራሩን አንድነት ለማሳጣት ጥረቶችን ሊያደርጉ ይችላሉ። ስለዚህም የሚከተሉ ጉዳዮች ድህረ ጦርነት ወቅት በክልሉ ላለመረጋጋትና ለቀዉስ ምክንያት ሊሆኑ ይችላሉ።

1. በክልልነት እንደራጅና ሌሎች የአደረጃጀት ጥያቄዎችን ማነሣሣት፡- በደቡብ ክልል የተለያዩ ዞኖች በክልልነት ለመደራጀት ያቀረቧቸው ጥያቄዎች አሉ። ከክልል መልስ ያሉት የሌሎች የአደረጃጀት ጥያቄዎች መቅረባቸዉም ይታወቃል። እነዚህን ጥያቄዎች ለሕዝብና ለሀገር በሚጠቅም መልኩ ለመመለስ የተቀመጡ አቅጣጫዎች አሉ። የህልውና ዘመቻው ጦርነት በአሸባሪ ሕወሐት ተሸናፊነት መጠናቀቁ ያበሳጫቸው አካላት የክልልነት ጥያቄዎችን ለሀገር መበጥበጫነት ሊጠቀሙባቸው ይሞክሩ ይሆናል።

በመሆኑም እነዚህን ጥያቄዎች ከዚህ በፊት ከሕዝብ ጋር የተጀመሩ ምክክሮችን በማጠናከር፣ በሰከነ ሁኔታ ለመፍታት የተጀመሩ ተግባራትና እንዲሁም በመነሻነት በተቀመጡ አቅጣጫዎች መሠረት በብስለትና ኃላፊነት በተሞላበት አግባብ ለመመለስ መጀመር አለበት።በዚህ ሂደት የመንግስት ሰራተኛውና መላው ህብረተሰብ የበኩላቸውን ማበርከት ይጠበቅባቸዋል፡፡

2. የብሔር ግጭቶች፡-ክልሉ በርካታ ብሔሮችና ብሔረሰቦች ያሉበት ክልል ነው። እነዚህ ብሔሮችና ብሔረሰቦች ለዘመናት ተግባብተውና ተዛምደው የኖሩ ቢሆኑም በፖለቲካ ልሂቃኑ የጥቅም ሽኩቻ የተነሣ ለግጭት ሲዳረጉም ታይተዋል። አሁንም ተዋሳኝ ብሔሮችን ማጋጨትና ከሌላ ቦታ መጥተው በክልሉ የሚኖሩ ብሔሮችን በማጥቃት ግጭት መቀስቀስ አንዱ የጠላቶቻችን ሤራ መፈጸሚያ ሊሆን ይችላል።

3. የከተማ ሽብር፡- ከአሸባሪው ሕወሐት ጋር አብሮ ሥልጣን ሊቆጣጠር ቋምጦ የነበረው ሸኔ እና ሌሎች የዉስጥ ተላላኪዎች ሕልማቸዉ መክኗል። በድኅረ ጦርነት በየአካባቢው የተበተነው ሸኔ፣ እንዲሁም የተለያዩ የህወሃት ተላላኪዎች ወደ ከተማ አሸባሪነት ይለወጥ ይሆናል።ይህ አሸባሪ ቡድን በተለያዩ የክልላችን አካባቢዎች የተለያዩ የውንብድና ሥራዎችን ሊፈጽም ይችላል፡፡ በተለይም ሰፋ ባለደረጃ የሽብር ቡድኑ በሚንቀሳቀስባቸው የክልላችን አካባቢዎች ሁኔታውን ነቅቶ መከታተል ተገቢ ነው።

4. የተመላሽ ሠራዊትና ዘማች ቤተሰብ ጥያቄዎች መበራከት

ለህልዉና ዘመቻ በጣም በርካታ ወጣቶች ዘምተዋል። በዚህም እንደሃገር የክልላችን አስተዋፅኦ ከፍ ያለ ነዉ። ጦርነት ነዉና ሰፋ ያሉ ለሀገራቸዉ የጀግንነት መስዋዕትነት ከፍለዋል። ለሀገራቸው ለከፈሉት መስዋዕትናት ታላቅ ክብርና ምስጋና ይገባቸዋል። ኢትዮጸያ ሁሌም ትዘክራቸዋለች። ከዘመቻ ተመላሹ ኃይልና የዘማች ቤተሰቦችም በተቻለ መጠን ደጋፍና እንክብካቤ ይሻሉ። ስለሆነም ይህንን በአግባቡ ለመፍታት ከወዲሁ ካልተዘጋጀን የቀዉስ ምንጭ ሊሆን ይችላል።

5. ከኬንያና ከደቡብ ሱዳን ጋር የሚኖረው ድንበር ሁኔታ፡

በሰሜን ኬንያና ደቡብ ሱዳን የሚገኙ ማህበረሰብ አባላት ማህበራዊ መሰረታቸዉ አርብቶ አደሮች ናቸዉ። ከደቡብ ኦሞ ዞን ካሉ ወረዳዎች በግጦሽ፣በዉሃ፣ በንግድ ትስስር እና በሌሎች ማህበራዊ ትስስሮች አብረዉ ለዘመናት የኖሩ ናቸዉ። አሁን አሁን ከተፈጥሮ ሃብት መመናመንና የአየር ንብረት መዛባት ጋር ተዳምሮ ለበርካታ ጊዜያት ወደግጭት እያመሩ እንስሳትን በመዘራረፍ፣ በመገዳደል ጉዳቶች ነበሩበት። በመቀጠልም አሸባሪዉ ጁንታና ተላላኪዉ ሸኔ አባላት ይህንን ድንበር የሽሽት መንገድ አድርገዉ በኬንያ ወደ ዉጪ አገር ለመዉጣት ይጠቀማሉ። በተጨማር የኮንትሮባንድ እና ህገወጥ ንግድ እንቅስቃሴም ስጋት ነዉ።

3 ማጠቃለያ

ኢትዮጵያ ድል አድርጋለች! በጦርነት የሚገኝ ድል ከጦርነቱ በኋላ ለሚመጣ መረጋጋትና ሰላም እንዲሁም የረዥም ጊዜ የሀገር ግንባታ ሂደት ትልቅ ሚና ይጫወታል። በአጠቃላይ ከተሰለፍንበት ተግባር አንጻር በድህረ ጦርነቱ ወቅት ሊያጋጥሙ የሚችሉ ችግሮችን ለመከላከል ምን እናድርግ የሚለው ጥያቄ መሰረታዊ ነው። የአንድነት፣ የምክክርና የመደማመጥ መንፈስን ማጠናከር፣ የአካባቢን ሰላምና ደህንነት ማጠናከር፣ የህዝብ አገልግሎት አሰጣጣችን ከገባባት መፋዘዝ ማውጣት፣ ምርትና ማርታማነትን በማሳደግ፣ ቁጠባን፣ የስራ እድል ፈጠራንና ሌሎች ተዛማጅ አማራጮችን በማሳደግ ድህረ ጦርነት ኢኮኖሚው እንዲጠናከር መስራት እንዲሁም በጦርነቱ ለተፈናቀሉ አካባቢዎች ድጋፋችንን መቀጠልና የተጣራና ተዓማኒነት ያለዉን መረጃ ምንጭ መጠቀም ይጠበቅብናል።

ምንም ጫጫታ አያስፈልግም ፤ በዐማራ ላይ እየደረሰ ያለው ባርባራዊ በደል የ70 እና የ80 ዓመት ፕሮጀክት ውጤት ነው። በታደለ ጥበቡ Jan 11, 2022 የተጻፈ

noreply@blogger.com (TBF) — Wed, 12 Jan 2022 02:46:00 +0000

በታደለ ጥበቡ Jan 11, 2022 የተጻፈ ፤ ምንም ጫጫታ አያስፈልግም፣ ዝም ብለን ለብዙ መቶ ዓመት የሚሻግረንን ሥራ በፀጥታ እንሥራ፣ ዛሬ በዐማራ ላይ እየደረሰ ያለው ባርባራዊ በደል የ70 እና የ80 ዓመት ፕሮጀክት ውጤት ነው።

-በጃን ሆይ ዘመን ኢትዮጵያ ውስጥ ይኖር የነበረው ኦስትሪያዊ ባሮን ሮማን ፕሮቻዝካ (Paron Roman prochazka) በ1927 ዓ.ም. ቪየና ላይ "ኢትዮጵያ የባሩድ በርሜል" በሚል ርእስ አውሮፓውያን ኢትዮጵያን እንዴት ሊወሩና ሊይዙ እንደሚባ በሚያትተው መጽሐፉ፣

"ምእራባውያን ወገኖቼ ስሙኝ በምስራቅ አፍሪካ በምትገኘው ኢትዮጵያ ውስጥ አንድ ዐማራ የሚባል ነገድ አለ። ይህ ነገድ እኛ ምእራባውያን በአፍሪካ በምናደርገው የመስፋፋት ፖሊሲ ትልቅ እንቅፋት ነው። ዐማራ ከተደራጀ እንኳን ለአፍሪካ ለእኛም ትልቅ ስጋት ስለሆነ በዚህ ህዝብ ላይ እያንዳንዱ ምእራባዊ ሀገር የሚከተለው ፖሊሲ ከዚህ አንፃር መቃኘት አለበት።” (Abyssenya the powder barrel፣ p. 7) በማለት ይሄን አስፈሪ ነገድ ነጮች ተባብረው አስቸኳይ እርምጃ እንዲወስዱበት አሳሰበ።

ጣሊያን ይሄን መጽሐፍ እንደ ግባት በመውሰድ በ1928 ዓ.ም. ኢትዮጵያን ስትወር የከፋፍለህ ግዛ (Divided and Rule) ፖሊሲ ተግባራዊ ማድረግ ጀመረች። ትግሬውን በዐማራው ላይ አነሳሳች። ቺኮዝላቫኪያ ተወላጅ የነበሩት አዶልፍ ፓርለሳክ “Habešská Odyssea”በሚለው መጽሐፉ እንደነገረን ጣልያኖች በትግርኛ ቋንቋ፣ በትግሬ መንደሮች እንዲህ የሚል ወረቀት ይበትኑ ነበር፣

"ለትግራይ ህዝብ!

"በሀገራችሁ ሰላም አስፍነን ስልጣኔና ብልጽግናን እንድናሰፍን እግዚአብሔር ልኮናል። ይሁን እንጂ ዐማራ ሰው በላ ወታደሮቻቸውን አሰልፈውብን ይኼንን የተቀደሰና ከእግዚአብሔር የተሰጠንን ተልዕኮ እንዳንፈጽም እያወኩን ነው። የተከበርክ የትግራይ ህዝብ ሆይ፣ እነዚህን የዐማራ ቀማኛ ሽፍቶች በመንደርህ ሲዘዋወሩ ብታገኝ እህል ውሃ ሳታቀምስ፣ ጥይትህን እየተኮስክ እንደውሻ ከመንደርህ እንድታባርራቸው እናሳስብሀለን።

እነዚህ የዐማራ ሽፍቶች ወደ መንደራችሁ ተጠግተው የሚበላም ሆነ የሚጠጣ ነገር ሊገዙ ቢቀርቡ አብርሯቸው። አዝናችሁም ምንም ነገር፣ ምንም አይነት ርዳታ እንዳታደርጉላቸው አጥብቀን እናሳስባለን። ከማሃላችሁ ይኼን ትዕዛዛችንን ተላልፎ አንድ ሰው እንኳ ለዐማራ የሽፍታ ወታደር አንዲት አንበሻ ሲልግስ ወይም ሲሸጥ ቢገኝ፣ ምህረት የሌለው ቅጣታችን በሁላችሁም ላይ ላይ ይደርሳል።" (የሃበሻ ጀብዱ፣ 214)

በእንዲህ ያለ የፕሮፓጋንዳ ወረቀት የትግራይ ሰዎች ጣሊያንን ለመፋለም ከጎጃም፣ ከጎንደር፣ ከቤተ አምሐራና ከሸዋ የተንቀሳቀሰውን ኢትዮጵያዊ የዐማራ ጦር ሠራዊት በመንደሮቻቸው አካባቢ ሲደርስ ተኩስ ከፍተውበታል፤ ዘርፈውታል፤ ገድለውታል።

እንደገና ኦሮሞውን በዐማራው ላይ አነሳሳች።

አልቤርቶ ሰባኪ እንደነገረን የጥላቻው ጠቀሜታ ስለታወቀ ኦሮሞዎችን በዐማራዎች ላይ ማነሳሳት አንዱ የጣሊያን ፕሮፓጋንዳ ማዕከላዊ ነጥብ ነበር። ኦሮሞዎች በጣሊያን እውነተኛ የረጅም ጊዜ ዕቅድ ላይ ጥርጣሬ ስለነበራቸው ጣሊያኖች የኦሮሞዎችን አመኔታ ለማግኘት ዐማሮችን በኦሮሞዎች ፊት ያሰቃይዋቸው ነበረ። ምንም ዓይነት የመቻቻል ምልክት ወይም ለዐማሮች ወገናዊነት ከኦሮሞዎች እንዳያገኙ ይሰሩ ነበረ። (አልቤርቶ ሰባኪ፣ 178)

ጣሊያን ዐማራን በማስጠላት ኢትዮጵያን ለቅኝ ግዛት ለማመቻቸት ያደረገችው ጥረት በአክራሪ ብሔርተኞች ቅቡል ሆነ። የጣሊያንን ፀረ-ዐማራ ፖሊስ ተጋሪ የሆኑ የሀገር ውስጥ በጥላቻ የሰከሩ ብሔርተኞች በዐማራ ጥላቻ ሕግ እና ተቋም ፈጠሩ።

ጣሊያን አገሩን ወርራ እንደያዘችው፣ ሥራዬ ብላ የለፋችው፣ ኢትዮጵያ የሚል ስም ካለም ካርታ ተፍቆ፣ በካርታ ላይ የነበረው ስም የጣሊያን ምሥራቅ አፍሪቃ “Africa Orientale Italiana" እንዲባል ነበር። ትህነግና ኦነግ ደግሞ "ኢትዮጵያዊነትን ዐማራው የጫነብን ዕዳ ነው" በማለት የኢትዮጵያዊነት አስኳል ከውስጣቸው አውጥተው ጣሉት። እንጀራ የዐማራ ስለሆነ አንበላም አሉ። ሸማ ልብስ ያለበሰን ዐማራ ነው በማለት የለበሱትን ሸማ ለማውለቅ ሞከሩ። ሃይማኖት የዐማራ ነው በማለት በአጉል ማርክሳዊ-ሌኒናዊነት እግዚአብሔር-አልባ ሆኑ። ትዕቢት ወደ ይሉኝታ-ቢስነት ለወጣቸው። የመንፈስ ኃይላቸው ደቀቀ። ወደ ጭራቅነት ተቀየሩ።

እነዚህ ጭራቆች የነጻነት ግምባር ንቅናቄ አቋቋሙ። ግን ማን ነው ነጻ የሚወጣው? ከማንስ ነው ነጻ የሚወጣው? ብሎ የሚጠይቅ ሰው አይጠፋም። ዶናልድ ሌቪን ለዚህ ጥያቄ መልስ አለው፤ "የማርክሲዝም የእስታሊንን ርዕዮ ዓለም ለማስፋፋት በነጻነት ግንባር ንቅናቄ የተደራጁ ቡድኖች ወክለነዋል የሚሉትን ጎሣቸውን ከማን ነጻ እንደሚያወጡት አንድ ማመካኛ ጨቋኝ መፍጠር ነበረባቸውና እርሱንም ክፉ ብለው በአእምሯቸው በቀረጹት ዐማራ ላይ አገኙት። (ትልቋ ኢትዮጵያ፣ ገጽ -×)

ነገድና ጎሣቸውን ከዐማራ ጨቋኝነት ነፃ እናወጣዋለን ብለው በነፃ አውጭነት ስም የተቧደኑት የመጨረሻ ግባቸው ኢትዮጵያን ዐማራ አድርጎ ሌላው ሁሉ እንደ ኤርትራ ከ"ዐማራ" ነጻ እንዲወጣ፤ እንዲገነጠል፣ በየአካባቢው ሪፐብሊክ መንግሥት እንዲመሠረት ነው። የኢትዮጵያ ግንባታና ታሪክ ከዐማራ በተወጣጡ ሰዎች ብቻ የተካሄደ ይመስል የኢትዮጵያን ታሪክ ሁሉ ዐማራ ለሚሉት አስረክበው ባዶ እጃቸውን ነጻ ሊወጡ ነው። እናም ሁሉም ዐማራውን ከሰሱ፣ ዐማራውን የጋራ ጠላት አድርገው ተነሱ፣ ወደ ዐማራው ተኮሱ፣ ዐማራውን አሳደዱ፣ ዐማራውን ገደሉ፣ በአብዮት ስም፣ በተራማጅነት ስም በዐማራ ህዝብ ላይ ሸፈቱ።

ዛሬም ኦነግና ሕወሓት በዐማራ ህዝብ ላይ እንደሸፈቱ ናቸው። ኦነግ በኦሮሚያ ዐማራውን ይገድላል፣ ያርዳል፣ ያፈናቅላል፣ የነፍስ አባቱ ሕወሓት ደግሞ ዐማራውን በጅምላ ይጨፈጭፋል፣ አዛውንቶችን ይደፍራል፣ ያፈናቅላል፣ ንብረት ያወድማል።

ለዚህም ነው በዐማራ ላይ የተሰራውን የ70 እና የ80 ዓመት ፀረ-ዐማራ ፕሮጀክት በሚገባ ተረድተን የመቶ እና የሁለት መቶ ዓመት አሻጋሪ የሆነ ሰርዶ የነካ ሥራ እንስራ የምንለው። ከማንም ጋር አፍ ተካፍተን፣ ተሰዳድበን አንችለውም። ሥራችን ብቻ በተግባር ይገለጥ።

ለሀሳብ ለአስተያየትና ጥያቄ ቀጥሎ ያለውን ሊንክ ይጠቀሙ @Tadeletibebut