Siła wyrazu

O bałwanie, ucieczkach i czułości

2026-02-19T22:54:00.003+01:00

Foto: arch. pryw.

W tym wpisie podzielę się z wami wierszem. Napisałam go zimą. Dawno temu – zanim nauczyłam się zostawać.

Tej zimy, wyjątkowo śnieżnej i wyjątkowo zimowej, wiersz wrócił do mnie z całą swą mocą.

O prostocie prezentów i lekcji, którą przynosi styczeń

2026-01-31T23:52:00.005+01:00

Foto: grafika stworzona z pomocą AI (Canva, ChatGPT)

Święta już dawno minęły, a styczeń – jak co roku – okazał się bardzo intensywny. Urodziny córki, Dzień Babci, Dzień Dziadka, i znów myślenie o prezentach. Kto powiedział, że tylko kupowanie daje radość?

Co podarować pod choinkę? – pamiętam, że to pytanie, pojawiające się wraz z pierwszym świątecznym drzewkiem, dostrzeżonym gdzieś, na mieście, przez lata było dla mnie zmorą. Czy wystarczy drobny gest, czy może powinno to być „coś więcej”?

O poranku, który pachniał obietnicą i o czym jest mój grudzień

2025-12-19T19:37:00.005+01:00

Dziesięć lat temu grudzień pachniał początkiem. Zapisałam cztery wersy, które były dla mnie jak znak. A w tym roku grudzień pachnie prawdą o tym, co dla mnie ważne. Może to też początek?

Listopad przesuwa się powoli w niepamięć, ale jakoś wciąż zostaje.
Jest jak cień mijającego roku – obecny, nawet gdy kalendarz mówi, że to już nie jego czas.
I może właśnie dlatego grudzień tak wyraźnie rysuje kontury: światła, zapachu igliwia,
poranków, które mają w sobie coś z tamtej obietnicy sprzed lat.

O listopadzie, który uczy cierpliwości i odkrywania światła w sobie

2025-11-30T21:45:00.006+01:00

Foto: arch. pryw.

Co roku uczę się, że listopad nie jest do zachwycania się nim, lecz do wsłuchiwania. Do wyłuskiwania światła z miejsc, które na co dzień tak łatwo pomijam.

Zanim zdążymy pożegnać złoto października, on już staje w progu – chłodniejszy, wyciszony, bardziej wymagający. Przyznam, że nigdy nie uważałam go za zły miesiąc, ale ma w sobie coś, co sprawia, że trzeba przez niego przejść inaczej. Wolniej. Uważniej. Z większą zgodą na własne myśli.

O słowach, dojrzewaniu znaczeń i drodze, która ma swój kres

2025-10-26T20:03:00.014+01:00

Foto: grafika stworzona z pomocą AI/ Canva

Ojcze Krzysztofie, przepisuję sobie te słowa, bo są piękne. I tak wiele mówią mi o mnie samej. Używając nowomowy młodzieżowej, powiedziałabym zapewne: Tak bardzo ja.

Przyszły do mnie bez zaproszenia. Sobotni, leniwy poranek. Myślałam o wężu. O tym, że takie zwierzątko chce mieć jedna z przyjaciółek mojej córki. Dziwactwo. Ekstrawagancja. Zaraz też przypomniałam sobie chłopaka z równoległej klasy z liceum. Nie znałam go osobiście. Ale ponoć miał w domu węża. Hodować węża, początek lat 90. ubiegłego stulecia, hm… I ta zbieżność nazwisk. W ruch poszedł telefon. Zaczęłam szukać informacji. Robię to odruchowo, gdy czegoś nie wiem.

O jamniku, podróży i plecaku społecznych oczekiwań

2025-07-16T22:58:00.007+02:00

Foto: grafika stworzona z pomocą AI / Canva

Plecaki społecznych oczekiwań. Te trzy słowa to przyczynek do szerszej refleksji. Ile takich plecaków nosimy w codziennym życiu?

Mój tekst nie jest pretekstem do nudnych wynurzeń, lecz konkretną, bo moją historią. Tego, jak przemierzałam miasto z dymkiem nad głową: 🐶 „To nie ja, to mój plecak!”.

O tym, jak trudno jest mówić prosto. I dlaczego Gabor Maté to potrafi

2025-06-11T18:41:00.008+02:00

Foto: grafika stworzona z pomocą AI (Chat GPT + Canva)

Czasem coś przypomina, że język dzieci i język dorosłych to dwa różne światy. Jak łatwo o tym zapomnieć, gdy w codziennym biegu zabraknie czułości. I uważności. I może – odrobiny technologii.

Z dziećmi jest tak, że zadają najprostsze pytania, a te potrafią aż zgiąć w pół. Moja córka zapytała ostatnio, kim jest Gabor Maté. I choć sama jadę na jego konferencję z wypiekami na twarzy, to odpowiedź – w wersji dla 11-latki – nie chciała mi przejść przez gardło.

O granicach, które chronią, czyli że czasem trzeba powiedzieć 'dość'

2025-05-24T10:03:00.002+02:00

Foto: arch. pryw.

„Czy podwładny, czując, że przełożony postępuje źle, powinien reagować?
W każdym przypadku ma moralny obowiązek protestowania.”

– ks. Jan Kaczkowski, „Życie na pełnej petardzie”.

O kasztanach – z czułością, i co dobrego robi ze mną jesień

2024-10-02T12:01:00.005+02:00

Foto: arch. pryw.

Zbieranie kasztanów przypomina mi, że w przyrodzie i jej powtarzalności wciąż można odkrywać piękno. A przy tym docierać w sobie do czegoś bardzo wrażliwego, kruchego. Wy też chcecie?

Pierwsze kasztany 🌰 zbieramy z Marią 7 września. Moja M., jak to ona – niecierpliwa, zrywa je prosto z drzewa, a następnie rozdeptuje. Myślę, że jeszcze tydzień i się zacznie – kontestuję.

O pokoleniach i szukaniu zrozumienia w dobie mediów społecznościowych

2024-08-16T23:10:00.009+02:00

Foto: kadr z filmu „Shrek”

Po śmierci Jerzego Stuhra słowa z jego książki „Tak sobie myślę” znajdują mnie ponownie. Nie sądziłam, że tak bardzo mnie poruszą. A może jeszcze bardziej, głębiej…?!

Po iluś latach tę książkę czytam ponownie. 📖

💬 „Zaczynam się bać młodych. Nie młodzieży. Młodzieży często zazdroszczę – beztroski, spontaniczności, pocałunków na Plantach, zazdroszczę w taki, powiedzmy, gombrowiczowski sposób. A kto to są ci młodzi, których się boję? 🙁 Zacznę od banalnych obserwacji: boję się tych, którzy nie kłaniają mi się na korytarzu w szkole, chociaż wiedzą, kim jestem (a może nie?), tych, którzy w tramwaju nie ustępują miejsca pani w moim wieku, tych, którzy nie znają słowa «przepraszam», którzy robią «co chceta». A z poważniejszych spraw: tych się boję, którzy zaczynają zastępować mnie w zawodzie, którzy gardzą moją opinią na temat naszej profesji (…), którzy moje opinie wyśmiewają, czasem publicznie, którzy moich argumentów a priori nie przyjmują, nie daj Boże, jak jeszcze będę się starał dowodzić, że płyną one z doświadczenia – to już budzi pusty śmiech 😂, dla których moja argumentacja już nie jest po prostu anachroniczna (to jeszcze bym zrozumiał), ale śmieszna i głupia, których kompletnie nie interesuje moja przeszłość.”.

Przyznam szczerze, że jestem zaskoczona, jak dobrze teraz rozumiem obawy aktora 🎭; choć pewnie słowo: aktor – to w tym przypadku zbyt mało powiedziane. W ostatnich latach sama się przekonuję, że pokolenie współczesnych młodych po prostu trzeba rozumieć inaczej. W pamięci wraca mi sytuacja, gdy jechałam windą z kilkoma studentami, a wychodząc powiedziałam: do widzenia. Odpowiedziała mi cisza. 🤔 Hmm… (Uprzedzę pytania: nie, nie mieli słuchawek na uszach 🎧.)

Z pewnością jednak ci młodzi, o których pisał Stuhr, to obecne pokolenie Y, czyli tzw. milenialsi. 👨‍💼📈 Igreki mają aktualnie mniej więcej po 30-40 lat, i są u szczytu kariery zawodowej. Z grubsza ujmując, to ludzie, którzy dorastali w gospodarce wolnorynkowej, w czasie szybkiego rozwoju technologicznego i gwałtownego wzrostu dostępności Internetu. 💻🌐 To pierwsze pokolenie mediów cyfrowych. 📱 Nazywa się je też pokoleniem selfie. 🤳
A obecne pokolenie studenckie – to pokolenie Z, już dobrze rozpoznane i opisane w licznych publikacjach. 👩‍🎓🧑‍🎓📚

W tym miejscu kończy się tekst, który wkrótce po napisaniu zamieszczam na LinkedIn (LI), czyli portalu uznawanym dziś za najważniejszą sieć zawodową na świecie. Bo jak praca, to przecież młodzi, no nie?! Te dwa hasła nieodmiennie mi się ze sobą kojarzą. A potem czuję, że coś jest nie tak.
💬 „Co zrobić z taką informacją? Pięćset osiemdziesiąt tysięcy młodych ludzi w wieku od piętnastu do dwudziestu czterech lat, czyli jedenaście procent społeczeństwa, nie uczy się, nie chce się uczyć, nie pracuje i nie robi nic, żeby pracą się zająć. (…) Najbardziej mnie męczy, że oni są młodzi, w wieku, kiedy przede wszystkim się marzy. Najpiękniejsze nocne marzenia: Kim będę? Jaka kariera przede mną? Kogo pokocham? 💞 Pamiętam, jakie targały mną emocje w te noce. I choć zrealizowałem z tych marzeń może połowę w mym dotychczasowym życiu, to wiem, ile tamte marzenia dały mi życiowej siły i motywacji. A pięćset osiemdziesiąt tysięcy ludzi tych marzeń nie ma. Myślę, że nawet ogromnie by się takich marzeń bali. Oni muszą wyrobić sobie instynkt czasu teraźniejszego. Ich marzenia kończą się wieczorem. A może się mylę. Może oni jednak marzą. Może nieco pragmatycznie, ale jednak. Co zacznę sprzedawać pierwsze, kiedy mamusia umrze? Co będzie dla mnie w testamencie? I żeby nic nie było dla siostry, która wyjechała do Londynu i się wyparła. Jak zwinąć kluczyk do kasetki z kosztownościami po śmierci mamusi? Czy coś ma na koncie? Ile będzie warte mieszkanie, kiedy mamusia umrze? Może o tym marzą nasi młodzi; jedenaście procent przyszłości naszego narodu? A o czym będą marzyć ich dzieci?”. [Tym cytatem dzieliłam się już kiedyś ✍️, na blogu: klik.]

Szybka kalkulacja w głowie i refleksja na temat tych, których obserwuję na LinkedIn, a którzy mają inspirować, jak osiągnąć sukces. To przecież milenialsi. Potwierdzenie swojej intuicji znajduję w badaniach agencji marketingu internetowego Widoczni; według tych badań, 60 proc. użytkowników LI to osoby w wieku 25-34 lata. Ups! Tekst usuwam z portalu.
💬 „Jakież bolesne i destrukcyjne dla wychowania dzieci są losy dzisiejszych trzydziestolatków. O jakich ambicjach mogą oni mówić. Dyplom schowany głęboko w szufladzie, obśmiany przez kumpli zawód. Tytuł magister. 🎓 Zapomnieć. Czym dziecku zaimponować? Układaniem towaru w Tesco? 🛒 O jakich ambicjach rozmawiać w domu ze śmiertelnie zmęczoną matką wracającą z trzeciego sprzątania? Albo jeśli już się uda, to tak trzeba drzeć pazurami, że tego dziecka w ogóle nie widzisz, nie umiesz z nim rozmawiać, przebywać, wspólnie się bawić. Ja też na to wszystko nie miałem czasu, ale tym bardziej intensywnie starałem się «zarażać» pasją. Między mną a Maćkiem nie było tajemnic. Między nami wisiało ciągle: «Rób jak ja, a będziesz tym, kim ja!» No i teraz chyba dlatego zaczynają się pojawiać te same nagrody.”.

Jakiś czas temu wspominałam (tutaj), że coraz chętniej dzielę się swoimi tekstami na różnych portalach społecznościowych. W gruncie rzeczy uważam, że tzw. socjale to wcale nie jest złe miejsce. Ale warto traktować je wyłącznie jako narzędzie, a nie cel sam w sobie.
Jasne, można nie bać się konfrontować. Tylko co z tego?
💬 „Jestem milenialsem. Pokolenie naszych wychowawców kazało nam być na wszelki wypadek dobrymi we wszystkim, bo wysyłało nas w nieznany sobie, potransformacyjny świat. 🌍 Wmawiano nam uroki multitaskingu, uczono zaciskania zębów i ścigania się o wyniki.🏁”.
Co za cudowny dystans do siebie! 👏 Te słowa nie pochodzą już z książki zmarłego Artysty Giganta. Gdzieś je przeczytałam.

Czy nie jest tak, że czasem szukamy tylko lustra, które pozwoli nam zobaczyć to, co chcemy? 🪞

O czym warto rozmawiać, czyli hejt nasz… powszedni

2024-02-14T18:37:00.012+01:00

Foto: FreeImages

On też jest wyrazem uczuć, tylko jakichś złamanych. Doprawdy, nie pojmuję, po co to sobie robimy.

W minionych miesiącach swoje teksty zaczęłam rozsiewać po różnych portalach społecznościowych, bo to mami: zasięg. Bieżące sprawy, obowiązki, jakiś też automatyzm myślenia sprawiają, że to, co moje, osobiste, upragnione, tylko czasem daje o sobie znać. Za rzadko – jak dla mnie, choć dobre i to.

O miłości powstańczej i wyborach serca, i tym co najpewniejsze

2023-08-31T22:25:00.010+02:00

Flagi upamiętniające wybuch powstania warszawskiego, na Mokotowie – choćby przy ul. Grottgera – wiszą cały czas. Ale mnie w pamięć zapadła w tym roku piosenka.

Na początku uwagę moją zwróciły plakaty, na mieście. A potem, przez przypadek, trafiłam na ten klip w sieci. „Ktoś widzi koniec, my możliwości” – te słowa wybrzmiały dla mnie najbardziej, bo rodzaj muzyki raczej nie w moim guście. Może cieszyć, że powstanie warszawskie inspiruje twórców tematem miłości – pamiętam, tak wtedy pomyślałam.

O interferometrze, zapomnianych noblistach i historii, która sama się nie obroni

2023-04-20T18:49:00.017+02:00

Historia ma swoje zagadki. I może inspirować. Są też pojęcia, takie jak Żyd, czy nawet kościół, na brzmienie których niektórzy aż się jeżą. To już nie historia. Sprawdzajmy, co za tym stoi.

Jakiś czas temu znalazłam w sieci ciekawy tekst: o naszych zapomnianych noblistach. Takich, o których się nie mówi. Bo…? (Dopiszcie sobie coś tutaj sami, choć może najpierw przeczytajcie do końca.) Dzielę się nim z racji obchodzonej wczoraj 80. rocznicy wybuchu powstania w Getcie Warszawskim.

O tym, jak zostać pisarzem i niejednej nieprzespanej nocy

2023-03-07T20:11:00.011+01:00

Najbardziej lubię teksty, takie pisane od siebie. Ale czasem słowa nie przychodzą. Albo przychodzą, lecz wolą pozostać w mojej głowie.

Nie ma recepty na to, jak zostać pisarzem. Ale ci, którzy „robią w słowie”, wiedzą, że są tysiące sposobów, jak nim nie zostać. Znakomity, w moim odczuciu, poradnik znajduję u Reginy Brett, w jej książce pt. „Bóg nigdy nie mruga” (Insignis, 2010). Nie pamiętam, co skłoniło mnie do sięgnięcia po tę pozycję. Wszak każde: musisz, zrób to albo tamto, powodują, że jeży mi się włos na głowie (tu – więcej na ten temat). Książka spotkała się z ogólną falą zachwytu, choć ja – jak to ja – stwierdziłam, że pozwolę sobie na dokonanie własnej oceny. Muszę przyznać, byłam mile zaskoczona.

O Bożym Narodzeniu i odpuszczaniu, i że da się... tworzyć nowe tradycje

2022-12-23T22:03:00.012+01:00

Foto: arch. pryw.

Tak, to moje i osobiste. Sporo się nauczyłam przez ostatnie lata o Świętach. Wystarczyło przestać słuchać, jakie i czym mają ONE być.

To nie będą święta Świętego Porządku. To nie będą święta Świętego Konsumpcjonizmu.

O wspomnieniach i moim odkryciu, że czas warto zostawić samemu sobie

2022-11-29T19:28:00.019+01:00

Foto: arch. pryw.

Chyba je lubię. Bo pozwalają świadomie i z uwagą wejść w teraźniejszość. Wspomnienia nie kojarzą mi się tylko z wyjazdami i mnogością zdjęć, podobnych jedno do drugiego.

Długo zastanawiałam się, jak zacząć ten tekst. Bo że będzie on o wspomnieniach, było dla mnie jasne. Przecież ten temat w ostatnich miesiącach wkroczył do mojego życia nieproszony. Nie tylko wakacje, ale i tygodnie powakacyjne minęły mi pod znakiem wspomnień i porządków. Te dwie aktywności zlały się niemal w jedno.

O sprzątaniu świata i co to ma wspólnego z książkami

2022-09-21T18:40:00.010+02:00

Foto: arch. pryw.

Mamo, tylko dwa kapsle i patyczek po lodach! – powiedziane wysokim, piskliwym tonem. Moja córka w piątek poprzedzający finał tegorocznej akcji wróciła do domu oburzona, wspólnie z klasą nie uzbierali nawet worka śmieci. To tekst… o różnych twarzach sprzątania.

Pewnie nie powinnam się tym chwalić, jako zagorzała zwolenniczka wszelkich ekologicznych inicjatyw i ekologicznego podejścia do życia. Ale w akcji „Sprzątanie świata”, która odbywała się w ostatni weekend, nie wzięłam udziału. W miniony weekend natomiast w mojej głowie zagościło hasło: ŚMIETNIK, a to dlatego, że… czasem w różnych miejscach zostawiam przeczytane już książki, których nie chcę dłużej trzymać. Pozbywam się ich tak, jak robimy czasem ze starymi, znoszonymi ubraniami, albo takimi, które nam się opatrzyły. Wiem i doświadczyłam tego, że chętnych na nie, nie brakuje. I raczej brakować nie będzie. Taka książka zaś może posłużyć komuś jeszcze. Oby. Lubię myśleć, że daję jej drugie życie.

O emocjach i tym, jak mogą się mieszać różne pamięci – lekcja trzecia

2022-06-01T20:42:00.012+02:00

Foto: arch. pryw.

Tekst o tzw. trudnych emocjach mogłabym pisać całe życie. Bo wciąż dochodzą, i z pewnością będą dochodzić, nowe wątki. A nad złością, o ile nie dorosła razem z nami, trzeba się w końcu bardzo porządnie napracować. Jeśli się chce, oczywiście.

Ona to ma. Emocje. Od ręki. Krzyczy albo płacze, kiedy coś ją rozzłości. Tupnie nogą. Powie: Jestem zła, albo wściekła. Albo: Nie lubię cię. Bądź w inny sposób wyrazi swój gniew. Potrafi być naprawdę ostro. Raz kiedyś na ladzie kuchennej wylądował but. Z czasem zauważyłam, że wraz z wiekiem mojej córki, ten repertuar słów i środków się zmienia. Nie byłam w stanie przewidzieć, o ja, naiwna, że będzie się zmieniał tak bardzo. Choć gwałtowność uczuć i reakcji, jak była, tak pozostała. Gdy rozpoczęła się szkoła i któregoś dnia na ladę wjechał mi rysunek kupy – taki „za karę”, dla mamy, bo nalegałam na odrobienie lekcji, pomyślałam, że to moje pisanie o trudnych emocjach pora sfinalizować.

Mojej M. chyba trochę zazdroszczę, bo sama już tego nie przeżyję. Nie doświadczę. Takiej pierwotnej złości, która wychodzi ze środka, niezmącona przewidywaniem, jak to będzie postrzegane przez innych. Która w dodatku jest jednoznaczna z wyrażeniem siebie i swoich potrzeb.

Przymiarki do tego tekstu, mającego być w istocie dopełnieniem pewnego tryptyku (klik i klik), zaczęłam bardzo dawno temu. Pisanie mi nie szło, obsługa samej złości – też, nie za bardzo. Najtrudniej było być, tuż obok. Kontenerować, czyli chłonąć, nie oddając. Nie dołączając do złości córki i powstrzymując cisnące się na usta: Nie krzycz! (Albo inne: Nie... !) Nie bijąc tymi emocjami po plecach. Och, bo to trudne, kiedy od samego słuchania aż chce się uciec z domu. Wyjść, gdziekolwiek. Bo to robi coś z głową. Bo emocji, i to w takiej intensywności, się nie zna, nigdy się ich nie uwalniało. A tu trzeba przytulić. Tak po prostu. Być blisko, kiedy to małe ciałko aż wije się i ucieka. Zachować spokój. A czasem histeria, tak, jakże jednak potrzebna. Przecież każdy mały człowiek musi przerobić własną lekcję przeżywania siebie.

To taki głupkowaty wiek – mówiła jedna z sąsiadek, gdy Marysia miała coś około trzech lat. Kręciłam nosem, choć mnie samej w głowie kluło się już inne pojęcie: wiek aspołeczny. I nie, dzień, gdy to wszystko miałoby ustać, nie przyszedł nagle. A czy w ogóle? Osławione ataki złości nieraz trudno było odróżnić od innych zachowań. M. leży, ba, wręcz rzuca się na chodnik i rozdzierająco płacze: czy to przy placu zabaw, czy przy przejściu dla pieszych; M. zaczyna oponować i kładzie się pod drzwiami, tuż przed wyjściem – finalnie mąż wynosi córkę bez skarpet, bo te zdążyła już ściągnąć; M. w sklepie zrzuca z półek produkty, oczywiście, spotyka mnie za to ostracyzm ze strony innych osób – staram się więc unikać chodzenia po sklepach; M. w trakcie kąpieli wylewa wodę z wanny albo zaczyna drzeć gazetę, którą właśnie czytam; M. myje umywalkę szczoteczką do zębów, którą wcześniej... umyła zęby. Taka dygresja: pamiętam, jak w tamtym czasie ktoś ze znajomych mówił mi, że dziecku „trzeba” dać klapsa.😜 Cóż, słuchałam tego w osłupieniu. Bo pomijając już formę postępowania, czyli samego klapsa, jakaż to łatwość rozporządzania, co mam robić w moim prywatnym życiu! Niewiarygodne…

No a wracając do wyliczanki, nie mogę również nie wspomnieć o tych licznych akcjach przy stole – o ile M. w ogóle potrafiła przy nim usiedzieć – gdy okazywało się, że, przykładowo finezyjnie przybrana kanapka ma być ze wszystkim poza masłem, kiełbasa z grilla bez skórki, a pizza bądź zapiekanka, już gotowe, parujące, podane – rzecz jasna: bez sera. To, czy zupę naleję do plastikowego, czy szklanego talerza, też może stać się nie lada problemem. Dla prawie ośmiolatki – nadmienię. W krajobraz teraźniejszości wpisują się też i inne sceny. Kolejny przykład, już ze szkolnego życia: M. nalega, by założyć bluzkę czy też legginsy wyprane poprzedniego dnia, mimo że te są jeszcze mokre. Pech chciał, że akurat znalazły się w zasięgu jej wzroku. To moment, gdy trwa gorączka porannych przygotowań. Pewnie niektórzy z Was wiedzą: arsenał środków (choćby wokalnych) dostępnych dziecku, które czegoś CHCE, jest olbrzymi.

Jednak, ile razy podobna sytuacja miała bądź ma miejsce z dala od domowego zacisza, moja odpowiedź tłumacząca zachowania córki pozostaje lakoniczna: Ona inaczej nie umie. I myliłby się ten, kto by sądził, że spokój w moich słowach to odbicie tego, co wewnątrz mnie. Nie, w środku wielokrotnie trzęsłam się jak galareta, a bezradność była uczuciem, którego doświadczałam najczęściej. Mojej M. nie wystarczyło bowiem jasno powiedzieć, co wolno, a czego nie należy robić. A tłumić naturalnej ekspresji mojego dziecka – nie chciałam.

Na tę świadomość nakłada się wspomnienie kolejne, i to już zderzenie bolesne. Że mnie jako dziecku mówiono coś innego: Tylko bez emocji!, albo: Tylko nic nie mów! (tak, bo zazwyczaj mówiłam to, co myślę). Albo, już w końcu: Tylko się nie kłóć! No, to tak, jakby wyrażenie własnego zdania od razu należało interpretować jako kłótnię. Ciekawe. Jakby ktoś drugi: starszy? i podobno mądrzejszy? – kompletnie nie robił przestrzeni na to coś, co przychodzi od małego człowieka.

A teraz mam i jeszcze jedno wspomnienie. Tego, jak przychodziło do mnie zrozumienie, że mojej córce należy się prawo, no wiem, może głupio zabrzmi, do… zachowywania się jak dziecko. Bo M. okazała się żywą iskrą, trudną do zagospodarowania w swej ruchliwości, nie do zatrzymania. Dzieckiem po prostu. W dodatku domagającym się, by zostało zauważone. Ba, i nie bojącym się pokazywać, że czegoś chce. Czymś dziwnym wydawało się więc choćby oczekiwać, że będzie ciche i niewidoczne. Pamiętam, jak stopniowo docierało do mnie, że jeśli chcę właściwie zająć się emocjami córki, muszę zacząć od siebie. No bo owszem, bywało, zresztą nadal tak bywa😊, że puszczą mi nerwy: powiem za dużo, nakrzyczę. Ta własna złość okazała się do przepracowania najtrudniejsza, bo przecież kulturowo kobiety nie powinny jej przeżywać. Nie omieszkałam przy tym sięgnąć po fachowe wsparcie, jako że to bardzo delikatna materia. Był więc czas, że każde zdarzenie, które np. kończyło się awanturą, analizowałam krok po kroku. Za każdym też razem brałam pod lupę ciąg przyczynowo-skutkowy, wyciągałam wnioski.

W tej drodze niewątpliwie pomogły mi też, a w pewnym sensie ukierunkowały słowa. Mam na myśli dwa cytaty.

Autor pierwszego z nich jest jak najbardziej znany. To Carl Gustav Jung:

„Jeśli cokolwiek chcemy zmienić w dziecku, powinniśmy najpierw to zbadać i zobaczyć, czy nie jest to coś, co lepiej by było zmienić w sobie”.

Autorstwo drugiego z cytatów już tak jednoznaczne się nie wydaje (różne dane znajdziecie bodaj w social mediach), choć w mojej ocenie słowa pochodzą od Emilii Góźdź.

„Kluczem w macierzyństwie nie jest to, jak matki radzą sobie z dziećmi, ale jak radzą sobie ze sobą!”.

Wiem, to niepopularna opinia. Zazwyczaj bowiem powodów zachowań innych osób, w tym i dzieci, szukamy poza sobą. Również poza tym specyficznym środowiskiem, jakim jest rodzina. Czyż nie?! Kiedyś w mediach społecznościowych wyraziłam pogląd, że jeśli dziecko wydaje się, hm… problematyczne, zamiast szukać mu od razu psychologa, warto zacząć pracę nad sobą. Ależ hejt mnie za to spotkał.

Zdania nie zmieniłam. Nie zdziwiłam się, gdy po jakimś czasie okazało się, że w chwilach napięcia jest już łatwiej. Bo gdy przychodzi fala gniewu, włącza się rozsądek. A czasem, gdy ten nie zdąży, przepraszam. Tak, to nie jest dla mnie żadną ujmą. Emocje należy traktować poważnie. No fajnie wam jest, jeśli ktoś przykładowo na was nawrzeszczy, a potem zachowuje się tak, jakby nic się nie stało? Również gdy złości się moja M., od jakiegoś czasu mam już do tego większy dystans. I szereg strategii w głowie, jak postąpić nie raniąc. Złość nie wyczerpuje przy tym całej listy trudnych emocji. Bo oto też nagle zaczęłam zauważać je wszystkie: strach, smutek, rozczarowanie, zniechęcenie, przytłoczenie, zdezorientowanie, i jeszcze inne. I nie chodzi o to, że wcześniej ich nie znałam. Na samej sobie przekonałam się, że można dać im rację bytu – nie umniejszając ich, nie zamiatając pod dywan. Bo przecież nawet te mało wygodne emocje – złe nie są. A serce nie działa wybiórczo, pozwalając doświadczać tylko tych przyjemnych i wzniosłych, dodałabym: społecznie akceptowanych stanów.

No i jest jeszcze jedno wspomnienie, choć w tym tekście nie będę się nad nim rozwodzić, tego – jak docierało do mnie, że jestem osobą wysoką wrażliwą (WWO). Wiecie, nie lubię etykietek, bo one mogą przylgnąć do człowieka zupełnie niepotrzebnie. Jednak uświadomienie sobie, tak w pełni, tej mojej cechy, bardzo mi pomogło. To ważne wiedzieć, że nadmierna stymulacja, przez którą rozumiem choćby silne emocje, szybko mnie męczy. Z taką wiedzą coś już można robić.

Więc droga trwa nadal. Moje doświadczenia utwierdziły mnie w przekonaniu, że złość, jak i każda emocja o czymś mówią. Czymś, a właściwie kimś ważnym, bo o mnie. Egoizm?! Ależ skąd. Wszak nic, tak jak emocje, nie będzie mnie kontaktowało ze mną samą. A to, co niewyrażone – wróci. Na pewno. Dynamika życia pod jednym dachem z dzieckiem, które bez wątpienia do posłusznych nie należy, sprzyja okazjom, by na bieżąco sprawdzać, gdzie jestem.

O kiełbasie, cenach i sieci, czyli gdzie mieszka wolność

2022-04-08T18:22:00.008+02:00

Jeszcze teraz, po iluś dniach od pamiętnego piątku, gdy okazało się, że nie mogę zalogować się do Facebooka – czuję się dziwnie, wpisując tu swoje nowe hasło. Fakt bycia wyautowanym, nawet dość niespodziewany – może zmienić wiele.

Dzień przed tym, zanim moje konto na Facebooku zostało przejęte przez obcy adres, a w efekcie wyrzucono mnie z sieci, zanotowałam, że jestem ciekawa tej pustki we mnie, którą odczuwam wraz z kolejnym planem zakończenia pandemii covid. Zbieg okoliczności?

O obrazie i podróży w głąb siebie, z miłością w tle

2022-02-17T18:23:00.018+01:00

Walentynki skłoniły mnie do spokojnych rozmyślań – miała to być tylko krótka notka, ale szybko zamieniła się w coś bardziej osobistego.

Stała w oknie długo. Może nawet za długo. Powróciła we wspomnieniach – za sprawą Facebooka, który podsunął mi ten obraz. „Dziewczyna w oknie” Salvadora Dalego.

O plastiku i tym, czy jesteśmy gotowi na nowe rewolucje

2021-07-10T17:25:00.020+02:00

Foto: arch. pryw.

Mówienie o tym, że się popełniło błąd, to ponoć odwaga. No to się odważam. I układam sobie w głowie od nowa to, co wiąże się z plastikiem.

Od jakiegoś już czasu czaję się z przygotowaniem nowego, ekologicznego wpisu do mediów społecznościowych, bo chciałabym Wam pokazać pewien pomysł na ograniczenie zużycia plastiku. Jednak, ponieważ któregoś popołudnia upały wygnały mnie z domu – będzie zmiana planu.

O pisaniu, pracy nad blogiem i byciem dla siebie, czyli sztuka konfrontacji

2021-06-21T17:12:00.008+02:00

Ten tekst to właściwie podziękowanie. Bo czasy są szybkie, bez miejsca na zatrzymanie, a na niegotowość nie ma dziś mody.

Jestem gdzieś pomiędzy końcem trwających, o, długo prac nad blogiem, czekaniem na zadowolenie z tego a początkiem realizacji tych wszystkich planów, które miały iść w ślad za tym. W stanie zawieszenia. Niemożności. Jeszcze odczuwając dojmujące zmęczenie. Jednak w myślach wciąż pisząc te swoje teksty.

O pomysłach na plastik, czyli że trzeba z niego zrezygnować

2021-01-23T16:27:00.020+01:00

Foto: arch. pryw.

Są rzeczy, za które lubię plastik. Ale z niecierpliwością czekam na jego zamienniki.

Ten ktoś się martwi. Głowa złożona w dłoniach. Martwi się może, że za dużo plastiku. A w perspektywie produkowania nadmiernych ilości śmieci – śmierć planety. Słowo śmie(r)ć, z jedną literą ujętą w nawias, to oczywiście urocza zabawa słowna. Na żarty jednak nikomu nie powinno się tu zbierać. Bo to nie są żarty.

O mediach społecznościowych i tym, jak zostałam na wakacjach

2020-10-27T19:20:00.029+01:00

Foto: arch. pryw.

Zniknęłam. Czasami trzeba zniknąć i gdzieś się zaszyć. Ja pojechałam na wakacje.

To miała być krótka wrzutka na Fanpage. Wyjdzie zapewne inaczej, bo tak akurat układają się myśli w mojej głowie.

Czwartek, godz. 21 z minutami. Jestem sama, mąż jeszcze w pracy, jak to zwyczajowo w czwartek, a Marysia śpi. Słyszę ciszę. Czasu jest dużo w tej ciszy, ba!, powiedziałabym: bardzo dużo. Ocean.

Nie posiadam się ze szczęścia.

O mnie, czyli kim jestem i dlaczego piszę

2020-09-17T20:29:00.030+02:00

Foto: arch. pryw., kreacja własna

Ten tekst powstał, bo nagle zapragnęłam, byście coś o mnie wiedzieli. Na blogu, który rzeźbię i klecę od iluś lat, do tej pory nie było na to miejsca.

Moje życie to nagromadzenie, a wręcz przesyt różnych treści. A mój blog to świat widziany moimi oczami. Taki trochę w tempie slow. Nie szukam materiałów dowodowych uzasadniających rozliczne, i jakże powszechne przesądy czy kalki myślowe. Badam, dociekam, sprawdzam, obserwuję. No i nazywam. Tak, nazywanie rzeczy po imieniu to dość istotna moja potrzeba.

Siła wyrazu

O bałwanie, ucieczkach i czułości

W tym wpisie podzielę się z wami wierszem. Napisałam go zimą. Dawno temu – zanim nauczyłam się zostawać.

O prostocie prezentów i lekcji, którą przynosi styczeń

Święta już dawno minęły, a styczeń – jak co roku – okazał się bardzo intensywny. Urodziny córki, Dzień Babci, Dzień Dziadka, i znów myślenie o prezentach. Kto powiedział, że tylko kupowanie daje radość?

O poranku, który pachniał obietnicą i o czym jest mój grudzień

Dziesięć lat temu grudzień pachniał początkiem. Zapisałam cztery wersy, które były dla mnie jak znak. A w tym roku grudzień pachnie prawdą o tym, co dla mnie ważne. Może to też początek?

O listopadzie, który uczy cierpliwości i odkrywania światła w sobie

Co roku uczę się, że listopad nie jest do zachwycania się nim, lecz do wsłuchiwania. Do wyłuskiwania światła z miejsc, które na co dzień tak łatwo pomijam.

O słowach, dojrzewaniu znaczeń i drodze, która ma swój kres

Ojcze Krzysztofie, przepisuję sobie te słowa, bo są piękne. I tak wiele mówią mi o mnie samej. Używając nowomowy młodzieżowej, powiedziałabym zapewne: Tak bardzo ja.

O jamniku, podróży i plecaku społecznych oczekiwań

Plecaki społecznych oczekiwań. Te trzy słowa to przyczynek do szerszej refleksji. Ile takich plecaków nosimy w codziennym życiu?

O tym, jak trudno jest mówić prosto. I dlaczego Gabor Maté to potrafi

Czasem coś przypomina, że język dzieci i język dorosłych to dwa różne światy. Jak łatwo o tym zapomnieć, gdy w codziennym biegu zabraknie czułości. I uważności. I może – odrobiny technologii.

O granicach, które chronią, czyli że czasem trzeba powiedzieć 'dość'

„Czy podwładny, czując, że przełożony postępuje źle, powinien reagować?W każdym przypadku ma moralny obowiązek protestowania.”

O kasztanach – z czułością, i co dobrego robi ze mną jesień

Zbieranie kasztanów przypomina mi, że w przyrodzie i jej powtarzalności wciąż można odkrywać piękno. A przy tym docierać w sobie do czegoś bardzo wrażliwego, kruchego. Wy też chcecie?

O pokoleniach i szukaniu zrozumienia w dobie mediów społecznościowych

Po śmierci Jerzego Stuhra słowa z jego książki „Tak sobie myślę” znajdują mnie ponownie. Nie sądziłam, że tak bardzo mnie poruszą. A może jeszcze bardziej, głębiej…?!

O czym warto rozmawiać, czyli hejt nasz… powszedni

On też jest wyrazem uczuć, tylko jakichś złamanych. Doprawdy, nie pojmuję, po co to sobie robimy.

O miłości powstańczej i wyborach serca, i tym co najpewniejsze

Flagi upamiętniające wybuch powstania warszawskiego, na Mokotowie – choćby przy ul. Grottgera – wiszą cały czas. Ale mnie w pamięć zapadła w tym roku piosenka.

O interferometrze, zapomnianych noblistach i historii, która sama się nie obroni

Historia ma swoje zagadki. I może inspirować. Są też pojęcia, takie jak Żyd, czy nawet kościół, na brzmienie których niektórzy aż się jeżą. To już nie historia. Sprawdzajmy, co za tym stoi.

O tym, jak zostać pisarzem i niejednej nieprzespanej nocy

Najbardziej lubię teksty, takie pisane od siebie. Ale czasem słowa nie przychodzą. Albo przychodzą, lecz wolą pozostać w mojej głowie.

O Bożym Narodzeniu i odpuszczaniu, i że da się... tworzyć nowe tradycje

Tak, to moje i osobiste. Sporo się nauczyłam przez ostatnie lata o Świętach. Wystarczyło przestać słuchać, jakie i czym mają ONE być.

O wspomnieniach i moim odkryciu, że czas warto zostawić samemu sobie

Chyba je lubię. Bo pozwalają świadomie i z uwagą wejść w teraźniejszość. Wspomnienia nie kojarzą mi się tylko z wyjazdami i mnogością zdjęć, podobnych jedno do drugiego.

O sprzątaniu świata i co to ma wspólnego z książkami

Mamo, tylko dwa kapsle i patyczek po lodach! – powiedziane wysokim, piskliwym tonem. Moja córka w piątek poprzedzający finał tegorocznej akcji wróciła do domu oburzona, wspólnie z klasą nie uzbierali nawet worka śmieci. To tekst… o różnych twarzach sprzątania.

O emocjach i tym, jak mogą się mieszać różne pamięci – lekcja trzecia

Tekst o tzw. trudnych emocjach mogłabym pisać całe życie. Bo wciąż dochodzą, i z pewnością będą dochodzić, nowe wątki. A nad złością, o ile nie dorosła razem z nami, trzeba się w końcu bardzo porządnie napracować. Jeśli się chce, oczywiście.

O kiełbasie, cenach i sieci, czyli gdzie mieszka wolność

Jeszcze teraz, po iluś dniach od pamiętnego piątku, gdy okazało się, że nie mogę zalogować się do Facebooka – czuję się dziwnie, wpisując tu swoje nowe hasło. Fakt bycia wyautowanym, nawet dość niespodziewany – może zmienić wiele.

O obrazie i podróży w głąb siebie, z miłością w tle

Walentynki skłoniły mnie do spokojnych rozmyślań – miała to być tylko krótka notka, ale szybko zamieniła się w coś bardziej osobistego.

O plastiku i tym, czy jesteśmy gotowi na nowe rewolucje

Mówienie o tym, że się popełniło błąd, to ponoć odwaga. No to się odważam. I układam sobie w głowie od nowa to, co wiąże się z plastikiem.

O pisaniu, pracy nad blogiem i byciem dla siebie, czyli sztuka konfrontacji

Ten tekst to właściwie podziękowanie. Bo czasy są szybkie, bez miejsca na zatrzymanie, a na niegotowość nie ma dziś mody.

O pomysłach na plastik, czyli że trzeba z niego zrezygnować

Są rzeczy, za które lubię plastik. Ale z niecierpliwością czekam na jego zamienniki.

O mediach społecznościowych i tym, jak zostałam na wakacjach

Zniknęłam. Czasami trzeba zniknąć i gdzieś się zaszyć. Ja pojechałam na wakacje.

O mnie, czyli kim jestem i dlaczego piszę

Ten tekst powstał, bo nagle zapragnęłam, byście coś o mnie wiedzieli. Na blogu, który rzeźbię i klecę od iluś lat, do tej pory nie było na to miejsca.

„Czy podwładny, czując, że przełożony postępuje źle, powinien reagować?
W każdym przypadku ma moralny obowiązek protestowania.”