<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><rss xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:openSearch="http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/" xmlns:blogger="http://schemas.google.com/blogger/2008" xmlns:georss="http://www.georss.org/georss" xmlns:gd="http://schemas.google.com/g/2005" xmlns:thr="http://purl.org/syndication/thread/1.0" version="2.0"><channel><atom:id>tag:blogger.com,1999:blog-12073532</atom:id><lastBuildDate>Wed, 21 Oct 2026 19:16:57 +0000</lastBuildDate><category>educación</category><category>vídeos</category><category>autoayuda</category><category>fotos</category><category>historia</category><category>citas</category><category>web2.0</category><category>humor</category><category>euskadi</category><category>bilbao</category><category>política</category><category>getxo</category><category>libros</category><category>tecnología</category><category>trucos</category><category>ciencia</category><category>familia</category><category>futuro</category><category>solidaridad</category><category>ética</category><category>metáforas</category><category>economía</category><category>innovación</category><category>arte</category><category>viajar</category><category>salud</category><category>paz</category><category>conmemoraciones</category><category>felicidad</category><category>amistad</category><category>música</category><category>motor</category><category>autorreferencias</category><category>ocio</category><category>opinión</category><category>bizkaia</category><category>pasatiempos</category><category>cine</category><category>sociedad</category><category>twitter</category><category>nietos</category><category>ingenio</category><category>infancia</category><category>ecología</category><category>amor</category><category>reducación</category><category>alicante</category><category>comunicación</category><category>turismo</category><category>juventud</category><category>naturaleza</category><category>democracia</category><category>poesía</category><category>getxoblog</category><category>deporte</category><category>trabajo</category><category>aprendizaje</category><category>pilar de la horadada</category><category>Mayores</category><category>física</category><category>BEV</category><category>europa</category><category>imágenes</category><category>TED</category><category>igualdad</category><category>AUVE</category><category>Tesla</category><category>gastronomía</category><category>matemáticas</category><category>religión</category><category>euskara</category><category>france</category><category>polírica</category><category>AI</category><category>españa</category><category>televisión</category><category>blogger</category><category>publicidad</category><category>presentaciones</category><category>TikTok</category><category>longevidad</category><category>filosofía</category><category>USA</category><category>creatividad</category><category>lenguaje</category><category>microblogging</category><category>periodismo</category><category>ClubdeRomaGV</category><category>Vejez</category><category>kideak</category><category>obituario</category><category>aprendices</category><category>Nagusiak</category><category>fotografía</category><category>cuentos</category><category>madurez</category><category>top</category><category>apple</category><category>arquitectura</category><category>Escritura</category><category>intergeneracional</category><category>verano</category><category>Murcia</category><category>blogeu</category><category>puente colgante</category><category>BBKsasoiko</category><category>ikasbloggers</category><category>móvil</category><category>concurso</category><category>ajedrez</category><category>hdr</category><category>museo</category><category>carmen</category><category>biografías</category><category>alimentación</category><category>libertad</category><category>google</category><category>guggenheim</category><category>radio</category><category>robots</category><category>Derechos Humanos</category><category>PDR</category><category>aitor</category><category>astronomía</category><category>juegos</category><category>eeepc</category><category>red</category><category>escuela 2.0</category><category>mapa</category><category>podcasting</category><category>videoconferencia</category><category>psicología</category><category>tertulia</category><category>Model3</category><category>Voluntariado</category><category>belleza</category><category>politika20</category><category>sindicalismo</category><category>EuskoFederpen</category><category>InTertulia</category><category>cortometraje</category><category>navidad</category><category>wikipedia</category><category>portugalete</category><category>teatro</category><category>BiscayTIK</category><category>nostalgia</category><category>QuantHumanity</category><category>Vitoria-Gasteiz</category><category>gratitud</category><category>series</category><category>fon</category><category>iPhone</category><category>100i4e</category><category>ACEX</category><category>Elon Musk</category><category>encuentro</category><category>meme</category><category>Euskaltel</category><category>ejercicio</category><category>software libre</category><category>5Octubre</category><category>eventos educativos</category><category>fútbol</category><category>paradoja</category><category>sociología</category><category>Japan</category><category>autoestima</category><category>Barakaldo</category><category>China</category><category>Darío Urzay</category><category>Microsoft</category><category>Paris</category><category>hó</category><category>ChatGPT</category><category>USA2024</category><category>araba</category><category>justicia</category><category>tecnofeudalismo</category><category>Telefónica</category><category>audiolibro</category><category>fauna</category><category>millones</category><category>moda</category><category>zientziaastea</category><category>EnergíaSolar</category><category>EventoMovilidadSostenible</category><category>G30</category><category>Lexus</category><category>apuntes históricos</category><category>cita</category><category>contacto</category><category>cronista</category><category>gipuzkoa</category><category>informática</category><category>liderazgo</category><category>pensiones</category><category>ubidea</category><category>Sesgo cognitivo</category><category>etb</category><category>Acertijo</category><category>Audi</category><category>FSPC</category><category>GetxoLong</category><category>GetxoWeb</category><category>HAMAR</category><category>Leioa</category><category>números</category><category>7alde</category><category>Amazon</category><category>adolescencia</category><category>ainhoa</category><category>cultura</category><category>kfe</category><category>leire</category><category>teruel</category><category>Donostia</category><category>EITB</category><category>Espacio</category><category>ICOT2015</category><category>MMRB</category><category>Sarezkuntza</category><category>iPad</category><category>ikigai</category><category>juego</category><category>politica20</category><category>15M</category><category>EnerTrip</category><category>UK</category><category>english</category><category>ingeniería</category><category>16GB</category><category>Educación Especial</category><category>HumanTek</category><category>USA2012</category><category>biología</category><category>emprendizaje</category><category>expresidenteAUVE</category><category>ireland</category><category>marketing</category><category>pasado</category><category>sergio</category><category>MOOC</category><category>Madrid</category><category>PISA</category><category>Sare_Hezkuntza</category><category>inteligencia</category><category>10TipsEV</category><category>11minutu</category><category>AUVEBizkaia</category><category>Día de Internet</category><category>ElFuturoFueHaceAños</category><category>Internet</category><category>San Pedro del Pinatar</category><category>haiku</category><category>josu jon imaz</category><category>libro</category><category>relajación</category><category>sueño</category><category>wearable</category><category>Andalucía</category><category>Blockchain</category><category>GRECIA</category><category>GetxoPintxo</category><category>Nobel</category><category>Pepephone</category><category>RayBan Meta</category><category>Silver Innovation</category><category>aviación</category><category>berrimaster</category><category>ciencia ficción</category><category>primavera</category><category>rennes</category><category>software</category><category>AEDIVE</category><category>Bitcoin</category><category>Facebook</category><category>Ganbara</category><category>IoT</category><category>NagusIkas</category><category>agua</category><category>catalunya</category><category>feminismo</category><category>juguetes</category><category>time-lapse</category><category>1CongresoAUVE</category><category>Burgos</category><category>Erandio</category><category>GetxoPhoto</category><category>Sargoi</category><category>Skené</category><category>adelgazar</category><category>algoritmo</category><category>android</category><category>edublogs</category><category>neologismo</category><category>otoño</category><category>otredad</category><category>restaurante</category><category>80eDays</category><category>BM30</category><category>FIMP</category><category>IPCommunity</category><category>OpenData</category><category>Polimatía</category><category>bicycloud</category><category>goverati</category><category>hodei</category><category>1953</category><category>Borrador</category><category>ELE</category><category>El Correo</category><category>Napoleón</category><category>Netflix</category><category>Portugal</category><category>SpaceX</category><category>Suplementos</category><category>Ucrania</category><category>Universidad</category><category>cantabria</category><category>gatos</category><category>gaviotas</category><category>interculturalidad</category><category>nexus</category><category>palabras</category><category>valencia</category><category>woke</category><category>Bill Gates</category><category>Bizkaia Creaktiva</category><category>Canarias</category><category>El País</category><category>Euskal Herria</category><category>Hortigüela</category><category>OpenAI</category><category>PurposedES</category><category>absentismo</category><category>conexión</category><category>eclipse2026</category><category>manifiesto</category><category>piscina</category><category>teología</category><category>vaticina</category><category>África</category><category>Energía</category><category>GetxoFolk</category><category>Irakurtaldia</category><category>Martín Varsavsky</category><category>Mateo</category><category>México</category><category>Perú</category><category>Riomar</category><category>UVE</category><category>Zaragoza</category><category>barcos</category><category>cartelera</category><category>errores</category><category>gnoss</category><category>invierno</category><category>neguri</category><category>química</category><category>trope</category><category>valor</category><category>42</category><category>Almería</category><category>Athletic Club</category><category>Azkue Fundazioa</category><category>Bolivia</category><category>Cartagena</category><category>Cáritas</category><category>FFAUVE</category><category>Fotógrafas</category><category>GPT</category><category>GreenPower</category><category>India</category><category>Jeff Bezos</category><category>Kindle</category><category>LG</category><category>La Manga</category><category>Lube</category><category>Málaga</category><category>PISA2025</category><category>Sara</category><category>The Times</category><category>UAE</category><category>VEM</category><category>abecedario</category><category>adivinanza</category><category>atención</category><category>distopía</category><category>dormir</category><category>entrevista</category><category>esperanto</category><category>haibun</category><category>inclusión digital</category><category>matters2us</category><category>muerte</category><category>steam</category><category>timo</category><category>urbanismo</category><category>wikimapia</category><category>2024</category><category>53Municipios</category><category>AGE</category><category>AUVEnl</category><category>Alemania</category><category>Aragón</category><category>Asturias</category><category>Biarritz</category><category>EV</category><category>EV21A2024</category><category>Escolapios</category><category>Feynman</category><category>FísicosDivulgadores</category><category>Iberdrola</category><category>Israel</category><category>Julen</category><category>Koldo Saratxaga</category><category>Latín</category><category>LongConf</category><category>Léa</category><category>MarMenor</category><category>MePEFu</category><category>Metaverso</category><category>Navarra</category><category>Palestina</category><category>Programación</category><category>Sevilla</category><category>South Africa</category><category>UDP</category><category>World Cafe</category><category>campaña electoral</category><category>ciberseguridad</category><category>colabora</category><category>demografía</category><category>drones</category><category>ev09</category><category>generatividad</category><category>heziberri</category><category>intrahistoria</category><category>lealtad</category><category>memoria</category><category>motocicletas</category><category>oratoria</category><category>phoon</category><category>reloj</category><category>samsung</category><category>stem</category><category>#ElectricBizkaia</category><category>100A4EV</category><category>AcertijoME</category><category>BYD</category><category>Beatles</category><category>Biblia</category><category>Corea</category><category>DeepSeek</category><category>Einstein</category><category>FísicosAdemás</category><category>GBBT</category><category>Galicia</category><category>Gaza</category><category>Grok</category><category>Hungría</category><category>Itaka</category><category>Italia</category><category>La ingravidez de la piscina</category><category>León XIV</category><category>Mario Benedetti</category><category>Marruecos</category><category>Marte</category><category>Movelec</category><category>Nissan</category><category>Objetivo Euskadi</category><category>PedaLógica</category><category>PlayLab</category><category>Promoción1983</category><category>Prompt</category><category>Quora</category><category>Raquel</category><category>Rusia</category><category>San Javier</category><category>SolarAitxitxe</category><category>Suiza</category><category>Torre Loizaga</category><category>Toyota</category><category>Trump</category><category>Xiaomi</category><category>ZBE</category><category>bulos</category><category>centenarians</category><category>ciberdelincuencia</category><category>covey</category><category>cómic</category><category>disonancias</category><category>escuchar</category><category>estadística</category><category>flora</category><category>gadgets</category><category>geolocalización</category><category>hardware</category><category>irán</category><category>mito</category><category>segway</category><category>singularidad</category><category>space invaders</category><category>síndrome</category><category>ópera</category><category>2025</category><category>3D</category><category>8m</category><category>ARDIVE</category><category>AXA</category><category>AliExpress</category><category>AlicanTerapia</category><category>Arabia Saudita</category><category>Argentina</category><category>Australia</category><category>Austria</category><category>Aylan</category><category>BBKfamily</category><category>Barcelona</category><category>Benidorm</category><category>Canadá</category><category>Chomsky</category><category>Claude</category><category>ClubHouse</category><category>Colombia</category><category>Dashcam</category><category>Disney</category><category>EKIZU</category><category>EdC</category><category>EdTech</category><category>Elche</category><category>Extremadura</category><category>FP</category><category>Flickr</category><category>GEVA</category><category>Gales</category><category>Gasteiz</category><category>Gemini</category><category>Geografía</category><category>Geología</category><category>GoPro</category><category>Gorliz</category><category>IMSERSO</category><category>Iceland</category><category>Illes Balears</category><category>Instagram</category><category>Iparralde</category><category>Islandia</category><category>Jamaica</category><category>Kimi</category><category>La Rioja</category><category>LaRioja</category><category>Lekeitio</category><category>MITECO</category><category>Malta</category><category>NIC</category><category>Newton</category><category>Norway</category><category>ODS</category><category>ONU</category><category>Porsche</category><category>Portland</category><category>Qwenchat</category><category>RTVE</category><category>Romo</category><category>Sam Altman</category><category>San Fermín</category><category>Sestao</category><category>Startups</category><category>Sudáfrica</category><category>Suecia</category><category>TGV</category><category>Top2</category><category>VMP</category><category>VeU</category><category>Venezuela</category><category>Vietnam</category><category>anillos</category><category>antropología</category><category>baloncesto</category><category>becas</category><category>causalidad</category><category>cien</category><category>clásicos</category><category>comercio</category><category>competencias</category><category>consumo</category><category>curiosidades</category><category>disparates</category><category>diversidad</category><category>eCivis</category><category>ecuación</category><category>empleo</category><category>folclore</category><category>frases</category><category>gamificación</category><category>genética</category><category>herri kirolak</category><category>higiene</category><category>i</category><category>ilusión</category><category>lema</category><category>metafísica</category><category>microhistoria</category><category>mitología</category><category>periféricos</category><category>pie</category><category>pintura</category><category>plataformas</category><category>politikook</category><category>privacidad</category><category>rock</category><category>soledad</category><category>ternura</category><category>videojuegos</category><category>webinar</category><title>Mikel Agirregabiria </title><description>Aquí comparto algo de lo que aprendo cada día.  &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://kideak.blogspot.com&quot;&gt;blog.agirregabiria.net = kideak.blogspot.com&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/</link><managingEditor>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</managingEditor><generator>Blogger</generator><openSearch:totalResults>10633</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>25</openSearch:itemsPerPage><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4190452390391430326</guid><pubDate>Wed, 21 Oct 2026 19:12:48 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-21T21:16:57.655+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">bizkaia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">fotografía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Fotógrafas</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">igualdad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">intrahistoria</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">puente colgante</category><title>Eulalia Abaitua: Pionera de la fotografía vasca</title><description>&lt;center&gt;  
&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/KVHEyUqTX7g?si=ihYCbo74-dhNcOqo&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;

&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Proseguimos la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/Fot%C3%B3grafas&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;serie de posts dedicados a fotógrafas (entradas)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, con l&lt;/span&gt;a pionera que capturó la intrahistoria de Bizkaia:&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eulalia_de_Abaitua_y_Allende-Salazar&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Eulalia Abaitua&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Ella nos ofrece la&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;memoria visual de un mundo que desapareció, con las mujeres y sus oficios de antaño como c&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;ostureras, sardineras y lavanderas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Cómo era la vida en Bizkaia hace más de cien años? ¿Cómo vestían nuestras bisabuelas, dónde trabajaban y qué rostros poblaban las calles, los caseríos y los puertos? Y, sobre todo, ¿cuántas veces miramos fotografías antiguas sin saber quién apretó el disparador?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;En 1906, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://bilbaomuseoa.eus/es/obras/feria-internacional-de-bilbao-de-1972/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Elespuru Hermanos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; editó en Bilbao la&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; style=&quot;font-style: italic;&quot;&gt;&lt;b&gt;Reseña de las fiestas de Elorrio&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;, obra de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://historia-hispanica.rah.es/biografias/6125-aristides-de-artinano-y-zuricalday&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Arístides de Artiñano&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Varias fotografías de aquel libro (en las páginas 123, 132, 134 y 135) llevan este escueto crédito: «&lt;b&gt;Fotografía de la Sra. de Olano&lt;/b&gt;». Esa señora ocultaba tras el apellido de su marido su verdadera identidad: Eulalia Abaitua (1853-1943), la primera fotógrafa vasca de la que tenemos noticia.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;Una mujer que convirtió su afición en un extraordinario testimonio histórico.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Nació en Bilbao el 25 de enero de 1853. Fue bautizada con los nombres de &lt;b&gt;María Elvira Juliana&lt;/b&gt;, pero tras fallecer su madre, &lt;b&gt;Eulalia Allende-Salazar Eguía&lt;/b&gt;, cuando la niña apenas tenía un mes (el 12 de febrero), la familia pasó a llamarla Eulalia en su memoria. Su vida experimentó un giro decisivo al trasladarse a Inglaterra. Con dieciocho (18) años se casó en &lt;b&gt;Liverpool&lt;/b&gt;, el 16 de mayo de 1871, con el ingeniero &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://portal.cajasur.es/opencms/export/sites/default/portal-cajasur/conocenos/obra-social/cultural/Publicaciones/Fondos_Antiguos/descargas/Eulalia_Abaitua.pdf&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Juan Narciso de Olano y Picavea de Lesaca&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, en una curiosa doble boda donde su hermano Felipe desposó a Ana, la hermana del novio.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjHNNlbELYZhrgzGBTN5e4wQF_bHzGTbJ4euQ0yiprYWgxoIHnUcfDkjUCa6JLVh_HgfXo1P5vIP_72-tALnfD2Tpcbj9MIElj6PwmUlqLNBJkp7Ra95Zt8yDjIoNOJdDkDJ_xA2P-r1LAnXYt5OVOOooQ_9bCw24b-KBVB2ut12SgtUl4tJQAu/s2176/Gemini_Generated_Image_n9hdiqn9hdiqn9hd.jpg&quot; style=&quot;clear: right; display: block; float: right; padding: 1em 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;&quot; border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1952&quot; data-original-width=&quot;2176&quot; height=&quot;236&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjHNNlbELYZhrgzGBTN5e4wQF_bHzGTbJ4euQ0yiprYWgxoIHnUcfDkjUCa6JLVh_HgfXo1P5vIP_72-tALnfD2Tpcbj9MIElj6PwmUlqLNBJkp7Ra95Zt8yDjIoNOJdDkDJ_xA2P-r1LAnXYt5OVOOooQ_9bCw24b-KBVB2ut12SgtUl4tJQAu/w263-h236/Gemini_Generated_Image_n9hdiqn9hdiqn9hd.jpg&quot; width=&quot;263&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Fue en aquel entorno británico donde descubrió la fotografía, una tecnología que entonces exigía enormes conocimientos químicos y mucha paciencia, nada que ver con la inmediatez de nuestros teléfonos móviles actuales. A finales de la década de 1870, ya de vuelta en Bizkaia, la familia levantó en Begoña el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://museotik.euskadi.eus/es/pieza/palacio-del-pino/patrimonio-cultural/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Palacio del Pino&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; con materiales ingleses (¡hasta instalaron un &lt;b&gt;campo de críquet&lt;/b&gt; en el jardín!). En los sótanos, Eulalia montó un riguroso laboratorio. Trabajaba con &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Estereoscopio&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;placas estereoscópicas de vidrio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que, vistas en un visor binocular, devolvían un asombroso relieve de la escena.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Mientras buena parte de la fotografía de la época se concentraba en personajes distinguidos, posados artificiales y telones de estudio, ella sacó su pesado equipo al aire libre —con luz natural y siempre junto a &lt;b&gt;una joven ayudante&lt;/b&gt; de la que, tristemente, ignoramos el nombre—. Fotografiaba a quienes casi nadie miraba. Retrató a su familia, sí, pero también documentó las profundas transformaciones sociales de entre siglos: la inmutabilidad de los ancianos en el &lt;b&gt;valle de Arratia&lt;/b&gt;, el incipiente paisaje industrial de la ría, las regatas y los embarcaderos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hemos observado a lo largo de los años que su mayor aportación es haber documentado el trabajo femenino, otorgando a las mujeres el centro exacto de la imagen. &lt;b&gt;Lavanderas de Los Caños&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;sardineras, costureras, campesinas, hilanderas y cargueras&lt;/b&gt; no son figuras anónimas en un relato secundario. Aparecen en plena faena, con sus herramientas y gestos. Es cierto que leemos estas placas con cautela, porque no dejan de ser la mirada de una mujer acomodada sobre el mundo obrero, pero desprenden un enorme respeto. Gracias a ellas, hoy complementamos los archivos escritos y podemos estudiar nuestra intrahistoria.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg_bKzGEGJNvbvmpzrdL2r2j0k9rl2yhzwu8_NLpBJ9sgAohf1I3QvL8Xayu15URJDCS7YGLSxywHpT4ye4FB9NPDVT8YQT66t6Srr-ISOEDAeGUiC1-8tw7gF52TFdTnWDBbIAUOMZMM4CJXPU0rastuR6v4UgHe6GVGiie0Xggtrmt-9EyqF1/s786/0901a0fe81476007.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;782&quot; data-original-width=&quot;786&quot; height=&quot;233&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg_bKzGEGJNvbvmpzrdL2r2j0k9rl2yhzwu8_NLpBJ9sgAohf1I3QvL8Xayu15URJDCS7YGLSxywHpT4ye4FB9NPDVT8YQT66t6Srr-ISOEDAeGUiC1-8tw7gF52TFdTnWDBbIAUOMZMM4CJXPU0rastuR6v4UgHe6GVGiie0Xggtrmt-9EyqF1/w234-h233/0901a0fe81476007.jpg&quot; width=&quot;234&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;Falleció el 16 de septiembre de 1943, con noventa (90) años. Tuvimos que esperar hasta 1990 para su primera exposición pública,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; style=&quot;font-style: italic;&quot;&gt;&lt;b&gt;Gure Aurreko Andrak&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;, donde &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Alberto_Schommer&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Alberto Schommer&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; la comparó con una reportera de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agencia_Magnum&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;agencia Magnum&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Hoy, el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Museo_Vasco_(Bilbao)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Euskal Museoa-Museo Vasco de Bilbao&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; conserva unas 2.500 de sus placas, un legado tan vivo que en este mismo 2026 ha inspirado la muestra&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; style=&quot;font-style: italic;&quot;&gt;&lt;b&gt;Kameratik Orratzera. De la cámara a la aguja&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;, reconstruyendo prendas físicas reales a partir de los detalles de indumentaria observados en sus imágenes.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;Recomendamos encarecidamente explorar sus fotografías en los fondos del Museo Vasco y detenernos ante la mirada de una lavandera o una mujer que regresa del mercado; la historia no está tan lejos como pensábamos. Sugerimos también leer la biografía de &lt;b&gt;Maite Jiménez Ochoa de Alda en&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; style=&quot;font-style: italic;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://ojs.ehu.eus/index.php/Bidebarrieta&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Bidebarrieta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;&lt;b&gt;&amp;nbsp;(2010) &lt;/b&gt;y ver el &lt;b&gt;documental&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; style=&quot;font-style: italic;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.cinetecamadrid.com/es/pelicula/norberaren-gela-una-habitacion-propia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Norberaren gela&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;&lt;b&gt;&amp;nbsp;(2021)&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Por nuestra parte, mantenemos en casa un reto modesto: en cinco (5) años, identificar, fechar y copiar las cien (100) fotografías más antiguas de nuestras familias para cederlas al archivo municipal. Cada 25 de enero, en su aniversario, evaluamos si cumplimos la meta de veinte (20) imágenes al año. Así ningún rostro de nuestros álbumes quedará sin nombre.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&quot;&lt;i&gt;La fotografía es, antes que nada, una manera de mirar&lt;/i&gt;&quot; (&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-style: italic;&quot;&gt;Argazkilaritza, ezer baino lehen, begiratzeko modu bat da&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;), según &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Susan_Sontag&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Susan Sontag&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Eskerrik asko, Eulalia!&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;En 1906, varias fotografías de un libro sobre las fiestas de Elorrio llevaban este crédito: «Fotografía de la Sra. de Olano». Era Eulalia Abaitua (Bilbao, 1853-1943), la primera fotógrafa vasca de la que se tiene noticia. https://t.co/fIoPYBuIBm Con placas estereoscópicas y luz natural retrató sardineras, lavanderas, labradores y la ría. El Euskal Museoa Bilbao guarda unas 2.500 placas suyas. Su archivo llegó desordenado y con personas sin nombre; el nuestro aún está a tiempo: nombra, fecha y copia tus fotos de familia. Post completo: [enlace] #EulaliaAbaitua #Bilbao #Fotografía #Euskadi

In 1906, several photographs in a book on the Elorrio festivities carried this credit: “Photograph by Mrs. Olano.” She was Eulalia Abaitua (Bilbao, 1853–1943), the first Basque woman photographer on record. Using stereoscopic glass plates and natural light, she portrayed sardine sellers, washerwomen, farmers and the Bilbao estuary. The Euskal Museoa Bilbao holds some 2,500 of her plates. Her archive arrived in disarray, full of unnamed faces; ours still has time: name, date and copy your family photos. Full post: [link] #EulaliaAbaitua #Bilbao #Photography #Basque

1906an, Elorrioko jaiei buruzko liburu bateko argazki batzuek kreditu hau zuten: «Olano andrearen argazkia». Eulalia Abaitua zen (Bilbo, 1853-1943), Euskal Herrian ezagutzen den lehen argazkilaria. Beirazko plaka estereoskopikoekin eta argi naturalarekin, sardina-saltzaileak, arropa-garbitzaileak, nekazariak eta itsasadarra erretratatu zituen. Bilboko Euskal Museoak haren 2.500 bat plaka gordetzen ditu. Artxiboa nahastuta iritsi zen, izenik gabeko jendez betea; gurea garaiz dago: jarri izena eta data zure familiako argazkiei, eta egin kopiak. Sarrera osoa: [esteka] #EulaliaAbaitua #Bilbo #Argazkigintza #Euskadi

En 1906, plusieurs photographies d’un livre sur les fêtes d’Elorrio portaient ce crédit : « Photographie de Mme Olano ». C’était Eulalia Abaitua (Bilbao, 1853-1943), la première photographe basque connue. Avec des plaques de verre stéréoscopiques et la lumière naturelle, elle a photographié sardinières, lavandières, paysans et la ría. L’Euskal Museoa de Bilbao conserve environ 2 500 de ses plaques. Son fonds est arrivé en désordre, peuplé de visages sans nom ; pour le nôtre, il est encore temps : nommez, datez et copiez vos photos de famille. Article complet : [lien] #EulaliaAbaitua #Bilbao #Photographie #PaysBasque&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2112986249057493231?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 21, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/eulalia-abaitua-pionera-de-la.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/KVHEyUqTX7g/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4810609759966731174</guid><pubDate>Tue, 20 Oct 2026 10:05:36 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-20T12:33:18.073+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aprendizaje</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">economía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">euskadi</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">FP</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">futuro</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">innovación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">PISA2025</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Universidad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Voluntariado</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>Comoditizar el conocimiento, descomoditizar el talento</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55601498285/in/dateposted/&quot; title=&quot;Comoditizar el conocimiento, descomoditizar el talento&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Comoditizar el conocimiento, descomoditizar el talento&quot; height=&quot;336&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55601498285_b68cfdfc6d.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Cuando saber es gratis, qué ha de hacer la educación vasca ante la inteligencia artificial.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En 1783, en un laboratorio de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Vergara&quot;&gt;Bergara&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, los &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fausto_Delhuyar&quot;&gt;hermanos Elhuyar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; aislaron el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Wolframio&quot;&gt;wolframio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. El hallazgo nació en una institución, el Real Seminario sostenido por la &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Real_Sociedad_Bascongada_de_los_Amigos_del_Pa%C3%ADs&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Real Sociedad Bascongada de Amigos del País&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, que había entendido algo que hoy olvidamos con facilidad: el conocimiento no brota por generación espontánea, se cultiva en lugares concretos, con personas concretas y con dinero paciente.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Dos siglos y medio después, una niña de Getxo puede pedirle a una máquina que le explique el wolframio en euskera a las tres de la madrugada. &lt;b&gt;La pregunta incómoda llega sola: Si la respuesta es gratuita e inmediata, ¿para qué sirven &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Escuela&quot;&gt;escuelas&lt;/a&gt;, aulas y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Profesorado&quot;&gt;profesorados&lt;/a&gt;?&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Durante buena parte de la historia, estudiar fue privilegio para pocos. La &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://eu.wikipedia.org/wiki/Ilustrazioa_Euskal_Herrian&quot;&gt;Ilustración vasca&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; abrió Bergara a hijos de familias acomodadas; el pueblo llano seguía fuera. Lo notable de la trayectoria posterior es que la universalización se hizo, en buena medida, desde abajo. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Con hitos sencillos también, desde la microhistoria o &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Intrahistoria&quot;&gt;intrahistoria&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, como cuando en 1944, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Elbira_Zipitria&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Elbira Zipitria&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; abrió en Donostia una ikastola clandestina en su propia casa.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg-N11OQ_nk24HFcbhIlVrER1CSty-epBG4ocx6xGny_F493ZrzeYjTVD8OiUKbaPV0xgcLxcm-h8O47hXywfOoUl07MVCae7-hktBC3dasega05-ROaMlFdHqjxrcy28aE913ocmmhCALqPznJfSdBAPqrTXY2god2Tf_W_d4w2SebDts5kjFc/s1024/15636f5b-9479-4b6c-a065-2d65cb1aec25.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;572&quot; height=&quot;336&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg-N11OQ_nk24HFcbhIlVrER1CSty-epBG4ocx6xGny_F493ZrzeYjTVD8OiUKbaPV0xgcLxcm-h8O47hXywfOoUl07MVCae7-hktBC3dasega05-ROaMlFdHqjxrcy28aE913ocmmhCALqPznJfSdBAPqrTXY2god2Tf_W_d4w2SebDts5kjFc/w188-h336/15636f5b-9479-4b6c-a065-2d65cb1aec25.jpg&quot; width=&quot;188&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Dos verbos prestados de la economía&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #2b00fe;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;i&gt;&lt;u&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Commodification&quot;&gt;Comoditizar&lt;/a&gt;&lt;/u&gt;&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;un bien o un servicio es volverlo estándar, abundante, intercambiable y barato, como la electricidad o el agua del grifo. &lt;span style=&quot;color: #2b00fe;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;i&gt;&lt;u&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Decommodification&quot;&gt;Descomoditizar&lt;/a&gt;&lt;/u&gt;&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;es lo contrario: dotarlo de rasgos propios que lo hagan valioso y difícil de copiar. &lt;b&gt;Un sistema educativo con equidad y excelencia necesita las dos operaciones a la vez&lt;/b&gt;, porque la sociedad exige que todos accedan a lo básico y, al mismo tiempo, que cada persona llegue lo más lejos que se pueda. La &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Inteligencia_artificial&quot;&gt;inteligencia artificial&lt;/a&gt; acelera ambos movimientos y los hace chocar.&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Entre el acceso universal y el polo de excelencia: futuro pedagógico vasco&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;Desde la creación de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Biblioteca_de_Alejandr%C3%ADa&quot;&gt;la biblioteca de Alejandría&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; hasta la difusión de la imprenta de tipos móviles en el siglo XV, la historia del conocimiento humano ha respondido a una pauta recurrente: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Disruptive_innovation&quot;&gt;toda tecnología disruptiva&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; reduce drásticamente los costes de empaquetar, almacenar y distribuir la información. Cada salto técnico &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Democratizaci%C3%B3n&quot;&gt;desata una primera ola de democratización del acceso&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, seguida de una profunda reorganización de lo que una sociedad considera mérito, maestría y alta cultura. Nos hallamos hoy en el epicentro de la mayor mutación cognitiva desde la invención de la escritura. La &lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c2257890375=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c2257890375=&quot;&quot; _nghost-ng-c316667471=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjvzJn9zcCXAxUAAAAAHQAAAAAQrBA&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Inteligencia_artificial&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl85OWZkMjU2YTNhZWI1Zjk2IiwiY19hZmE4ZjMyN2U5Mjk5MDYzIixudWxsLCJyY19hZjNjNDk0Yzk0OWYwNWIzIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;color: #2b00fe;&quot;&gt;inteligencia artificial&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; ya no solo custodia o transmite la información; la sintetiza, la traduce, la contextualiza y la imparte a la carta. En el contexto de la educación vasca —históricamente comprometida con la equidad social y la vanguardia técnica e industrial—, este fenómeno desencadena una &lt;span style=&quot;background-color: #fcff01;&quot;&gt;&lt;b&gt;doble fuerza de gravedad&lt;/b&gt;: &lt;b&gt;la comoditización de la instrucción formal y la descomoditización de la experiencia viva del aprendizaje&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;La comoditización como conquista del acceso universal&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;En la teoría económica, la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Commodification&quot;&gt;comoditización&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; describe el proceso mediante el cual un bien o servicio previamente escaso, complejo o exclusivo pasa a convertirse en &lt;b&gt;una &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Mercanc%C3%ADa&quot;&gt;mercancía&lt;/a&gt; o servicio estandarizado, indiferenciado y accesible&lt;/b&gt; a bajo coste. Aplicado al ámbito pedagógico, las funciones tradicionales de la enseñanza instruccional —la lección magistral, la explicación de conceptos matemáticos complejos, el entrenamiento gramatical o la resolución guiada de problemas tipo— están dejando de ser un recurso limitado para transformarse en &lt;b&gt;una &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Servicio_p%C3%BAblico&quot;&gt;utilidad pública&lt;/a&gt; tan disponible como el agua corriente o la luz eléctrica&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;Para el sistema educativo vasco, esta dinámica ofrece una oportunidad histórica de cohesión territorial y equidad. Desde la Educación Infantil y Primaria hasta la Educación Secundaria Obligatoria, un alumno matriculado en una escuela rural de Enkarterri o en una ikastola urbana de Getxo puede interactuar de forma cotidiana con tutores algorítmicos capaces de adaptar el ritmo, la metodología y los ejemplos a sus requerimientos neurológicos y cognitivos singulares. La IA comoditiza la instrucción básica: democratiza el acceso a explicaciones personalizadas en euskera, castellano o lenguas extranjeras, erosionando las desigualdades asociadas al entorno socioeconómico o al capital cultural de origen. &lt;b&gt;El saber formal deja de ser un &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Monopolio&quot;&gt;monopolio&lt;/a&gt; institucional para convertirse en un suelo común&lt;/b&gt;. Ahora bien, cuando la respuesta correcta y el dato preciso se vuelven ubicuos y de coste marginal nulo, el valor relativo de la mera memorización o repetición de contenidos desciende radicalmente.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;br /&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiqN83NMJdsbtIkt7cRoOW3qOgH2C6VylucQtumUIxmUfZe1CfzH7suJI5w35C2e69dTsfOM_XAMHud-MuVXLu7l21LaBs-HRaKBtWtxEcFOjvV0y2mHrEDUw5WHTeEy-aHSnKKpwM_-XoA6_sJ2PmMBSQ_5tLVC5q2fEKSTKe6rRxlRa-VJ0m0/s563/images%20(8).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;563&quot; data-original-width=&quot;355&quot; height=&quot;274&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiqN83NMJdsbtIkt7cRoOW3qOgH2C6VylucQtumUIxmUfZe1CfzH7suJI5w35C2e69dTsfOM_XAMHud-MuVXLu7l21LaBs-HRaKBtWtxEcFOjvV0y2mHrEDUw5WHTeEy-aHSnKKpwM_-XoA6_sJ2PmMBSQ_5tLVC5q2fEKSTKe6rRxlRa-VJ0m0/w173-h274/images%20(8).jpg&quot; width=&quot;173&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;La descomoditización: la búsqueda de la excelencia singular&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;Como respuesta a la banalización del dato, emerge con fuerza la fuerza opuesta: la descomoditización. Si cualquier usuario dispone en su bolsillo de un asistente interactivo capaz de redactar un ensayo, resolver una ecuación diferencial o generar código de programación en segundos, &lt;b&gt;¿dónde reside el valor diferencial de una institución educativa?&lt;/b&gt; La respuesta se traslada hacia aquello que el algoritmo no puede replicar ni estandarizar: la presencia viva, la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Comunidad_de_indagaci%C3%B3n&quot;&gt;comunidad de indagación&lt;/a&gt;, la &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Mentorship&quot;&gt;mentoría&lt;/a&gt; humana, la infraestructura experimental de vanguardia y la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_aplicada&quot;&gt;ética aplicada&lt;/a&gt; en entornos reales&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;La descomoditización transforma las escuelas, los institutos y los campus en centros de excelencia donde la educación se reafirma como una artesanía insustituible. En la &lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c2257890375=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c2257890375=&quot;&quot; _nghost-ng-c316667471=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjvzJn9zcCXAxUAAAAAHQAAAAAQrRA&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Formaci%C3%B3n_profesional&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl85OWZkMjU2YTNhZWI1Zjk2IiwiY19hZmE4ZjMyN2U5Mjk5MDYzIixudWxsLCJyY19hZjNjNDk0Yzk0OWYwNWIzIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;color: #2b00fe;&quot;&gt;Formación Profesional&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; en Euskadi —articulada sobre polos de innovación como &lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c2257890375=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c2257890375=&quot;&quot; _nghost-ng-c316667471=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjvzJn9zcCXAxUAAAAAHQAAAAAQrhA&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://tknika.eus/&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl85OWZkMjU2YTNhZWI1Zjk2IiwiY19hZmE4ZjMyN2U5Mjk5MDYzIixudWxsLCJyY19hZjNjNDk0Yzk0OWYwNWIzIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;color: #2b00fe;&quot;&gt;Tknika&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;color: #2b00fe;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f;&quot;&gt;y redes de alto rendimiento— y en el ámbito universitario liderado por la &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c2257890375=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c2257890375=&quot;&quot; _nghost-ng-c316667471=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjvzJn9zcCXAxUAAAAAHQAAAAAQrxA&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl85OWZkMjU2YTNhZWI1Zjk2IiwiY19hZmE4ZjMyN2U5Mjk5MDYzIixudWxsLCJyY19hZjNjNDk0Yzk0OWYwNWIzIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;color: #2b00fe;&quot;&gt;Universidad del País Vasco (UPV/EHU)&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;, la excelencia ya no se mide por el volumen de teoría acumulada en los programas, sino por la capacidad de articular laboratorios de prototipado, investigación en ciencia de materiales, biotecnología o computación cuántica. Los centros educativos de alto nivel se descomoditizan convirtiéndose en &lt;b&gt;espacios de incubación intelectual y humana&lt;/b&gt;, donde la inteligencia artificial actúa como infraestructura transparente mientras que la interacción entre docentes, alumnado e investigadoras alcanza una dimensión de alta complejidad imposible de reproducir a través de una pantalla.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Un recorrido vertebrado: desde Infantil hasta la Universidad&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;Este ajuste entre lo universal y lo excelente se despliega de manera diferenciada en cada etapa académica del modelo vasco:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;20,0,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;20,0,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n_infantil&quot;&gt;Educación Infantil&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n_primaria&quot;&gt;Primaria&lt;/a&gt;:&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; La IA &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Commodification&quot;&gt;comoditiza&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; el diagnóstico precoz de dificultades de aprendizaje y la diversificación de itinerarios de lectura. Simultáneamente, el aula física se &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Decommodification&quot;&gt;descomoditiza&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; reivindicando la psicomotricidad, la empatía, el juego simbólico, el contacto con la naturaleza y la alfabetización emocional no digitalizable.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;20,1,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n_secundaria&quot;&gt;Secundaria&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bachillerato&quot;&gt;Bachillerato&lt;/a&gt;:&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; La ejercitación repetitiva y el repaso conceptual son asumidos por entornos interactivos universales. La excelencia del aula presencial se reubica en la retórica, la verificación de fuentes, el debate filosófico, la lectura profunda en papel y el desarrollo del pensamiento crítico frente a los sesgos de los propios algoritmos.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;20,2,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Formaci%C3%B3n_profesional&quot;&gt;Formación Profesional&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Universidad&quot;&gt;Universidad&lt;/a&gt;:&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; La simulación de procesos y el diseño de código se comoditizan como herramientas cotidianas; en cambio, la experimentación en taller industrial, la transferencia directa con el tejido socioeconómico, la bioética y la investigación básica y aplicada de frontera se descomoditizan, erigiendo faros de especialización competitiva regional e internacional.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Marco de acción pedagógica y social (2026–2036)&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;Para articular de forma coordinada la comoditización inclusiva y la descomoditización de la excelencia, se propone un plan de activación institucional a diez años centrado en tres compromisos evaluables:&lt;/span&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjXqUSeSIjQ4uSw6YPv8_s5L94UEAVGOYtkw8WaI_kTNkhkCZZVF2pPSuxTkmMIfY_zHO_aypcmyxl66h-nijdJ_S_RX1lQ_kOj50lPxEQ6QD5DFu0lVvgAudEew86F4B39Lwm_LVhDiWI6QDG-X_nBjDRwPUiMAKLjRUr0Bx28LrwB1DFLiJzc/s2048/image_bilingue_vertical_v2.webp&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2048&quot; data-original-width=&quot;1152&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjXqUSeSIjQ4uSw6YPv8_s5L94UEAVGOYtkw8WaI_kTNkhkCZZVF2pPSuxTkmMIfY_zHO_aypcmyxl66h-nijdJ_S_RX1lQ_kOj50lPxEQ6QD5DFu0lVvgAudEew86F4B39Lwm_LVhDiWI6QDG-X_nBjDRwPUiMAKLjRUr0Bx28LrwB1DFLiJzc/s320/image_bilingue_vertical_v2.webp&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;23,0,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;23,0,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pensamiento_cr%C3%ADtico&quot;&gt;Pilar 1: Lectura profunda y pensamiento crítico&lt;/a&gt; (Plazo: 3–5 años).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;23,0,1,0,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Objetivo:&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; Garantizar que el 100% del alumnado de Secundaria y Bachillerato analice anualmente al menos ocho obras ensayísticas e históricas completas en papel, evaluando de forma reflexiva los límites y sesgos de los modelos sintéticos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;23,0,1,1,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Evaluación:&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; Auditorías periódicas de comprensión lectora compleja y pruebas anonimizadas de razonamiento ético-argumentativo.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;23,1,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Investigaci%C3%B3n&quot;&gt;Pilar 2: Cuadernos de investigación&lt;/a&gt; y taller analógico (Plazo: 2–4 años).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;23,1,1,0,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Objetivo:&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; Generalizar en la FP y la Universidad los &quot;Cuadernos de Campo y Taller&quot;, donde la memoria metodológica escrita a mano, la defensa oral pública y la ejecución experimental directa constituyan al menos el 60% de la evaluación final.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;23,1,1,1,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Evaluación:&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; Rúbricas de defensa ante tribunales mixtos académicos e industriales y tasas de titulación basadas en proyectos reales de investigación.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;23,2,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Mentorship&quot;&gt;Pilar 3: Mentoring intergeneracional&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Voluntariado&quot;&gt;voluntariado educativo&lt;/a&gt; (Plazo: 5–10 años).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;23,2,1,0,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Objetivo:&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; Crear una red vasca de voluntariado en la que estudiantes universitarios y de FP tutoricen la alfabetización digital crítica de alumnado de Primaria, colaborando paralelamente en la inclusión digital de personas mayores.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;23,2,1,1,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.4px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.4px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Evaluación:&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; Índice de participación estudiantil (meta: 50% de la matrícula universitaria/FP) y encuestas anuales de impacto en la cohesión comunitaria.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;Un reparto de tareas&lt;/b&gt;. La imagen que emerge es la de una pirámide con dos regímenes. La base, donde conviven &lt;b&gt;el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cuidado&quot;&gt;cuidado&lt;/a&gt;, la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lectura&quot;&gt;lectura&lt;/a&gt;, la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lengua&quot;&gt;lengua&lt;/a&gt; y el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pensamiento_cr%C3%ADtico&quot;&gt;pensamiento crítico&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, debe ser común, accesible, inclusiva y gratuita. La cima, donde se forman las &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Juicio&quot;&gt;personas capaces de juzgar&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Creatividad&quot;&gt;crear&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Mejora_continua&quot;&gt;mejorar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; las propias máquinas, debe ser singular, personalizado y exigente. &lt;b&gt;La &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tecnolog%C3%ADa&quot;&gt;tecnología&lt;/a&gt; abarata procesos&amp;nbsp;&lt;/b&gt;de&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;l acceso universal a la información; esto es &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Condici%C3%B3n_necesaria_y_suficiente&quot;&gt;condición necesaria, nunca suficiente&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Pero &lt;b&gt;n&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;inguna &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1quina&quot;&gt;máquina&lt;/a&gt; asegura el conocimiento.&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El peligro está en confundir los regímenes: Ni someter la cima a la lógica del producto estandarizado, de modo que todos entreguen el mismo ensayo generado, ni encerrar la base en una excelencia para unos pocos.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;La educación vasca no debe temer a la &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Commodification&quot;&gt;comoditización del saber&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; instruccional, sino utilizarla como el cimiento universal sobre el que erigir, con rigor y sentido comunitario, verdaderos espacios de excelencia humana e intelectual.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Vergara&quot;&gt;Bergara lo intuyó en 1783&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; sin tecnología alguna parecida: &lt;b&gt;lo valioso de una &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Instituci%C3%B3n&quot;&gt;institución&lt;/a&gt; no es lo que enseña, sino la clase de personas que forma&lt;/b&gt;. ¿Qué personas queremos que salgan de nuestras aulas de educación permanente a lo largo de la vida cuando las respuestas ya no cuesten nada?&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;
  
&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;La inteligencia artificial iguala el acceso al saber formal, pero vuelve insustituibles la presencia, el debate ético y la experimentación real. https://t.co/fvGu3uKJFf ¿Cómo afronta la educación vasca la tensión entre la comoditización del acceso universal y la descomoditización de sus centros de excelencia? Recorremos el sistema educativo desde Infantil hasta la Universidad y la FP, con un plan de acción para los próximos diez años.

Adimen artifizialak oinarrizko ezagutzarako sarbidea berdintzen du, baina ordezkatuezina bihurtzen ditu bertaratzea, eztabaida etikoa eta benetako esperimentazioa. Nola aurre egiten dio euskal hezkuntzak unibertsala denaren komoditizazioaren eta bikaintasun-guneen deskomoditizazioaren arteko tentsioari? Haur hezkuntzatik unibertsitatera eta Lanbide Heziketara egindako ibilbidea aztertzen dugu, hurrengo hamar urteetarako ekintza-esparru batekin batera.

Artificial intelligence commoditizes access to foundational knowledge while rendering human presence, ethical debate, and hands-on experimentation irreplaceable. How is Basque education navigating the balance between universal access and de-commoditized centers of excellence? We explore this trajectory from early childhood to higher education and vocational training, presenting a 10-year action plan.

L&#39;intelligence artificielle commoditise l&#39;accès au savoir fondamental tout en rendant la présence humaine, le débat éthique et l&#39;expérimentation réelle irremplaçables. Comment l&#39;éducation basque aborde-t-elle la tension entre l&#39;accès universel et le développement de centres d&#39;excellence ? Analyse d&#39;un parcours qui va de la petite enfance à l&#39;université et la formation professionnelle, accompagné d&#39;un plan d&#39;action sur dix ans.&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2112490288358846523?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 20, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/comoditizar-el-conocimiento.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg-N11OQ_nk24HFcbhIlVrER1CSty-epBG4ocx6xGny_F493ZrzeYjTVD8OiUKbaPV0xgcLxcm-h8O47hXywfOoUl07MVCae7-hktBC3dasega05-ROaMlFdHqjxrcy28aE913ocmmhCALqPznJfSdBAPqrTXY2god2Tf_W_d4w2SebDts5kjFc/s72-w188-h336-c/15636f5b-9479-4b6c-a065-2d65cb1aec25.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>2</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-1345190101401684822</guid><pubDate>Mon, 19 Oct 2026 18:19:04 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-19T20:20:10.313+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Canadá</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">clásicos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Nobel</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">poesía</category><title>Vida y obra de Anne Carson, Premio Nobel de Literatura</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55599915298/in/dateposted/&quot; title=&quot;Vida y obra de Anne Carson, Premio Nobel de Literatura&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Vida y obra de Anne Carson, Premio Nobel de Literatura&quot; height=&quot;333&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55599915298_b2aeffbcc8.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Teníamos pendiente leer la obra de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anne_Carson&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Anne Carson&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, una filóloga que convirtió las palabras en un laboratorio, una&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;escritora sin &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;fronteras, que recoge de l&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;os &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;clásicos para&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;iluminar&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;el &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;presente y que ha merecido el&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Premio_Nobel_de_Literatura&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Premio Nobel de Literatura 2026&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;. Su&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;arte es&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;convertir &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;el &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;conocimiento &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;en &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;poesía con&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;literatura &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;que &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;rompe &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;los &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;géneros, reivindic&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;libertad &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;de &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;poesía y nos anima a&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;aprender &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;mirar &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;de &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;otro modo.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;La literatura sigue viva cuando&lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; el pasado deja de ser una respuesta y vuelve a convertirse en una pregunta.&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiQYD33n5SEb1S_LNqf_YPs_RTlzChrgxvVG2BAe-MFR1zWQldq9QU_mxTyLk-Aj1AdmKp-K6THy7vRvbhC-vriUgp7yrhE6_ML-sGu21ykMVRqrjeUK_Ama11O20DSO_MNLaqu78VQwb_iVCxeHEwZAVRgM-vXvEU86FRXUbPyK_P8NiVXxtby/s1200/anne-carson-libros.jpg_676738458.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1200&quot; data-original-width=&quot;900&quot; height=&quot;237&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiQYD33n5SEb1S_LNqf_YPs_RTlzChrgxvVG2BAe-MFR1zWQldq9QU_mxTyLk-Aj1AdmKp-K6THy7vRvbhC-vriUgp7yrhE6_ML-sGu21ykMVRqrjeUK_Ama11O20DSO_MNLaqu78VQwb_iVCxeHEwZAVRgM-vXvEU86FRXUbPyK_P8NiVXxtby/w178-h237/anne-carson-libros.jpg_676738458.jpg&quot; width=&quot;178&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;A los quince años, en una librería de Ontario, una adolescente aburrida abrió una &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Safo&quot; style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;edición bilingüe de Safo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;. A un lado, un griego impenetrable y hermoso; al otro, su traducción. Ese hueco entre dos páginas, el lugar donde un texto se rinde o se reinventa, es el territorio en el que Anne Carson ha vivido desde entonces. El &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Academia_Sueca&quot; style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;8 de octubre de 2026&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;, la Academia Sueca le concedió el &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/&quot; style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;Nobel de Literatura&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt; por una obra audaz que dialoga con sentido del juego con la tradición clásica y ha creado formas nuevas para la literatura contemporánea.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Una alumna de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lat%C3%ADn&quot;&gt;latín&lt;/a&gt; que quiso aprender &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Griego_antiguo&quot;&gt;griego&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anne_Carson&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Anne Carson&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;nació en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Toronto&quot;&gt;&lt;b&gt;Toronto&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; en 1950, hija de un empleado de banca que cambiaba de destino por Ontario. Fue una profesora de latín, &lt;a href=&quot;https://www.legacy.com/obituaries/name/alice-cowan-obituary?pid=00000000&quot;&gt;&lt;b&gt;Alice Cowan&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, quien se ofreció a enseñarle griego a la hora del almuerzo, y la propia Carson dice que le debe su carrera. Abandonó dos veces la Universidad de Toronto, pasó un tiempo en las artes gráficas y regresó para licenciarse en 1974 y doctorarse en 1981 con una tesis sobre &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Safo_de_Mitilene&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Safo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Ha enseñado en McGill y en Míchigan. Una trayectoria de abandonos y regresos, como sus libros.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Los géneros, rotos como papiros&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Su primer libro, &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Eros_the_Bittersweet&quot;&gt;&lt;b&gt;Eros. Poética del deseo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt; (1986)&lt;/b&gt;, parte de una idea del griego: el deseo es siempre un triángulo, y &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;eros&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; significa carencia. Con &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Autobiograf%C3%ADa_de_Rojo&quot;&gt;&lt;b&gt;Autobiografía de rojo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt; (1998)&lt;/b&gt; contó de nuevo el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Geri%C3%B3n&quot;&gt;&lt;b&gt;mito de Gerión&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; en una novela en verso. &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Beauty_of_the_Husband&quot;&gt;&lt;b&gt;La belleza del marido&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt; (2001)&lt;/b&gt;, «un ensayo ficticio en 29 tangos», le valió el &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/T._S._Eliot_Prize&quot;&gt;&lt;b&gt;Premio T. S. Eliot&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. En &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.britannica.com/topic/Nox-by-Carson&quot;&gt;&lt;b&gt;Nox&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt; (2010)&lt;/b&gt; convirtió en libro el duelo por su hermano, de quien llevaba años sin noticias. En &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Norma_Jeane_Baker_of_Troy&quot;&gt;&lt;b&gt;Norma Jeane Baker of Troy&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; hizo coincidir a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Marilyn_Monroe&quot;&gt;&lt;b&gt;Marilyn Monroe&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; con &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Helena_de_Troya&quot;&gt;&lt;b&gt;Helena de Troya&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Y tradujo a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Safo&quot;&gt;Safo&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/S%C3%B3focles&quot;&gt;Sófocles&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eur%C3%ADpides&quot;&gt;Eurípides&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: su versión de &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ant%C3%ADgona_(S%C3%B3focles)&quot;&gt;&lt;b&gt;Antígona&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt; &lt;/b&gt;subió a escena en 2015 con &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Juliette_Binoche&quot;&gt;&lt;b&gt;Juliette Binoche&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Es, según Reuters, la decimonovena mujer que recibe el Nobel de Literatura.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjXk5272eUI-EUu97aLeIl1U3_PRLNa9ZDbaWVoJ1kohp_LRZmcRGThOlf4r4ZYAKmbaGZ8B0GXBUYggMOHEmV0tN6zGZt7FYN39bhmMdMicnkTlFD7XX4JCrnr6FMtkBt59502OdhVzh4sSU_rwT03gZ4LNVlIoNkG42A_RrAvXCIgmIf6g3u1/s619/images.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;619&quot; data-original-width=&quot;495&quot; height=&quot;221&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjXk5272eUI-EUu97aLeIl1U3_PRLNa9ZDbaWVoJ1kohp_LRZmcRGThOlf4r4ZYAKmbaGZ8B0GXBUYggMOHEmV0tN6zGZt7FYN39bhmMdMicnkTlFD7XX4JCrnr6FMtkBt59502OdhVzh4sSU_rwT03gZ4LNVlIoNkG42A_RrAvXCIgmIf6g3u1/w178-h221/images.jpg&quot; width=&quot;178&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Conocimiento&quot;&gt;Conocer&lt;/a&gt; es completar lo que falta&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hay un recorrido histórico en esta obra, y es el de la búsqueda del conocimiento. Safo nos llegó en jirones: copistas, bibliotecarios y papirólogos han tratado durante siglos de saber algo a partir de lo que falta. Carson convierte esa cadena en método. Ella misma señala la etimología como punto de partida de toda su obra, y el comité del Nobel habla de la obsesión del filólogo por las palabras unida al deseo del poeta de encontrar sentidos nuevos. Conocer no sería poseer, sino mirar el hueco con paciencia. Lo resumió así: «&lt;i&gt;Si supiera qué es la poesía no tendría necesidad de escribir&lt;/i&gt;».&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;El universo intelectual de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anne_Carson&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Carson&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt; &lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;desdibuja con elegancia las fronteras entre ensayo filosófico, crítica literaria y creación poética. Frente a la inmediatez efímera que caracteriza al ecosistema digital contemporáneo, su producción reivindica la lentitud de la lectura, la precisión terminológica y la profundidad del análisis intergeneracional.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Su magisterio recuerda que &lt;b&gt;educar y aprender son actos de profunda humildad epistémica&lt;/b&gt;: reconocer lo que ignoramos para poder nombrarlo con rigor. En un tiempo fascinado por la automatización de la respuesta rápida, Carson contrapone la belleza del dilema, la investigación tenaz y el valor transformador de las Humanidades.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Una propuesta a diez años.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Leer a&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anne_Carson&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Carson&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt; pide lentitud, y &lt;b&gt;la lentitud se entrena&lt;/b&gt;. Durante los dos primeros años, lea un libro suyo por año (&lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Eros. Poética del deseo&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Autobiografía de rojo&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La belleza del marido&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, todos en castellano) y anote cada semana una palabra con su etimología. Meta: 100 palabras y tres reseñas breves; se evalúa releyendo el cuaderno al final. Hacia el quinto año, organice en una biblioteca o aula un taller intergeneracional de traducción de fragmentos de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Safo_de_Mitilene&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Safo de Mitilene&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, con 10 a 12 participantes; se evalúa por asistencia (al menos el 75 %) y por un cuadernillo final. Al décimo año, un círculo de lectura estable, con encuesta anual de satisfacción y un registro de textos propios publicados.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Con 15 años, Anne Carson abrió en una librería una edición bilingüe de Safo y ya no volvió a cerrarla. Hoy, Nobel de Literatura 2026. https://t.co/OsaCPx5uuF Filóloga, poeta, traductora: de Autobiografía de rojo a su Antígona, ha convertido el estudio de las palabras en una forma nueva de escribir. Su método: mirar con paciencia lo que falta en el texto. Vida y obra, con una propuesta de lectura a diez años en el blog. 📖

Hamabost urte zituela, Anne Carsonek Saforen edizio elebidun bat ireki zuen liburu-denda batean, eta ez du berriz itxi. Gaur, 2026ko Literatura Nobel saria. Filologoa, poeta, itzultzailea: hitzen azterketa idazteko molde berri bihurtu du. Bere metodoa: testuan falta dena pazientziaz begiratzea. Bere bizitza eta lana, hamar urterako irakurketa-proposamenarekin, blogean. 📖

At 15, Anne Carson opened a bilingual edition of Sappho in a bookshop and never really closed it. Today she is the 2026 Nobel laureate in Literature. Philologist, poet, translator: she turned the study of words into a new way of writing. Her method is to look patiently at what is missing from a text. Her life and work, plus a ten-year reading plan, on the blog. 📖

À 15 ans, Anne Carson a ouvert dans une librairie une édition bilingue de Sappho et ne l&#39;a plus jamais refermée. Aujourd&#39;hui, prix Nobel de littérature 2026. Philologue, poète, traductrice : elle a fait de l&#39;étude des mots une nouvelle façon d&#39;écrire. Sa méthode : regarder avec patience ce qui manque au texte. Sa vie et son œuvre, avec un plan de lecture sur dix ans, sur le blog. 📖&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2112247342069952519?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 19, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/vida-y-obra-de-anne-carson-premio-nobel.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiQYD33n5SEb1S_LNqf_YPs_RTlzChrgxvVG2BAe-MFR1zWQldq9QU_mxTyLk-Aj1AdmKp-K6THy7vRvbhC-vriUgp7yrhE6_ML-sGu21ykMVRqrjeUK_Ama11O20DSO_MNLaqu78VQwb_iVCxeHEwZAVRgM-vXvEU86FRXUbPyK_P8NiVXxtby/s72-w178-h237-c/anne-carson-libros.jpg_676738458.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-490236392665953002</guid><pubDate>Mon, 19 Oct 2026 08:52:07 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-19T12:09:10.846+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">barcos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">museo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">portugalete</category><title>Réplica de la Nao Victoria en Portugalete</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/i-NjosDCb4w?si=ODUisCATYTLJelVG&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;Conferencia de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://rutaelcano.com&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Tomás Mazón, rutaelcano.com&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, a quien &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.sociedadbilbaina.com/agenda/jornadas-de-la-comandancia/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;veremos este miércoles&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/center&gt;&lt;center&gt;Recomendamos su &lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;libro:&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #0f1111; text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.amazon.es/Elcano-viaje-historia-Edici%C3%B3n-Centenario/dp/8413390982/ref=tmm_hrd_swatch_0&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Elcano, viaje a la historia. Edición V Centenario: 98&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Apurando fechas, finalmente ayer domingo visitamos la&lt;b&gt; &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Victoria_(nao)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Nao Victoria&lt;/a&gt; en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Portugalete&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Portugalete&lt;/a&gt;.&lt;/b&gt; Era el&amp;nbsp;último día para sub&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;ir a bordo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hemos sentido un vértigo especial al ser verdaderamente conscientes de lo que supuso navegar hacia lo desconocido hace más de quinientos (500) años? Hace pocos días nos acercábamos a la terminal de cruceros Getxo 1 para admirar el imponente buque escuela &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/10/buque-escuela-gloria-velero-colombiano.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ARC Gloria de la Armada de Colombia (post)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Ayer, domingo 18 de octubre de 2026, la historia naval nos convoca de nuevo, esta vez en la otra margen de nuestra Ría. La legendaria réplica de la Nao Victoria apuraba sus últimas horas atracada en el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.europapress.es/euskadi/noticia-nuevo-embarcadero-turistico-muelle-canilla-portugalete-bizkaia-esta-operativo-20241105123456.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Puerto de la Canilla&lt;/a&gt; de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Portugalete&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Portugalete&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;6&quot; id=&quot;p-rc_77cbf49bff5eb746-26&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;citation-34 citation-end-34&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;Esta embarcación de doscientas (200) toneladas, una fiel recreación construida por maestros carpinteros de ribera en madera de pino e iroko, evoca la mayor hazaña marítima de la historia: la primera circunnavegación del globo terráqueo.&lt;source-footnote _nghost-ng-c3854490425=&quot;&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;&lt;sup _ngcontent-ng-c3854490425=&quot;&quot; class=&quot;superscript&quot; data-turn-source-index=&quot;2&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/source-footnote&gt;&lt;/span&gt; Tras zarpar en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Expedici%C3%B3n_de_Magallanes-Elcano&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;1519&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; al mando de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fernando_de_Magallanes&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Fernando de Magallanes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, solo dieciocho (18) hombres regresaron exhaustos en 1522 bajo la capitanía del guipuzcoano &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Sebasti%C3%A1n_Elcano&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Juan Sebastián Elcano&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Esta réplica, además, atesora su propia gloria: entre 2004 y 2006 logró dar la vuelta al mundo, siendo el primer barco histórico en conseguirlo en tiempos modernos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh3bz_HraIgkxzbc11EwVPTMZZagT0ie8wYpDjOEbYZ-sg7s13CEDLU0eQbkCYHWpB-EIqiKoIk9WxPFoZGGqmT1-gHY6pIOx8vSN3q242bpDE8H0ZYvw-_KHMbfGp6S733wyDSLGFLsJAApzKsnmCmj7vXWswjSQJXZkgiFCBeX0Hdf4pOhVam/s870/labimg_870_banner_ig_portugalete.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;870&quot; data-original-width=&quot;870&quot; height=&quot;287&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh3bz_HraIgkxzbc11EwVPTMZZagT0ie8wYpDjOEbYZ-sg7s13CEDLU0eQbkCYHWpB-EIqiKoIk9WxPFoZGGqmT1-gHY6pIOx8vSN3q242bpDE8H0ZYvw-_KHMbfGp6S733wyDSLGFLsJAApzKsnmCmj7vXWswjSQJXZkgiFCBeX0Hdf4pOhVam/w229-h287/labimg_870_banner_ig_portugalete.jpg&quot; width=&quot;229&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;sources-carousel-inline _nghost-ng-c3661436943=&quot;&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;source-inline-chip _ngcontent-ng-c3661436943=&quot;&quot; _nghost-ng-c523138093=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/source-inline-chip&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/sources-carousel-inline&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;7&quot; id=&quot;p-rc_77cbf49bff5eb746-27&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hemos observado a lo largo de estos últimos días cómo el muelle portugalujo se llenaba de familias, curiosos y estudiantes&lt;span class=&quot;citation-33 citation-end-33&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;.&lt;source-footnote _nghost-ng-c3854490425=&quot;&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;&lt;sup _ngcontent-ng-c3854490425=&quot;&quot; class=&quot;superscript&quot; data-turn-source-index=&quot;3&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/source-footnote&gt;&lt;/span&gt; Según nuestra experiencia, recorrer sus cubiertas y descender a la bodega es el mejor modo de comprender las extremas condiciones de vida de aquellos marineros. &lt;span class=&quot;citation-32 citation-end-32&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;Las entradas estaban disponibles en taquilla o en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.fundacionnaovictoria.org/es/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la web oficial&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (8 € adultos, 4 € niños y acceso gratuito para menores de 5 años).&lt;source-footnote _nghost-ng-c3854490425=&quot;&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;&lt;sup _ngcontent-ng-c3854490425=&quot;&quot; class=&quot;superscript&quot; data-turn-source-index=&quot;4&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/source-footnote&gt;&lt;/span&gt;&lt;sources-carousel-inline _nghost-ng-c3661436943=&quot;&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;   &lt;!----&gt;&lt;source-inline-chip _ngcontent-ng-c3661436943=&quot;&quot; _nghost-ng-c523138093=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;line-height: 1.15; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px;&quot;&gt;&lt;/source-inline-chip&gt;&lt;/sources-carousel-inline&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Cuánto cuesta medir el mundo? A quienes zarparon de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sanl%C3%BAcar_de_Barrameda&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Sanlúcar de Barrameda&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; el 20 de septiembre de 1519 les costó tres años, cuatro de los cinco barcos y a la inmensa mayoría de la tripulación: salieron alrededor de 240 hombres y regresaron dieciocho (18), el 6&lt;/span&gt; de septiembre de 1522, a bordo de la Victoria, bajo el mando de un marino de Getaria, Juan Sebastián Elcano. Ayer, domingo 18 de octubre de 2026, pudimos pisar la cubierta de una réplica de aquel navío sin salir de la ría del Nervión.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Los datos, según la&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.fundacionnaovictoria.org/es/portugalete-recibe-a-la-nao-victoria-tras-su-gran-gira-europea-2026/&quot;&gt;&lt;b&gt;Fundación Nao Victoria&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, son estos. La nao atracó el 6 de octubre en el Puerto de la Canilla de Portugalete y abrió sus cubiertas al público del 8 al 18, con horario ininterrumpido de 10:00 a 20:00. Ayer era, por tanto, la despedida. Es además el primer puerto español al que regresa tras una gira europea de ocho meses por más de veinte puertos de España, Francia, Alemania, Países Bajos y Reino Unido.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Conviene recordar qué es y qué no es esta nave. &lt;b&gt;No es el barco de 1522, que se perdió hace siglos&lt;/b&gt;, sino una &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Victoria_(nao)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;réplica construida con rigor histórico&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y convertida en museo flotante (junto al &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Rialia&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Museo Rialia -posts&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;). Ya ha dado su propia vuelta al mundo, entre 2004 y 2006, y ha recorrido cientos de puertos de Estados Unidos y Europa. Esa es quizá su mejor lección: una &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Carraca_(embarcaci%C3%B3n)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;nao de madera&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; no se contempla, se navega. La visita permite recorrer las cubiertas, bajar a la bodega y conocer la vida de la joven tripulación que hoy sigue embarcándose.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwRuQFnCj4JrqfdT7l8PqsS0Dhm_RTmpndJ-A2074dcL0cSNecHd-CODuXMNPy2WHA5l0hky2HkYPRJoN-OfV2kA7_OD_SUSBISNYexuE0Ln3nlCFdyQS-4aUYBExMhyphenhyphenPhFbkscNEKjamP8CnbsjwU_PNKyVrW4FrCvkXyLM443ksndRKAkxMl/s3072/55596827233_db97efe0bc_3k.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;3072&quot; data-original-width=&quot;2304&quot; height=&quot;263&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwRuQFnCj4JrqfdT7l8PqsS0Dhm_RTmpndJ-A2074dcL0cSNecHd-CODuXMNPy2WHA5l0hky2HkYPRJoN-OfV2kA7_OD_SUSBISNYexuE0Ln3nlCFdyQS-4aUYBExMhyphenhyphenPhFbkscNEKjamP8CnbsjwU_PNKyVrW4FrCvkXyLM443ksndRKAkxMl/w197-h263/55596827233_db97efe0bc_3k.jpg&quot; width=&quot;197&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hay algo muy nuestro en esta escala. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Sebasti%C3%A1n_Elcano&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Elcano&lt;/a&gt; era vasco de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Guetaria&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Getaria&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Primera_vuelta_al_mundo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Primera Vuelta al Mundo (1519-1522)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; se parece poco a una gesta de héroes de estatua y mucho a una historia de hambre, motines, escorbuto y obstinación. Basta asomarse a la ría para entender la desproporción entre aquel casco de madera y el océano. Quien quiera ir con niños, que vaya: se les queda grabado para siempre que el planeta, un día, fue desconocido.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Recomendamos, para quien se quede sin tiempo hoy, leer la crónica de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Antonio_Pigafetta&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Antonio Pigafetta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, testigo y cronista del viaje, que cuenta la travesía con una frescura que sorprende. Eskerrik asko a Portugalete por la acogida y a la Fundación por traer la historia hasta casa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Y un pequeño reto con fecha. En dos años, visitar el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://espacioexploraterra.org/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Espacio Exploraterra de Sanlúcar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, donde empezó todo. En cinco, haber leído a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Antonio_Pigafetta&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Pigafetta&lt;/a&gt; y una biografía de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Sebasti%C3%A1n_Elcano&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Elcano&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y habérselas contado a alguien joven. En diez, haber dedicado algún tiempo al voluntariado cultural o marítimo. Para evaluarlo, una libreta con un apunte al año: qué hemos leído, visitado y compartido&lt;/span&gt;&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
  
  &lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720336211021&quot; title=&quot;Réplica de la Nao Victoria en Portugalete&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Réplica de la Nao Victoria en Portugalete&quot; height=&quot;711&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55595685047_5ab49a32d5_w.jpg&quot; width=&quot;533&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;u&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720336211021&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes&lt;/a&gt;&lt;/u&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;Hoy, domingo 18 de octubre, es el último día para subir a la Nao Victoria en el Puerto de la Canilla de Portugalete (10:00-20:00). https://t.co/yJarnB7wbb Es la réplica del barco que completó la Primera Vuelta al Mundo (1519-1522) con Juan Sebastián Elcano, de Getaria, y vuelve a España tras una gira de ocho meses por más de 20 puertos europeos. Dieciocho hombres regresaron en 1522; hoy podemos pisar su cubierta. Entrada en taquilla: 8 € adultos, 4 € niños de 5 a 10 años, 20 € familiar. #NaoVictoria #Portugalete #Elcano

Today, Sunday 18 October, is the last day to board the Nao Victoria at Puerto de la Canilla, Portugalete (10:00–20:00). This replica of the ship that completed the first circumnavigation of the globe (1519–1522) under Juan Sebastián Elcano, from Getaria, is back in Spain after an eight-month tour of more than 20 European ports. Eighteen men returned in 1522; today we can walk her decks. Tickets on site: €8 adults, €4 children aged 5–10, €20 family. #NaoVictoria #Portugalete #Elcano

Gaur, urriaren 18an, igandea, azken eguna da Portugaleteko Canilla portuan Victoria naora igotzeko (10:00-20:00). Munduari lehen bira (1519-1522) osatu zuen ontziaren erreplika da, Getariako Juan Sebastián Elcanoren agindupean, eta zortzi hilabeteko Europako ibilaldiaren ostean itzuli da Espainiara, 20 portu baino gehiago bisitatuta. Hemezortzi gizon itzuli ziren 1522an; gaur haien bizkar-ontzian ibil gaitezke. Sarrera: 8 € helduak, 4 € 5-10 urteko haurrak, 20 € familia. #NaoVictoria #Portugalete #Elcano

Aujourd&#39;hui, dimanche 18 octobre, dernier jour pour monter à bord de la Nao Victoria au Puerto de la Canilla, à Portugalete (10 h-20 h). Cette réplique du navire qui acheva le premier tour du monde (1519-1522) sous le commandement de Juan Sebastián Elcano, natif de Getaria, est de retour en Espagne après huit mois de tournée dans plus de 20 ports européens. Dix-huit hommes revinrent en 1522 ; aujourd&#39;hui, nous foulons son pont. Billets sur place : 8 € adultes, 4 € enfants de 5 à 10 ans, 20 € famille. #NaoVictoria #Portugalete #Elcano

SEO&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2112104680146813251?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 19, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/replica-de-la-nao-victoria-en.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/i-NjosDCb4w/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-6169625766434159399</guid><pubDate>Sun, 18 Oct 2026 16:43:30 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-18T18:54:59.578+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">economía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">EdC</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">feminismo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">intrahistoria</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">política</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">psicología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">trabajo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>Ética del Cuidado (EdC): Viaje histórico hacia la empatía</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/oy4Rwo463CY?si=qdJXNJHdm5z_G5lT&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55595599880/in/dateposted/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Un encuentro casual (foto)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;con la gran educadora y siempre inspiradora que es nuestra amiga y casi vecina &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/N%C3%A9lida_Zaitegi&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Neli Zaitegi&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Zaitegi&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;(véase en otros posts)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, nada menos que ayer en su 80º cumpleaños, nos obliga a tratar este tema pendiente, que ya habíamos anunciado: &lt;b&gt;Historia, vigencia y urgencia&lt;/b&gt; de la&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_del_cuidado&quot;&gt;Ética del Cuidado (EdC&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;A las siete de la mañana, en miles de cocinas, alguien disuelve una pastilla en una cucharada de yogur, comprueba que la persona a la que cuida ha desayunado y llama al trabajo para avisar de que llegará tarde. Nadie ha escrito un tratado sobre esa escena. Y sin embargo en ella se decide más moral cotidiana que en muchos de los dilemas con tranvías y desconocidos que llenan los &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Filosof%C3%ADa&quot;&gt;manuales de filosofía&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Durante siglos, la ética occidental se ocupó de preguntar qué es justo, qué es lícito, qué obliga a todos por igual. Son preguntas necesarias. Pero dejaron en la penumbra otra, más doméstica, más de intrahistoria y más persistente: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_del_cuidado&quot;&gt;cómo responder a alguien concreto que depende de mí, y cómo hacerlo bien&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Esa segunda pregunta es el origen de la llamada ética del cuidado, una corriente que nació en un laboratorio de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Psicolog%C3%ADa&quot;&gt;psicología&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, creció en la filosofía &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Feminismo&quot;&gt;feminista&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y hoy discute con la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Econom%C3%ADa&quot;&gt;economía&lt;/a&gt;, la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pol%C3%ADtica_social&quot;&gt;política social&lt;/a&gt; y la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n&quot;&gt;educación&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiPBUdbUMT4XGZLgcQf98aRzrpAAlKnEnHI9fTEmPOmRfz2ntRLhsALihIEm7LmY2WfND_mDNryMWCOFeffINFKI-0OV-RPvoGkDeY7rDkFEKWx1IUQsiWSt-WRxgENJcZNc13Qc26F1hBc8hti5Az5ZsRb55NP7QmbhOdvlwi6yUNL-1IfXTbU/s1024/1gghfhg.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;768&quot; height=&quot;267&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiPBUdbUMT4XGZLgcQf98aRzrpAAlKnEnHI9fTEmPOmRfz2ntRLhsALihIEm7LmY2WfND_mDNryMWCOFeffINFKI-0OV-RPvoGkDeY7rDkFEKWx1IUQsiWSt-WRxgENJcZNc13Qc26F1hBc8hti5Az5ZsRb55NP7QmbhOdvlwi6yUNL-1IfXTbU/w200-h267/1gghfhg.jpg&quot; width=&quot;200&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Dos niños de once años y un farmacéutico.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La historia empieza en Harvard. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Carol_Gilligan&quot;&gt;Carol Gilligan&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, nacida en Nueva York en 1936, trabajaba como colaboradora de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Kohlberg&quot;&gt;Lawrence Kohlberg&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el psicólogo que había construido la teoría del desarrollo moral más influyente de su tiempo. Kohlberg proponía una escalera de seis estadios que iba de la obediencia por miedo al castigo hasta los principios universales de justicia, y la medía con dilemas hipotéticos. El más célebre es el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Heinz_dilemma&quot;&gt;Dilema de Heinz&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, un hombre cuya esposa va a morir si no consigue un medicamento que el farmacéutico vende a un precio imposible. ¿Debe Heinz robarlo?&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Gilligan observó algo que los resultados de Kohlberg resumían de forma incómoda: las niñas solían quedarse en estadios inferiores a los de los niños, y por extensión las mujeres adultas parecían moralmente menos maduras. En su libro de 1982, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Carol_Gilligan&quot;&gt;In a Different Voice&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, contrapuso a dos niños de once años, a los que llamó &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Carol_Gilligan&quot;&gt;Jake y Amy&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Jake resolvía el dilema como un problema de lógica: la vida vale más que la propiedad, luego Heinz debe robar. Amy dudaba. Se preguntaba si no habría otro camino, si Heinz podría hablar con el farmacéutico, qué sería de su esposa si él acababa en la cárcel. Para el esquema de Kohlberg, Amy razonaba peor. Para Gilligan, Amy razonaba otra cosa: no buscaba la regla aplicable, sino &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_del_cuidado&quot;&gt;la respuesta que mantuviera intacta la relación&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; entre las personas implicadas.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La tesis de fondo era doble. Primero, que la escala de Kohlberg, construida con muestras casi exclusivamente masculinas, tomaba una forma de pensar moral por la única posible. Segundo, que junto a la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Justicia&quot;&gt;ética de la justicia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, centrada en derechos, reglas e imparcialidad, existe una &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_del_cuidado&quot;&gt;ética del cuidado&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, centrada en la atención, la responsabilidad hacia vínculos concretos y la respuesta a la necesidad del otro. Gilligan llegó a esta idea, además, escuchando a mujeres reales que debían decidir si interrumpían un embarazo: en sus relatos, la decisión moral no se parecía a una deducción, sino a una negociación entre responsabilidades que no cabían en un silogismo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;De la psicología a la filosofía&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Una buena intuición necesita una teoría que la sostenga, y esa tarea la emprendieron otras pensadoras. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Nel_Noddings&quot;&gt;Nel Noddings&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; publicó en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Nel_Noddings&quot;&gt;1984 Caring&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, donde describió la relación de cuidado como un encuentro entre quien cuida y quien es cuidado, en el que la atención receptiva a las necesidades del otro vale más que cualquier principio abstracto. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sara_Ruddick&quot;&gt;Sara Ruddick&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sara_Ruddick&quot;&gt;Maternal Thinking (1989)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, mostró que el trabajo de criar a un hijo, con su exigencia de proteger, favorecer el crecimiento y educar para la vida social, genera un modo de pensar con sus propias virtudes y sus propios dilemas. No se trataba de sentimentalismo: se trataba de reconocer que ciertas prácticas producen conocimiento moral.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiFekbiPWCKCzACE9K1HzQL55SEtN3784CdliRp2jWTHwxamBvXSEXXlVbXfYrCaS224eMA_BWKT8oMi_p7JNiuTvzdwhPAxxPKRChGoRJRzGMqQ9JLZl31u5hrrdpEeHYgRg36lA028TmWx9x7jpc9i_46gGhFBSrjvsBKhG507kYwf7ONO5ee/s557/images%20(2).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;557&quot; data-original-width=&quot;359&quot; height=&quot;266&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiFekbiPWCKCzACE9K1HzQL55SEtN3784CdliRp2jWTHwxamBvXSEXXlVbXfYrCaS224eMA_BWKT8oMi_p7JNiuTvzdwhPAxxPKRChGoRJRzGMqQ9JLZl31u5hrrdpEeHYgRg36lA028TmWx9x7jpc9i_46gGhFBSrjvsBKhG507kYwf7ONO5ee/w171-h266/images%20(2).jpg&quot; width=&quot;171&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El paso decisivo hacia la política llegó con &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Joan_Tronto&quot;&gt;Joan Tronto&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. En &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Joan_Tronto&quot;&gt;Moral Boundaries (1993)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; sostuvo que el cuidado no es una cualidad femenina del carácter, sino una práctica humana que sostiene el mundo, y la descompuso en fases: advertir que alguien necesita algo, asumir la responsabilidad de atenderlo, realizar el trabajo concreto y comprobar cómo responde quien lo recibe. A cada fase le corresponde una virtud: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Joan_Tronto&quot;&gt;atención, responsabilidad, competencia y capacidad de respuesta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. La pregunta de Tronto era incómoda para toda teoría moral: si el cuidado es tan central, ¿por qué ha ocupado un lugar tan marginal en el pensamiento moral y político? Su respuesta es que se asoció a lo privado, a lo femenino y a lo poco prestigioso, y que esa asociación lo vació de poder. En &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Joan_Tronto&quot;&gt;Caring Democracy (2013)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; añadió una quinta cualidad, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Joan_Tronto&quot;&gt;el cuidado con otros&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: la capacidad de una sociedad de repartir con justicia las responsabilidades de cuidado entre todos sus miembros.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Virginia_Held&quot;&gt;Virginia Held&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Virginia_Held&quot;&gt;The Ethics of Care (2006)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, llevó el argumento aún más lejos y propuso que el cuidado puede servir de base para entender la sociedad mejor que el contrato entre individuos libres e iguales. Pensemos en una criatura recién nacida: nadie firmó nada con quien la sostiene, y sin embargo no hay relación más moral. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Eva_Kittay&quot;&gt;Eva Feder Kittay, en Love&#39;s Labor (1999)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, añadió una observación que desmonta el mito liberal del individuo autosuficiente: todos hemos sido dependientes, casi todos volveremos a serlo, y quien cuida a un dependiente queda a su vez en una situación de vulnerabilidad que la sociedad debe reconocer y proteger. La independencia, concluye, no es la condición natural del ser humano, sino una fase de la vida que alguien sostuvo antes y sostendrá después.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Una cuestión de horas, no solo de ideas&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Podría parecer que todo esto vive en el reino de las ideas, pero tiene una traducción contable. Según el informe de la Organización Internacional del Trabajo de 2018 sobre el trabajo y el empleo en el sector del cuidado, cada día se dedican en el mundo alrededor de 16.400 millones de horas a cuidados no remunerados, el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_633655/lang--es/index.htm&quot;&gt;equivalente a unos 2.000 millones de personas trabajando ocho horas diarias sin cobrar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Las mujeres asumen en torno al 76 % de ese tiempo, es decir, más de tres veces lo que aportan los hombres, y la OIT calculó que 606 millones de mujeres en edad de trabajar declaraban no poder emplearse por tener a su cargo a niños o a personas mayores. Son datos que conviene leer despacio: una parte considerable de la riqueza real de las sociedades se produce fuera del mercado y fuera de las estadísticas del PIB, y recae de forma desigual.&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh3fpYMwTSqbtSOfEN3_jmEAbBJ37g82Vy16LxAK-xiPVyWJLtMMht_PgkUrrniOfnWtNYthBX727-wKAySKBwJ4JN-R3scoyzfwA645pCXDRG8ULfRvbezVFsN0eSWDfmhx_8ITtsJW_GsNXmrtOpJv2-X4QpFd8uxBYBcpo3KXlU0UTIIEe57/s1000/71im98sGSbL._AC_UF894,1000_QL80_.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1000&quot; data-original-width=&quot;666&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh3fpYMwTSqbtSOfEN3_jmEAbBJ37g82Vy16LxAK-xiPVyWJLtMMht_PgkUrrniOfnWtNYthBX727-wKAySKBwJ4JN-R3scoyzfwA645pCXDRG8ULfRvbezVFsN0eSWDfmhx_8ITtsJW_GsNXmrtOpJv2-X4QpFd8uxBYBcpo3KXlU0UTIIEe57/s320/71im98sGSbL._AC_UF894,1000_QL80_.jpg&quot; width=&quot;213&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En España conocemos bien esta tensión. La &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2006-21990&quot;&gt;Ley 39/2006, de Promoción de la Autonomía Personal y Atención a las Personas en Situación de Dependencia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, quiso convertir el cuidado en un derecho subjetivo, y su aplicación posterior, con listas de espera y desigualdades territoriales, muestra lo difícil que resulta llevar una idea moral al terreno de la gestión pública. Economistas feministas como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Amaia_P%C3%A9rez_Orozco&quot;&gt;Amaia Pérez Orozco&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; han propuesto, desde esa constatación, cambiar el centro de la mirada económica y preguntar no cuánto produce una sociedad, sino cómo sostiene la vida de quienes la forman. Y en la filosofía moral española, la razón cordial de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Adela_Cortina&quot;&gt;Adela Cortina&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; o los trabajos de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Victoria_Camps&quot;&gt;Victoria Camps&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; sobre las virtudes públicas dialogan, cada una a su manera, con la idea de que una ética sin empatía y sin vínculos es una ética mutilada.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Las objeciones, que las hay&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Una buena corriente de pensamiento se reconoce por las críticas serias que recibe. La ética del cuidado ha recibido varias. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_del_cuidado&quot;&gt;La primera es metodológica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: los estudios de Gilligan se apoyaron en muestras reducidas, y trabajos posteriores han discutido que existan diferencias de género sistemáticas en el razonamiento moral, o han señalado que desaparecen en buena medida cuando se controla el nivel educativo. Gilligan, de hecho, ha insistido en que la voz del cuidado no pertenece por naturaleza a las mujeres, y que en trabajos más recientes la ha presentado como una ética humana que el patriarcado tiende a reprimir en todos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_del_cuidado&quot;&gt;La segunda objeción es política&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y de dentro del feminismo: asociar el cuidado a lo femenino puede reforzar justamente los estereotipos que se querían combatir, y exaltar una virtud que en la práctica es, para muchas mujeres, una carga impuesta. Quien enaltece el sacrificio sin tocar el reparto del trabajo corre el riesgo de romantizar la falta de poder. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_del_cuidado&quot;&gt;La tercera es filosófica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: si el cuidado se limita al círculo de quienes están cerca, como pareció defender Noddings, ¿qué ocurre con los lejanos, con los niños que mueren de hambre a miles de kilómetros? Tronto, Held y otras pensadoras han respondido ampliando el alcance del cuidado a las instituciones y a las relaciones globales. Y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Paternalismo&quot;&gt;la cuarta apunta al paternalismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: quien cuida puede confundir sus necesidades con las de la persona cuidada, y en ese caso el cuidado se convierte en control. Por eso las teóricas insisten en que cuidar incluye escuchar la voluntad de quien recibe el cuidado, no solo interpretarla.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_del_cuidado&quot;&gt;Ninguna de estas objeciones destruye la propuesta; la obligan a madurar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Y es probable que la respuesta más sensata no sea elegir entre &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Justicia&quot;&gt;justicia&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_del_cuidado&quot;&gt;cuidado&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, sino aceptar que se necesitan mutuamente. Un cuidado sin justicia se vuelve arbitrario, doméstico y desigual; una justicia sin cuidado se vuelve fría, incapaz de percibir a la persona que hay detrás del expediente.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgflSjLeRuL0Ti9TyShrrcL3bOxhvXVKM8CzSU4EbiI8IOaD445WvXFgGerqeY9QKKXMPWDdXxSO5gJjLrdGGGju3dWoZ0y-GX0ZGU3kmZ0QWhcKKHM9fDSQvnX8xRoCxlPJIi8YDlvzc1U7P0KdaxEDrOrY9QubRsR8SuHeXb7FeTFXSUuJm0M/s943/4d31e104-3d02-4446-8e64-5fc6857c5cc0.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;943&quot; data-original-width=&quot;572&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgflSjLeRuL0Ti9TyShrrcL3bOxhvXVKM8CzSU4EbiI8IOaD445WvXFgGerqeY9QKKXMPWDdXxSO5gJjLrdGGGju3dWoZ0y-GX0ZGU3kmZ0QWhcKKHM9fDSQvnX8xRoCxlPJIi8YDlvzc1U7P0KdaxEDrOrY9QubRsR8SuHeXb7FeTFXSUuJm0M/s320/4d31e104-3d02-4446-8e64-5fc6857c5cc0.jpg&quot; width=&quot;194&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Lo que la escuela podría aprender&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Si la ética del cuidado tiene algo que decir a la educación, es que el aprendizaje moral no se transmite solo mediante dilemas y normas, sino mediante la experiencia de ser cuidado y de cuidar. Los colegios suelen enseñar derechos, deberes y convivencia, pero &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n_moral&quot;&gt;rara vez tratan la atención, la responsabilidad concreta o la competencia para cuidar como saberes dignos de evaluación&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Un aula donde alguien aprende a acompañar a un compañero que se ha quedado atrás, o donde los mayores y los pequeños comparten tareas, enseña más sobre ética que una unidad didáctica sobre valores. Y una sociedad envejecida como la nuestra necesitará, cada vez más, ciudadanos que sepan hacer esto sin que les hayan obligado a aprenderlo a golpes de necesidad.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Una conclusión, y un compromiso&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Volvamos a la cocina de las siete de la mañana. Lo que allí ocurre no es una anécdota privada: es la infraestructura invisible sobre la que descansan las escuelas, los hospitales, las empresas y los parlamentos. Una sociedad que no sabe valorarla ni repartirla con justicia está construyendo sobre arena, por brillantes que sean sus principios. La ética del cuidado no pide que dejemos de pensar en reglas y derechos, sino que añadamos a la pregunta de qué es justo esta otra: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_del_cuidado&quot;&gt;¿quién está cuidando de quién, a qué coste y con qué reconocimiento?&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Pero una idea que no se traduce en hábitos se queda en elegancia. Por eso propongo un compromiso a diez años, con tres pistas que pueden recorrerse a la vez. En lectura, el objetivo de los dos primeros años es leer con calma tres obras fundamentales, por ejemplo a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Carol_Gilligan&quot;&gt;Gilligan&lt;/a&gt;, a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Joan_Tronto&quot;&gt;Tronto&lt;/a&gt; y a &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Eva_Kittay&quot;&gt;Kittay&lt;/a&gt;, y escribir una reseña&lt;/b&gt; breve de cada una; se evalúa con un cuaderno propio y con una conversación sobre lo leído con alguien de otra generación. En escritura y activismo, entre el tercer y el quinto año, el objetivo es participar en una iniciativa local, desde una asociación vecinal hasta una mesa de cuidados municipal, para pedir un servicio concreto, como centros de día, apoyo a cuidadores o permisos de cuidado igualitarios, y medir el avance con un indicador sencillo, como el número de propuestas presentadas y el de respuestas obtenidas. En voluntariado, desde el primer año, el objetivo es dedicar un par de horas semanales al acompañamiento de personas mayores solas o de niños con dificultades de aprendizaje, y evaluarlo cada año con un balance de horas, de vínculos sostenidos y de lo aprendido. Al final de la década, la prueba más fiable no será cuántos libros hemos leído, sino &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Soledad&quot;&gt;cuántas personas se sienten un poco menos solas por nuestra culpa&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;Dos niños de once años, un farmacéutico y un medicamento que no se puede pagar. Con ese dilema, Carol Gilligan mostró que la psicología moral había confundido un modo de pensar con la única posible: Jake buscaba la regla; Amy, la forma de no romper nada. https://t.co/FOrvyTelX1 De ahí nació la ética del cuidado, que hoy habla de dependencia, de trabajo invisible (16.400 millones de horas al día, según la OIT) y de lo que nos debemos unos a otros. Un recorrido de Gilligan a Tronto, con sus críticas incluidas, y una propuesta a diez años para pasar de la idea a la práctica. 👉 

Hamaika urteko bi haur, farmazialari bat eta ordaindu ezin den botika bat. Dilema horrekin, Carol Gilligan-ek erakutsi zuen psikologia moralak pentsatzeko modu bat posible den bakarra balitz bezala hartzen zuela: Jakek araua bilatzen zuen; Amyk, ezer ez hausteko modua. Hortik sortu zen zaintzaren etika, eta gaur mendekotasunaz, lan ikusezinaz (egunean 16.400 milioi ordu ordaindu gabe, LANEren arabera) eta elkarri zor diogunaz mintzo da. Gilligan-etik Trontora bidaia, kritikak barne, eta hamar urteko proposamena ideia praktika bihurtzeko. 👉

Two eleven-year-olds, a pharmacist and a drug nobody can afford. With that dilemma, Carol Gilligan showed that moral psychology had mistaken one way of thinking for the only one: Jake looked for the rule; Amy, for a way not to break anything. That is where the ethics of care began. Today it speaks about dependency, invisible work (16.4 billion unpaid hours a day, per the ILO) and what we owe each other. A tour from Gilligan to Tronto, critics included, plus a ten-year plan to turn the idea into practice. 👉

Deux enfants de onze ans, un pharmacien et un médicament hors de prix. Avec ce dilemme, Carol Gilligan a montré que la psychologie morale avait pris une façon de penser pour la seule possible : Jake cherchait la règle, Amy le moyen de ne rien briser. Ainsi est née l&#39;éthique du care, qui parle aujourd&#39;hui de dépendance, de travail invisible (16,4 milliards d&#39;heures non rémunérées par jour, selon l&#39;OIT) et de ce que nous nous devons les uns aux autres. De Gilligan à Tronto, critiques comprises, avec un plan sur dix ans pour passer de l&#39;idée à la pratique. 👉&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2111863259460472930?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 18, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  
&lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@deaflourishment/video/7332492526768704773&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7332492526768704773&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@deaflourishment?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@deaflourishment&quot;&gt;@deaflourishment&lt;/a&gt; Ética del cuidado 🤕🌻 &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/filosofia?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;filosofia&quot;&gt;#Filosofia&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/filotok?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;filotok&quot;&gt;#Filotok&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/%C3%A9tica?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;ética&quot;&gt;#ética&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/cuidado?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;cuidado&quot;&gt;#cuidado&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/vida?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;vida&quot;&gt;#vida&lt;/a&gt;  &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/deaflourishment%F0%9F%8C%BC?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;deaflourishment🌼&quot;&gt;#DeaFlourishment🌼&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7332492809290599173?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - DeaFlourishment 🌼&quot;&gt;♬ sonido original - DeaFlourishment 🌼&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/etica-del-cuidado-edc-viaje-historico.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/oy4Rwo463CY/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-3477837086308994366</guid><pubDate>Sun, 18 Oct 2026 09:20:11 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-18T11:40:42.780+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">deporte</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Euskal Herria</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">getxo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">herri kirolak</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">puente colgante</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">RayBan Meta</category><title>Giza Proba Bizkaia Zubia 2026: Hierro y piedra</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/8noyOG-73vE?si=M8460gYJMPENTEMg&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Qué hace un puente de hierro del siglo XIX acogiendo una prueba de fuerza? Quizá lo mismo que hace una piedra de media tonelada bien arrastrada: demostrar que lo bien hecho resiste.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;http://kirolak.euskomedia.org/giza_probak.html&quot;&gt;Giza Proba&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Puente_de_Vizcaya&quot;&gt;Bizkaia Zubia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; estaba programada para el sábado 17 de octubre de 2026 en el entorno del &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Puente_de_Vizcaya&quot;&gt;Puente Colgante&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Las_Arenas_(Guecho)&quot;&gt;Las Arenas (Getxo)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Forma parte del calendario de competiciones de la Federación Vizcaína de Juegos y Deportes Vascos (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://herrikirolakbizkaia.eus/&quot;&gt;Bizkaiko Herri Kirolen Federazioa&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;), que la organiza y la incluye en su programación. Sus jueces oficiales certifican las distancias y las marcas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Ese último detalle merece una pausa. En los &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Deporte_rural_vasco&quot;&gt;deportes rurales vascos (herri kirolak)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; la marca no se discute: la mide una persona con nombre y apellidos, con cinta o con cronómetro, delante de todo el mundo. No hay realización televisiva ni repetición a cámara lenta. Hay un juez, un número y un público que lo comprueba con sus propios ojos. En tiempos de métricas opacas, esa transparencia casi artesanal resulta un lujo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El escenario tampoco es casual. El &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Puente_de_Vizcaya&quot;&gt;Puente de Bizkaia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, proyectado por &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://eu.wikipedia.org/wiki/Alberto_Palacio&quot;&gt;Alberto de Palacio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; e inaugurado en 1893, une &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Portugalete&quot;&gt;Portugalete&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Getxo&quot;&gt;Getxo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; con una barquilla que cruza el Nervión colgada de las alturas. Es &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Patrimonio_de_la_Humanidad&quot;&gt;Patrimonio Mundial de la UNESCO desde 2006&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y sigue funcionando: un monumento que trabaja cada día. Que una prueba de fuerza se celebre a su sombra tiene algo de diálogo entre dos formas de ingenio vasco, la del ingeniero que levantó el hierro y la del harrijasotzaile, el aizkolari o el sokatira que levantan o tiran con el cuerpo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhQLUTT-EBe3ED-cct3uxQtGFhR_pMJhc-M073xiFg-s4SJUyNWZhtbMwy8IZBpx3gLGmzWzPLjIBIsVH4R1AlPekhHblKsBF4jAbxbLQ1ev_4NDqovDM1c7HORRk5k0cyzTHZaHUYJXnTv6KTNFXhZRosMPAQwfJyhXvQxZcUNY3PrZ1lNsyyS/s2848/55595425172_853488da09_3k.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2848&quot; data-original-width=&quot;2096&quot; height=&quot;285&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhQLUTT-EBe3ED-cct3uxQtGFhR_pMJhc-M073xiFg-s4SJUyNWZhtbMwy8IZBpx3gLGmzWzPLjIBIsVH4R1AlPekhHblKsBF4jAbxbLQ1ev_4NDqovDM1c7HORRk5k0cyzTHZaHUYJXnTv6KTNFXhZRosMPAQwfJyhXvQxZcUNY3PrZ1lNsyyS/w210-h285/55595425172_853488da09_3k.jpg&quot; width=&quot;210&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En esta disciplina, equipos integrados equitativamente por tres hombres y tres mujeres tiran al unísono, demostrando de forma palpable que la verdadera fuerza de arrastre reside en la sincronización, la técnica milimétrica y el esfuerzo compartido. Mover 500 kilogramos exige una preparación física extraordinaria, además de un encomiable &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Trabajo_en_equipo&quot;&gt;espíritu de equipo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; donde nadie puede permitirse fallar al compañero que suda a su lado.&amp;nbsp;A los gritos acompasados del equipo para marcar el paso exacto, se suman los aplausos y ánimos del público que se agolpa tras las vallas. &lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En esta época de tecnologías fugaces, inteligencias artificiales y silenciosos vehículos eléctricos (como nuestro Tesla que solemos monitorizar al detalle), presenciar en directo &lt;b&gt;el roce rugoso y primitivo de la piedra contra el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Adoqu%C3%ADn&quot;&gt;adoquinado&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; supone un necesario anclaje a la realidad terrenal. Es un contraste que, en nuestra faceta de educadores, siempre nos ha gustado resaltar. Las mujeres y los hombres que conforman estos sextetos mixtos asumen por igual el peso y el sacrificio. Es decir, la &lt;i data-index-in-node=&quot;496&quot; data-path-to-node=&quot;7&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;http://kirolak.euskomedia.org/giza_probak.html&quot;&gt;giza-emakume proba&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/i&gt; no es únicamente una exhibición de potencia física, sino una hermosa metáfora en vivo de la sociedad paritaria y colaborativa que estamos construyendo día a día en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Euskal_Herria&quot;&gt;Euskal Herria&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Mantenemos viva la memoria de nuestro pueblo apoyando a quienes se dejan la piel por conservar estas disciplinas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Recomendamos acudir a la próxima: llevar a los más pequeños, preguntar al juez cómo se mide una marca y quedarse a ver cómo se aplaude al que llega tercero. ¿Cuándo fue la última vez que viste levantar una piedra de verdad?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
  
  &lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720336191935&quot; title=&quot;Giza Proba Bizkaia Zubia 2026&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Giza Proba Bizkaia Zubia 2026&quot; height=&quot;711&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55594145312_36e174204d_w.jpg&quot; width=&quot;533&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720336191935/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes y vídeos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;¿Qué hace una prueba de fuerza bajo un puente de hierro de 1893? La Giza Proba Bizkaia Zubia, del calendario de la Federación Vizcaína de Juegos y Deportes Vascos, llevó los herri kirolak al Puente Colgante de Las Arenas (Getxo), https://t.co/ygitNoJp5d con jueces oficiales que certifican cada marca. Sin pantallas ni repeticiones: un juez, un número y un público que lo ve con sus ojos. Cultura vasca viva, junto a un monumento UNESCO. Recomendamos acudir a la próxima. #HerriKirolak #Getxo #PuenteColgante

What does a strength contest have to do with an 1893 iron bridge? The Giza Proba Bizkaia Zubia, part of the Biscay Basque Sports Federation&#39;s calendar, brings traditional Basque rural sports to the Vizcaya Bridge in Las Arenas (Getxo), with official judges certifying every distance and mark. No screens, no replays: a judge, a number and a crowd that sees it live. Living Basque culture beside a UNESCO monument. Worth attending next time. #BasqueSports #Getxo #VizcayaBridge

Zer lotura du indar-proba batek 1893ko burdinazko zubi batekin? Giza Proba Bizkaia Zubia, Bizkaiko Herri Kirolen Federazioaren egutegikoa, Las Arenaseko Zubi Zintzilikatuaren ondoan antolatu zen (Getxo). Epaile ofizialek egiaztatzen dituzte distantziak eta markak. Pantailarik gabe: epaile bat, zenbaki bat eta bertan ikusten duen jendea. Euskal kultura bizia, UNESCOren monumentu baten itzalean. Hurrengora joatea gomendatzen dizuegu. #HerriKirolak #Getxo #BizkaiaZubia

Quel rapport entre une épreuve de force et un pont de fer de 1893 ? La Giza Proba Bizkaia Zubia, au calendrier de la Fédération biscayenne des jeux et sports basques, installe les herri kirolak près du Pont de Biscaye à Las Arenas (Getxo), avec des juges officiels qui certifient chaque marque. Pas d&#39;écrans ni de ralentis : un juge, un chiffre, un public qui voit tout. Culture basque vivante, à l&#39;ombre d&#39;un monument UNESCO. À ne pas manquer la prochaine fois. #HerriKirolak #Getxo #PontdeBiscaye&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2111749197879718296?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 18, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
&lt;blockquote class=&quot;tiktok-embed&quot; cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7697939872752946454&quot; data-video-id=&quot;7697939872752946454&quot; style=&quot;max-width: 605px;min-width: 325px;&quot; &gt; &lt;section&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Giza Proba Bizkaia Zubia&lt;/p&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Static Voltage - Sandy Plains&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Static-Voltage-7646746012258764826?refer=embed&quot;&gt;♬ Static Voltage - Sandy Plains&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/giza-proba-bizkaia-zubia-2026-hierro-y.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/8noyOG-73vE/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7436929762644960633</guid><pubDate>Sat, 17 Oct 2026 16:11:41 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-17T20:46:42.721+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ciencia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">estadística</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">física</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><title>Vida del muro de Berlín según el principio de mediocridad</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55595200234/in/dateposted/&quot; title=&quot;Vida del muro de Berlín según el principio de mediocridad&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Vida del muro de Berlín según el principio de mediocridad&quot; height=&quot;279&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55595200234_1f16c458b9.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En el verano de 1969, un joven recién licenciado en matemáticas Harvard recorría Europa con poco dinero y mucha curiosidad. Se llamaba &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/J._Richard_Gott&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Richard Gott&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, tenía 22 años, luego sería astrofísico y se detuvo ante el&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Muro_de_Berlín&quot;&gt;&lt;b&gt;Muro de Berlín&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Como cualquier viajero de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Guerra_Fría&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Guerra Fría&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, se preguntó cuánto tiempo más seguiría allí. Como casi nadie, llegó a una respuesta con un razonamiento que cabe en una servilleta.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un turista sin información privilegiada.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/J._Richard_Gott&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Gott&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;sabía lo mismo que cualquiera: el muro tenía ocho años. Ni diplomacia secreta ni olfato político. De esa ignorancia sacó su argumento. Si nada hace especial el momento de su visita, lo razonable es suponer que llegó en un instante cualquiera de la vida del muro. Con un 50% de probabilidad estaba en los dos cuartos centrales de esa vida, ni en el primero ni en el último. Si se hallaba al comienzo de ese tramo, quedaba por delante el triple de lo ya vivido; si al final, un tercio. Con ocho años a cuestas, el muro duraría entre dos años y ocho meses y veinticuatro años más. Cayó en noviembre de 1989, 20 años después de su visita.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjzKogkIsvrnSggo-S7fut2Y4ghpxo9GY21LYtIuzpxXds1RLsldus5bJbsXOL5Rqz0j13OfEllnANnNCzqdAzowk4XHMqBti5Pq51zqetjp3UT3GFcksKi4BQW9ga14CKH8hkUI3ETyW8ZlI88qKDB-jKG7LSf1MVH3q8S4cJU-YFZqz9cCrFo/s2304/Gemini_Generated_Image_aiqhvzaiqhvzaiqh.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2304&quot; data-original-width=&quot;1856&quot; height=&quot;224&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjzKogkIsvrnSggo-S7fut2Y4ghpxo9GY21LYtIuzpxXds1RLsldus5bJbsXOL5Rqz0j13OfEllnANnNCzqdAzowk4XHMqBti5Pq51zqetjp3UT3GFcksKi4BQW9ga14CKH8hkUI3ETyW8ZlI88qKDB-jKG7LSf1MVH3q8S4cJU-YFZqz9cCrFo/w181-h224/Gemini_Generated_Image_aiqhvzaiqhvzaiqh.jpg&quot; width=&quot;181&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;De &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Nicolás_Copérnico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Copérnico&lt;/a&gt; al &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Calendario&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;calendario&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El nombre del método,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Principio_de_mediocridad&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;principio de mediocridad&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;es una declaración de intenciones. Copérnico nos retiró del centro del universo y la astronomía posterior no ha hecho sino confirmar que ocupamos un lugar corriente. Gott propone aplicar esa misma humildad al tiempo: tampoco habitamos un instante privilegiado. Es el principio de mediocridad, que conviene &lt;b&gt;entender en sentido &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Estadística&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;estadístico&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y no como reproche: casi todos los observadores viven en momentos corrientes, sencillamente porque los momentos corrientes son la mayoría.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En 1993 lo formalizó en &lt;em&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Nature&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Nature&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;. Con un 95 % de confianza, lo que observamos hoy durará entre 1/39 y 39 veces su edad actual. El día de la publicación consultó &lt;em&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/The_New_Yorker&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;The New Yorker&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt; y calculó el intervalo de cierre de las 44 obras que estaban en cartel en Broadway y fuera de él. Según el relato de Timothy Ferris en 1999, 36 habían cerrado ya, todas dentro de su intervalo. Aplicado a nuestra especie, con unos 200.000 años de existencia, el cálculo arroja entre unos 5.100 y 7,8 millones de años más. Una cifra que consuela y que, vista de cerca, también inquieta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Un argumento, no un &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Oráculo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;oráculo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Conviene no confundir el método con una bola de cristal. Los intervalos son anchos, y que el muro cayera dentro del suyo no prueba mucho: &lt;b&gt;con &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Intervalo_de_confianza&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;márgenes&lt;/a&gt; tan generosos, acertar es relativamente fácil&lt;/b&gt;. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Física&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Físicos&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Filosofía&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;filósofos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; siguen discutiendo cuándo es válido, y una objeción frecuente es que sirve como punto de partida para quien no sabe nada, no como veredicto para quien sí sabe. Si conocemos algo más sobre el objeto, ese conocimiento pesa más que la aritmética. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Brandon_Carter&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Brandon Carter&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; formuló una variante del llamado &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Argumento_del_fin_del_mundo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;argumento del fin del mundo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en ese mismo 1993 (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Brandon+Carter&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;posts previos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;); Gott llegó a la suya de forma independiente.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Lo valioso, a mi juicio, es la lección de método. La ignorancia no obliga al silencio: una suposición mínima produce un intervalo que puede ser refutado. Unamuno hablaba del hambre de inmortalidad como núcleo del sentimiento trágico de la vida; Gott propone el reverso, &lt;b&gt;una &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Aritmética&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;aritmética&lt;/a&gt; de la &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Finitude&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;finitud&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que no pide consuelo sino precisión.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Una propuesta para los próximos años.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lectura&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Lectura&lt;/a&gt;.&lt;/b&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; En los próximos seis meses, lee el artículo original( de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://stafforini.com/works/gott-1993-implications-copernican-principle/&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Gott en &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://stafforini.com/works/gott-1993-implications-copernican-principle/&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Nature&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; y la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.asc.ohio-state.edu/kagan.1/AS1138/Lectures/GottIII.html&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;entrevista de Ferris&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Objetivo: explicar el método a otra persona sin fórmulas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Escritura&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Escritura&lt;/a&gt; y práctica.&lt;/b&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; Cada enero, durante cinco años, anota diez pronósticos de duración (un comercio del barrio, una serie, un proyecto educativo) con su intervalo del 50 %. Evaluación: al cabo de esos años, comprueba si aciertas cerca de la mitad, que es lo que un intervalo bien calibrado debería dar.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Voluntariado&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Voluntariado&lt;/a&gt;.&lt;/b&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; En un plazo de dos a diez años, organiza un taller intergeneracional en un centro escolar o un centro de mayores, titulado «&lt;b&gt;Predecir con &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Humildad&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;humildad&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;». Evaluación: número de sesiones, participantes y cuántos son capaces de aplicar el método a un caso propio.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;En 1969, un estudiante de 22 años se paró ante el Muro de Berlín, que tenía ocho años, y se preguntó cuánto duraría. Richard Gott no sabía nada de política: solo sabía que su visita no tenía nada de especial. https://t.co/gtT4lbNnuk Con esa humildad calculó que caería entre 2 y 24 años después. Cayó a los 20. Es el principio de mediocridad: no vivimos en un momento privilegiado. ¿Sirve para predecir una obra de Broadway, una empresa o nuestra especie? Lo cuento con sus límites y su belleza. 👇

In 1969, a 22-year-old student stood before the Berlin Wall, then eight years old, and wondered how long it would last. Richard Gott knew nothing about politics, only that there was nothing special about his visit. From that humility he worked out the Wall would fall between 2 and 24 years later. It fell after 20. That is the mediocrity principle: we don&#39;t live at a privileged moment. Can it forecast a Broadway show, a company, or our own species? I explore its beauty and its limits. 👇

1969an, 22 urteko ikasle batek Berlingo Harresiaren aurrean gelditu zen, zortzi urte zituela, eta galdetu zion bere buruari zenbat iraungo zuen. Richard Gottek ez zekien politikaz ezer; bakarrik, bere bisitan ez zegoela ezer berezirik. Apaltasun horretatik abiatuta, 2 eta 24 urte geroago eroriko zela kalkulatu zuen. 20 urtera erori zen. Hori da mediokritatearen printzipioa: ez gara une pribilegiatu batean bizi. Balio al du antzerki-lan baten, enpresa baten edo gure espeziearen iraupena aurreikusteko? Hemen kontatzen dut, bere mugekin. 👇

En 1969, un étudiant de 22 ans s&#39;arrête devant le mur de Berlin, alors âgé de huit ans, et se demande combien de temps il tiendra. Richard Gott ne savait rien de politique : seulement que sa visite n&#39;avait rien de spécial. De cette humilité, il déduit que le mur tomberait entre 2 et 24 ans plus tard. Il est tombé après 20. C&#39;est le principe de médiocrité : nous ne vivons pas à un moment privilégié. Peut-il prévoir la durée d&#39;une pièce à Broadway, d&#39;une entreprise ou de notre espèce ? J&#39;en raconte la beauté et les limites. 👇&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2111490221854351613?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 17, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@1bit1pixel3/video/7695087240581614868&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7695087240581614868&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@1bit1pixel3?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@1bit1pixel3&quot;&gt;@1bit1pixel3&lt;/a&gt; La regla que predice cuánto durará cualquier cosa En 1969, un joven físico adivinó cuánto le quedaba al Muro de Berlín sabiendo solo que tenía 8 años. Richard Gott razonó como Copérnico: no estoy en un momento especial, sino en un instante cualquiera de la vida del Muro. Si partes una vida en cuatro trozos, la mitad de las veces caes en los dos del centro, y ahí lo que le queda está entre 1/3 y 3 veces lo que ya ha vivido. Con 8 años, eso era entre 2 años y 8 meses y 24 años: caería entre 1972 y 1993. Cayó el 9 de noviembre de 1989. En 1993 lo repitió con los 44 musicales en cartel en Nueva York (con un 95 % de confianza, entre 1/39 y 39 veces): de los 36 que habían cerrado años después, los 36 lo hicieron dentro de su predicción. Y con los ~200.000 años que contaba entonces para la humanidad, le salía que nos quedan entre 5.100 y 7,8 millones de años. Ojo: la regla solo vale cuando no sabes nada más de lo que mides. Para una persona de 90 años falla, porque de las personas sabemos mucho. El método sigue discutido entre físicos y filósofos. &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/shorts?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;shorts&quot;&gt;#Shorts&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/matematicas?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;matematicas&quot;&gt;#matematicas&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/probabilidad?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;probabilidad&quot;&gt;#probabilidad&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/murodeberlin?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;murodeberlin&quot;&gt;#murodeberlin&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-1Bit1Pixel-7695087321686854421?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original  - 1Bit1Pixel&quot;&gt;♬ sonido original  - 1Bit1Pixel&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/vida-del-muro-de-berlin-segun-el.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjzKogkIsvrnSggo-S7fut2Y4ghpxo9GY21LYtIuzpxXds1RLsldus5bJbsXOL5Rqz0j13OfEllnANnNCzqdAzowk4XHMqBti5Pq51zqetjp3UT3GFcksKi4BQW9ga14CKH8hkUI3ETyW8ZlI88qKDB-jKG7LSf1MVH3q8S4cJU-YFZqz9cCrFo/s72-w181-h224-c/Gemini_Generated_Image_aiqhvzaiqhvzaiqh.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2852864052795356826</guid><pubDate>Sat, 17 Oct 2026 09:09:36 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-17T17:42:29.393+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">gadgets</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">hardware</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">millones</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">privacidad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">RayBan Meta</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">wearable</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>Gafas Ray-Ban Meta 2 Wayfarer: Análisis tras 6 meses de uso</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55593444322/in/dateposted/&quot; title=&quot;Gafas Ray-Ban Meta 2 Wayfarer: Análisis tras 6 meses de uso&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Gafas Ray-Ban Meta 2 Wayfarer: Análisis tras 6 meses de uso&quot; height=&quot;279&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55593444322_31151edf93.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;br /&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; background-color: white; caret-color: rgb(68, 68, 68); color: #444444; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;Hoy&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; background-color: white; caret-color: rgb(68, 68, 68); color: #444444; text-size-adjust: auto;&quot;&gt; que hacia las 4 h&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; background-color: white; caret-color: rgb(68, 68, 68); color: #444444; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;hemos alcanzado los&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/millones&quot; style=&quot;color: #4495ff; text-decoration: none;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;23 millones de visitas (posts)&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; background-color: white; caret-color: rgb(68, 68, 68); color: #444444; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;tras&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; background-color: white; caret-color: rgb(68, 68, 68); color: #444444; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #4495ff;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/10/preguntas-que-google-no-podia-responder.html&quot;&gt;9 días desde el anterior millón&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;,&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; background-color: white; caret-color: rgb(68, 68, 68); color: #444444; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&amp;nbsp;nos detendremos en&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;comentar&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;pros y contras&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;de las&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.meta.com/es/ai-glasses/ray-ban-meta/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ray-Ban Meta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://www.meta.com/es/ai-glasses/ray-ban-meta/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Gen 2&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span&gt;Tras un uso casi diario durante casi medio año, conviene hacerlo&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, así como ver&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo que queda cuando pasa la novedad. Se trata de algo más que un&lt;/span&gt;a cámara lo que se disfraza de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.opticabassol.com/blogs/news/experiencia-ray-ban-meta-gen-2-veredicto?gad_source=1&amp;amp;gad_campaignid=24273896583&amp;amp;gbraid=0AAAAADnkMALguryFeHI6ChXoDxJhYI5pA&amp;amp;gclid=CjwKCAjwuczWBhA9EiwAYGgEoYc0359ha-f-2pa7Ww-C0ZNc52X38iEKMe8xJMD1JCq8G30ZMAgVSRoCOBMQAvD_BwE&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Wayfarer&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;(cam&lt;/span&gt;inante, un nombre histórico bien elegido).&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;B&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;alance de las &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.meta.com/es/ai-glasses/ray-ban-meta/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ray-Ban Meta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://www.meta.com/es/ai-glasses/ray-ban-meta/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Gen 2&amp;nbsp;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;y la pregunta de la privacidad.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hay gadgets que triunfan por lo que enseñan y otros por lo que esconden. Las Ray-Ban Meta de segunda generación pertenecen a los segundos: bajo una silueta Wayfarer que lleva décadas en la cara de medio mundo hay una &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.meta.com/us/es/ai-glasses/camera-capture-photo-video/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cámara ultra gran angular de 12 megapíxeles&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.meta.com/es/ai-glasses/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;altavoces abiertos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y un &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wired.com/review/probe-las-ray-ban-meta-gen-2-son-muy-elegantes-pero-no-me-atrevo-a-llevarlas-en-publico&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;asistente de inteligencia artificial&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Las &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Google_Glass&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Google Glass&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; fracasaron, entre otras razones, porque se notaban demasiado. Estas no se notan demasiado (o no demasiado pronto), y de esa diferencia nacen tanto sus virtudes como sus problemas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjIy8wApm97KzsPDkpsmYbxxVrsk2A0SFRToQ1Mcu5stPRuRLqM0vLmbSFT4M-kS4JJ9QnwAtPMdmV_1R_pKpZ95N0q9AP4TBq821VWaFgmeLBbvFVtb_2SvpYeJjt1SH7MQvTYIVrG2E4kcRxz6GeKnaPdneEqsRpB12SLi2OqG86CkKEVdmJb/s2752/Gemini_Generated_Image_rig9hrrig9hrrig9.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2752&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjIy8wApm97KzsPDkpsmYbxxVrsk2A0SFRToQ1Mcu5stPRuRLqM0vLmbSFT4M-kS4JJ9QnwAtPMdmV_1R_pKpZ95N0q9AP4TBq821VWaFgmeLBbvFVtb_2SvpYeJjt1SH7MQvTYIVrG2E4kcRxz6GeKnaPdneEqsRpB12SLi2OqG86CkKEVdmJb/s320/Gemini_Generated_Image_rig9hrrig9hrrig9.jpg&quot; width=&quot;179&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Lo que se gana&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Sobre el papel, la segunda generación corrige lo más evidente de la primera. Meta &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://androidcentral.com/wearables/ray-ban-meta-gen-2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;promete cerca del doble de batería&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; y una carga del 50 % en veinte minutos; las fichas técnicas hablan de unas &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://gadgetbytenepal.com/ray-ban-meta-gen-2-price-nepal/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;ocho horas de uso mixto y vídeo en 3K&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, con precios que en Estados Unidos (donde las compramos) arrancan en 379 $. Las reseñas agregadas coinciden en lo esencial: la &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://shopsavvy.com/reviews-tldr/ray-ban-meta-(gen-2)&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;captura en primera persona&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; cuando tienes las manos ocupadas y el audio de oído abierto, que te deja oír la calle, son lo que justifica el aparato. Un paseo, una receta, una visita a un museo: la cámara más útil es la que no hay que sacar del bolsillo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.meta.com/es/ai-glasses/ray-ban-meta/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Mi experiencia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; confirma que me ha sorprendido la autonomía de las gafas y de su estuche. &lt;b&gt;Nunca me he quedado sin batería&lt;/b&gt;, pero tampoco sirven para grabar horas de seguido. Se registran vídeos verticales de un máximo de 3 minutos, perfecto para shorts de YouTube. Se puede grabar vídeo secuencialmente, pero al de 20 ó 30 minutos se calientan y es preciso cesar de grabar y esperar unos 5&#39;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Lo que cansa&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El asistente es el punto flojo más repetido: según las reseñas, resuelve bien lo sencillo y se atasca con lo complejo. La aplicación puede resultar &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://shopsavvy.com/reviews-tldr/ray-ban-meta-(gen-2)&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;torpe al sincronizar vídeo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; y los vídeos grabados no se sincronizan en el orden cronológico al pasar al móvil, lo que resulta molesto para secuencias. Quien necesita graduación lo tiene más difícil: un usuario que las llevó &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.kowatek.com/?p=86144&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;más de un año con lentes graduadas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; contó que un cambio de prescripción dejó sus lentes sin sitio dentro de la montura, porque la electrónica limita el grosor.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Lo que no es solo del dueño&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La pregunta más seria no está en la batería, sino en la acera. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://about.fb.com/es/news/2025/09/meta-connect-2025-evolucion-gafas-con-ia-impulso-del-metaverso/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Meta &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;defiende que el LED de grabación es su garantía de privacidad; los críticos replican que casi nadie lo mira y que casi nada distingue una Wayfarer inteligente de una corriente. En estos pocos meses de uso he comprobado que &lt;b&gt;cada vez es más gente la que reconoce el dispositivo&lt;/b&gt; y que en segundos es obvio que estás grabando cuando se enciende la luz del LED.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhdwIVwQVm-adf1B4Xaene-BCblZQfCY_Z-ld9tPLDZ9dITMYhDq2wY3o97ySj1-ok060KTBpt3H55iOQ1wf3NAY7TrRyK70rciUT_LQortkngIoc6nDT5leNwSyn4lFhTsLusm50FrsyuqyKKL6_-BRUG3uSu1HC2zWvkOFQ5CVcx9PadcxPVs/s1024/f5071924-2fb6-4eb5-91df-58bf1dc032a8.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;765&quot; height=&quot;238&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhdwIVwQVm-adf1B4Xaene-BCblZQfCY_Z-ld9tPLDZ9dITMYhDq2wY3o97ySj1-ok060KTBpt3H55iOQ1wf3NAY7TrRyK70rciUT_LQortkngIoc6nDT5leNwSyn4lFhTsLusm50FrsyuqyKKL6_-BRUG3uSu1HC2zWvkOFQ5CVcx9PadcxPVs/w178-h238/f5071924-2fb6-4eb5-91df-58bf1dc032a8.jpg&quot; width=&quot;178&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Valoración provisional&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Seis meses es el tiempo en que el entusiasmo se asienta y quedan los hábitos. Las Ray-Ban Meta Gen 2 son, probablemente, unas gafas cómodas, que liberan de llevar un móvil en la mano, con una cámara muy buena y un asistente mediocre. Pero el verdadero problema es la falta de un acuerdo social que aún no existe: cuándo es aceptable grabar al otro sin que lo sepa. La tecnología avanza más deprisa que nuestras normas de protocolo y cortesía, y ese desfase es, quizá, lo único que no se puede actualizar por software. &lt;b style=&quot;background-color: #fcff01;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #2b00fe;&quot;&gt;Mi criterio sobre privacidad es el siguiente&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;: Solamente usar estas&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.meta.com/es/ai-glasses/ray-ban-meta/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ray-Ban Meta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt; &lt;a href=&quot;https://www.meta.com/es/ai-glasses/ray-ban-meta/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Gen 2&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;cuando por entorno y personas podrías estar usando una cámara o un móvil.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Propuesta de acción:&lt;/b&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Leer.&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; Dedica unas horas al año a la &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.aepd.es/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;guía de la AEPD&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; sobre imagen y protección de datos. &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Objetivo a 2 años:&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; poder explicar a un adolescente qué se puede grabar y publicar. &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Evaluación:&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; un resumen escrito de una página, revisado cada año.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Escribir.&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; Lleva una bitácora anual de qué dispositivos con cámara o micrófono usas y por qué. &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Objetivo a 5 años:&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; decidir con criterio propio qué dejas de usar. &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Evaluación:&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; comparar bitácoras y contar cuántos usos has eliminado.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Activismo y voluntariado.&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; Propón en tu centro educativo, asociación o grupo cultural una norma sencilla sobre dispositivos con cámara y ofrece un taller de alfabetización digital para mayores. &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Objetivo a 10 años:&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; que la norma exista y se revise. &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Evaluación:&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; número de talleres, participantes y revisiones de la norma.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;Unas gafas de silueta clásica con cámara de 12 megapíxeles, altavoces abiertos e inteligencia artificial: las Ray-Ban Meta Gen 2 prometen manos libres y memoria en primera persona. https://t.co/Yk5dXdl7VP Pasada la novedad, quedan preguntas más incómodas que la batería: ¿qué hace un asistente irregular en tu cara?, ¿por qué algunos locales y ópticas europeas las miran con recelo?, ¿quién consiente cuando tú grabas? Un balance sereno de lo que ganas tú y de lo que cede quien pasa a tu lado. #RayBanMeta #IA #Privacidad

Itxura klasikoko betaurrekoak, 12 megapixeleko kamerarekin, bozgorailu irekiekin eta adimen artifizialarekin: Ray-Ban Meta Gen 2-k eskuak libre uzteko eta lehen pertsonan gogoratzeko aukera eskaintzen dute. Berritasuna pasatzean, bateria baino galdera deserosoagoak geratzen dira: zer egiten du laguntzaile irregular batek zure aurpegian? Zergatik begiratzen dituzte Europako denda eta optika batzuek mesfidantzaz? Eta nork ematen du baimena zuk grabatzen duzunean? Irabazten duzunaren eta ondotik pasatzen denak uzten duenaren balantzea. #RayBanMeta #IA #Pribatutasuna

Classic Wayfarer frame, 12-megapixel camera, open-ear speakers, an AI assistant: the Ray-Ban Meta Gen 2 promise hands-free, first-person memories. Once the novelty fades, the awkward questions are not about battery life. What is an uneven assistant doing on your face? Why are some European venues and opticians wary of them? Who consents when you record? A calm look at what the wearer gains and what the person walking past gives up. #RayBanMeta #AI #Privacy

Monture Wayfarer classique, caméra de 12 mégapixels, haut-parleurs ouverts et assistant d&#39;IA : les Ray-Ban Meta Gen 2 promettent les mains libres et des souvenirs à la première personne. Une fois la nouveauté passée, les questions qui dérangent ne concernent pas la batterie. Que fait un assistant inégal sur votre visage ? Pourquoi certains établissements et opticiens européens s&#39;en méfient-ils ? Qui consent quand vous filmez ? Un bilan posé de ce que gagne celui qui les porte et de ce que cède celui qui le croise. #RayBanMeta #IA #Vieprivée&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2111384211198234799?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 17, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/gafas-ray-ban-meta-2-wayfarer-analisis.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjIy8wApm97KzsPDkpsmYbxxVrsk2A0SFRToQ1Mcu5stPRuRLqM0vLmbSFT4M-kS4JJ9QnwAtPMdmV_1R_pKpZ95N0q9AP4TBq821VWaFgmeLBbvFVtb_2SvpYeJjt1SH7MQvTYIVrG2E4kcRxz6GeKnaPdneEqsRpB12SLi2OqG86CkKEVdmJb/s72-c/Gemini_Generated_Image_rig9hrrig9hrrig9.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-6084359194494520363</guid><pubDate>Fri, 16 Oct 2026 17:36:22 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-16T19:53:31.644+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">cómic</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">getxo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libro</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">RayBan Meta</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">TikTok</category><title>24º Salón del Cómic de Getxo: 40 puestos, 3 días y gratis</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55592396747/in/dateposted/&quot; title=&quot;24º Salón del Cómic de Getxo: 40 puestos, 3 días y gratis&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;24º Salón del Cómic de Getxo: 40 puestos, 3 días y gratis&quot; height=&quot;212&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55592396747_eb3bdba528.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Puede un comic o un tebeo enseñar a leer mejor que un manual? Quienes hemos pasado media vida entre aulas y bibliotecas sabemos que sí, y que además lo hace sonriendo. Hoy, viernes 16 de octubre de 2026, arranca en Getxo la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://getxo-kultura.eus/es/komik-2025/salon-del-comic-programa/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;vigésima cuarta edición del Salón del Cómic de Getxo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, que se prolonga hasta el domingo 18 con entrada gratuita.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un detalle de calendario: la cita adelanta este año sus fechas habituales para no coincidir con la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://sandiegocomicconmalaga.com/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;San Diego Comic-Con de Málaga&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. La zona comercial se reparte entre la plaza Estación de Las Arenas, la calle Ibaiondo y la plaza Santa Eugenia, con cuarenta (40) puestos de librerías, fanzines y editoriales, entre ellas &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Astiberri&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Astiberri&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.bilbaoturismo.net/BilbaoTurismo/es/libreria-joker&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Joker&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Elkar&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Elkar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.komikipedia.eus/wiki/Harriet_Ediciones&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Harriet&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. El horario es de 11:00 a 14:30 y de 17:00 a 21:00 (el domingo, hasta las 20:00). Las charlas, los talleres y las firmas se concentran en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://getxo-kultura.eus/es/romo-kultur-etxea/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Romo Kultur Etxea&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgYMi6eS4oWwNg-FRcD9ndiY3eG2yCkZbyPj2p0Gmjxo_56VTOdtQJqgDgv61pl4Twta2iDsY80z-KNsq9g99aChN17vUGM5un6wo_FQAile0bDMFXwRaypYQ7qVS6v11TZuBAl2V3GTVyW7mmGeZ48lb2yG1zUcyHUyYC4KKfg5z4wMoRjk7mI/s1168/image%20(13).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;286&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgYMi6eS4oWwNg-FRcD9ndiY3eG2yCkZbyPj2p0Gmjxo_56VTOdtQJqgDgv61pl4Twta2iDsY80z-KNsq9g99aChN17vUGM5un6wo_FQAile0bDMFXwRaypYQ7qVS6v11TZuBAl2V3GTVyW7mmGeZ48lb2yG1zUcyHUyYC4KKfg5z4wMoRjk7mI/w192-h286/image%20(13).jpg&quot; width=&quot;192&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Lo más literario del programa llega hoy mismo. A las 19:00 se entregan los premios del Salón a dos trayectorias: el autor gallego &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Miguelanxo_Prado&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Miguelanxo Prado&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y el editor y divulgador &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.euskadi.eus/gobierno-vasco/-/noticia/2026/el-salon-del-comic-de-getxo-homenajeara-a-miguelanxo-prado-y-laureano-dominguez/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Laureano Domínguez&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Después, a las 19:15, Domínguez conversa sobre «&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.zonanegativa.com/programa-talleres-y-firmas-del-salon-del-comic-de-getxo-2026/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El placer de editar tebeos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;» y, a las 20:00, Prado sobre «&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Trazo_de_tiza&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Trazos de tinta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;». Quien edita decide qué llega a las manos del lector, y quien dibuja decide cómo se lee. Dos oficios que merecen homenaje.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Para quienes educamos, hay una cita señalada. A las 11:00 de esta mañana, la charla «&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://getxo-kultura.eus/es/komik-2025/salon-del-comic-programa/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Las chicas leen y hacen cómics&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;», con &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.astiberri.com/autores/higinia-garay&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Higinia Garay&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://clasicasymodernas.org/josune-munoz/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Josune Muñoz&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, estaba dirigida al alumnado de 6.º de Primaria (11-12 años). Leer y dibujar son las dos mitades de una misma alfabetización.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Entre los invitados figuran &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Teresa_Valero&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Teresa Valero&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, autora del thriller social &lt;em&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.normaeditorial.com/ficha/contrapaso&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Contrapaso&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;, y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Díaz_Canales&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Juan Díaz Canales, Premio Nacional del Cómic&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y creador, junto a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Juanjo_Guarnido&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Juanjo Guarnido&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, de &lt;em&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Blacksad&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Blacksad&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;. Acuden también &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.astiberri.com/autores/lorenzo-montatore&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Lorenzo Montatore, Miguel Brieva&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.rtve.es/play/audios/territorio-9/territorio-9-olivia-clara-cabez-cols-cara-b/16125984/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Clara y Olivia Cábez&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Conversan este sábado sobre «&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://getxo-kultura.eus/es/komik-2025/salon-del-comic-programa/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La fuerza del cómic europeo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;», una prueba más de que la novela gráfica ya no necesita pedir permiso a la literatura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&quot;&lt;i&gt;El cómic es un arte secuencial que exige la participación intelectual y activa del lector&lt;/i&gt;&quot;, cita de&amp;nbsp; &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Will_Eisner&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Will Eisner&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Otro dato que invita a pensar: la exposición «&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://getxo-kultura.eus/es/komik-2025/salon-del-comic-programa/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La IA deshumaniza: ¿a quién beneficia?&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;», comisariada por el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Colectivo_de_Autoras_de_Cómic_(AC)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Colectivo de Autoras de Cómic&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, puede visitarse en la sala de muestras de Romo Kultur Etxea. Una pregunta incómoda y necesaria en un salón de dibujantes.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Recomendamos acercarse aunque sea una hora&lt;/b&gt;, con niños o sin ellos. Y proponemos un reto sencillo: leer un cómic al mes. A dos (2) años, quince (15) títulos leídos y uno regalado a un joven lector. A cinco (5) años, un pequeño club de lectura de viñeta en casa o en el aula. A diez (10) años, haber contagiado la costumbre a alguien más. Para evaluarlo basta una libreta con título y fecha, revisada cada Navidad. ¿Empezamos esta semana?&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  
  &lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720336182406&quot; title=&quot;24º Salón del Cómic de Getxo&quot;&gt;&lt;img src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55593516058_3964ba3e98_z.jpg&quot; width=&quot;533&quot; height=&quot;711&quot;  alt=&quot;24º Salón del Cómic de Getxo&quot;/&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720336182406&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes y vídeos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;¿Puede un tebeo enseñar a leer? Hoy arranca en Getxo el 24.º Salón del Cómic, hasta el domingo 18, con entrada gratuita. https://t.co/Ki43J8FqaF Cuarenta puestos, homenaje a Miguelanxo Prado y Laureano Domínguez, charlas con Juan Díaz Canales y Teresa Valero, y una exposición sobre la IA y la creación. Zona comercial en Las Arenas, Ibaiondo y Santa Eugenia; actividades en Romo Kultur Etxea. Nuestro reto: un cómic al mes durante un año. ¿Te apuntas? #SalonDelComicGetxo #Getxo #Comic

Can a comic teach us to read? Getxo&#39;s 24th Comic Fair opens today and runs until Sunday 18 October, free entry. Forty stalls, tributes to Miguelanxo Prado and Laureano Domínguez, talks with Juan Díaz Canales and Teresa Valero, and an exhibition on AI and creativity. Shops in Las Arenas, Ibaiondo and Santa Eugenia; events at Romo Kultur Etxea. Our challenge: one comic a month for a year. Will you join us? #GetxoComicFair #Getxo #Comics

Komiki batek irakurtzen irakats dezake? Gaur hasi da Getxon 24. Komiki Azoka, urriaren 18ra arte eta sarrera doan. Berrogei postu, Miguelanxo Prado eta Laureano Domínguezen omenaldia, Juan Díaz Canalesekin eta Teresa Valerorekin solasaldiak, eta IAri buruzko erakusketa. Erosketa gunea Areetan, Ibaiondon eta Santa Eugenian; jarduerak Romo Kultur Etxean. Gure erronka: hilean komiki bat urtebetez. Animatzen zara? #GetxokoKomikiAzoka #Getxo

Une BD peut-elle apprendre à lire ? Le 24e Salon de la BD de Getxo ouvre aujourd&#39;hui et dure jusqu&#39;au dimanche 18 octobre, entrée libre. Quarante stands, hommage à Miguelanxo Prado et Laureano Domínguez, rencontres avec Juan Díaz Canales et Teresa Valero, et une exposition sur l&#39;IA et la création. Notre défi : une BD par mois pendant un an. On relève le défi ? #SalonBDGetxo #Getxo #BD&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2111149429709213971?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 16, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;blockquote class=&quot;tiktok-embed&quot; cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7697323455011753238&quot; data-video-id=&quot;7697323455011753238&quot; style=&quot;max-width: 605px;min-width: 325px;&quot; &gt; &lt;section&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;24º Salón del Cómic de Getxo: 40 puestos, 3 días y gratis&lt;/p&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Pyrite Drive - Honeydew Heights&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Pyrite-Drive-7682475717212260378?refer=embed&quot;&gt;♬ Pyrite Drive - Honeydew Heights&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/24-salon-del-comic-de-getxo-40-puestos.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgYMi6eS4oWwNg-FRcD9ndiY3eG2yCkZbyPj2p0Gmjxo_56VTOdtQJqgDgv61pl4Twta2iDsY80z-KNsq9g99aChN17vUGM5un6wo_FQAile0bDMFXwRaypYQ7qVS6v11TZuBAl2V3GTVyW7mmGeZ48lb2yG1zUcyHUyYC4KKfg5z4wMoRjk7mI/s72-w192-h286-c/image%20(13).jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-1637815519507431140</guid><pubDate>Fri, 16 Oct 2026 09:00:45 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-16T11:01:54.057+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">agua</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">alimentación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">salud</category><title>Agua fresca para beber más, y nunca muy caliente</title><description>&lt;center&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjEoPSeigm4cYyNtE6pErRnv92cmZjd-1xwdOJ1-heJdGInrAJ7Rvsw4Xzm7HbVcJ-dzpU3o1x7RUemFqFGSug2yT9JPDvWNeisTUpKdtY0NsHUgIC6oCuRCjoE8AjCdAMb6FjPy_jktuTjgNTkDlFWm-vLk1Au9Xj15KFW859bEhhC4vYowqKp/s2752/Gemini_Generated_Image_wuctpbwuctpbwuct.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1536&quot; data-original-width=&quot;2752&quot; height=&quot;195&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjEoPSeigm4cYyNtE6pErRnv92cmZjd-1xwdOJ1-heJdGInrAJ7Rvsw4Xzm7HbVcJ-dzpU3o1x7RUemFqFGSug2yT9JPDvWNeisTUpKdtY0NsHUgIC6oCuRCjoE8AjCdAMb6FjPy_jktuTjgNTkDlFWm-vLk1Au9Xj15KFW859bEhhC4vYowqKp/w348-h195/Gemini_Generated_Image_wuctpbwuctpbwuct.jpg&quot; width=&quot;348&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hoy responderemos a una pregunta que nos hacemos a menudo:&amp;nbsp;&lt;b&gt;¿A qué temperatura conviene beber el agua? &lt;/b&gt;Veamos lo que dicen los investigaciones.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Importa la temperatura del agua que bebemos? Sí, y los datos advierten más precaución del calor que del frío. Casi todo lo que sabemos cabe en tres ideas: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.iarc.who.int/faq/drinking-coffee-mate-and-very-hot-beverages/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;no beber demasiado caliente&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.acsm.org/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;preferir lo fresco con calor o ejercicio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22693241/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;no temer en exceso al frío&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Empecemos por lo más sólido. El 15 de junio de 2016, la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.blogger.com/blog/post/edit/12073532/1637815519507431140#&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Agencia Internacional para la Investigación sobre el Cáncer (IARC)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; clasificó las bebidas muy calientes, por encima de 65 °C, como probablemente cancerígenas para los humanos (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://monographs.iarc.who.int/agents-classified-by-the-iarc/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;grupo 2A&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;), por su relación con el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1ncer_de_es%C3%B3fago&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cáncer de esófago&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Los estudios venían de China, Irán, Turquía y Sudamérica, donde té y mate se suelen tomar a unos 70 °C. El foco es la temperatura, no la bebida: café y mate a temperaturas normales quedaron en el grupo 3, «no clasificables».&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjdVIE-7oXFfuJgP5i-cnmWitVda4uHuEp_cT8gLcUDlMDwHPZ65pzjmxC4dDMmdfTM_UXN5nkPWUShUdelgIu8zYEFhpL7J3k-iQQSfJX2LWk7TtqzsH0pQFCABIhEBMr_L03NBuznV-QKX0jpbRQN1tglSjCX667NrjdhPjYQgi3Av1taSUq5/s1672/5dbe3e55-5df6-48db-8d5a-53f98d9fccc7.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1672&quot; data-original-width=&quot;941&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjdVIE-7oXFfuJgP5i-cnmWitVda4uHuEp_cT8gLcUDlMDwHPZ65pzjmxC4dDMmdfTM_UXN5nkPWUShUdelgIu8zYEFhpL7J3k-iQQSfJX2LWk7TtqzsH0pQFCABIhEBMr_L03NBuznV-QKX0jpbRQN1tglSjCX667NrjdhPjYQgi3Av1taSUq5/s320/5dbe3e55-5df6-48db-8d5a-53f98d9fccc7.png&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;En la provincia iraní de Golestán, un &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.bmj.com/content/338/bmj.b929&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;estudio publicado en el BMJ el 27 de marzo de 2009&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; comparó a 300 personas con cáncer de esófago y 571 controles. Quienes decían tomar el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.iarc.who.int/faq/drinking-coffee-mate-and-very-hot-beverages/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;té muy caliente&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; tenían un riesgo unas ocho (8) veces mayor (razón de odds de 8,16) que quienes lo tomaban templado. También pesaba la prisa: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.bmj.com/content/338/bmj.b929&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;beberlo antes de dos (2) minutos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; tras servirlo daba una razón de 5,41 frente a esperar cuatro (4) o más. Son estudios observacionales: muestran una asociación, no una prueba definitiva. En todo caso, esperar unos minutos cuesta poco.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22693241/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El agua fresca tiene a su favor algo sencillo: se bebe más&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Ya en enero de 1996, el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/American_College_of_Sports_Medicine&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;American College of Sports Medicine&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; recomendaba (Medicine &amp;amp; Science in Sports &amp;amp; Exercise) que los líquidos del ejercicio estuvieran más fríos que la temperatura ambiente, entre 15 y 22 °C. La revisión sistemática de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22693241/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Catriona Burdon&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y su equipo (2012), con catorce (14) estudios, halló que las bebidas por debajo de 22 °C gustaban más (diez estudios), se bebían cerca de un 50 % más (cinco) y reducían la deshidratación del ejercicio en un 1,3 % del peso corporal (cuatro).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;¿Y la creencia de que el agua fría «corta la digestión»? En lo que hemos consultado, lo medido es transitorio: en un estudio de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Universidad_de_Sheffield&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Universidad de Sheffield (Gut, 1988)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; con una bebida de naranja, la de 4 °C salió del estómago más despacio al principio que la de 37 °C, y el estómago recuperó la temperatura corporal en veinte o treinta (20-30) minutos. Quien tenga sensibilidad dental o molestias al tragar suele notar más el frío, y quizá prefiera el agua templada.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/water&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Lo decisivo es beber lo suficiente&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. El 26 de marzo de 2010, la Autoridad Europea de Seguridad Alimentaria (EFSA) consideró adecuados &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/1459&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;2,0 litros diarios de agua para las mujeres y 2,5 para los hombres (agua total, también la de los alimentos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Si una temperatura nos ayuda a llegar a esa cantidad, bienvenida; si nos aparta de ella, estorba.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-style: normal;&quot;&gt;Recomendamos, pues, tres gestos: agua fresca (por debajo de 22 °C) cuando hace calor o hacemos deporte; agua templada si el frío molesta; y cuatro (4) minutos de espera antes del primer sorbo de cualquier bebida recién servida. Un termómetro de cocina de pocos euros permite comprobarlo en casa. Una cita:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;«Ἄριστον μὲν ὕδωρ»: «&lt;b&gt;&lt;i&gt;&lt;a href=&quot;https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0161%3Abook%3DO.%3Apoem%3D1&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Lo mejor es el agua&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;». Píndaro, Olímpica I (476 a. C.), compuesta para Hierón de Siracusa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Os proponemos una tarea con plazos. Lectura: el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.iarc.who.int/faq/drinking-coffee-mate-and-very-hot-beverages/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;resumen de la IARC (15-06-2016)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, comentado en casa o en clase. Activismo: pedir fuentes de agua accesibles en colegios e institutos. Objetivos: a dos (2) años, que cada centro de nuestro entorno las tenga y funcionen; a diez (10) años, que esperar antes de beber lo caliente sea un hábito familiar. Evaluación: cada octubre, contar las fuentes operativas y preguntar en casa quién respeta ya los cuatro (4) minutos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;¿Importa la temperatura del agua que bebemos? Sí, y el calor preocupa más que el frío. La IARC (15-06-2016) clasificó las bebidas por encima de 65 °C como «probablemente cancerígenas», por su relación con el cáncer de esófago. https://t.co/IfI7aG3D4B Con calor o ejercicio, la bebida fresca (por debajo de 22 °C) gusta más y se bebe más, según una revisión de catorce estudios (2012). ¿Y la idea de que el agua fría «corta la digestión»? En un estudio de 1988, el estómago recuperó la temperatura corporal en 20-30 minutos. Consejo: fresca para la sed; con lo caliente, cuatro minutos de espera. «Lo mejor es el agua» (Píndaro).

Does the temperature of the water we drink matter? Yes, and the data warn more about heat than cold. On 15 June 2016 the IARC classified beverages above 65 °C as «probably carcinogenic to humans», linked to oesophageal cancer. In hot weather or during exercise, cool drinks (below 22 °C) are preferred and drunk more: a review of fourteen studies (2012) shows it. And the belief that cold water «stops digestion»? In a 1988 study, the stomach returned to body temperature within 20-30 minutes. Our advice: cool water for thirst, and a four-minute wait with hot drinks. «Water is best» (Pindar).

Axola al du edaten dugun uraren tenperaturak? Bai, eta hotza baino beroa da kezkagarriagoa. IARCek (2016ko ekainaren 15ean) 65 °C-tik gorako edariak «ziurrenik minbizi-eragiletzat» sailkatu zituen, hestegorriko minbiziarekin lotuta. Beroan edo kirola egitean, edari freskoa (22 °C-tik behera) gehiago edaten da, hamalau ikerketako berrikuspen batek (2012) dioenez. Eta ur hotzak «digestioa mozten duela» dioen ustea? 1988ko ikerketa batean, urdailak gorputzaren tenperatura berreskuratu zuen 20-30 minututan. Gomendioa: ur freskoa egarrirako; edari beroarekin, lau minutu itxaron. «Ura da onena» (Pindaro).

La température de l&#39;eau compte-t-elle ? Oui, et la chaleur inquiète plus que le froid. Le CIRC (15-06-2016) a classé les boissons au-dessus de 65 °C comme « probablement cancérogènes », en lien avec le cancer de l&#39;œsophage. À l&#39;effort ou par temps chaud, la boisson fraîche (moins de 22 °C) est préférée et davantage bue (revue de quatorze études, 2012). Et l&#39;idée que l&#39;eau froide « coupe la digestion » ? Dans une étude de 1988, l&#39;estomac a retrouvé la température du corps en 20 à 30 minutes. Conseil : eau fraîche pour la soif ; avec le chaud, quatre minutes d&#39;attente. « Le meilleur, c&#39;est l&#39;eau » (Pindare).&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2111019669972828397?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 16, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/agua-fresca-para-beber-mas-y-nunca-muy.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjEoPSeigm4cYyNtE6pErRnv92cmZjd-1xwdOJ1-heJdGInrAJ7Rvsw4Xzm7HbVcJ-dzpU3o1x7RUemFqFGSug2yT9JPDvWNeisTUpKdtY0NsHUgIC6oCuRCjoE8AjCdAMb6FjPy_jktuTjgNTkDlFWm-vLk1Au9Xj15KFW859bEhhC4vYowqKp/s72-w348-h195-c/Gemini_Generated_Image_wuctpbwuctpbwuct.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-230679614348823058</guid><pubDate>Thu, 15 Oct 2026 09:09:29 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-15T16:01:46.096+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">baloncesto</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">bilbao</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">deporte</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Léa</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">nietos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">RayBan Meta</category><title>Surne Bilbao Basket en el Bilbao Arena con nuestra nieta</title><description>&lt;center&gt;
  
  &lt;h2 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh16ClnytwiCyXRg9vswVhqsXzFtR0K5AeyfF4WSggrzeT_jfdFUG_5-TGje1TpY9xuNbGNw9acNYRmPsWeZY3BtGT9Ye0SlgFmM5jCWQLk_ZFxHOY-fMNbGffiihwUPnUksP5gAH05dyLJAW_3HH7bLPsWuZu5Vqi4zl8ucFDxukOsgJOEuQ_W/s1672/0c72fe90-8a8f-4a00-baa0-20033d89bec3.png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;941&quot; data-original-width=&quot;1672&quot; height=&quot;206&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh16ClnytwiCyXRg9vswVhqsXzFtR0K5AeyfF4WSggrzeT_jfdFUG_5-TGje1TpY9xuNbGNw9acNYRmPsWeZY3BtGT9Ye0SlgFmM5jCWQLk_ZFxHOY-fMNbGffiihwUPnUksP5gAH05dyLJAW_3HH7bLPsWuZu5Vqi4zl8ucFDxukOsgJOEuQ_W/w366-h206/0c72fe90-8a8f-4a00-baa0-20033d89bec3.png&quot; width=&quot;366&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;¿Qué aprende una niña pequeña sentada en una grada durante dos horas? Más de lo que muchos programas curriculares se atreven a prometer. Ayer, martes 13 de octubre de 2026, mi nieta menor y yo estuvimos en el &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Bilbao Arena, en Miribilla&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt;, para presenciar la victoria del &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://bilbaobasket.biz/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Surne Bilbao Basket&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt; sobre el &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Slavia Praha ERA NBK&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt; por 97-86, en la fase de grupos de la &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.radionervion.com/2026/10/14/un-triunfo-amargo-para-el-surne-bilbao/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Basketball Champions League&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt;. Lo vimos juntos, y esa compañía es lo que da sentido a esta crónica.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Conviene empezar por el rival, porque la cortesía también se enseña. El Slavia Praha ERA NBK es un proyecto reciente, nacido de la fusión entre el club de la capital checa y el histórico ERA Nymburk, con raíces largas en el baloncesto centroeuropeo. Ganar a un equipo así tiene mérito, y explicarlo a una niña es una pequeña lección de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Geografía&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;geografía&lt;/a&gt;, de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Deporte#Historia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;historia deportiva&lt;/a&gt; y de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Respeto&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;respeto&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Los máximos anotadores y el parcial decisivo quedan para quien quiera la crónica técnica; aquí interesa otra cosa.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgJxH7QePGAO7j_vvHEpfmWRAn3hih08I-K0NjShFXanYrfsfY9Ri7HIn0QlZWWLpRA8hVshaUEMmlHCa6rfae28MzQkCV1yF2fN6kLRbt1pLtDxQHxp7e44uNJfV2C_kPM20-Q0Mr_GBRmuQxOR4si5Xu3Qyw5Hf04POi33T50Becx3X56GhPm/s2048/55589950718_0bc3b757f1_k.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2048&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;264&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgJxH7QePGAO7j_vvHEpfmWRAn3hih08I-K0NjShFXanYrfsfY9Ri7HIn0QlZWWLpRA8hVshaUEMmlHCa6rfae28MzQkCV1yF2fN6kLRbt1pLtDxQHxp7e44uNJfV2C_kPM20-Q0Mr_GBRmuQxOR4si5Xu3Qyw5Hf04POi33T50Becx3X56GhPm/w198-h264/55589950718_0bc3b757f1_k.jpg&quot; width=&quot;198&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Interesa lo que ocurre en una pista cuando se mira &lt;b&gt;con ojos de ocho años&lt;/b&gt;, que también juega baloncesto. Cinco jugadores que se pasan el balón porque saben que solo no se gana. Un reloj que obliga a decidir bajo presión. Unas reglas que todos aceptan, incluido quien las sufre, y un árbitro al que se discute sin dejar de reconocer su autoridad. Y un público de miles de personas que canta, se desespera y aplaude, y que enseña sin proponérselo &lt;b&gt;cómo se gestiona una &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Psicología_social&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;emoción colectiva&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Ninguna pizarra consigue lo mismo. Una cita de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Michael_Jordan&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Michael Jordan&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;:&amp;nbsp;&quot;El talento individual gana partidos, pero el trabajo en equipo y la inteligencia táctica ganan los campeonatos&quot;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hay además un aprendizaje silencioso: el de la memoria compartida. Dentro de veinte años, mi nieta quizá no recordará el marcador, pero sí que su aitite (abuelo) la llevó a Miribilla, que comieron algo durante el partido y que preguntó por qué se levantaba todo el mundo a la vez.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Unamuno distinguió entre vencer y convencer. En el deporte, la victoria es el dato; convencer es lo que queda cuando uno vuelve a casa con preguntas nuevas. Esa noche ganó el Bilbao, y eso alegra, pero habría valido igual la pena con una derrota, porque &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Aprendizaje_experiencial&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la lección estaba en el camino de ida y vuelta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, no en el 97-86.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Proponemos un objetivo sencillo para los próximos años: llevar a un niño o una niña de la familia a ver deporte en directo, al menos tres veces por temporada, y escribir juntos cinco líneas al volver. A los dos años, evaluemos si el hábito se ha consolidado; a los cinco, si el niño ya cuenta el partido con sus propias palabras; a los diez, si existe un cuaderno compartido que merezca guardarse. ¿Empezamos esta misma temporada?&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720336154065&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Álbum de imágenes y vídeos&lt;/b&gt; (la mayoría sólo para la familia)&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;El martes 13 de octubre, mi nieta menor y yo vimos en el Bilbao Arena la victoria del Surne Bilbao sobre el Slavia Praha ERA NBK (97-86) en la Basketball Champions League. https://t.co/hyN9AmqygH Más allá del marcador, una grada es un aula: equipo, reglas, respeto al rival y emoción compartida. Dentro de veinte años recordará con quién fue, no el resultado. Lo contamos en el blog. ¿Cuándo llevaste por última vez a un niño a ver deporte en directo? #BilbaoBasket #Educación

On Tuesday 13 October, my youngest granddaughter and I watched Surne Bilbao beat Slavia Praha ERA NBK 97-86 at Bilbao Arena in the Basketball Champions League. Beyond the score, a grandstand is a classroom: teamwork, rules, respect for the opponent, shared emotion. In twenty years she will remember who took her, not the result. Full reflection on the blog. When did you last take a child to a live game? #BilbaoBasket #Education

Urriaren 13an, nire biloba txikienak eta biok Bilbao Arenan ikusi genuen Surne Bilbaok Slavia Praha ERA NBK garaitu zuela (97-86), Basketball Champions Leaguean. Markagailuaz gain, harmaila ikasgela bat da: talde-lana, arauak, aurkariarekiko errespetua eta emozio partekatua. Hogei urte barru, norekin joan zen gogoratuko du, ez emaitza. Blogean kontatu dugu. Noiz eraman zenuen azkenekoz haur bat kirola zuzenean ikustera? #BilbaoBasket

Mardi 13 octobre, ma plus jeune petite-fille et moi avons assisté au Bilbao Arena à la victoire du Surne Bilbao sur le Slavia Praha ERA NBK (97-86), en Basketball Champions League. Au-delà du score, une tribune est une salle de classe : esprit d&#39;équipe, règles, respect de l&#39;adversaire, émotion partagée. Dans vingt ans, elle se souviendra de qui l&#39;a emmenée, pas du résultat. À lire sur le blog. Quand avez-vous emmené un enfant voir du sport en direct ? #BilbaoBasket&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2110659449597616487?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 15, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/surne-bilbao-en-el-bilbao-arena-con.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh16ClnytwiCyXRg9vswVhqsXzFtR0K5AeyfF4WSggrzeT_jfdFUG_5-TGje1TpY9xuNbGNw9acNYRmPsWeZY3BtGT9Ye0SlgFmM5jCWQLk_ZFxHOY-fMNbGffiihwUPnUksP5gAH05dyLJAW_3HH7bLPsWuZu5Vqi4zl8ucFDxukOsgJOEuQ_W/s72-w366-h206-c/0c72fe90-8a8f-4a00-baa0-20033d89bec3.png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-6482526548130553453</guid><pubDate>Wed, 14 Oct 2026 09:03:31 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-14T11:05:47.372+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">blogger</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">microhistoria</category><title>Intrahistoria de Unamuno: Invisibles que sostienen la historia</title><description>&lt;center&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgAO-L7DQbRenQlboNVZQul4UatdE4Pc3Ce6Z-Gw22BchRG5xC02l-AhrD44lCaFB5tBI9WtQY7UwqnTnFBjblNZj9xkpmxNb6SgEFbU3k7qPqbs_gmLnu2ywZK2Dv4RW0LPwqIQm1UQFBAXbgzQY5scNcwJD176-Tj3ewu4ccHq6RQLe9_ApME/s2752/Gemini_Generated_Image_cqfi67cqfi67cqfi.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1536&quot; data-original-width=&quot;2752&quot; height=&quot;188&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgAO-L7DQbRenQlboNVZQul4UatdE4Pc3Ce6Z-Gw22BchRG5xC02l-AhrD44lCaFB5tBI9WtQY7UwqnTnFBjblNZj9xkpmxNb6SgEFbU3k7qPqbs_gmLnu2ywZK2Dv4RW0LPwqIQm1UQFBAXbgzQY5scNcwJD176-Tj3ewu4ccHq6RQLe9_ApME/w336-h188/Gemini_Generated_Image_cqfi67cqfi67cqfi.jpg&quot; width=&quot;336&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;Hemos citado varias veces el concepto de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Intrahistoria+&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Intrahistoria (posts)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, aquello que &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_de_Unamuno&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Miguel de Unamuno&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; vio bajo la espuma de la Historia. Hoy nos detendremos en analizar algo muy relevante también hoy&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;en la era de las redes y la IA&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;, porque reúne todo aquello&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;que no sale en los periódicos ni en Internet.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un martes cualquiera, a las siete de la mañana, alguien levanta la persiana de una panadería en un pueblo cualquiera. No habrá crónica ni titular. Sin embargo, si esa persiana no se levantara durante mucho tiempo, nos daríamos cuenta de que algo esencial se había roto. Unamuno llamó a ese territorio&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;strong&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Intrahistoria&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;intrahistoria&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;sin cámaras ni reportajes&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg_x8Wm8b_Rx_CrG-EV1Z3Id3LiOcR28bcuwqY3LtNr_ZXeg0VM4Xon4h2FMTOtjGy_kJXyeLljkaKTlLxRcvKyN_EQ_qASBTy2mnrosDTS1105GhCeGFv8kLBj80BfLUOo6jCXfOqNj3RTlBbEKW4JrNRuwtXOs0cXeITUBRhzzYnSMHHJy4u1/s1672/5a423736-5fab-48f1-8e98-07a97039e714.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1672&quot; data-original-width=&quot;940&quot; height=&quot;338&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg_x8Wm8b_Rx_CrG-EV1Z3Id3LiOcR28bcuwqY3LtNr_ZXeg0VM4Xon4h2FMTOtjGy_kJXyeLljkaKTlLxRcvKyN_EQ_qASBTy2mnrosDTS1105GhCeGFv8kLBj80BfLUOo6jCXfOqNj3RTlBbEKW4JrNRuwtXOs0cXeITUBRhzzYnSMHHJy4u1/w190-h338/5a423736-5fab-48f1-8e98-07a97039e714.png&quot; width=&quot;190&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Est&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;a expresión aparece en &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/En_torno_al_casticismo&quot;&gt;&lt;b&gt;En torno al casticismo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, los ensayos que Unamuno publicó en 1895 para preguntarse qué era realmente España. Su respuesta fue una imagen casi geológica. La Historia de los libros, con sus batallas, reyes y tratados, es la espuma de la superficie. Debajo trabajan millones de hombres y mujeres que se levantan con el sol, labran, cocinan, crían y mueren sin dejar rastro, &lt;b&gt;como los corales que, sin ser vistos, levantan el islote&lt;/b&gt; sobre el que luego se escribe la Historia. Esa labor oscura y continua es para Unamuno la &lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://gredos.usal.es/handle/10366/123456&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;tradición eterna&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, distinta de la tradición que se invoca en los discursos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Otros lo vieron después,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La intuición no quedó en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Universidad_de_Salamanca&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Salamanca&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Cuando los historiadores de los &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Escuela_de_los_Annales&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Annales&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, con &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fernand_Braudel&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Fernand Braudel&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; a la cabeza, hablaron de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Larga_duraci%C3%B3n_(historiograf%C3%ADa)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;larga duración&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, o cuando la &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Microhistoria&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;microhistoria&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt; &lt;/b&gt;se detuvo en molineros y campesinos concretos, estaban transitando un camino que el escritor vasco había señalado. Y la literatura lo practica sin llamarlo así: el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Obaba&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Obaba&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bernardo_Atxaga&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Bernardo Atxaga&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; es un valle diminuto e inventado que dice más de nosotros que muchos tratados, porque mira lo pequeño con la seriedad con que otros miran lo grande.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Por qué hoy duele y sirve&lt;/b&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Vivimos rodeados de registros, pero no de memoria. Las redes sociales amplifican lo estridente, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.lisanews.org/actualidad/tecnoligarcas-y-el-impacto-del-tecnofeudalismo/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Trump y los tecnoligarcas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;acaparan portadas, y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Heur%C3%ADstica_de_disponibilidad&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;confunden lo visible con lo importante&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Los modelos de inteligencia artificial se alimentan de lo que se ha escrito y publicado, es decir, de la superficie, y apenas saben nada de lo que nunca se digitalizó: la receta sin cuaderno, el oficio sin manual, la canción que solo cantaba una abuela. Si dejamos que lo digital decida qué merece recordarse, estaremos escribiendo una historia de espuma.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La escuela tiene aquí una tarea concreta. Enseñar a un adolescente a entrevistar a un vecino, a transcribir una conversación o a contrastar una fotografía de familia con un archivo municipal es enseñarle pensamiento crítico con materiales reales. La intrahistoria deja de ser un concepto de manual cuando alguien comprende que su propia calle ya tiene pasado.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVE6mB97sDuc0ezhdQFhVvlLYxt70YrOrGeWlXK-EoQ5detDaPOH6ZSdjVqvHx2EFHwu3N2EOvePYe_h0f27hsuHHwNa2e_NoaYp2uzz2u6xYnXvyvcDx_tMr79DL7MLWHna9ZIjafPdSuO7mGpu3TJGI64I8w1I-UkgUTr-uKHWv5hTf9YxFp/s2304/Gemini_Generated_Image_jqoq7sjqoq7sjqoq.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2304&quot; data-original-width=&quot;1856&quot; height=&quot;220&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVE6mB97sDuc0ezhdQFhVvlLYxt70YrOrGeWlXK-EoQ5detDaPOH6ZSdjVqvHx2EFHwu3N2EOvePYe_h0f27hsuHHwNa2e_NoaYp2uzz2u6xYnXvyvcDx_tMr79DL7MLWHna9ZIjafPdSuO7mGpu3TJGI64I8w1I-UkgUTr-uKHWv5hTf9YxFp/w177-h220/Gemini_Generated_Image_jqoq7sjqoq7sjqoq.jpg&quot; width=&quot;177&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Una pregunta para quedarse.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Unamuno no pedía despreciar la Historia con mayúscula, sino sospechar de que fuese toda la historia. Quizá la pregunta útil para este siglo sea qué estamos dejando fuera sin darnos cuenta, y quién lo va a recoger si no lo hacemos nosotros.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Oral_history&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Propuesta de acción&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Leer en los próximos seis meses los cinco ensayos de &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;En torno al casticismo&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; y releer una obra de Atxaga, como &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Obabakoak&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Obabakoak&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. &lt;b&gt;Escribir cada mes una página de intrahistoria, algo muy propio de los blogs&lt;/b&gt;, sobre una persona cercana, con su permiso, y grabar su voz cuando se pueda. A dos años, el objetivo es tener veinticuatro testimonios archivados y datados. A cinco, haber depositado una selección en una biblioteca, escuela o archivo local, o en un proyecto de memoria oral ya existente. A diez, que una persona más joven que tú haya tomado el relevo y continúe el archivo. Se evalúa contando testimonios, comprobando que son accesibles y preguntando cada año si alguien ajeno al círculo familiar los ha consultado.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Los periódicos cuentan guerras, elecciones y crisis. Unamuno miró hacia abajo y vio otra cosa: la Historia es solo la espuma, y lo que la sostiene es el trabajo callado de millones de personas sin nombre. https://t.co/LXFXaoQasf Lo llamó #intrahistoria y lo escribió en 1895. Hoy, entre redes sociales que premian el ruido e IAs que solo conocen lo digitalizado, la pregunta sigue viva: ¿quién guarda la memoria de lo que nadie publicó? Te lo cuento, con propuesta de acción incluida.

Egunkariek gerrak, hauteskundeak eta krisiak kontatzen dituzte. Unamunok beste zerbait ikusi zuen: historia gainazaleko apar hutsa da, eta azpian milioika pertsona isilen eguneroko lanak eusten dio dena. Intrahistoria deitu zion, 1895ean. Gaur, zarata saritzen duten sareen eta digitalizatutakoa baino ez duten adimen artifizialen garaian, galdera bizirik dago: nork gordetzen du inork argitaratu ez duenaren memoria? Artikuluan azaltzen dut, ekintza proposamenarekin.

Newspapers report wars, elections and crises. Unamuno looked beneath them and saw something else: history is only the foam, held up by the silent daily work of millions of nameless people. He called it intrahistoria, in 1895. Today, with social media rewarding noise and AI knowing only what was digitised, the question remains: who keeps the memory of what nobody published? A short read, with a call to action at the end.

Les journaux racontent guerres, élections et crises. Unamuno a regardé en dessous et vu autre chose : l&#39;Histoire n&#39;est que l&#39;écume, portée par le travail silencieux de millions de gens sans nom. Il a appelé cela l&#39;« intrahistoire », en 1895. Aujourd&#39;hui, entre des réseaux qui récompensent le bruit et des IA qui ne connaissent que le numérisé, la question reste ouverte : qui garde la mémoire de ce que personne n&#39;a publié ? Un article court, avec une proposition d&#39;action.&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2110295776408560106?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 14, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/intrahistoria-de-unamuno-invisibles-que.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgAO-L7DQbRenQlboNVZQul4UatdE4Pc3Ce6Z-Gw22BchRG5xC02l-AhrD44lCaFB5tBI9WtQY7UwqnTnFBjblNZj9xkpmxNb6SgEFbU3k7qPqbs_gmLnu2ywZK2Dv4RW0LPwqIQm1UQFBAXbgzQY5scNcwJD176-Tj3ewu4ccHq6RQLe9_ApME/s72-w336-h188-c/Gemini_Generated_Image_cqfi67cqfi67cqfi.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-1775726142130970340</guid><pubDate>Tue, 13 Oct 2026 16:09:28 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-14T10:35:12.103+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">barcos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">bizkaia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Colombia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">getxo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><title>Buque escuela ARC Gloria: Velero colombiano creado en Bizkaia</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55587247421&quot; title=&quot;ARC Gloria, el buque escuela de la Armada de Colombia con raíces en Bizkaia&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;ARC Gloria, el buque escuela de la Armada de Colombia con raíces en Bizkaia&quot; height=&quot;281&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55587247421_99baff945e.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Hoy hemos tenido la oportunidad de visitar y subir a bordo del &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/ARC_Gloria&quot;&gt;ARC&lt;/a&gt; &lt;/strong&gt;&lt;em&gt;&lt;strong&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/ARC_Gloria&quot;&gt;Gloria&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/em&gt;&lt;strong&gt;, el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Buque_escuela&quot;&gt;buque escuela&lt;/a&gt; de la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Armada_de_la_Rep%C3%BAblica_de_Colombia&quot;&gt;Armada de Colombia&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;con raíces en Bizkaia,&lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;atracado en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Guecho&quot;&gt;Getxo&lt;/a&gt;.&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; Caminar por sus cubiertas, contemplar sus tres mástiles y descubrir de cerca los espacios donde se forman los futuros oficiales colombianos nos ha permitido conectar con una historia que une el mar, la educación y dos territorios: Colombia y Bizkaia.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;El objetivo era contar con un buque escuela donde los cadetes de la &lt;b&gt;Escuela Naval Almirante Padilla&lt;/b&gt; pudieran curtirse en las artes tradicionales de la navegación, la maniobra y la disciplina naval.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;span class=&quot;citation-69 citation-end-69&quot;&gt;&lt;source-footnote _nghost-ng-c864141825=&quot;&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot;&gt;&lt;sup _ngcontent-ng-c864141825=&quot;&quot; class=&quot;superscript&quot; data-turn-source-index=&quot;3&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/source-footnote&gt;&lt;/span&gt;&lt;sources-carousel-inline _nghost-ng-c2254557856=&quot;&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot;&gt;&lt;/sources-carousel-inline&gt;&lt;div&gt;&lt;div&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hay algo especialmente emocionante en comprobar que este velero, símbolo de la Armada colombiana, fue construido aquí, en nuestros astilleros vizcaínos. La ría de Bilbao, tantas veces vinculada a la industria, la ingeniería y el trabajo de generaciones de profesionales, también fue el lugar donde comenzó la historia de una embarcación destinada a recorrer los océanos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.infodefensa.com/texto-diario/mostrar/4743450/celaya-mitico-astillero-vasco-salieron-buques-escuela-armadas-mexico-colombia-ecuador-venezuela&quot;&gt;De los astilleros vizcaínos a los mares del mundo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La historia del &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Gloria&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Armada_de_la_Rep%C3%BAblica_de_Colombia&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ARC (Armada de la República de Colombia)&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;se remonta a 1966, cuando Colombia decidió adquirir un velero para completar la formación de los futuros oficiales de su Armada. El contrato de construcción se formalizó el 6 de octubre de aquel año con la Sociedad de Construcción Naval Española. El casco comenzó a construirse en abril de 1967 en los &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.infodefensa.com/texto-diario/mostrar/4743450/celaya-mitico-astillero-vasco-salieron-buques-escuela-armadas-mexico-colombia-ecuador-venezuela&quot;&gt;astilleros de Celaya&lt;/a&gt;, en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bilbao&quot;&gt;Bilbao&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;De hecho, Astilleros Celaya no solo construyó este navío. A saber, de sus míticas gradas salieron también otros grandes veleros americanos como el &lt;b&gt;Guayas de Ecuador&lt;/b&gt;, el &lt;b&gt;Simón Bolívar de Venezuela&lt;/b&gt; y el &lt;b&gt;Cuauhtémoc de México&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El 2 de diciembre de 1967 se celebró su botadura. El barco recibió el nombre de &lt;em&gt;Gloria&lt;/em&gt; en homenaje a &lt;b&gt;Gloria Zawadsky de Rebéiz&lt;/b&gt;, esposa del ministro de Defensa colombiano &lt;b&gt;Gabriel Rebéiz Pizarro&lt;/b&gt;, uno de los principales impulsores del proyecto.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El 7 de septiembre de 1968 se celebró en la ría de Bilbao el acto oficial de izado de la bandera colombiana. Poco después, el velero emprendió su viaje hacia América y llegó a Cartagena de Indias el 11 de noviembre de 1968.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Desde entonces, el ARC &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Gloria&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; ha llevado el nombre de Colombia por numerosos puertos internacionales.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgjY9rDNoXHeay9DTmRVLasQXdkJuWgdK9BDRw9ArstNSU_84eIXd6y65zyQOR_5K9JzJa9UVemc2qdsnDbPszjdlaNClp4oYZBg1SGktZ7UIGj5yAVp5VY_prBgEKlLakp44VhZ4N6QCvmSzSqnQNdulEttOibnoVTbKfCAEcM9L-c5uSczz7h/s4896/55586877113_005abbe223_5k.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;4896&quot; data-original-width=&quot;3672&quot; height=&quot;271&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgjY9rDNoXHeay9DTmRVLasQXdkJuWgdK9BDRw9ArstNSU_84eIXd6y65zyQOR_5K9JzJa9UVemc2qdsnDbPszjdlaNClp4oYZBg1SGktZ7UIGj5yAVp5VY_prBgEKlLakp44VhZ4N6QCvmSzSqnQNdulEttOibnoVTbKfCAEcM9L-c5uSczz7h/w204-h271/55586877113_005abbe223_5k.jpg&quot; width=&quot;204&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Buque_escuela&quot;&gt;Una escuela que navega&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Qué se aprende a bordo de un velero que no siempre se puede enseñar en un aula?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Los cadetes practican navegación, maniobras, comunicaciones y orientación, pero su formación va mucho más allá de las destrezas técnicas. La vida en el mar exige disciplina, cooperación, capacidad de decisión y confianza mutua. Cada maniobra recuerda que el conocimiento teórico debe contrastarse con la realidad y que el éxito colectivo depende de la responsabilidad individual.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hoy, al recorrer sus cubiertas en Getxo, hemos podido acercarnos a esa dimensión educativa. Un buque escuela no es simplemente un barco histórico ni una pieza de ingeniería naval: es un espacio de aprendizaje donde las decisiones tienen consecuencias, las condiciones cambian y el trabajo en equipo resulta imprescindible.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;También es un embajador flotante. En cada puerto que visita, el &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Gloria&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; representa a Colombia, acerca su cultura a otros países y crea oportunidades de encuentro entre ciudadanos de distintas procedencias.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Una historia compartida entre &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Colombia&quot;&gt;Colombia&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Vizcaya&quot;&gt;Bizkaia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La visita de hoy nos recuerda que el patrimonio industrial vizcaíno no se limita a los edificios, las fábricas o las infraestructuras que permanecen en nuestro territorio. También vive en las obras que construimos y que, décadas después, siguen cumpliendo una función al otro lado del mundo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Gloria&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; constituye un magnífico ejemplo de esa proyección internacional. Su historia nos permite relacionar la ingeniería naval con la educación, la memoria industrial con las relaciones internacionales y la tradición marinera con la formación de nuevas generaciones.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Hoy no nos hemos limitado a contemplar el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Velero&quot;&gt;velero&lt;/a&gt; desde el muelle de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Guecho&quot;&gt;Getxo&lt;/a&gt;: hemos podido subir a bordo y acercarnos a su historia desde dentro.&lt;/strong&gt; Esa experiencia convierte los datos históricos en algo más tangible y nos ayuda a comprender mejor el vínculo entre nuestra ría y los mares de Colombia.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Recomendamos conocer el ARC &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Gloria&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; siempre que exista la oportunidad. Porque algunos barcos transportan mercancías, otros conectan puertos y unos pocos llevan también una escuela a bordo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un velero nacido en Bizkaia, una bandera colombiana y generaciones de cadetes aprendiendo a navegar. Una historia compartida que hoy hemos tenido la suerte de vivir en primera persona.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wiktionary.org/wiki/eskerrik_asko&quot;&gt;Eskerrik asko&lt;/a&gt;, &lt;/strong&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/ARC_Gloria&quot;&gt;Gloria&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/em&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, por acercarnos &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Colombia&quot;&gt;Colombia&lt;/a&gt; a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Guecho&quot;&gt;Getxo&lt;/a&gt;.&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
  
  &lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720336108972&quot; title=&quot;Buque Escuela ARC Gloria de Colombia&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Buque Escuela ARC Gloria de Colombia&quot; height=&quot;375&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55587131580_e0e255e365.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720336108972/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes y vídeos&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
  
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7696170190920273174&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7696170190920273174&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Buque Escuela ARC Gloria de Colombia&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Willow-Horizon-7696080135155075112?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Willow Horizon - Davenport Kitchen&quot;&gt;♬ Willow Horizon - Davenport Kitchen&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/buque-escuela-gloria-velero-colombiano.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgjY9rDNoXHeay9DTmRVLasQXdkJuWgdK9BDRw9ArstNSU_84eIXd6y65zyQOR_5K9JzJa9UVemc2qdsnDbPszjdlaNClp4oYZBg1SGktZ7UIGj5yAVp5VY_prBgEKlLakp44VhZ4N6QCvmSzSqnQNdulEttOibnoVTbKfCAEcM9L-c5uSczz7h/s72-w204-h271-c/55586877113_005abbe223_5k.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-1784664916757248691</guid><pubDate>Mon, 12 Oct 2026 08:06:02 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-12T10:16:22.146+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">autorreferencias</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">blogger</category><title>Sapere aude: Ausencias que aún no ha tratado este blog</title><description>&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: left;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEig7XzDZLb8GB6ABl-O5LaVBue5ngpclLpmZxbNzkLOrZxyvn6F7IoRChyphenhyphenMnSOnQ6D_Vaf826Ar8npmCooXX-BbKfoSMJECMWq8rPnVtXaN0uzCHuu2mNjj6pFayTlL9B1tGYirar79Xwb2Ahgc_cqOO1JMDfB6hgI7P61wjDPwO1-AScVilMHo/s2752/Gemini_Generated_Image_g209pig209pig209.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1536&quot; data-original-width=&quot;2752&quot; height=&quot;209&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEig7XzDZLb8GB6ABl-O5LaVBue5ngpclLpmZxbNzkLOrZxyvn6F7IoRChyphenhyphenMnSOnQ6D_Vaf826Ar8npmCooXX-BbKfoSMJECMWq8rPnVtXaN0uzCHuu2mNjj6pFayTlL9B1tGYirar79Xwb2Ahgc_cqOO1JMDfB6hgI7P61wjDPwO1-AScVilMHo/w374-h209/Gemini_Generated_Image_g209pig209pig209.jpg&quot; width=&quot;374&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Concluimos hoy con este post esta revisión interna del blog, pero cumpliendo la promesa de ver l&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;o que callan las etiquetas y los análisis: Los &lt;b&gt;temas escasos o inexistentes de este &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Blog&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;blog&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Qué dice de un blog lo que no se ha tratado y que preocupa a la mayoría? Dice, para empezar, que en octubre de 2026, tras más de 10.500 entradas, no &lt;b&gt;figura ninguna etiqueta sobre &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Vivienda&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;vivienda&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Soledad&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;soledad&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Inmigraci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;inmigración&lt;/a&gt; ni &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Clima&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;clima&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Es el reverso del recuento anterior: allí contamos lo que más hemos escrito; aquí, lo que aún no hemos tratado.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Conviene leer los &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Silencio&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;silencios&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; con el mismo método. Una etiqueta ausente no prueba que un tema no se haya tocado (puede esconderse bajo educación, sociedad o tecnología), pero sí que no tuvo casa propia, y lo que no tiene casa se encuentra mal y se cita peor. Además, nombrar un tema no es adelantar una tesis: es comprometerse a tratarlo con datos y con todas las voces. Los vacíos caen en las mismas tres columnas del recuento anterior (temas, formatos y lugares), y cada uno de los cinco ejes proyecta su sombra: ahí buscamos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgr0Q9AdQos_sC56kmmDeoy3urISKjCYCIBAbrMs91wJeugffDuIxXX3Zi5uFm0bsI86JdYqq1Thf94brVyqhuqeTEgZyOM4g49rj-LfM-89fY8S3fJ3pwGU_0jbTM8LIFrhAdiHmIaf6Nm9NyegJjo9_Qe-6kpkVKZlkRz3u3S_Pj6Bk_fQJVm/s941/116e3879-ghhgghb180-f67ab8428313.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;941&quot; data-original-width=&quot;443&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgr0Q9AdQos_sC56kmmDeoy3urISKjCYCIBAbrMs91wJeugffDuIxXX3Zi5uFm0bsI86JdYqq1Thf94brVyqhuqeTEgZyOM4g49rj-LfM-89fY8S3fJ3pwGU_0jbTM8LIFrhAdiHmIaf6Nm9NyegJjo9_Qe-6kpkVKZlkRz3u3S_Pj6Bk_fQJVm/s320/116e3879-ghhgghb180-f67ab8428313.png&quot; width=&quot;151&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;La &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;educación&lt;/a&gt; como lente tiene sus rincones sin pulir&lt;/b&gt;. Entre las 4292 entradas de educación, las etiquetas de matiz son escasas: Educación Especial (14), adolescencia (17), absentismo (6), inclusión digital (4). Faltan la convivencia y el acoso escolar, la salud mental y las pantallas, la neurodiversidad, la formación profesional, la evaluación en tiempos de IA y la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Neurociencia&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;neurociencia del aprendizaje&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: preguntas que hoy están en cualquier claustro y en cualquier cocina.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Acceso_abierto&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Compartir en abierto&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; es el eje que más huellas conserva de su época: web2.0 (810), twitter (334), eeepc (43). Falta lo de ahora: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Desinformaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;desinformación&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;y &lt;i&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Deepfake&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;deepfakes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;, estafas y privacidad, polarización en las redes. La propia inteligencia artificial, que ya asoma en nuestras entradas recientes tiene la etiqueta AI (en inglés), pero son escasos los formatos de hoy: videojuegos (juegos suma 45), series o &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/C%C3%B3mic&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cómic&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Lo &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Glocalizaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;local&lt;/a&gt;, como puerta al mundo, también tiene fronteras sin cruzar&lt;/b&gt;. Bizkaia suma 375 etiquetas; Gipuzkoa, 20, y Araba, 22; &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Navarra&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Navarra&lt;/a&gt; e &lt;a href=&quot;https://eu.wikipedia.org/wiki/Iparralde&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Iparralde&lt;/a&gt; no tienen ninguna&lt;/b&gt;. Faltan la memoria colectiva y la convivencia, el pasado industrial y obrero de la ría, la bertsolaritza y las voces nuevas de la literatura vasca más allá de Atxaga. Y un tema de futuro: el euskara ante la traducción automática y la IA.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;La &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_c%C3%ADvica&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ética cívica&lt;/a&gt; y esperanzada&lt;/b&gt; (solidaridad 582, ética 573, paz 515) tiene su contrapunto en lo concreto y áspero: no hay etiqueta para vivienda ni alquiler, la inmigración y la diversidad apenas asoman (interculturalidad, 7) y, dentro de ecología (312), no figuran clima ni energía. Son terrenos de debate intenso, y por eso piden un tono neutral, con datos y fuentes.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;La &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Memoria_colectiva&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;memoria entre generaciones&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (familia 599, nietos 328, infancia 322) mira quizá más hacia el comienzo de la vida. Del otro extremo hay poco: madurez (84), nostalgia (34); ni soledad no deseada, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cuidados&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cuidados&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Duelo_(psicolog%C3%ADa)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;duelo&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jubilaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;jubilación&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pensi%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;pensiones&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, ni biología o medicina, que explican por qué vivimos más. Unamuno escribió &lt;em&gt;Del sentimiento trágico de la vida&lt;/em&gt;: ahí hay un ancla para tratar el asunto con hondura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Cinco ejes, cinco sombras: lo que callan las etiquetas no es necesariamente desinterés, sino trabajo por hacer. Y empezar es la mitad, según Horacio (siglo I a. C.): «&lt;i&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sapere_aude&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Dimidium facti qui coepit habet: sapere aude, incipe&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;», es decir, «tiene hecha la mitad quien ha empezado: atrévete a saber, empieza».&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Proponemos un ejercicio a tres (3) años. Objetivo: abrir una etiqueta nueva sobre un tema que te cueste (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Vivienda&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;vivienda&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Soledad&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;soledad&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Clima&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;clima&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el que sea) y escribir o leer sobre él una vez por trimestre, hasta sumar doce (12) piezas en octubre de 2029. Evaluación: cada octubre, contarlas, anotar cuántas fuentes distintas has consultado y qué opinión tuya ha cambiado. ¿Nos acompañas?&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;¿Qué dice de un blog lo que no aparece en sus etiquetas? En el nuestro, tras más de 10.500 entradas, no figura ninguna etiqueta sobre vivienda, soledad, inmigración ni clima. https://t.co/gI2CO8f4q6 Es el reverso del recuento anterior. Cada uno de los cinco ejes proyecta su sombra: los rincones de la educación, la web de ahora (desinformación, IA), el resto del territorio vasco y su memoria, lo concreto y áspero (vivienda, migración) y la cara humana de la longevidad. Nombrar un tema no es adelantar una tesis: es comprometerse a tratarlo con datos y con todas las voces. ¿Cuál es el tema pendiente de tu blog?

What do the missing tags say about a blog? In ours, after more than 10,500 posts, there is no tag for housing, loneliness, immigration or climate. It is the flip side of our previous count. Each of the five threads casts a shadow: the corners of education, today&#39;s web (disinformation, AI), the rest of the Basque territory and its memory, the concrete and the harsh (housing, migration), and the human face of longevity. Naming a topic is not putting forward a thesis: it is committing to cover it with data and with every voice. What is your blog&#39;s pending topic?

Zer kontatzen digute blog batean falta diren etiketek? Gurean, 10.500 sarrera baino gehiago idatzi ondoren, ez dago etxebizitzari, bakardadeari, immigrazioari ezta klimari buruzko etiketarik. Aurreko zenbaketaren bestaldea da. Bost ardatz bakoitzak bere itzala sortzen du: hezkuntzaren txokoak, gaurko weba (desinformazioa, adimen artifiziala), euskal lurraldearen gainerakoa eta haren memoria, konkretua eta latza (etxebizitza, migrazioa) eta bizi luzearen aurpegi gizatiarra. Gai bat izendatzea ez da tesi bat aurreratzea: datuekin eta ahots guztiekin lantzeko konpromisoa hartzea da. Zein da zure blogean oraindik jorratu gabeko gaia?

Que disent d&#39;un blog les étiquettes qui lui manquent ? Dans le nôtre, après plus de 10 500 billets, aucune étiquette ne porte sur le logement, la solitude, l&#39;immigration ou le climat. C&#39;est l&#39;envers du décompte précédent. Chacun des cinq fils projette son ombre : les recoins de l&#39;éducation, le web d&#39;aujourd&#39;hui (désinformation, IA), le reste du territoire basque et sa mémoire, le concret et l&#39;âpre (logement, migration) et le visage humain de la longévité. Nommer un sujet n&#39;est pas avancer une thèse : c&#39;est s&#39;engager à le traiter avec des données et toutes les voix. Quel est le sujet en attente de votre blog ?&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2109558378850607187?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 12, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/sapere-aude-ausencias-que-aun-no-ha.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEig7XzDZLb8GB6ABl-O5LaVBue5ngpclLpmZxbNzkLOrZxyvn6F7IoRChyphenhyphenMnSOnQ6D_Vaf826Ar8npmCooXX-BbKfoSMJECMWq8rPnVtXaN0uzCHuu2mNjj6pFayTlL9B1tGYirar79Xwb2Ahgc_cqOO1JMDfB6hgI7P61wjDPwO1-AScVilMHo/s72-w374-h209-c/Gemini_Generated_Image_g209pig209pig209.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-6868073401745239559</guid><pubDate>Sun, 11 Oct 2026 18:24:36 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-11T20:32:16.118+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">autorreferencias</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Gemini</category><title>Evolución de las temáticas de este blog</title><description>&lt;center&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgO62wklcHR55rrPlhm7Zken-y_ARQkR0H4xeHJj5EIgvqNoxQ-JkG6RfRx_9XLRyDrz54W0wW-eDNb_2_D93AeOljXvRBI0SvnW-IP5LVZmWCDaOFW6nrNoy3A7_Vt6C276BsC4VdDuO1QLLUmWz-8T1ai-L55pM1aWglRZG0GmBtDqdZD6f7b/s2752/Gemini_Generated_Image_ses1vtses1vtses1.jpg&quot; style=&quot;display: block; padding: 1em 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;&quot; border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1536&quot; data-original-width=&quot;2752&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgO62wklcHR55rrPlhm7Zken-y_ARQkR0H4xeHJj5EIgvqNoxQ-JkG6RfRx_9XLRyDrz54W0wW-eDNb_2_D93AeOljXvRBI0SvnW-IP5LVZmWCDaOFW6nrNoy3A7_Vt6C276BsC4VdDuO1QLLUmWz-8T1ai-L55pM1aWglRZG0GmBtDqdZD6f7b/s400/Gemini_Generated_Image_ses1vtses1vtses1.jpg&quot; width=&quot;400&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;¿Por qué lees este blog?, &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2006/11/por-qu-lees-este-blog.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;nos volvemos a preguntar como en 2006&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;. Queremos responder a esta cuestión, con ayuda de la IA, concretamente de &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gemini_(modelo_de_lenguaje)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Gemini Pro&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/NotebookLM&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;NotebookLM&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; (ahora conocido como Gemini Notebook), hemos procedido a analizar cómo ha ido evolucionando las temáticas del &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;blog.agirregabiria.net&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; en los 25 años desde 2001 hasta 2025. Su resumen anual es el que sigue.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;2002&lt;/b&gt;: Este blog sirvió como un amplio ventanal (mezclando frases célebres, fotografías, humor y reflexiones propias) hacia un mundo &lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;que estaba empezando a digitalizarse rápidamente, manteniendo siempre en el centro tu &lt;b&gt;vocación educativa, el &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Pacifism&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;pacifismo&lt;/a&gt; y el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Humanismo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;humanismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;1&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;1&quot;&gt;2003:&lt;/b&gt; El 2003 fue un año centrado en la crítica sociopolítica (abordando nacionalismos, la guerra, y la crisis institucional), la reflexión poética sobre la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Everyday_life&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cotidianidad&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (&quot;Duerme rápido&quot;, &quot;Un día, una vida&quot;), y la defensa firme del pacifismo y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Periodismo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;el periodismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en tiempos convulsos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgapg-bJQnh2rrwh1nYEuYs65xuc0youNFmRbRSY0OiGyZGgOOL2YCrMW7M_NY3kQHEMQEyx0Y-xuSNAJjzandgHxcYJ0jvjnEjGDHptXIjBL9BYfOVNCBJvLO102R-uD_xEjriJw90UBtuASKS220mMbLvK-7OJSGhINbKhnCFJzKzc7hQyE1I/s1536/Designer%20(1).png&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1536&quot; data-original-width=&quot;1024&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgapg-bJQnh2rrwh1nYEuYs65xuc0youNFmRbRSY0OiGyZGgOOL2YCrMW7M_NY3kQHEMQEyx0Y-xuSNAJjzandgHxcYJ0jvjnEjGDHptXIjBL9BYfOVNCBJvLO102R-uD_xEjriJw90UBtuASKS220mMbLvK-7OJSGhINbKhnCFJzKzc7hQyE1I/s320/Designer%20(1).png&quot; width=&quot;213&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;2&quot;&gt;2004:&lt;/b&gt; Durante este año la atención giró fuertemente hacia la política estatal (&quot;Aznar is different&quot;, las tensiones autonómicas y la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pol%C3%ADtica_educativa&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;educación en manos de los políticos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;), el impacto emocional del terrorismo y la paz, combinados con constantes apuntes sobre paternidad y educación afectiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;3&quot;&gt;2005:&lt;/b&gt; En 2005 el blog se consolidó en su labor divulgativa y humanista, cuestionando los valores de la sociedad contemporánea, criticando la &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Telebasura&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;telebasura&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot; y reflexionando sobre &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Derechos_humanos&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;derechos humanos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; universales, todo mientras empezaba a documentar con mayor asiduidad eventos de tu municipio y de Bilbao.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;4&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4&quot;&gt;2006:&lt;/b&gt; Este año destacó por la incursión de lleno en la &quot;Web 2.0&quot;, discutiendo activamente sobre la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Democratizaci%C3%B3n_del_conocimiento&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;democratización de la información&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el fenómeno de los blogs frente a los medios tradicionales, y promoviendo intensamente causas solidarias globales y derechos de las minorías.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;5&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;5&quot;&gt;2007:&lt;/b&gt; El 2007 se definió por la convergencia entre &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tecnolog%C3%ADa_educativa&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;tecnología y educación&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (&quot;Second Life&quot;, redes nacientes como Twitter) junto con la consolidación de tu activismo digital, sumado a reseñas de cine (&quot;El niño con el pijama de rayas&quot;) y profundas reflexiones sobre la sostenibilidad y la pobreza global.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;6&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;6&quot;&gt;2008:&lt;/b&gt; Durante este año abordaste extensivamente el auge de nuevas plataformas (Facebook, Amazon Kindle), combinando tu &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Transhumanismo#Tecno-optimismo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;tecno-optimismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot; con debates sociopolíticos locales, reseñas del profesorado en Finlandia, y un continuo homenaje a pensadores y figuras inspiradoras (Richard Feynman, Simone de Beauvoir).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;7&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;7&quot;&gt;2009:&lt;/b&gt; El blog se enfocó fuertemente en la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Crisis_econ%C3%B3mica&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;crisis económica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que comenzaba a golpear globalmente, el papel de la educación como principal motor de resiliencia frente a la adversidad, y la consolidación de la comunidad vasca de bloggers y el asociacionismo ciberactivista.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;8&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;8&quot;&gt;2010:&lt;/b&gt; En 2010 marcaste un hito en tu &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Transparencia_(pol%C3%ADtica)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;activismo por la transparencia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (como el apoyo manifiesto a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/WikiLeaks&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;WikiLeaks&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;), reflexionaste sobre los desequilibrios económicos y de género en foros como el Club de Roma, y combinaste estos debates con la pasión por la gastronomía y la fotografía local.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;9&quot;&gt;2011:&lt;/b&gt; Este fue un periodo dominado por homenajes biográficos (como Steve Jobs), críticas al panorama sociolaboral juvenil (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Movimiento_15-M&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la generación indignada&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;), la constante exploración de recursos tecnológicos educativos y reflexiones fotográficas desde el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fotoblog&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;fotoblog &quot;Las 365 miradas&quot;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;10&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10&quot;&gt;2012:&lt;/b&gt; En 2012 destacaste por ser un combativo &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ciberactivismo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ciberactivista&quot; en defensa del empoderamiento ciudadano&amp;nbsp;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;y blogger&lt;/b&gt;,&lt;/span&gt;&amp;nbsp;y los derechos frente a los gigantes tecnológicos (como Google), al mismo tiempo que te consolidabas como una voz atenta a la modernización educativa, el ecologismo y las elecciones vascas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi5WHB5CjnNpP5Upw9wJqJcEUCu8Lg40foQ8ggUeC_dpm3QvAokRa6Sv0JK5ZBR4wPEwgf2y1zOd7nTKKtgJkQMPWQ_jOC4BKQQ15fc0b2S_iETlyqQctjAFcrI7SQyXLsAOF6a2Y1ox8yRDBtdnGUs7QoulU2esnkWstj4RjyPUbj5bHeKbmPa/s1168/image%20(3).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;301&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi5WHB5CjnNpP5Upw9wJqJcEUCu8Lg40foQ8ggUeC_dpm3QvAokRa6Sv0JK5ZBR4wPEwgf2y1zOd7nTKKtgJkQMPWQ_jOC4BKQQ15fc0b2S_iETlyqQctjAFcrI7SQyXLsAOF6a2Y1ox8yRDBtdnGUs7QoulU2esnkWstj4RjyPUbj5bHeKbmPa/w202-h301/image%20(3).jpg&quot; width=&quot;202&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;11&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;11&quot;&gt;2013:&lt;/b&gt; Durante 2013 tu atención se dividió entre los estragos de la recesión económica en la vida política (&quot;La hora del emprendizaje y la innovación social&quot;) y la &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;REDucación&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot; expandida, promoviendo debates éticos, la cultura de la participación ciudadana y el uso del transporte sostenible.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;12&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;12&quot;&gt;2014:&lt;/b&gt; El blog funcionó este año como un ágora sobre la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Innovaci%C3%B3n_disruptiva&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;innovación disruptiva&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en las aulas, la necesidad imperiosa de revisar nuestros pactos sociales en Europa y Euskadi, y la recopilación incesante de conferencias, libros y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/TED_(conferencia)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;charlas TED&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; inspiradoras.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;13&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13&quot;&gt;2015:&lt;/b&gt; En 2015 afianzaste tus publicaciones sobre la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Filosof%C3%ADa&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;filosofía del día a día&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, realizando un balance retrospectivo sobre tu amplia gama de intereses (más de 2400 posts de educación y casi 1000 de autoayuda hasta esa fecha), y apostando por la madurez del pensamiento ético frente a la inmediatez digital.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;14&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;14&quot;&gt;2016:&lt;/b&gt; Este periodo destacó por una reflexión más íntima sobre la vejez, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Longevidad&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la longevidad, y el legado&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, en equilibrio con la constante observación de cómo la revolución digital continuaba remodelando sectores como el periodismo, la economía colaborativa y la vida comunitaria en Getxo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;15&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;15&quot;&gt;2017:&lt;/b&gt; Durante 2017 el foco se centró en la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ecolog%C3%ADa&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ecología&lt;/a&gt;, la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Crisis_clim%C3%A1tica&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;crisis climática&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y los desafíos geopolíticos europeos y mundiales, equilibrando el pesimismo de las noticias internacionales con historias locales de superación, innovación educativa y resiliencia humana.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;16&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16&quot;&gt;2018:&lt;/b&gt; Este año marcaste una clara transición hacia el análisis de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Movilidad_sostenible&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;movilidad del futuro (con la llegada de tu &lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tesla_Model_3&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Tesla Model 3&lt;/a&gt;)&lt;/b&gt;, la inteligencia artificial emergente, y mantuviste tu mirada crítica sobre la polarización política y la pérdida de valores humanistas en la sociedad mediática.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;17&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;17&quot;&gt;2019:&lt;/b&gt; En 2019 las reflexiones oscilaron entre la alarma ante el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ajuste_econ%C3%B3mico&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&quot;ajuste económico&quot; inminente&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el auge de extremismos y racismo (como &quot;elefantes en la habitación&quot; de la sociedad), y la búsqueda de refugio en la literatura, el cine, y la calidez de las relaciones intergeneracionales.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;18&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;18&quot;&gt;2020:&lt;/b&gt; Un año ineludiblemente &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pandemia_de_COVID-19&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;marcado por la pandemia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, donde tu bitácora se transformó en un diario de resiliencia frente a la crisis sanitaria, debatiendo sobre aerosoles (&quot;virosoles&quot;), los confinamientos, la importancia del cuidado a los mayores y las lecciones existenciales derivadas del aislamiento.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhxt8VmXoM59IMMrkM4fbRxH5hbsC_aBnGngCjqX0ZTTLqkdVGkL6dcISTbO0JzCtGxNpmE3sECvAOQUETzhXJpeT-pYJKnikDBPBvM0uM8EtYH9xUldO6xXYE4eUVNrAaNhgvvEgd1pkdRNMWK3_-xvthAVSVIicDICfS9IuIVcNiGbFcmQCbD/s1168/image%20(1).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;277&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhxt8VmXoM59IMMrkM4fbRxH5hbsC_aBnGngCjqX0ZTTLqkdVGkL6dcISTbO0JzCtGxNpmE3sECvAOQUETzhXJpeT-pYJKnikDBPBvM0uM8EtYH9xUldO6xXYE4eUVNrAaNhgvvEgd1pkdRNMWK3_-xvthAVSVIicDICfS9IuIVcNiGbFcmQCbD/w186-h277/image%20(1).jpg&quot; width=&quot;186&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;19&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;19&quot;&gt;2021:&lt;/b&gt; En 2021 profundizaste en la &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cliodin%C3%A1mica&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cliodinámica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot; (historia predictiva), las secuelas sociales post-pandémicas, el papel crucial de los avances biológicos y tecnológicos (como ChatGPT-3), y pusiste especial énfasis en el envejecimiento activo a través del nacimiento de las &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/InTertulias&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;InTertulias&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;20&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;20&quot;&gt;2022:&lt;/b&gt; Este año estuvo fuertemente marcado por la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Veh%C3%ADculo_el%C3%A9ctrico&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;movilidad eléctrica (eventos de AUVE)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, los diálogos intergeneracionales profundos&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;69&quot; data-path-to-node=&quot;12&quot;&gt;(InTertulias)&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, el activismo pacífico ante la invasión de Ucrania, y tu ambicioso proyecto de exploración local documentado con drones (#53Municipios).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;21&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;21&quot;&gt;2023:&lt;/b&gt; Durante 2023 la atención de tu blog giró en torno al perfeccionamiento de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Inteligencia_artificial&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Inteligencia Artificial&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, las disrupciones sociales causadas por las nuevas economías tecnológicas, el valor del estoicismo frente a un mundo acelerado, y un análisis riguroso de la situación geopolítica. T&lt;/span&gt;odo ello sin perder de vista tu habitual análisis filosófico y tecnológico.&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;22&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;22&quot;&gt;2024:&lt;/b&gt; En 2024 las publicaciones actuaron como un repositorio de reflexiones maduras sobre el &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Neofeudalismo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;tecno-feudalismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot;, la longevidad y la salud, y una preparación mental y filosófica hacia los retos inminentes de la sociedad global, siempre acompañado de reseñas de pensamiento estructuralista.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;23&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;23&quot;&gt;2025:&lt;/b&gt; El 2025 representó la consagración de tu bitácora (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/01/10000-posts.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;celebrando 10.000 posts y el 25 aniversario&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;), centrándote en advertencias sobre la &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Leyes_fundamentales_de_la_estupidez_humana&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;teoría de la estupidez&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot;, sesgos cognitivos, el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Meliorismo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;meliorismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (la creencia en que el mundo puede mejorar con nuestra acción) y la defensa de la verdad en un panorama político convulso.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/evolucion-de-las-tematicas-de-este-blog.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgO62wklcHR55rrPlhm7Zken-y_ARQkR0H4xeHJj5EIgvqNoxQ-JkG6RfRx_9XLRyDrz54W0wW-eDNb_2_D93AeOljXvRBI0SvnW-IP5LVZmWCDaOFW6nrNoy3A7_Vt6C276BsC4VdDuO1QLLUmWz-8T1ai-L55pM1aWglRZG0GmBtDqdZD6f7b/s72-c/Gemini_Generated_Image_ses1vtses1vtses1.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-8895594658235455470</guid><pubDate>Sat, 10 Oct 2026 18:50:08 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-10T20:53:24.048+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">autorreferencias</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">blogger</category><title>Nada humano me es ajeno: Mapa de temas de este blog</title><description>&lt;center&gt;
  
  &lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjA1Q8BRYA4zfq5XNl70-jzx-19txhd-JTdNQhsuMZQHjdTnhPmSce53Vhx_RIL8-DqEvwRWNoe-aA_RvNq_e5X8scNByfwRtKrpcs4fObspHDO3xfm5cE2baqptqnnB47-Gu4SzdSnWnYNzd2HMkQG2NC_Stos9tYUikKw_u4GJ1lTanV2D2ss/s2752/Gemini_Generated_Image_2vbijq2vbijq2vbi.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1536&quot; data-original-width=&quot;2752&quot; height=&quot;193&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjA1Q8BRYA4zfq5XNl70-jzx-19txhd-JTdNQhsuMZQHjdTnhPmSce53Vhx_RIL8-DqEvwRWNoe-aA_RvNq_e5X8scNByfwRtKrpcs4fObspHDO3xfm5cE2baqptqnnB47-Gu4SzdSnWnYNzd2HMkQG2NC_Stos9tYUikKw_u4GJ1lTanV2D2ss/w345-h193/Gemini_Generated_Image_2vbijq2vbijq2vbi.jpg&quot; width=&quot;345&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Hoy nos vais a permitir una fugaz introspección. &lt;b&gt;Tras 25 años, 10.500 posts, 22.000.000 millones de visitas&lt;/b&gt;, hemos pedido a la &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small;&quot;&gt;&lt;b&gt;IA (Inteligencia Artificial)&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small;&quot;&gt; que analice las etiquetas que históricamente hemos utilizado para revelar cuáles han sido nuestras inquietudes tratadas en este vuestro &lt;b&gt;blog.agirregabiria.net&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Qué dice de un blog el recuento de sus etiquetas? Dice, para empezar, que &lt;b&gt;en octubre de 2026&lt;/b&gt; la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n&quot;&gt;educación&lt;/a&gt; (4292)&lt;/b&gt; pesa más que las cuatro etiquetas siguientes juntas: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/V%C3%ADdeo&quot;&gt;vídeos&lt;/a&gt; (1214), &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Autoayuda&quot;&gt;autoayuda&lt;/a&gt; (1042), &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fotograf%C3%ADa&quot;&gt;fotos&lt;/a&gt; (966) e &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Historia&quot;&gt;historia&lt;/a&gt; (858)&lt;/b&gt;, que suman 4080. En un archivo de más de 10.500 entradas, equivale a alrededor de cuatro de cada diez: no es una preferencia, es una columna vertebral.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Conviene leer el recuento con método. Las etiquetas mezclan tres cosas (y se solapan, porque una entrada lleva varias): &lt;b&gt;qué contamos, cómo lo contamos y desde dónde&lt;/b&gt;. Lo primero son los temas: educación, autoayuda, historia, política (712), libros (635), tecnología (631), ciencia (606) y familia (599). Lo segundo, los formatos: vídeos, fotos, citas (838), humor (801) y trucos (612). Lo tercero, los lugares: Euskadi (765), Bilbao (741), Getxo (699) y, con otro acento, Alicante (285) y Pilar de la Horadada (180), que dibujan una segunda geografía. Entre los temas propiamente dichos, la educación multiplica por más de cuatro a la segunda, la autoayuda.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhux08SS8fp_UN3AtE2Q3PYwJWt7jRU_Q7zkVXXMGnZmamH_zluJQ4ZQ7zmSSuH5j9wKxWsEE0ZWfKpj6-HDLWJZNKXL-jqO2NWE1MCjnZZ8MKsCneh-7PtKM0uAarXEf55G5vCbZqPbpbhAFo0q0lYaFPJ1dGedR7DwGWiN-Dzc698iIQynOVm/s1536/Designer.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1536&quot; data-original-width=&quot;1024&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhux08SS8fp_UN3AtE2Q3PYwJWt7jRU_Q7zkVXXMGnZmamH_zluJQ4ZQ7zmSSuH5j9wKxWsEE0ZWfKpj6-HDLWJZNKXL-jqO2NWE1MCjnZZ8MKsCneh-7PtKM0uAarXEf55G5vCbZqPbpbhAFo0q0lYaFPJ1dGedR7DwGWiN-Dzc698iIQynOVm/s320/Designer.png&quot; width=&quot;213&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Contar no es valorar: una etiqueta mide hábito de archivo, no profundidad ni influencia, y hay ideas que cruzan muchas entradas sin tener etiqueta propia.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Los ejes transversales aparecen al cruzar&lt;/b&gt; esas tres columnas. El primero es &lt;b&gt;la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n&quot;&gt;educación&lt;/a&gt; como lente&lt;/b&gt;, no solo como asunto: la pregunta de fondo suele ser qué se puede aprender de algo y cómo podría enseñarse, y por eso se enseña con vídeos, con citas, con metáforas (573) y con humor (801).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El segundo es &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Contenido_abierto&quot;&gt;compartir en abierto&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: web2.0 (810), twitter (334), podcasting (42) y software libre (26) describen una manera de aprender en público, dejando rastro de lo que se descubre para que otros lo aprovechen. Es quizá la herencia más visible de aquella web que dio nombre a tantas etiquetas.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El tercero es la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Glocalization&quot;&gt;relación entre lo local y lo universal&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Euskadi, Bilbao, Getxo y Bizkaia suman más de 2500 etiquetas y conviven en el mismo archivo con la paz (515), la ciencia (606) o la historia (858): lo local como punto de partida, no como frontera. Bernardo Atxaga lo resolvió en Obabakoak (1988) con un pueblo imaginario convertido en mundo; este blog hace algo parecido con callejero real.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El cuarto es una &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_c%C3%ADvica&quot;&gt;ética cívica&lt;/a&gt; y esperanzada&lt;/b&gt;. Solidaridad (582), ética (573) y paz (515) suman 1670 etiquetas, más que historia y ciencia juntas (1464), y conviven con futuro (592), innovación (559) y felicidad (495): se habla de lo que debe cuidarse y de lo que puede construirse.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El quinto, quizá el más discreto, es la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Memoria_hist%C3%B3rica&quot;&gt;memoria entre generaciones&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Conmemoraciones (497), obituarios (90), familia (599), nietos (328) e infancia (322) recogen lo que Miguel de Unamuno llamó intrahistoria: la vida silenciosa de quienes no salen en los libros de historia.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Los cinco ejes no son compartimentos: se tocan a cada paso, y de ahí que un vídeo de humor pueda hablar de ética o una foto de Getxo, de historia. Si hubiera que resumirlos con una frase antigua, sería la de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Terencio&quot;&gt;Terencio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (siglo II a. C.): «&lt;i&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Homo_sum,_humani_nihil_a_me_alienum_puto&quot;&gt;Homo sum, humani nihil a me alienum puto&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;», es decir, «&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Homo_sum,_humani_nihil_a_me_alienum_puto&quot;&gt;hombre soy, nada humano me es ajeno&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;». Un blog largo acaba pareciéndose a quienes lo escriben y lo leen.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Proponemos un ejercicio a cinco (5) años. Objetivo: elegir tres etiquetas propias y leer o escribir sobre ellas cada mes, hasta sumar sesenta (60) piezas por etiqueta en octubre de 2031. Evaluación: cada octubre, contarlas, comprobar cuántas se compartieron con otros lectores y anotar qué eje las une. ¿Empezamos?&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small;&quot;&gt;Hoy nos vais a permitir una fugaz introspección. Tras 25 años, 10.500 posts, 22.000.000 millones de visitas, hemos pedido a la &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small;&quot;&gt;IA (Inteligencia Artificial)&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small;&quot;&gt; que analice las etiquetas que históricamente hemos utilizado para revelar cuáles han sido nuestras inquietudes tratadas en este vuestro blog.agirregabiria.net.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Qué dice de un blog el recuento de sus etiquetas? Dice, para empezar, que &lt;b&gt;en octubre de 2026&lt;/b&gt; la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n&quot;&gt;educación&lt;/a&gt; (4292)&lt;/b&gt; pesa más que las cuatro etiquetas siguientes juntas: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/V%C3%ADdeo&quot;&gt;vídeos&lt;/a&gt; (1214), &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Autoayuda&quot;&gt;autoayuda&lt;/a&gt; (1042), &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fotograf%C3%ADa&quot;&gt;fotos&lt;/a&gt; (966) e &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Historia&quot;&gt;historia&lt;/a&gt; (858)&lt;/b&gt;, que suman 4080. En un archivo de más de 10.500 entradas, equivale a alrededor de cuatro de cada diez: no es una preferencia, es una columna vertebral.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Conviene leer el recuento con método. Las etiquetas mezclan tres cosas (y se solapan, porque una entrada lleva varias): &lt;b&gt;qué contamos, cómo lo contamos y desde dónde&lt;/b&gt;. Lo primero son los temas: educación, autoayuda, historia, política (712), libros (635), tecnología (631), ciencia (606) y familia (599). Lo segundo, los formatos: vídeos, fotos, citas (838), humor (801) y trucos (612). Lo tercero, los lugares: Euskadi (765), Bilbao (741), Getxo (699) y, con otro acento, Alicante (285) y Pilar de la Horadada (180), que dibujan una segunda geografía. Entre los temas propiamente dichos, la educación multiplica por más de cuatro a la segunda, la autoayuda.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Contar no es valorar: una etiqueta mide hábito de archivo, no profundidad ni influencia, y hay ideas que cruzan muchas entradas sin tener etiqueta propia.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Los ejes transversales aparecen al cruzar&lt;/b&gt; esas tres columnas. El primero es &lt;b&gt;la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n&quot;&gt;educación&lt;/a&gt; como lente&lt;/b&gt;, no solo como asunto: la pregunta de fondo suele ser qué se puede aprender de algo y cómo podría enseñarse, y por eso se enseña con vídeos, con citas, con metáforas (573) y con humor (801).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgEyNSGr1xdNtL3SgnPPHRFgXYDqw8G8Q1J5L7biYE0mYejkki8BdYxzEHvlA6HEd0PplxrA6i19DWiWrpHOj8JkRaHHkpaljInIn8BrhILCIm7mKoB3YrxTe9dWo2QgeUnFN5T7rBfia1Lfh_fFbf5u1VVlaOAk8zODTSPYEGdutFzIOUCC9-0/s1681/0c43ac4b-53af-46d0-a775-2a4aa0c0e79e.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1681&quot; data-original-width=&quot;936&quot; height=&quot;369&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgEyNSGr1xdNtL3SgnPPHRFgXYDqw8G8Q1J5L7biYE0mYejkki8BdYxzEHvlA6HEd0PplxrA6i19DWiWrpHOj8JkRaHHkpaljInIn8BrhILCIm7mKoB3YrxTe9dWo2QgeUnFN5T7rBfia1Lfh_fFbf5u1VVlaOAk8zODTSPYEGdutFzIOUCC9-0/w205-h369/0c43ac4b-53af-46d0-a775-2a4aa0c0e79e.png&quot; width=&quot;205&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;El segundo es &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Contenido_abierto&quot;&gt;compartir en abierto&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;: web2.0 (810), twitter (334), podcasting (42) y software libre (26) describen una manera de aprender en público, dejando rastro de lo que se descubre para que otros lo aprovechen. Es quizá la herencia más visible de aquella web que dio nombre a tantas etiquetas.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El tercero es la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Glocalization&quot;&gt;relación entre lo local y lo universal&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Euskadi, Bilbao, Getxo y Bizkaia suman más de 2500 etiquetas y conviven en el mismo archivo con la paz (515), la ciencia (606) o la historia (858): lo local como punto de partida, no como frontera. Bernardo Atxaga lo resolvió en Obabakoak (1988) con un pueblo imaginario convertido en mundo; este blog hace algo parecido con callejero real.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El cuarto es una &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_c%C3%ADvica&quot;&gt;ética cívica&lt;/a&gt; y esperanzada&lt;/b&gt;. Solidaridad (582), ética (573) y paz (515) suman 1670 etiquetas, más que historia y ciencia juntas (1464), y conviven con futuro (592), innovación (559) y felicidad (495): se habla de lo que debe cuidarse y de lo que puede construirse.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El quinto, quizá el más discreto, es la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Memoria_hist%C3%B3rica&quot;&gt;memoria entre generaciones&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Conmemoraciones (497), obituarios (90), familia (599), nietos (328) e infancia (322) recogen lo que Miguel de Unamuno llamó intrahistoria: la vida silenciosa de quienes no salen en los libros de historia.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Los cinco ejes no son compartimentos: se tocan a cada paso, y de ahí que un vídeo de humor pueda hablar de ética o una foto de Getxo, de historia. Si hubiera que resumirlos con una frase antigua, sería la de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Terencio&quot;&gt;Terencio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (siglo II a. C.): «&lt;i&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Homo_sum,_humani_nihil_a_me_alienum_puto&quot;&gt;Homo sum, humani nihil a me alienum puto&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;», es decir, «&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Homo_sum,_humani_nihil_a_me_alienum_puto&quot;&gt;hombre soy, nada humano me es ajeno&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;». Un blog largo acaba pareciéndose a quienes lo escriben y lo leen.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Proponemos un ejercicio a cinco (5) años. Objetivo: elegir tres etiquetas propias y leer o escribir sobre ellas cada mes, hasta sumar sesenta (60) piezas por etiqueta en octubre de 2031. Evaluación: cada octubre, contarlas, comprobar cuántas se compartieron con otros lectores y anotar qué eje las une. ¿Empezamos? Seguirá un post sobre grandes temas... sobre los que aún no hemos ofrecido nuestra modesta perspectiva personal.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;¿Qué dice de un blog el recuento de sus etiquetas? En el nuestro, con más de 10.500 entradas, la educación (4292) pesa más que las cuatro siguientes juntas: vídeos, autoayuda, fotos e historia. https://t.co/VqrSZMsQik Las etiquetas mezclan tres cosas: qué contamos, cómo lo contamos y desde dónde. Y las cruzan cinco ejes: la educación como lente, aprender en abierto, lo local como puerta al mundo, una ética cívica y esperanzada y la memoria entre generaciones. Un blog largo acaba pareciéndose a quienes lo escriben y lo leen: a sus preguntas, a sus lugares y a sus generaciones. ¿Qué ejes cruzan el tuyo?

What does a blog&#39;s tag count say about it? In ours, with more than 10,500 posts, education (4,292) outweighs the next four tags combined: videos, self-help, photos and history. The tags mix three things: what we write about, how we write it and where from. Five threads run through all of them: education as a lens, learning in the open, the local as a gateway to the world, a hopeful civic ethic, and memory between generations. A long-running blog ends up resembling those who write and read it: their questions, their places, their generations. Which threads run through yours?

Zer kontatzen digu blog baten etiketen zenbaketak? Gurean, 10.500 sarrera baino gehiagorekin, hezkuntzak (4292) hurrengo lau etiketen batura gainditzen du: bideoak, autolaguntza, argazkiak eta historia. Etiketek hiru gauza nahasten dituzte: zertaz idazten dugun, nola idazten dugun eta nondik idazten dugun. Eta bost ardatzek zeharkatzen dituzte: hezkuntza lente gisa, irekian ikastea, tokikoa mundurako ate gisa, itxaropenez betetako etika zibikoa eta belaunaldien arteko memoria. Blog luze batek idazten eta irakurtzen dutenen antza hartzen du azkenean. Zein dira zure blogaren ardatzak?

Que dit d&#39;un blog le décompte de ses étiquettes ? Dans le nôtre, avec plus de 10 500 billets, l&#39;éducation (4292) pèse plus que les quatre suivantes réunies : vidéos, développement personnel, photos et histoire. Les étiquettes mêlent trois choses : ce que nous racontons, comment nous le racontons et d&#39;où nous parlons. Cinq fils les traversent : l&#39;éducation comme prisme, apprendre en partageant, le local comme porte sur le monde, une éthique civique pleine d&#39;espoir et la mémoire entre générations. Un blog au long cours finit par ressembler à ceux qui l&#39;écrivent et le lisent : leurs questions, leurs lieux, leurs générations. Quels fils traversent le vôtre ?&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2108994038749897105?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 10, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/nada-humano-me-es-ajeno-mapa-de-temas.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjA1Q8BRYA4zfq5XNl70-jzx-19txhd-JTdNQhsuMZQHjdTnhPmSce53Vhx_RIL8-DqEvwRWNoe-aA_RvNq_e5X8scNByfwRtKrpcs4fObspHDO3xfm5cE2baqptqnnB47-Gu4SzdSnWnYNzd2HMkQG2NC_Stos9tYUikKw_u4GJ1lTanV2D2ss/s72-w345-h193-c/Gemini_Generated_Image_2vbijq2vbijq2vbi.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4658194045161315362</guid><pubDate>Fri, 09 Oct 2026 09:06:43 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-10T10:26:55.427+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">google</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">millones</category><title>Preguntas que Google no podía responder y la IA sí</title><description>&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjh23zxsV6mOH6BRyZV4sFEqGMVot3djCRDXclajiyLkq3uhJycyUTZd50w1PNCzxRmOCtag_92sLLKlKXhC1UEsv-8LoX5OJv-TEt8_3aJx7ktfQ773sivAvjdcK3UblpaQ7tvzQYts6sBq_jYa2hmkLB9IsrbPePhVvtMScLEc2azKIRzFHsy/s627/hhjhjgjh4fd7cc029e_z.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;452&quot; data-original-width=&quot;627&quot; height=&quot;233&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjh23zxsV6mOH6BRyZV4sFEqGMVot3djCRDXclajiyLkq3uhJycyUTZd50w1PNCzxRmOCtag_92sLLKlKXhC1UEsv-8LoX5OJv-TEt8_3aJx7ktfQ773sivAvjdcK3UblpaQ7tvzQYts6sBq_jYa2hmkLB9IsrbPePhVvtMScLEc2azKIRzFHsy/w346-h233/hhjhjgjh4fd7cc029e_z.jpg&quot; width=&quot;346&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;center&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hoy que hacia las 16h&amp;nbsp;&lt;b&gt;hemos alcanzado los &lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/millones&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;22 millones de visitas (posts)&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;tras &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/09/la-paradoja-del-cuadrado-perdido-el.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;11 días desde el anterior millón&lt;/a&gt;,&lt;/b&gt; nos planteamos que supone la IA en la carrera por la información.&amp;nbsp; &lt;b&gt;Google señalaba, la IA responde&lt;/b&gt;: ¿qué cambia cuando preguntamos? Veamos una breve historia de la evolución desde el siglo XIX.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En 1896, un abogado belga llamado &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.britannica.com/biography/Paul-Otlet&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Paul Otlet&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; abrió en Bruselas un servicio singular: quien pagara podía enviarle una pregunta por correo y recibir copias de las fichas que la respondían. Su archivo, que acabaría llamándose &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.mundaneum.org/en/history&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Mundaneum&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, llegó a reunir millones de ellas. Era un buscador de papel, y funcionaba con sellos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Más de un siglo después, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Google&quot;&gt;&lt;b&gt;Google&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; resolvió la misma tarea en milisegundos. Su &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Algoritmo&quot;&gt;&lt;b&gt;algoritmo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; de 1998, &lt;a href=&quot;https://www.ics.uci.edu/~djp3/classes/2008_01_01_INF141/Materials/brin1998.pdf&quot;&gt;&lt;b&gt;PageRank&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, medía la importancia de una página por los enlaces que la señalaban: señalar, convertido en método. Como el Mundaneum, nos devolvía documentos, no respuestas. Como los &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.worldhistory.org/trans/es/1-22060/calimaco-de-cirene/&quot;&gt;Pínakes&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;de Calímaco en la Alejandría del siglo III a. C., como las remisiones de la &lt;a href=&quot;https://www.ebsco.com/research-starters/history/diderot-publishes-encyclopedia&quot;&gt;&lt;em&gt;&lt;b&gt;Enciclopedia&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;/a&gt; de Diderot —con las que trató de sortear la censura—, como el &lt;a href=&quot;https://www.w3.org/History/1945/vbush/vbush7.shtml&quot;&gt;&lt;b&gt;memex&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; que &lt;b&gt;Vannevar Bush&lt;/b&gt; imaginó en 1945: instrumentos para llegar al saber, no para entregarlo. Por eso había preguntas que Google no podía responder y que la inteligencia artificial sí contesta, con ventajas y con riesgos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjy30gLFxVHzYTdstjbrpzzoHvBtVCHk4fqBPH9lo9Ex9m69j1yG9SugXK3jAe97sGFNaLDQYg2IQ5sxY39CG4ynP_3OOK12C7KkMFePBnmkkjEJifofr6jJZfPAp1s-bQwnAgK_ZbUceMQCPDQMxF9sKA8rSl_sn0KGJ176R3SsGQtrTEWbzlN/s670/image%20(trytyr13).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;670&quot; data-original-width=&quot;361&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjy30gLFxVHzYTdstjbrpzzoHvBtVCHk4fqBPH9lo9Ex9m69j1yG9SugXK3jAe97sGFNaLDQYg2IQ5sxY39CG4ynP_3OOK12C7KkMFePBnmkkjEJifofr6jJZfPAp1s-bQwnAgK_ZbUceMQCPDQMxF9sKA8rSl_sn0KGJ176R3SsGQtrTEWbzlN/s320/image%20(trytyr13).jpg&quot; width=&quot;172&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Las preguntas que Google no podía responder&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Google brilló con lo que ya tenía página: el horario de un tren, el año de una batalla. Fallaba cuando la pregunta no coincidía con nada escrito, y eso ocurre más de lo que parece: Google repite desde 2013 que &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://searchengineland.com/google-reaffirms-15-searches-new-never-searched-273786&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;el 15 % de sus búsquedas diarias son inéditas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Hablamos de preguntas compuestas («¿qué ruta de tres días me conviene por Lisboa si no soporto las cuestas?»), de preguntas con nivel («explícame la entropía como a un estudiante de Filología») o de preguntas que piden réplica («dame tres objeciones serias a este argumento»). Ante ellas, el buscador nos dejaba diez enlaces y el trabajo de síntesis por delante.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Lo que cambia con la inteligencia artificial&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La IA cambia la forma de pedir y de recibir: la pregunta puede ser un pensamiento entero, la respuesta llega compuesta y cabe la réplica. Google lo constata con sus propios datos: en mayo de 2026 informó de que, en Estados Unidos, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.google/products-and-platforms/products/search/ai-mode-us-insights/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;la consulta media de su Modo IA triplica en longitud&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; a la de una búsqueda tradicional.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Aquí asoma la paradoja. Con Google había que juzgar entre diez páginas; con la IA se corre el riesgo de aceptar una sola voz que suena segura. Un &lt;a href=&quot;https://www.infodocket.com/2025/10/22/bbc-largest-study-of-its-kind-shows-ai-assistants-misrepresent-news-content-45-of-the-time-regardless-of-language-or-territory/&quot;&gt;&lt;b&gt;estudio de la Unión Europea de Radiodifusión y la BBC&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (octubre de 2025) halló al menos un problema significativo en el 45 % de las más de tres mil respuestas que cuatro asistentes dieron a preguntas sobre noticias, desde fuentes mal atribuidas hasta datos inventados u obsoletos. Los modelos mejoran deprisa; la comprobación sigue siendo cosa del lector.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Y hay un efecto de segundo orden. En marzo de 2025, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/22/google-users-are-less-likely-to-click-on-links-when-an-ai-summary-appears-in-the-results/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Pew Research Center&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; observó, en una muestra de 900 adultos estadounidenses, que ante un resumen de IA los usuarios de Google pulsaban un enlace tradicional en el 8 % de las &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;visitas, frente al 15 % cuando no lo había. Si la respuesta nos basta, ¿quién visitará las páginas de las que se nutre? A quienes escribimos en la red la pregunta nos concierne.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;Buscar sigue siendo cosa nuestra&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;Cambian los instrumentos —rollo, ficha, enlace, conversación—; la tarea de dudar y comprobar sigue siendo nuestra. &lt;b&gt;La IA puede ahorrarnos el rastreo, no la duda&lt;/b&gt;. Concluimos con 5&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&amp;nbsp;preguntas, la quinta es la mejor, que antes exigían mucho trabajo:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;isSelectedEnd&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;1. ¿Cómo se relacionan tres ideas que aparecen en disciplinas diferentes?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Podemos pedir que se conecten, por ejemplo, la neurociencia del aprendizaje, la motivación escolar y el diseño de herramientas educativas. Antes necesitábamos localizar artículos especializados, leerlos y construir una síntesis. Ahora podemos solicitar un primer mapa conceptual, pedir ejemplos y profundizar en las relaciones que nos interesen. La respuesta inicial no sustituye la investigación: nos ayuda a comenzar.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;isSelectedEnd&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;2. ¿Puedes explicármelo de tres maneras distintas?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un mismo concepto puede explicarse a un niño de diez años, a un estudiante universitario o a una persona especializada. La IA permite adaptar vocabulario, extensión y ejemplos, además de reformular una explicación cuando no la entendemos. Para la educación, esta capacidad abre oportunidades de personalización difíciles de conseguir mediante una página estática.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgTyn0UPs9Onqv6hQNcWY-lusoJkA-9KcZVfA-T2xmnZz2559fPT4SQ9Bh3G_feUJVqAAT7PzOOVKcxsp9vacrLri3DFLOZNUwuwKZoOfbgLO5aAGg45EJkBdHuJ9RK2-w98NnyozgfZ_dOMbqDvjN04M_Ilg_whrQ07Hx9eiEj8zDliiZvXj2t/s1536/7737699a-b706-49f3-8bf1-e68ddf63aa43.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1536&quot; data-original-width=&quot;1024&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgTyn0UPs9Onqv6hQNcWY-lusoJkA-9KcZVfA-T2xmnZz2559fPT4SQ9Bh3G_feUJVqAAT7PzOOVKcxsp9vacrLri3DFLOZNUwuwKZoOfbgLO5aAGg45EJkBdHuJ9RK2-w98NnyozgfZ_dOMbqDvjN04M_Ilg_whrQ07Hx9eiEj8zDliiZvXj2t/s320/7737699a-b706-49f3-8bf1-e68ddf63aa43.png&quot; width=&quot;213&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;isSelectedEnd&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;3. ¿Qué tienen en común dos acontecimientos separados por siglos?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Podemos comparar revoluciones tecnológicas, sistemas educativos o crisis económicas, solicitando semejanzas, diferencias y límites de la comparación. El buscador tradicional encontraba documentos sobre cada asunto; la IA puede proponer una estructura comparativa que después debemos comprobar.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;isSelectedEnd&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;4. ¿Qué información necesito para tomar una decisión?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Ante una compra, un viaje o la elección de una tecnología, podemos pedir criterios, ventajas, inconvenientes y preguntas pendientes. La respuesta resulta especialmente útil cuando no sabemos todavía qué debemos investigar. Si la decisión afecta a nuestra salud, patrimonio o derechos, las fuentes autorizadas y el asesoramiento profesional siguen siendo esenciales.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;isSelectedEnd&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;5. &lt;span style=&quot;background-color: #fcff01;&quot;&gt;¿Qué preguntas no me estoy haciendo?&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Quizá esta sea la posibilidad más interesante. Podemos presentar una idea, un proyecto educativo o un argumento y pedir que identifique supuestos ocultos, objeciones y perspectivas alternativas. La IA puede ayudarnos a pensar contra nuestras propias intuiciones, siempre que no confundamos sus sugerencias con una evaluación infalible.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;En 1896, un abogado belga montó un servicio para contestar preguntas por correo: quien pagaba recibía las fichas que las respondían. https://t.co/cEFNMiMKFc Era un buscador de papel. Google hizo lo mismo en milisegundos, pero seguía señalando: páginas, no respuestas. La IA cambia eso: compone, ajusta el nivel, admite réplica y atiende preguntas que no cabían en una búsqueda. También se equivoca, y suena segura: un estudio de la UER y la BBC halló problemas significativos en el 45 % de sus respuestas sobre noticias. Preguntar es hoy más fácil que nunca; comprobar, más necesario. Del Mundaneum a la IA, en el blog: [enlace]

1896an, abokatu belgiar batek galderei postaz erantzuteko zerbitzua jarri zuen martxan: ordaintzen zuenak erantzuna jasotzen zuen, fitxen kopien bidez. Googlek milisegundotan egin zuen lan bera, baina seinalatzen jarraitu zuen: orriak, ez erantzunak. Adimen artifizialak hori aldatzen du: erantzun bat eraikitzen du eta maila egokitzen du. Baina huts egiten du, eta ziur dirudi: EBUk eta BBCk egindako ikerketa batek arazo adierazgarriak aurkitu zituen albisteei buruzko erantzunen % 45ean. Galdetzea inoiz baino errazagoa da; egiaztatzea, inoiz baino beharrezkoagoa. Mundaneumetik adimen artifizialera, blogean: [esteka]

In 1896 a Belgian lawyer set up a service that answered questions by post: whoever paid received the index cards holding the answer. A paper search engine. Google did the same in milliseconds, but it still pointed: pages, not answers. AI changes that: it composes, adjusts the level, takes follow-ups and handles questions that never fit a search box. It also gets things wrong while sounding sure: an EBU–BBC study found significant problems in 45% of AI answers about the news. Asking has never been easier; checking has never mattered more. From the Mundaneum to AI, on the blog: [link]

En 1896, un avocat belge a créé un service qui répondait aux questions par courrier : contre paiement, on recevait les fiches qui contenaient la réponse. Google a fait pareil en quelques millisecondes, mais il se contentait de renvoyer : des pages, pas des réponses. L&#39;IA change la donne : elle compose, ajuste le niveau et permet de relancer. Elle se trompe aussi, en paraissant sûre d&#39;elle : une étude de l&#39;UER et de la BBC a relevé des problèmes significatifs dans 45 % de ses réponses sur l&#39;actualité. Demander n&#39;a jamais été aussi facile ; vérifier, aussi nécessaire. Du Mundaneum à l&#39;IA, sur le blog : [lien]&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2108486355357405449?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 9, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/preguntas-que-google-no-podia-responder.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjh23zxsV6mOH6BRyZV4sFEqGMVot3djCRDXclajiyLkq3uhJycyUTZd50w1PNCzxRmOCtag_92sLLKlKXhC1UEsv-8LoX5OJv-TEt8_3aJx7ktfQ773sivAvjdcK3UblpaQ7tvzQYts6sBq_jYa2hmkLB9IsrbPePhVvtMScLEc2azKIRzFHsy/s72-w346-h233-c/hhjhjgjh4fd7cc029e_z.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-5538601937689926971</guid><pubDate>Thu, 08 Oct 2026 17:30:58 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-08T20:41:13.794+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">bizkaia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">economía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">getxo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">RayBan Meta</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">turismo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">viajar</category><title>Últimos cruceros en Getxo al inicio del otoño</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/b7yPMJ5odO4?si=Gd84rKMdGelI4rTF&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;

  &lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;

 Volvemos con uno de nuestros pasatiempos preferidos: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=crucero+getxo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Fotografiar cruceros en Getxo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Viviendo en Las Arenas es imposible no fijarse en el d&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;esfile de cruceros en Getxo. Siempre sorprende el silencio y la agilidad con las que maniobran a pesar de su&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;inmensidad. Es un espectáculo majestuoso que, año tras año, transforma el paisaje cotidiano de nuestro municipio. Durante las últimas semanas, hemos paseado por el muelle de Arriluze y del faro contemplando a estos colosos del mar y nos preguntamos cómo esta afluencia incesante moldea nuestro entorno, en la economía, las políticas públicas y la educación cívica de nuestra comunidad.&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div _ngcontent-ng-c1173688735=&quot;&quot; aria-busy=&quot;false&quot; aria-live=&quot;polite&quot; class=&quot;markdown markdown-main-panel md-content enable-luminous-fast-follows enable-updated-hr-color&quot; dir=&quot;ltr&quot; id=&quot;model-response-message-contentr_2b14d0d7efb3ff62&quot; inline-copy-host=&quot;&quot; style=&quot;--animation-duration: 400ms; --fade-animation-function: ease-out; animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En primer lugar, los datos precisos reflejan una realidad económica innegable. Esta temporada de 2026 proyectaba en sus inicios la llegada de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Puerto_de_Bilbao&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Puerto de Bilbao en Wikipedia&quot;&gt;más de cien (100) cruceros a las terminales del Puerto de Bilbao&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; ubicadas en nuestro municipio de Getxo. De hecho, el pasado viernes 2 de octubre de 2026 vimos partir al imponente &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Oceania_Cruises&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Oceania Cruises en Wikipedia&quot;&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;313&quot; data-path-to-node=&quot;5&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Marina&lt;/i&gt;, de la compañía Oceania Cruises&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y apenas unas horas después, el sábado 3 de octubre, presenciamos la entrada y salida del majestuoso &lt;i data-index-in-node=&quot;454&quot; data-path-to-node=&quot;5&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Viking_(cruise_line)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Viking Cruises en Wikipedia&quot;&gt;Viking Mira&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;. También han estado&amp;nbsp;&lt;/span&gt;en Getxo&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;el &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Insignia&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.ncl.com/es/es/Cruceros/Norwegian-Star-h9vep/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Norwegian Star&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, incluso simultáneamente tres cruceros &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.vikingcruises.com/oceans/ships/viking-saturn.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Viking Saturn&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://en.ponant.com/cruise-ships/le-laperouse&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Le Lapérouse&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://www.silversea.com/es/barcos/silver-dawn.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Silver Dawn&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;(que también coincidió con&lt;b&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.royalcaribbean.com/esp/es/cruise-ships/liberty-of-the-seas&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Liberty of the Seas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&amp;nbsp;y &lt;a href=&quot;https://atlasoceanvoyages.com/world-voyager&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;World Voyager&lt;/a&gt;)&lt;/b&gt;,... Es decir, miles de viajeros internacionales de alto poder adquisitivo desembarcan puntualmente en nuestra puerta. Los comerciantes locales, la hostelería y el tejido de servicios conexos recogen los frutos de un turismo que dinamiza fuertemente a Bizkaia.&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgz6L-9OWDKZ51OBDD5osBZulHbLRPKOJuwgbRsQF-yWOUaPvxuX95noa5vsw35HeRoW2b1kxYrNLZPclYZ9uUTtsqnxOHK031CpOQaIxmASTnCF6Zf5JZrF1b1Xt3BZhPJrpE63a0s_abhWRt1xjLBuYreAolq_STEVjZHnXjQj1j1Ri0NF-AN/s2273/55572504998_7c9be05ee0_o.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2273&quot; data-original-width=&quot;2064&quot; height=&quot;242&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgz6L-9OWDKZ51OBDD5osBZulHbLRPKOJuwgbRsQF-yWOUaPvxuX95noa5vsw35HeRoW2b1kxYrNLZPclYZ9uUTtsqnxOHK031CpOQaIxmASTnCF6Zf5JZrF1b1Xt3BZhPJrpE63a0s_abhWRt1xjLBuYreAolq_STEVjZHnXjQj1j1Ri0NF-AN/w220-h242/55572504998_7c9be05ee0_o.jpg&quot; width=&quot;220&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Tampoco podemos obviar el análisis político y medioambiental de esta actividad. Como veteranos defensores de la movilidad cero emisiones, nos ilusiona especialmente constatar los avances en la electrificación de los muelles. La implementación de la conexión eléctrica de los buques a la red terrestre (el llamado sistema &lt;i data-index-in-node=&quot;321&quot; data-path-to-node=&quot;6&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Shore_power&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Onshore Power Supply en Wikipedia&quot;&gt;Onshore Power Supply&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;) es un acierto rotundo de nuestras instituciones. Significa que estos enormes hoteles flotantes pueden apagar sus motores de combustión mientras atracan en Getxo, eliminando la contaminación acústica y atmosférica. Constituye un caso de estudio perfecto sobre cómo la política económica puede y debe alinearse con la ecología; una lección práctica que recomendamos analizar a fondo en cualquier aula universitaria.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hemos observado, cámara del iPhone en mano y las &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Meta_smart_glasses&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ray-Ban Meta Smart Glasses en Wikipedia&quot;&gt;gafas Ray-Ban Meta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; durante nuestras habituales caminatas, cómo los visitantes se maravillan con la majestuosidad del Puente Colgante o las renovadas galerías de Punta Begoña. Hace apenas unas semanas, en el mes de septiembre, cuando este modesto blog alcanzaba la emotiva cifra de veinte (20) millones de visitas, reflexionábamos precisamente sobre nuestra posición en el mundo globalizado. Ver a ciudadanos de rincones remotos leyendo sobre nuestra historia local, o cruzando miradas amables con nuestros vecinos, nos demuestra que la educación trasciende ampliamente las aulas formales. Getxo se convierte en una escuela abierta de civismo, diversidad y hospitalidad.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Quizá el mayor reto a futuro resida en mantener un equilibrio inteligente. La convivencia pacífica con los residentes habituales exige una planificación rigurosa. También demanda que eduquemos a las nuevas generaciones —y pienso en nuestros queridos nietos— en el valor de un &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Turismo_sostenible&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Turismo Sostenible en Wikipedia&quot;&gt;turismo respetuoso&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que enriquezca, en lugar de erosionar, nuestra identidad vasca.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;A mis 73 años, contemplo el vaivén de estos barcos y me doy cuenta de que Euskal Herria sigue siendo un puerto de abrigo excepcional en un mundo demasiado acelerado. Aún nos quedan muchos paseos para documentar cómo evoluciona nuestra tierra. Recomendamos vivamente acercarse al puerto deportivo en los próximos días de atraque (que apenas quedan ya hasta la primavera próxima); sentarse, respirar la brisa marina y aprender de este mundo global que viene a visitarnos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Finalizamos con una cita de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Grace_Hopper&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Grace Hopper en Wikipedia&quot;&gt;Grace Hopper&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&quot;&lt;i&gt;A ship in port is safe, but that&#39;s not what ships are built for&lt;/i&gt;&quot; (&quot;Un barco en el puerto es seguro, pero no es para eso para lo que se construyen los barcos&quot;).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Eskerrik asko. ¡Gracias por acompañarnos en esta travesía compartida!&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: center; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;
  
    &lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720336048674&quot; title=&quot;Crucero Viking Saturn y otros de 2026&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Crucero Viking Saturn y otros de 2026&quot; height=&quot;375&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/31337/55573154003_3b78c0cb62.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: center; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720336048674/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;/center&gt;

&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/cruceros-en-getxo-al-inicio-del-otono.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/b7yPMJ5odO4/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-3485722485964704229</guid><pubDate>Thu, 08 Oct 2026 09:24:59 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-08T11:25:41.329+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">biología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">fauna</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">longevidad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">salud</category><title>De Gilgamesh a la tortuga Jonathan: Secretos de longevidad</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/TS4xpGKobVI?si=OHTKM_SyoPQ98jqP&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hay una fotografía de la década de 1880 en la que una tortuga gigante, ya adulta, recorre los jardines de Plantation House, en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Santa_Elena_(territorio)&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Santa Elena&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Es &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jonathan_%28tortuga%29&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Jonathan&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Se calcula que nació hacia 1832 y sigue allí, con unos 194 años: el animal terrestre más longevo que conocemos. El 7 de octubre de 2026, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adw8887&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;em&gt;&lt;b&gt;Science Advances&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; publicó la lectura de su genoma y de su epigenoma, el registro de qué genes se encienden y cuáles se apagan.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Buscaban uno de los secretos de la longevidad y encontraron dos cosas. El equipo, dirigido por &lt;a href=&quot;https://www.eurekalert.org/news-releases/1146864&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Stephen Clark&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; desde la &lt;a href=&quot;https://www.kallel.org/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Fundación Kallel&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, halló &lt;a href=&quot;https://www.cam.ac.uk/research/news/genetic-analysis-of-the-worlds-oldest-land-animal-reveals-secret-of-living-194-years&quot;&gt;&lt;b&gt;287 variantes genéticas únicas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; ligadas a la reparación del &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81cido_desoxirribonucleico&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;ADN&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, la inflamación, la insulina y la defensa frente al cáncer. Y algo más llamativo: los reguladores de los genes de la energía y de la reparación se han mantenido estables durante casi dos siglos. No parece solo buena herencia; parece poco desgaste.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiXZL97ujfO7Hlw6-ADxNmDhJpE4eeCgAOWWuKr2-8aloWuzDeGojs7SqG9mdnm5xShwKaDXpzp0DfAgiq4gZ8Nd2G0442IeJRi1ITk_ItzvReP4p11etbjpCBkDgrcVF7K1HwY_HaigT97au9MU8E6OyfW6hSNsr4BRxPlqRCYyo1O5s5x4JLS/s960/ciencia-tortuga-jonathan-animal-mas-longevo-del-mundo-1.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;960&quot; data-original-width=&quot;640&quot; height=&quot;240&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiXZL97ujfO7Hlw6-ADxNmDhJpE4eeCgAOWWuKr2-8aloWuzDeGojs7SqG9mdnm5xShwKaDXpzp0DfAgiq4gZ8Nd2G0442IeJRi1ITk_ItzvReP4p11etbjpCBkDgrcVF7K1HwY_HaigT97au9MU8E6OyfW6hSNsr4BRxPlqRCYyo1O5s5x4JLS/w160-h240/ciencia-tortuga-jonathan-animal-mas-longevo-del-mundo-1.jpg&quot; width=&quot;160&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Del elixir al gen: una búsqueda de milenios.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En el &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Poema_de_Gilgamesh&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;poema de Gilgamesh&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, el rey de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Uruk&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Uruk &lt;/b&gt;&lt;/a&gt;consigue una planta que devuelve la juventud y decide probarla antes con un anciano, un esbozo de ensayo clínico que no llega a celebrarse: una serpiente se la roba. Milenios después, el noble veneciano &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://publicdomainreview.org/collection/cornaro-sure-and-certain-methods/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Luigi Cornaro&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; hizo de la sobriedad un método para vivir mucho, y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Nietzsche&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Nietzsche &lt;/b&gt;&lt;/a&gt;le objetó que confundía la causa con el efecto: no vivía largo por comer poco, comía poco por su metabolismo lento. En 1993, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8247153/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Cynthia Kenyon&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; comprobó que alterar un solo &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gen&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;gen, &lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/DAF-2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;daf-2&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, hacía vivir a un gusano más del doble: envejecer tenía palancas.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Senescencia_negligible&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Longevidad animal: tiburones y tortugas gigantes&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Se ha calculado que el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Somniosus_microcephalus&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;tiburón de Groenlandia&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; alcanza al menos 272 años. Un &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27516602/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;estudio de 2016&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; estimó su edad con el radiocarbono del cristalino ocular y usó la huella de las pruebas nucleares como marcador temporal. En 2019, un &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://doi.org/10.1038/s41559-018-0733-x&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;equipo de Yale y de la Universidad de Oviedo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; secuenció a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_Solitario_George&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Lonesome George&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y a una &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Aldabrachelys_gigantea&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;tortuga de Aldabra&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y señaló variantes en genes de reparación del ADN, inflamación y cáncer. Jonathan añade el epigenoma.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Longevidad&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Longevidad humana: la lección de &lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Mar%C3%ADa+Branyas&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;María Branyas (posts previos)&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;María Branyas llegó a los 117 años y se ofreció a ser estudiada. El análisis de su caso, publicado en &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://doi.org/10.1016/j.xcrm.2025.102368&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;em&gt;&lt;b&gt;Cell Reports Medicine&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; en 2025, halló &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tel%C3%B3mero&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;telómeros&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; muy cortos y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Linfocito_B&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;linfocitos B&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; envejecidos junto a inflamación baja y un &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Epigenoma&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;epigenoma&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; más joven que su edad: en ella convivían la vejez extrema y la salud. Uno de los autores del trabajo sobre Jonathan ve una coincidencia en las mitocondrias, las centrales de energía de la célula, eficientes en ambos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEguYAEFbqUyKdKyvBuQIx-aU3ijHYVlfdMUsFQysNJGuY5R7-ibiOgIkhh4K8MMwK631xiFHrp-_TBFaCYDJwknQKWqWRChEkWGxPNvHIPb_nMVXofqTj9ymMdqt1UUrQWOmqyZKl466L12RGoSoD1BcwVbEOcwUfslZEJexmKJkX_qnbqIbhWV/s1000/81BesiVBDuL._AC_UF1000,1000_QL80_.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1000&quot; data-original-width=&quot;632&quot; height=&quot;227&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEguYAEFbqUyKdKyvBuQIx-aU3ijHYVlfdMUsFQysNJGuY5R7-ibiOgIkhh4K8MMwK631xiFHrp-_TBFaCYDJwknQKWqWRChEkWGxPNvHIPb_nMVXofqTj9ymMdqt1UUrQWOmqyZKl466L12RGoSoD1BcwVbEOcwUfslZEJexmKJkX_qnbqIbhWV/w143-h227/81BesiVBDuL._AC_UF1000,1000_QL80_.jpg&quot; width=&quot;143&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Estudio_de_caso&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Un solo caso no cierra el expediente&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Conviene no precipitarnos. Jonathan es un único ejemplar, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.agenciasinc.es/Noticias/El-genoma-del-animal-terrestre-mas-longevo-del-mundo-revela-como-resiste-al-envejecimiento&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;no se le puede sacar sangre&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, parte de su genoma hubo que &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.scientificamerican.com/article/scientists-unlock-the-longevity-secrets-of-194-year-old-jonathan-the-giant-tortoise/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;completarlo con ADN de una tortuga más joven&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; y el propio equipo admite que no sabe si ese orden genético causa su longevidad o solo la acompaña: la vieja objeción de Nietzsche a Cornaro. Elixires, ninguno. Queda algo menos épico y quizá más útil: la edad y la enfermedad pueden, en ciertas condiciones, desvincularse.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gilgamesh&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Gilgamesh &lt;/b&gt;&lt;/a&gt;volvió a Uruk sin la planta y enseñó sus murallas a su compañero de viaje: eso, y no la juventud, es lo que queda. Con el conocimiento pasa igual: ningún animal explica la longevidad por sí solo; cada estudio coloca un ladrillo. Unamuno dedicó un capítulo de &lt;em&gt;Del sentimiento trágico de la vida&lt;/em&gt; al &lt;a href=&quot;https://es.wikisource.org/wiki/%C3%8Dndice:Del_sentimiento_tr%C3%A1gico_de_la_vida.pdf&quot;&gt;«&lt;b&gt;hambre de inmortalidad&lt;/b&gt;»&lt;/a&gt;; la ciencia, más modesta, aspira a entender cuánto de nuestro desgaste puede aplazarse.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Investigaci%C3%B3n-acci%C3%B3n&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Una propuesta de acción&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Proponemos tres metas escalonadas. A dos años: leer cada trimestre un artículo científico original sobre envejecimiento, empezando por el de Jonathan, y contrastarlo con su titular en prensa (ocho lecturas, un cuaderno de discrepancias). A cinco: escribir cada año una entrada que actualice lo que sabemos, revisada por una persona experta. A diez: ofrecer como voluntariado un taller intergeneracional sobre cómo distinguir un hallazgo de una promesa. Evaluación: el cuaderno, las correcciones recibidas y una breve encuesta antes y después de cada taller.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Jonathan, una tortuga gigante nacida hacia 1832, tiene unos 194 años y acaban de leer su ADN: https://t.co/pY1hbf0Cfq 287 variantes ligadas a la reparación del ADN y un epigenoma mucho más intacto de lo esperado.Pero la pregunta es mucho más antigua: una planta robada por una serpiente en el poema de Gilgamesh, la dieta de Cornaro que Nietzsche desmontó, un gusano que vivía el doble, un tiburón de más de dos siglos, una supercentenaria catalana. ¿Qué hemos aprendido buscando los secretos de la longevidad? ¿Y qué seguimos sabiendo a medias? #longevidad #ciencia

Jonathan dortoka erraldoia 1832 inguruan jaio zen, eta 194 urte inguru ditu. Orain, bere DNA irakurri dute: DNAren konponketarekin lotutako 287 aldaera eta espero baino askoz osoagoa den epigenoma. Baina galdera askoz zaharragoa da: Gilgameshen poemako sugeak lapurtutako landarea, Cornaroren dieta (Nietzschek kolokan jarri zuena), bi aldiz luzeago bizi zen zizarea, bi mende baino gehiagoko marrazoa, 117 urte bete zituen katalana. Zer ikasi dugu bizi luzearen sekretuak bilatzen? Eta zer dakigu oraindik erdizka? #zientzia #bizitzaluzea

Jonathan, a giant tortoise born around 1832, is about 194 years old, and his DNA has just been read: 287 gene variants tied to DNA repair and an epigenome far more intact than expected. But the question is much older: a plant stolen by a serpent in the Epic of Gilgamesh, Cornaro&#39;s diet (which Nietzsche took apart), a worm that lived twice as long, a shark over two centuries old, a Catalan supercentenarian. What have we learned chasing the secrets of longevity? And what do we still only half know? #longevity #science

Jonathan, tortue géante née vers 1832, a environ 194 ans, et on vient de lire son ADN : 287 variantes liées à la réparation de l&#39;ADN et un épigénome bien plus intact que prévu. Mais la question est bien plus ancienne : la plante volée par un serpent dans l&#39;épopée de Gilgamesh, le régime de Cornaro (que Nietzsche a démonté), un ver qui vivait deux fois plus longtemps, un requin de plus de deux siècles, une supercentenaire catalane. Qu&#39;avons-nous appris en cherchant les secrets de la longévité ? Et que ne savons-nous encore qu&#39;à moitié ? #longévité #science&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2108126553913659725?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 8, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/de-gilgamesh-la-tortuga-jonathan.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/TS4xpGKobVI/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-6415475254095000894</guid><pubDate>Wed, 07 Oct 2026 09:22:25 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-07T11:30:52.159+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AUVE</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">BEV</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">expresidenteAUVE</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">motor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">vídeos</category><title>Años después de nuestra presidencia de AUVE</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/3jrQkMaq1eM&quot; title=&quot;Los early adopters españoles del coche eléctrico | Mikel Agirregabiria&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;Han pasado poco más de tres años desde que fui&lt;b&gt; &lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2023/06/informe-final-y-despedida-del.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;relevado de la Presidencia de AUVE el 13 de junio de 2023&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Actualmente soy un socio más, pero con cierta perspectiva histórica. Con ayuda de la IA he querido &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2023/01/los-early-adopters-espanoles-del-coche.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;repasar una&amp;nbsp;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2023/01/los-early-adopters-espanoles-del-coche.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;entrevista&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en el &lt;b&gt;V Data Day del 16 de diciembre de 2022&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;Los &lt;/span&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;4&quot; data-path-to-node=&quot;3&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;early adopters&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; del coche eléctrico en España. Fui&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;entrevistado por &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://x.com/gustavo_franco_&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Gustavo Franco&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y pudimos &lt;a href=&quot;https://youtu.be/3jrQkMaq1eM&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;conversar en profundidad&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;sobre el presente y el futuro de la movilidad sostenible [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQxgk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D5&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;00:05&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;].&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;A lo largo de casi una hora de charla, abordamos mi trayectoria profesional, el papel fundamental de la &lt;b&gt;Asociación de Usuarios de Vehículos Eléctricos (AUVE)&lt;/b&gt; que tenía la oportunidad de presidir, y los grandes retos a los que se enfrentaba España en la ineludible transición eléctrica. Para mis lectores habituales, he querido resumir para una lectura rápida las ideas principales. Al final, &lt;i&gt;&lt;b&gt;veremos en cursiva cómo y cuánto ha evolucionado&lt;/b&gt;&lt;/i&gt; el panorama.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div _ngcontent-ng-c360563987=&quot;&quot; aria-busy=&quot;false&quot; aria-live=&quot;polite&quot; class=&quot;markdown markdown-main-panel md-content enable-luminous-fast-follows enable-updated-hr-color&quot; dir=&quot;ltr&quot; id=&quot;model-response-message-contentr_8f1388b8433951bf&quot; inline-copy-host=&quot;&quot; style=&quot;--animation-duration: 400ms; --fade-animation-function: ease-out; animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;5&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;De la docencia a la movilidad sostenible:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La entrevista comenzó repasando mis más de cuatro décadas de dedicación a la educación, la innovación y la divulgación científica [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQxwk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D43&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;00:43&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;]. Mi vocación siempre ha sido el aprendizaje. Siempre he creído en la ética de compartir conocimiento —sintiéndome un &quot;hacker&quot; en el mejor y más constructivo sentido de la palabra [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQyAk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D173&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;02:53&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;]—, lo que me acercó de forma natural a la mecánica y al vehículo eléctrico. Soy un firme optimista tecnológico; confío en que la tecnología, correctamente diseñada e implementada, nos ayudará a reducir drásticamente la siniestralidad y a crear un ecosistema más seguro [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQyQk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D266&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;04:26&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;]. Desde AUVE no solo promovemos el coche eléctrico, sino que solemos decir que tenemos &quot;alma de peatón&quot;, priorizando siempre las ciudades humanizadas y el transporte público [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQygk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D388&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;06:28&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;].&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgPo5HxXhhSu666FChWTC3HF4lyru1YtlUd3IqP3A0jAROxv0nafWqw-6ZWnvfQrw-hncny_3jn1z9nh3WxpqM3zpmbNTMSW_XA4_lGpuC7ZYwHOhp8-i7aqLfPwbEWCykEHyWA3UwJ-lS3Wh0G9vIs25J9XtxjQ4JoJEa8iIKBZVro2V3CyBCG/s2239/55571415907_5f60acbd31_o.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2239&quot; data-original-width=&quot;1811&quot; height=&quot;213&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgPo5HxXhhSu666FChWTC3HF4lyru1YtlUd3IqP3A0jAROxv0nafWqw-6ZWnvfQrw-hncny_3jn1z9nh3WxpqM3zpmbNTMSW_XA4_lGpuC7ZYwHOhp8-i7aqLfPwbEWCykEHyWA3UwJ-lS3Wh0G9vIs25J9XtxjQ4JoJEa8iIKBZVro2V3CyBCG/w172-h213/55571415907_5f60acbd31_o.jpg&quot; width=&quot;172&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;6&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La evolución del usuario: de pioneros a una mayoría pragmática.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un punto clave de la entrevista fue analizar cómo ha cambiado el perfil del usuario. Cuando AUVE se fundó en la primavera de 2015, los pioneros (&lt;/span&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;209&quot; data-path-to-node=&quot;6&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;early adopters&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;) eran personas muy proactivas que asumieron grandes riesgos con baterías incipientes y una escasa red de carga [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQywk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D559&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;09:19&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;]. A finales de 2022, habiendo superado los 5.300 socios, el escenario era radicalmente distinto. El conductor actual forma parte de una mayoría más pragmática e inteligente que ha sabido superar las barreras de la desinformación [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQzAk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D638&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;10:38&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;].&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El mayor valor de nuestra asociación es ofrecer una orientación honesta de usuario a usuario. Siempre lo afirmamos con rotundidad: quien hace la prueba y da el salto a lo eléctrico, descubre una experiencia tan superior que jamás querrá volver atrás al motor de combustión [&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQzQk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D821&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;13:41&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;].&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;i&gt;Ahora se ha logrado que el BEV, Tesla Model 3, sea el modelo más vendido en nuestro mercado&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;8&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Los retos en España: urbanismo y burocracia:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Pese a sus enormes ventajas, España sigue rezagada en la adopción frente a vecinos como Portugal o Francia [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQzgk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D937&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;15:37&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;]. Esto se debe, en gran medida, a una particularidad urbanística nuestra: somos un país que vive mayoritariamente en bloques de pisos verticales, lo que nos hace líderes mundiales en la instalación de ascensores [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQzwk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D1409&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;23:29&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;]. Esta realidad dificulta enormemente la recarga vinculada doméstica. Resulta paradójico que las comunidades de vecinos asuman con normalidad la fortísima inversión de instalar un ascensor, pero existan trabas para facilitar infraestructuras de recarga limpias [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQ0Ak&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D1521&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;25:21&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;].&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Asimismo, aunque aplaudimos el aumento de las ayudas estatales para la compra, denunciamos que el sistema actual de gestión autonómica resulta excesivamente burocrático y disuasorio. Reclamamos medidas más directas, como aplicar directamente un IVA reducido o incentivos inmediatos en el concesionario [&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQ0Qk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D2293&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;38:13&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;]. &lt;b&gt;&lt;i&gt;Este tema sigue pendiente y persiste como un obstáculo a la electrificación del transporte.&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La voz del usuario y el horizonte global:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En el ámbito de la política nacional, manifestamos nuestra incomprensión ante la ausencia de AUVE en la reciente Mesa de Gobernanza de Puntos de Recarga [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQ0gk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D2070&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;34:30&lt;/a&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;]. Es imperativo que el Gobierno escuche a quienes utilizamos y sostenemos la infraestructura a diario.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;i&gt;Este ausencia institucional de AUVE sigue postergada.&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjYDYKc1ToszDGIyRRRtGR5HaD0BWAs3vCFG6lSH-NA6dOe0dy1WlqNewmxmzroQV0UgWREBCvU-rN9TbovS5k7yEyM1ugMf7vwwZtDAfNE1dlQhmCbvOmPsG6GgI7pJnXFETnZWdw-_xWhxn0ktf6cqeQ6vOrWJdQF7d3F3SPzGI4jGRAkurnq/s2255/55572557863_26f21c8c77_o.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2255&quot; data-original-width=&quot;1776&quot; height=&quot;238&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjYDYKc1ToszDGIyRRRtGR5HaD0BWAs3vCFG6lSH-NA6dOe0dy1WlqNewmxmzroQV0UgWREBCvU-rN9TbovS5k7yEyM1ugMf7vwwZtDAfNE1dlQhmCbvOmPsG6GgI7pJnXFETnZWdw-_xWhxn0ktf6cqeQ6vOrWJdQF7d3F3SPzGI4jGRAkurnq/w187-h238/55572557863_26f21c8c77_o.jpg&quot; width=&quot;187&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;&lt;span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Afortunadamente, a nivel internacional hemos dado un paso estratégico integrándonos con derecho a voto en la &lt;i data-index-in-node=&quot;109&quot; data-path-to-node=&quot;11&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Global EV Alliance&lt;/i&gt; [&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQ0wk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D2759&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;45:59&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;]. Desde este frente común, queremos co-liderar el sur de Europa e impulsar regulaciones globales, como la obligatoriedad de garantizar la interoperabilidad en las recargas, tomando como clara inspiración la estandarización europea del puerto USB-C para móviles [&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQ1Ak&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D2891&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;48:11&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;].&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Por último, cerramos la charla mirando con esperanza a tecnologías disruptivas como el V2G (&lt;/span&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;92&quot; data-path-to-node=&quot;12&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Vehicle-to-Grid&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;), que permitirá que nuestros vehículos sirvan como sistemas de almacenamiento rodante para estabilizar la red eléctrica [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQ1Qk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D2624&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;43:44&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;]. Vivimos un verdadero cambio de era y, como en toda gran evolución tecnológica, las entidades que no sepan adaptarse simplemente quedarán por el camino [&lt;/span&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;link-block _nghost-ng-c553306387=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;a _ngcontent-ng-c553306387=&quot;&quot; _nghost-ng-c3471729652=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; data-hveid=&quot;0&quot; data-ved=&quot;0CAAQ_4QMahgKEwjG2PXhvaKXAxUAAAAAHQAAAAAQ1gk&quot; decode-data-ved=&quot;1&quot; externallink=&quot;&quot; href=&quot;https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3jrQkMaq1eM%26t%3D1685&quot; jslog=&quot;197247;track:generic_click,impression,attention;BardVeMetadataKey:W1sicl84ZjEzODhiODQzMzk1MWJmIiwiY18xYzMwODM3OWNlOTE3MGE4IixudWxsLCJyY19jY2IyYjI2NWIxMTU1ZmNkIixudWxsLG51bGwsImVzIixudWxsLDEsbnVsbCxudWxsLDEsMF1d&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(0, 0, 0); clear: none; clip: auto; color: black; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: pointer; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(0, 0, 0) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(0, 0, 0); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;28:05&lt;/a&gt;&lt;!----&gt;&lt;/link-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;].&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Concluyendo, con una pizca entreverada de nostalgia y de éxito tan diferido como seguro: &lt;b&gt;&lt;i&gt;Queda mucho por hacer. Echamos de menos aquellas congresos macro que comenzamos a organizar y que nos otorgaban presencia mediática y autoridad ciudadana. Ambas son premisas para construir un organismo AUVE autónomo, estable, independiente, sólido y significativo que actúe como un componente esencial de consulta obligada en cualquier mesa de decisión&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;attachment-container youtube&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: &amp;quot;Google Sans Text&amp;quot;, sans-serif; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;response-element class=&quot;no-md&quot; ng-version=&quot;0.0.0-PLACEHOLDER&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;youtube-block _nghost-ng-c1081965218=&quot;&quot; class=&quot;ng-star-inserted&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;attribution-container _ngcontent-ng-c1081965218=&quot;&quot; _nghost-ng-c4126023489=&quot;&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex-direction: row; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2.72727px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rule: 2.72727px rgb(31, 31, 31); rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;!----&gt;&lt;/attribution-container&gt;&lt;!----&gt;&lt;/youtube-block&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;!----&gt;&lt;/response-element&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
  &lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55574441426/in/photolist-2o6aTXX-2o6fY3X-2sEVxfA/&quot; title=&quot;Entrevista en profundidad a Mikel Agirregabiria, Presidente de AUVE, por Gustavo Franco, organizador del EV Data Day 2022 en La Nave&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Entrevista en profundidad a Mikel Agirregabiria, Presidente de AUVE, por Gustavo Franco, organizador del EV Data Day 2022 en La Nave&quot; height=&quot;281&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55574441426_d5522de404.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/cuatro-anos-despues-de-nuestra.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/3jrQkMaq1eM/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-5856255753364458734</guid><pubDate>Tue, 06 Oct 2026 08:52:47 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-06T11:06:44.068+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">economía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">empleo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">sociedad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnofeudalismo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">trabajo</category><title>Capitalismo actual y fragilidad social: lecturas cruzadas</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55571463912/in/dateposted/&quot; title=&quot;Capitalismo actual y fragilidad social: lecturas cruzadas&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Capitalismo actual y fragilidad social: lecturas cruzadas&quot; height=&quot;269&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55571463912_6f3b5c27e5.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Puede crecer indefinidamente una economía en un planeta finito? La pregunta no es nueva. En 1972 el informe &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Los_límites_del_crecimiento&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Los límites del crecimiento&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, que un equipo del &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/MIT&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;MIT&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; preparó por encargo del &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Club_of_Rome&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Club de Roma&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, advertía de que, si seguían las tendencias de entonces, el planeta tocaría sus límites en el plazo de un siglo. Han pasado más de cincuenta (50) años y la discusión sigue abierta, quizá más viva que nunca.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Proponemos una lectura cruzada de ensayos recientes que miran el mismo cuadro desde ángulos opuestos, y que conviene leer juntos precisamente porque discrepan.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Jason_Hickel&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Jason Hickel&lt;/a&gt;, en &lt;a href=&quot;https://capitanswing.com/libros/menos-es-mas/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em&gt;Menos es más&lt;/em&gt;&lt;/a&gt; (2020)&lt;/b&gt;, sostiene que las economías ricas deberían usar menos materia y energía sin renunciar al bienestar: decrecer, pero con orden. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Daniel_Susskind&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Daniel Susskind&lt;/a&gt;, en &lt;a href=&quot;https://www.hup.harvard.edu/books/9780674297043&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em&gt;Growth: A Reckoning&lt;/em&gt;&lt;/a&gt; (2024)&lt;/b&gt;, defiende que el crecimiento ha financiado buena parte de la sanidad y la educación que disfrutamos, y que lo sensato es orientarlo, no frenarlo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhHjFuaPTWs1lWu6Q_ikA-CFRWo4x4oTg5gsNtKzBsTbU5lzil_-dk4R-GMlT5HGvDHev4QfpUZPb-XPUlzfiFnBcW6PIB_vPifnzetLRtvXJmQPYey_-JsHqWmrm9YC0ytSyLuII0gPQIZXlBpP5Szmbirq1pJ2GDsE4MjEmV_XwoLw7Opx5hZ/s1536/Designer.png&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1536&quot; data-original-width=&quot;1024&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhHjFuaPTWs1lWu6Q_ikA-CFRWo4x4oTg5gsNtKzBsTbU5lzil_-dk4R-GMlT5HGvDHev4QfpUZPb-XPUlzfiFnBcW6PIB_vPifnzetLRtvXJmQPYey_-JsHqWmrm9YC0ytSyLuII0gPQIZXlBpP5Szmbirq1pJ2GDsE4MjEmV_XwoLw7Opx5hZ/s320/Designer.png&quot; width=&quot;213&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El trabajo es el segundo escenario. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Daron_Acemoglu&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Daron Acemoglu&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Simon_Johnson&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Simon Johnson&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, dos de los tres premios &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Premio_Nobel_de_Economía&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Nobel de Economía de 2024&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, recuerdan en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.edicionesdeusto.com/libro/poder-y-progreso/9788423434931/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em&gt;Poder y progreso&lt;/em&gt;&lt;/a&gt; (2023) &lt;/b&gt;que la tecnología no reparte sus frutos por sí sola: durante varias décadas de la primera revolución industrial los salarios ingleses apenas mejoraron mientras la producción se disparaba. Importa, dicen, quién decide hacia dónde se dirige la innovación.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Y la inteligencia artificial vuelve urgente la pregunta. En enero de 2024 el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fondo_Monetario_Internacional&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Fondo Monetario Internacional&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, por boca de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Kristalina_Georgieva&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Kristalina Georgieva&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, estimó que cerca del 40 % del empleo mundial está expuesto a ella, y alrededor del 60 % en las economías avanzadas. «Expuesto» no significa «destruido»: según ese análisis, la mitad de esos puestos podría salir reforzada y la otra mitad ver recortados salarios o contrataciones.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;De ahí a la fragilidad social hay un paso. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Anne_Case&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Anne Case&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Angus_Deaton&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Angus Deaton&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; lo dieron con datos en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://press.princeton.edu/books/hardcover/9780691190785/deaths-of-despair-and-the-future-of-capitalism&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em&gt;Deaths of Despair and the Future of Capitalism&lt;/em&gt;&lt;/a&gt; (2020)&lt;/b&gt;: en Estados Unidos, la mortalidad de los adultos blancos de mediana edad &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Título_universitario&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;sin título universitario&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; aumentó por suicidios, sobredosis y enfermedades del hígado ligadas al alcohol, mientras mejoraba la de quienes sí lo tenían. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Sandel&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Michael Sandel&lt;/a&gt;, en &lt;a href=&quot;https://www.penguinrandomhouse.com/books/622810/the-tyranny-of-merit-by-michael-j-sandel/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em&gt;La tiranía del mérito&lt;/em&gt;&lt;/a&gt; (2020)&lt;/b&gt;, añade una tesis incómoda para quienes enseñamos: si prometemos que el esfuerzo y el título llevan lejos, quien no llega recibe, además de la desventaja, el mensaje de que se lo merece.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En Bizkaia conocemos esa fragilidad. Bilbao se cita como ejemplo de reconversión: de los altos hornos y los astilleros de la ría a un museo, el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Museo_Guggenheim_Bilbao&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Guggenheim, inaugurado el 18 de octubre de 1997&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Aquel cambio también dejó a muchas familias sin el oficio que las sostenía. Los indicadores (PIB, productividad, empleo) cuentan la historia; la fragilidad vive en lo que el bilbaíno &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_de_Unamuno&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Miguel de Unamuno&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; llamó &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Intrahistoria&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;intrahistoria&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: «la vida silenciosa de los millones de hombres sin historia» (&lt;em&gt;En torno al casticismo&lt;/em&gt;, 1895).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Qué queda de este cruce? Que discutimos menos sobre cifras que sobre prioridades: cuánto crecimiento, para quién, con qué empleos y con qué reparto de la dignidad.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Proponemos &lt;b&gt;un compromiso de lectura&lt;/b&gt; a diez (10) años. Primer objetivo, para 2028: leer dos (2) de estos libros, uno que nos dé la razón y otro que no, y discutirlos con alguien que piense distinto. Segundo, para 2031: convocar un círculo de lectura en un aula, una biblioteca o un local de barrio. Tercero, para 2036: comprobar si hemos cambiado de opinión en algo. Para evaluarlo basta una libreta con cada título, su tesis, la mejor objeción y una revisión cada octubre. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pensamiento_crítico&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;¿Cuántos libros incómodos hemos leído este año?&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Otros &lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/tecnofeudalismo&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;posts nuestros sobre el &lt;/a&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/tecnofeudalismo&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;tecnofeudalismo&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;y la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=econom%C3%ADa+en+forma+de+K&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;economía en forma de K&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Eskerrik asko por leernos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;¿Puede crecer para siempre una economía en un planeta finito? Hickel propone decrecer con orden; Susskind, orientar el crecimiento, no frenarlo. https://t.co/oDSBM379b2 Acemoglu y Johnson recuerdan que la tecnología no reparte sus frutos sola (según el FMI, en torno al 40 % del empleo mundial está expuesto a la IA), y Case, Deaton y Sandel muestran el coste humano de quedarse atrás. Cinco ensayos que discrepan y que conviene leer juntos, sin elegir bando. Y una propuesta: un compromiso de lectura a diez (10) años, con revisión cada octubre. ¿Cuántos libros incómodos has leído este año? 

Can an economy grow forever on a finite planet? Hickel argues for orderly degrowth; Susskind for steering growth rather than stopping it. Acemoglu and Johnson remind us that technology doesn&#39;t share its gains on its own (the IMF estimates about 40% of global jobs are exposed to AI), while Case, Deaton and Sandel show the human cost of being left behind. Five essays that disagree and are best read together, without picking a side. A proposal: a 10-year reading commitment, reviewed every October. How many uncomfortable books have you read this year?

Beti hazten jarrai al dezake ekonomia batek planeta mugatu batean? Hickelek hazkundea modu ordenatuan murriztea proposatzen du; Susskindek, hazkundea bideratzea, ez gelditzea. Acemoglu eta Johnsonek gogorarazten dute teknologiak ez dituela bere onurak berez banatzen (NDFren arabera, munduko enpleguaren %40 inguru dago adimen artifizialaren eraginpean), eta Case, Deaton eta Sandelek atzean gelditzearen giza kostua erakusten dute. Adosten ez diren bost saiakera, elkarrekin irakurtzekoak. Proposamena: hamar (10) urteko irakurketa-konpromisoa, urtero urrian berrikusia. Zenbat liburu deseroso irakurri dituzu aurten? 

Une économie peut-elle croître indéfiniment sur une planète finie ? Hickel plaide pour une décroissance ordonnée ; Susskind, pour orienter la croissance plutôt que la freiner. Acemoglu et Johnson rappellent que la technologie ne partage pas ses fruits toute seule (le FMI estime qu&#39;environ 40 % de l&#39;emploi mondial est exposé à l&#39;IA), tandis que Case, Deaton et Sandel montrent le coût humain du déclassement. Cinq essais qui divergent, à lire ensemble. Une proposition : un engagement de lecture sur dix (10) ans, révisé chaque octobre. Combien de livres dérangeants avez-vous lus cette année ?&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2107394595688484889?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 6, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/capitalismo-actual-y-fragilidad-social.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhHjFuaPTWs1lWu6Q_ikA-CFRWo4x4oTg5gsNtKzBsTbU5lzil_-dk4R-GMlT5HGvDHev4QfpUZPb-XPUlzfiFnBcW6PIB_vPifnzetLRtvXJmQPYey_-JsHqWmrm9YC0ytSyLuII0gPQIZXlBpP5Szmbirq1pJ2GDsE4MjEmV_XwoLw7Opx5hZ/s72-c/Designer.png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7579578273154976533</guid><pubDate>Mon, 05 Oct 2026 16:33:21 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-06T09:43:10.280+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">autorreferencias</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">familia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">leire</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">metáforas</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">paz</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Top2</category><title>El mundo comienza en un aula explicó la niña</title><description>&lt;center&gt;
  &lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55571223874/in/dateposted/&quot; title=&quot;El mundo comienza en un aula explicó la niña&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;El mundo comienza en un aula explicó la niña&quot; height=&quot;333&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55571223874_88720cf2a0.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hoy &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2004/09/clave-educativa.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;repasamos&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;la clave para arreglar el mundo, con una lección magistral de una niña de cinco años, Es una historia real que vivimos allá por 1990.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;A veces, las reflexiones más profundas sobre la vida provienen de quienes menos lo esperamos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;4&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hace muchos años, tuve que realizar un breve viaje para impartir una conferencia sobre un tema que me apasiona: &lt;b&gt;la trascendencia de la educación&lt;/b&gt;. En aquella ocasión, mi hija &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/leire&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Leire&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, que entonces tenía solo cinco años, me acompañó.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Todo ocurrió en la habitación del hotel, justo antes de salir a cenar. Yo necesitaba un momento de concentración para dar un último repaso a mis notas, mientras Leire jugaba y exploraba cada rincón del cuarto. Como era de esperar, pronto el aburrimiento le ganó la partida y empezó a reclamar mi atención.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh2NtdcRkurm_lXWIaqXK1kSuTk0AhbvgO0BEn6go9AsZ6hrcihhF5fafHT0K1fj0NMa4qa9GoYjlaZfN4Xg6Ntu0FfBH3Ce-vtO70XmzbR4_2qi6YF5minkXWgCz-wEjuo2xw7e_Q5sbpnznEExJqA2AG0huUm6h6rAlGXdn5VKnRjm1lASdGZ/s2752/Gemini_Generated_Image_2diuuz2diuuz2diu.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2752&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh2NtdcRkurm_lXWIaqXK1kSuTk0AhbvgO0BEn6go9AsZ6hrcihhF5fafHT0K1fj0NMa4qa9GoYjlaZfN4Xg6Ntu0FfBH3Ce-vtO70XmzbR4_2qi6YF5minkXWgCz-wEjuo2xw7e_Q5sbpnznEExJqA2AG0huUm6h6rAlGXdn5VKnRjm1lASdGZ/s320/Gemini_Generated_Image_2diuuz2diuuz2diu.jpg&quot; width=&quot;179&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;6&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Buscando una solución rápida para mantenerla entretenida, vi sobre la mesa una revista abierta. En una de sus páginas aparecía un mapamundi que ilustraba un desolador panorama planetario, marcado por el hambre y las guerras. Para ganar algo de tiempo, arranqué la hoja, la rompí en pedacitos y le propuse un reto: recomponer aquel improvisado rompecabezas.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;7&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Confiado, pensé que aquella compleja tarea me regalaría al menos una hora de tranquilidad. Sin embargo, me equivoqué por completo. En apenas unos minutos, Leire no solo había armado la hoja entera, sino que la había unido perfectamente utilizando un poco de cinta adhesiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;8&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Sorprendido por su rapidez, me acerqué y le pregunté:
—&lt;i data-index-in-node=&quot;55&quot; data-path-to-node=&quot;8&quot;&gt;¿Cómo has conseguido reparar el mundo tan pronto?&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Su respuesta, inocente pero cargada de una sabiduría aplastante, sigue siendo la mejor ponencia a la que he asistido:
—&lt;i data-index-in-node=&quot;119&quot; data-path-to-node=&quot;9&quot;&gt;No me fijé en el mundo&lt;/i&gt; —respondió—. &lt;i data-index-in-node=&quot;155&quot; data-path-to-node=&quot;9&quot;&gt;Detrás del mapa venía la foto de un niño en su aula; simplemente &lt;b&gt;puse bien la escuela, y el mundo quedó arreglado&lt;/b&gt;.&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;10&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Esa sencilla frase es el resumen más perfecto sobre el verdadero poder de la enseñanza. Si queremos un mundo con menos conflictos y más humanidad, la solución no está en centrarnos únicamente en los problemas globales. Tenemos que empezar por la base: si &quot;ponemos bien la escuela&quot; y cuidamos la educación de nuestra infancia, el mundo terminará arreglándose por sí solo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;10&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Pongamos bien la educación.&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Quizá no consigamos arreglar inmediatamente el mundo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Pero estaremos formando a quienes sí podrán hacerlo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: start;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2004/09/clave-educativa.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Publiqué esta anécdota en septiembre de 2004&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Veintidós años después los mapas siguen mostrando hambre y guerra, y seguimos tentados de empezar por arriba: cumbres, planes, declaraciones. Leire nos enseñó que se empieza por lo que sabemos recomponer. No fue ingenuidad, fue método: no miró el mundo como un problema, sino como un trabajo con buen punto de partida. Y ese punto de partida se abre cada septiembre en miles de aulas: allí, pieza a pieza, se decide cómo será el anverso.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;En 2004, mi hija Leire de 5 años me dio una lección que todavía recuerdo. Le propuse reconstruir un mapamundi roto. Lo hizo en minutos. Le pregunté cómo había conseguido «arreglar el mundo» tan deprisa. Respondió: «No me fijé en el mundo. Detrás del mapa había un niño en su aula; puse bien la escuela y el mundo quedó arreglado». 22 años después, con guerras, desigualdad, desinformación e IA, la respuesta sigue vigente: el futuro comienza en un aula. Educar no es arreglar el mundo. Es formar a quienes podrán hacerlo. 🔗 El mundo comienza en un aula

In 2004, a five-year-old girl taught me a lesson I still remember. I asked her to rebuild a torn world map. She did it in minutes. When I asked how she had «fixed the world» so quickly, she replied: «I didn’t look at the world. Behind the map there was a child in a classroom; I put the school right, and the world was fixed». 22 years later, amid wars, inequality, disinformation and AI, her answer still resonates: the future begins in a classroom. Education cannot fix the world alone. But it can educate those who will. 🔗 The world begins in a classroom

En 2004, une fillette de cinq ans m’a donné une leçon que je n’ai jamais oubliée. Je lui avais demandé de reconstituer une carte du monde déchirée. Elle l’a fait en quelques minutes. Je lui ai demandé comment elle avait pu «réparer le monde» si vite. Elle répondit : «Je n’ai pas regardé le monde. Derrière la carte, il y avait un enfant dans sa classe ; j’ai remis l’école en place et le monde était réparé». 22 ans plus tard, face aux guerres, aux inégalités, à la désinformation et à l’IA, cette réponse reste actuelle : l’avenir commence dans une classe. 🔗 Le monde commence dans une classe

2004an, bost urteko neskatila batek inoiz ahaztuko ez dudan ikasgaia eman zidan. Munduko mapa zatituta berreraikitzeko eskatu nion. Minutu gutxitan osatu zuen. «Nola lortu duzu mundua hain azkar konpontzea?», galdetu nion. Erantzuna: «Ez nion munduari begiratu. Maparen atzean haur bat zegoen bere ikasgelan; eskola bere lekuan jarri dut, eta mundua konponduta geratu da». 22 urte geroago, gerren, desberdintasunaren, desinformazioaren eta IAren artean, mezua indarrean dago: etorkizuna ikasgela batean hasten da. 🔗 Mundua ikasgela batean hasten da&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2107375088798478798?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 6, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/el-mundo-comienza-en-un-aula-explico-la.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh2NtdcRkurm_lXWIaqXK1kSuTk0AhbvgO0BEn6go9AsZ6hrcihhF5fafHT0K1fj0NMa4qa9GoYjlaZfN4Xg6Ntu0FfBH3Ce-vtO70XmzbR4_2qi6YF5minkXWgCz-wEjuo2xw7e_Q5sbpnznEExJqA2AG0huUm6h6rAlGXdn5VKnRjm1lASdGZ/s72-c/Gemini_Generated_Image_2diuuz2diuuz2diu.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4456627349464030850</guid><pubDate>Sun, 04 Oct 2026 09:24:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-05T11:37:21.997+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">getxo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">neguri</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Romo</category><title>Las casas baratas de Romo: Obreros promoviendo su barriada</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/OOLbz5ZOexc?si=iCs8npWhKnu084LH&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720335973035/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;br /&gt;&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;Las casas baratas de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Getxo&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Romo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Getxo&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Getxo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;) en la historia, cuando los obreros promovieron su propia barriada.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;El imaginario colectivo suele asociar &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Getxo&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Getxo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; con los imponentes palacios de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Neguri&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Neguri&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, los paseos señoriales frente al Abra y la burguesía industrial de principios del siglo XX. Sin embargo, la historia de las ciudades siempre se escribe a dos manos. Al otro lado de la trinchera ferroviaria y lindando con la ría, el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Getxo&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;barrio de Romo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; levantó sus cimientos sobre una realidad muy distinta: la del sudor, el cooperativismo y la urgencia de dar techo a quienes hacían posible el milagro económico vizcaíno.&lt;/center&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Las conocidas como «&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Casas_baratas&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;casas baratas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;» no fueron simplemente un parche habitacional, sino una declaración de intenciones urbanística. Al amparo de las sucesivas &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Casas_baratas&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Leyes de Casas Baratas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (iniciadas con la&lt;b&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;a href=&quot;https://polired.upm.es/index.php/ciur/article/download/250/246/653&quot;&gt;&lt;b&gt;primera Ley de Casas Baratas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, del 12 de junio de 1911&lt;b&gt;),&lt;/b&gt; florecieron en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Vizcaya&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Bizkaia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; modelos de vivienda que buscaban dignificar la vida del trabajador. En Romo, esto se tradujo en hileras de edificaciones de escala humana, a menudo unifamiliares o de pocas alturas, dotadas de pequeños huertos o patios. Eran construcciones modestas, sí, pero concebidas bajo criterios de higiene, ventilación y luz que contrastaban drásticamente con el hacinamiento de otros núcleos industriales.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi2L1a9okFf2iBolFbpWgnKQJSpo50mvyMBmmBh5_8OUYOmv6vd8wv42JNvYuMGccESlRO-K-OUGIoAT0GUqA_z52s9YpZR_9UTnGbeH_TFlUko3OZMd5Ixdg6xOrEfhHIuOuyg4rzDou4wkuBevpDSCUcSg4axhpN8CqVmfn4pBKoChIda-Qe4/s800/0000_1_00.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;800&quot; data-original-width=&quot;600&quot; height=&quot;263&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi2L1a9okFf2iBolFbpWgnKQJSpo50mvyMBmmBh5_8OUYOmv6vd8wv42JNvYuMGccESlRO-K-OUGIoAT0GUqA_z52s9YpZR_9UTnGbeH_TFlUko3OZMd5Ixdg6xOrEfhHIuOuyg4rzDou4wkuBevpDSCUcSg4axhpN8CqVmfn4pBKoChIda-Qe4/w197-h263/0000_1_00.jpg&quot; width=&quot;197&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tejido_social&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El ladrillo como tejido social&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Pasear hoy por los vestigios de estas barriadas es asomarse a una forma de entender la comunidad que la arquitectura contemporánea parece haber olvidado. Aquellas casas no solo alojaban familias; estructuraban un ecosistema. El diseño de las calles, la proximidad de los portales y los espacios compartidos fomentaban una red de apoyo mutuo indispensable para la supervivencia de la clase trabajadora.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;El barrio de Romo creció con una identidad forjada en el arraigo. La casa barata era el trofeo de la clase obrera, el espacio donde el trabajador dejaba de ser un mero engranaje fabril para convertirse en ciudadano con un espacio propio. La estética de estas viviendas, con sus fachadas características, tejados a dos aguas y carpinterías funcionales, representa un patrimonio arquitectónico que dialoga directamente con la historia social de Euskadi.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Borrar estas casas del mapa urbano implica mucho más que sustituir ladrillos viejos por hormigón nuevo; supone extirpar una página fundamental del relato histórico de Getxo. Conservarlas, en cambio, exige un esfuerzo colectivo por reconocer que el valor de un edificio no reside únicamente en su monumentalidad geométrica, sino en la memoria humana que custodia. Las casas de Romo son el testimonio mudo de quienes, con sus manos, construyeron la prosperidad de la que hoy disfrutamos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Al otro lado de las barreras (ya desaparecidas por el Metro).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Romo nació como barrio obrero, al otro lado de la vía que lo separaba de Las Arenas, la Getxo de la burguesía industrial. Las barreras del ferrocarril, junto al río Gobela, existieron de 1887 a 1995, y el documental &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://ondareabizkaia.eus/es/jornadas/las-barreras-un-relato-de-dos-barrios/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Las barreras: un relato de dos barrios&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, de &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://getxo-kultura.eus/es/noticias/getxoko-ondare-historikoa-eta-kutlturala-berrikusteko-aukera-teresa-lavinaren-bi-dokumentalen-eskutik/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Teresa Lavina&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, las retrata como una línea entre dos realidades socioeconómicas cuyo eco persiste en la memoria colectiva. Las casas baratas se levantaron en el límite entre lo urbanizado y lo rural, cerca de las viviendas de la burguesía de Las Arenas y Neguri.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEitl8TknMXX-gd4dTGZDk61ib5RXrs-MhE_BusuGDD1qD4s1NUuBRYrNB0BVUsc5WfkHm-cMlw0xUytSlwXAGiWapnjHIbIV2mKVnUYzGbx3lIHOOtdJ5VUz7yKmoj_qE5dUOzBrs4ZVTHlgSjUlnSVUWVDKTnaAKP-CBEjUcnjLsnod4Zcmg8G/s619/images%20(5).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;619&quot; data-original-width=&quot;495&quot; height=&quot;246&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEitl8TknMXX-gd4dTGZDk61ib5RXrs-MhE_BusuGDD1qD4s1NUuBRYrNB0BVUsc5WfkHm-cMlw0xUytSlwXAGiWapnjHIbIV2mKVnUYzGbx3lIHOOtdJ5VUz7yKmoj_qE5dUOzBrs4ZVTHlgSjUlnSVUWVDKTnaAKP-CBEjUcnjLsnod4Zcmg8G/w197-h246/images%20(5).jpg&quot; width=&quot;197&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://ondareabizkaia.eus/es/jornadas/las-casas-baratas-de-romo-cien-anos-de-antiguedad/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ochenta casas, cuatro filas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y una calle.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://ondareabizkaia.eus/es/jornadas/las-casas-baratas-de-romo-cien-anos-de-antiguedad/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Ondarea Bizkaia&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; sitúa el comienzo de la historia el 30 de enero de 1923. La cooperativa &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://ondareabizkaia.eus/es/jornadas/las-casas-baratas-de-romo-cien-anos-de-antiguedad/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El Hogar Obrero de Guecho&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, formada por empleados del ferrocarril Bilbao-Las Arenas y por metalúrgicos, levantó una barriada de ochenta casas familiares, en cuatro filas de veinte separadas por una calle. El arquitecto fue &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.arquitecturamodernista.cat/es/arquitecte/angel-libano-penenori&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ángel Líbano Peñenori&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;; las obras arrancaron a finales de marzo de 1924, con un presupuesto inicial de 1.093.083,97 pesetas, y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://archxde.com/obras/casas-baratas-romo/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;las casas pudieron habitarse en junio de 1925&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Según las &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://getxosarri.blogspot.com/2012/11/las-casas-baratas.html&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;crónicas locales&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, el dinero escaseó y ni las autoridades locales ni la Diputación ayudaron económicamente, convencidas de que la vivienda no era asunto suyo. El sorteo de las casas se celebró, según esas mismas crónicas, en un campo municipal, con la Banda Municipal de fondo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://archxde.com/obras/casas-baratas-romo/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Una cocina, un retrete y tres dormitorios&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hoy suena a poco; en 1925 era mucho. Cada casa tenía cocina económica, retrete, comedor y dormitorios separados (padres, chicos y chicas); solo unas pocas añadían bañera y ducha. El cronista local lo considera un avance notable frente a las condiciones de la época.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;Lavina recogió los testimonios de quienes viven o vivieron en ellas para su documental &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://getxo-kultura.eus/es/agenda/dokumentala-las-casas-baratas-de-romo/&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;em&gt;&lt;b&gt;Las casas baratas de Romo&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, proyectado el 19 de octubre de 2024 en Romo Kultur Etxea (frente a las mismas casas).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Especulaci%C3%B3n_inmobiliaria&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Patrimonio frente a la presión inmobiliaria&lt;/a&gt;. &lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Hoy, la supervivencia de las casas baratas de Romo se enfrenta a la inevitable voracidad del desarrollo urbano. La paradoja de nuestro tiempo es que el suelo sobre el que se asientan estas modestas viviendas ha multiplicado su valor, sometiendo al patrimonio obrero a una tensión constante entre la conservación y el derribo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Qué hacer en 2, 5 y 10 años&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;A dos años: ver el documental de Lavina (o pedir otra proyección a Getxo Kultura) y recoger, con permiso, veinte testimonios de vecinos y descendientes para una biblioteca municipal; indicador: grabaciones accesibles. A cinco: preguntar por escrito al Ayuntamiento si el conjunto está catalogado y, si no lo está, proponerlo; indicador: respuesta oficial. A diez: una ruta guiada anual por la barriada en las &lt;b&gt;Jornadas Europeas del Patrimonio&lt;/b&gt;, con voluntarios formados; indicador: rutas, asistentes y testimonios nuevos. Basta una revisión anual de tres líneas (qué se hizo, qué falta, quién ayuda).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;En diciembre de 2023, la casa más cara a la venta en Romo (Getxo) era una «casa barata»: 495.000 euros. ¿Cómo llegó esa palabra tan lejos de su origen? https://t.co/70jBw5H80P En 1923 echó a andar una cooperativa de ferroviarios y metalúrgicos que levantó 80 casas junto a la frontera social que marcaban las barreras del tren, a un paso de las villas de Las Arenas y Neguri. Una ley de 1911, un arquitecto, dinero a trompicones y una calle entera. Hoy un documental de Teresa Lavina recoge la voz de quienes viven o vivieron allí. La intrahistoria, que diría Unamuno, sigue en pie. 

2023ko abenduan, Romon (Getxo) salgai zegoen etxerik garestiena «etxe merke» bat zen: 495.000 euro. Nola iritsi da hitz hori jatorritik hain urrun? 1923an, trenbideko langileek eta metalurgiakoek osatutako kooperatiba batek 80 etxe eraikitzeari ekin zion, trenbideko hesiek ezarritako muga sozialaren ondoan eta Areetako eta Neguriko burgesiaren etxeetatik gertu. 1911ko lege bat, arkitekto bat, finantzaketa-arazoak eta kale oso bat. Gaur, Teresa Lavinaren dokumental batek bertan bizi direnen eta bizi izan direnen ahotsa jasotzen du. Unamunok esango lukeen bezala, intrahistoria zutik dago oraindik. 

In December 2023, the most expensive house for sale in Romo (Getxo) was a “cheap house”: €495,000. How did the word travel so far from its origin? In 1923 a cooperative of railway employees and metalworkers set out to build 80 homes beside the social frontier drawn by the railway gates, steps from the bourgeois villas of Las Arenas and Neguri. A 1911 law, an architect, patchy financing and one whole street. Today a documentary by Teresa Lavina gathers the voices of those who live, or lived, there. What Unamuno called “intrahistory” is still standing. 👉 

En décembre 2023, la maison la plus chère à vendre à Romo (Getxo) était une « habitation à bon marché » : 495 000 €. Comment ce mot a-t-il pu s&#39;éloigner autant de son origine ? En 1923, une coopérative d&#39;employés du chemin de fer et de métallurgistes s&#39;est lancée dans la construction de 80 maisons, de l&#39;autre côté des barrières ferroviaires, près des villas de la bourgeoisie de Las Arenas et de Neguri. Une loi de 1911, un architecte, un financement chaotique, une rue entière. Un documentaire de Teresa Lavina recueille la voix de ceux qui y vivent ou y ont vécu. L&#39;« intrahistoire » chère à Unamuno est toujours debout.&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2107041476316205102?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 5, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7693113123661712662&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7693113123661712662&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Las casas baratas de Romo: Obreros promoviendo su barriada&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Neoclassical-Melancholy-7682010802957699106?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Neoclassical Melancholy - Tommy Ashworth&quot;&gt;♬ Neoclassical Melancholy - Tommy Ashworth&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/las-casas-baratas-de-romo-obreros.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/OOLbz5ZOexc/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>1</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-6779998864642329839</guid><pubDate>Sat, 03 Oct 2026 09:32:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-06T12:32:46.426+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">audiolibro</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">democracia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">economía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">feminismo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">igualdad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libro</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">naturaleza</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">política</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">solidaridad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnofeudalismo</category><title>Capitalismo caníbal: Nancy Fraser y un sistema que se devora</title><description>&lt;center&gt;  &lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55568167711/in/datetaken/&quot; title=&quot;Inserta a la izquierda este texto, con una tipografía acorde: Capitalismo caníbal: Nancy Fraser y un sistema que se devora&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Inserta a la izquierda este texto, con una tipografía acorde: Capitalismo caníbal: Nancy Fraser y un sistema que se devora&quot; height=&quot;279&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55568167711_329e812143.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  

  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En el magn&lt;/span&gt;ífico &lt;span style=&quot;background-color: white; color: #30251d; letter-spacing: 0.16px; text-align: left; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.bilbaoekintza.eus/noticia/bilbao-se-convierte-en-anfitriona-de-algunas-de-las-voces-mas-influyentes-del-pensamiento-contemporaneo-gracias-a-los-ix-fair-saturday-awards-y-al-bbk-bilbao-kultura-social-forum&quot;&gt;BBK Bilbao Kultura Social Forum 2026&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; extremadamente bien organizado por la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://fairsaturday.org/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Fundación Fair Saturday&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; presidida por &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=albareda&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;nuestro amigo Jordi Albareda (posts)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que hemos podido vivir estos días, pudimos analizar el libro &lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/10064443.pdf&quot;&gt;Capitalismo caníbal&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;de&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Nancy_Fraser&quot;&gt;Nancy Fraser&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Nos habla del sistema que devora sus propios cimientos, porque ¿de qué se alimenta el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Capitalismo&quot;&gt;capitalismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;? De lo que no paga, o paga mal. Esa es, en una frase, la tesis de Nancy Fraser en &lt;em&gt;Capitalismo caníbal&lt;/em&gt;, un ensayo breve (190 páginas en la edición original de Verso, Londres, 2022) que Siglo XXI publicó en castellano en 2023, con traducción de Elena Odriozola.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgzpTteP9BQQ5sbLtnoZbUE_B2GjfW4EQpQpqyNVC-ReFeZgNfVKCtk4HMZbSwNbfsRjbDfP8UQL6ujFI_rMYOn8b7I3VU54Gc8jmjq8m8Irk-CbS6x3g-kr-gtd9QqDoSMpKsiMdPmQ4vPJ0lFe-i7fzxMI_6MgrOwJ5QjpUQ2uV44pfyTbIKx/s2600/sfq6kojhSc5BYbH8GPzG_vCqhRAkoPyPrcM7O_iD8R4ApUtjivEu2r8VO4AzjbPJyfgBVarIHXjkEbAZhmNDpYCFnswHCEMx5mZ1gZ8s4QE7TXUlG7qcHWqja0-BUikGPHYCDE86Fzx9piCec6gxAglNI-JSKwZF3p8TfPtcxZZ_wNnhqDI6LelkRClPCp2a.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2600&quot; data-original-width=&quot;1736&quot; height=&quot;170&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgzpTteP9BQQ5sbLtnoZbUE_B2GjfW4EQpQpqyNVC-ReFeZgNfVKCtk4HMZbSwNbfsRjbDfP8UQL6ujFI_rMYOn8b7I3VU54Gc8jmjq8m8Irk-CbS6x3g-kr-gtd9QqDoSMpKsiMdPmQ4vPJ0lFe-i7fzxMI_6MgrOwJ5QjpUQ2uV44pfyTbIKx/w114-h170/sfq6kojhSc5BYbH8GPzG_vCqhRAkoPyPrcM7O_iD8R4ApUtjivEu2r8VO4AzjbPJyfgBVarIHXjkEbAZhmNDpYCFnswHCEMx5mZ1gZ8s4QE7TXUlG7qcHWqja0-BUikGPHYCDE86Fzx9piCec6gxAglNI-JSKwZF3p8TfPtcxZZ_wNnhqDI6LelkRClPCp2a.jpg&quot; width=&quot;114&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Nancy_Fraser&quot;&gt;Nancy Fraser&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;(1947), catedrática de Filosofía y Política en la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_New_School&quot;&gt;New School for Social Research de Nueva York&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, reúne y amplía en el libro textos previos, casi todos nacidos como conferencias universitarias. Es, más que un manifiesto, una teoría con vocación de caja de herramientas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La idea central cabe en pocas líneas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Para Fraser, el capitalismo no es sólo una economía de mercado, sino un orden social que descansa en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/10064443.pdf&quot;&gt;cuatro (4) trastiendas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que el mercado no paga, o no paga lo que valen: 1º el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Trabajo_no_remunerado&quot;&gt;trabajo no remunerado&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de cuidados y crianza, 2º la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Naturaleza&quot;&gt;naturaleza&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, 3º los &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sector_público&quot;&gt;poderes públicos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y 4º la expropiación de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Racialization&quot;&gt;poblaciones racializadas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. El capital las necesita y, a la vez, tiende a agotarlas. De ahí el adjetivo: el sistema &lt;b&gt;se come aquello de lo que vive&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
    &lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/eL0FHEEBSIk?si=OyqH0hMrz23op3_i&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Conviene leerlo con lápiz y con contrapunto. Las reseñas académicas señalan tres (3) discusiones abiertas. En primer lugar, el capítulo final, el del «&lt;b&gt;qué hacer&lt;/b&gt;», es breve y deja sin resolver cuestiones espinosas, como la transición al socialismo o el pluralismo político. También se debate qué cuenta como lucha anticapitalista, porque casi cualquier protesta parece encajar. Y alguna reseña pregunta &lt;b&gt;si este canibalismo es de siempre o propio de nuestro momento&lt;/b&gt;. Quienes defienden la economía de mercado recordarán que la escolarización universal y la sanidad pública crecieron dentro de economías capitalistas; la propia Fraser describe cómo el capitalismo gestionado por el Estado a mediados del siglo XX protegió en parte los cuidados en los países centrales, con el bienestar y el salario familiar. Para contrastar: la reseña de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://orcid.org/0009-0003-4157-4932&quot;&gt;David Mengual Garcerán (Universidad de Sevilla)&lt;/a&gt; en &lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Res_Publica_(journal)&quot;&gt;Res Publica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt; 29(1)&lt;/b&gt;, 2026, pp. 137-139, y el debate de &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Historical_Materialism&quot;&gt;Historical Materialism&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (18-10-2023).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjis_ukQNN0FqH-ZcPgeWZ8ASC_3JvvwTeB1zKtowZLORvO_rOJmkS69Yywj8OrBh5bOU9lHkJPBLjqYcb1Aabz5Mp0QqXpPiipIF82lMGkHHh4Jr484GqNLGE-7A99300kcojSNRNK2ATV-bC-IaXU96wAuMk_wA56z3WCYm-_XKgFl4JB4qKr/s1239/Nancy%20Fraser.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1239&quot; data-original-width=&quot;1201&quot; height=&quot;207&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjis_ukQNN0FqH-ZcPgeWZ8ASC_3JvvwTeB1zKtowZLORvO_rOJmkS69Yywj8OrBh5bOU9lHkJPBLjqYcb1Aabz5Mp0QqXpPiipIF82lMGkHHh4Jr484GqNLGE-7A99300kcojSNRNK2ATV-bC-IaXU96wAuMk_wA56z3WCYm-_XKgFl4JB4qKr/w201-h207/Nancy%20Fraser.jpg&quot; width=&quot;201&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Recomendamos este libro a quienes quieran profundizar en la economía política contemporánea, el feminismo, la sostenibilidad y el futuro de los servicios públicos. Es una lectura especialmente útil para docentes, estudiantes, responsables públicos y ciudadanos interesados en comprender las relaciones entre riqueza, poder y bienestar.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Quizá la pregunta que mejor resume su desafío sea esta: &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;w6asjq_TextBase _85PZeG_Text&quot; data-d-component=&quot;text&quot; data-d-default-strong=&quot;&quot; data-d-inline=&quot;&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;¿estamos organizando la economía para que la sociedad pueda vivir mejor o estamos subordinando cada vez más ámbitos de la vida a las exigencias de la economía?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;No hace falta compartir todas las respuestas de Nancy Fraser para reconocer la importancia de la pregunta. Leer, contrastar y debatir sigue siendo una de las mejores maneras de ejercer nuestra ciudadanía.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Recomendamos leerlo, aunque sea para discutirlo. Y proponemos un compromiso sencillo con tres horizontes. A dos (2) años: haberlo comentado con personas que piensen distinto (tres (3) conversaciones o lecturas compartidas). A cinco (5) años: sostener una hora semanal de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Voluntariado&quot;&gt;voluntariado en cuidados o apoyo escolar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. A diez (10) años: haber contribuido a que una iniciativa local de educación o cuidados siga en pie sin nosotros. Evaluación: un balance cada 1 de enero con tres preguntas. ¿Qué hemos leído? ¿Qué hemos hecho? ¿A quién hemos cuidado? Eskerrik asko!&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/t3gzj6OJ3D4?si=wcKDeYxRM2TbpzYk&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;¿De qué se alimenta el capitalismo? Según Nancy Fraser, de lo que no paga o paga mal: los cuidados, la naturaleza, los poderes públicos y el trabajo expropiado a poblaciones racializadas. https://t.co/dp1pZ9ID4R Su «Capitalismo caníbal» (Verso, 2022; Siglo XXI, 2023) sostiene que el sistema devora lo que lo sostiene. ¿Y la escuela? También vive de esa trastienda. Un libro para leer con lápiz y con contrapunto: diagnóstico potente, «qué hacer» breve. Nuestro post lo comenta con neutralidad, suma críticas y propone un compromiso a 2, 5 y 10 años. #NancyFraser #CapitalismoCaníbal #Educación

What does capitalism feed on? According to Nancy Fraser, on what it doesn&#39;t pay for, or pays badly: care work, nature, public power and the labour expropriated from racialised populations. Her “Cannibal Capitalism” (Verso, London, 2022) argues that the system devours what sustains it. And schools? They live off that backstage too. A book to read with a pencil and a counterpoint: a powerful diagnosis, a brief “what is to be done”. Our neutral post adds the criticisms and a 2-, 5- and 10-year commitment plan. Full post on the blog. #NancyFraser #CannibalCapitalism #Education

Zerez elikatzen da kapitalismoa? Nancy Fraserren arabera, ordaintzen ez duenaz edo gaizki ordaintzen duenaz: zaintza-lanaz, naturaz, botere publikoaz eta populazio arrazializatuei kendutako lanaz. Bere «Cannibal Capitalism» liburuak (Verso, 2022; gaztelaniaz, Siglo XXI, 2023) dio sistemak bere oinarriak irensten dituela. Eta eskolak? Hura ere atzealde horretatik bizi da. Arkatzarekin eta kontrako iritziekin irakurtzeko liburua: diagnostiko indartsua, «zer egin» laburra. Gure argitalpenean, kritikak eta 2, 5 eta 10 urterako konpromiso-proposamena. #NancyFraser #Kapitalismoa #Hezkuntza

De quoi se nourrit le capitalisme ? Selon Nancy Fraser, de ce qu&#39;il ne paie pas, ou paie mal : le travail de soin, la nature, les pouvoirs publics et le travail exproprié des populations racisées. Dans « Cannibal Capitalism » (Verso, 2022), elle soutient que le système dévore ce qui le fait tenir. Et l&#39;école ? Elle vit aussi de cette arrière-boutique. Un livre à lire crayon en main, avec un contrepoint : diagnostic puissant, « que faire » bref. Notre article ajoute les critiques et un engagement sur 2, 5 et 10 ans. Article complet sur le blog. #NancyFraser #CapitalismeCannibale #Éducation&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2106813219767501232?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 4, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/capitalismo-canibal-nancy-fraser-y-un.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgzpTteP9BQQ5sbLtnoZbUE_B2GjfW4EQpQpqyNVC-ReFeZgNfVKCtk4HMZbSwNbfsRjbDfP8UQL6ujFI_rMYOn8b7I3VU54Gc8jmjq8m8Irk-CbS6x3g-kr-gtd9QqDoSMpKsiMdPmQ4vPJ0lFe-i7fzxMI_6MgrOwJ5QjpUQ2uV44pfyTbIKx/s72-w114-h170-c/sfq6kojhSc5BYbH8GPzG_vCqhRAkoPyPrcM7O_iD8R4ApUtjivEu2r8VO4AzjbPJyfgBVarIHXjkEbAZhmNDpYCFnswHCEMx5mZ1gZ8s4QE7TXUlG7qcHWqja0-BUikGPHYCDE86Fzx9piCec6gxAglNI-JSKwZF3p8TfPtcxZZ_wNnhqDI6LelkRClPCp2a.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-9010585175473557615</guid><pubDate>Fri, 02 Oct 2026 16:09:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-10-03T18:53:01.571+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">bilbao</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libro</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">música</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ópera</category><title>La traviata de Verdi: la ópera de una libertad imposible</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55565765637/in/datetaken/&quot; title=&quot;La traviata de Verdi: la ópera de una libertad imposible&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;La traviata de Verdi: la ópera de una libertad imposible&quot; height=&quot;336&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55565765637_b2446bd5d4.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En unos días nos deleitaremos en el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.euskalduna.eus/es/cat/opera&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Palacio Euskalduna&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; con &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_traviata&quot;&gt;La traviata de Verdi&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, la ópera que quiso vestirse de su tiempo y sentó a la sociedad en el banquillo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;En febrero de 1847 murió en París una joven de veintitrés años, y los periódicos le dedicaron tanta atención que, según anotó &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Charles_Dickens&quot;&gt;Dickens&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, durante días abandonaron la política, el arte y el comercio. Seis años después, en Venecia, ocurrió lo contrario: &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Marie_Duplessis&quot;&gt;&lt;b&gt;Marie Duplessis&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, la cortesana tísica que Dumas hijo había convertido en heroína, volvía a escena como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_traviata&quot;&gt;Violetta Valéry&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y, el 6 de marzo de 1853, el público de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Teatro_La_Fenice&quot;&gt;&lt;b&gt;La Fenice&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; no se creyó a la soprano que la encarnaba y se burló de ella.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hoy &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_traviata&quot;&gt;La traviata&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; compite con &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Carmen_(%C3%B3pera)&quot;&gt;Carmen&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_flauta_m%C3%A1gica&quot;&gt;La flauta mágica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; por ser la ópera más representada del mundo, según &lt;a href=&quot;https://www.operabase.com/statistics/en&quot;&gt;&lt;b&gt;Operabase&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Entre aquella burla y este éxito hay un reparto mejor elegido y algo más difícil de fechar: la disposición del público a reconocerse en Violetta.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Un asunto de su propia época&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Giuseppe_Verdi&quot;&gt;Verdi &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;vio &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_dama_de_las_camelias&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;La dama de las camelias&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; en París, en febrero de 1852, junto a &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Giuseppina_Strepponi&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Giuseppina Strepponi&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, y al comenzar 1853 escribió a su amigo &lt;b&gt;De Sanctis&lt;/b&gt; que preparaba para Venecia un tema de su propia época. Él y su libretista, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Francesco_Maria_Piave&quot;&gt;Piave&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, querían vestir a los personajes con ropa del presente; las autoridades de La Fenice impusieron que la acción se situara hacia 1700, y habría que esperar a la década de 1880 para que se cumpliera su deseo. Es, además, la única ópera de Verdi que transcurre íntegramente en interiores: no hace falta calle para que el juicio de la sociedad entre por la puerta.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgmuycVbJYS8bR0_rGwsl1obUK5AX4SH2j9zzirIjOcQAPL6edYxrHVlG8_QL0HQzJG5FrHv90y0CH0StBlxMwK6sT7IpXozNSJi80y0iVERJrgpa6CYVfxkSzq9A2xdNiNcbT-zcnVdcnPaox4aso9rm8V0E9KIkNOXxY1HmZsMkenW6d3al4d/s800/28c556940c53d67da023783aafea5a8f.jpg&quot; style=&quot;clear: right; display: block; float: right; padding: 1em 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;&quot; border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;800&quot; data-original-width=&quot;618&quot; height=&quot;255&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgmuycVbJYS8bR0_rGwsl1obUK5AX4SH2j9zzirIjOcQAPL6edYxrHVlG8_QL0HQzJG5FrHv90y0CH0StBlxMwK6sT7IpXozNSJi80y0iVERJrgpa6CYVfxkSzq9A2xdNiNcbT-zcnVdcnPaox4aso9rm8V0E9KIkNOXxY1HmZsMkenW6d3al4d/w197-h255/28c556940c53d67da023783aafea5a8f.jpg&quot; width=&quot;197&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;El estreno: un fiasco con revancha&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El primer acto terminó entre aplausos, pero en el segundo el público se volvió contra los cantantes, sobre todo contra &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fanny_Salvini-Donatelli&quot;&gt;Fanny Salvini-Donatelli&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, una soprano de 38 años que le pareció demasiado madura y corpulenta para morir de tisis. Al día siguiente, Verdi escribió a &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Emanuele_Muzio&quot;&gt;Emanuele Muzio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; que había sido un fiasco y se preguntó si la culpa era suya o de los intérpretes. Respondió el tiempo: el 6 de mayo de 1854, con retoques en los actos segundo y tercero y con &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Maria_Spezia-Aldighieri&quot;&gt;Maria Spezia-Aldighieri&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; como Violetta, la obra triunfó en el &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Teatro_San_Benedetto&quot;&gt;Teatro San Benedetto&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;El tribunal de las apariencias&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Verdi conocía ese tribunal. Vivía con &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Giuseppina_Strepponi&quot;&gt;Strepponi &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;sin estar casado, la pareja encontró hostilidad en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Busseto&quot;&gt;Busseto &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;y solo se casaron en 1859. Algunos comentaristas han querido oír en el severo padre &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_traviata#Personajes&quot;&gt;Germont &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;la voz de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Antonio_Barezzi&quot;&gt;Antonio Barezzi&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el protector de Verdi, que desaprobó aquella unión. Nadie puede confirmarlo, pero la sospecha ayuda a oír el gran dúo del segundo acto como la voz de un hombre razonable que, en nombre de la respetabilidad, destruye una vida.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;El título mismo es un veredicto&lt;/b&gt;: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wiktionary.org/wiki/traviata&quot;&gt;traviata significa extraviada, descarriada&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y la ópera se tituló en origen Violetta. Pero la música se niega a firmar la sentencia. Reserva a la «extraviada» su música más honda, incluido ese destello de vida justo antes de morir.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Quizá por eso La traviata no envejece: siempre habrá alguien a quien llamar extraviada y alguien dispuesto a pagar la respetabilidad ajena. Tampoco ha desaparecido la enfermedad que mató a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Marie_Duplessis&quot;&gt;Marie Duplessis&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: la &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.who.int/teams/global-programme-on-tuberculosis-and-lung-health/tb-reports/global-tuberculosis-report-2025&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;OMS&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; calcula 1,23 millones de muertes por tuberculosis en 2024.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Como propuesta a futuro.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En dos años: &lt;b&gt;leer la novela de Dumas hijo&lt;/b&gt; y ver tres Traviatas distintas (una clásica, una actualizada y una filmada), anotando qué juicio social retrata cada una. En cinco: escribir una reseña comparada y &lt;b&gt;llevar a una persona joven a su primera ópera&lt;/b&gt;. En diez: mantener un voluntariado o una aportación regular a una causa contra la tuberculosis o a un programa que acerque la ópera a las escuelas.&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/center&gt;

&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/zzXDzMCZn4o?si=oXDQWI2x0ybAcASf&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Febrero de 1847: los periódicos de París dejan la política a un lado para llorar a una cortesana de 23 años. &lt;a href=&quot;https://t.co/FgVBNDP1aS&quot;&gt;https://t.co/FgVBNDP1aS&lt;/a&gt; Seis años después, en Venecia, el público se burla de la soprano que la encarna en La traviata. Verdi quería ambientarla en su época; las… &lt;a href=&quot;https://t.co/oCIYGeoONk&quot;&gt;pic.twitter.com/oCIYGeoONk&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2106427107190472709?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;October 3, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;b&gt;En unos días, álbum de imágenes&lt;/b&gt;.&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/10/la-traviata-de-verdi-la-opera-de-una.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgmuycVbJYS8bR0_rGwsl1obUK5AX4SH2j9zzirIjOcQAPL6edYxrHVlG8_QL0HQzJG5FrHv90y0CH0StBlxMwK6sT7IpXozNSJi80y0iVERJrgpa6CYVfxkSzq9A2xdNiNcbT-zcnVdcnPaox4aso9rm8V0E9KIkNOXxY1HmZsMkenW6d3al4d/s72-w197-h255-c/28c556940c53d67da023783aafea5a8f.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item></channel></rss>