TRẦN H SA

Putin đang suy sụp. Đây là lúc để bắt đầu đá văng anh ta

2026-05-13T07:42:00.009+07:00

Phương Tây phải bảo đảm rằng Volodymyr Zelensky được trao quyền để bảo đảm một nền hòa bình công bằng cho người dân Ukraine.

Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky...Thực tế chiến trường đang ngày càng có lợi cho Ukraine Nguồn: HAYK BAGHDASARYAN / EPA

Tác giả Hamish de Bretton-Gordon.... 11 / 05/ 2026 .... The Telegraph.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã cố gắng tạo dựng hình ảnh mạnh mẽ và chắc chắn về cuộc chiến tranh thảm khốc của Nga ở Ukraine. Tuy nhiên, thực tế được thể hiện trong cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng đầy thất vọng vào hôm thứ Bảy ở Moscow lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác.

Lần đầu tiên sau hai thập niên, Nga không thể tập hợp được một chiếc xe tăng nào hoành tráng phô trương sức mạnh quân sự của Điện Kremlin trong cuộc diễn binh thường niên – một sự kiện mà chính Putin mô tả như một lời cảnh báo đối với kẻ thù của Nga. Những gì thế giới chứng kiến không phải là sức mạnh, mà là sự yếu đuối: một cuộc duyệt binh thu nhỏ, biểu tượng rỗng tuếch, và một chế độ ngày càng lo sợ về sự dễ bị tổn thương của chính nó.

Phát biểu sau cuộc diễn binh thu nhỏ, Putin tuyên bố: “Tôi nghĩ rằng vấn đề này sắp kết thúc”, ám chỉ đến điều mà ông vẫn gọi một cách phi lý là “chiến dịch quân sự đặc biệt” của y ở Ukraine. Tuy nhiên, ngay cả cuộc duyệt binh cũng cho thấy sự lo lắng của Điện Kremlin. Với việc máy bay không người lái và tên lửa của Ukraine hiện có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, Putin rõ ràng không dám mạo hiểm phô trương các khí tài quân sự quý giá tại một thời điểm và địa điểm đã biết. Thay vào đó, chế độ này dựa nhiều vào các đội hình diễn binh quy mô lớn, bao gồm cả quân đội Triều Tiên, để tạo ra ảo tưởng về quy mô và sức mạnh.

Một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời do Mỹ làm trung gian chắc chắn đã cho phép sự kiện diễn ra mà không xảy ra sự cố nào, mặc dù sau đó cả Ukraine lẫn Nga đều cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ba ngày. Tuy nhiên, bầu không khí chung quanh cuộc duyệt binh rõ ràng là trầm lắng.

Ngay cả bài phát biểu của Putin, thường là một bài kiểm tra sức chịu đựng dài dòng - mà trong đó nhà độc tài đắm chìm trong nỗi hoài niệm đế chế và những lời lẽ hùng hồn thời Liên Xô - cũng ngắn gọn và trầm lắng một cách đáng ngạc nhiên. Không còn vẻ kiêu ngạo của một nhà lãnh đạo tin chắc vào chiến thắng tất yếu. Thay vào đó là một người đàn ông đang cố gắng biện minh cho một cuộc chiến ngày càng tốn kém và mang tính chiến lược thảm khốc. Putin khẳng định Nga đang chiến đấu trong một cuộc chiến “chính nghĩa” và mô tả Ukraine là một “lực lượng xâm lược” được NATO trang bị vũ khí. Đó là một tuyên bố lạ kỳ từ người đàn ông đã phát động một cuộc xâm lược Ukraine hoàn toàn bất hợp pháp và không có lý do hơn bốn năm trước, sau khi đã sáp nhập bất hợp pháp Crimea vào năm 2014.

Tổng thống Nga Vladimir Putin phát biểu trong một cuộc duyệt binh nhân Ngày Chiến thắng....Bầu không khí chung quanh cuộc duyệt binh rõ ràng là trầm lắng. Ảnh: Alexander Kazakov.

Sau đó, trong một cuộc họp báo, Putin cáo buộc phương Tây đang kích động đối đầu với Nga. Sự trớ trêu thật đáng kinh ngạc. Chính Nga, chứ không phải phương Tây, đã dành nhiều năm tiến hành một cuộc chiến tranh hỗn hợp dai dẳng chống lại châu Âu và đặc biệt là Vương quốc Anh. Vụ ám sát Alexander Litvinenko và vụ ám sát hụt Sergei Skripal ở Salisbury vẫn là những lời nhắc nhở rùng rợn về sự sẵn sàng của Điện Kremlin trong việc tiến hành các cuộc tấn công do nhà nước bảo trợ trên lãnh thổ Anh, cùng với chiến tranh mạng không ngừng nghỉ, phá hoại và hoạt động gián điệp trên khắp châu Âu.

Tuy nhiên, đề xuất hòa bình từ Điện Kremlin mang lại chút hy vọng cho người dân Ukraine đang kiệt sức, nhiều người trong số họ đã phải sống nhiều năm trong các hầm trú ẩn thay vì nhà của mình. Bối cảnh chiến lược đã thay đổi đáng kể, kể từ các cuộc đàm phán trước đây, khi Putin tin rằng ông ta có thể áp đặt các điều khoản yêu cầu Ukraine nhượng lại lãnh thổ, làm suy yếu lực lượng vũ trang và từ bỏ tham vọng hướng Tây.

Ngày nay, thực tế chiến trường đang ngày càng nghiêng về phía Ukraine. Lực lượng Ukraine tiếp tục đạt được những bước tiến nhỏ nhưng có ý nghĩa trong khi Nga chịu tổn thất nặng nề cả về nhân lực lẫn trang thiết bị. Quan trọng hơn, Ukraine hiện đang bắt đầu điều động xe bọc thép hiệu quả hơn trên chiến trường vốn trước đây chỉ toàn là máy bay không người lái. Những thắng lợi chiến thuật nhỏ này có thể sớm phát triển thành những điều quan trọng hơn nhiều.

Đồng thời, Ukraine đã chứng minh khả năng ngày càng tinh vi trong việc tấn công các mục tiêu chiến lược quan trọng nằm sâu bên trong lãnh thổ Nga, ngay cả khi không có sự hỗ trợ quân sự quy mô lớn của Mỹ. Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu hiện đang gây áp lực ngày càng lớn lên nền kinh tế Nga và phơi bày sự bất lực của Điện Kremlin trong việc bảo vệ hoàn toàn lãnh thổ của nó. Việc Putin ngầm thừa nhận rằng chính Moscow không còn được bảo đảm an toàn nữa đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: Cuộc chiến của Nga không còn giới hạn ở những chiến tuyến xa xôi.

Tất cả những điều này diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều dấu hiệu bất ổn bên trong chính nước Nga. Sự chỉ trích công khai đối với cuộc chiến - điều từng gần như không thể tưởng tượng được - đang trở nên rõ ràng hơn khi người dân Nga bình thường bắt đầu đặt câu hỏi về cái giá phải trả cho canh bạc tai hại của Putin ở Ukraine. Sự chỉ trích này sẽ còn rõ ràng hơn nữa nếu không có sự đàn áp gần đây đối với các dịch vụ internet ở Nga và việc bịt miệng nhiều tiếng nói bất đồng chính kiến.

Nếu châu Âu, và đặc biệt là Hoa Kỳ dưới thời Donald Trump, vẫn kiên định cam kết ủng hộ Kyiv, thì triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình công bằng và bền vững giờ đây có thể gần hơn bao giờ hết kể từ khi Nga sáp nhập Crimea bất hợp pháp hơn một thập kỷ trước.

Trách nhiệm giờ đây thuộc về các nhà lãnh đạo phương Tây. Nước Anh, dưới thời Keir Starmer, vẫn có một vai trò quan trọng cần phải thực hiện, bất chấp nhiều năm đầu tư không đủ vào quân đội của chính mình. Chúng ta hãy hy vọng ông ấy vẫn còn đủ khả năng để thỉnh thoảng ngẩng đầu lên nhìn chung quanh khi cố gắng cứu lấy chính mình. Lực lượng vũ trang Anh vẫn rất chuyên nghiệp và quan trọng.

Những gì ở ngày thứ Bảy đã chứng minh một cách chắc chắn là Putin đang bị tổn thương về chính trị, quân sự và tâm lý. Lịch sử dạy chúng ta rằng khi một kẻ săn mồi nguy hiểm bị suy yếu, đó chính là thời điểm thích hợp nhất để gây áp lực tối đa – chứ không phải nhượng bộ vì lợi ích nhất thời. Thời điểm hiệu quả nhất để đá văng một người là khi người đó đã ngã xuống.

Phương Tây phải bảo đảm rằng Volodymyr Zelensky được trao quyền để bảo đảm một nền hòa bình công bằng cho người dân Ukraine, thay vì cho phép Putin có một lối thoát chỉ là kết thúc cuộc chiến sớm.

----------------

_ Tác giả Hamish de Bretton-Gordon là một sĩ quan quân đội trong 23 năm, cấp bậc đại tá, và là sĩ quan chỉ huy của Trung đoàn Hóa học, Sinh học, Phóng xạ và Hạt nhân Liên hợp của Vương quốc Anh và Tiểu đoàn CBRN phản ứng nhanh của NATO.

_ Trần HSa lược dịch từ The Telegraph.... 13/5/2026.

Tái thiết kho vũ khí của nền dân chủ

2026-05-13T07:27:00.007+07:00

Chiến tranh Iran đã phơi bày sự thiếu hụt nguy hiểm trong kho dự trữ đạn dược của chúng ta.

Một chiếc Tomahawk được bắn để hỗ trợ Chiến dịch Epic Fury vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, ở Địa Trung Hải. (Ảnh của Hải quân Hoa Kỳ qua Getty Images)

Tác giả Mackenzie Eaglen ...11 Tháng Năm, 2026..... The Dispatch.

Mỗi chiến dịch quân sự gần đây của Mỹ đều dẫn đến những cảnh báo công khai về nguồn cung cấp vũ khí đang cạn kiệt của nước này. Chiến dịch Epic Fury ở Iran, Atlantic Resolve hỗ trợ Ukraine, Prosperity Guardian hay Rough Rider ở Biển Đỏ chống lại lực lượng Houthi, Midnight Hammer chống lại Iran trước đây, hay cuộc phòng thủ Israel đang diễn ra – những chiến dịch này đều có điểm chung là Hoa Kỳ nhanh chóng cạn kiệt các loại vũ khí chính xác , quan trọng sau khi phóng.

Không phải tất cả những thứ phát nổ đều phục vụ cùng một mục đích. Tên lửa, bom, rocket, đạn dược và mìn không có khả năng như nhau. Mặc dù quân đội Mỹ có nguồn cung dồi dào các loại vũ khí cũ – đạn pháo không có điều khiển và bom thông thường – nhưng lại thiếu hụt đáng báo động các loại vũ khí tinh vi. Mặc dù dồi dào, những kho vũ khí cũ này lại hoạt động kém hiệu quả, trước các đối thủ tinh vi được trang bị vũ khí công nghệ cao.

Kẻ thù của Mỹ đã dành ba thập niên rưỡi để nghiên cứu các phương thức chiến tranh của chúng ta và đã phát triển các loại vũ khí phản công; huấn luyện và gây dựng năng lực sản xuất khổng lồ để đánh bại chúng ta. Chỉ riêng Trung Quốc đã sở hữu hải quân (và lục quân, không quân, lực lượng bảo vệ bờ biển, dân quân biển và lực lượng tên lửa chiến lược cấp dưới) lớn nhất thế giới và có thể làm cạn kiệt kho vũ khí của Mỹ chỉ trong vài ngày nếu xảy ra xung đột.

Trong khi đó, cả lực lượng thông thường và chiến lược của Mỹ đều đang ở mức sẵn sàng thấp nhất giữa nỗ lực hiện đại hóa kéo dài nhiều thế hệ, và các nhiệm vụ liên tục ở nước ngoài, cường độ cao. Các tổ chức uy tín và các trường cao đẳng quân sự đều đi đến cùng một kết luận dựa trên các cuộc diễn tập chiến tranh: Quân đội Mỹ liên tục thiếu hụt các loại vũ khí tầm xa quan trọng, ngay trong những tuần đầu tiên của một cuộc chiến tranh lớn. Như Hal Brands của Viện Doanh nghiệp Mỹ đã cảnh báo, nếu không đầu tư ngay lập tức, Mỹ có thể “chuẩn bị cho ‘nạn đói tên lửa’ nếu xảy ra chiến tranh giữa các cường quốc”.

Chiến dịch Epic Fury mang đến một cái nhìn thực tế về chính kịch bản đó. Theo các báo cáo, quân đội Mỹ đã phóng hơn 1.000 tên lửa hành trình Tomahawk chỉ trong vài tuần, mặc dù loại vũ khí này chỉ được sản xuất với tốc độ từ 90 đến 100 chiếc mỗi năm. Nếu không đẩy nhanh tiến độ, việc bổ sung loại vũ khí chủ lực này chỉ sau một chiến dịch ngắn nhưng cường độ cao, sẽ mất khoảng 10 năm.

Và kho vũ khí tấn công mới chỉ là một nửa vấn đề.

Kho vũ khí phòng thủ bảo vệ quân đội hoặc bảo vệ lãnh thổ của chúng ta, như tên lửa đánh chặn Patriot hoặc hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD, đang ở mức rất thấp hoặc gần như cạn kiệt. Từ năm 2021, chúng ta chỉ sản xuất khoảng ba chục tên lửa đánh chặn THAAD mỗi năm, nhưng đã bắn 150 chiếc trong Chiến tranh 12 ngày chống lại Iran mùa hè năm ngoái. Theo kế hoạch hiện tại, sẽ mất ba năm rưỡi để thay thế số lượng đã bắn chỉ trong chưa đầy hai tuần. Còn đối với tên lửa đánh chặn Patriot quan trọng, được các quân đội trên thế giới tin dùng, Ngũ Giác đài đã xử dụng hơn 1.200 chiếc chống lại Iran trong Chiến dịch Epic Fury. Trong khi Lục quân hy vọng sẽ đặt hàng 2.798 tên lửa PAC-3 với yêu cầu ngân sách đang chờ xử lý, thì những tên lửa được tài trợ theo ngân sách căn bản hàng năm sẽ không bắt đầu giao hàng cho đến tháng 5 năm 2029.

Tỷ lệ chi tiêu cao như vậy trong một thời gian ngắn đã phơi bày một vấn đề đã hình thành trong nhiều thập kỷ. Nước Mỹ sẽ bị áp đảo về hỏa lực, nếu không muốn nói là trắng tay, trong một cuộc chiến tranh kéo dài với Bắc Kinh.

Ngay cả khi một cuộc chiến tiềm tàng ở châu Á còn nhiều năm nữa mới xảy ra, việc đẩy nhanh nỗ lực xây dựng lại kho vũ khí vẫn diễn ra chậm chạp và kẻ thù thì không hề đứng yên. Thời gian sản xuất không được tính bằng tuần hay tháng mà bằng năm. Tên lửa tấn công chính xác (PrSM) phổ biến, cũng được xử dụng rộng rãi chống lại Iran, có thời gian chế tạo là 36 tháng. Thời gian chế tạo tên lửa Tomahawk trung bình là 26 tháng. Trong tất cả các trường hợp này, chu kỳ chế tạo dài đã làm ảnh hưởng đến kế hoạch đặt hàng đạn dược với số lượng lớn . Điều đó khiến quân đội Mỹ phải bổ sung những gì họ thiếu bằng những gì họ đang có – một loạt các loại vũ khí cũ, rẻ tiền, không chính xác, sẽ không thể hoàn thành các mục tiêu chiến lược trong một môi trường như Biển Đông, nơi khả năng tấn công chính xác tầm xa là rất quan trọng.

May mắn thay, đây là một vấn đề có thể giải quyết được—nhưng không phải theo cách truyền thống của Washington. Một đợt tăng cường sản xuất thời chiến để xây dựng lại nền tảng công nghiệp và tăng cường năng lực sản xuất là một phần của giải pháp. Nhưng điều quan trọng không kém là phải suy nghĩ lại về những gì nước Mỹ xây dựng và cách chúng ta xây dựng nó—theo đuổi sản xuất một cách có chủ đích, đặt nhiều tài sản quan trọng trên thực địa hơn, và sửa đổi những gì chúng ta đã có.

Trong bài phát biểu đầu tiên trước Quốc hội, George Washington đã kêu gọi các nhà hoạch định chính sách ưu tiên một nền quốc phòng vững mạnh, tuyên bố rằng “chuẩn bị cho chiến tranh là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để giữ gìn hòa bình”. Nhưng nguồn dự trữ vũ khí hạn chế của chúng ta đã phơi bày thực tế rằng Washington đã cho phép ngành công nghiệp quốc phòng của Mỹ phát triển theo quy mô chỉ phục vụ cho một cuộc chiến tại một thời điểm. Các cuộc chiến tranh hiện đại với độ chính xác cao, phạm vi và quy mô lớn, đang chứng tỏ đã kéo dài và khốc liệt. Chúng đòi hỏi một nền tảng công nghiệp sẵn sàng, một lực lượng lớn và mạnh mẽ, cùng một loạt các công cụ ngoại giao trong các cuộc xung đột, kết hợp phòng thủ kinh tế với tình báo, an ninh mạng, không gian và phòng thủ trong nước.

Các siêu cường không xoay trục.

Việc mua sắm của Ngũ Giác đài từ lâu đã tập trung vào con đường tối ưu hóa trang thiết bị tinh xảo – tức là trang thiết bị hàng đầu. Bởi vì Bộ Quốc phòng đã mua rất ít kể từ năm 1991, các lực lượng vũ trang đặt mọi hy vọng và ước mơ vào một vài loại vũ khí chủ chốt đang được sản xuất. Thay vì xây dựng một hệ thống trang thiết bị đa dạng, trong đó một số loại dễ thay thế hơn những loại khác, mọi thứ chúng ta mua và chế tạo đều trở nên hiện đại nhất, tầm bắn xa nhất và tinh vi nhất hoặc phức tạp nhất về mặt kỹ thuật. Việc sản xuất hạn chế như vậy buộc các nhà cung cấp phải tìm kiếm khách hàng khác và người lao động phải tìm việc làm trong các ngành công nghiệp dễ dàng hơn.

Trong tình huống khẩn cấp như hiện nay, quân đội Mỹ cần những loại vũ khí có thể sản xuất hàng nghìn chiếc và mất đi hàng trăm chiếc mà không vượt quá ngân sách. Ngũ Giác đài phải đẩy mạnh mô hình sản xuất theo bản vẽ đối với đạn dược. Các phòng nghiên cứu của chính phủ Mỹ có rất nhiều ý tưởng đột phá sẵn sàng cho sản xuất. Việc thuê ngoài hoạt động chế tạo các bộ phận quan trọng trong khi vẫn giữ quyền kiểm soát thiết kế nội bộ sẽ giúp mang lại kết quả hữu hình sớm hơn.

Quân đội cũng có thể tái xử dụng các loại vũ khí cũ và hình dung lại các ứng dụng cho các hệ thống cũ với những sửa đổi nhỏ. Tên lửa Hellfire, ban đầu được thiết kế vào những năm 1970, đến những năm 2010 đã trở thành nạn nhân của chính sự thành công của nó: đủ hiệu quả để tiếp tục đặt hàng nhưng quá đắt để dự trữ. Bằng cách thiết kế lại đầu đạn và phần dẫn hướng của Hellfire thành cấu hình mô-đun, Lockheed Martin đã biến khung máy bay Hellfire hiện có thành một tài sản hiệu quả hơn đáng kể, cho hệ thống thay thế của họ. Các loại vũ khí từng được lưu trữ như đạn dược hạng hai đã được đưa trở lại kho như đạn dược hạng nhất.

Việc ký kết nhiều hợp đồng dài hạn cũng có thể được xử dụng để thay đổi cách tính toán trong ngành công nghiệp quốc phòng, khuyến khích các công ty truyền thống đầu tư vào chi phí vốn và tạo động lực cho các công ty khởi nghiệp hợp tác với và phục vụ chính phủ Mỹ. Các khuôn khổ gần đây từ các nhà thầu chính như RTX chứng minh mô hình này hiệu quả sau khi họ đã đồng ý với năm thỏa thuận mang tính bước ngoặt, để tăng cường sản xuất và đẩy nhanh tiến độ giao hàng tên lửa hành trình Tomahawk, tên lửa Standard và tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến (AMAR). Yêu cầu ngân sách quốc phòng năm 2027 sắp tới của Tòa Bạch Ốc sẽ giúp tăng mạnh nhu cầu và xây dựng lại các chuỗi cung ứng dễ bị tổn thương nếu được thông qua. Ví dụ, nhu cầu về tên lửa đánh chặn THAAD sẽ tăng từ mức thấp đáng kinh ngạc là 37 chiếc vào năm 2026 lên 857 chiếc vào năm tới. Đó là một bước đi hợp lý để bổ sung nguồn cung dự trữ đang cạn kiệt của chúng ta.

Quân đội Mỹ cũng có thể học hỏi từ những nước khác trong điều kiện chiến đấu, và cải tiến nhanh hơn bằng cách ưu tiên tốc độ, hơn chất lượng hoàn hảo. Tại một phiên điều trần gần đây của Quốc hội, các nhân chứng đã mô tả văn hóa mua sắm của Ukraine tập trung vào thiết kế mở và cạnh tranh giữa các nhà cung cấp, nơi mà các thay đổi sản phẩm được thực hiện trong vài ngày chứ không phải vài năm. Các lãnh đạo Ngũ Giác đài đã áp dụng mô hình này với Chiến dịch Tốc độ Cao (Operation Warp Speed) trong việc phát triển vắc-xin COVID và chế tạo xe chống mìn trong thời kỳ đỉnh điểm của các cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan. Như Thượng nghị sĩ Tim Sheehy đã lưu ý, chúng ta vẫn còn “một phần nào ADN bị chôn vùi đâu đó trong tòa nhà năm cạnh (Ngũ Giác đài) ; hãy khai quật nó lên.”

Cho đến khi kho vũ khí của chúng ta được xây dựng lại và bổ sung đầy đủ, tư duy thương mại để nhanh chóng tiếp thu công nghệ và mua các linh kiện có sẵn, phải được ưu tiên hàng đầu trong chính phủ. Phần lớn các loại đạn dược được đề cập ở trên nằm trong phần bắt buộc của yêu cầu ngân sách quốc phòng năm 2027. Khía cạnh này rất quan trọng để thực hiện các khoản đầu tư lớn một lần, vào các ngành công nghiệp sản xuất đạn dược, đóng tàu và máy bay không người lái, tính đến khả năng tăng đột biến.

Nếu sự hòa giải không trở thành hiện thực, số lượng thấp các khoản ngân sách tùy ý (linh động) được yêu cầu cho năm 2027 sẽ bảo đảm rằng Mỹ vẫn là người kiến tạo nền dân chủ chứ không phải là nhà sản xuất vũ khí. Thu hẹp khoảng cách về vũ khí đòi hỏi sự trung thực về mặt trí tuệ đối với những gì chúng ta đang có, những gì chúng ta cần và cách khắc phục nó. Mua số lượng lớn vũ khí và đầu tư vào cơ sở công nghiệp là bước khởi đầu đúng đắn, nhưng con đường phía trước còn dài và gập ghềnh. Đảo ngược xu hướng suy giảm có kiểm soát kéo dài hàng thập kỷ sẽ không dễ dàng, nhưng điều đó là cần thiết nếu Mỹ muốn duy trì hòa bình, thứ mà tự nó không thể tự duy trì.

------------------

_ Tác giả Mackenzie Eaglen là thành viên cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Hoa Kỳ, nơi cô chuyên về chiến lược quốc phòng, ngân sách quốc phòng và sẵn sàng quân sự.

_ Trần HSa lược dịch từ The Dispatch .... 13/5/2026.

Cuộc gặp giữa Trump và Tập Cận Bình khiến Đài Loan lo ngại, theo dõi sát sao những thay đổi ngầm của Mỹ.

2026-05-12T14:47:00.004+07:00

Những phát ngôn thiếu suy nghĩ là một rủi ro lớn; nhân vật quan trọng của châu Âu trấn an dư luận trong chuyến thăm Đài Bắc.

Các cuộc tập trận tấn công chống đổ bộ vào Kim Môn của Đài Loan, đối diện với thành phố Hạ Môn của Trung Quốc: Bất cứ điều gì mà Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nói với Tập Cận Bình của Trung Quốc về Đài Loan sẽ được xem xét kỹ lưỡng. (Anadolu qua Getty Images)

Tác giả THOMPSON CHAU và PAK YIU.... 11 tháng 5, 2026 ....Nikkei Asia.

TAIPEI/NEW YORK -- Đài Loan đang chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Trung Quốc, Tập Cận Bình, vào cuối tuần này. Theo một số chuyên gia, kịch bản tốt nhất cho Đài Bắc là không bị nhắc đến chút nào.

Tuy nhiên, điều đó dường như khó xảy ra sau khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói hồi đầu tháng rằng ông "chắc chắn Đài Loan sẽ là một chủ đề được bàn luận". Bắc Kinh đã nhấn mạnh rằng Đài Loan là "rủi ro lớn nhất" trong mối quan hệ song phương, báo hiệu một chiến dịch nhằm làm suy yếu sự ủng hộ của Mỹ đối với Đài Bắc và nỗ lực của Tổng thống Lai Ching-te trong việc tăng cường khả năng phòng thủ của hòn đảo dân chủ.

"Sự thật là người dân Đài Loan đang lo lắng về hội nghị thượng đỉnh [Trump-Tập]", một nhân vật cao cấp trong nội bộ của Bộ Ngoại giao Đài Bắc nói với Nikkei Asia, với điều kiện giấu tên.

Trước công chúng, hầu hết các quan chức Đài Loan đều ngần ngại bày tỏ sự lo ngại đó.

Đặc phái viên Đài Bắc tại Mỹ, Alexander Yui, tuần trước đã nói với các phóng viên rằng Đài Loan hiểu sự cần thiết của các cuộc trao đổi cấp cao giữa Bắc Kinh và Washington. Ngoại trưởng Lin Chia-lung hôm thứ Hai cho biết Đài Bắc "tự tin" vào mối quan hệ đối tác với Mỹ, quốc gia đã nhiều lần bảo đảm rằng chính sách của họ sẽ không thay đổi.

Thứ trưởng Ngoại giao Đài Loan Francois Wu đã nói với Bloomberg về những lo ngại rằng Đài Loan sẽ "trở thành chủ đề" trong cuộc đàm phán giữa Tập Cận Bình và Trump. Người trong cuộc nói chuyện với Nikkei Asia bày tỏ hy vọng rằng hai siêu cường đối địch có "nhiều vấn đề khác để lo lắng", và Đài Loan có thể chỉ là "một món ăn kèm".

Bất cứ điều gì Trump nói về Đài Loan sẽ bị xem xét kỹ lưỡng, không chỉ ở Đài Bắc mà còn trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ví dụ, Tokyo sẽ theo dõi sát sao, vì nước này vẫn đang vướng vào cuộc tranh chấp kéo dài nhiều tháng với Trung Quốc về phát ngôn của Thủ tướng Sanae Takaichi, rằng một cuộc tấn công vào Đài Loan có thể là "tình huống đe dọa sự sống còn" của Nhật Bản.

Ngay cả một sự thay đổi chính sách bằng lời nói nhỏ, cũng có thể gây ra những hệ quả lớn. Trong một bài phân tích trước thềm hội nghị thượng đỉnh, các nhà phân tích tại Eurasia Group cho biết Bắc Kinh muốn ông Trump tuyên bố rằng Mỹ "phản đối độc lập của Đài Loan" hoặc "không phản đối thống nhất hòa bình". Họ nói, trong một cuộc gặp riêng, "Không thể loại trừ khả năng một yêu cầu bất ngờ từ ông Tập và một tuyên bố từ ông Trump."

Ngôn ngữ thông thường của Mỹ là họ "không ủng hộ" độc lập của Đài Loan, ám chỉ các động thái của Đài Bắc nhằm tuyên bố độc lập trên danh nghĩa là một nước cộng hòa Đài Loan và bãi bỏ chế độ hiến pháp cũ. Tuy nhiên, Bắc Kinh coi bất kỳ ai phản đối tuyên bố chủ quyền của họ đối với Đài Loan, hoặc thậm chí ủng hộ hiện trạng, đều là những người ủng hộ "Đài Loan độc lập".

Một sự thay đổi so với lập trường rập khuôn của Mỹ, nếu xảy ra, "sẽ là kết quả có tác động lớn nhất của hội nghị thượng đỉnh, làm suy yếu sự ủng hộ trong nước ở Đài Loan đối với đảng cầm quyền, và thiết lập một chuẩn mực mới giữa hai bờ eo biển đối với Mỹ và các chính phủ nước ngoài khác," Eurasia Group cho biết.

Patricia Kim, một chuyên gia cao cấp tại Trung tâm John Thornton về Trung Quốc thuộc Viện Brookings, đã cảnh báo trong một cuộc họp báo: "Ngay cả khi chúng ta không thấy điều gì đó kịch tính như một sự thay đổi chính thức trong chính sách được tuyên bố lần này, thì vẫn luôn có nguy cơ Tổng thống Trump có thể đưa ra một nhận xét tùy hứng."

Bà nói thêm rằng Trump "không nhất thiết là người đánh giá cao những sắc thái tinh tế của ngôn ngữ chính sách lâu đời, và ông ấy đã thể hiện sự sẵn sàng làm mờ ranh giới truyền thống."

Chuyến thăm của Trump diễn ra trong bối cảnh Lai và Đảng Dân chủ Tiến bộ của ông đang đấu tranh với phe đối lập, do Quốc dân đảng (KMT) lãnh đạo. KMT ủng hộ quan hệ gần gũi hơn với Bắc Kinh và tuân thủ quan điểm rằng Đài Loan thuộc về một quốc gia Trung Quốc rộng lớn hơn. Lãnh đạo đảng, Cheng Li-wun, đã có chuyến đi cấp cao tới Trung Quốc để gặp Tập Cận Bình vào tháng trước.

Các thành viên của Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP) cầm các tấm biển sau khi cơ quan lập pháp do phe đối lập kiểm soát phê duyệt ngân sách quốc phòng đặc biệt trị giá $ 25 tỷ vào ngày 8 tháng 5, cắt giảm hơn một phần ba đề xuất ban đầu của tổng thống. © Reuters (bằng tiếng Anh)

Liên minh do Quốc Dân Đảng lãnh đạo, hiện đang kiểm soát cơ quan lập pháp, đã thông qua ngân sách quốc phòng vào cuối tuần trước, cắt giảm khoảng 38% so với đề xuất ban đầu của ông Lai trị giá 40 tỷ đô la. Mặc dù ngân sách bao gồm việc mua sắm thiết bị của Mỹ, một quan chức Mỹ giấu tên nói với truyền thông rằng việc một số chương trình bị bỏ sót và vẫn cần được tài trợ là điều "đáng thất vọng".

Bà Cheng, người am hiểu truyền thông, gần đây cho biết bà đã yêu cầu được gặp ông Trump trong chuyến đi dự kiến tới Mỹ vào tháng tới.

"Vẫn còn rất nhiều bên sẽ lợi dụng bất kỳ sự thiếu cam kết nào của Đài Loan [đối với quốc phòng] để biện minh cho mối quan hệ Mỹ-Trung thân thiết hơn", ông Raymond Kuo, phó chủ tịch kiêm nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Chicago về các vấn đề toàn cầu, cho biết.

Tại hội nghị thượng đỉnh Trump -Tập, "Kết quả tốt nhất cho Đài Loan sẽ là một cuộc gặp tương tự như cuộc gặp giữa Trump và Tập ở Busan: vấn đề Đài Loan không được thảo luận," ông Kuo, người trước đây là giám đốc phụ trách Đài Loan tại viện nghiên cứu RAND của Mỹ, cho biết. Dù sao đi nữa, ông nói thêm, "Điều quan trọng là Washington phải duy trì quan điểm riêng của mình về quan hệ xuyên eo biển," và tránh đưa ra bất kỳ tuyên bố nào ngụ ý công nhận chủ quyền của Trung Quốc đối với Đài Loan.

Ông Rubio nhấn mạnh rằng cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều hiểu rằng "các sự kiện gây bất ổn" không có lợi cho cả hai bên, liên quan đến Đài Loan hay bất cứ nơi nào ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Giữa những lo lắng đó, một nhân vật quan trọng của châu Âu trong chuyến thăm hiếm hoi tới Đài Bắc đã đưa ra những lời trấn an.

Jose Barroso, cựu chủ tịch Ủy ban châu Âu và là cựu thủ tướng Bồ Đào Nha lần đầu tiên công khai thăm Đài Loan, cho biết ông tin rằng hội nghị thượng đỉnh của Trump với Tập khó có thể thực sự làm thay đổi hiện trạng.

Jose Barroso, cựu chủ tịch Ủy ban châu Âu đầu tiên và là thủ tướng Bồ Đào Nha công khai đến thăm Đài Loan, phát biểu tại diễn đàn thường niên của Trung tâm Phục hồi và Đổi mới Châu Á-Thái Bình Dương tại Đài Bắc. (CAPRI)

"Dù điều gì xảy ra trong cuộc gặp, Tập Cận Bình và Trung Quốc sẽ không thay đổi lập trường của họ về Đài Loan. ... Tôi hoàn toàn không ảo tưởng về tình cảm mạnh mẽ của họ," Barroso nói với Nikkei Asia. Đồng thời, "Sự đồng thuận chung quanh vấn đề Đài Loan tại Mỹ cũng rất mạnh mẽ, không chỉ giữa hai đảng mà còn trong cộng đồng ngoại giao và tình báo, trong Quốc hội, trong các viện nghiên cứu, trong giới học thuật và trong xã hội."

Ông Barroso, người thường xuyên đến thăm Trung Quốc trong suốt sự nghiệp chính trị của mình và là người dẫn dắt các cuộc đàm phán của Bồ Đào Nha với Bắc Kinh về việc chuyển giao Ma Cao, đã đến Đài Loan tuần trước để tham dự một diễn đàn do Trung tâm Khả năng phục hồi và Đổi mới châu Á - Thái Bình Dương (Center for Asia-Pacific Resilience and Innovation) tổ chức. Đây là một tổ chức tư vấn phi chính phủ có ảnh hưởng, kết nối các nhà hoạch định chính sách châu Á, châu Âu và Mỹ với Đài Bắc.

Vị chính khách kỳ cựu của châu Âu gọi ông Trump là một "người gây rối lớn", người "đã thay đổi ngữ pháp của chính trị" từ châu Á sang phương Tây.

Một số nhà quan sát tin rằng Trung Quốc khó có thể gây sức ép mạnh mẽ lên Đài Loan lần này, trong khi ông Trump và ông Tập đang đặt nền móng cho các hội nghị thượng đỉnh trong tương lai.

Một cựu quan chức Mỹ giấu tên cho biết, Trung Quốc "có lợi ích trong việc câu giờ và tiếp tục mua sự ổn định cũng như theo đuổi các cơ hội" để đạt được các thỏa thuận, đồng thời lưu ý rằng Đài Loan là một vấn đề lưỡng đảng ở Mỹ với những cam kết được ghi nhận trong Quốc hội về việc bảo vệ hòn đảo này.

Tuy nhiên, nếu có bất kỳ ngôn từ nào từ ông Trump ám chỉ sự thay đổi trong lập trường của Mỹ, điều đó có thể có những tác động lớn đến khả năng răn đe của Mỹ trong khu vực, vị quan chức này cho biết.

--------------

_ Tác giả THOMPSON CHAU và PAK YIU.... .

_ Trần HSa lược dịch từ .Nikkei Asia..... 11 tháng 5, 2026 ..

Các cường quốc tầm trung sợ hãi những gì khi nghĩ về hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập.

2026-05-12T14:26:00.001+07:00

Tổng thống Trump và Tập Cận Bình sau cuộc gặp ở Busan, Hàn Quốc, vào năm 2025.Tín dụng...Haiyun Jiang / New York Times.

Tác giả Damien Cave ....11 Tháng Năm, 2026 .... The New York Times via Dnyuz.

Ba Lan sẽ sớm đặt dây chuyền sản xuất xe tăng cho Hàn Quốc. Úc đang mua tàu chiến từ Nhật Bản. Canada sẽ gửi uranium cho Ấn Độ, trong khi Ấn Độ chào bán tên lửa hành trình cho Việt Nam, và Brazil chế tạo máy bay vận tải quân sự cho Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Tất cả những thỏa thuận này đều được ký kết trong vài tuần qua. Mỗi thỏa thuận đều thể hiện nỗ lực của các cường quốc tầm trung nhằm tự bảo vệ mình khi cuộc xung đột ở Iran làm tắc nghẽn nguồn cung năng lượng toàn cầu, và khi một hội nghị thượng đỉnh đầy rủi ro giữa Tổng thống Trump và ông Tập Cận Bình của Trung Quốc đang đến gần.

Các cuộc thăm dò toàn cầu cho thấy thế giới ít tin tưởng vào Hoa Kỳ và Trung Quốc. Cả ông Trump lẫn ông Tập đều đã xử dụng ảnh hưởng khổng lồ của họ đối với thương mại và an ninh để gây sức ép hoặc trừng phạt. Và để đáp lại, các quốc gia nhỏ hơn đang hành xử như thể họ bị mắc kẹt với quái vật khổng lồ hay trong những đụn cát thường xuyên thay đổi hình dạng ("Godzilla" hay "Dune" ) - di chuyển lặng lẽ theo nhóm nhỏ, cố gắng không chọc giận những gã khổng lồ cáu kỉnh.

“Đó là năm mươi sắc thái của sự lưỡng lự,” Richard Heydarian, một nhà khoa học chính trị người Philippines tại Đại học Oxford, nhận xét. Hoặc, như Ja Ian Chong, một nhà phân tích an ninh ở Singapore, nói, “Không bên nào muốn đối đầu với Bắc Kinh và giờ là cả Washington nữa.”

Đối với các quốc gia đang theo dõi từ xa, nỗi lo lắng và hy vọng bao trùm cuộc gặp gỡ giữa Trump và Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, dự kiến diễn ra trong tuần này. Tại châu Á, nơi bị ảnh hưởng nặng nề và nhanh chóng nhất bởi tình trạng thiếu dầu do chiến tranh và sự kiểm soát chặt chẽ của Trung Quốc đối với xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ, tâm trạng đặc biệt ảm đạm. Các cuộc phỏng vấn với các quan chức và tuyên bố từ các nhà lãnh đạo đi khắp thế giới để bảo đảm các thỏa thuận thương mại và quốc phòng cho thấy, hầu hết các cường quốc tầm trung đều cảm thấy choáng ngợp trước trật tự thế giới đang xấu đi.

Nhiều người tin rằng hội nghị thượng đỉnh này tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại hơn là giúp ích. Và cách tiếp cận dựa trên cảm tính của ông Trump đối với các vấn đề phức tạp là nguồn gốc chính của sự lo lắng.

Trong nhiều tháng, các quan chức ở châu Á đã lo ngại rằng tổng thống có thể quá vội vàng đạt được thỏa thuận với ông Tập, chấm dứt việc bán vũ khí cho Đài Loan hoặc đồng ý với ngôn ngữ chính sách mềm mỏng hơn, điều này có thể tạo điều kiện dễ dàng hơn cho Trung Quốc làm suy yếu hòn đảo dân chủ này.

“Đó sẽ là cơn ác mộng tồi tệ nhất,” một quan chức Đài Loan giấu tên cho biết khi thảo luận về các vấn đề nội bộ chính phủ. Ông khẳng định việc Mỹ giảm hỗ trợ là điều khó xảy ra.

Nhưng bất kỳ sự nhượng bộ nào về vấn đề Đài Loan cũng có thể khiến các đối tác khác của Mỹ lo sợ bị bỏ rơi. Việc Bắc Kinh thúc đẩy tuân thủ luật pháp tại các khu vực tranh chấp lãnh thổ ở những nơi khác sẽ được củng cố., từ biên giới với Ấn Độ đến Biển Đông.

Các quan chức Việt Nam cho biết, nếu Tổng thống Trump có động thái hòa giải hoặc tâng bốc ông Tập Cận Bình, ngay cả khi không có những nhượng bộ lớn hơn, Trung Quốc sẽ có thêm quyền tự do để gây sức ép mạnh hơn lên các nước nhỏ hơn.

Một mối lo ngại khác đang được thảo luận trong khu vực: rằng ông Trump có thể thay đổi các kế hoạch an ninh dài hạn để đổi lấy các điều khoản kinh tế tốt hơn với Trung Quốc.

Quyết định của ông Trump về việc điều chuyển một nhóm tàu sân bay tấn công từ Thái Bình Dương và đạn dược từ Hàn Quốc cho cuộc chiến ở Iran có thể đã tạo động lực cho việc tái khai triển rộng rãi hơn. Khi Ngũ Giác đài tuyên bố sẽ rút ít nhất 5.000 binh sĩ khỏi Đức sau khi ông Trump bày tỏ sự khó chịu với thủ tướng Đức, các đồng minh ở châu Á lại một lần nữa được nhắc nhở về việc khả năng răn đe tập thể có thể bị suy yếu nhanh chóng như thế nào.

Ông Trump từng đe dọa rút quân khỏi Nhật Bản, nơi có khoảng 53.000 quân nhân Mỹ đóng quân – nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác – và Hàn Quốc, nơi có thêm 24.000 quân nhân Mỹ khác đóng quân. Nếu ông có thể nhận được một khoản lợi lớn từ ông Tập Cận Bình để đổi lấy việc rút quân, liệu ông có từ chối thỏa thuận đó hay không?

Các nhà phân tích lưu ý rằng các kế hoạch bị Trung Quốc phản đối, chẳng hạn như AUKUS, một hiệp ước giữa Úc, Anh và Mỹ được thiết kế để chống lại ảnh hưởng của Bắc Kinh bằng cách trang bị cho Úc tàu ngầm hạt nhân và công nghệ tiên tiến, cũng có thể bị hủy bỏ đột ngột.

Hugh White, một cựu quan chức tình báo Úc hiện đang giảng dạy nghiên cứu chiến lược tại Đại học Quốc gia Úc, cho biết, “Cảm giác rằng các đồng minh của Mỹ phải trông cậy vào nhau vì họ không còn có thể trông cậy vào Mỹ nữa là rất thực tế.”

Ông nói thêm rằng, cảm xúc đó mạnh mẽ hơn nhiều so với “ngôn ngữ thận trọng trước công chúng” của các nhà lãnh đạo quốc gia.

Các quan chức châu Âu và châu Á thường nói chuyện riêng tư một cách thẳng thắn về việc từ bỏ niềm tin vào Mỹ, thúc đẩy nỗ lực không thể quay đầu để đa dạng hóa nền kinh tế, thoát khỏi sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ. Trong các cuộc thảo luận thân mật với phóng viên, họ có thể nói giống như Thủ tướng Mark Carney của Canada, người đã nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt tại Davos năm nay với bài phát biểu tuyên bố: “Chúng ta đang ở giữa một sự đổ vỡ, chứ không phải là một sự chuyển đổi.”

Nhưng trước công chúng, họ thận trọng hơn. Một số quan chức thừa nhận rằng đất nước của họ đang cố gắng câu giờ và tránh những cơn giận dữ của ông Trump, đồng thời tiếp tục thể hiện lòng trung thành với đế chế.

Các quan chức Hàn Quốc chỉ đơn giản bày tỏ sự cam chịu về việc Mỹ can thiệp quân sự, sau khi đã nói rõ rằng họ cảm thấy bị phản bội, khi vào năm 2004 Tổng thống George W. Bush tuyên bố kế hoạch chuyển quân từ châu Á sang chiến tranh Iraq. Úc, Đài Loan và Nhật Bản công khai và nhiều lần nhấn mạnh giá trị ở vai trò lãnh đạo của Mỹ mà không kèm theo bất kỳ điều kiện nào — ngay cả khi thuế quan của Mỹ và cuộc chiến mà ông Trump phát động với Iran đang làm tê liệt nền kinh tế của họ.

Bước đi thận trọng

Không ai muốn bị coi là đi chệch hướng.

Thủ tướng mới của Nhật Bản, Sanae Takaichi, đã mạnh dạn hơn hầu hết các thủ tướng khác trong việc thúc đẩy mối quan hệ mạnh mẽ hơn với các quốc gia khác. Tuy nhiên, ngay cả khi bà đi khắp khu vực để thúc đẩy hợp tác quân sự, các quan chức ở Tokyo vẫn lo ngại về cách Washington sẽ nhìn nhận ra sao về những nỗ lực của bà.

“Người Nhật không muốn bị coi là một phiên bản của Mark Carney trước sự hợp tác an ninh và chuyến công du của bà Takaichi, đặc biệt là đến Úc,” Michael J. Green, tác giả của một số cuốn sách về Nhật Bản và giám đốc điều hành của Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ tại Đại học Sydney, cho biết.

Những người khác dường như cũng đã đi đến kết luận tương tự. Các chuyến thăm gần đây của ông Carney tới Ấn Độ và Úc đã không nhận được những tuyên bố mạnh mẽ từ các nhà lãnh đạo nước chủ nhà, họ lặp lại lời chỉ trích của ông về sự cạnh tranh giữa các cường quốc lớn hoặc lời cảnh báo của ông rằng nếu các cường quốc tầm trung “không ngồi vào bàn đàm phán, chúng ta sẽ nằm trong thực đơn.”

Đồng thời, nhiều quốc gia — bao gồm cả một số quốc gia đang hưởng lợi từ sự thắt chặt của các mối quan hệ giữa các cường quốc tầm trung — đã cẩn thận không làm phật lòng cường quốc bá chủ khác của thế giới, Trung Quốc.

Các quốc gia đang tự giải quyết tranh chấp với Bắc Kinh, như Indonesia, đã không thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với Nhật Bản như một số người ở Tokyo mong muốn, kể từ khi bà Takaichi vướng vào một cuộc khủng hoảng ngoại giao sau khi tuyên bố trước Quốc hội rằng nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan, Nhật Bản có thể đáp trả bằng quân sự.

Theo các nhà ngoại giao giấu tên mô tả các cuộc thảo luận nhạy cảm, các quan chức Việt Nam thậm chí còn gây áp lực buộc bà Takaichi tránh chỉ trích trực tiếp Trung Quốc trong bài phát biểu tại một trường đại học ở Hà Nội hôm 2 tháng 5. Không rõ liệu đã có sự điều chỉnh nào đã được thực hiện hay chưa. Các quan chức Trung Quốc sau đó đã lên án những nỗ lực ngoại giao của bà là “chuẩn bị chiến tranh”.

Tuy nhiên, như một dấu hiệu cho thấy các cường quốc tầm trung vẫn đang làm nhiều hơn trong khi nói ít hơn, hai nước Nhật bản và Việt nam đã ký sáu thỏa thuận hợp tác, bao gồm một thỏa thuận về chia xẻ dữ liệu vệ tinh và một thỏa thuận khác để bảo đảm nguồn cung cho nhà máy lọc dầu lớn nhất của Việt Nam, có khả năng giảm bớt tình trạng thiếu hụt.

“Hoa Kỳ ngày càng trở nên không đáng tin cậy, vì vậy việc cố gắng phát triển các lựa chọn thay thế là điều hợp lý”, Robert O. Keohane, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Princeton, cho biết. Ông nói thêm, ngay cả khi những gì đã được hình thành cho đến nay là chưa đủ, thì việc “có một phương án thay thế yếu vẫn tốt hơn là không có phương án thay thế nào cả.”

----------------

_ Tác gia Damien Cave .... | Damien Cave lãnh đạo văn phòng mới của báo The Times tại Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam, chuyên đưa tin về những thay đổi quyền lực trên khắp châu Á và thế giới..... / Bài viết có sự đóng góp của Tung Ngo từ Hà Nội, Việt Nam; Javier C. Hernández từ Tokyo; Amy Chang Chien từ Đài Bắc, Đài Loan; Jim Tankersley từ Berlin; Ian Austen từ Ottawa; và Matina Stevis-Gridneff từ Toronto.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times via Dnyuz........12 Tháng Năm, 2026 .

(Bài viết "Các cường quốc trung lưu sợ hãi điều gì khi nghỉ về Hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập" xuất hiện đầu tiên trên New York Times.)

Mối đe dọa cáp biển của Trung Quốc làm dấy lên nổi lo 10 nghìn tỷ USD, khi các cuộc đàm phán Trump-Tập sắp diễn ra.

2026-05-12T14:14:00.001+07:00

Andrew Badger nói rằng một cuộc tấn công phối hợp có thể làm gián đoạn internet, ngân hàng, thị trường năng lượng và thông tin liên lạc quân sự.

Hai nhân viên Cảnh sát biển Đài Loan lên một tàu chở hàng mang cờ Togo để kiểm tra xem có hư hại nào đối với cáp ngầm nối liền đảo Đài Loan và đảo Penghu ở vùng biển ngoài khơi Penghu, Đài Loan, vào ngày 25 tháng 2 năm 2025. (Cảnh sát biển Đài Loan/Anadolu).

Tác giả Emma Bussey.... 10 Tháng Năm, 2026 ... Fox News

Chuyên gia cảnh báo Trung Quốc có thể bóp nghẹt Đài Loan mà không cần nổ súng.

Eyck Freymann, nghiên cứu viên tại Stanford, cho biết Bắc Kinh có thể gây ra cú sốc thị trường bằng cách nhắm vào ngành công nghiệp bán dẫn, đe dọa đến quỹ hưu trí 401(k) của người Mỹ và nền kinh tế toàn cầu.

Nền kinh tế Mỹ đang bị đe dọa bởi các đối thủ như Trung Quốc nhắm vào các tuyến cáp ngầm dưới biển, với khả năng "gây ra sự hỗn loạn kinh tế tàn khốc gần như theo ý muốn", một cựu quan chức tình báo Mỹ cảnh báo hôm Chủ nhật.

Theo các báo cáo, những tuyến cáp này truyền tải 99% dữ liệu toàn cầu và hỗ trợ tới 10 nghìn tỷ đô la giao dịch tài chính hàng ngày.

Andrew Badger, giám đốc chiến lược của Coalition Systems, một công ty khởi nghiệp công nghệ quốc phòng, đã phát biểu khi Tổng thống Donald Trump chuẩn bị gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh để đàm phán, dự kiến tập trung vào thương mại, trí tuệ nhân tạo và Đài Loan.

Đài Loan, điểm nóng trong căng thẳng Mỹ-Trung, đã báo cáo khoảng 30 sự cố liên quan đến cáp ngầm dưới biển trong những năm gần đây, bao gồm một vụ việc trong đó các tàu Trung Quốc bị cáo buộc đã cắt đứt cáp và làm gián đoạn liên lạc trong nhiều tháng.

CÁC VỤ TẤN CÔNG CÁP NGẦM DƯỚI VÙNG BIỂN QUỐC TẾ DO NGA VÀ TRUNG QUỐC THỰC HIỆN KHÔNG PHẢI LÀ “SỰ TRÙNG HỢP ĐƠN THUẦN”, NHÀ NGOẠI GIAO HÀNG ĐẦU CỦA EU CẢNH BÁO.

Tàu chở hàng rời Yi Peng 3 của Trung Quốc đang neo đậu ở biển Kattegat gần Granaa, Đan Mạch, vào ngày 20 tháng 11 năm 2024. Hải quân Đan Mạch cho biết họ đang theo dõi tàu này ở Biển Baltic trong bối cảnh điều tra vì nghi ngờ nó phá hoại cáp viễn thông ngầm dưới biển của Phần Lan và Thụy Điển. (Mikkel Berg Pedersen/Ritzau Scanpix/AFP).

"Nước Mỹ phụ thuộc vào hệ thống thần kinh mong manh của cáp ngầm dưới biển cho cuộc sống hiện đại", Badger, cựu quan chức Ngũ Giác đài, nói với Fox News Digital trước khi cảnh báo rằng các đối thủ của Mỹ "tìm cách biến đáy đại dương thành chiến trường."

Ông Badger cho biết: "Mối đe dọa bất đối xứng là Trung Quốc và Nga đang dành nhiều nguồn lực hơn để tấn công cơ sở hạ tầng dưới biển so với việc Mỹ hoặc các đồng minh của họ dành nguồn lực để bảo vệ nó."

Ông nói, “Họ đã chỉ ra một trong những điểm yếu lớn nhất của chúng ta, và chúng ta vẫn chưa bắt kịp. Một cuộc tấn công phối hợp nhắm vào cơ sở hạ tầng ngầm dưới biển của Mỹ có thể làm gián đoạn nghiêm trọng lối sống của chúng ta — internet, ngân hàng, thị trường năng lượng và thông tin liên lạc quân sự đều hoạt động thông qua các đường cáp này. Cái giá phải trả bằng tiền gần như không thể tính toán được, và thiệt hại thực sự sẽ là sự hỗn loạn và bất ổn chính trị sau đó,”

Những phát biểu của Badger được đưa ra sau khi Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa John Barrasso (bang Wyoming) cùng với Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen (bang New Hampshire) giới thiệu Đạo luật chiến lược Cáp ngầm năm 2026 vào tháng Tư.

Đạo luật này nhằm mục đích tăng cường an ninh và khả năng phục hồi của cơ sở hạ tầng ngầm quan trọng dưới biển .

LỰC LƯỢNG BẢO VỆ BỜ BIỂN ĐÀI LOAN BẮT GIỮ TÀU CÓ THỦY THỦ ĐOÀN NGƯỜI TRUNG QUỐC NGHI NGỜ CẮT CÁP NGẦM.

“Cáp ngầm dưới biển rất quan trọng vì nhiều lý do. Chúng vận chuyển 99% lưu lượng truy cập internet toàn cầu. Chúng cũng hỗ trợ 10 nghìn tỷ đô la giao dịch tài chính mỗi ngày,” Barrasso nói trong một tuyên bố.

Vào tháng 4, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc đã xác nhận một nhiệm vụ thử nghiệm thành công ở vùng biển sâu đối với một “ bơm đẩy tiên tiến chuyển động bằng xy-lanh thủy lực chạy bằng điện” , một thiết bị có khả năng cắt xuyên qua cáp ngầm bọc thép ở độ sâu 3.500 mét, theo các báo cáo.

Những sự cố gây gián đoạn đáng ngờ tương tự đã được báo cáo ở châu Âu và các nơi khác, làm dấy lên lo ngại về các hoạt động “vùng xám” phối hợp được thiết kế để thăm dò phản ứng của phương Tây trong khi vẫn nằm dưới ngưỡng xung đột công khai.

“Đây là chiến tranh lai ghép ở dạng thuần túy nhất, được thiết kế để làm suy yếu đối phương dưới ngưỡng tuyên bố chiến tranh,” Badger nói, lưu ý rằng các sự cố như neo tàu kéo lê trên đáy biển có thể tạo ra sự chối bỏ trách nhiệm hợp lý.

SỰ HỖN LOẠN Ở HORMUZ LÀM DẤY LÊN CẢNH BÁO: TRUNG QUỐC CÓ THỂ BÓP CỔ ĐÀI LOAN MÀ KHÔNG CẦN BẮN MỘT PHÁT SÚNG NÀO.

Ảnh ghép cho thấy Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) và Tổng thống Donald Trump (phải).trong bối cảnh căng thẳng Trung-Iran. (Vincent Thian / POOL / AFP qua Getty Images; Salwan Georges / Bloomberg qua Getty Images).

Badger cảnh báo, “Các tuyến cáp ngầm cho phép Bắc Kinh và Moscow gây ra sự hỗn loạn kinh tế tàn khốc gần như tùy ý. Điều này mang lại cho cả hai quốc gia đòn bẩy chiến lược to lớn đối với Mỹ.”

Theo Badger, Trung Quốc cũng có thể nhắm mục tiêu vào các tuyến cáp ngầm của Mỹ như một biện pháp răn đe đối với sự can thiệp của Mỹ vào Đài Loan.

Ông nói, “Bắc Kinh có thể đồng thời nhắm mục tiêu vào các tuyến cáp tại Cầu cảng ở Mỹ, không phải để giành chiến thắng về mặt quân sự, mà với mục tiêu làm suy yếu ý chí can thiệp vào Đài Loan của công chúng Mỹ,”

Trung Quốc tuyên bố Đài Loan là lãnh thổ của mình, trong khi Mỹ — đồng minh không chính thức lớn nhất của Đài Loan — cung cấp vũ khí theo một đạo luật yêu cầu Mỹ giúp hòn đảo tự vệ.

Eo biển Đài Loan cũng là huyết mạch quan trọng cho các nguồn lực thiết yếu nhất của cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo.

Anniki Mikelsaar thuộc Viện Internet Oxford cho biết sự tăng trưởng trong việc xử dụng AI đồng nghĩa với "nhu cầu về dung lượng ngày càng tăng đối với các tuyến cáp ngầm. Không phải tất cả các sự cố hư hỏng cáp gần đây đều có thể quy cho các đối thủ nước ngoài: Thế vận hội Olympic về tin học (ICPC) ước tính có từ 150 đến 200 vụ đứt cáp xảy ra mỗi năm trên toàn cầu, hầu hết là do tai nạn", bà nói.

----------------

_ Tác gả Emma Bussey là phóng viên đưa tin nóng cho Fox News Digital. Trước khi gia nhập Fox, cô làm việc tại The Telegraph với nhóm đưa tin đêm của Mỹ, phụ trách các mảng ngoại giao, chính trị, tin tức, thể thao và văn hóa.

_ Trần HSa lược dịch từ Fox News... 11/5/2026.

Chiếu tướng .... Iran.

2026-05-11T09:40:00.005+07:00

Washington không thể đảo ngược hay kiểm soát hậu quả của việc thua cuộc chiến này.

Một bức ảnh nhuộm màu đỏ chụp một con tàu container lớn trên biển, một bức ảnh nhuộm màu xanh lá cây chụp bóng hình nghiêng khuôn mặt của Donald Trump, và một bản đồ Trung Đông nhuộm màu đỏ. Minh họa của The Atlantic. Nguồn: Amirhossein Khorgooe/AFP/Getty; Maximillian Mann / Thời báo New York / Redux; Saul Loeb/AFP/Getty.

Tác giả: Robert Kagan....Ngày 10 tháng 5 năm 2026, .... The Atlantic

Khó có thể nhớ lại thời điểm nào mà Hoa Kỳ phải chịu thất bại hoàn toàn trong một cuộc xung đột, một bước thụt lùi nghiêm trọng đến mức việc tổn thất chiến lược không thể khắc phục hay bỏ qua. Những tổn thất thảm khốc tại Trân Châu Cảng, Philippines và khắp khu vực Tây Thái Bình Dương trong những tháng đầu của Thế chiến II cuối cùng đã được đảo ngược. Những thất bại ở Việt Nam và Afghanistan tuy tốn kém nhưng không gây thiệt hại lâu dài cho vị thế tổng thể của Mỹ trên thế giới, bởi vì chúng nằm cách xa các chiến trường chính của cuộc cạnh tranh toàn cầu. Thất bại ban đầu ở Iraq đã được giảm nhẹ nhờ sự thay đổi chiến lược, cuối cùng giúp Iraq tương đối ổn định và không gây đe dọa cho các nước láng giềng, đồng thời giữ vững vị thế thống trị của Hoa Kỳ trong khu vực.

Thất bại trong cuộc đối đầu hiện tại với Iran sẽ mang một bản chất hoàn toàn khác. Nó không thể được sửa chữa hay bỏ qua. Sẽ không có sự trở lại trạng thái trước đây, không có chiến thắng cuối cùng nào của Mỹ có thể xóa bỏ hoặc vượt qua những tổn hại đã gây ra. Eo biển Hormuz sẽ không còn “mở” như trước nữa. Với việc kiểm soát eo biển, Iran nổi lên như một nhân tố chủ chốt trong khu vực và là một trong những nhân tố chủ chốt trên thế giới. Vai trò của Trung Quốc và Nga, với tư cách là đồng minh của Iran, được củng cố; vai trò của Hoa Kỳ bị suy giảm đáng kể. Thay vì chứng minh sức mạnh của Mỹ - như những người ủng hộ chiến tranh đã nhiều lần tuyên bố - cuộc xung đột đã cho thấy một nước Mỹ không đáng tin cậy và không có khả năng hoàn thành những gì mình đã bắt đầu. Điều đó sẽ gây ra một phản ứng dây chuyền trên toàn thế giới khi bạn bè và kẻ thù thích nghi với thất bại của Mỹ.

Tổng thống Trump thích nói về việc ai đang nắm giữ “các quân bài”, nhưng liệu ông ấy có còn quân bài tốt nào để chơi hay không thì không rõ. Hoa Kỳ và Israel đã oanh tạc Iran với hiệu quả tàn khốc trong 37 ngày, giết chết phần lớn giới lãnh đạo và phá hủy phần lớn quân đội nước này, nhưng vẫn không thể làm sụp đổ chế độ hay đòi hỏi bất kỳ sự nhượng bộ nhỏ nhất nào. Giờ đây, chính quyền Trump hy vọng rằng việc phong tỏa các cảng của Iran sẽ đạt được điều mà vũ lực với quy mô lớn không thể làm được. Tất nhiên, điều đó là có thể, nhưng một chế độ không thể bị khuất phục bởi 5 tuần tấn công quân sự không ngừng nghỉ, khó có thể nhượng bộ chỉ trước áp lực kinh tế. Họ cũng không sợ sự giận dữ của người dân. Như học giả về Iran, Suzanne Maloney, đã nhận xét gần đây, “Một chế độ đã tàn sát chính công dân của mình để dập tắt các cuộc biểu tình vào tháng Giêng, hoàn toàn sẵn sàng áp đặt khó khăn kinh tế lên dân chúng của họ ngay bây giờ.”

Một số người ủng hộ chiến tranh đang kêu gọi nối lại các cuộc tấn công quân sự, nhưng họ không thể giải thích làm thế nào để một vòng ném bom khác có thể đạt được điều mà 37 ngày ném bom trước đó không làm được. Hành động quân sự tiếp theo chắc chắn sẽ dẫn đến việc Iran trả đũa các quốc gia vùng Vịnh láng giềng; những người ủng hộ chiến tranh cũng không có câu trả lời cho điều đó. Trump ngừng tấn công Iran không phải vì ông ta chán mà vì Iran đang tấn công các cơ sở dầu khí quan trọng trong khu vực. Bước ngoặt xảy ra vào ngày 18 tháng 3, khi Israel ném bom mỏ khí đốt Nam Pars của Iran và Iran trả đũa bằng cách tấn công Thành phố Công nghiệp Ras Laffan của Qatar - nhà máy xuất khẩu khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới - gây thiệt hại về năng lực sản xuất mà phải mất nhiều năm mới có thể khắc phục. Trump đã đáp trả bằng cách tuyên bố tạm ngừng các cuộc tấn công tiếp theo vào các cơ sở năng lượng của Iran và sau đó tuyên bố ngừng bắn, mặc dù Iran không hề nhượng bộ.

Tính toán rủi ro đã buộc Trump phải nhượng bộ cách đây một tháng vẫn còn đúng. Ngay cả khi Trump thực hiện lời đe dọa phá hủy “nền văn minh” của Iran thông qua nhiều cuộc ném bom hơn, Iran vẫn có thể phóng nhiều tên lửa và máy bay không người lái trước khi chế độ của họ sụp đổ—giả sử nó thực sự sụp đổ. Chỉ cần một vài cuộc tấn công thành công cũng có thể làm tê liệt cơ sở hạ tầng dầu khí của khu vực trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập niên, đẩy thế giới và Hoa Kỳ vào một cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài. Ngay cả khi Trump muốn ném bom Iran như một phần của chiến lược rút lui—thể hiện sự cứng rắn như một cách để che giấu sự rút lui của mình—ông ta cũng không thể làm điều đó mà không gây ra thảm họa này.

Nếu đây không phải là nước cờ chiếu bí, thì cũng gần như vậy. Trong những ngày gần đây, Trump được cho là đã yêu cầu cộng đồng tình báo Mỹ đánh giá hậu quả của việc đơn giản tuyên bố chiến thắng và bỏ đi. Không thể trách ông ấy. Hy vọng vào sự sụp đổ của chế độ không phải là một chiến lược hay, đặc biệt khi chế độ này đã sống sót sau nhiều đòn tấn công quân sự và kinh tế. Nó có thể sụp đổ vào ngày mai, hoặc sáu tháng nữa, hoặc không bao giờ. Trump không có nhiều thời gian để chờ đợi, khi giá dầu leo lên tới 150 đô la hoặc thậm chí 200 đô la một thùng, lạm phát gia tăng và tình trạng thiếu lương thực và các mặt hàng khác trên toàn cầu bắt đầu. Ông ấy cần một giải pháp nhanh hơn.

Nhưng bất kỳ giải pháp nào khác ngoài việc Mỹ đầu hàng trên thực tế đều tiềm ẩn những rủi ro khổng lồ mà cho đến nay Trump vẫn chưa sẵn sàng chấp nhận. Những người nông cạn kêu gọi Trump "hoàn thành nốt công việc" hiếm khi thừa nhận cái giá phải trả. Trừ khi Mỹ sẵn sàng tham gia vào một cuộc chiến tranh toàn diện trên bộ và trên biển để lật đổ chế độ Iran hiện tại, và sau đó chiếm đóng Iran cho đến khi một chính phủ mới có thể lên nắm quyền; Trừ khi họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro mất các tàu chiến hộ tống tàu chở dầu qua eo biển tranh chấp; trừ khi họ sẵn sàng chấp nhận thiệt hại nghiêm trọng lâu dài đối với năng lực sản xuất của khu vực có thể do sự trả đũa của Iran gây ra—thì việc rút lui ngay bây giờ có vẻ là lựa chọn ít tồi tệ nhất. Về mặt chính trị, Trump có thể cảm thấy ông có cơ hội vượt qua thất bại còn hơn là sống sót trong một cuộc chiến lớn hơn, kéo dài hơn và tốn kém hơn mà vẫn có thể kết thúc bằng thất bại.

Do đó, thất bại đối với Hoa Kỳ không chỉ có thể xảy ra mà còn rất có khả năng. Đây là những gì mà thất bại trông như thế nào.

Iran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz. Giả định phổ biến rằng, bằng cách này hay cách khác, eo biển sẽ mở cửa trở lại khi cuộc khủng hoảng kết thúc là không có cơ sở. Iran không có hứng thú quay trở lại hiện trạng trước đây. Người ta nói về sự chia rẽ giữa phe cứng rắn và phe ôn hòa ở Tehran, nhưng ngay cả những người ôn hòa cũng phải hiểu rằng Iran không thể để mất eo biển, bất kể họ nghĩ rằng mình có thể đạt được một thỏa thuận tốt đến mức nào. Thứ nhất, bất kỳ thỏa thuận nào với Trump đáng tin cậy đến mức nào? Ông ta gần như đã khoe khoang về việc lặp lại cuộc tấn công bất ngờ như của Nhật Bản vào Trân Châu Cảng bằng cách chấp thuận việc ám sát giới lãnh đạo Iran trong các cuộc đàm phán. Người Iran không thể chắc chắn rằng Trump sẽ không quyết định tấn công một lần nữa trong vòng vài tháng sau khi đạt được thỏa thuận. Họ cũng biết rằng người Israel có thể tấn công trở lại, vì người Israel không bao giờ cảm thấy bị hạn chế hành động khi họ cảm thấy lợi ích của mình bị đe dọa.

Và lợi ích của Israel sẽ bị đe dọa. Như nhiều chuyên gia về Iran đã nhận định, chính quyền Tehran hiện đang có khả năng nổi lên từ cuộc khủng hoảng, mạnh mẽ hơn nhiều so với trước chiến tranh, không chỉ giữ được năng lực hạt nhân tiềm tàng mà còn giành được quyền kiểm soát một vũ khí hiệu quả hơn nữa: khả năng khống chế thị trường năng lượng toàn cầu. Khi người Iran nói về việc “mở lại” eo biển, họ vẫn có ý định giữ eo biển dưới sự kiểm soát của mình. Iran sẽ không chỉ có thể thu phí qua lại mà còn có thể hạn chế việc vận chuyển, chỉ dành cho những quốc gia mà họ có quan hệ tốt. Nếu một quốc gia nào đó hành xử theo cách mà giới cầm quyền Iran không thích, họ sẽ có thể trừng phạt chỉ bằng cách làm chậm, hoặc thậm chí đe dọa làm chậm, dòng chảy của các tàu chở hàng của quốc gia đó ra vào eo biển.

Sức mạnh từ việc đóng cửa hoặc kiểm soát dòng chảy của tàu thuyền qua eo biển, lớn hơn và trực tiếp hơn nhiều so với sức mạnh lý thuyết của chương trình hạt nhân của Iran. Đòn bẩy này sẽ cho phép các nhà lãnh đạo ở Tehran buộc các quốc gia phải dỡ bỏ lệnh trừng phạt và bình thường hóa quan hệ hoặc đối mặt với các hình phạt. Israel sẽ thấy mình bị cô lập hơn bao giờ hết, khi Iran ngày càng giàu có, tái vũ trang và giữ lại các lựa chọn để phát triển vũ khí hạt nhân trong tương lai. Israel thậm chí có thể thấy mình không thể truy đuổi các lực lượng ủy nhiệm của Iran: Trong một thế giới mà Iran nắm giữ ảnh hưởng đối với nguồn cung năng lượng của rất nhiều quốc gia, Israel có thể phải đối mặt với áp lực quốc tế rất lớn để không khiêu khích Tehran ở Lebanon, Gaza hoặc bất cứ nơi nào khác.

Tình trạng mới ở eo biển cũng sẽ dẫn đến một sự thay đổi đáng kể về quyền lực và ảnh hưởng tương đối cả trong khu vực lẫn trên toàn cầu. Trong khu vực, Hoa Kỳ sẽ chứng tỏ mình là một con hổ giấy, buộc các quốc gia vùng Vịnh và các quốc gia Ả Rập khác phải nhượng bộ Iran. Như các học giả về Iran, Reuel Gerecht và Ray Takeyh, đã viết gần đây: “Nền kinh tế các nước Ả Rập vùng Vịnh được xây dựng dưới sự bảo hộ của bá quyền Mỹ. Nếu tước bỏ điều đó – cùng với quyền tự do hàng hải – các quốc gia vùng Vịnh chắc chắn sẽ phải cầu xin Tehran.”

Họ sẽ không phải là những người duy nhất. Tất cả các quốc gia phụ thuộc vào năng lượng từ vùng Vịnh, sẽ phải tự mình dàn xếp với Iran. Họ có lựa chọn nào khác hay không ? Nếu Hoa Kỳ với hải quân hùng mạnh của mình không thể hoặc không muốn mở eo biển, thì không một lực lượng liên minh nào chỉ với một phần nhỏ khả năng của Mỹ có thể làm được điều đó. Sáng kiến của Anh và Pháp nhằm kiểm soát eo biển sau lệnh ngừng bắn là một trò đùa. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã nói rõ rằng "liên minh" này sẽ chỉ hoạt động trong điều kiện hòa bình tại eo biển: Họ sẽ hộ tống tàu thuyền, nhưng chỉ khi chúng không cần hộ tống. Tuy nhiên, với Iran nắm quyền kiểm soát, eo biển sẽ không an toàn trở lại trong một thời gian dài. Trung Quốc được cho là có một số ảnh hưởng đối với Tehran, nhưng ngay cả Trung Quốc cũng không thể tự mình buộc mở eo biển.

Một hệ quả của sự chuyển đổi này có thể là sự mở rộng cuộc chạy đua hải quân giữa các cường quốc. Trong quá khứ, hầu hết các quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Trung Quốc, đều dựa vào Hoa Kỳ để ngăn chặn và giải quyết những trường hợp khẩn cấp như vậy. Giờ đây, các quốc gia ở châu Âu và châu Á phụ thuộc vào nguồn tài nguyên vùng Vịnh Ba Tư đang bất lực trước sự mất mát nguồn cung năng lượng vốn rất quan trọng đối với sự ổn định kinh tế và chính trị của họ. Họ có thể chịu đựng điều này trong bao lâu trước khi bắt đầu xây dựng hạm đội riêng, như một phương tiện để gây ảnh hưởng trong một thế giới "mạnh ai nấy sống", nơi mà trật tự và khả năng dự đoán đã sụp đổ?

Thất bại của Mỹ ở vùng Vịnh cũng sẽ có những hệ quả toàn cầu rộng lớn hơn. Cả thế giới đều thấy rằng chỉ vài tuần chiến tranh với một cường quốc hạng hai đã làm giảm kho vũ khí của Mỹ xuống mức nguy hiểm, mà không có giải pháp nhanh chóng nào trong tầm nhìn. Những câu hỏi mà điều này đặt ra về sự sẵn sàng của Mỹ cho một cuộc xung đột lớn khác, có thể hoặc không thể thúc đẩy Tập Cận Bình phát động một cuộc tấn công vào Đài Loan, hoặc Vladimir Putin tăng cường sự hung hăng của y đối với châu Âu. Nhưng ít nhất, các đồng minh của Mỹ ở Đông Á và châu Âu phải tự hỏi về sức mạnh của Mỹ trong trường hợp xảy ra các cuộc xung đột trong tương lai.

Quá trình thích ứng của toàn cầu với một thế giới hậu Mỹ đang tăng tốc. Vị thế thống trị một thời của Mỹ ở vùng Vịnh chỉ là tổn thất đầu tiên trong số nhiều tổn thất khác.

---------------------------

_ Robert Kagan là cộng tác viên viết bài cho tạp chí The Atlantic, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Brookings, và là tác giả của cuốn sách gần đây nhất, Rebellion: How Antiliberalism Is Tearing America Apart—Again.

_ Trần HSa lược dịch từ The Atlantic.... 11/5/2026.

Làm sao để sức mạnh mềm của Trung Quốc hoạt động như một “Bức màn Silicon”.

2026-05-11T09:30:00.000+07:00

Công nghệ và các khoản cho vay đã khiến phần lớn các nước đang phát triển mắc nợ Trung Quốc.

Minh họa kỹ thuật số của một quả cầu được bao phủ một phần bởi một bức màn sắt và một phần bởi một bức màn silicon. nền có màu đỏ với một lưới kỹ thuật số màu xanh lá cây. (Ảnh minh họa: Timo Lenzen/For The Washington Post)..

Tác giả Anatoly Motkin .... 10/5/2026.... The Washington Post.

Năm ngoái, cảnh sát đã đột kích hơn 20 địa điểm trên khắp châu Âu và niêm phong hai văn phòng bên trong Nghị viện châu Âu. Mục tiêu là Huawei, một công ty Trung Quốc bị nghi ngờ xử dụng vé xem bóng đá, các chuyến du lịch hạng sang và tiền mặt để mua chuộc sự ủng hộ từ các nhà lập pháp, đúng lúc Liên minh châu Âu đang tranh luận về việc có nên hạn chế việc xử dụng công nghệ của họ trong mạng 5G hay không.

Vụ việc này cho thấy Trung Quốc sẵn sàng làm mọi cách để bảo vệ quyền kiểm soát cơ sở hạ tầng kỹ thuật số trên toàn thế giới.

Ở phương Tây, các rủi ro an ninh liên quan đến công nghệ Trung Quốc, bao gồm đi cửa sau, gián điệp và rò rỉ dữ liệu, đã chi phối các cuộc tranh luận chính sách. Nhưng một khía cạnh nguy hiểm hơn lại bị bỏ qua. Trên thực tế, các hợp đồng viễn thông với các công ty Trung Quốc là bước đầu tiên để biến một quốc gia thành vệ tinh công nghệ của Bắc Kinh. Tôi gọi đó là Bức màn Silicon.

Tuy nhiên Bức màn Sắt là ranh giới địa lý chia tách hai hệ thống không tương thích trong Chiến tranh Lạnh, nhưng sự phân chia giữa Bức màn Silicon lại ít rõ ràng hơn. Thay vì một đường kẻ trên bản đồ, nó được xác định bởi các quyết định mua sắm bao gồm các nhà cung cấp được ký hợp đồng để xây dựng mạng 5G của một quốc gia, nền tảng lưu trữ dữ liệu chính phủ và các khoản cho vay để tài trợ cho cơ sở hạ tầng kỹ thuật số.

Cũng giống như Bức màn Sắt, một bên có quản trị minh bạch, tiêu chuẩn mở và thị trường cạnh tranh; bên kia thì có sự kiểm soát của nhà nước, kiến trúc giám sát, tài chính mờ ám và việc xử dụng tham nhũng một cách có hệ thống để giành vị thế trên thị trường. Điểm khác biệt so với Bức màn Sắt là các quốc gia có quyền tự do lựa chọn đứng về phía nào.

Việc ký hợp đồng với các nhà cung cấp Trung Quốc như Huawei thực sự rất hấp dẫn. Các công ty này cung cấp cơ sở hạ tầng viễn thông với giá rẻ hơn từ 30 đến 40% so với các đối thủ phương Tây, và tất cả đều được chính phủ Trung Quốc tài trợ. Đối với một bộ trưởng tài chính với ngân sách eo hẹp, việc thuyết phục họ không khó. Vấn đề là mức giảm giá này khó có thể được coi là vị tha. Thay vào đó, nó là một phương tiện khéo léo để ép buộc sự phụ thuộc vào một cơ sở hạ tầng quốc gia quan trọng.

Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc được thiết kế thiếu minh bạch. Các dự án chỉ được công khai sau khi các nhà thầu được lựa chọn, các điều khoản cho vay hiếm khi được tiết lộ, và luật chống hối lộ nước ngoài của Trung Quốc hiếm khi được thực thi. Kết quả là một chuỗi các dự án gặp rắc rối trên toàn cầu. Và vì nhiều công ty Trung Quốc đã bị cấm tham gia Ngân hàng Thế giới vì gian lận, nên tất cả nguồn tài trợ đều đến từ các ngân hàng nhà nước Trung Quốc.

Nếu tham nhũng là cánh cửa dẫn đến Bức màn Silicon của Trung Quốc, thì sự phụ thuộc là ổ khóa. Một khi chính phủ đồng ý ký hợp đồng với một nhà cung cấp, họ buộc phải dựa hoàn toàn vào Trung Quốc về thiết bị, chuyên môn và tài chính.

Đây là cách nó hoạt động. Thiết bị độc quyền của Trung Quốc được các nhà cung cấp này xử dụng, không thể được thay thế nếu không loại bỏ toàn bộ mạng lưới. Chính phủ Hoa Kỳ đã học được bài học này một cách khó khăn khi hao tổn chi phí để loại bỏ thiết bị của Huawei và ZTE khỏi một số mạng lưới viễn thông nông thôn lên tới gần 5 tỷ đô la. Đối với một quốc gia đang phát triển hoàn toàn phụ thuộc vào thiết bị của Trung Quốc, việc thay thế hoàn toàn sẽ là một thảm họa tài chính.

Trong khi đó, các quốc gia vẫn giữ mạng lưới của Trung Quốc không nên trông chờ vào chuyên môn ở trong nước. Các thỏa thuận được cấu trúc sao cho nhân viên ở địa phương được đào tạo thành người xử dụng chứ không phải là các kỹ sư, bảo đảm rằng không một lực lượng lao động trong nước nào có thể bảo trì cơ sở hạ tầng quan trọng này mà không có sự hỗ trợ của Trung Quốc.

Yếu tố phụ thuộc thứ ba — nguồn vốn — khiến các quốc gia mắc kẹt trong vòng xoáy nợ nần khổng lồ, thường được giữ bí mật với công chúng. Các khoản vay với nhà nước Trung Quốc có lãi suất cao, dễ dàng xóa sạch mọi khoản giảm giá ở phần cứng (thường rẻ hơn các hảng khác của phương tây... T HSa). Ví dụ, Nicaragua phải trả tới 50% tiền lãi và phí hoa hồng cho các khoản vay của Trung Quốc. Đối với một chương trình trị giá 10 tỷ đô la, trong vòng 20 năm con số này có thể cộng dồn thêm từ 2 tỷ đến 4 tỷ đô la, thành số nợ là 12 đến 14 tỷ đô la . Khi Zambia vỡ nợ vào năm 2020, khoản nợ Trung Quốc của nước này cao hơn gấp đôi con số được báo cáo chính thức, vì các điều khoản bảo mật đã ngăn cản chính phủ tiết lộ các khoản nợ của mình.

Đối với các quốc gia đã hạn chế sự phụ thuộc vào chủ nghĩa đế quốc công nghệ của Trung Quốc, thành công về kinh tế rất dồi dào. Ấn Độ đã loại trừ các nhà cung cấp Trung Quốc khỏi mạng 5G vào năm 2021, và đã nổi lên như một điểm đến ưa thích cho đầu tư bán dẫn của phương Tây. Việt Nam đã tìm cách đa dạng hóa thương mại khỏi Trung Quốc và xây dựng một ngành xuất khẩu công nghệ trị giá 100 tỷ đô la. Rwanda đã thu hút đầu tư từ các nguồn phương Tây, châu Phi và Ả Rập, đồng thời tăng trưởng lĩnh vực công nghệ của mình lên 19% trong quý đầu tiên năm 2025.

Những kinh nghiệm trái ngược của Nicaragua, Zambia, Ấn Độ, Việt Nam và Rwanda cho thấy những rủi ro tiềm tàng khi các quốc gia cam kết xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số. Bức màn Silicon chia tách hai tương lai: một tương lai được mua với giá rẻ và thuộc sở hữu của Trung Quốc. Tương lai còn lại được xây dựng an toàn và thuộc về những quốc gia lựa chọn nó.

----------------------------

_ Anatoly Motkin là chủ tịch của StrategEast Center for a New Economy ( một tổ chức tư vấn độc lập tầm quốc tế, tập trung vào việc hỗ trợ phát triển nền kinh tế số và kinh tế thị trường tại các quốc gia thuộc khu vực Á-Âu )

_ Trần HSa lược dịch từ The Washington Post.... 11/5/2026.

Netanyahu nói chiến tranh Iran 'chưa kết thúc' khi ông Trump từ chối đề nghị mới nhất của Iran

2026-05-11T09:15:00.008+07:00

Tóm tắt :

{_ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói cuộc chiến với Iran "chưa kết thúc", khi Mỹ và Israel vẫn đặt mục tiêu chấm dứt tham vọng hạt nhân của Tehran.

_ Bình luận của ông Netanyahu được đưa ra trước chuyến công du của Tổng thống Donald Trump đến Trung Quốc vào cuối tuần này, ở đó ông dự kiến sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

_ Tờ Wall Street Journal đã đưa tin chi tiết về phản ứng của Iran đối với đề xuất mới nhất của Mỹ về việc chấm dứt chiến tranh.}

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu trong một cuộc họp báo, giữa cuộc xung đột Mỹ-Israel với Iran, tại Jerusalem, ngày 19 tháng 3 năm 2026.

Tác giả Garrett Downs....11 Tháng Năm , 2026.... CNBC via MSN.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm Chủ nhật nói rằng cuộc chiến với Iran "vẫn chưa kết thúc", vì Mỹ và Israel vẫn đặt mục tiêu chấm dứt tham vọng hạt nhân của Tehran.

"Vẫn còn vật liệu hạt nhân, uranium làm giàu phải được đưa ra khỏi Iran", ông nói trong một cuộc phỏng vấn được ghi âm trên chương trình "60 Minutes" của CBS dự kiến phát sóng vào tối Chủ nhật. "Vẫn còn những địa điểm làm giàu phải được tháo dỡ, vẫn còn những lực lượng ủy nhiệm mà Iran hỗ trợ, có những tên lửa đạn đạo mà họ vẫn muốn sản xuất... còn nhiều việc phải làm."

Khi được hỏi về cách Mỹ và Israel sẽ loại bỏ vật liệu hạt nhân, ông Netanyahu nói: "Bạn đi vào, và bạn lấy nó ra".

Bình luận của ông Netanyahu được đưa ra trước chuyến đi dự kiến của Tổng thống Donald Trump đến Trung Quốc vào cuối tuần này, ở đó ông dự kiến sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Cuộc chiến và việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz sau đó đã làm tăng chi phí năng lượng toàn cầu và tăng mạnh giá khí đốt ở Mỹ.

Washington và Tehran đang cố gắng đàm phán một thỏa thuận hòa bình thông qua các nhà hòa giải ở Pakistan, nhưng hiệp ước này vẫn khó nắm bắt.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong một bài đăng trên Truth Social hôm Chủ nhật đã bác bỏ đề nghị phản đối của Iran đối với đề xuất chấm dứt chiến tranh của Mỹ, gọi đó là "HOÀN TOÀN KHÔNG THỂ CHẤP NHẬN ĐƯỢC!"

Tờ Wall Street Journal hôm Chủ nhật đã đưa tin chi tiết về phản ứng mới nhất của Iran.

Theo Tạp chí, Iran đã không đồng ý với các yêu cầu của Mỹ liên quan đến chương trình hạt nhân và kho dự trữ uranium làm giàu cao, thay vào đó kêu gọi các cuộc đàm phán hạt nhân riêng biệt và pha loãng một số uranium làm giàu cao của họ, và phần còn lại được gửi đến nước thứ ba. Uranium sẽ được trả lại cho Iran nếu Mỹ rút khỏi thỏa thuận, Tạp chí cho biết.

Ngoài ra, Mỹ sẽ chấm dứt phong tỏa các cảng của Iran, trong khi đổi lại, Tehran sẽ mở cửa eo biển Hormuz cho giao thông thương mại.

Hoa Kỳ muốn bảo đảm rằng Iran sẽ chấm dứt chương trình hạt nhân của họ như một phần của bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào. Iran được cho là đã đồng ý đình chỉ làm giàu uranium, nhưng trong một thời gian ngắn hơn lệnh cấm 20 năm do Mỹ đề xuất, Iran cũng từ chối tháo dỡ các cơ sở hạt nhân của mình.

----------------

_ Tác giả Garrett Downs....

_ Trần HSa lược dịch từ ... CNBC via MSN....11 Tháng Năm , 2026.

Vào lúc này, một động thái của Trung Quốc đối với Đài Loan sẽ là một canh bạc lớn.

2026-05-10T08:38:24.577+07:00

Ông Tập có thể quyết định đây là thời điểm thích hợp để hành động trong khi người Mỹ đang bận rộn ở Iran – nhưng điều đó tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Ảnh: Tân Hoa Xã/Li Gang

Tác giả Grant Newsham....9 Tháng Năm, 2026.... Asia Times.

"Cuộc chiến Iran làm suy yếu khả năng răn đe ở châu Á, làm suy yếu niềm tin của các đồng minh và đối tác của Mỹ, và khiến xung đột với Trung Quốc có nhiều khả năng xảy ra hơn".

Điều đó đã trở thành một tín điều bất di bất dịch đối với những người phản đối cuộc chiến của Mỹ với Iran.

Quân đội Mỹ – đặc biệt là hải quân – thực sự nhỏ hơn so với quy mô cần thiết, và phần lớn sức mạnh chiến đấu của Mỹ đang được khai triển ở Trung Đông. Không có tàu sân bay nào có thể khai triển ở Tây Thái Bình Dương, và đơn vị đổ bộ tiền phương duy nhất của Thủy quân lục chiến, Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 (31st MEU), đang được khai triển đến Iran.

Điều đáng lo ngại hơn nữa là cuộc chiến với Iran đang làm cạn kiệt kho vũ khí – đặc biệt là tên lửa tầm xa chính xác và khí tài phòng không. Chưa rõ tình hình nghiêm trọng đến mức nào, nhưng có khả năng Mỹ không có đủ những gì họ cần để đối phó với Trung Quốc. Tư lệnh Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, Đô đốc Samuel Paparo, đã ám chỉ điều này trong những bình luận gần đây.

Liệu điều này có tạo ra cơ hội hấp dẫn cho Tập Cận Bình để hành động chống lại Đài Loan, Philippines hay Nhật Bản – hoặc tất cả các nước này?

Có thể.

Nhưng Tập Cận Bình có thể sẽ suy nghĩ lại.

Trung Quốc thực sự đã xây dựng một lực lượng quân sự hùng mạnh – điều thường được mô tả là sự tăng cường quân sự lớn nhất và nhanh nhất kể từ Thế chiến thứ hai.

Báo cáo Sức mạnh Trung Quốc hàng năm của Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ cho thấy những con số đáng lo ngại.

Nhiệm vụ chính trong thời gian sắp tới của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc là chiếm Đài Loan. Họ đã và đang nỗ lực giải quyết vấn đề này trong ít nhất năm thập niên.

Lực lượng hải quân và không quân của họ có thể bao vây hòn đảo.

Sự kết hợp giữa vận tải đường biển và đường không của PLA có khả năng đưa một lực lượng đủ lớn vượt qua eo biển Đài Loan.

Lực lượng tên lửa khổng lồ của PLA có thể tấn công Đài Loan dữ dội. Họ có một lực lượng ngầm ở Đài Loan có thể hỗ trợ, và đã tiến hành các hoạt động phá hoại và chiến tranh tuyên truyền có hiệu quả chống lại người dân Đài Loan trong nhiều năm.

Ngắn gọn và địa bàn giới hạn.

Tập Cận Bình có thể thấy cơ hội của mình khá tốt – đặc biệt nếu cuộc chiến chỉ giới hạn trong khu vực chung quanh Đài Loan và kết thúc sớm – chẳng hạn như trong vài tuần.

Nhưng việc chiếm được Đài Loan không phải là điều chắc chắn.

Quân đội Mỹ vẫn có năng lực đáng kể trong khu vực – ngay cả với tất cả những gì đang diễn ra với Iran – và họ có thể tăng viện từ những nơi khác.

Hơn nữa, người Mỹ đã chứng tỏ họ biết cách chiến đấu, như đã thấy ở Venezuela và Iran – và việc đánh chặn tên lửa của lực lượng Houthi ở Biển Đỏ. Và, tệ hơn nữa, hệ thống phòng không và tên lửa của Trung Quốc bán cho các lực lượng ủy nhiệm của họ lại không hoạt động hiệu quả.

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) cũng chưa từng tham gia một cuộc chiến thực sự nào trong 50 năm qua.

Ông Tập Cận Bình hẳn đang tự hỏi điều này.

Nếu cuộc chiến tranh giành Đài Loan leo thang và trở thành một cuộc chiến toàn cầu, Trung Quốc – theo chính lời thừa nhận của họ – vẫn không thể bảo vệ được lợi ích toàn cầu của nó.

PLA chưa sẵn sàng hoạt động trên toàn thế giới, hoặc khai triển sức mạnh vượt quá 1.000 dặm tính từ lục địa – ngay cả khi tên lửa của họ có thể bắn xa hơn nhiều.

Bắc Kinh có thể dự đoán thương mại quốc tế sẽ bị đình trệ – cùng với việc nhập khẩu năng lượng và thực phẩm cũng sẽ bị đình trệ .

Các công ty Trung Quốc sẽ thiếu linh kiện và công nghệ để sản xuất những thứ mà dù sao cũng chẳng ai mua.

Và việc ngừng xuất khẩu vốn mang lại ngoại tệ mạnh (chủ yếu là đô la Mỹ) – cũng như bị loại khỏi mạng lưới đô la Mỹ – sẽ gây ra những vấn đề lớn khác.

Bắc Kinh sẽ phải tự xoay xở với đồng tiền của riêng họ, vốn không thể chuyển đổi tự do. Nói một cách lịch sự thì hầu hết mọi người không muốn dùng nó.

Hãy thử mua quặng sắt của Úc để sản xuất thép đóng tàu cho Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân – hoặc thậm chí mua chuộc các giáo sư của các trường đại học danh tiếng – mà không có đô la Mỹ để thanh toán.

Và nếu cuộc tấn công vào Đài Loan không diễn ra nhanh chóng, và Quân Giải phóng Nhân dân bị sa lầy, công chúng Trung Quốc có thể sẽ không dễ dàng thông cảm – ngay cả sau một làn sóng chủ nghĩa dân tộc lúc ban đầu.

Ông Tập Cận Bình đã nói với người dân Trung Quốc rằng hãy chuẩn bị “chịu cay đắng” trong nhiều năm. Nhưng 600 triệu người sống với thu nhập 5 đô la một ngày hoặc ít hơn, những gia đình chỉ có một con trai đã chết trong cuộc chiến, và nhiều kẻ thù của ông Tập có thể sẽ đổ lỗi cho ông ta về những khó khăn này.

Và việc bắt đầu một cuộc chiến tranh vũ trang có thể sẽ khiến các quốc gia khác nhận ra sự cần thiết phải tự vệ tốt hơn – và họ hợp tác với nhau cũng như với Hoa Kỳ.

Mọi chuyện đã bắt đầu rồi – và đó là trước khi cuộc chiến tranh thực sự nổ ra.

Hành vi hung hăng của Tập Cận Bình đã khiến Nhật Bản tăng cường phòng thủ – điều mà các chính quyền Mỹ tiền nhiệm không thể làm được.

Philippines cũng đang rất hăng hái. Indonesia cũng vậy. Ngay cả New Zealand cũng tỏ ra lo ngại về Trung Quốc.

Và người Mỹ hiểu rõ hơn về mối đe dọa từ Trung Quốc so với một thập niên trước, khi những cảnh báo – ngay cả từ các sĩ quan quân đội – bị cấm ở Washington và tại Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Hoa Kỳ.

Người châu Âu? Họ có thể hèn nhát nhưng đang dần nhận ra tầm quan trọng của quốc phòng – nhờ Putin và cách tiếp cận cứng rắn của Trump.

Các nước đang phát triển? Hãy chờ đến khi có những báo cáo về việc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc bắn chết người Đài Loan – và cả những báo cáo về việc đầu tư của Trung Quốc (và các khoản thanh toán ngầm) đang cạn kiệt.

Ngay cả người Nga cũng có thể chỉ đưa ra những tuyên bố ủng hộ Bắc Kinh và giả vờ thương tiếc, để mặc Trung Quốc và Mỹ tự giải quyết mâu thuẫn.

Các nhóm cánh tả được Trung Quốc tài trợ ở Mỹ có thể cố gắng giúp đỡ. Nhưng tấn công Đài Loan (hoặc Nhật Bản) và các căn cứ của Mỹ ở Guam, Quần đảo Bắc Mariana (lãnh thổ của Mỹ) và Hawaii sẽ khiến người Mỹ thiệt mạng.

Việc tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Mỹ thì đừng mong hầu hết người Mỹ sẽ sớm quên chuyện đó.

Ngay cả tầng lớp phản bội đất nước Mỹ, Phố Wall và giới doanh nghiệp lớn, cuối cùng cũng có thể phải suy nghĩ lại về Trung Quốc.

Tóm lại, chỉ có Tập Cận Bình mới biết mình sẽ làm gì.

Và ông ta có thể quyết định đây là thời điểm thích hợp để hành động trong khi người Mỹ đang bận rộn ở Iran.

Nhưng đó sẽ là một canh bạc vô cùng lớn.

Và Tập Cận Bình cùng giới chóp bu Đảng Cộng sản Trung Quốc chắc hẳn không có ý định tự sát. Nếu không, tại sao họ lại cất giấu tài sản, cùng với người thân của họ, ở nước ngoài?

-------------

_ Tác giả Grant Newsham là Đại tá Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ đã nghỉ hưu. Ông là tác giả của cuốn sách "Khi Trung Quốc tấn công: Cảnh báo cho nước Mỹ".

_ Trần HSa lược dịch từ Asia Times..... 10 /5 /2026.

Một Cuộc Diễn Hành 'Ngày Chiến Thắng' Ít Cơ Bắp Hơn, Cho Thấy Sự Dễ Bị Tổn Thương Ngày Càng Tăng Của Putin.

2026-05-10T08:28:48.185+07:00

Sự kiện này, bị thu hẹp vì lo ngại về an ninh, làm tăng thêm cảm giác rằng Moscow và các thành phố khác không còn có thể được cách ly khỏi chiến tranh.

Moscow đang ở dưới sự bảo vệ an ninh nghiêm ngặt cho cuộc diễu hành Ngày Chiến thắng hôm thứ Bảy. Tín dụng...Pavel Bednyakov/Associated Press (bằng tiếng Anh).

Tổng thống Vladimir V. Putin đã gây dựng cuộc diễn hành 'Ngày Chiến thắng' hàng năm, kỷ niệm chiến thắng của Liên Xô trước Đức Quốc xã, thành một nền tảng của nghi lễ yêu nước Nga. Xe tăng và bệ phóng hạt nhân lăn qua Quảng trường Đỏ trong một sự thể hiện sức mạnh quân sự, và niềm tự hào chính đáng mà Điện Kremlin đã xử dụng để biện minh cho vị thế cường quốc của đất nước này đối với phương Tây.

Năm nay, cuộc diễn hành đang làm nổi bật khoảnh khắc yếu đuối đối với Putin.

Moscow đang ở dưới sự bảo vệ an ninh nghiêm ngặt khi Ukraine làm Nga bối rối với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa tầm xa. Cuộc diễn hành vào hôm thứ Bảy sẽ không bao gồm tên lửa và xe tăng như thông thường. Chỉ có nhân viên từ các học viện quân sự của Nga mới đi qua quảng trường nổi tiếng nhất của Nga.

Chính quyền Nga dường như đã bị phơi bày khi thừa nhận rằng việc tăng cường an ninh nhằm mục đích bảo vệ ông Putin. Đầu tuần này, nhà lãnh đạo Nga đã không thành công trong việc kêu gọi tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, ngừng bắn vào ngày diễn hành. Sau đó, vào tối thứ Sáu, trong một sắc lệnh mang hơi hướng châm biếm, ông Zelensky nói rằng Ukraine sẽ "cho phép" Nga tổ chức sự kiện bằng cách không tấn công nước này.

Cuộc diễn hành bị rút ngắn, vào thời điểm quan trọng nhất trong lịch trình của Nga, càng làm tăng thêm cảm giác rằng Moscow và các thành phố lớn khác không còn có thể được cách ly khỏi chiến tranh.

Việc cắt mạng internet với quy mô lớn mà các cơ quan an ninh mô tả là biện pháp phòng ngừa cần thiết đã khiến người dân Nga phẫn nộ. Sau nhiều năm tăng trưởng nhờ chiến tranh, nền kinh tế Nga đang suy giảm, trong khi thâm hụt ngân sách quốc gia đạt mức cao kỷ lục.

Một trang trí ngày V, đọc là “Chiến thắng!” ở trung tâm thành phố Moscow vào thứ Sáu.Tín dụng...Alexander Nemenov/Agence France-Presse — Getty Images (bằng tiếng Anh).

Trên chiến tuyến, quân đội Nga hầu như không có động thái gì, khiến triển vọng chiến thắng dường như xa vời hơn bao giờ hết. Hơn bốn năm chiến tranh bắt đầu, Nga vẫn đang cố gắng chiếm vùng Donbas phía đông, mà họ tuyên bố là mục tiêu chính. Trong Thế chiến II, Liên Xô đã giúp đánh bại phát xít Đức trong thời gian ngắn hơn.

“Kể từ đầu năm, một sự thay đổi nhất định đã xảy ra mà chúng ta chưa hoàn toàn nhận ra,” Tatiana Stanovaya, một nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Carnegie Nga-Á-Âu, cho biết. “Sự thay đổi này bao gồm việc có những cuộc bàn tán không công khai và, ở mức độ ít hơn, công khai rằng mọi người đều đã chán ngấy.”

Bà Stanovaya nói thêm trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại, “Mọi chuyện đang diễn ra hôm nay, xét từ góc độ an ninh, đều là hệ quả của việc chính phủ cảm thấy dễ bị tổn thương. Thật kỳ lạ khi ông ấy lại tổ chức cuộc duyệt binh trong tình hình như vậy.”

Việc hủy bỏ sự kiện sẽ khiến ông Putin trông yếu thế hơn. Vì vậy, trước cuộc duyệt binh, Điện Kremlin đã nỗ lực hết sức để bảo đảm an toàn cho sự kiện.

Việc chặn internet di động — mà Nga cho rằng Ukraine xử dụng để điều khiển máy bay không người lái — đã làm tê liệt các chức năng kỹ thuật số của Moscow. Điều đó đã tước đi những tiện nghi hiện đại vốn từ lâu đã là niềm tự hào của người dân Moscow và làm gia tăng cảm giác khó chịu.

Những hạn chế tương tự đã được áp dụng cách đây một năm, khi ông Putin tiếp đón một loạt các nhà lãnh đạo nước ngoài, bao gồm cả Tập Cận Bình của Trung Quốc, thể hiện Moscow như một trung tâm của trật tự thế giới phi phương Tây đang trỗi dậy.

Nhưng vào thời điểm đó, nhiều người Nga hy vọng rằng Tổng thống Trump sẽ sớm làm trung gian hòa giải để chấm dứt chiến tranh, khiến họ sẵn sàng chịu đựng những hạn chế hơn.

Binh sĩ Nga trong buổi diễn tập duyệt binh Ngày Chiến thắng ở Moscow hôm thứ Hai. Ảnh: Igor Ivanko/Agence France-Presse — Getty Images.

Ngày nay, tâm trạng ở thủ đô Nga khác hẳn, theo Ilya Grashchenkov, một nhà phân tích chính trị ở Moscow. “Putin nói rằng ông ấy không có ý định chấm dứt chiến tranh cho đến khi giành chiến thắng,” ông Grashchenkov nói. “Điều này giết chết hy vọng.”

Theo ông Grashchenkov, giới tinh hoa Nga đang chờ đợi một kế hoạch rút lui của ông Putin khỏi cuộc khủng hoảng ở Ukraine. Ông nói, “Nhưng cho đến nay chỉ có những gợi ý, và chúng khiến giới tinh hoa lo lắng.” Một khả năng, ông nói thêm, là chuyển sang tình trạng chiến tranh vĩnh viễn và “biến Nga thành một quốc gia giống như Iran hay Triều Tiên.”

Trong bốn năm qua, ông Putin đã vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng dẫn đến những dự đoán về sự sụp đổ sắp xảy ra của chế độ ông.

Ngay từ đầu cuộc chiến, quân đội của ông đã phải chịu những thất bại đau đớn, bao gồm cả việc buộc phải rút lui khỏi Kyiv, một thành phố mà ông Putin mô tả là cái nôi của nền văn minh Nga. Vài tháng sau, quân đội Nga đã tháo chạy trước cuộc phản công của Ukraine ở vùng Kharkiv và sau đó bỏ lại cứ điểm duy nhất của họ ở bờ phải sông Dnipro gần Kherson.

Năm 2023, lính đánh thuê do Yevgeny V. Prigozhin chỉ huy đã tiến hành một cuộc nổi loạn táo bạo và liều lĩnh, hành quân về phía Moscow. Trước cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng năm 2023, máy bay không người lái của Ukraine đã tấn công Cung điện Thượng viện bên trong Điện Kremlin. Cả năm 2022 và 2023, Ukraine đều gây thiệt hại nghiêm trọng cho Cầu Crimea, biểu tượng cho sự kiểm soát của Nga đối với bán đảo.

Tuy nhiên, ông Putin vẫn duy trì cảm giác ổn định trong nước trong khi quân đội của ông tiếp tục tiến lên, nắm giữ thế chủ động kể từ cuộc phản công thất bại năm 2023 của Ukraine, và dần dần nhưng chắc chắn chiếm được đất đai ở Donbas.

Hôm thứ Năm, Yuri Ushakov, trợ lý chính sách đối ngoại của Putin, khẳng định rằng Ukraine phải ra lệnh rút quân khỏi Donbas như một điều kiện để đạt được lệnh ngừng bắn và đàm phán hòa bình.

Một chiếc thuyền cảnh sát tuần tra trên sông gần Quảng trường Đỏ ở Moscow hôm thứ Năm. Ảnh: Alexander Zemlianichenko/Associated Press

Giống như Putin, nền kinh tế Nga trong nhiều năm cũng đã bất chấp những dự đoán về sự sụp đổ sắp xảy ra. Ban đầu, nền kinh tế này mở rộng sau cuộc xâm lược, được thúc đẩy bởi dòng tiền liên quan đến chiến tranh, đẩy mức sống lên mức cao nhất trong lịch sử hậu Xô Viết.

Đà tăng trưởng đó đã chững lại vào năm ngoái, và Nga hiện đang đứng trên bờ vực khủng hoảng do lãi suất cao và các lệnh trừng phạt của phương Tây đã hạn chế doanh thu từ xuất khẩu năng lượng.

Ông Grashchenkov nói: “Lần đầu tiên, chúng tôi đang phải đối mặt với một cuộc suy thoái kinh tế nghiêm trọng.”

Nhưng cô Stanovaya, nhà phân tích về Nga, cảnh báo rằng điều dường như là điểm yếu và sự dễ bị tổn thương hiện tại của Putin thực chất có thể phản ánh sự kiên nhẫn của ông ta trong việc vượt qua các cơn bão. Cô nói, bất cứ lúc nào, ông ta cũng có thể chọn cách leo thang nỗ lực chiến tranh của Nga, có lẽ bằng cách tiến hành một cuộc động viên cưỡng bức khác hoặc tịch thu tài sản để tài trợ cho quân đội, điều này sẽ thay đổi câu chuyện về sự yếu kém.

Cô Stanovaya nói, “Không ai biết giới hạn mà Putin có thể đập bàn và nói, ‘Đủ rồi’. Ông ấy có thể chịu đựng rất lâu. Và rồi ông ấy cảnh báo về điều gì đó và thực hiện nó, như từng làm với chiến tranh.”

-------------

_ Tác giả Ivan Nechepurenko....... The New York Times.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times.... Ngày 9 tháng 5 năm 2026.

Iran không phải là đối thủ của Mỹ. Tại sao Washington vẫn chưa đánh bại nó.

2026-05-10T08:12:27.249+07:00

Hai mục tiêu đã gây căng thẳng trong chính sách của Hoa Kỳ trong gần nửa thế kỷ.

Một con phố ở Tehran. (Ảnh AFP/Getty).

Tác giả Fareed Zakaria....08 / 5 / 2026 ... The Washington Post.

Tại sao quốc gia hùng mạnh nhất hành tinh lại không thể đạt được mục đích của mình với một quốc gia nhỏ hơn, yếu hơn nhiều, vốn đã bị tàn phá bởi các lệnh trừng phạt kinh tế và các cuộc tấn công quân sự ? Ở một khía cạnh nào đó, cách đơn giản nhất để hiểu vấn đề của Mỹ trong cuộc chiến với Iran là xử dụng lý thuyết trò chơi. Tổng thống Donald Trump đã quyết định chơi một trò chơi "đấu trí" với Iran - hãy tưởng tượng hai tay đua đang lao thẳng vào nhau. Trong những tình huống này, nếu rủi ro đối với một bên là sống còn và đối với bên kia thấp hơn nhiều, thì bên có rủi ro cao hơn thường sẽ thắng. Đối với chế độ Iran, nếu thua, rất có thể họ sẽ bị lật đổ và tiêu diệt. Còn đối với Trump, đó sẽ là một cuối tuần tồi tệ ở Mar-a-Lago. Thật dễ hiểu tại sao người Iran lại sẵn sàng "liều lĩnh" hơn trong trò chơi "đấu trí" đó.

Nhưng có một lý do rộng hơn khiến Hoa Kỳ gặp khó khăn trong việc xử lý vấn đề Iran, một lý do không chỉ liên quan đến Trump và cuộc chiến tranh thiếu suy nghĩ gần đây. Kể từ khi chế độ Hồi giáo lên nắm quyền ở Iran, Mỹ luôn có hai luồng suy nghĩ trái chiều. Một mặt, Mỹ muốn giải quyết một số vấn đề nhất định — từ việc trả tự do con tin (thời tổng thống Carter) đến việc hạn chế vũ khí hạt nhân. Mặt khác, họ muốn lật đổ chế độ này, chứ không chỉ đàm phán với nó. Sự căng thẳng giữa hai thái độ này đã xuyên suốt chính sách đối ngoại của Mỹ trong gần nửa thế kỷ. Washington muốn thay đổi một số chính sách của Iran hay muốn thay đổi Iran ?

Nếu Washington đàm phán với Tehran, chắc chắn sẽ có sự nhượng bộ từ cả hai phía, sẽ có sự giảm bớt căng thẳng. Trên hết, khi tham gia đàm phán, chính phủ Mỹ đang trao cho Cộng hòa Hồi giáo một mức độ hợp pháp nhất định, coi nước này như một đối tác đàm phán nghiêm túc, chấp nhận rằng nó đại diện cho Iran trên trường quốc tế. Nhưng sự chấp nhận đó lại gây khó chịu cho một số tầng lớp chóp bu ở Mỹ, những người cảm thấy rằng Cộng hòa Hồi giáo là bất hợp pháp, rằng nó không nên tồn tại và chính sách duy nhất của Washington đối với nó là lật đổ nó. Tuy nhiên, có những điều Washington muốn mà chỉ Iran mới có thể cung cấp. Đó là lý do tại sao ngay cả Tổng thống Ronald Reagan cũng bí mật đàm phán với các giáo sĩ Iran (vụ Iran Contra thời tổng thống Reagan) trong khi công khai lên án họ.

Chúng ta có thể thấy sự căng thẳng gần như hàng ngày trong chính sách của Trump đối với Iran. Một bài đăng trên mạng xã hội đe dọa sẽ phá hủy nền văn minh Iran và chấm dứt 47 năm tà ác. Một bài đăng khác cùng ngày lại nói về tiến triển trong các cuộc đàm phán với Iran. Trump bước vào đàm phán và tỏ ra lạc quan về một thỏa thuận với Iran, nhưng giữa các vòng đàm phán lại bắt đầu một cuộc chiến với Tehran và kêu gọi người dân Iran lật đổ chính phủ của họ. Chưa đầy một tuần sau, ông ta lại hứa hẹn rằng nếu Iran đồng ý với các yêu cầu của mình, Iran sẽ có một tương lai tươi sáng trong trò chơi "đấu trí" đó.

Hoa Kỳ cũng có thái độ mâu thuẫn tương tự đối với Liên Xô. Sau khi những người Cộng sản nắm quyền kiểm soát nước Nga năm 1917, Washington đã cắt đứt quan hệ với nước này và thậm chí còn cố gắng lật đổ nó bằng một số cách nhỏ. Phải đến gần 16 năm sau, Tổng thống Franklin D. Roosevelt mới công nhận sự tồn tại của Liên Xô và trao đổi đại sứ với Moscow. Căng thẳng lại nổi lên sau Thế chiến II. Vào những năm 1970, chính sách đàm phán với Liên Xô của Henry Kissinger bị chỉ trích gay gắt ở cánh hữu, vì bị coi là củng cố vị thế của một đế chế xấu xa. Phản ứng của Kissinger luôn là Hoa Kỳ đứng về phía đối lập về mặt tư tưởng với Liên Xô, nhưng cũng có những lợi ích quốc gia nhất định — như kiểm soát vũ khí hạt nhân — mà không thể thực hiện được nếu không có thỏa thuận với Moscow.

Người tương đương với Kissinger trong cuộc tranh luận về Iran là Tổng thống Barack Obama. Chính quyền của Obama là chính quyền duy nhất đưa ra lựa chọn. Thỏa thuận hạt nhân Iran cho thấy, dù Mỹ có thể thích một chế độ khác ở Iran hơn, nhưng họ vẫn phải đối phó với chế độ hiện tại để giải quyết mối nguy hiểm lớn nhất đối với lợi ích quốc gia của Mỹ — điều mà, cũng giống như trường hợp Liên Xô, liên quan đến vũ khí hạt nhân. Thỏa thuận này là một nỗ lực nhằm vô hiệu hóa yếu tố nguy hiểm nhất trong chính sách đối ngoại của Iran. Và nó đã thành công. Nhưng đối với nhiều người cánh hữu, cái giá phải trả là, ở một khía cạnh nào đó, nó đã hợp pháp hóa chế độ này. Vì vậy, Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận, dẫn đến việc Tổng thống Hassan Rouhani mất uy tín và sự trở lại của phe cứng rắn ở Tehran, những kẻ đã đẩy mạnh chương trình làm giàu uranium của Iran — điều này lại đưa Trump trở lại với cùng một tình thế khó xử. Liệu ông ta sẽ đạt được thỏa thuận hay sẽ giữ vững lập trường ?

Tại thời điểm này, rõ ràng là Trump muốn một thỏa thuận. Nhưng khi đạt được thỏa thuận đó, ông có thể sẽ trao cho Cộng hòa Hồi giáo Iran điều mà họ đã tìm kiếm suốt 47 năm qua: sự chấp nhận vô điều kiện ngay cả từ những thành phần cứng rắn nhất của Hoa Kỳ. Đối với Tehran, đó là một phần thưởng đáng giá với nhiều nhượng bộ.

-----------------

_ Fareed Zakaria viết chuyên mục về đối ngoại cho tờ The Post. Ông cũng là người dẫn chương trình Fareed Zakaria GPS của CNN.

_ Trần HSa lược dịch từ The Washington Post.... 09/5/2026.

Những người chủ chiến với Iran, bùng nổ về các điều khoản trong đề xuất hòa bình của Trump.

2026-05-09T08:46:00.000+07:00

Ảnh trên The Hill

Tác giả Colin Meyn - 08/05/2026 .... The Hill.

Các điều khoản được công bố trong bản ghi nhớ thỏa thuận một trang, nhằm chấm dứt cuộc chiến với Iran đã gây ra phản ứng dữ dội từ các đồng minh của Tổng thống Trump, những người đã ủng hộ cuộc chiến của ông chống lại Cộng hòa Hồi giáo.

Các nhân vật truyền thông bảo thủ nổi bật và những người ủng hộ Israel đã lên tiếng phản đối thỏa thuận này, vốn sẽ chấm dứt việc làm giàu uranium của Iran trong một thời gian có giới hạn và duy trì chế độ hiện tại, với việc các lệnh trừng phạt của Mỹ được giảm dần theo thời gian.

Đề xuất này được đưa ra sau thông báo bất ngờ của Trump hôm thứ Ba về việc chấm dứt Chiến dịch Tự do, một chiến dịch quân sự bắt đầu từ ngày hôm trước nhằm giải tỏa các tàu thương mại bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư.

Người dẫn chương trình của Fox News, Mark Levin - người được Trump ca ngợi vì đã bảo vệ cuộc chiến tranh Iran trước những người chỉ trích thuộc phe MAGA - cho rằng thỏa thuận này sẽ là "thảm họa" đối với người dân Iran và chính phủ Israel.

Ông viết trong một bài đăng trên Twitter hôm thứ Tư, "Và ở trong nước, bất chấp tất cả những lời nói suông về các lối thoát, và thỏa thuận này như là kết quả chính trị tốt nhất cho tổng thống và đảng Cộng hòa, sự thật lại hoàn toàn ngược lại. Đảng Dân chủ, giới truyền thông và những người theo chủ nghĩa biệt lập sẽ tuyên bố chiến dịch này là một thất bại."

Levin cho biết ông có xu hướng tin rằng báo cáo trên Axios đưa ra các điều khoản "phần lớn là giả mạo".

Tuy nhiên, cả Trump lẫn Tòa Bạch Ốc đều không phản bác lại báo cáo này. Mỹ đang chờ phản hồi của Iran về đề xuất của họ. Trump nói với Fox News hôm thứ Tư rằng Tehran có một tuần để đạt được thỏa thuận hòa bình.

Hôm thứ Năm, lần đầu tiên Mỹ đã tấn công Iran kể từ khi bắt đầu lệnh ngừng bắn hồi tháng trước, để trả đũa các cuộc tấn công vào tàu chiến Mỹ ở eo biển Hormuz, theo Bộ Tư lệnh Trung tâm. Trump gọi đó là một "cú đánh nhẹ" và nói rằng lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực.

Theo Axios, thỏa thuận một trang này (*) sẽ tạo ra khoảng thời gian 30 ngày để đàm phán chi tiết về thỏa thuận hạt nhân, với việc cả hai bên nới lỏng các lệnh phong tỏa ở eo biển Hormuz trong thời gian đó, cuối cùng cho phép tự do đi lại như trước chiến tranh.

Để đổi lấy việc Iran đồng ý không làm giàu uranium trong khoảng 10 -20 năm, Mỹ sẽ nới lỏng các lệnh trừng phạt và trả lại các tài sản bị đóng băng cho chế độ này.

Những người theo chủ nghĩa hiếu chiến với Iran coi bất kỳ sự chấm dứt lệnh cấm vận nào của Mỹ đều là từ bỏ đòn bẩy quan trọng, khi Tehran đang phải chịu đựng những khó khăn kinh tế nghiêm trọng.

“Đây sẽ là một thỏa thuận tồi tệ,” người dẫn chương trình phát thanh bảo thủ Hugh Hewitt, một người ủng hộ khác của Trump, đã viết trên mạng xã hội để phản hồi lại báo cáo của Axios.

“Tôi hy vọng các điều khoản của bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ nghiêm ngặt hơn đáng kể: Không làm giàu uranium, dù bất cứ lúc nào. Cung cấp uranium làm giàu cao (HEU) ngay lập tức,” ông tiếp tục, đề cập đến uranium làm giàu cao.

“Không còn lực lượng ủy nhiệm nữa. Hãy bật internet trở lại. Tổng thống Trump đừng bao giờ từ bỏ đòn bẩy. Tại sao bây giờ ông ấy lại bắt đầu làm như vậy khi Iran đang ở thế yếu?” Hewitt nói thêm.

Nhiều người ủng hộ Israel kiên định nhất ở Mỹ không tin tưởng các nhà lãnh đạo hiện tại của Iran sẽ tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào, và đang thúc đẩy Trump thực hiện kế hoạch thay đổi chế độ mà ông đã hình dung khi chiến tranh bắt đầu.

Morton Klein, người đứng đầu Tổ chức theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái ở Mỹ, nói với tờ The Hill, “Nếu chế độ này vẫn tại vị, họ sẽ làm tất cả những gì có thể để tiếp tục tiến lên với chương trình nghị sự của họ, tài trợ cho khủng bố, phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo”.

“Và nếu họ khao khát một thỏa thuận đến vậy, như Tổng thống Trump vẫn thường nói, tại sao chúng ta lại là phía nêu ra thỏa thuận đó ? Tôi thực sự không hiểu điều này.”

Ông Trump một lần nữa khẳng định hôm thứ Tư rằng chính Tehran đang thúc đẩy một thỏa thuận.

Ông nói.“Chúng ta đang làm việc với những người rất muốn đạt được một thỏa thuận, và chúng ta sẽ xem liệu họ có thể đạt được một thỏa thuận làm hài lòng chúng ta hay không,”

Nhưng đằng sau hậu trường, Tòa Bạch Ốc ngày càng lo lắng về những hệ lụy kinh tế và chính trị nếu chiến tranh kéo dài và eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa.

Tờ Wall Street Journal đưa tin hôm thứ Năm rằng các cố vấn của Trump đang rất muốn kết thúc cuộc xung đột để bắt đầu giảm giá xăng, và tránh tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay có thể khiến chi phí đi lại mùa hè tăng vọt.

Một số nhân vật hoài nghi hơn trong phe của Trump, cụ thể là Phó Tổng thống Vance, được cho là đã bày tỏ lo ngại về việc kho dự trữ quân sự của Mỹ bị cạn kiệt trong chiến tranh đang làm suy yếu khả năng bảo vệ các đồng minh và lợi ích của Mỹ ở các khu vực khác trên thế giới.

Klein nói rằng nếu những tuyên bố của chính quyền Trump về sự thành công của lệnh phong tỏa là đúng, thì Iran chỉ còn vài tuần nữa là sẽ biến mất từ sự đổ vỡ.

“Tôi nghĩ nếu cuối cùng chúng ta đạt được một thỏa thuận yếu kém và tồi tệ, điều này sẽ gây nguy hiểm lớn hơn về mặt chính trị cho Donald Trump và đảng Cộng hòa, so với việc tiếp tục những gì cần thiết để loại bỏ chế độ này,” ông nói.

“Thêm vào đó, Tổng thống Trump nói với chúng ta rằng họ đang mất từ 400 đến 500 triệu đô la mỗi ngày. Vì vậy, lệnh phong tỏa đang có hiệu quả. Chỉ vài tuần nữa thôi. [Bộ trưởng Tài chính Scott] Bessent đã nói, và những người khác cũng đã nói, chế độ này sẽ sụp đổ. Vậy tại sao chúng ta không tiếp tục lệnh phong tỏa khi nó đang có hiệu quả, và khi họ tin rằng điều này sẽ đồng nghĩa với sự kết thúc của chế độ này?”

Ông Bessent nói với Fox News vào cuối tuần rằng cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran đang xuống cấp nhanh chóng dưới lệnh phong tỏa, dự đoán rằng chế độ này có thể phải bắt đầu đóng các giếng dầu “trong tuần tới”.

Ông cho biết ông Trump đã chỉ đạo Bộ Tài chính tung đòn "cơn thịnh nộ kinh tế" lên Iran.

Ông nói với người dẫn chương trình Maria Bartiromo, “Cách để nghĩ về điều đó — chúng ta đã chạy một cuộc đua marathon trong 12 tháng qua, và bây giờ chúng ta đang chạy nước rút về đích. Chúng ta đang bóp nghẹt chế độ, và họ không thể trả lương cho binh lính của họ.”

Trong khi Bessent và Trump lập luận rằng giá xăng sẽ nhanh chóng giảm sau khi chiến tranh kết thúc, sự chia rẽ trong nội bộ những người ủng hộ Trump về vấn đề Iran còn sâu sắc hơn cả tác động kinh tế.

Những nhân vật như Tucker Carlson và Megyn Kelly, những người ủng hộ Trump lâu năm, đã cáo buộc tổng thống phá vỡ lời hứa không để Mỹ can thiệp vào các cuộc chiến tranh thay đổi chế độ và gây nguy hiểm đến tính mạng người Mỹ trong các cuộc xung đột nước ngoài.

Carlson và Kelly thường xuyên tranh luận gay gắt với những người như Levin và những người theo chủ nghĩa diều hâu về Iran trong Quốc hội như Thượng nghị sĩ Ted Cruz (Đảng Cộng hòa - Texas) và Lindsey Graham (Đảng Cộng hòa - Nam Carolina), những người cho rằng cuộc chiến đáng để chấp nhận rủi ro. Các thượng nghị sĩ này đã im lặng một cách đáng chú ý kể từ khi các điều khoản của thỏa thuận mới nhất được công bố.

Mark Dubowitz, Giám đốc điều hành của Tổ chức Bảo vệ Dân chủ, một viện nghiên cứu theo đường lối cứng rắn ở Washington D.C., đã cảnh báo Trump không nên dỡ bỏ lệnh trừng phạt, chấm dứt phong tỏa hoặc loại bỏ hành động quân sự cho đến khi đạt được những nhượng bộ tối đa về chương trình hạt nhân của Iran.

“Phản ứng đúng đắn không phải là cho họ miễn phí những gì họ muốn, mà là siết chặt vòng vây,” ông nói trên podcast của mình “Sự sụp đổ của Iran” .

Dubowitz lo ngại Trump có thể bị “thuyết phục rằng thỏa thuận ngừng bắn là đủ tốt và kết thúc chiến tranh với một thỏa thuận không đạt được hiệu quả như mong muốn, đó sẽ là sự lãng phí.”

Ông nói thêm “Hai năm rưỡi dưới quyền lực của tổng thống; một chế độ đang cạn kiệt tiền bạc, lãnh đạo và thời gian; một dân chúng mà chế độ không còn có thể trông cậy vào. Đó không phải là vị thế yếu kém, đó là lợi thế mạnh nhất mà bất kỳ chính quyền Mỹ nào từng có trước Cộng hòa Hồi giáo Iran.”

Cả Dubowitz lẫn ban biên tập của tờ Wall Street Journal đều cảnh báo rằng những đường nét của thỏa thuận được Axios đưa tin giống với thỏa thuận hạt nhân Iran được đàm phán dưới thời cựu Tổng thống Obama, mà ông Trump đã rút khỏi trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.

Ban biên tập của tờ Journal viết.“Điều cần thiết là ông Trump phải giữ vững lập trường, biết rằng Iran không cần làm giàu uranium ở trong nước ngoại trừ để chế tạo bom, và ông ấy không thể trông chờ vào sự thay đổi hành vi của chế độ theo thời gian, một sai lầm mà ông Obama đã mắc phải,”

“Ông ấy cũng không thể tin tưởng một vị Tổng thống tương lai sẽ tái áp đặt các giới hạn nghiêm ngặt sau này. Ông Trump là người duy nhất sẵn sàng đối đầu với Iran. Nhiệm vụ trong bất kỳ thỏa thuận nào là bảo đảm việc giải trừ hạt nhân hoàn toàn khi ông Trump vẫn còn tại chức. Nếu Iran không làm điều đó, Tổng thống sẽ phải thực hiện các lời đe dọa của mình” về việc nối lại hành động quân sự, họ kết luận.

Clip trên The Hill.

--------------

_ Tác giả Colin Meyn

_ Trần HSa lược dịch từ The Hill..... 08/05/2026

Hoa Kỳ và Iran tiến gần đến bản ghi nhớ dài một trang để chấm dứt chiến tranh, các quan chức cho biết.

2026-05-09T08:31:00.010+07:00

Ảnh minh họa Tổng thống Trump trên lá cờ Iran với người lính từ Iran ở phía trước ...Minh họa: Sarah Grillo / Axios. Ảnh: Kyle Mazza / Anadolu và Majid Saeedi qua Getty Images.

Tác giả Barak Ravid.... 6 Tháng Năm, 2026 .... Axios./ Độc quyền.

Tòa Bạch Ốc tin rằng họ đang tiến gần đến một thỏa thuận với Iran về một biên bản ghi nhớ dài một trang để chấm dứt chiến tranh, và thiết lập một khuôn khổ cho các cuộc đàm phán hạt nhân chi tiết hơn, theo hai quan chức Mỹ và hai nguồn tin khác được tóm tắt về vấn đề này.

Bức tranh lớn: Mỹ hy vọng Iran sẽ có câu trả lời về một số điểm quan trọng trong 48 giờ tới. Chưa có gì được đồng ý, nhưng các nguồn tin cho biết đây là lần gần nhất các bên đạt được thỏa thuận kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Trong số các điều khoản khác, thỏa thuận sẽ liên quan đến việc Iran cam kết tạm dừng làm giàu hạt nhân, Mỹ đồng ý dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng hàng tỷ USD tiền của Iran bị đóng băng, và cả hai bên dỡ bỏ các hạn chế chung quanh việc quá cảnh qua eo biển Hormuz.

Nhiều điều khoản được đưa ra trong bản ghi nhớ sẽ phụ thuộc vào việc đạt được một thỏa thuận cuối cùng, để lại khả năng chiến tranh mới, hoặc một tình trạng lấp lửng kéo dài mà trong đó chiến tranh nóng đã dừng lại nhưng không có gì thực sự được giải quyết.

Kiểm tra thực tế: Tòa Bạch Ốc tin rằng giới lãnh đạo Iran đang bị chia rẽ và có thể khó tạo ra sự đồng thuận giữa các phe phái khác nhau. Một số quan chức Mỹ vẫn hoài nghi rằng ngay cả một thỏa thuận ban đầu liệu cũng sẽ có đạt được hay không.

Các quan chức Mỹ đã bày tỏ sự lạc quan về thỏa thuận tại một số thời điểm trong các vòng đàm phán trước và trong cuộc chiến hiện tại, nhưng vẫn chưa đạt được thỏa thuận.

Tuy nhiên, hai quan chức Mỹ cho biết quyết định của Tổng thống Trump rút lui khỏi chiến dịch mới được công bố ở eo biển Hormuz và tránh sự sụp đổ của lệnh ngừng bắn mong manh, dựa trên tiến bộ trong các cuộc đàm phán.

Hậu trường: Bản ghi nhớ (MOU) dài một trang, gồm 14 điểm đang được đàm phán giữa các đặc phái viên của Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner cùng một số quan chức Iran, cả trực tiếp lẫn thông qua các nhà hòa giải.

Trong hình thức hiện tại, MOU sẽ tuyên bố chấm dứt chiến tranh trong khu vực và bắt đầu giai đoạn đàm phán kéo dài 30 ngày về một thỏa thuận chi tiết, để mở cửa eo biển, hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Những cuộc đàm phán đó có thể diễn ra ở Islamabad hoặc Geneva, hai nguồn tin cho biết.

Các hạn chế của Iran đối với việc vận chuyển qua eo biển và phong tỏa hải quân của Mỹ sẽ dần được dỡ bỏ trong khoảng thời gian 30 ngày đó, theo một quan chức Mỹ.

Nếu các cuộc đàm phán sụp đổ, các lực lượng Mỹ sẽ có thể khôi phục phong tỏa hoặc tiếp tục hành động quân sự, quan chức Mỹ nói.

Phóng to: Thời hạn của lệnh cấm làm giàu uranium đang được đàm phán tích cực, với ba nguồn tin nói rằng nó sẽ là ít nhất 12 năm, và một nguồn tin cho rằng 15 năm là một điểm hạ cánh có khả năng,.

Iran đề xuất tạm ngừng làm giàu uranium trong 5 năm, trong khi Mỹ yêu cầu 20 năm.

Mỹ muốn đưa ra một điều khoản theo đó bất kỳ vi phạm nào của Iran về làm giàu sẽ kéo dài lệnh cấm, nguồn tin cho biết. Iran sẽ có thể làm giàu đến mức thấp 3,67% sau khi hết hạn.

Iran sẽ cam kết trong MOU là không bao giờ tìm kiếm vũ khí hạt nhân hoặc tiến hành các hoạt động liên quan đến vũ khí hóa. Theo một quan chức Mỹ, các bên đang thảo luận về một điều khoản theo đó Iran sẽ cam kết không vận hành các cơ sở hạt nhân dưới lòng đất.

Iran cũng sẽ cam kết tăng cường chế độ thanh tra, bao gồm cả việc thanh sát nhanh chóng của các thanh sát viên Liên Hợp Quốc, theo quan chức Mỹ.

Hoa Kỳ sẽ cam kết như một phần của MOU về việc dỡ bỏ dần các biện pháp trừng phạt áp đặt đối với Iran và dần dần giải phóng hàng tỷ đô la tiền của Iran đang bị đóng băng trên toàn thế giới.

Âm mưu: Hai nguồn tin cũng tuyên bố Iran sẽ đồng ý loại bỏ uranium làm giàu cao khỏi nước này, một ưu tiên chính của Mỹ mà cho đến nay Tehran đã từ chối .

Một nguồn tin cho biết một phương án đang được thảo luận là chuyển vật liệu này sang Mỹ.

Họ nói gì: Ngoại trưởng Marco Rubio hôm thứ Ba cho biết "chúng ta không cần phải có thỏa thuận chính thức được viết ra trong một ngày."

Ông nói thêm, "Đây là vấn đề vô cùng phức tạp và mang tính kỹ thuật cao. Nhưng chúng ta cần một giải pháp ngoại giao rõ ràng về những chủ đề mà họ sẵn sàng đàm phán, và mức độ nhượng bộ mà họ sẵn sàng thực hiện ngay từ đầu để đạt được hiệu quả."

Nhưng Rubio cũng gọi một số nhà lãnh đạo hàng đầu của Iran là "mất trí" và cho rằng không rõ liệu họ có đạt được thỏa thuận hay không.

------------

_ Tác giả Barak Ravid....

_ Trần HSa lược dịch từ Axios.... 08/5/2026.

Sau Hormuz, Đông Nam Á nhìn thấy giá trị tiềm năng của việc thu phí qua eo biển Malacca.

2026-05-08T09:54:00.001+07:00

Thượng sĩ Elisha Francois, thuộc Hải quân Hoa Kỳ, đang làm nhiệm vụ canh gác khi tàu sân bay lớp Nimitz đi qua eo biển Malacca, ngày 28 tháng 12 năm 2024. Ảnh: Hạ sĩ Nathan Jordan/Hải quân Hoa Kỳ.

Tác giả Joshua Kurlantzick ....6 Tháng Năm, 2026 .... Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR)

Iran đã phải chịu thiệt hại nặng nề về cơ sở hạ tầng kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào cuối tháng Hai, nhưng quốc gia này vẫn không chán nản trước thất bại. Như tôi đã lưu ý trong một bài báo trước, sự tồn tại của chế độ này một phần là nhờ sự hỗ trợ từ các nhà độc tài khác, bao gồm cả những nước ủng hộ chính là Trung Quốc và Nga. Nhưng Iran cũng đã học được rằng, trong một cuộc chiến sinh tử, họ có thể làm đảo lộn nền kinh tế toàn cầu và gây ra những tổn thất kinh tế đáng kể cho các đối tác của Mỹ trên toàn thế giới bằng cách kiểm soát eo biển Hormuz - nơi mà khoảng một phần năm nguồn cung dầu mỏ của thế giới đi qua.

Điều mà Iran đã dạy cho các quốc gia khác - ban đầu là vô tình - là các quốc gia kiểm soát một điểm nghẽn hàng hải quan trọng có thể nắm giữ đòn bẩy phi thường đối với nền kinh tế toàn cầu. Bằng cách rải thủy lôi ở các lối vào eo biển Hormuz, đe dọa giao thông tàu chở dầu và làm tắc nghẽn dòng chảy năng lượng đến thị trường thế giới một cách định kỳ, Iran đã chứng minh được mức độ nhanh chóng mà nỗi đau kinh tế có thể lan rộng đến các quốc gia ở châu Á phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ vùng Vịnh.

Như tôi đã lưu ý trước đây, các đồng minh và đối tác châu Á của Mỹ, đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt năng lượng trầm trọng mà Washington đang cố gắng giúp giảm bớt—với nguồn lực hạn chế—đang chuyển sang tìm đến các đối thủ của Mỹ, cụ thể là Bắc Kinh - để nhập khẩu ồ ạt công nghệ năng lượng tái tạo - và Iran cùng với Nga để nhập khẩu dầu mỏ.

Cảnh tượng một điểm nghẽn duy nhất đang kìm hãm nền kinh tế toàn cầu không hề bị các chính phủ khác bỏ qua. Ở Đông Nam Á, có một tuyến đường hàng hải toàn cầu thậm chí còn quan trọng hơn cả eo biển Hormuz: đó là eo biển Malacca, nơi mà khoảng một phần ba thương mại toàn cầu và hơn một phần tư lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua.

Tầm quan trọng của eo biển Malacca gần như không thể phóng đại. Nối liền Ấn Độ Dương với Biển Đông, điểm hẹp nhất của nó, gần Singapore, chỉ rộng chưa đến 2,8 km (1,7 dặm). Chín mươi nghìn tàu thuyền đi qua đây mỗi năm. Các nhà xuất khẩu lớn của châu Á như Trung Quốc, Việt Nam và các nước khác có hàng hóa sản xuất cho mọi lĩnh vực thiết yếu của nền kinh tế thế giới đều phụ thuộc vào eo biển Malacca; cũng như người tiêu dùng và các công ty trên toàn thế giới.

Hầu như không có cách nào để đi vòng qua eo biển này. Các tàu muốn tránh eo biển sẽ phải đi vòng quanh toàn bộ quần đảo Indonesia, làm tăng thêm hàng nghìn hải lý và nhiều ngày cho hành trình của họ, hoặc đi vòng qua mũi phía nam của Úc - một lựa chọn mà trên thực tế không khả thi đối với hầu hết các nhà vận chuyển do chi phí và khoảng cách địa lý. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào đối với giao thông qua eo biển Malacca cũng sẽ gây ra những cú sốc dây chuyền cho nền kinh tế toàn cầu nghiêm trọng, hơn cả những cú sốc do việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz gây ra.

Ngoài các quốc gia vùng Vịnh và Iran, không có khu vực nào trên thế giới mà tác động kinh tế của cuộc chiến Iran lại nặng nề hơn ở Đông Nam Á, khu vực phụ thuộc rất nhiều vào dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng từ vùng Vịnh. Tình trạng thiếu nhiên liệu và các quy định làm việc tại nhà đối với công chức, cùng nhiều tác động khác, đã cho thấy chi phí khổng lồ của cuộc xung đột đối với cuộc sống hàng ngày trên khắp khu vực.

Việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz đã khiến quyền tự do hàng hải cho các tàu thuyền, một chuẩn mực từ lâu được Hoa Kỳ và phần còn lại của thế giới duy trì, đột nhiên trở nên không chắc chắn. Trong một diễn biến gần đây gây chấn động cho cộng đồng ngoại giao Đông Nam Á, Bộ trưởng Tài chính Indonesia, Purbaya Yudhi Sadewa hồi tháng Tư đã đưa ra ý tưởng thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Malacca. Ông nói tại một hội thảo.“Nếu chúng ta chia đều khoản phí này cho ba nước Indonesia, Malaysia và Singapore, thì đó có thể là một điều gì đó khá lớn, phải không?”

Mặc dù sau đó Bộ trưởng Tài chính đã rút lại phát ngôn của mình sau khi Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Sugiono công khai bác bỏ ý tưởng này, nhưng chỉ riêng việc ý tưởng đó được đề cập đã cho thấy giới lãnh đạo chính trị Indonesia đã bắt đầu xem xét nó. Một số nhân vật chóp bu khác trong chính trường Indonesia cũng đã nói riêng với tôi rằng, ở cấp cao của chính phủ, ý tưởng xử dụng eo biển Malacca để tăng ngân sách cho Indonesia đã được xem xét nghiêm túc.

Tại một diễn đàn được triệu tập vào tháng Tư để đáp lại ảnh hưởng của cuộc chiến tranh Iran đối với các vấn đề nội bộ của Malaysia, Ngoại trưởng Malaysia Mohamad Hasan cho biết không quốc gia nào có quyền đơn phương quyết định quyền tiếp cận eo biển Malacca, và rằng “bất cứ điều gì cần làm… đều phải có sự hợp tác của cả bốn quốc gia” nằm dọc theo tuyến đường thủy này—Indonesia, Malaysia, Singapore và Thái Lan.

Singapore, quốc gia phụ thuộc vào cảng biển và vận tải biển khổng lồ của họ để có được một phần thu nhập đáng kể, và từ lâu đã là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất thương mại tự do trên thế giới, đã có lập trường kiên quyết phản đối ý tưởng này. Nhưng Malaysia, trong khi cam kết duy trì tự do hàng hải, lại không kiên định với cam kết đó.

Trong khi đó, Thái Lan đã nắm bắt ý tưởng thu phí tiềm năng như một cơ hội để thúc đẩy mong muốn lâu dài của Thái là xây dựng một “cầu đường bộ” xuyên qua khu vực phía nam Thái Lan, một dự án cho phép tàu thuyền đi vòng qua eo biển Malacca. Theo Reuters, cây cầu này sẽ kết nối các cảng biển nước sâu ở hai bên phần eo biển hẹp của Thái - một cảng trên biển Andaman và một cảng trên vịnh Thái Lan - thông qua 90 km đường bộ và đường sắt, cùng với cơ sở hạ tầng năng lượng như đường ống dẫn dầu.

Bất kể khả năng các quốc gia này tìm cách kiếm lợi từ eo biển Malacca, việc các quốc gia Đông Nam Á thậm chí chỉ nêu ra ý tưởng thu phí qua eo biển Malacca đã buộc các tàu thuyền phải trả phí cao hơn khi đi qua tuyến đường thủy này. Giáo sư Dita Liliansa thuộc Đại học New South Wales Sydney nói với tờ New York Times rằng: “[Các quốc gia Đông Nam Á] có thể chỉ cần nói, ‘Chúng tôi sẽ không thu phí, nhưng sẽ rất tốt nếu các bạn hỗ trợ chúng tôi về mặt tài chính.’” Như tờ Times cũng lưu ý thêm, sau phát biểu của Bộ trưởng Tài chính Indonesia, chi phí bảo hiểm, vận chuyển và di chuyển nhiên liệu hóa thạch qua eo biển Malacca trên khắp Đông Nam Á đã và đang tăng lên.

Hơn nữa, việc đưa ra ý tưởng xử dụng eo biển như một nguồn thu nhập đem lại tiềm ẩn rủi ro an ninh cho Đông Nam Á. Nhiều quốc gia ven biển trong khu vực đã dựa vào luật hàng hải để khẳng định tính hợp lệ của các tuyên bố chủ quyền lãnh hải của họ, vốn đang tranh chấp với Trung Quốc. (Philippines đã đưa Trung Quốc ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) tại The Hague và dựa trên luật hàng hải Philippines đã thắng kiện ở đó theo một phán quyết trọng tài vào năm 2016, trong đó phán quyết rằng các tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh ở Biển Đông là không hợp lệ.) Điều này bao gồm quyền chủ quyền của Indonesia đối với các vùng biển trong quần đảo của họ và các nguồn tài nguyên thiên nhiên ở trong đó, cũng như vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của nước này, theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS).

Việc xem xét ý tưởng vi phạm các nguyên tắc này có thể làm suy yếu chính nền tảng mà theo đó các quốc gia Đông Nam Á đã duy trì các tuyên bố chủ quyền hàng hải của họ trước áp lực của Trung Quốc, và làm suy yếu chủ quyền của các quốc gia như Indonesia đối với các vùng biển trong quần đảo của họ.

Nhưng những tín hiệu mà các quốc gia này, và các nước khác trên thế giới, nhận được từ quốc gia bá chủ toàn cầu là đang khuyến khích sự đổ vỡ—và có khả năng là sự kết thúc—của cam kết toàn cầu đối với tự do hàng hải ở Đông Nam Á. Chính quyền Trump không chỉ đơn thuần quan sát những diễn biến thách thức tự do hàng hải. Trên thực tế, Hoa Kỳ, một quốc gia không phải là thành viên của UNCLOS, đã tích cực khuyến khích ý tưởng rằng tự do như vậy không còn quan trọng trong thế giới ngày nay. Ví dụ, báo cáo về Tự do Hàng hải của Hải quân Hoa Kỳ đã không nhấn mạnh nguyên tắc này.

Ngay cả trước khi nhậm chức, Tổng thống Donald Trump đã đề xuất rằng Hoa Kỳ nên giành lại Kênh đào Panama và thương mại hóa nó. Đề xuất này được đưa ra một phần như một lời đe dọa và một phần như một chiến thuật đàm phán, nhưng tác động rộng hơn của nó là bình thường hóa—ở cấp độ cao nhất của nghệ thuật ngoại giao Hoa Kỳ—ý tưởng rằng các điểm nghẽn hàng hải là tài sản kinh tế cần được khai thác chứ không phải là tài sản chung của toàn cầu cần được duy trì.

Như nhà báo Fareed Zakaria đã lưu ý, trước đó trong cuộc chiến với Iran, Trump thậm chí còn đề xuất rằng Hoa Kỳ và Iran có thể hợp tác để kiểm soát eo biển Hormuz và thu phí các tàu thuyền đi qua đó. Tuy nhiên, điều đó sẽ hoàn toàn vi phạm nguyên tắc tự do hàng hải.

“Trong phần lớn lịch sử của mình, Hoa Kỳ đã có quan điểm khác. Tự do hàng hải không được coi là một đặc quyền để bán, mà là một quyền cần được bảo vệ,” Zakaria viết. Nhưng giờ đây, dường như điều đó không còn đúng nữa. Và khi các quốc gia như các cường quốc tầm trung ở Đông Nam Á học hỏi từ cường quốc bá chủ toàn cầu, áp lực lên nền kinh tế thế giới có thể dẫn đến hậu quả thảm khốc.

----------------

_ Joshua Kurlantzick là thành viên cao cấp về Đông Nam Á và Nam Á tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại.

_ Trần HSa lược dịch từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR)....08/5/2026.

Tại sao Trump không thể kết thúc cuộc chiến Iran theo cách của mình.

2026-05-08T09:31:00.000+07:00

Ảnh trên GZERO MEDIA.

Tác giả Ian Bremmer....06 Tháng Năm, 2026... Gzero Media.

À, điều đó không kéo dài được lâu. Vào hôm Chủ nhật, Tổng thống Trump đã công bố “Dự án Tự do”, một sáng kiến nhằm hướng dẫn tàu thuyền và khôi phục giao thông qua eo biển Hormuz. Đến tối thứ Ba, ông đã bất ngờ đình chỉ dự án này bằng một bài đăng trên mạng xã hội, ngay sau khi Ngoại trưởng Marco Rubio nói với các phóng viên về cam kết của chính quyền đối với dự án.

Hải quân Mỹ đã đưa được hai tàu khu trục và hai tàu thương mại mang cờ Mỹ đi qua tuyến đường thủy này trong thời gian đó. Tuy nhiên, chính quyền đã đặt ra một tiêu chuẩn thành công cao hơn đáng kể. Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth nói, “Những gì chúng ta đang chứng minh với Dự án Tự do, là họ không kiểm soát được eo biển.” Chỉ vài giờ sau thông báo của Trump, Iran đã bắn vào các tàu cố gắng đi qua, phóng tên lửa và máy bay không người lái vào UAE. Eo biển nhanh chóng trở nên vắng vẻ. Hegseth và Tướng Dan Caine đã cố gắng giải thích rằng không có điều nào trong số này – không phải các cuộc tấn công vào UAE, không phải các cuộc tấn công tàu thuyền, không phải hơn chục lần Iran bắn vào tàu hải quân Mỹ trong tháng qua – khiến vượt qua ngưỡng của Tòa Bạch Ốc để phải nối lại các hoạt động chiến đấu quy mô lớn. Người mà khăng khăng đòi được gọi là Bộ trưởng bộ Chiến tranh nói với vẻ mặt nghiêm nghị “Chúng tôi không tìm kiếm xung đột”. Dự án Tự do đã bị hạ cấp xuống thành việc lập bản đồ thủy lôi, chia xẻ thông tin và kêu gọi các quốc gia khác giúp đỡ trước khi bị “tạm dừng” – được cho là để tạo thời gian cho các cuộc đàm phán, nhưng thực chất là vì các hãng vận tải thương mại trung lập không muốn vận chuyển hàng hóa khi Iran đang hung hăng nổ súng.

Tin tốt từ sự kiện ngắn ngủi này là "lệnh ngừng bắn" vẫn còn hiệu lực, ít nhất là theo quan điểm của Tổng thống Trump. Tin xấu là eo biển vẫn bị đóng cửa hoàn toàn. Iran đã một lần nữa chứng minh rằng họ sẵn sàng leo thang để duy trì ảnh hưởng của họ, ngay cả khi có nguy cơ quay trở lại chiến tranh nóng, và phản ứng thiếu quyết liệt của Trump chỉ càng củng cố thêm sự tự tin của họ rằng họ đang nắm thế thượng phong.

Đến nay, rõ ràng là trừ khi có sự thay đổi chế độ (điều mà Trump đang nhận ra là nói dễ hơn làm), eo biển chỉ mở cửa trở lại khi có sự đồng ý của Iran hoặc một cuộc khai triển hải quân đủ lớn để buộc nó mở cửa – một cuộc khai triển đòi hỏi sự hiện diện trên bộ đáng kể để giữ vững. Không có lựa chọn bí mật thứ ba nào khác.

Tuy nhiên, cứ mỗi tuần eo biển vẫn bị đóng cửa, thì chi phí kinh tế tiếp tục gia tăng… và chúng ta không chỉ nói về giá xăng dầu tăng cao nữa. Lượng dự trữ nhiên liệu máy bay đang giảm xuống mức báo động. Các tàu chở hóa chất đã lén lút đi về phía đông qua các rìa phía nam cạn nước của eo biển, là những mặt hàng quan trọng được vận chuyển ra ngoài trước các cuộc tấn công gần đây, hầu hết trong số chúng chở phân bón đến Nam Á trước mùa gieo trồng sắp tới. Đường ống dẫn khí đốt đó hiện đã bị cắt đứt phần lớn. Thêm vào đó là các tàu chở khí đốt vốn rất quan trọng cho việc cung cấp nhiên liệu nấu ăn khắp Nam và Đông Nam Á, cùng với việc xuất khẩu năng lượng vốn không có tuyến đường thay thế nào khác, thì những khó khăn mà chúng ta đã chứng kiến cho đến nay sẽ chỉ là màn khởi động khi tình trạng thiếu hụt thực sự bắt đầu xuất hiện và giá cả tăng đủ để làm giảm nhu cầu.

Ông ấy muốn tránh một sự leo thang quân sự đáng kể khiến kéo Hoa Kỳ lún sâu hơn vào cuộc xung đột. Thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng (dù mong manh) và việc liên tục tìm kiếm các lối thoát đã cho thấy rõ điều đó. Về mặt cấu trúc, cả hai bên vẫn có động lực để cuối cùng đạt được một giải pháp chấm dứt chiến tranh thông qua đàm phán. Nhưng cho đến nay, cả hai bên đều quá chắc chắn rằng mình đang nắm lợi thế – Tehran tin rằng họ có thể trụ vững hơn Trump về mặt chính trị, Trump tin rằng Tehran đang trên bờ vực đầu hàng – để đưa ra bất kỳ nhượng bộ lớn nào và đồng ý về các điều khoản. Do đó, các cuộc đàm phán đã bị bế tắc.

Các báo cáo sáng nay cho thấy Tòa Bạch Ốc tin rằng họ đang tiến gần đến một thỏa thuận theo khuôn khổ từng bước mà Iran ưa thích: chấm dứt chiến tranh và mở eo biển trước, đàm phán hạt nhân sau đó. Bản thân Trump đã xác nhận ông tin rằng một thỏa thuận nằm trong tầm tay… với điều kiện là Iran thực sự đồng ý. Một điều kiện khó xảy ra, đặc biệt là khi Hoa Kỳ dường như vẫn đang thúc ép Tehran giao nộp kho uranium được làm giàu cao cho Washington – một điều không thể chấp nhận được đối với Iran. Đây sẽ không phải là lần đầu tiên chính quyền công khai bày tỏ sự lạc quan về một thỏa thuận sắp xảy ra, mặc dù hai bên vẫn còn cách xa nhau. Hôm nay có thể mọi chuyện sẽ khác. Thật đáng mừng khi Mỹ và Iran vẫn đang trao đổi các đề xuất bất chấp căng thẳng leo thang, và một bước đột phá có thể đang đến gần hơn bao giờ hết. Nhưng có lẽ nó không gần như những gì các tiêu đề báo chí đưa tin.

Cho đến lúc đó, Trump có thể tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa và hy vọng nó sẽ tạo đủ áp lực để khiến Tehran dễ bảo hơn. Nhưng Dự án Tự do là một sự thừa nhận ngầm rằng, lệnh phong tỏa không hiệu quả hoặc có hiệu quả nhanh chóng như chính quyền mong đợi. Đúng là nó gây ra khó khăn kinh tế, nhưng Iran vẫn đang bốc dỡ dầu thô tại các cảng xuất khẩu và bán cho Trung Quốc, cơ sở hạ tầng dầu mỏ của nước này có thể chịu được việc ngừng cung cấp dầu với thiệt hại ít nghiêm trọng hơn, so với dự đoán, và chế độ này chưa hề có ý định đầu hàng.

Do đó, những người thân cận với tổng thống Mỹ – và những người trong nội bộ chính quyền Iran đang tiếp xúc với chính quyền Mỹ – ngày càng tin rằng Trump đang tiến gần hơn đến việc tái khởi động chiến tranh. Nếu Trump cảm thấy các cuộc đàm phán không đạt được tiến triển đủ, ông ta có thể quyết định tấn công trở lại bất cứ lúc nào mà không cần cảnh báo và không có tối hậu thư đáng tin cậy, sau khi đã phá vỡ tất cả những điều đó. Điều này càng có khả năng xảy ra sau các cuộc tấn công gần đây của Iran.

Vấn đề rắc rối là leo thang quân sự khó có thể đạt được nhiều kết quả ngoài việc làm tăng rủi ro và chi phí của cuộc xung đột. Nếu nhắm mục tiêu vào những gì còn lại của giới lãnh đạo Iran, thay vì mở ra con đường dẫn đến một thỏa thuận, bạn sẽ loại bỏ những người trung gian hiếm hoi (như Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf) vẫn sẵn sàng đàm phán với người Mỹ. Ra lệnh tấn công rộng hơn vào cơ sở hạ tầng của Iran – đảo Kharg, các mỏ khí đốt – và bạn sẽ đối mặt với nguy cơ bị trả đũa nhằm vào các cơ sở năng lượng lớn, các nhà máy khử muối và lưới điện trên khắp vùng Vịnh. Người Iran hầu như không làm điều này mặc dù vẫn giữ hơn một nửa kho tên lửa trước chiến tranh, hàng nghìn máy bay không người lái và rất nhiều bệ phóng. Điều đó sẽ dẫn đến hoảng loạn thị trường, một cuộc di cư đột ngột từ các quốc gia vùng Vịnh và một cú sốc kinh tế khiến hậu quả hiện tại trông có vẻ như được kiểm soát tốt hơn thế – tất cả đều có thể thực hiện mà không cần mở lại eo biển hoặc buộc Iran đầu hàng. Ngay cả một phản ứng quân sự hạn chế đối với bạo lực trong tuần này, dù được cân nhắc kỹ lưỡng đến đâu trong mắt người Mỹ, cũng có nguy cơ leo thang ngoài tầm kiểm soát.

Một lựa chọn khác là Trump tuyên bố chiến thắng và đơn phương chấm dứt chiến tranh – giảm thiểu thiệt hại cho Mỹ trong khi để các quốc gia khác trực tiếp đàm phán về việc đi qua eo biển Hormuz với Iran, điều này sẽ khiến Iran mất dần lợi thế theo thời gian một khi cuộc chiến kết thúc. Mọi nền kinh tế lớn trên thế giới đều chịu ảnh hưởng kinh tế trực tiếp nhiều hơn so với Hoa Kỳ nếu eo biển bị đóng cửa, và hầu hết sẽ nhanh chóng liên hệ với Tehran nếu Washington lùi bước và cho họ không gian. Chắc chắn đây sẽ không phải là một chiến thắng đối với Trump, nhưng đó là lựa chọn ít tệ nhất hiện nay.

Liệu Trump có sẵn sàng chấp nhận điều đó hay không lại là một câu hỏi khác. Tôi không mấy lạc quan. Những người am hiểu chính trị sẽ nói rằng ông ấy đã quá mạo hiểm để bỏ cuộc bây giờ – ông ấy đã đặt cược quá nhiều vốn liếng chính trị và (quan trọng hơn đối với một tổng thống sắp mãn nhiệm) quá nhiều di sản của mình để ra đi tay trắng. Ông ấy biết giá xăng sẽ vượt quá 5 đô la một gallon bất kể điều gì xảy ra. Ông ấy biết hầu hết cử tri sẽ đổ lỗi cho ông ấy về điều đó. Ông ấy biết cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ dù sao cũng đã thất bại. Tại sao phải chấp nhận một thất bại chắc chắn khi ông ấy có thể tiếp tục đánh cược vào khả năng đạt được một kết quả có vẻ như là một chiến thắng hơn?

Tôi không nghĩ kết quả như vậy tồn tại. Không có giải pháp thần kỳ nào cho vấn đề Iran: không có cuộc tấn công chí mạng nào có thể thay đổi hoàn toàn chế độ, không có "Delcy (Tổng thống lâm thời Venezuela) của Ba Tư" nào có thể thiết lập, không có chiến dịch quân sự nào có thể thần kỳ mở ra một thỏa thuận chấp nhận được, không có áp lực nào có thể buộc Tehran đầu hàng nhanh chóng với cái giá chấp nhận được đối với Mỹ và nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là tôi nghĩ gì mà là Trump nghĩ gì. Và ông ấy dường như sẵn sàng chấp nhận cái giá của một cuộc chiến kéo dài và leo thang hơn – thừa nhận giá dầu sẽ tăng cao và khuyên nên "kiên nhẫn" – hơn là bỏ cuộc mà không đạt được chiến thắng, điều mà ông ấy rõ ràng tin rằng vẫn còn có thể tìm thấy ở đâu đó.

Điều đáng lo ngại nhất là những người có vị trí tốt nhất để khuyên ông ấy không nên theo đuổi hướng đi này, lại là những người ít có khả năng làm điều đó nhất. Mỗi cuộc trò chuyện tôi nghe được về việc mọi người gặp mặt với Trump đều bắt đầu theo cùng một cách: ông ấy thông minh như thế nào, ông ấy đang thắng thế ra sao, người Iran gần như đã bị đánh bại và chiến thắng đã ở trong tầm tay. Bất kỳ sự phản bác nào cũng đều cẩn trọng và được giảm nhẹ. Đó là hành vi hợp lý của những người coi trọng việc tiếp cận thông tin. Điều đó có nghĩa là ông ấy đang tiến hành cuộc chiến này dựa trên thông tin sai lệch, mà không có cơ chế rõ ràng nào để sửa chữa. Các cuộc không kích sẽ lật đổ chế độ hoặc làm suy yếu năng lực quân sự của Iran, đủ để buộc họ đầu hàng; Iran sẽ không dám đóng cửa eo biển, và nếu họ làm vậy, quân đội Mỹ có thể dễ dàng mở lại; một cuộc phong tỏa sẽ khiến họ khuất phục trong thời gian ngắn. Mỗi động thái đều được xây dựng trên một tiền đề sai lầm về cách Iran sẽ hành xử – tất cả đều đã được chứng minh là sai, không điều nào làm lung lay sự tự tin của tổng thống hay phá vỡ bong bóng thông tin của ông ấy. Cuộc chiến này đã là sai lầm chính sách đối ngoại lớn nhất trong cả hai nhiệm kỳ của Trump, và những điều kiện dẫn đến nó ngày càng làm cho tình hình tồi tệ hơn.

Chừng nào các bên vẫn còn đàm phán, một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh và mở lại eo biển vẫn có thể xảy ra. Nhưng như chính ông Trump đã thừa nhận sáng nay, chiến tranh kết thúc và eo biển chỉ mở lại nếu Iran đồng ý – “điều này, có lẽ, là một giả định lớn”. Và nếu không: “việc ném bom sẽ bắt đầu, và nó sẽ ở mức độ và cường độ cao hơn nhiều so với trước đây”. Khả năng thỏa thuận ngừng bắn này đổ vỡ và dẫn đến một vòng giao tranh nghiêm trọng khác, trong một nền kinh tế toàn cầu mong manh hơn nhiều so với thời điểm bắt đầu, hiện nay có vẻ cao hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực.

-----------------

_ Tác giả Ian Bremmer....

_ Trần HSa lược dịch từ Gzero Media.......07 Tháng Năm, 2026.

Tòa Bạch Ốc khẳng định chiến tranh Iran đã kết thúc, ngay cả khi tên lửa vẫn bay.

2026-05-07T08:52:00.011+07:00

Bộ trưởng ngoại giao Marco Rubio họp báo.

Tác giả David E. Sanger ....6 Tháng Năm, 2026. ... The New York Times via Dnyuz.

Khi thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc chiến với Iran có hiệu lực cách đây một tháng, Tổng thống Trump đã nói thẳng thừng rằng nếu Iran không chấm dứt chương trình hạt nhân hoặc không mở lại eo biển Hormuz, máy bay ném bom sẽ lại cất cánh. Ông nói: “Nếu không có thỏa thuận, giao tranh sẽ tiếp tục”, nhấn mạnh rằng đây chỉ là một sự tạm dừng.

Nhưng theo Ngoại trưởng Marco Rubio, cuộc chiến thực sự đã kết thúc vào một thời điểm nào đó sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực, hoặc ít nhất đó là những gì ông nói với các phóng viên tại một cuộc họp báo ở Tòa Bạch Ốc hôm thứ Ba. Ông nói: “Chiến dịch Epic Fury đã kết thúc. Chúng ta đã đạt được mục tiêu của chiến dịch đó”. Ông Rubio cho biết, nỗ lực mở lại eo biển hoàn toàn là một hoạt động phòng thủ và nhân đạo, chỉ dẫn đến các cuộc giao tranh quân sự trực tiếp với Iran nếu tàu chiến Mỹ bị tấn công.

Vào cuối ngày thứ Ba, ông Trump tuyên bố tạm dừng cả nỗ lực phòng thủ và nhân đạo đó – vốn chỉ mới diễn ra được một ngày và chỉ thành công trong việc giải phóng một vài tàu – “trong một thời gian ngắn”, viện dẫn điều mà ông cho là “tiến bộ lớn” hướng tới một thỏa thuận với Iran. Nhưng ông vẫn duy trì lệnh phong tỏa của Mỹ, một phần của chiến lược gây áp lực kinh tế tối đa.

Tuy nhiên, việc ông Trump tạm dừng nỗ lực hướng dẫn các tàu ra khỏi eo biển dường như mâu thuẫn với lập trường đã nêu của chính quyền, rằng việc Iran phong tỏa một tuyến đường thủy quốc tế là không thể chấp nhận được, và chỉ có Hoa Kỳ mới có khả năng buộc nó mở cửa trở lại.

Đối với Tòa Bạch Ốc , việc khẳng định chiến tranh đã kết thúc là bước tiến khoa trương gây ấn tượng mới nhất trong nỗ lực khép lại cuộc chiến mà đã tạo ra cuộc khủng hoảng chính trị lớn nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump. Nhưng chỉ tuyên bố như vậy thôi thì chưa đủ. Tên lửa vẫn đang bay. Cả hai bên đều khẳng định họ kiểm soát giao thông trên tuyến đường thủy này.

Và bất chấp tuyên bố của ông Rubio rằng các mục tiêu của cuộc chiến đã được hoàn thành, rõ ràng là không phải vậy. Trong 38 ngày chiến đấu ác liệt, theo thống kê của Ngũ Giác đài, Hoa Kỳ đã tấn công khoảng 13.000 mục tiêu. Nhưng việc phá hủy mục tiêu không phải là điểm duy nhất. Chính ông Trump đã mô tả các mục tiêu của mình vào rạng sáng ngày 28 tháng 2, khi ông nói với cả nước, trong một video ông đã ghi hình trước đó, rằng ông có năm mục tiêu chính.

Mục tiêu đầu tiên, tất nhiên, là bảo đảm rằng Iran “không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân”. Nhưng ông tiếp tục nói thêm rằng Hoa Kỳ phải phá hủy tên lửa đạn đạo và bệ phóng của Iran, đánh chìm hải quân của nước này, chấm dứt sự hỗ trợ của họ đối với các nhóm khủng bố như Hezbollah và Hamas; và cuối cùng, tạo điều kiện cho người dân Iran lật đổ chính phủ của họ.

“Giờ phút tự do của các bạn đã đến”, ông nói vào thời điểm đó.

Hải quân Iran rõ ràng đã bị tiêu diệt, như ông Trump thường nhấn mạnh. Nhưng đó là mục tiêu duy nhất được đánh dấu là hoàn thành. Cho đến nay, kho vũ khí hạt nhân của Iran vẫn chưa bị động đến và chưa có thỏa thuận nào - ít nhất là cho đến hiện tại - về việc vận chuyển chúng ra khỏi nước hoặc làm giảm độ nguy hiểm của chúng để chúng không thể dễ dàng được xử dụng nhằm chế tạo vũ khí. Mặc dù các ước tính tình báo khác nhau, nhưng đánh giá của Mỹ cho thấy hơn một nửa số tên lửa và bệ phóng của Iran vẫn còn nguyên vẹn. Còn quá sớm để nói về vấn đề hỗ trợ các nhóm ủy nhiệm, vốn đã bị tiêu diệt trong các cuộc tấn công của Israel.

Và ông Trump đã từ bỏ việc nói về câu chuyện thay đổi lãnh đạo Iran, từng gợi ý rằng ông chưa bao giờ kêu gọi điều đó. Lúc khác, ông lại khẳng định rằng sự thay đổi chế độ đã xảy ra, viện dẫn sự xuất hiện của một nhà lãnh đạo tối cao mới và các quan chức khác, thay thế những người đã thiệt mạng. Đối với hầu hết các chuyên gia về Iran – và nhiều người trong các cơ quan tình báo Mỹ – đó chỉ là sự thay đổi nhân sự.

Tuy nhiên, cả ông Trump lẫn ông Rubio đều có nhiều lý do để tuyên bố rằng "Cơn thịnh nộ sử thi" đã kết thúc vào một thời điểm không xác định nào đó trong quá khứ gần đây. Quốc hội ngày càng bất mãn về Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, yêu cầu phải có sự chấp thuận của Quốc hội sau khi quân đội Mỹ tham chiến hơn 60 ngày. Cơ sở chính trị của ông đã bị chia rẽ về câu hỏi liệu ông Trump có từ bỏ lời hứa của chính mình về việc đưa nước Mỹ thoát khỏi các cuộc chiến tranh kéo dài hay không. Và ông Trump đã hoãn chuyến đi đến Trung Quốc một lần để chắc chắn rằng chiến tranh đã kết thúc, Hoa Kỳ đã chiến thắng và eo biển đã được mở cửa trước khi ông đặt chân đến Bắc Kinh. Chuyến đi đó hiện được lên lịch vào thứ Tư tuần tới.

Ngôn từ của ông Trump cũng đã thay đổi, mặc dù ngay cả ông cũng chưa tuyên bố rằng chiến dịch đã kết thúc. Ông dường như không thể ngừng mô tả tình hình hiện tại là một cuộc chiến, ngay cả khi ông đã bắt đầu giảm bớt cách diễn đạt đó. “Đất nước chúng ta đang phát triển mạnh mẽ, bất chấp thực tế là chúng ta đang trong một – tôi gọi đó là một cuộc chiến tranh nhỏ”, ông nói tại một sự kiện ở Tòa Bạch Ốc dành cho các doanh nghiệp nhỏ hôm thứ Hai.

Trong các bài phát biểu khác, ông đã xen kẽ từ “chiến tranh” với những mô tả ôn hòa hơn: Tấn công Iran là một “cuộc dạo chơi”, ông nói. Ở một thời điểm khác, ông mô tả nó như một “chuyến đi vòng vòng”, khiến nó nghe giống như một chuyến đi chơi cuối tuần xuyên Trung Đông mà gặp phải tắc đường.

Mặc dù tất cả nghe có vẻ như là trò chơi chữ có lợi về mặt chính trị, nhưng bất kỳ tuyên bố thực sự nào rằng cuộc chiến đã kết thúc đều thể hiện một sự thay đổi căn bản trong chiến lược, ngay cả đối với một cuộc chiến mà Tòa Bạch Ốc dường như đang tính toán bước đi tiếp theo của mình từng ngày. Trong chín tuần qua, sức mạnh quân sự của Mỹ, và triển vọng về việc có thể tiếp tục xử dụng nó, là đòn bẩy mà ông Trump ca ngợi như là sức mạnh cốt lõi đằng sau các cuộc đàm phán. Ông gợi ý rằng không gì có thể khiến người Iran tập trung hơn là viễn cảnh bị tàn phá thêm nữa.

Thật vậy, khi các cuộc đàm phán về tương lai của chương trình hạt nhân đổ vỡ vào cuối tháng Hai, các cuộc ném bom của Mỹ được thiết kế để buộc Iran phải nhượng bộ.

Nhưng chiến dịch ném bom, dù gây chết người và tàn phá, đã không làm thay đổi lập trường căn bản của Iran, ít nhất là cho đến lúc này. Và thành công của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo trong việc phong tỏa eo biển – chặn đứng các tàu chở dầu và tàu chở hàng, khiến thị trường dầu mỏ và phân bón hỗn loạn – đã làm thay đổi cục diện. Sự thất vọng của ông Trump là rõ ràng: Ông đe dọa sẽ có những cuộc tấn công mạnh mẽ hơn nữa – và tấn công các nhà máy điện – nếu Iran không chịu nhượng bộ, đồng thời công kích bằng những lời lẽ thô tục trên mạng xã hội.

Người Iran đã phớt lờ điều đó, rồi vài ngày sau, ông Trump cảnh báo: “Cả một nền văn minh sẽ bị diệt vong đêm nay, không bao giờ có thể hồi sinh trở lại.” Sau đó là lệnh ngừng bắn.

Nhưng sự kiềm chế của Iran đã sụp đổ sau khi vào hôm Chủ nhật ông Trump tuyên bố một chiến dịch mới nhằm dẫn đường cho các tàu thuyền đi qua eo biển hẹp, trên tuyến đường đã được tuyên bố là không có thủy lôi. Vào ngày hôm sau, lực lượng Iran đã bắn vào hai tàu nhưng tên lửa đã bị lực lượng Mỹ đánh chặn. Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, cho biết hôm thứ Ba rằng kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, Iran đã tấn công lực lượng Mỹ hơn 10 lần, nhưng các cuộc tấn công đó “đều nằm dưới ngưỡng để khởi động lại các hoạt động chiến đấu quy mô lớn vào thời điểm này.”

Tướng Caine nói thêm rằng việc xác định ngưỡng đó là “một quyết định chính trị,” có nghĩa đó là quyết định của ông Trump. Và ông Trump, khi bị thúc ép vài giờ sau đó để giải thích ông đặt ngưỡng đó ở đâu, ông đã nói với các phóng viên: “Các bạn sẽ biết, vì tôi sẽ cho các bạn biết.”

“Họ biết phải làm gì,” ông nói về người Iran. “Họ biết những điều không nên làm.”

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết sáng thứ Ba rằng nỗ lực quân sự mới, nhằm hướng dẫn các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz nên được hiểu là một hoạt động hoàn toàn riêng biệt và là một nỗ lực phòng thủ tạm thời.

“Chúng tôi không tìm kiếm một cuộc chiến,” ông Hegseth nói, người mà chỉ vài tuần trước còn ca ngợi hỏa lực của Mỹ chống lại Iran và kêu gọi “mức độ sát thương tối đa”. Nhưng ông lưu ý rằng các tàu chiến của Mỹ đã bắn hạ tên lửa hành trình và máy bay không người lái mà Iran bắn vào các tàu chiến và tàu thương mại, và các trực thăng tấn công Apache của Lục quân cũng đã đánh chìm sáu tàu cao tốc quân sự của Iran đe dọa các tàu này.

(Ông Rubio so sánh những chiếc tàu này với Boston Whalers, những chiếc xuồng cao tốc nhỏ, phổ biến. Ông nói rằng những chiếc bị bắn trúng “nằm dưới đáy biển, cùng với phần còn lại của hải quân Iran.”)

Giờ đây, chính quyền đã chuyển từ tuyên bố rằng các cuộc tấn công quân sự sẽ thay đổi giới lãnh đạo Iran sang khẳng định rằng chính việc cắt đứt nguồn thu kinh tế mới thực sự hiệu quả. Ông Rubio nói rằng Hoa Kỳ hiện đang cắt đứt nguồn thu giúp duy trì “nền kinh tế yếu kém còn sót lại của họ”.

Và ông gọi người Iran là cướp biển. Ông nói “Không thể có tình trạng các eo biển bị đóng cửa với tất cả mọi người, nhưng họ lại được hưởng lợi từ nạn cướp biển – điều đó không thể xảy ra”. Ông cho rằng chỉ có Hoa Kỳ mới có quyền mở cửa eo biển Hormuz “như một ân huệ cho thế giới”.

Ông nói, “Thẳng thắn mà nói, chúng ta là những người duy nhất có thể làm được điều đó. Nếu chúng ta sống trong một thế giới mà một quốc gia bất hảo như chế độ Iran này được phép coi việc kiểm soát một tuyến đường vận chuyển quốc tế là điều bình thường mới”, ông nói thêm, “thì sẽ không lâu nữa bạn sẽ thấy điều đó xảy ra ở nhiều tuyến đường vận chuyển khác trên thế giới”.

---------------

_ David E. Sanger chuyên đưa tin về chính quyền Trump và một loạt các vấn đề an ninh quốc gia. Ông đã viết báo cho tờ Times hơn bốn thập kỷ và đã viết bốn cuốn sách về chính sách đối ngoại và những thách thức an ninh quốc gia.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times via Dnyuz. ... 07/5/2026..

#P/s "Iran nói xem xét đề xuất mới của Mỹ, các nguồn tin cho biết các bên đang chốt thỏa thuận". Reuters cập nhật tin tức vào sáng nay

Tóm tắt

_ Iran xem xét đề xuất của Mỹ.

_ Bản ghi nhớ được đề xuất sẽ chấm dứt chiến tranh, sau đó là các cuộc đàm phán.

_ Trump nói 'họ muốn thực hiện một thỏa thuận rất nhiều'.

_ Giá dầu sụt giảm, thị trường toàn cầu phục hồi nhờ sự lạc quan.

Hôm thứ Tư Iran cho biết họ đang xem xét một đề xuất hòa bình của Mỹ mà các nguồn tin cho biết sẽ chính thức chấm dứt chiến tranh trong khi các yêu cầu quan trọng của Mỹ về việc Iran đình chỉ chương trình hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz vẫn chưa được giải quyết.

Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Iran được hãng thông tấn ISNA của Iran trích dẫn cho biết Tehran sẽ truyền đạt phản ứng của mình. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông tin rằng Iran muốn có một thỏa thuận..... / T HSa.

Những lời đe dọa của Trump chống lại NATO là căn bệnh tinh thần tự cảm nhận. Căn bệnh này còn lan rộng hơn thế nữa.

2026-05-07T08:36:00.004+07:00

Tổng thống Donald Trump gặp Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại Phòng Bầu dục ở Tòa Bạch Ốc, ngày 3 tháng 3 năm 2026. (Ảnh AP của Mark Schiefelbein)

Tác giả Candace Rondeaux....05 Tháng Năm, 2026.... World Politics Review.

Nếu năm 2025, tâm trạng chủ đạo ở châu Âu về NATO là của một người tình bị bỏ rơi—bị tổn thương, vỡ mộng và tức giận trước sự bất ổn của Washington, nhưng vẫn còn gắn bó về mặt cảm xúc với mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương—thì năm 2026 tâm trạng lại giống như một cuộc hôn nhân khá dài, gặp khó khăn và đang lao dốc đến hồi kết vì tiền bạc, cam kết và những kỳ vọng giảm sút. Cuộc tranh cãi gay gắt mới nhất giữa Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Mỹ Donald Trump về đề xuất rút quân Mỹ đóng tại nước này, mang cảm giác như một cuộc cãi vã nội bộ đã vượt khỏi tầm kiểm soát.

Ông Merz đã phải tự vệ kể từ khi chỉ trích cách xử lý cuộc chiến ở Trung Đông của ông Trump, đặc biệt là bình luận rằng Tehran "làm nhục" Washington, đã vấp phải sự đáp trả từ phía Trump và lời đe dọa giảm mạnh sự hiện diện quân sự của Mỹ ở châu Âu. Thông báo của Trump vào ngày 1 tháng 5 về việc Hoa Kỳ dự định di chuyển khoảng 5.000 binh sĩ ra khỏi Đức – cùng với kế hoạch hủy bỏ thỏa thuận đạt được năm 2024 dưới thời chính quyền Biden, về việc khai triển một tiểu đoàn đặc biệt được trang bị tên lửa tầm trung và siêu thanh – đã rơi vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm ở châu Âu. Washington cũng đã cảnh báo Ba Lan, Litva, Estonia và các đồng minh châu Âu khác rằng, việc giao hàng các hệ thống vũ khí quan trọng có thể bị trì hoãn do xung đột Iran gây căng thẳng cho kho dự trữ và các tuyến đường vận chuyển hậu cần của Mỹ.

Được thực hiện riêng lẻ, mỗi động thái đều có thể kiểm soát được. Nhưng khi kết hợp lại, chúng gửi đi một tín hiệu lớn hơn. Sức mạnh quân sự của Mỹ vẫn rất lớn, nhưng ngày càng có vẻ hữu hạn, có điều kiện và được tổ chức theo kiểu ưu tiên xử lý các vấn đề cấp bách nhất. Khi các cuộc chiến ở Iran và Ukraine tiếp diễn, việc coi những rắc rối của NATO như một cuộc xung đột lẻ tẻ là điều dễ hiểu, nhưng lại rất tốn kém. Châu Âu và Bắc Mỹ tạo thành một khối đồng minh gồm 1,2 tỷ người và có lịch sử tám thập kỷ hợp tác. Những gì đang được đàm phán lại hiện nay, sẽ tồn tại lâu hơn cả người đang nắm giữ chức vụ Tổng thống Mỹ hiện tại – và cả hai bên đều chưa suy nghĩ thấu đáo về những gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Sự nhận thức dần dần đó phần nào giải thích được sự thay đổi cảm xúc kỳ lạ đang diễn ra ở Đức. Trong những tháng sau cuộc xâm lược Ukraine của Nga, Thủ tướng lúc bấy giờ Olaf Scholz đã tuyên bố một Zeitenwende - một bước ngoặt lịch sử - sẽ định hình lại chính sách quốc phòng của Đức. Ngôn ngữ được xử dụng rất kịch tính, thậm chí mang tính sống còn. Berlin tiếp theo đó bằng một đợt chi tiêu kỷ lục, khiến chi tiêu cho quốc phòng gần như tăng gấp đôi, từ khoảng 51 tỷ euro năm 2022 lên 108,2 tỷ euro được dự trù cho năm nay. Hơn một năm kể từ khi Trump nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, một từ tiếng Đức khác ngày càng thể hiện rõ tâm trạng chung quanh sự thu hẹp quy mô của nước Mỹ: "absehbar" . "Có thể dự đoán được."

Ông Trump vẫn phải chính thức phê chuẩn việc di chuyển quân đội đã được công bố, và nếu ông quyết định di chuyển hơn 5.000 binh sĩ, mọi chuyện có thể trở nên phức tạp. Theo luật, Quốc hội cần phải phê duyệt bất kỳ động thái nào nhằm giảm số lượng binh sĩ Mỹ đóng quân tại châu Âu xuống dưới 76.000 người trong hơn 45 ngày. Để giảm xuống dưới mức tối thiểu đó, Bộ trưởng Quốc phòng phải chứng nhận với Quốc hội rằng động thái này phục vụ lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ và các đồng minh NATO đã được tham vấn.

Nhưng những rào cản đó khó có thể trấn an người dân khi xét đến lịch sử hành động bốc đồng của ông Trump. Do đó, phản ứng ở Đức và khắp châu Âu, dao động giữa bị sốc, sự cam chịu và những biểu hiện độc lập giả tạo. Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đón nhận tin tức về những động thái mới nhất của ông Trump với thái độ thờ ơ, nói rằng việc tái tổ chức lực lượng Mỹ là điều “đã được dự đoán”. Về phần mình, ông Merz dường như đang trong tình trạng kiểm soát thiệt hại. Trong một bài đăng trên X chỉ vài giờ sau khi Trump đe dọa khả năng giảm quân số hơn nữa, có thể từ Tây Ban Nha và Ý, Merz nói rằng Mỹ là "đối tác quan trọng nhất" của Đức trong NATO, đồng thời nói thêm rằng Berlin và Washington có "mục tiêu chung: Không được phép để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân."

Sự ám ảnh của Trump về quân đội ở Đức bắt nguồn từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông. Vào tháng 6 năm 2020, ông đã phê duyệt kế hoạch giảm sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Đức từ khoảng 34.500 binh sĩ xuống còn 25.000. Ông viện dẫn lý do chính là việc Đức không đáp ứng được các mục tiêu chi tiêu quốc phòng của NATO. Kế hoạch này ngay lập tức vấp phải sự phản đối từ cả hai đảng trong Quốc hội, với các nhà lập pháp từ cả hai đảng bày tỏ lo ngại rằng nó sẽ làm suy yếu khả năng răn đe đối với Nga. Cuối cùng, kế hoạch này đã bị hủy bỏ vào năm 2021; mệnh lệnh mới nhất của Trump, mà Ngũ Giác đài dự định thực hiện trong vòng 6 đến 12 tháng tới, là sẽ đưa cơ cấu lực lượng của Mỹ trên lục địa châu Âu trở lại mức trước năm 2022.

Lý do cốt lõi cho việc tái cấu trúc lực lượng ở châu Âu đã được hình thành trong nội bộ Washington trong nhiều năm, và ít nhân vật nào thể hiện điều đó rõ ràng hơn Elbridge Colby, hiện đang giữ chức vụ quan chức số 3 của Ngũ Giác đài. Trong bài phát biểu trước Nhóm Liên lạc Quốc phòng Ukraine hồi tháng 4, Colby lập luận rằng châu Âu phải gánh vác “trách nhiệm chính” đối với quốc phòng thông thường của lục địa, trong khi Hoa Kỳ tập trung vào “những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với người Mỹ”, tức là Trung Quốc. Ông cảnh báo rằng sự hỗ trợ dành cho Ukraine và các cam kết liên minh rộng lớn hơn phụ thuộc rất nhiều vào việc xử dụng “kho dự trữ hữu hạn của Hoa Kỳ”.

Quan điểm này không mới mẻ hay chỉ giới hạn ở Colby, dù ông là người ủng hộ nó mạnh mẽ. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2022, được công bố ngay sau khi cuốn sách chuyên khảo có ảnh hưởng lớn của Colby về chính sách đối với Trung Quốc, “Chiến lược phủ nhận”, được xuất bản, Colby đã lập luận rằng các liên minh nên hoạt động giống như các mối quan hệ đối tác kinh doanh tư nhân, và ít giống như một “chuyện tình cảm”— mang tính cá nhân về bản chất, nhưng mang tính đổi chác về nghĩa vụ. Theo quan điểm của Colby, châu Âu hiện đang phải trả giá cho sự chuyển hướng của Mỹ sang châu Á chậm chạp và đầy khó khăn.

Cũng giống như cuộc xung đột ở Ukraine đã bộc lộ những thiếu sót trong cơ sở công nghiệp quốc phòng của 32 quốc gia thành viên NATO, cuộc chiến ở Iran đã phơi bày những mâu thuẫn chưa được giải quyết ở cả hai bờ Đại Tây Dương. Nhiều người châu Âu nhìn thấy ở Washington sự leo thang bốc đồng, lời lẽ mang tính con buôn và sự bành trướng chiến lược quá mức. Nhiều người Mỹ nhìn thấy ở Brussels sự do dự, ra quyết định rời rạc và phụ thuộc kinh niên.

Cả hai cách hiểu đều có phần đúng. Các cường quốc Tây Âu, bị ràng buộc bởi chính trị khối, sự hoài nghi trong nước cùng ký ức về Iraq và Afghanistan, đã đặt điều kiện cho sự ủng hộ của họ đối với các hoạt động quân sự ở Vịnh Ba Tư, dựa trên động thái ngoại giao của Mỹ hướng tới việc mở lại eo biển Hormuz. Dưới thời Trump, Mỹ đang hành động theo một chiến lược hoàn toàn khác, dao động giữa các mối đe dọa hủy diệt nền văn minh và những nỗ lực ứng biến nhằm thiết lập lại các điều khoản ngoại giao với Iran.

Trong khi đó, Trump theo đuổi cuộc xung đột Iran mà không mấy quan tâm đến sự cho phép của Quốc hội, và bất chấp tỷ lệ ủng hộ thấp đối với nhiệm kỳ của ông, và cuộc chiến mà lẽ ra đã có thể ngăn chặn nếu ông là một tổng thống bị ràng buộc bởi các thể chế chặt chẽ hơn. Các cơ chế kềm chế thông thường không được xử dụng, và những phản đối mạnh mẽ từ các chủ tịch đảng Cộng hòa của cả Ủy ban Quân vụ Thượng viện lẫn Hạ viện, Thượng nghị sĩ Roger Wicker và Hạ nghị sĩ Mike Rogers, dường như cho đến nay vẫn chưa làm chậm lại kế hoạch điều chuyển quân đội ở châu Âu của Trump.

Vấn đề rắc rối với cách tiếp cận 'chính trị liên minh' khá thiếu quyết liệt của chính quyền Trump là có hai mặt. Châu Âu vẫn còn một chặng đường dài để bước trước khi khát vọng chính trị về quyền tự chủ, hòa hợp với thực tế vật chất của một nền công nghiệp quốc phòng bị suy yếu do thiếu đầu tư – và một lĩnh vực tài chính mà đã dành hàng thập kỷ để tránh chi tiêu nguồn vốn lớn cho các hệ thống vũ khí. Cốt lõi của nền công nghiệp quốc phòng châu Âu được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước cho một môi trường đe dọa, đã leo thang theo nhiều hướng khác nhau, và học thuyết được thiết kế để vận hành nó đã chậm chạp trong việc tiếp thu những gì mà chiến tranh máy bay không người lái ở Ukraine và vùng Vịnh đã cho thấy rõ: rằng tự động hóa và trí tuệ nhân tạo không phải là bổ sung cho lực lượng thông thường mà là những thành phần thiết yếu của chiến tranh hiện đại. Việc tái cấp vốn cho cái này đồng thời xem xét lại cái kia, dưới áp lực tài chính và chính trị, là một vấn đề hoàn toàn khác so với việc chỉ đơn giản là chi tiêu nhiều hơn.

Vấn đề thứ hai còn sâu sắc hơn: Đối với các quốc gia đang nương náu dưới chiếc ô hạt nhân do Mỹ dẫn đầu NATO, phòng thủ tập thể không phải là một thỏa thuận ngân sách. Đó là một gánh nặng tâm lý. Sự khác biệt này trở nên quan trọng khi bên bảo lãnh bắt đầu gửi các hóa đơn với thời hạn thanh toán ngắn. Các liên minh quân sự không chỉ dựa vào khả năng tác chiến. Sức mạnh của chúng đến từ sự gắn kết về mặt cảm xúc, ký ức lịch sử và niềm tin rằng sự đoàn kết chính trị sẽ vượt qua được các cuộc khủng hoảng.

Không còn nghi ngờ gì nữa: Hoa Kỳ cần châu Âu bởi vì các cuộc cạnh tranh quyết định trong thập kỷ tới sẽ diễn ra trên các hệ thống phụ thuộc lẫn nhau, mà không một lãnh thổ chiến trường nào có thể bao trùm. Nếu cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz đã cho thấy điều gì, thì đó là nhiều năm chiến tranh kinh tế kết hợp với áp lực quân sự chống lại các đối thủ như Iran và Nga, cùng với sự cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt với Trung Quốc, đã thúc đẩy sự hội nhập lợi ích của họ hơn là làm suy yếu chúng.

Dầu mỏ của Tehran và Moscow hiện được thanh toán bằng đồng nhân dân tệ của Trung Quốc. Đó không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên của các lực lượng thị trường; đó là kết quả của hơn một thập kỷ gây áp lực, tạo ra sự liên kết thay vì cô lập. Cả Washington và Brussels đều chưa thực sự hiểu hết ý nghĩa của sự hội tụ này trước việc quản lý liên minh và ổn định toàn cầu trong thập kỷ tới – nhưng hiện chỉ có một trong hai bên đang đơn phương viết lại các điều khoản của mối quan hệ này.

----------------

_ Candace Rondeaux là giáo sư tại Sáng kiến An ninh Tương lai thuộc Đại học Bang Arizona và là nghiên cứu viên cao cấp không thường trú tại chương trình An ninh Toàn cầu của New America.

_ Trần HSa lược dịch từ World Politics Review....06/5/2026.

Sự kết thúc quyền lực mềm của Mỹ.

2026-05-06T15:22:00.002+07:00

Hoa Kỳ đã từ bỏ một trong những thế mạnh cốt lõi của mình trên trường quốc tế .

Ứng cử viên tổng thống của Đảng Cộng hòa, cựu Tổng thống Donald Trump giơ nắm đấm khi ông bước ra khỏi sân khấu vào cuối cuộc vận động tranh cử tại Santander Arena vào ngày 04 tháng 11 năm 2024 ở Reading, Pennsylvania. Hình ảnh Chip Somodevilla / Getty.

Tác giả Stephen M. Walt... 04 Tháng Năm , 2026. ... Foreign Policy.

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất trong cách tiếp cận chính sách đối ngoại của chính quyền Trump—không phải là mục tiêu đã chọn, mà là phương tiện ưa thích—là sự tự tin tuyệt đối vào sức mạnh cứng của Mỹ, và sự coi thường gần như hoàn toàn đối với cái mà người đồng nghiệp quá cố của tôi, Joseph Nye, gọi là “sức mạnh mềm”. Nye định nghĩa sức mạnh mềm là “sức mạnh thu hút”, là khả năng của một quốc gia khiến các quốc gia khác làm những gì mình muốn bởi vì quốc gia đó sở hữu những phẩm chất khiến người khác muốn noi theo, muốn liên kết và làm theo sự dẫn dắt của mình. Các quốc gia có nhiều sức mạnh cứng có thể ép buộc các quốc gia khác bằng vũ lực và bằng sự đe dọa hoặc bằng cách cung cấp viện trợ hoặc việc bảo vệ; các quốc gia có nhiều sức mạnh mềm có ảnh hưởng lớn hơn bởi vì các quốc gia khác muốn giống họ, đồng ý với các nguyên tắc mà họ đại diện, hoặc coi họ là đúng mốt, thành công và thậm chí là “sành điệu”.

Một người thực tế như tôi khó lòng coi thường tầm quan trọng của sức mạnh cứng; ngược lại, khó có thể có nhiều sức mạnh mềm mà không có sức mạnh cứng đáng kể để hỗ trợ. Nhưng bạn có thể có rất nhiều sức mạnh cứng, và ít hoặc không có sức mạnh mềm, như nước Nga của Vladimir Putin đã chứng minh. Lý tưởng nhất, một quốc gia muốn có nhiều cả hai thứ, bởi vì có nhiều sức mạnh mềm có nghĩa là những người khác sẽ tự nhiên có xu hướng làm những gì bạn muốn, và bạn sẽ không phải xử dụng sức mạnh cứng của mình thường xuyên. Nye tin rằng sự kết hợp giữa sức mạnh cứng và sức mạnh mềm của Mỹ mang lại cho nước này những lợi thế to lớn, khi đối phó với thế giới bên ngoài, đó là một trong những lý do ông lạc quan về tương lai của Mỹ và hoài nghi về những người dự đoán sự suy tàn của nước này. Tuy nhiên, đến cuối sự nghiệp lâu dài của mình, ngay cả Nye cũng bắt đầu lo lắng về những gì đang xảy ra với sức hấp dẫn của Mỹ trên toàn cầu .

Dưới thời Trump 2.0, niềm tin rằng sức mạnh cứng là tất cả những gì cần thiết được thể hiện rõ rệt. Chính quyền đã xử dụng mối đe dọa thuế quan để buộc các đối tác thương mại phải chấp nhận các thỏa thuận kinh tế đơn phương, và tuyên bố sẽ tiếp tục nỗ lực này bất chấp phán quyết của Tòa án Tối cao đã bác bỏ chúng. Chính quyền đã xử dụng lực lượng quân sự ở hơn nửa tá quốc gia và tiếp tục tiêu diệt những kẻ bị cáo buộc buôn lậu ma túy ở vùng biển Caribe và Thái Bình Dương, ngay cả khi không biết danh tính của họ, không thể chứng minh tất cả họ đều tham gia buôn bán ma túy, và thừa nhận rằng những hành động này sẽ có rất ít hoặc không có tác dụng gì đến nguồn cung ma túy bất hợp pháp. Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần cáo buộc các nhà lãnh đạo thế giới khác là yếu đuối, nói với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky rằng ông không "có đủ quân bài" và do đó nên thỏa thuận với Nga, và áp đặt lệnh phong tỏa đối với Cuba nhằm làm cho người dân Cuba thêm khốn khổ, và cuối cùng buộc chế độ nước này phải đầu hàng. Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, chính quyền đã từ bỏ ngoại giao và phát động một cuộc chiến tranh không cần thiết và vô cớ chống lại Iran, với giả định sai lầm rằng chế độ Iran sẽ nhanh chóng sụp đổ và nhường lại một chính phủ phù hợp hơn với chúng ta.

Điều đáng chú ý nhất về sự ám ảnh với sức mạnh cứng này là việc người ta hầu như không nỗ lực che giấu, hợp pháp hóa hay biện minh cho việc xử dụng nó. Hầu hết các quốc gia đều làm những điều tồi tệ vào một số thời điểm, và hầu hết các cường quốc làm điều đó nhiều hơn, nhưng họ thường cố gắng tìm cách che giấu nắm đấm sắt đằng sau chiếc găng tay nhung bằng những lời biện minh theo chuẩn mực. Chính quyền Trump thì không như vậy, dường như họ rất vui mừng mỗi khi có thể vi phạm một chuẩn mực nào đó và gây ra đau khổ. Khi tổng thống đe dọa xóa sổ nền văn minh Iran, hoặc khi bộ trưởng quốc phòng bác bỏ luật pháp quốc tế và khoe khoang rằng quân đội Mỹ sẽ không khoan nhượng với đối thủ (điều này cấu thành tội ác chiến tranh), rõ ràng mục tiêu của họ là đe dọa hơn là thuyết phục, ép buộc hơn là thu hút. Phương châm của họ, dường như là: "Mạnh nhất có nghĩa là không bao giờ phải nói lời xin lỗi."

Sự tôn sùng sức mạnh cứng này đi kèm với những nỗ lực có hệ thống nhằm làm suy yếu các thể chế và chính sách vốn từng khiến Hoa Kỳ trở nên hấp dẫn hơn đối với các quốc gia khác. Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) đã bị Elon Musk và nhóm DOGE giải thể đột ngột, gây nguy hiểm đến tính mạng của hàng triệu người trên thế giới, và khiến Hoa Kỳ trông có vẻ độc đoán và thờ ơ. Chính quyền đã cố gắng đóng cửa mạng lưới phát thanh Tiếng nói Hoa Kỳ (Voice of America), một nỗ lực đã bị chặn đứng tại tòa án và bởi một khoảnh khắc hiếm hoi từ sự phản đối của Quốc hội. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã rút Hoa Kỳ khỏi hơn 60 tổ chức quốc tế, để trống hàng chục vị trí ngoại giao và không có đại diện nào của Hoa Kỳ tại các cuộc họp thượng đỉnh quốc tế quan trọng. Các cuộc đột kích bạo lực của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE), và việc giết hại những người biểu tình vô tội đã phơi bày mặt xấu xí của nước Mỹ trước phần còn lại của thế giới, và một cuộc tấn công dai dẳng vào giáo dục đại học - trước đây là một trong những biểu tượng rõ ràng nhất về uy tín và sức mạnh mềm của Mỹ - đã khiến các trường cao đẳng và đại học của Hoa Kỳ trở nên kém hấp dẫn hơn đối với sinh viên nước ngoài. Những hành động này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của giới học thuật (mà có lẽ đó chính là mục đích), mà còn đồng nghĩa với việc sẽ có ít sinh viên nước ngoài được đào tạo tại Hoa Kỳ hơn, một trải nghiệm thường khiến họ càng thêm "thân Mỹ" hơn so với khi mới đến. Tổng hợp những điều này lại, bạn có thể hiểu tại sao hình ảnh của Trung Quốc trên thế giới đang được nâng cao trong khi hình ảnh của Mỹ lại đang giảm sút.

Tôi hầu như không phải là người đầu tiên nhận thấy sự tấn công có hệ thống của chính quyền nhằm vào lợi thế quyền lực mềm của Mỹ; điều khó hiểu là tại sao các quan chức chính quyền lại không nhận ra điều đang xảy ra. Họ không hiểu rằng việc quá phụ thuộc vào sức mạnh cứng – và coi việc xử dụng vũ lực để làm tổn hại các quốc gia khác không phải là một sự cần thiết hiếm hoi và đáng tiếc, mà lại xem như là một hành động đáng được ca ngợi – sẽ khiến các quốc gia khác ít sẵn lòng hợp tác với một nước Mỹ thất thường, thù hận và có khả năng đe dọa? Họ chưa từng nghe câu tục ngữ “dùng mật ong bắt được nhiều ruồi hơn dùng giấm” hay sao?

Đây là những gì tôi nghĩ đang diễn ra.

Thứ nhất, từ tổng thống trở xuống, thế giới quan của chính quyền chia thế giới thành kẻ mạnh (“người thắng”) và kẻ yếu (“kẻ thua”), và coi bất kỳ sự thỏa hiệp nào với các bên yếu hơn là một thất bại. Do đó, họ có xu hướng vênh váo, phô trương và có thái độ không khoan nhượng ngay cả với những lời chỉ trích hay phản đối nhẹ nhàng nhất, chưa kể đến những cuộc tấn công vô nghĩa vào các quốc gia kiên quyết ủng hộ Mỹ như Canada hay Đan Mạch. Những lời khoe khoang đầy vũ phu của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về “tinh thần chiến binh” và niềm vui của “sự tàn bạo”, cùng với tuyên bố của cố vấn Tòa Bạch Ốc Stephen Miller rằng “những luật lệ sắt đá” của lịch sử biện minh cho sự thống trị của kẻ mạnh, có lẽ là những ví dụ rõ ràng nhất về quan điểm này, nhưng họ không phải là những người duy nhất tin rằng những người có quyền lực có thể tùy tiện ra lệnh cho người khác và mong đợi những người đó tuân theo. Hãy nhớ: Họ được bổ nhiệm bởi một tổng thống từng khoe khoang rằng việc là một ngôi sao khiến việc quấy rối phụ nữ trở nên chấp nhận được. Trong vũ trụ (vô) đạo đức này, luật lệ chỉ dành cho người khác.

Thứ hai, mặc dù Trump và những người ủng hộ ông tuyên bố là những người yêu nước mãnh liệt, nhưng dường như họ không thích đất nước mà họ đang cố gắng lãnh đạo. Hãy xem xét khẩu hiệu MAGA: Nếu bạn tin rằng cần phải làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại, thì bạn không nên nghĩ rằng nó vĩ đại vào ngày hôm nay. Bất chấp những hành động phô trương lòng yêu nước mang tính biểu tượng của họ, thật đáng ngạc nhiên là Trump và tay sai của ông ta lại chẳng thích hay ngưỡng mộ điều gì về đất nước này. Họ không thích hầu hết các phương tiện truyền thông; họ khinh miệt hầu hết các nghệ sĩ nổi tiếng; họ căm ghét đảng Dân chủ (những người chiếm tỷ lệ dân số lớn hơn đảng Cộng hòa); họ không thích sự kiểm soát và cân bằng quyền lực hay pháp quyền; họ nghi ngờ những công dân không sinh ra ở đây (cùng với một số người sinh ra ở đây); họ ít tôn trọng khoa học và cho rằng các trường đại học là kẻ thù; và họ vẫn tin chắc rằng một "nhà nước ngầm" mờ ám vẫn đang ảnh hưởng đến quân đội, giới ngoại giao và nhiều cơ quan chính phủ. Trump thậm chí còn không thích Tòa Bạch Ốc và muốn biến nó thành một tượng đài đế quốc lòe loẹt. Vì họ tin rằng nước Mỹ đang trong tình trạng tồi tệ, nên họ khó có thể hình dung rằng những đặc điểm trường tồn của đất nước này lại có thể hấp dẫn người khác.

Thứ ba, Trump và những người ủng hộ ông thích những giải pháp nhanh chóng mà họ có thể miêu tả như những thành tựu thực sự (ví dụ: các thỏa thuận hòa bình giả tạo của chính quyền, các thỏa thuận thương mại tạm thời, v.v.) trong khi bỏ qua những nỗ lực kiên nhẫn, dài hạn để giành được sự ủng hộ ở nước ngoài. Trump và những người cùng phe quan tâm đến việc đạt được thỏa thuận với các nhà lãnh đạo khác, hơn là nuôi dưỡng mối quan hệ tích cực giữa các dân tộc, nơi mà lợi ích tích lũy dần dần và có thể không được hiện thực hóa đầy đủ cho đến sau khi họ rời nhiệm sở. Ai quan tâm đến việc thu hút thế hệ sinh viên nước ngoài tiếp theo khi bạn sẽ rời nhiệm sở sau năm 2028?

Nếu đây là quan điểm của bạn, thì bạn cũng sẽ coi thường tầm quan trọng của sức mạnh mềm và thay vào đó dựa vào sức mạnh cứng. Nhưng người Mỹ nên hiểu rõ hơn. Một số thành công lớn nhất trong lịch sử chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đến từ việc hợp tác một cách xây dựng, và hào phóng với những người khác - bao gồm cả một số đối thủ cũ - và bằng cách nỗ lực sửa chữa một số khía cạnh không mấy tốt đẹp của xã hội chúng ta để đánh bóng hình ảnh nước Mỹ trên toàn cầu. Ví dụ bao gồm Kế hoạch Marshall, NATO, Phong trào Dân quyền, việc thúc đẩy tự do hóa thương mại một cách thận trọng, và các cuộc đàm phán cứng rắn nhưng cuối cùng là hòa bình đã chấm dứt Chiến tranh Lạnh và thống nhất nước Đức. Ngược lại, một số thất bại lớn nhất trong chính sách đối ngoại của Mỹ (ví dụ: Việt Nam, các cuộc chiến tranh kéo dài ở Iraq và Afghanistan, việc lật đổ Muammar al-Qaddafi ở Libya, hoặc thảm họa hiện tại ở Iran) xuất phát từ quan niệm rằng sức mạnh cứng đủ lớn sẽ bảo đảm thành công.

Hoa Kỳ vẫn còn nhiều phẩm chất hấp dẫn, các chính phủ và công dân nước ngoài đã có thể phân biệt giữa nước Mỹ với tư cách là một quốc gia có lý tưởng, với những hành động tồi tệ nhất của các nhà lãnh đạo. Nhưng nếu đời sống chính trị Mỹ tiếp tục trở nên thô thiển và tham nhũng hơn, và sức mạnh cứng của nước này liên tục bị lạm dụng trong khi sức mạnh mềm suy yếu, thì việc giữ cho hai điều đó tách biệt sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều.

-----------

_ Stephen M. Walt, là một nhà bình luận tại Foreign Policy và là giáo sư quan hệ quốc tế Robert và Renée Belfer tại Đại học Harvard.

_ Trần HSa lược dịch từ Foreign Policy.... 05/5/2026.

Trump không hiểu kẻ thù của mình. Điều đó mang lại cho Iran một lợi thế.

2026-03-13T10:02:00.000+07:00

Tổng thống Trump cần nghiên cứu về Nghệ thuật chiến tranh... Nhiếp ảnh gia: Kaveh Kazemi / Getty Images Châu Âu.

Tác giả Marc Champion... 10 Tháng Ba, 2026 ... Bloomberg.

Bài học rút ra bởi Bloomberg AI.

{ Việc Iran bổ nhiệm Mojtaba Khamenei làm lãnh đạo tối cao có thể xảy ra kể từ khi các cuộc không kích Mỹ-Israel khiến cha ông "tử vì đạo" và trở nên không thể tránh khỏi sau khi Donald Trump nói rằng ông Mojtaba sẽ là một lựa chọn "không thể chấp nhận được" đối với Mỹ.

Việc lựa chọn Mojtaba Khamenei làm lãnh đạo tối cao thể hiện sự củng cố chế độ, khiến cho bất kỳ sự chuyển đổi nào sang một Iran ít đối đầu hơn, hoặc một nền dân chủ thế tục càng trở nên khó xảy ra hơn trước đây.

Việc Trump không hiểu được các đối thủ của mình ở Tehran có thể đang đe dọa tương lai của nền kinh tế toàn cầu, vì chiến lược của Iran là tồn tại lâu hơn Trump bằng cách gây tổn hại cho các đồng minh của Mỹ và thị trường năng lượng toàn cầu.}

Việc Iran bổ nhiệm Mojtaba Khamenei làm lãnh đạo tối cao đã được dự đoán từ ngày cha ông bị "tử vì đạo" trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel. Điều đó trở nên không thể tránh khỏi kể từ khi Donald Trump nói rằng ông Mojtaba sẽ là một lựa chọn "không thể chấp nhận được" đối với Mỹ, là quốc gia mà những người lựa chọn gọi là "Đại Ma đầu".

Yêu cầu thiếu tế nhị của Trump chỉ là bằng chứng mới nhất trong chuỗi bằng chứng ngày càng dài cho thấy tổng thống Mỹ hiểu rất sai về các đối thủ của mình ở Tehran. "Đừng biến người khác trở thành kẻ thù", như lời dạy trong Binh pháp Tôn Tử của Trung Quốc cổ đại, giờ đây có thể đang đe dọa tương lai của nền kinh tế toàn cầu.

Thật khó để tưởng tượng một kịch bản mà trong đó việc ông Mojtaba lên nắm quyền lại là kết quả tốt cho cuộc chiến tranh mới nhất mà Mỹ lựa chọn ở Trung Đông, hay cho người dân Iran. Thay vì thay đổi chế độ, việc ông này được chọn làm lãnh đạo tối cao thể hiện sự củng cố chế độ. Điều này khiến cho bất kỳ sự chuyển đổi nào sang một Iran ít đối đầu hơn — chứ đừng nói đến một nền dân chủ thế tục — càng khó xảy ra hơn trước đây.

Mojtaba Khamenei là một giáo sĩ và là nhà chính trị cứng rắn, có mối quan hệ mật thiết hơn với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) so với cha ông.

Cả người tiền nhiệm của ông và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đều sở hữu những đế chế kinh doanh khổng lồ, và Mojtaba là người hưởng lợi chính, xây dựng một danh mục bất động sản khổng lồ ở nước ngoài bằng lợi nhuận thu được. Vì vậy, mối liên kết giữa tư tưởng, sức mạnh quân sự và kiểm soát tài chính – bí quyết giúp chế độ bất tài này tồn tại lâu dài – vẫn còn nguyên vẹn.

Theo lời Trump, mọi chuyện coi như đã kết thúc. "Các bạn biết đấy, Iran từng được cho là một quốc gia hùng mạnh; chúng ta đã đánh bại họ hoàn toàn," ông nói trong bài phát biểu tại một hội nghị của đảng Cộng hòa hôm thứ Hai. "Và các bạn biết đấy, tôi không biết khi nào họ mới chịu đầu hàng. Lẽ ra họ nên đầu hàng từ hai ngày trước rồi, phải không? Nhưng giờ họ chẳng còn gì nữa."

Thế nhưng, dường như họ vẫn đang làm được điều đó. Để "thắng" cuộc chiến này, giờ đây họ chỉ cần sống sót, vượt qua nó. Và để đạt được điều đó, họ phải đoàn kết, điều mà dường như họ đang làm. Chiến lược của họ giờ đã rõ ràng: Tồn tại lâu hơn Trump bằng cách gây tổn hại cho các đồng minh của Mỹ và thị trường năng lượng toàn cầu. Và từ vị thế hiện tại, họ vẫn có thể giành chiến thắng.

Chỉ có là thầy bói mới có thể nói liệu Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và các thể chế khác của Cộng hòa Hồi giáo có thể chịu đựng được bao lâu mức độ trừng phạt khủng khiếp mà máy bay và tên lửa của Mỹ và Israel đang giáng xuống; và họ vẫn có khả năng chống trả, đàn áp bất đồng chính kiến trong nước, điều hành đất nước nếu tình trạng này tiếp diễn trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng hay không. Chúng ta cũng không thể biết Mojtaba Khamenei sẽ sống được bao lâu sau khi cha ông qua đời, xét đến cách Israel đang săn lùng các nhà lãnh đạo chính trị và an ninh của Iran từ trên không. Nhưng điều rõ ràng là Trump đã không hiểu luật chơi của họ.

Để đoan chắc sự lên ngôi của nhà lãnh đạo tối cao mới mà ông Trump không mong muốn, Trump đã yêu cầu Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) trao cho ông quyền phủ quyết việc bổ nhiệm Mojtaba, chỉ là bằng chứng thứ nhất. Bằng chứng thứ hai đến từ Steve Witkoff, bạn thân và đặc phái viên của Trump ở khắp mọi nơi. Trước khi xung đột nổ ra một tuần, Witkoff nói với Fox News rằng tổng thống "tò mò" tại sao người Iran vẫn chưa nhượng bộ trước yêu cầu của ông, khi họ có thể thấy quy mô hỏa lực khổng lồ mà ông đã tập trung để tấn công họ. Hôm thứ Hai, Trump lại tỏ ra ngạc nhiên vì họ vẫn chưa khuất phục.

Trump hiểu rất rõ về đòn bẩy. Ông đã dành cả đời để đánh giá khi nào mình có đủ sức mạnh để thắng trong một thương vụ kinh doanh và, khi thứ mà đang bị đe dọa là tiền bạc hoặc tài sản, thì đó có lẽ là tất cả những gì ông cần biết. Nhưng chiến tranh thì khác; trong các cuộc xung đột giữa các quốc gia, đòn bẩy có thể không đối xứng.

Sự hiểu lầm này có thể thấy ngay từ cuộc tranh cãi tai tiếng giữa Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy tại Tòa Bạch Ốc, nơi ông ta liên tục khẳng định Ukraine không có quân bài nào để xử dụng trong cuộc chiến với Nga. Đây chính là quốc gia đã từng chống lại một đối thủ mạnh hơn nhiều trong suốt ba năm và vẫn tiếp tục làm như vậy cho đến nay. Rõ ràng là họ có những quân bài. Trên thực tế, Trump hiện đang yêu cầu Zelenskiy cung cấp một số quân bài đó để giúp bắn hạ máy bay không người lái của Iran ở Vịnh Ba Tư.

Tổng thống Mỹ này chắc chắn không phải là người đầu tiên mắc phải sai lầm như vậy. Những người khác đã từng làm thế ở Việt Nam, Afghanistan và Iraq. Hamas vẫn đứng vững và được trang bị vũ khí ở Gaza, bất chấp sự tàn bạo và sức mạnh quân sự của Israel. Vladimir Putin của Nga cũng đã phạm sai lầm tương tự ở quy mô lớn khi ông điều quân chiếm Kyiv năm 2022, mà binh lính Nga chỉ được cung cấp đủ lương thực trong một tuần, với quân phục diễn binh đã được đóng gói sẵn.

Sự bất đối xứng là bài học mà chính người Iran đã phải trả giá đắt trong cuộc chiến tranh với Iraq năm 1980-1988 , cuộc chiến được Mỹ hậu thuẫn vào thời điểm đó. Cuộc xung đột đó kết thúc trong bế tắc, bất chấp việc Iran có dân số gần gấp ba lần Iraq. Kể từ đó mọi cách thức mà Cộng hòa Hồi giáo phát triển lực lượng an ninh của họ đều dựa trên kết luận rằng, họ không bao giờ được phép tham gia vào một cuộc chiến tranh thông thường trực diện như vậy nữa.

Đó là một lý do khiến Iran dồn nguồn lực vào Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và các đơn vị Al-Quds tinh nhuệ, thay vì quân đội chính quy, được gọi là Artesh. Tương tự, việc xây dựng kho vũ khí tên lửa, thay vì xây dựng lực lượng không quân để cạnh tranh với Mỹ hoặc Israel, cũng cùng một nguyên nhân. Cũng như vậy, Iran đi tiên phong trong sản xuất máy bay không người lái tấn công quy mô lớn; lựa chọn xây dựng các đội tàu cao tốc nhỏ làm lực lượng tấn công của hải quân; phát triển và trang bị vũ khí cho các lực lượng dân quân ủy nhiệm trên khắp khu vực như một chiến lược "phòng thủ tiền phương", và các nhóm khủng bố ngầm trên toàn thế giới.

Nói cách khác, Iran đã chuẩn bị cho cuộc chiến này từ năm 1988. Họ dự đoán mình sẽ bị lép vế trên không. Họ lường trước các cuộc tấn công nhằm tiêu diệt thủ lĩnh và đã có sẵn các kế hoạch kế nhiệm và phân quyền. Một chế độ như vậy khó có thể sụp đổ hoặc chia rẽ. Họ đã sẵn sàng cho một cuộc chiến lâu dài.

Ông Trump cần phải quyết định ngay bây giờ xem liệu ông cũng đã sẵn sàng cho một cuộc chiến lâu dài như vậy hay không. Liệu ông có thể chịu đựng được tác động lạm phát của giá dầu trên 100 đô la trong nhiều tháng nếu cần thiết? Hay sự giận dữ từ các đồng minh vùng Vịnh khi máy bay không người lái của Iran phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng và du lịch của họ? Hay sự hao hụt trong kho dự trữ vũ khí quan trọng khiến có thể hạn chế các lựa chọn an ninh của Mỹ trong vài năm? Nếu câu trả lời là không, thì đây là lúc để tuyên bố chiến thắng và tìm lối thoát. Có lẽ đó là những gì ông ấy đã làm hôm thứ Hai với những lời khoe khoang và gợi ý rằng cuộc chiến sắp kết thúc. Nhưng ông ấy cũng nói rằng Mỹ sẽ không nhượng bộ "cho đến khi kẻ thù bị đánh bại hoàn toàn và dứt khoát". Điều đó có thể mất một thời gian dài.

Nếu Trump thực sự sẵn sàng làm mọi cách để tiêu diệt Cộng hòa Hồi giáo Iran, ông ta cần hiểu rõ kẻ thù của mình hơn và chuẩn bị chiến đấu với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo trên chính địa bàn mà chúng đã chuẩn bị, đó là mọi thứ từ thuyền nhỏ đến khủng bố.

------------------

_ Marc Champion là một nhà bình luận của Bloomberg Opinion đưa tin về châu Âu, Nga và Trung Đông. Trước đây ông là trưởng văn phòng Istanbul của Wall Street Journal.

_ Trần HSa lược dịch từ loomberg... 11/03/2026.

Sự thật phũ phàng: Cơ hội chiến lược của Netanyahu ở Iran.

2026-03-13T09:34:00.000+07:00

Khảo sát dư luận đối với cuộc chiến tranh Iran.

Khảo sát dư luận của người Mỹ và người Israel đối với cuộc chiến tranh Iran... Ai ủng hộ cuộc tấn công của Mỹ - Israel nhắm vào Iran. (approve : tán thành ; disapprove : không tán thành )

Tác giả Natalie Johnson ....Ngày 09 tháng 3 năm 2026....Gzero Media

Có một sự khác biệt rõ rệt trong quan điểm của người Mỹ và người Israel về cuộc chiến tranh của Mỹ-Israel chống lại Iran. Cuộc thăm dò do Viện Dân chủ Israel thực hiện cho thấy các cuộc tấn công nhận được sự ủng hộ áp đảo từ người dân Israel. Một cuộc thăm dò riêng biệt do NPR/PBS News/Marist thực hiện cho thấy chỉ chưa đến một phần ba người Mỹ ủng hộ cuộc chiến. Sự khác biệt này có ý nghĩa chiến lược đối với Thủ tướng Israel, Benjamin Netanyahu , đặc biệt là khi xét đến việc Washington sẽ sẵn sàng tiếp tục cuộc chiến trong bao lâu.

Nếu công chúng Mỹ vẫn phản đối cuộc chiến này, điều đó sẽ gây áp lực lên Tổng thống Mỹ Donald Trump để tránh một cuộc xung đột kéo dài, đặc biệt nếu nó bắt đầu làm suy yếu sự ủng hộ dành cho đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Chiến tranh thường trở nên kém được ưa chuộng hơn theo thời gian, tác động kinh tế và lạm phát của cuộc xung đột này có thể rất nghiêm trọng, ít nhất là trong ngắn hạn.

Hơn nữa, đã có những dấu hiệu cho thấy sự xa cách giữa Trump và Netanyahu về vấn đề Iran, khi các cuộc tấn công của Israel vào cuối tuần qua nhằm vào hàng chục kho nhiên liệu của Iran, đã vượt quá dự kiến của chính quyền Trump. Các cuộc tấn công này, kết hợp với việc đóng cửa eo biển Hormuz trên thực tế, cũng đã khiến giá dầu tăng vọt. Đây là điều mà tổng thống Mỹ, người thích giá xăng dầu thấp, sẽ không thể dung thứ lâu dài. Nếu Trump không còn mặn mà với cuộc chiến, điều đó có thể làm tăng áp lực lên Netanyahu để kềm chế chiến dịch quân sự của ông ta, có lẽ sớm hơn ông ta mong muốn, vì sự ủng hộ của Mỹ là rất quan trọng đối với chiến lược của Netanyahu.

--------------

_ Tác giả Natalie Johnson ....Ngày 09 tháng 3 năm 2026....

_ Trần HSa lược dịch từ Gzero Media.... 11/03/2026.

Hai tàu chở hàng của Iran rời cảng Trung Quốc, liên quan đến các hóa chất quân sự quan trọng.

2026-03-13T09:06:00.004+07:00

Tàu Basht nằm tại cảng Gaolan ở Zhuahi vào ngày 19 tháng 2 cùng thời điểm tàu Hamouna và Shabdi bị chụp hình ở đại dương ngay bên ngoài cảng, hình ảnh vệ tinh cho thấy. Arzin, con tàu thứ tư thuộc sở hữu của IRISL, trong hình ảnh cũng được chụp ngay bên ngoài cảng vào ngày 15 tháng 2. © Phòng thí nghiệm hành tinh/Phòng thí nghiệm hành tinh.

Tác giả Joyce Lee, Meg Kelly ....08/03/2026...The Washington Post via MSN.

Theo phân tích dữ liệu theo dõi tàu, ảnh vệ tinh và hồ sơ của Bộ Tài chính Mỹ, hai tàu thuộc sở hữu của một công ty Iran mà Mỹ cáo buộc cung cấp vật liệu cho chương trình tên lửa đạn đạo của Tehran, đã rời cảng có kho hóa chất của Trung Quốc trong tuần này, chở đầy hàng hóa và hướng đến Iran.

Các tàu này thuộc sở hữu của Công ty Vận tải biển Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRISL), một công ty nhà nước đang chịu lệnh trừng phạt của Mỹ, Anh và Liên minh châu Âu, được Bộ Ngoại giao Mỹ mô tả là “hãng vận tải biển được các đối tượng phổ biến vũ khí hạt nhân và các đại lý thu mua của Iran ưa chuộng”.

Hai tàu Shabdi và Barzin – lần lượt có khả năng chở tới 6.500 và 14.500 container dài 6 mét – đã cập cảng Gaolan ở Chu Hải, một thành phố trên bờ biển phía đông nam Trung Quốc. Các chuyên gia nói với tờ The Post rằng Gaolan là cảng bốc dỡ hóa chất, bao gồm natri perclorat, một tiền chất quan trọng để sản xuất nhiên liệu rắn cho tên lửa mà Iran đang rất cần cho chương trình tên lửa của họ.

Hàng chục tàu khác của IRISL đã ghé thăm cảng này kể từ đầu năm. Nhưng các chuyên gia cho rằng việc Bắc Kinh cho phép bất kỳ tàu nào rời cảng vào thời điểm này để chở vật liệu liên quan với vũ khí đến Iran sẽ là điều đáng chú ý, vì họ dự đoán Trung Quốc - đối thủ chiến lược chính và mạnh nhất của Mỹ - sẽ cảnh giác với hành động như vậy trong khi Mỹ và Iran đang trực tiếp đối đầu.

Isaac Kardon, một chuyên gia cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nói với tờ The Post “Trung Quốc hoàn toàn có thể giữ các tàu này tại cảng, áp đặt sự chậm trễ hành chính, tạo ra lệnh tạm giữ hải quan – bằng bất kỳ công cụ quan liêu nào, nhưng họ đã không làm vậy. Đó là một lựa chọn chính sách có chủ ý được đưa ra trong bối cảnh chiến tranh đang diễn ra, khi Bắc Kinh công khai kêu gọi kiềm chế.”

Mặc dù IRISL hoạt động như một hãng vận tải thương mại lớn, Kardon cho biết hoàn cảnh của những lô hàng này cho thấy rõ ràng hàng hóa là natri perclorat. “Với lịch sử hoạt động, lời giải thích hợp lý nhất là họ đang chất lên cùng một loại hàng hóa mà họ đã vận chuyển trong hơn một năm qua,” ông nói.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington đã không trả lời các tin nhắn tìm kiếm bình luận.

Ngũ Giác đài, Tòa Bạch Ốc và Bộ Tài chính Hoa Kỳ cũng không trả lời yêu cầu bình luận.

Tàu Barzin đã đến cảng Gaolan vào thứ Bảy. Dựa trên độ choáng nước của tàu khi rời cảng hôm thứ Hai, có vẻ như nó đã nhận thêm hàng. Dữ liệu này, được lưu trữ trong dữ liệu theo dõi tàu và được gọi là mớn nước, cũng cho thấy tàu Shabdis đã nhận thêm hàng trong khoảng thời gian từ khi đến cảng hôm thứ Tư đến khi rời cảng hôm thứ Năm. Công ty tình báo hàng hải Pole Star Defense đã độc lập xác minh phân tích về mớn nước của tờ The Post.

“Cảng Gaolan là nơi đặt một số kho chứa hóa chất lỏng lớn nhất ở miền nam Trung Quốc,” ông Miad Maleki, cựu quan chức Bộ Tài chính Hoa Kỳ, người từng tham gia vào các nỗ lực trừng phạt Iran và hiện là cố vấn cấp cao tại Tổ chức Bảo vệ Dân chủ, cho biết.

Ông Maleki cho biết, dựa trên lịch sử vận chuyển hóa chất từ cảng Gaolan đến Iran, sự tham gia của IRISL và các hoạt động của tàu Barzin và Shabdis, ông đánh giá rằng hai tàu hiện quá cảnh đang chở natri perclorat.

Tính đến thứ Bảy, các tàu này đang ở Biển Đông, theo dữ liệu AIS, cung cấp thông tin thời gian thực về vị trí, mớn nước, tốc độ, hướng đi và điểm đến của tàu, cùng nhiều chi tiết khác. Dữ liệu này được cung cấp bởi công ty tình báo toàn cầu Kpler.

Tàu Barzin đã thả neo ngoài khơi bờ biển Malaysia. Điểm đến của nó vẫn là cảng Bandar Abbas, cách đó khoảng 4.000 dặm, dự kiến sẽ đến nơi vào thứ Bảy tuần tới. Tàu Shabdis hiện đang trên đường biển, còn khoảng 4.500 dặm nữa, và dự kiến sẽ đến cảng Chabahar của Iran vào ngày 16 tháng 3. Cả hai cảng đều nằm ở eo biển Hormuz và là nơi đặt các căn cứ hải quân lớn của Iran. Hình ảnh vệ tinh từ hôm thứ Hai cho thấy khói đen bốc lên từ nhiều địa điểm sau khi Bandar Abbas bị trúng bom trong các cuộc oanh tạc của Mỹ và Israel bắt đầu từ cuối tuần trước.

Các tàu chở hàng của Iran rời cảng Trung Quốc, liên quan đến các hóa chất quân sự quan trọng © Liên minh Châu Âu, chứa dữ liệu Copernicus Sentinel 2026 đã được sửa đổi, được xử lý bằng Copernicus Browser

Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài của Bộ Tài chính đã công bố các biện pháp trừng phạt vào năm ngoái, một phần nhằm mục đích làm gián đoạn việc sản xuất tên lửa đạn đạo của Iran, tập trung vào việc ngăn chặn dòng chảy natri perclorat và dioctyl sebacat từ Trung Quốc sang Iran. Natri perclorat được xử dụng để sản xuất amoni perclorat. Amoni perclorat và dioctyl sebacat có thể được xử dụng trong nhiên liệu rắn cung cấp năng lượng cho tên lửa đạn đạo.

Trong nhiều năm qua, Hoa Kỳ đã cáo buộc Trung Quốc cung cấp công nghệ và vật liệu liên quan đến tên lửa cho đồng minh Iran. Bắc Kinh thường xuyên phủ nhận việc hỗ trợ trực tiếp và cho rằng những cáo buộc của Mỹ đã phóng đại về hoạt động buôn bán thương mại hoặc lưỡng dụng. Natri perclorat có phạm vi xử dụng dân sự hạn chế, ngoài việc dùng làm nhiên liệu đẩy tên lửa và pháo hoa.

Nếu những con tàu rời cảng Gaolan tuần này đang chở natri perclorat, đó sẽ là một sự thay đổi so với cách tiếp cận trước đây của Trung Quốc trong việc cân bằng lợi ích của mình trong khu vực, theo Grant Rumley, một chuyên gia cao cấp tại Viện Chính sách Cận Đông Washington.

“Với việc tên lửa và máy bay không người lái đang dội xuống các quốc gia vùng Vịnh, bất kỳ hành động nào thể hiện sự ủng hộ như thế này đối với Iran đều có nguy cơ làm xấu đi quan hệ của Trung Quốc với một số quốc gia vùng Vịnh,” ông tiếp tục. “Đây là một chiến lược táo bạo bất thường.”

12 tàu khác thuộc sở hữu của IRISL đã ghé thăm cảng Gaolan kể từ đầu năm đều cập cảng tại cùng một bến với tàu Barzin và Shabdis, và những thay đổi về mớn nước cho thấy tất cả trừ một tàu đều đã nhận hàng. Một số tàu — giống như Barzin — được biết đến là tàu chở natri perclorat, theo các chuyên gia và các báo cáo truyền thông trích dẫn đánh giá của các cơ quan tình báo và xem xét hình ảnh vệ tinh.

Một số tàu đã liên tục ghé cảng Gaolan gần như hàng ngày trong khoảng thời gian một tuần giữa tháng Hai, khi lực lượng Mỹ tập trung gần Iran và vòng đàm phán hạt nhân thứ hai kết thúc mà không đạt được bước đột phá nào.

Phân tích sơ bộ cho thấy nhiều tàu đã dỡ hàng tại cảng Shahid Rajaee của Iran, nơi xử lý phần lớn hoạt động vận chuyển container của nước này. Năm ngoái, sau một vụ nổ tại cảng khiến ít nhất 17 người thiệt mạng, một cuộc kiểm tra hình ảnh của báo Post cho thấy vụ nổ là do một đám cháy hóa chất bắt đầu từ một container vận chuyển. Các chuyên gia cho biết màu sắc của khói cho thấy sự hiện diện của perchlorate.

Dữ liệu AIS cho thấy một số tàu gần đây đã buộc phải thay đổi lộ trình dự kiến do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Ba tàu đang trên đường đến Bandar Abbas — Hamouna, Abyan và Arzin — AIS của chúng đã thay đổi điểm đến thành "vùng biển quốc tế" sau khi các cuộc tấn công bắt đầu, và vào thứ Bảy chúng đã ở gần vùng biển của Iran. Một tàu khác, Basht, đã ngừng truyền dữ liệu AIS vào thứ Năm, cách Bandar Abbas khoảng 13 dặm.

Trong khi đó, ít nhất hai tàu thuộc sở hữu của IRISL đang trên đường đến cảng Gaolan.

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã giáng một đòn mạnh vào các hầm chứa tên lửa và kho ngầm của Iran. “Nhu cầu về tiền chất nhiên liệu đẩy của Tehran vừa chuyển từ cấp bách sang nguy cấp”, Kardon nói với tờ The Post.

----------------------

_ Tác giả Joyce Lee, Meg Kelly ....| Alex Horton đã đóng góp vào báo cáo này.

_ Trần HSa lược dịch từ The Washington Post via MSN.....08/03/2026...

Quân đội Mỹ đang tập trung vào Iran. Thách thức lớn nhất của họ là Trung Quốc.

2026-03-13T08:51:00.001+07:00

Cuộc chiến của Trump ở Trung Đông là chiến dịch mới nhất đã làm cạn kiệt kho dự trữ tên lửa và kéo giản lực lượng Mỹ

Việc triển khai USS Gerald R. Ford đã được gia hạn hai lần và nó hiện đang hoạt động chống lại Iran. Hình ảnh Joe Raedle / Getty.

Tác giả Niharika Mandhana và Josh Chin ...07 Tháng Ba, 2026 ... The Wall Street Journal.

Năm 2024, lực lượng phòng không Mỹ đóng tại Nhật Bản nhận được một mệnh lệnh khẩn cấp: Họ cần được điều đến nửa bên kia địa cầu để giúp ngăn chặn các mối đe dọa tên lửa đạn đạo từ Iran và các lực lượng ủy nhiệm của nước này. Đây là lần đầu tiên một khẩu đội tên lửa Patriot được chuyển từ Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của quân đội Hoa kỳ đến Trung Đông, ở đó họ đóng quân trong năm tháng.

Năm sau, nhiều khẩu đội pháo và hàng trăm binh sĩ tiếp tục được điều động – 73 chuyến bay trên các máy bay vận tải C-17 cỡ lớn. Các phi hành đoàn từ Hàn Quốc và Nhật Bản, vốn đang huấn luyện để chiến đấu với Trung Quốc và Triều Tiên, đã có mặt tại Qatar vào tháng Sáu, họ bắn liên tiếp nhiều loạt tên lửa đánh chặn – đây là cuộc tập trận Patriot lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Họ trở lại châu Á vào cuối tháng Mười.

Quân đội Mỹ coi Trung Quốc là thách thức gay go nhất, nhưng Washington lại gặp khó khăn trong việc lựa chọn các cuộc chiến. Cuộc chiến của Tổng thống Trump chống lại Iran là ví dụ mới nhất.

Cuộc xung đột leo thang, có thể kéo dài nhiều tuần, đã khiến các tàu chiến và máy bay của Mỹ phải rút khỏi các cảng và các căn cứ trên khắp thế giới. Lực lượng Mỹ đã xử dụng hỏa lực khổng lồ – hơn 2.000 quả bom nhắm vào gần như cùng con số mục tiêu trong 100 giờ đầu tiên của cuộc xung đột, theo Bộ Tư lệnh Trung tâm (Centcom), cơ quan giám sát các hoạt động trong khu vực. Điều đó bao gồm cả bom, vốn rất nhiều và dễ thay thế, nhưng cũng có cả các tên lửa cao cấp không dễ thay thế.

Binh lính đang xử dụng triệt để các tên lửa phòng không đánh chặn để chống lại các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran. Các tàu khu trục của Hải quân Mỹ đã phóng nhiều loạt tên lửa Tomahawk, có thể tấn công các mục tiêu cách xa hơn 1.000 dặm.

Tom Karako, một chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cho biết, “Đây là một mô hình lặp đi lặp lại rằng Bộ Tư lệnh Trung tâm xử dụng các tên lửa tầm xa mà Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ cần đến trong những tình huống xấu. Chúng ta có đủ đạn dược để đánh bại Iran. Vấn đề là điều đó bắt đầu ảnh hưởng đến nhu cầu răn đe Trung Quốc của chúng ta như thế nào.”

Trung Quốc là một đối thủ đáng gờm, sở hữu một trong những kho vũ khí tên lửa lớn nhất thế giới, một hạm đội hải quân hùng mạnh và sức mạnh sản xuất vô song. Nước này đặt mục tiêu thôn tính Đài Loan và không loại trừ khả năng xử dụng vũ lực để thực hiện điều đó – một kịch bản mà quân đội và ngành công nghiệp quốc phòng của Mỹ đang chật vật chuẩn bị.

Nếu Bắc Kinh ra lệnh xâm lược và Mỹ quyết định chiến đấu, quân đội Mỹ sẽ cần một lượng lớn đạn dược để tấn công các tàu chiến Trung Quốc vượt qua eo biển Đài Loan và bắn hạ các đợt pháo kích của Trung Quốc.

Năng lực của Trung Quốc “thách thức hơn nhiều” so với Iran, theo Michael Horowitz, người từng giữ chức Phó Trợ lý Ngoại trưởng Quốc phòng Mỹ dưới thời chính quyền Biden. “Hãy nghĩ đến tất cả những vũ khí cấp thấp mà Iran sở hữu cộng thêm một lượng lớn vũ khí cao cấp hơn nữa, điều đó đòi hỏi hệ thống phòng không mạnh mẽ hơn nhiều để đánh bại.”

Khói sau một vụ đánh chặn tên lửa rõ ràng trên bầu trời Qatar. Yousef Masoud/Getty Images.

Một cuộc tập trận chung có sự tham gia của Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Hoa Kỳ và các đồng minh châu Á ở Thái Lan vào tháng Hai. Narong Sangnak / EPA / Shutterstock.

Tuy nhiên, kho dự trữ vũ khí của Mỹ đang chịu áp lực lớn từ các cuộc chiến ở Ukraine và Trung Đông. Khi được hỏi về vấn đề này vào năm 2024, Tư lệnh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Đô đốc Samuel Paparo, cho biết việc xử dụng các loại tên lửa hiện đại đang làm cạn kiệt kho dự trữ. Ông nói rằng việc xử dụng chung nguồn dự trữ cho các cuộc xung đột ở những khu vực khác trên thế giới “vốn dĩ gây ra tổn thất cho khả năng đáp trả của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”, và gọi đây là “khu vực căng thẳng nhất”.

Ông nói, “Chúng ta cần bổ sung kho dự trữ đó, và thậm chí là nhiều hơn nữa”.

Điều đó đã không xảy ra. Thay vào đó, Mỹ tiếp tục xử dụng hết tên lửa, trong một số trường hợp với tốc độ nhanh hơn cả tốc độ sản xuất. Trong cuộc chiến 12 ngày với Iran năm ngoái, Mỹ đã chuyển hai hệ thống phòng không Thaad cho Israel và bắn hơn 150 tên lửa để bắn hạ các tên lửa đạn đạo của Iran—gần một phần tư số tên lửa đánh chặn mà Ngũ Giác đài từng mua.

Năm ngoái, khi các lực lượng được phân bổ cho khu vực của ông được điều đến Trung Đông trong nhiều tháng, Paparo cho biết ông theo dõi sát sao các “cảnh báo và dấu hiệu” ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương mà có thể yêu cầu các lực lượng này phải được điều động trở lại gấp rút để đối phó với “một cuộc khủng hoảng cấp bách hơn”.

Trong nhiều năm, Mỹ đã tuyên bố sẽ chuyển sự chú ý sang châu Á, nhưng vẫn sa lầy ở những nơi khác. Nhiều chiến lược gia quốc phòng hiện đang làm việc trong chính quyền đã nhậm chức năm ngoái với lập luận rằng Mỹ đang dàn trải quá mỏng và cần tập trung mạnh vào Trung Quốc.

Elbridge Colby, hiện là Thứ trưởng Bộ Chiến tranh phụ trách chính sách, đã chỉ trích chính quyền Biden vì gửi vũ khí cho Ukraine. Trong một bài đăng năm 2024 trên X, ông lập luận rằng việc hoạt động và thống trị ở khắp mọi nơi đều có những cái giá tiềm ẩn, bao gồm việc lạm dụng quân đội Mỹ và làm cạn kiệt nguồn dự trữ hạn chế.

Ông nói, “Một lực lượng quân sự dàn trải quá mức sẽ không sẵn sàng cho một cuộc tấn công của Trung Quốc ở Tây Thái Bình Dương,”

Phát biểu tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại hôm thứ Tư, ông Colby cho biết chiến dịch chống Iran có những mục tiêu “hợp lý và khả thi” là làm suy yếu và phá hủy khả năng khai triển sức mạnh quân sự của nước này. Về châu Á, ông nói rằng Mỹ cam kết ngăn chặn hành động gây hấn dọc theo chuỗi đảo đầu tiên, bao gồm Đài Loan, Nhật Bản và Philippines.

Tony Hu, người từng làm việc về các vấn đề an ninh khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Ngũ Giác đài và là đại diện tại Đài Loan cho công ty quốc phòng Raytheon của Mỹ (nay là RTX), cho biết ông lo ngại Mỹ có thể phải xử dụng đến nguồn dự trữ chiến tranh không chỉ từ kho dự trữ ở Trung Đông và châu Âu mà còn cả ở lục địa Mỹ.

Ông nói: “Những nguồn dự trữ đó cũng nhằm mục đích hỗ trợ các tình huống bất trắc ở châu Á. Liệu việc theo đuổi thành công chiến thuật ngắn hạn này có ảnh hưởng đến khả năng duy trì răn đe chiến lược đối với Trung Quốc hay không?”

Châu Á và Tây Thái Bình Dương là nơi đặt hai trong số tám khẩu đội Thaad đang hoạt động của quân đội Mỹ—một ở Hàn Quốc và một ở Guam—mỗi khẩu đội gồm sáu bệ phóng gắn trên xe tải, có thể chứa tổng cộng 48 tên lửa đánh chặn. Lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc cũng duy trì hai tiểu đoàn Patriot, ngoài tiểu đoàn ở Nhật Bản. Một tiểu đoàn thường vận hành bốn khẩu đội, mỗi khẩu đội mang tới 128 tên lửa đánh chặn.

Quân đội Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan cũng có các khẩu đội Patriot riêng, nhưng họ đang cạnh tranh với các đơn vị phòng thủ tên lửa của Mỹ để giành nguồn cung cấp tên lửa đánh chặn. Tập đoàn Mitsubishi Heavy Industries của Nhật Bản, nhà sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot theo giấy phép của Lockheed Martin cho quân đội Nhật Bản xử dụng, đã xuất khẩu một số sản phẩm sang Mỹ để bổ sung cho kho dự trữ đang cạn kiệt của Mỹ.

Ngũ Giác đài đang gấp rút tái trang bị. Vào tháng Giêng, họ đã ký thỏa thuận với Lockheed Martin để mở rộng đáng kể năng lực sản xuất tên lửa đánh chặn hàng năm, từ 96 lên 400 chiếc đối với hệ thống Thaad và từ 600 lên 2.000 chiếc đối với hệ thống Patriot. Việc tăng cường này dự kiến sẽ diễn ra trong vòng bảy năm.

Một thủy thủ Hải quân Hoa Kỳ quan sát hoạt động bay từ tàu USS Abraham Lincoln.

Không chỉ có hệ thống phòng thủ tên lửa. Khi căng thẳng với Iran leo thang vào giữa tháng 1, tàu sân bay USS Abraham Lincoln và nhóm tác chiến của nó, vốn đang tiến hành các cuộc tập trận thường lệ ở Biển Đông, đã được lệnh di chuyển đến Trung Đông. Một tàu sân bay khác, USS Carl Vinson, cũng được lệnh di chuyển từ khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đến Trung Đông vào mùa hè năm ngoái trong đợt leo thang căng thẳng trước đó với Iran.

Việc khai triển chiến hạm lớn nhất của Hải quân Mỹ, USS Gerald R. Ford, đã hai lần bị chậm trể do liên tục luân chuyển giữa các chiến dịch. Nó đã được điều hướng từ Địa Trung Hải đến vùng biển Caribbean vào tháng 10, khi ông Trump đang cố gắng gây áp lực lên nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro. Đầu năm nay, nó lại được điều chuyển trở lại Đại Tây Dương để hỗ trợ các hoạt động chống lại Iran.

“Sẽ có sự hao mòn đối với Hải quân mà rất khó để phục hồi nhanh chóng,” Thomas Shugart, một nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm An ninh Mỹ mới, cho biết. Với các xưởng đóng tàu của Mỹ đang quá tải, khả năng sẵn sàng bảo trì của Hải quân đã là một vấn đề, ông nói thêm.

Shugart nói, “Tất cả những điều này sẽ không làm cho mọi việc dễ dàng hơn chút nào,”

------------------

_ Tác giả Niharika Mandhana và Josh Chin .

_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal......08 Tháng Ba, 2026 ...

Lực lượng Iran được xây dựng để bảo vệ chế độ, hiện đang phải đối mặt với thử thách cuối cùng.

2026-03-06T10:46:00.001+07:00

Các thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo trong cuộc diễu hành năm 2024. © Abedin Taherkenareh / EPA / Shutterstock.

Tác giả David S. Cloud, Benoit Faucon ...01/03/2026.... The Wall Street Journal.

Các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã giết chết nhiều nhà lãnh đạo hàng đầu của Iran chỉ trong vài giờ, bao gồm cả Lãnh tụ tối cao, Ayatollah Ali Khamenei. Nhưng bộ máy an ninh khổng lồ mà họ giám sát để bảo đảm cho sự tồn tại của chế độ vẫn còn nguyên vẹn.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo được biết đến nhiều nhất với tư cách là một lực lượng vũ trang gồm gần 200.000 thành viên bán quân sự. Nó cũng hoạt động như một chính phủ song song và nắm giữ lực lượng kinh tế với nhiệm vụ chính là bảo vệ chế độ Hồi giáo được thành lập sau Cách mạng năm 1979, và mở rộng ảnh hưởng của nó trên khắp Trung Đông.

Trừ khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo bị đánh bại hoặc bằng cách nào đó bị lật đổ, họ sẽ duy trì khả năng tạo ra tiền mặt thông qua các hoạt động bất hợp pháp và giúp các lực lượng ủy nhiệm như chiến binh Houthi ở Yemen quấy rối Mỹ và các đồng minh. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo có các bộ phận quân sự và tình báo riêng biệt với các lực lượng vũ trang thông thường, và cố thủ sâu sắc trong các doanh nghiệp của đất nước.

Lực lượng Quds bí mật của họ xử lý các mối quan hệ của Iran với các nhóm chiến binh trong khu vực, trong khi các thành phần khác của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo chịu trách nhiệm về chương trình tên lửa và an ninh trong nước.

Israel đã giáng đòn nặng nề vào Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo hôm thứ Bảy, giết chết chỉ huy hàng đầu của họ, Mohammad Pakpour, và Ali Shamkhani, người đứng đầu ủy ban chiến tranh của nước này, cũng như các quan chức cấp cao khác - một dấu hiệu cho thấy Hoa Kỳ đang tìm cách làm suy giảm quyền lực của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo. Các cuộc tấn công vào các cơ sở của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo có thể phá vỡ quyền kiểm soát của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đối với các đặc vụ cấp thấp hơn, và thu hẹp khả năng dập tắt sự phản đối trong nước, các nhà phân tích cho biết.

Quân đội Vệ binh Cách mạng tập hợp vào năm 1981 với vũ khí và hình ảnh của Ayatollah Ruhollah Khomeini....© Hình ảnh Kaveh Kazemi / Getty

Saeid Golkar, phó giáo sư tại Đại học Tennessee ở Chattanooga nói "Nếu bạn chặt đầu Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, tổ chức của nó sẽ bắt đầu rung chuyển".

Trong số các mục tiêu bị Israel tấn công có trụ sở Tharallah của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Trong thời kỳ bất ổn, Tharallah điều phối hoạt động tình báo, giữ gìn trật tự và chỉ huy lực lượng thực thi pháp luật đường phố thuộc dân quân Basij, cũng như các hoạt động tâm lý chiến.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) là một lực lượng thống trị bên trong Iran, nhưng khi đối đầu với Mỹ và Israel, họ hoàn toàn yếu thế hơn. Tuy nhiên, các nhà phân tích và lãnh đạo phe đối lập Iran cho rằng, việc làm suy yếu tổ chức này có thể cần đến nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng với các cuộc không kích bổ sung và các biện pháp quân sự khác. Nếu không làm vậy, chế độ Iran có thể sẽ vẫn duy trì và trở nên đàn áp hơn nữa, khi những người theo đường lối cứng rắn sống sót sau các cuộc tấn công ban đầu của Mỹ và Israel tiếp tục tung ra lực lượng vũ trang trung thành của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo với hy vọng bám víu quyền lực.

Mohammed Albasha, người sáng lập Basha Report, một công ty tư vấn rủi ro có trụ sở tại Washington, cho biết, cái chết của Khamenei "củng cố các phần tử quân sự và cứng rắn nhất trong chế độ. Không có phe đối lập có tổ chức nào sẵn sàng nắm bắt thời điểm này. Kết quả có thể xảy ra không phải là cải cách mà là củng cố, gần hơn với một nhà nước quân sự khép kín".

Tổng thống Trump hôm thứ Bảy kêu gọi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và cảnh sát “hợp nhất một cách hòa bình” và “làm việc cùng nhau” với người dân Iran bình thường phản đối chính phủ. Ông nói trong một bài đăng trên mạng xã hội: “Chúng tôi nghe nói rằng nhiều thành viên của IRGC, quân đội và các lực lượng an ninh khác cùng cảnh sát không còn muốn chiến đấu nữa và đang tìm kiếm sự miễn trừ khỏi các hành động pháp lý”.

Lực lượng đặc biệt của Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã tham gia một cuộc tập trận vào năm 2006....© Hossein Fatemi / Hình ảnh Trung Đông / AFP / Getty Images

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng việc thoát khỏi tâm trạng bị Hồi giáo cai trị hà khắc qua 47 năm và rủ bỏ thái độ thù địch với Mỹ là kịch bản ít có khả năng xảy ra nhất trong ngắn hạn.

Trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) có những người theo chủ nghĩa thực dụng, nhưng so với Khamenei và các giáo sĩ từng cai trị bên cạnh ông ta, những người theo chủ nghĩa thực dụng này cũng không kém phần trung thành với chủ nghĩa cực đoan tôn giáo. Nhiều lãnh đạo của nhóm này trưởng thành từ những người lính tham gia cuộc chiến tranh tàn khốc chống lại Iraq vào những năm 1980, thời kỳ mà đã củng cố vai trò trung tâm của họ trong việc hỗ trợ chế độ. Dưới thời Khamenei, việc truyền bá tư tưởng càng trở nên phổ biến hơn, các nhà phân tích cho biết.

Chính phủ Iran có thể phát triển thành một hình thức độc tài quân sự dưới sự kiểm soát của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Các nhà phân tích cho rằng khó có thể tưởng tượng sự xuất hiện của một nhân vật như Delcy Rodríguez, phó tổng thống Venezuela, người đã tuân theo đường lối của Washington kể từ khi Nicolás Maduro bị bắt trong một cuộc đột kích của Mỹ vào đầu tháng Giêng.

Kasra Aarabi, giám đốc nghiên cứu về IRGC của tổ chức United Against Nuclear Iran, một tổ chức chính sách phản đối chế độ Iran, cho biết, “Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) là một lực lượng cực đoan và bị nhồi nhét tư tưởng rất sâu sắc. Vì vậy, tôi nghĩ rằng việc họ chuyển phe là điều khó xảy ra.”

Tại Tehran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) giám sát các căn cứ ở mỗi trong số 22 quận của thành phố, những nơi đó do lực lượng Basij trấn giữ. Basij là nhóm bán quân sự tình nguyện, là lực lượng đã dẫn đầu cuộc đàn áp người biểu tình của chính phủ hồi tháng Giêng, theo một báo cáo của Aarabi và Golkar. Ngoài ra, còn có khoảng 3.000 cơ sở nhỏ hơn của Basij nằm rải rác ở hầu hết các khu phố của Tehran.

Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei đã phát biểu trước các thành viên lực lượng bán quân sự Basij vào năm 2024. Văn phòng Lãnh tụ Tối cao Iran/ZUMA Press.

Một loại cơ sở hạ tầng tương tự đang được khai triển trên toàn quốc, báo cáo cho biết.

Richard Fontaine, giám đốc điều hành của Trung tâm An ninh Mỹ mới, một viện nghiên cứu ở Washington, cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội, "Nếu không chiếm đóng đất nước và đưa quân vào chiến trường, việc lật đổ chế độ sẽ 'vô cùng khó khăn'. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và lực lượng Basij vẫn sẽ có vũ khí, còn người dân thì vẫn không có gì.”

Khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào sáng sớm thứ Bảy, lực lượng an ninh đã thực hiện các biện pháp để ngăn chặn những người biểu tình chống chế độ xuống đường, như họ đã từng làm với số lượng lớn hồi tháng 12 và tháng 1 trước cuộc đàn áp đẫm máu. Cảnh sát đã thiết lập các trạm kiểm soát trên khắp Tehran trong khi lực lượng Basij tổ chức các cuộc biểu tình chống Mỹ tại các trường đại học, vốn thường là nơi tập trung mạnh mẽ tâm lý chống chế độ.

Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei đã phát biểu trước các thành viên lực lượng bán quân sự Basij vào năm 2024. © Văn phòng Lãnh tụ Tối cao Iran/ZUMA Press

Lãnh đạo Iran đã chuẩn bị cho một cuộc tấn công vào chế độ có thể dẫn đến sự đổ vỡ của chuỗi mệnh lệnh. Vào tháng Hai, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã công bố kế hoạch khôi phục chiến lược phòng thủ đa dạng của họ, cho phép các chỉ huy độc lập ra lệnh cho các đơn vị của mình. Chiến lược này được thiết kế đặc biệt để giúp đất nước kiên cường hơn trước các cuộc tấn công từ nước ngoài.

Các quan chức Iran cho biết, Cộng hòa Hồi giáo Iran đã thiết lập bốn cấp bậc thay thế cho toàn bộ giới lãnh đạo, bao gồm cả các chỉ huy quân đội, trong trường hợp xảy ra một chiến dịch quân sự kéo dài.

Mohammad Pakpour, người đứng đầu Lực lượng Vệ binh Cách mạng, đã thiệt mạng trong cuộc tấn công hôm thứ Bảy. Tin tức Sepah / ZUMA Press

Trong một tuyên bố được đưa ra sau khi thông báo về cái chết của Khamenei, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố sẽ "kiên quyết chống lại các âm mưu ở bên trong và bên ngoài, và trừng phạt những kẻ xâm lược chống lại Tổ quốc Hồi giáo".

Các quan chức Iran cho biết, chính quyền đã lên kế hoạch dự phòng trong trường hợp Khamenei qua đời. Những người có thể thay thế, bao gồm cả Hassan Khomeini, cháu trai của người sáng lập chế độ, Ayatollah Ruhollah Khomeini, đều thiếu tầm vóc và các mối quan hệ cấp cao như ông Khamenei, các quan chức này nói. Một khả năng là để hai giáo sĩ cấp cao cùng điều hành đất nước cùng với người đứng đầu ngành tư pháp, Gholam-Hossein Mohseni-Eje’i, các quan chức cho biết.

Mohammad Pakpour, người đứng đầu Lực lượng Vệ binh Cách mạng, đã thiệt mạng trong cuộc tấn công hôm thứ Bảy. © Tin tức Sepah / ZUMA Press

Các quan chức Iran và những người trung thành với chế độ cho biết, tình báo Iran đã lập kế hoạch cho một chỉ huy quân sự nắm quyền. Sự chuyển dịch từ chế độ giáo sĩ đã diễn ra trong nhiều năm khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) nắm giữ một phần lớn nền kinh tế, thiết lập các nhóm trung thành trong các trường đại học và các cơ quan, đồng thời thâm nhập vào quân đội chính quy và chính phủ.

Hai cựu chỉ huy cao cấp của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) - Ali Larijani, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, và Mohammad Bagher Ghalibaf, chủ tịch Quốc hội hiện tại - là những ứng cử viên hàng đầu để lên nắm quyền.

(Xuất hiện trong ấn bản in ngày 2 tháng 3 năm 2026 với tựa đề 'Lực lượng Iran có khả năng sẽ bảo vệ chế độ'.)

-------------------

_ Tác giả David S. Cloud, Benoit Faucon ...

#David S. Cloud là một phóng viên có trụ sở tại Dubai đưa tin về Iran, Iraq và Trung Đông rộng lớn hơn cho The Wall Street Journal. David đã đưa tin về Trung Đông trong hai thập kỷ, tập trung vào các cuộc xung đột ở Iraq và Afghanistan.

#Benoit Faucon là phóng viên Trung Đông của tờ The Wall Street Journal. Ông tập trung vào địa chính trị của dầu mỏ, Iran và sự tham gia của Nga ở châu Phi và Trung Đông.

_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal.... .02/03/2026...

Bốn người đàn ông có thể cứu nguy hoặc tiêu diệt Iran.

2026-03-06T10:24:00.001+07:00

Nhà lãnh đạo tiếp theo của Tehran sẽ phải quyết định xem họ muốn một thỏa thuận hay một cuộc chiến đến chết.

Một đám khói bốc lên sau một cuộc không kích ở Tehran Nguồn: Mohsen Ganji / AP.

Tác giả Akhtar Makoii.....03 /03 / 2026 .... The Telegraph.

Trong những ngày hoặc tuần tới, các giáo sĩ Iran sẽ xác định liệu Cộng hòa Hồi giáo có tìm cách giảm leo thang hay theo đuổi cuộc đối đầu tự sát với Hoa Kỳ và Israel.

Một số ứng cử viên được yêu thích đã nổi lên để dẫn dắt đất nước thoát khỏi đống đổ nát của các cuộc không kích đã giết chết Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei hôm thứ Bảy. Nhiều ứng cử viên trước đó đã bị giết trong ngày bắt đầu cuộc chiến.

Donald Trump thừa nhận, "Sẽ không phải là bất kỳ ai mà chúng tôi nghĩ đến vì tất cả họ đều đã chết".

Dưới đây là những ứng cử viên hàng đầu đang tranh giành quyền lực sau vụ giết chết ayatollah.

1) Alireza Arafi

Chiến lược khả thi: Ngừng bắn

Con đường hướng tới giảm leo thang chạy qua Alireza Arafi, giáo sĩ 67 tuổi được chọn tham gia hội đồng lâm thời.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói với người đồng cấp Oman rằng Iran "cởi mở với bất kỳ nỗ lực nghiêm túc nào" để ngăn chặn leo thang - tín hiệu ngoại giao đầu tiên cho thấy Tehran có thể tìm kiếm một lối thoát khỏi chiến tranh.

Đức Thánh Cha Phanxicô tiếp Alireza Arafi trong chuyến thăm của ngài đến Thành phố Vatican vào năm 2022 Nguồn: Vatican Media.

Nếu các giáo sĩ chọn ông Arafi làm Lãnh tụ tối cao, điều đó sẽ báo hiệu sự sẵn sàng quay trở lại khuôn khổ ngoại giao đó.

Ông Arafi kiểm soát các chủng viện và những cơ sở hạ tầng giáo dục tôn giáo của Iran, trao cho ông xét duyệt các chứng chỉ giáo sĩ.

Chuyến đi gây tranh cãi năm 2023 của ông đến Moscow, ở đó ông gặp các quan chức Nga và nói đến mong muốn của Iran về "hợp tác sâu rộng với Nga", cho thấy ông có sự ủng hộ từ Điện Kremlin.

Nhưng sự lựa chọn Arafi có thể có nghĩa là ông ta đóng vai trò như một bù nhìn trong khi quyền lực thực sự thuộc về gia đình Larijani.

Trong kịch bản này, ông Arafi sẽ cung cấp tính hợp pháp về mặt tôn giáo trong khi anh em nhà Larijani, Ali và Sadeq - cả hai đều là thành viên chủ chốt trong vòng tròn thân cận của Khomeini - sẽ thực hiện quyền kiểm soát trên thực tế, xử dụng trung gian hòa giải của Oman để đàm phán một lệnh ngừng bắn nhằm bảo vệ lợi ích cốt lõi của chế độ: chấm dứt các cuộc tấn công, duy trì một số khả năng hạt nhân, tránh thay đổi chế độ.

Nga sẽ bảo đảm thỏa thuận. Mỹ sẽ chấp nhận làm giàu hạt nhân có giới hạn của Iran để đổi lấy những hạn chế đã được xác minh nhằm ngăn chặn sự phát triển vũ khí.

Có một số trở ngại: những người theo đường lối cứng rắn coi đàm phán là sự phản bội, các chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) muốn trả thù cho các đồng nghiệp đã chết, và các giáo sĩ đã ban hành fatwa (tư vấn pháp lý ) tuyên bố trả thù cho cái chết của Khamenei.

2) Mohammad Mehdi Mirbagheri.

Chiến lược có khả năng: Leo thang hành vi tự tử.

Mohammad Mehdi Mirbagheri là một giáo sĩ 66 tuổi, có thần học khải huyền và chính trị chuyên chế, đại diện cho trào lưu ý thức hệ cấp tiến nhất của Iran.

Ông Mirbagheri nói trên truyền hình rằng "để đạt được mục tiêu gần gũi thần thánh, ngay cả khi một nửa dân số thế giới bị giết, điều đó cũng đáng giá. Do đó, việc giết chết 42.000 người ở Gaza không quan trọng so với mục tiêu lớn lao đó".

Mohammad Mehdi Mirbagheri, một nhà tư tưởng không khoan nhượng.

Logic này - rằng hàng chục ngàn cái chết là cái giá có thể chấp nhận được cho các mục tiêu thần học - cũng có thể được áp dụng cho chính sách đối nội và đối ngoại.

Nếu các giáo sĩ chọn ông Mirbagheri, điều đó sẽ báo hiệu sự từ chối bất kỳ giải pháp thương lượng nào và cam kết chiến tranh tổng lực bất kể hậu quả.

Ông Mirbagheri coi Cộng hòa Hồi giáo là một phần trong "kế hoạch lớn của Chúa" và xung đột giữa "những người có đức tin và những người ngoại đạo" là không thể tránh khỏi.

Mô hình quản trị lý tưởng của ông ta là "velayat-e faqih tối đa" hướng toàn diện tất cả các khía cạnh của xã hội đến việc "thiết lập độc thần" mà không bị giới hạn bởi biên giới địa lý. {velayat-e faqih : khẳng định các giáo sĩ Shia cấp cao (Faqih) có quyền cai trị nhà nước trong thời gian chờ người đứng đầu cộng đồng Hồi giáo thứ 12 tái xuất.}

Trong kịch bản này, Iran sẽ tiếp tục "Chiến dịch Lời hứa chân thực số 4" với các cuộc tấn công liên tục vào các căn cứ của Mỹ trên khắp khu vực, các thành phố của Israel và các quốc gia vùng Vịnh có lực lượng Mỹ.

Ông Mirbagheri với tư cách là nhà lãnh đạo tối cao sẽ ra lệnh tiếp tục các cuộc tấn công vào các tàu sân bay, cơ sở hạ tầng dầu mỏ ở Ả Rập Xê Út và UAE, và khiến cho eo biển Hormuz đóng cửa, nơi 20% lượng dầu toàn cầu đi qua.

Mỹ sẽ đáp trả bằng sức mạnh áp đảo, có khả năng bao gồm các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng còn lại của chính phủ Iran, các thành phố, áp đặt phong tỏa kinh tế hoàn toàn và hỗ trợ các hoạt động thay đổi chế độ.

Kịch bản này sẽ kết thúc bằng sự hủy diệt của Iran - nhưng thần học của Mirbagheri đã đóng khung tử vì đạo là chiến thắng.

Mirbagheri nói, “Mô hình tiến bộ phải làm nhiều việc để phụ nữ tuân thủ việc đội khăn trùm đầu chứ không chỉ dựa vào thuyết phục”, ngụ ý rằng tầm nhìn về quản trị của ông vượt ra ngoài việc chỉ đơn thuần là bảo đảm sự sống còn, mà phải hướng đến sự chuyển đổi tư tưởng toàn diện.

Theo Mirbagheri, nếu Cộng hòa Hồi giáo không thể đạt được sự chuyển đổi đó, sự hủy diệt sẽ trở thành một kết quả có thể chấp nhận được.

3) Sadeq Larijani.

Chiến lược khả thi: Sống sót thực dụng.

Con đường dẫn đến sự kế vị có quản lý chạy qua Sadeq Larijani 64 tuổi, người đứng đầu Hội đồng Thuận lợi, có anh trai Ali đã dành nhiều năm để định vị Sadeq như một ứng cử viên có thể duy trì sự đồng thuận giữa các phe phái trong các cuộc khủng hoảng.

Sadeq Larijani từng giữ chức chánh án tư pháp trong cuộc đàn áp tàn bạo Phong trào Xanh năm 2009, qua đó khẳng định vị thế là một người theo đường lối cứng rắn.

Sadeq Larijani, người đứng đầu Hội đồng Thuận lợi, đại diện cho một lựa chọn thực dụng Tín dụng: Atta Kenare / Getty

Nhưng ông cũng thỉnh thoảng chỉ trích tham nhũng - mặc dù bản thân ông bị coi là tham nhũng - và tán thành các cải cách pháp lý có giới hạn, tạo ra đủ uy tín vừa phải để có thể chấp nhận được giữa các phe phái.

Quan trọng hơn, ông đã tránh được những tranh cãi chia rẻ gây tổn hại cho các ứng cử viên khác - không có tuyên bố trên truyền hình về số người chết có thể chấp nhận được, không có lời đe dọa treo cờ ở Baku (thành phố chính của Azerbaijan ), không có chuyến đi Moscow đáng ngờ cho thấy sự hậu thuẫn của nước ngoài.

Trong kịch bản này, Hội đồng Chuyên gia chọn Sadeq Larijani lãnh đạo trực tiếp thay vì nâng ông Arafi làm bù nhìn.

Sadeq sẽ theo đuổi các chính sách của Khamenei mà không có sức hút của Khamenei - duy trì đối đầu với phương Tây trong khi tránh leo thang tự sát, duy trì chương trình hạt nhân trong khi khám phá các ràng buộc ngoại giao, đàn áp bất đồng chính kiến trong khi cho phép cải cách kinh tế hạn chế.

Phụ nữ Iran thương tiếc cái chết của Ayatollah Ali Khamenei Nguồn: Anadolu / Getty

Nhiều thập kỷ xây dựng mạng lưới của gia đình Larijani, các cuộc hôn nhân chiến lược với các cơ sở giáo sĩ và định vị cẩn thận giữa các tổ chức quan trọng sẽ chuyển thành một liên minh cai trị.

Ali Larijani (anh trai Sadeq Larijani ) tiếp tục điều hành quản lý khủng hoảng với tư cách là thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia. Sadeq chủ trì hội đồng thuận lợi phê duyệt các quyết định quan trọng. Học sinh và đồng minh của gia đình này nắm giữ các vị trí chủ chốt trong toàn bộ hệ thống.

Kịch bản này là cơ hội sống sót tốt nhất của Cộng hòa Hồi giáo – không phải bằng chiến thắng mà bằng cách vượt qua sự chú ý của Mỹ, khai thác sự chia rẽ giữa các quốc gia trong khu vực và thể hiện đủ sự kềm chế để tránh kích hoạt các hoạt động lật đổ chế độ, đồng thời duy trì đủ sự đối đầu để làm hài lòng những người theo đường lối cứng rắn.

4) Mojtaba Khamenei.

Chiến lược có thể xảy ra: Đảo chính quân sự, đưa người này lên làm con rối của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo (IRGC) – nếu ông ta vẫn còn sống.

Một chế độ độc tài quân sự có thể giành được quyền lực thông qua Mojtaba Khamenei, con trai thứ hai của Lãnh tụ Tối cao đã chết, Mojtaba Khamenei đã hoạt động trong bóng tối qua nhiều năm với tư cách là cấp phó không chính thức của cha mình và là người kế nhiệm tiềm năng.

Nếu Mojtaba Khamenei sống sót sau các cuộc tấn công và Hội đồng Chuyên gia bị rạn nứt về việc kế vị - với việc các giáo sĩ không thể đồng ý đối với Arafi, Mirbagheri, Sadeq Larijani hoặc các ứng cử viên khác - Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo có thể đơn giản áp đặt Mojtaba thông qua lực lượng quân sự.

Là con trai của Khamenei, ông mang tính hợp pháp của triều đại. Là một người đã quản lý văn phòng và mạng lưới của cha mình trong nhiều năm, ông ấy hiểu cơ chế của hệ thống. Là một nhân vật có thể chấp nhận được đối với các chỉ huy Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo, những kẻ muốn trả thù cho các đồng nghiệp đã chết, ông Mojtaba cung cấp một sự ủng hộ từ phe quân sự.

Trong kịch bản này, Iran trở thành một chế độ độc tài quân sự rõ ràng, chứ không còn là một chế độ thần quyền với các đặc điểm quân sự.

Công nhân ở Tehran lắp đặt một bức chân dung biển quảng cáo của cố Lãnh tụ Tối cao Nguồn: Vahid Salemi / AP

Sự giả tạo mang dáng chế độ giáo sĩ vẫn tiếp tục, nhưng quyền lực thực sự vẫn nằm trong tay các chỉ huy Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo, những người nâng Mojtaba lên làm người đứng đầu trên danh nghĩa, trong khi họ đưa ra các quyết định thông qua các hội đồng quân sự.

Hội đồng lãnh đạo lâm thời trở thành thường trực với các chỉ huy quân sự luân phiên thay thế các quan chức dân sự.

Iran theo đuổi những gì mà các chỉ huy Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo mô tả là "những đòn giáng mạnh vào bộ máy quân sự đã suy yếu của kẻ thù" đồng thời củng cố quyền kiểm soát trong nước thông qua việc tăng cường đàn áp.

Khoảng trống quyền lực dẫn đến nội chiến.

Một kết quả khác có thể xảy ra là một cuộc đảo chính quân sự của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo do Mojtaba Khamenei lãnh đạo sẽ gây ra điều mà tất cả các kịch bản trước đó đều tìm cách tránh: nội chiến và các phong trào ly khai, khai thác điểm yếu của chính quyền trung ương.

Các khu vực của người Kurd ở tây bắc Iran, từ lâu đã tìm kiếm quyền tự trị, có thể sẽ tuyên bố độc lập hoặc tăng cường kháng cự bằng vũ trang nếu họ nhận thấy chính quyền trung ương sụp đổ biến thành chế độ độc tài quân sự.

Người Ả Rập ở tỉnh Khuzestan, nơi có phần lớn cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran, có những bất bình mang tính lịch sử và có thể phát động các phong trào ly khai.

Những người ly khai người Kurd có thể nổi dậy chống lại bất kỳ chế độ nào của Iran được thành lập Nguồn: David Furst / Getty

Các chiến binh Baluch ở đông nam Iran gần biên giới Pakistan đã tiến hành các cuộc tấn công trong nhiều năm và sẽ khai thác sự hỗn loạn để mở rộng hoạt động.

Iran bị chia cắt thành các khu vực cạnh tranh quyền kiểm soát - lõi Ba Tư do Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo thống trị chung quanh Tehran, các khu tự trị của người Kurd ở phía tây bắc, các khu vực đa số người Ả Rập ở phía tây nam, các vùng lãnh thổ Baluch ở phía đông nam.

Nền Cộng hòa Hồi giáo mà Ayatollah Ruhollah Khomeini xây dựng vẫn tồn tại như một quốc gia tàn dư, kiểm soát có lẽ chỉ một nửa lãnh thổ trước đây, trong khi tiến hành nhiều chiến dịch chống nổi dậy.

-------------

_ Tác giả Akhtar Makoii là phóng viên nước ngoài của tờ The Telegraph có trụ sở tại London

_ Trần HSa lược dịch từ The Telegraph ... 03/03/2026.

#P/s : Với kịch bản Iran bị chia cắt, vùng lõi Ba Tư do Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo thống trị chung quanh Tehran được trang Aljazeera đánh giá : (https://www.aljazeera.com/features/2026/3/3/who-is-ali-larijani-the-iranian-official-promising-a-lesson-to-the-us)

{ Sadeq Larijani (người mang số 3 theo số thứ tự trong bài viết này), từng cáo buộc Tổng thống Mỹ Donald Trump bị rơi vào “bẫy của Israel”, hiện đang là tâm điểm trong phản ứng của Tehran đối với cuộc khủng hoảng lớn nhất kể từ năm 1979.

Ông này được kỳ vọng sẽ đóng một vai trò quan trọng bên cạnh hội đồng chuyển tiếp gồm ba người điều hành Iran sau cái chết của Khamenei."

Sadeq Larijani ... Nhà triết học và toán học.

Không giống như nhiều đồng nghiệp của mình, những người chỉ đến từ các chủng viện tôn giáo, Larijani cũng có nền tảng học thuật thế tục.

Năm 1979, ông lấy bằng cử nhân Toán học và Khoa học Máy tính tại Đại học Công nghệ Sharif. Sau đó, ông hoàn thành bằng thạc sĩ và tiến sĩ về triết học phương Tây tại Đại học Tehran, viết luận án về Kant.

Mối quan hệ của Larijani với giới chóp bu cách mạng Iran sau năm 1979 cũng mang tính cá nhân. Năm 20 tuổi, ông kết hôn với Farideh Motahari, con gái của Morteza Motahhari, một người thân cận của người sáng lập Cộng hòa Hồi giáo Iran, Ruhollah Khomeini.

Bất chấp nguồn gốc tôn giáo bảo thủ của gia đình ông, các con của ông đã có một quỹ đạo đa dạng. Con gái ông, Fatemeh, tốt nghiệp y khoa tại Đại học Tehran, đã hoàn thành chuyên ngành của mình tại Đại học Bang Cleveland ở Ohio, Hoa Kỳ.

Sau cuộc cách mạng năm 1979, ông gia nhập Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo vào đầu những năm 1980, trước khi chuyển sang chính phủ, giữ chức bộ trưởng văn hóa dưới thời Tổng thống Akbar Hashemi Rafsanjani từ năm 1994 đến năm 1997, và sau đó là người đứng đầu đài truyền hình nhà nước (IRIB) từ năm 1994 đến năm 2004. Từ năm 2008 đến năm 2020, ông là chủ tịch Quốc hội (Majlis) trong ba nhiệm kỳ liên tiếp, đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chính sách đối nội và đối ngoại.

Larijani tranh cử tổng thống vào năm 2005 với tư cách là một ứng cử viên bảo thủ, nhưng không lọt vào vòng hai. Cùng năm đó, ông được bổ nhiệm làm thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran và là nhà đàm phán hạt nhân chính của đất nước.

Sau khi rời vị trí chủ tịch quốc hội và thành viên quốc hội vào năm 2020, Larijani đã cố gắng tranh cử tổng thống lần thứ hai trong cuộc bầu cử năm 2021. Nhưng lần này, ông ta đã bị Hội đồng Giám hộ, nơi kiểm tra các ứng cử viên loại bỏ. Ông ấy đã bị loại một lần nữa khi cố gắng tranh cử trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.

Nhưng ông đã trở lại vị trí có ảnh hưởng vào tháng 8 năm 2025, khi được Tổng thống Masoud Pezeshkian tái bổ nhiệm làm thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao.

Kể từ khi nhậm chức, lập trường của ông đã cứng rắn. Vào tháng 10 năm 2025, có báo cáo rằng Larijani đã hủy bỏ thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), tuyên bố rằng các báo cáo của cơ quan này "không còn hiệu quả". Bất chấp lập trường cứng rắn đó, Larijani thường được coi là người thực dụng và là người trong hệ thống Iran có thể sẵn sàng thỏa hiệp, một phần do vai trò trong quá khứ của ông trong việc ủng hộ thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Chỉ vài tuần trước khi tình hình leo thang thành chiến tranh hiện nay, Larijani được cho là đã tham gia vào các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ.

Giống như Larijani, các anh em của ông đã nắm giữ một số vị trí quyền lực nhất ở Iran, bao gồm trong ngành tư pháp và Hội đồng Chuyên gia, một hội đồng giáo sĩ được trao quyền lựa chọn và giám sát nhà lãnh đạo tối cao." } (hết trích)

Kịch bản Sadeq Larijani lãnh đạo Cộng hòa Hồi giáo Iran còn lại là khả thi nhất, nhưng nội chiến trên lãnh thổ Iran củ là điều khó tránh khỏi, Mỹ và Israel sẽ rút khỏi những lò lửa đó như thế nào vẫn còn là điều chưa thể lạm bàn... / T HSa.

Trung Quốc sẽ gửi cho Iran tên lửa tiêu diệt tàu sân bay

2026-02-25T10:38:00.004+07:00

Vũ khí siêu thanh có thể ngoằn ngoèo trong những khoảnh khắc trước khi va chạm, gây ra rủi ro 'thay đổi cuộc chơi' cho lực lượng Mỹ.

Tên lửa CM-302 của Trung quốc.

Tác giả Henry Bodkin... / Phóng viên Jerusalem. ...Akhtar Makoii....24 tháng 2 năm 2026 ....The Telegraph.

Iran sắp mua tên lửa siêu thanh từ Trung Quốc có thể phá hủy các tàu sân bay của Mỹ.

Các quan chức từ Cộng hòa Hồi giáo đang đàm phán với Bắc Kinh sớm hơn thời điểm đã định để mua vũ khí hành trình CM-302, được thiết kế nhằm gây thiệt hại cho tàu chiến, theo Reuters.

Hãng thông tấn này trích dẫn sáu nguồn tin nói rằng các cuộc đàm phán, bắt đầu cách đây hai năm, đã tăng tốc sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran vào tháng 6 năm ngoái.

Các thiết bị này được cho là chưa từng được xử dụng trong chiến đấu.

Tuy nhiên, theo nhà sản xuất CM-302, Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc, chúng có thể di chuyển với tốc độ gấp bốn lần tốc độ âm thanh, mang theo một phần tư tấn chất nổ và có thể thực hiện các thao tác né tránh ngoằn ngoèo vào giai đoạn cuối của chuyến bay, để gây nhầm lẫn cho hệ thống phòng thủ của tàu chiến.

Tên lửa CM-302 của Trung Quốc, còn được gọi là sát thủ tàu sân bay, được thiết kế đặc biệt để tiêu diệt tàu chiến.

Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln hiện đang đóng quân ở Biển Ả Rập phía nam Iran, trong khi nhóm tàu sân bay thứ hai, USS Gerald R Ford, cũng đang tiếp cận khu vực này và được chụp ảnh ở Crete hôm thứ Hai.

Không rõ Iran muốn mua bao nhiêu tên lửa hoặc khi nào chúng có thể đến Iran và đi vào hoạt động.

Mỹ đang tập trung sức mạnh hải quân trên biển và không quân lớn nhất ở Trung Đông kể từ Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ hai, khi Donald Trump đe dọa Tehran trong nỗ lực thực thi các hạn chế đối với các chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của nước này.

Việc mất dù chỉ một con tàu sẽ là một sự sỉ nhục lịch sử đối với Mỹ và có thể là thảm họa chính trị đối với ông Trump.

Mặc dù Nhà Trắng dường như muốn cho các cuộc đàm phán với Iran một cơ hội, nhưng Mỹ cũng được cho là đang trì hoãn một cuộc tấn công quân sự để tăng cường hơn nữa hệ thống phòng thủ tên lửa trong khu vực.

Hệ thống phòng thủ khu vực tầm cao (THAAD) được thiết kế để tiêu diệt các tên lửa đạn đạo tầm cao, mặc dù các khẩu đội Patriot – hình ảnh vệ tinh cho thấy gần đây đã có thêm nhiều khẩu đội được khai triển – cũng có khả năng phá hủy một biến thể với mục tiêu nhắm vào các tên lửa hành trình tầm thấp.

CM-302, một biến thể xuất khẩu của dòng tên lửa hành trình chống hạm siêu thanh YJ-12, tiếp cận mục tiêu ngay phía trên sóng nước.

Chúng được cho là có phạm vi hoạt động khoảng 180 dặm.

Cách hoạt động của CM-302 Trung quốc.

Reuters đưa tin, khi các cuộc đàm phán mua tên lửa bước vào giai đoạn cuối cùng hồi mùa hè năm ngoái, Iran đã cử một nhóm các quan chức quân sự và chính phủ cấp cao đến Trung Quốc.

Trong đó có Massoud Oraei, Thứ trưởng Quốc phòng Iran, hãng tin cho biết.

Một nhà phân tích an ninh, Danny Citrinowitz, một cựu sĩ quan tình báo Israel, cho biết: "Những tên lửa này rất khó bị đánh chặn. Đó là một yếu tố thay đổi hoàn toàn cuộc chơi nếu Iran có khả năng siêu thanh để tấn công các tàu trong khu vực".

Vị trí các nhóm tàu sân bay của Mỹ

Trung Quốc, nước phản đối sự can thiệp quân sự của phương Tây vào Iran, đã bán một lượng lớn vũ khí cho Cộng hòa Hồi giáo vào những năm 1980 nhưng sau đó đã giảm bớt sự hỗ trợ vào cuối những năm 1990 dưới áp lực quốc tế.

Trong khi tiếp đón tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tham dự một cuộc diễu hành quân sự ở Bắc Kinh vào tháng Chín, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói: "Trung Quốc ủng hộ Iran trong việc bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và phẩm giá quốc gia".

Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) đã tiến hành các cuộc tập trận trên đất liền ở miền nam Iran và các đảo vùng Vịnh hôm thứ Tư bằng cách xử dụng cái mà họ gọi là "chiến thuật kết hợp mới" và "công nghệ hiện đại".

Đây là màn trình diễn quân sự lớn thứ ba trong vòng một tuần, khi Tehran đồng thời đàm phán với Washington.

Tàu USS Gerald R Ford đã neo đậu ngoài khơi bờ biển Crete vào thứ Hai. Việc mất bất kỳ con tàu nào cũng có thể là thảm họa chính trị đối với ông Trump Nguồn: Costas Metaxakis / AFP qua Getty.

Truyền hình nhà nước phát sóng đoạn phim cho thấy tên lửa, máy bay không người lái và tên lửa được bắn vào các mục tiêu dự định trong cuộc tập trận, tập trung tại trụ sở Madinah của lực lượng mặt đất IRGC.

Chỉ huy cuộc tập trận cho biết các cuộc tập trận được lên kế hoạch dựa trên "các mối đe dọa hiện có".

Truyền hình nhà nước đưa tin rằng "một hệ thống tên lửa mới gần đây đã được bổ sung vào lực lượng mặt đất của IRGC" đã được thử nghiệm trong cuộc tập trận.

IRGC cũng thông báo bổ nhiệm Seyyed Mohammad Hosseini, một chuẩn tướng, làm chỉ huy mới của Lữ đoàn Lực lượng Đặc biệt Saberin.

Ông Hosseini trước đây chỉ huy Lữ đoàn Lực lượng Đặc biệt 110 Salman Farsi và "có nhiều kinh nghiệm hoạt động và chỉ huy".

Các cuộc tập trận của lực lượng mặt đất diễn ra sau hai cuộc tập trận quân sự lớn khác.

Iran đã tiến hành các cuộc tập trận bắn đạn thật ở eo biển Hormuz vào tuần trước, tạm thời đóng cửa các phần của tuyến đường thủy quan trọng mà 20% sản lượng dầu toàn cầu đi qua.

Iran và Nga cũng đã tiến hành các cuộc tập trận hải quân chung hôm thứ Năm ở Vịnh Oman và phía bắc Ấn Độ Dương.

Trong một diễn biến khác, các cuộc biểu tình của sinh viên tiếp tục diễn ra hôm thứ Tư tại nhiều trường đại học ở Tehran, với các cuộc đụng độ được báo cáo giữa những người biểu tình chống chế độ và sinh viên thân chính phủ tại các trường đại học Khajeh Nasir và Elm-o-Sanat, trong khi các cuộc biểu tình diễn ra tại các trường đại học Alzahra và Shahid Beheshti.

--------------------

_Tác giả Henry Bodkin./ Phóng viên Jerusalem. | ...Akhtar Makoii.

_ Trần HSa lược dịch từ .The Telegraph......25 tháng 2 năm 2026 ...