TRẦN H SA

Giám đốc tình báo của Trump, Tulsi Gabbard từ chức.

2026-05-23T15:24:07.673+07:00

Thành viên nội các, người kiên quyết phản đối hành động quân sự ở Iran, từ chức để hỗ trợ chồng vượt qua cuộc chiến ung thư.

Tulsi Gabbard được cho là đã thông báo cho Donald Trump về việc từ chức của mình trong một cuộc họp tại Phòng Bầu dục vào hôm thứ Sáu Nguồn: Getty

Tác giả Connor Stringer/ Phóng viên trưởng Washington....22 May 2026 ....The Telegraph

Bà Gabbard, một người kiên quyết phản đối hành động quân sự ở Iran, đã rời chính quyền để hỗ trợ chồng, người đã được chẩn đoán mắc bệnh ung thư xương.

Giám đốc tình báo, người đã chịu áp lực cực lớn kể từ cuộc tấn công đầu tiên của Mỹ vào Iran ngày 28/2, được cho là đã thông báo cho ông Trump trong một cuộc họp tại Phòng Bầu dục hôm thứ Sáu.

Theo Reuters, bà Gabbard đã bị Tòa Bạch Ốc buộc phải từ chức.

Cô viết trong thư từ chức của mình, "Thật không may, tôi phải nộp đơn từ chức, có hiệu lực từ ngày 30 tháng 6 năm 2026. Chồng tôi, Abraham, gần đây đã được chẩn đoán mắc một dạng ung thư xương cực kỳ hiếm gặp."

Bà Gabbard nói thêm: "Abraham chỗ dựa vững chắc của tôi trong suốt 11 năm hôn nhân – luôn sát cánh bên tôi trong suốt thời gian tôi tham gia nhiệm vụ Hoạt động Đặc biệt Chung, nhiều chiến dịch chính trị và bây giờ là sự phục vụ của tôi trong vai trò này. Sức mạnh và tình yêu của anh ấy đã giúp tôi vượt qua mọi thử thách.

"“Tôi không thể nào yêu cầu anh ấy phải đối mặt với cuộc chiến này một mình trong khi tôi tiếp tục đảm nhiệm vị trí đòi hỏi cao và tốn nhiều thời gian này.

"Tôi hoàn toàn cam kết bảo đảm quá trình chuyển đổi suôn sẻ và triệt để trong những tuần tới để ông và nhóm của ông không bị gián đoạn trong lãnh đạo hoặc đà tiến triển."

Trump: Tulsi đã làm một công việc tuyệt vời.

Bà Gabbard, người vào năm 2020 đã bán áo phông có dòng chữ "không chiến tranh với Iran", để tài trợ cho chiến dịch tranh cử của mình, vẫn giữ im lặng về cuộc xung đột Trung Đông.

Vào ngày 17 tháng 3, cô đăng trên X rằng "sau khi xem xét cẩn thận tất cả các thông tin trước mắt, Tổng thống Trump kết luận rằng chế độ Hồi giáo khủng bố ở Iran là một mối đe dọa sắp xảy ra và ông đã hành động dựa trên kết luận đó", nhưng không ủng hộ hoàn toàn cho cuộc chiến.

Bà Gabbard đăng bài viết này vào ngày mà Joe Kent, cấp phó của bà lúc bấy giờ, từ chức giám đốc trung tâm chống khủng bố quốc gia để phản đối cuộc chiến với Iran.

Thông báo từ chức, ông Trump viết trên Truth Social: "Thật không may, sau khi làm rất tốt, Tulsi Gabbard sẽ rời chính quyền vào ngày 30 tháng 6. Người chồng tuyệt vời của cô ấy, Abraham, gần đây đã được chẩn đoán mắc một dạng ung thư xương hiếm gặp, và cô ấy, đúng vậy, muốn ở bên anh ấy, đưa anh ấy trở lại sức khỏe tốt khi họ hiện đang chiến đấu trong một trận chiến khó khăn cùng nhau.

Ông nói thêm: "Tôi không nghi ngờ gì về việc anh ấy sẽ sớm khỏe trở lại. Tulsi đã làm một công việc đáng kinh ngạc, và chúng tôi sẽ nhớ cô ấy. Phó Giám đốc Tình báo Quốc gia được kính trọng của bà, Aaron Lukas, sẽ giữ chức vụ Quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia."

Thời gian đầy biến động tại văn phòng.

Sự ra đi của bà đánh dấu việc kết thúc một nhiệm kỳ hỗn loạn, trong đó bà được đồn đại là phần lớn đã bị đóng băng khỏi các hoạt động an ninh quốc gia, bao gồm cả việc bắt giữ Nicolas Maduro.

Bà được cho là đã không được tổng thống ủng hộ vì đã khác biệt với chính quyền về Iran.

Đáng chú ý nhất, bà tuyên bố rằng Mỹ và Israel có mục tiêu khác nhau và Tehran không nỗ lực xây dựng lại chương trình hạt nhân của họ kể từ khi Mỹ lần đầu tiên ném bom các cơ sở hạt nhân của họ trong Chiến dịch Búa nửa đêm vào tháng 6 năm 2025.

Bà cũng cho biết, vào thời điểm đó Iran không tiến gần đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân, trái ngược với tuyên bố của ông Trump. Bà đã bị sỉ nhục công khai khi ông Trump nói với các phóng viên rằng bà Gabbard đã "sai".

Bà Gabbard, một trung tá quân đội từng phục vụ ở Iraq, đã nhiều năm liền là người chỉ trích mạnh mẽ các cuộc can thiệp của nước ngoài vào Trung Đông. Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, bà từng cáo buộc ông chiều lòng những người theo chủ nghĩa tân bảo thủ.

Tuy nhiên, bà đã ủng hộ ông Trump trong cuộc bầu cử năm 2024 và là một nhân vật nổi tiếng trong cơ sở Maga vì lập trường mạnh mẽ của bà chống lại các cuộc chiến tranh nước ngoài - một quan điểm được chia sẻ bởi JD Vance và một lời hứa trong chiến dịch tranh cử mà tổng thống đã phá vỡ kể từ đó.

Khi còn là người đứng đầu văn phòng giám đốc tình báo quốc gia, bà đã làm việc để đại tu cộng đồng tình báo thông qua việc cắt giảm và tái cấu trúc, điều này sau đó đã bị chỉ trích vì làm suy yếu cơ quan này.

Bà Gabbard là thành viên thứ năm trong nội các của ông Trump rời khỏi vị trí của họ kể từ khi ông trở lại Tòa Bạch Ốc.

#Mike Walz, cố vấn an ninh quốc gia của ông Trump, đã đảm nhận một vị trí mới với tư cách là đại sứ tại Liên Hợp Quốc vào tháng 5/2025 sau khi các kế hoạch chiến tranh rất nhạy cảm vô tình bị rò rỉ cho một nhà báo trong một cuộc trò chuyện nhóm.

#Kristi Noem, Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa, đã từ chức vào ngày 5 tháng 3, theo sau là #Pam Bondi, cựu Bộ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ, vào ngày 2 tháng 4.

#Lori Chavez-DeRemer, Bộ trưởng Lao động Mỹ, đã từ chức vào ngày 20/4. Cả ba phụ nữ đều dính líu đến một số vụ bê bối được cho là đã khiến ông Trump khó chịu.

----------------------

_ Tác giả Connor Stringer/ Phóng viên trưởng Washington....

_ Trần HSa lược dịch từ .The Telegraph..... 23 / 05 / 2026 ...

Trump đang ở ngã ba đường Iran

2026-05-22T05:49:40.441+07:00

Ông ta muốn chiến tranh kết thúc, nhưng chế độ chỉ đưa ra cho ông ta những thỏa thuận tồi tệ.

Một lá cờ Iran tung bay trong gió khi các tàu vẫn neo đậu vào ngày 16 tháng 5 ở eo biển Hormuz Majid Saeedi / Getty Images

Ban biên tập WSJ ....20 Tháng Năm, 2026 ... The Wall Street Journal.

Trở về từ chuyến công du Trung Quốc, Tổng thống Trump phải đối mặt với những quyết định khó khăn về cuộc chiến với Iran. Nói một cách dí dỏm, nếu Iran tiếp tục chơi khăm các nhà ngoại giao của Mỹ trong các cuộc đàm phán, ông ta sẵn sàng làm gì để giành chiến thắng trong cuộc chiến?

Gần ba tháng sau cuộc xung đột, câu trả lời không rõ ràng. Trong khi Mỹ đã gây thiệt hại to lớn cho quân đội Iran và đẩy lùi chương trình hạt nhân của họ, chế độ này từ chối đề nghị của ông về một giải pháp và đã đóng cửa hầu hết giao thông thương mại qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, cho đến nay Tổng thống đã từ chối một thỏa thuận bất lợi, theo các điều kiện của Iran, có thể mở cửa eo biển với cái giá là giảm bớt áp lực lên chế độ mà họ không có nhượng bộ hạt nhân thực sự. Ông Trump dường như nhận ra đây sẽ là sự tái hiện của Obama năm 2015, mà thế giới sẽ coi là một thất bại chiến lược đối với Mỹ.

Tuy nhiên, lệnh ngừng bắn của ông Trump đối với Chiến dịch Epic Fury hiện đã vượt quá thời gian, ngay cả khi Iran từ bỏ việc mở lại eo biển và nổ súng vào các quốc gia vùng Vịnh và lực lượng Mỹ. Cho dù sự phong tỏa của Mỹ sau đó đối với việc vận chuyển đến và đi từ các cảng của Iran, có nghĩa là Iran phải chịu thiệt hại nhiều nhất, thì các nhà lãnh đạo mới của chế độ vẫn được an toàn, trong khi họ nắm giữ nguồn cung cấp năng lượng toàn cầu làm con tin.

Nếu mục tiêu là để xem liệu chế độ Iran có sẵn sàng từ bỏ việc theo đuổi vũ khí hạt nhân hay không, thì bây giờ ông Trump đã có câu trả lời: Họ không từ bỏ. Người Iran xác nhận điều này với mỗi đề nghị phản đối, và từ chối tháo dỡ các địa điểm làm giàu dưới lòng đất, hoặc bàn giao kho dự trữ uranium làm giàu của họ.

Ông Trump nói hôm thứ Ba, "Không có nghi ngờ gì trong tâm trí tôi rằng họ sẽ xử dụng [một quả bom hạt nhân], và tôi phải đối phó với những người này. Họ cực kỳ cực đoan." Tuy nhiên, vào hôm thứ Hai, ông ấy đã cho họ một cơ hội khác. Tổng thống cho biết ông còn "một giờ nữa" để khởi động lại cuộc chiến cho đến khi ông nhận được cuộc gọi: "Thưa ngài, ông có thể đợi không? Chúng tôi nghĩ rằng chúng tôi đã gần đạt được một thỏa thuận."

Với những lời từ chối trong quá khứ của Iran, ông Trump nói thêm, "Tôi hy vọng chúng ta không phải tham chiến, nhưng chúng ta có thể phải cho họ một đòn tấn công nghiêm trọng khác". Ông ấy nói rằng ông sẽ đợi "hai hoặc ba ngày, có thể là thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật, một cái gì đó. Có thể là đầu tuần tới - một khoảng thời gian giới hạn."

Những mối đe dọa như vậy đã được lặp đi lặp lại thường xuyên đến mức giờ đây chúng phải đối mặt với hiệu quả giảm dần. Iran dường như không tin vào sự đe dọa đó, và trong mọi trường hợp, chế độ dường như đã chuẩn bị để vượt qua xung đột và chống trả bằng cách nhắm mục tiêu vào các đồng minh vùng Vịnh và các tàu thương mại.

Nếu một thỏa thuận tốt không thể thực hiện được, thì ông Trump sẽ không có lựa chọn nào khác ngoài việc tiếp tục xử dụng lực lượng quân sự. Nhưng để kết thúc điều gì? Nối lại cuộc chiến cần phải gắn liền với một mục tiêu chiến lược có thể đạt được, mà không cần sự đồng ý của chế độ Iran.

Một lựa chọn là chiếm giữ uranium làm giàu của Iran và phá hủy địa điểm làm giàu tiềm năng của Iran bên dưới núi Pickaxe, hoặc hỗ trợ Israel cố gắng làm điều đó. Mục đích sẽ là làm suy giảm hơn nữa mối đe dọa hạt nhân của Iran, thay đổi đường nét của các cuộc đàm phán và sửa đổi những gì trong một thỏa thuận sẽ phải đạt được. Nếu các mối đe dọa hạt nhân nghiêm trọng nhất có thể được loại bỏ trong nhiều năm nữa, nhu cầu về một thỏa thuận với Iran sẽ giảm.

Một lựa chọn khác là tiếp tục phong tỏa Iran trong khi tập hợp một nhiệm vụ hải quân và không quân để hộ tống tàu bè qua eo biển Hormuz. Điều này có thể thực hiện được về mặt quân sự, và nếu eo biển được mở lại bằng vũ lực, thời gian sẽ đứng về phía Mỹ. Sau đó, ông Trump có thể chờ đợi, cho phép lệnh phong tỏa của Mỹ làm tăng áp lực lên Iran khi nước này buộc phải đóng cửa các giếng dầu và phân phối xăng có hạn định.

Ông Trump cũng có thể phá hủy cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran theo từng giai đoạn. Cho đến nay, ông đã tránh điều này, hy vọng chế độ sẽ coi những tài sản này là thứ sẽ mất nếu họ không chấp nhận một thỏa thuận. Ông cũng muốn tránh một đòn giáng nữa vào nguồn cung dầu toàn cầu. Nhưng thiệt hại leo thang sẽ khiến chế độ suy giảm và nghèo tiền mặt, thậm chí không thể trả lương nếu họ từ chối các điều khoản của Mỹ. Tổng thống vẫn có thể duy trì phong tỏa trong khi sử dụng CIA để hỗ trợ những người bất đồng chính kiến bên trong Iran.

***

Tất cả những điều này đều mang lại rủi ro, cả về quân sự lẫn kinh tế. Nhưng bây giờ Tổng thống không có lựa chọn nào mà không bao gồm rủi ro. Việc ký một "văn bản pháp lý sơ bộ" được tranh luận để tiếp tục đàm phán thêm 30 ngày nữa - về bản chất là gia hạn ngừng bắn cho Iran - sẽ chỉ làm tăng cái giá phải trả trong khi cho phép Iran tiếp tục kéo dài thời gian chơi khăm ông Trump khi ngày càng tiến gần hơn đến cuộc bầu cử. Đặc biệt, khả năng răn đe của Mỹ đối với Trung Quốc sẽ bị ảnh hưởng.

Clip : Biên tập viên lảo luyện của WSJ: Cuộc xung đột Mỹ-Trung sẽ nguy hiểm cho cả hai quốc gia, và kết quả cuối cùng không phải là không thể tránh khỏi. Ảnh: Ann Wang / Reuters / Alamy Stock Image / Brendan Smialowski / AFP / Getty Images

Như ông Trump đã nói mà ai cũng biết, khi ông chỉ trích những người tiền nhiệm của mình. Mỹ không nên bắt đầu một cuộc chiến nếu họ không chuẩn bị làm những gì cần thiết để giành chiến thắng.

--------------------

_ Ban biên tập WSJ ....20 Tháng Năm, 2026 ... The Wall Street Journal.

_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal..... 21/5/2026.

Iran đạt được ngưỡng hạt nhân dưới sự giám sát của ba tổng thống Mỹ như thế nào

2026-05-21T07:27:28.431+07:00

Thỏa thuận năm 2015, kéo dài hai năm đàm phán, giới hạn kho dự trữ uranium làm giàu của Iran ở mức khoảng 660 pound và mức độ làm giàu ở mức 3,67%, trong 15 năm.

Khu phức hợp làm giàu nhiên liệu ở Natanz, Iran, đã bị Mỹ và Israel ném bom vào năm ngoái. © Vantor / Reuters

Tác giả Laurence Norman, Michael R. Gordon ....20 Tháng Năm 2026.... The Wall Street Journal via MSN.

Tổng thống Trump đang phải đối mặt với một thách thức từ chương trình hạt nhân của Iran vốn một phần do chính ông tạo ra: một lượng lớn uranium làm giàu cao mà Tehran đã từ chối giao nộp bất chấp cuộc chiến kéo dài hai tháng.

Iran đã tích lũy vật liệu phân hạch sau khi ông Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân vào năm 2018. Sau đó, họ đẩy nhanh chương trình của mình, sản xuất vật liệu gần với cấp độ bom, trong thời chính quyền Biden và Trump nhiệm kỳ thứ hai, theo dữ liệu từ cơ quan nguyên tử của Liên hợp quốc.

Giờ đây, mục tiêu chiến tranh quan trọng của ông Trump là bảo đảm rằng Tehran không có khả năng phát triển vũ khí hạt nhân, nhưng Iran đã từ chối chấp nhận các điều khoản của Washington. Cả chiến dịch gây áp lực kinh tế từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump cũng như các cuộc tấn công quân sự Mỹ-Israel được thực hiện vào tháng Sáu và sau đó được nối lại vào tháng 2 đều không buộc được Iran phải từ bỏ kho dự trữ uranium hoặc ngừng các nỗ lực hạt nhân của họ.

Hôm thứ Hai, ông Trump cho biết ông đang trì hoãn hành động quân sự tiếp theo chống lại Iran vì có "cơ hội rất tốt" cho một thỏa thuận có thể đạt được trong quá trình ngoại giao mà Tòa Bạch Ốc đã tiến hành kể từ khi ông trở lại nắm quyền. Rất ít chuyên gia tự tin với quá trình như vậy.

Tìm kiếm một thỏa thuận mạnh mẽ hơn thỏa thuận năm 2015, ông Trump đã thúc ép Iran chấp nhận các điều kiện khó khăn kể từ khi trở lại nhậm chức, bao gồm cả việc chấm dứt vĩnh viễn việc làm giàu uranium và tháo dỡ các địa điểm quan trọng của nước này. Những người chỉ trích ông lập luận rằng thỏa thuận hạt nhân cho thấy chỉ khi có sự nhượng bộ từ cả hai bên, ông mới có thể đạt được một thỏa thuận với Tehran để chấm dứt lâu dài sự bế tắc hiện nay.

Thất bại trong việc kềm chế chương trình hạt nhân của Iran không phải là của riêng Trump. Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) , là thỏa thuận năm 2015 của Tổng thống Barack Obama, đã trì hoãn nhưng không đóng cửa con đường tiềm năng của Iran để tạo ra bom.

Những nỗ lực của chính quyền Biden nhằm hồi sinh thỏa thuận năm 2015 và sau đó đàm phán một thỏa thuận tiếp theo mạnh mẽ hơn đã bị cản trở. Iran đã từ chối một thỏa thuận vào năm 2022, vốn có thể dẫn đến một giải pháp hòa bình và dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với Tehran. Trong khi đó, Iran tăng cường chương trình hạt nhân của họ.

Gary Samore, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông tại Đại học Brandeis và là chuyên gia về vũ khí hủy diệt hàng loạt trong Hội đồng An ninh Quốc gia của Obama, cho biết, "Sai lầm đầu tiên là việc Trump rời khỏi JCPOA ngay khi nó đang hoạt động. Và sai lầm lớn thứ hai là Iran từ chối đề nghị khôi phục JCPOA của chính quyền Biden".

Samore nói thêm, "Nhìn lại, Biden lẽ ra cũng có thể nỗ lực mạnh mẽ hơn vào giai đoạn đầu nhiệm kỳ của ông. Nhưng cuối cùng, cả hai bên đều mắc sai lầm."

Các nhà lãnh đạo Iran từ lâu đã khẳng định rằng họ không hoạt động trong lãnh vực vũ khí hạt nhân. Iran hiện không làm giàu uranium và sẽ phải cần thu hồi vật liệu phân hạch bị chôn vùi dưới hàng tấn đống đổ nát nếu muốn chạy nước rút để có một quả bom.

Nhưng các chuyên gia, bao gồm cả cơ quan nguyên tử của Liên Hợp Quốc, từ lâu đã đánh giá rằng Tehran đang phát triển phương án công nghệ để chế tạo kho vũ khí hạt nhân. Với phần lớn các nhà lãnh đạo Iran trước chiến tranh đã chết, Washington đang vật lộn với khả năng các nhà lãnh đạo mới của nước này thậm chí có thể ít có ý định thỏa hiệp hơn.

Iran vẫn còn 10 tấn vật liệu được làm giàu, bao gồm đủ vật liệu gần cấp độ vũ khí để cung cấp nhiên liệu cho gần 11 vũ khí hạt nhân. Nó có một số lượng máy ly tâm không xác định, là những cỗ máy làm giàu uranium. Bất chấp việc Israel giết hại nhiều nhà khoa học hạt nhân Iran, Iran vẫn nắm giữ bí quyết để bắt đầu làm giàu trở lại và có thể, các chuyên gia nói, để thực hiện hầu hết các bước quan trọng nhằm chế tạo vũ khí hạt nhân.

Mối quan tâm lớn nhất của Mỹ tập trung vào gần 1.000 pound uranium của Iran được làm giàu đến độ tinh khiết 60% . Nhưng Iran cũng có khoảng 440 pound uranium làm giàu ở mức 20%. Trong vài tuần những vật liệu này có thể được làm giàu lên tới 90% vật liệu cấp độ vũ khí. Các chương trình hạt nhân dân sự thường dựa vào uranium làm giàu thấp. Iran là quốc gia duy nhất không có vũ khí hạt nhân nhưng sản xuất uranium làm giàu 60% trước các cuộc tấn công vào tháng 6 năm ngoái.

Lượng uranium làm giàu dự trữ của Iran, phân loại theo mức độ làm giàu.

Khi chính quyền Trump phải vật lộn để giáng một đòn knock-out trong chiến dịch quân sự chống lại Iran, những người ủng hộ và phản đối thỏa thuận năm 2015 đã tranh cãi gay gắt về việc ai là người chịu trách nhiệm cho việc để Iran mở rộng chương trình hạt nhân của họ.

Thỏa thuận năm 2015, kéo dài hai năm đàm phán, giới hạn kho dự trữ uranium làm giàu của Iran ở mức khoảng 660 pound và mức độ làm giàu ở mức 3,67%, trong 15 năm. Mặc dù thỏa thuận quy định rằng Tehran sẽ không bao giờ được phép phát triển vũ khí hạt nhân, nhưng những hạn chế mà họ thiết lập về số lượng và mức độ làm giàu uranium của Iran sẽ hết hiệu lực vào năm 2030, làm dấy lên lo ngại ngay cả trong số những người ủng hộ Iran sẽ làm giàu sau đó.

Thỏa thuận cho phép Iran tiến hành nghiên cứu máy ly tâm sau thời hạn đó 8 năm rưỡi, một nhượng bộ có nghĩa là khi 15 năm hết hạn, Iran có thể sẵn sàng sản xuất hàng loạt uranium làm giàu bằng các máy móc tiên tiến hơn. Tehran sau đó có thể nhanh chóng sản xuất đủ cho một quả bom.

Ông Trump đã tấn công thỏa thuận này trong chiến dịch tranh cử tổng thống đầu tiên của mình, nói rằng thỏa thuận này đã thất bại trong việc đối phó với chương trình tên lửa hoặc hỗ trợ khủng bố của Iran và không xóa bỏ mối đe dọa hạt nhân của nước này. Khi rời khỏi thỏa thuận vào năm 2018, ông đã chuyển sang chiến dịch trừng phạt "áp lực tối đa" để buộc Iran phải thực hiện một thỏa thuận chặt chẽ hơn. Nền kinh tế Iran đã bị tàn phá, nhưng nước này đã từ chối các cuộc đàm phán với Trump.

Trong thời gian còn lại ở nhiệm kỳ đầu của Trump, Iran đã đặt nền móng cho một chương trình tăng tốc, bóc tách nhiều hạn chế của thỏa thuận hoặc lên kế hoạch phải nhanh chóng làm như vậy. Nó đã vi phạm giới hạn 660 pound và tăng mức làm giàu lên 4,5% vào tháng 7 năm 2019. Cuối năm đó, Iran đưa uranium vào các máy ly tâm tiên tiến mà họ bị cấm xử dụng tại địa điểm làm giàu Natanz và tiếp tục làm giàu tại cơ sở Fordow, sâu dưới lòng đất vốn được cho là một địa điểm nghiên cứu.

Trong những tháng tiếp theo, Tehran mở rộng làm giàu uranium tại Fordow và xây dựng một cơ sở sản xuất máy ly tâm dưới lòng đất. Tổng thống Iran cho biết nước này hiện đang sản xuất nhiều uranium làm giàu hơn so với trước thỏa thuận năm 2015. Vào thời điểm Trump rời nhiệm sở, Iran đã làm giàu gần 3 tấn vật liệu phân hạch.

Richard Nephew, người đã giúp đàm phán thỏa thuận năm 2015 và những nỗ lực hồi sinh nó dưới thời Tổng thống Joe Biden, cho biết, "Chương trình hạt nhân của Iran sẽ không tiến triển nhiều nếu như Donald Trump không rút khỏi thỏa thuận. Kế hoạch của Trump về căn bản là xem xét lại các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân".

Ông Nephew nói thêm,"Nếu Iran từ chối, ông ấy không có lựa chọn thay thế hợp lý để hạn chế chương trình".

Các chuyên gia khác nói rằng quyết định của Trump chỉ đơn thuần đẩy nhanh ngày phán xé vì hầu hết các giới hạn của thỏa thuận cuối cùng cũng sẽ hết hạn.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif gặp Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf vào tháng trước trong nỗ lực chấm dứt cuộc chiến tranh Iran. © Asim Hafeez / Reuters

Biden thừa nhận những hạn chế của thỏa thuận năm 2015, thề sẽ đưa Hoa Kỳ trở lại thỏa thuận và tiếp tục với một thỏa thuận "dài hơn và mạnh mẽ hơn". Nhưng điều đó không bao giờ xảy ra.

Vì thỏa thuận năm 2015 là một thỏa thuận hành pháp chứ không phải là một hiệp ước được Thượng viện phê chuẩn, Biden không thể bảo đảm với người Iran rằng một tổng thống Mỹ tương lai sẽ không một lần nữa rút lui. Đó là một yêu cầu dai dẳng của Iran.

Tuy nhiên, một số nhà phê bình nói rằng Biden có thể gây áp lực kinh tế và thậm chí có thể là quân sự nhiều hơn.

"Sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận vào tháng 5/2018 và trong chiến dịch gây áp lực tối đa của Trump, những tiến bộ hạt nhân của Iran ban đầu diễn ra từ từ. Tuy nhiên, chúng đã tăng vọt chung quanh cuộc bầu cử của Biden vào tháng 11 năm 2020 trước cam kết của ông ấy về việc khôi phục thỏa thuận", Andrea Stricker, nhà nghiên cứu tại Tổ chức Bảo vệ Dân chủ, tổ chức vận động chống lại thỏa thuận năm 2015, cho biết.

Iran bắt đầu đẩy nhanh chương trình hạt nhân của nó trong quá trình chuyển giao giữa Trump và Biden. Chính quyền Biden đã thúc đẩy các cuộc đàm phán để khôi phục thỏa thuận vào tháng 4 năm 2021. Vài ngày sau khi các cuộc đàm phán bắt đầu, Tehran đã làm giàu đến 60%. Các quan chức Hoa Kỳ đã thảo luận về việc có nên tiếp tục các cuộc đàm phán hay không. Họ quyết định làm như vậy, hy vọng sẽ có một thỏa thuận nhanh chóng. Điều đó đã không xảy ra. Đến tháng 9 năm 2022, các cuộc đàm phán đã bế tắc..

Vào năm 2024, các quan chức tình báo Mỹ cho biết lần đầu tiên sau nhiều năm rằng, Iran đang thực hiện các hoạt động cho phép họ sản xuất vũ khí hạt nhân tốt hơn nếu họ quyết định làm như vậy.

Sau khi Trump trở lại Nhà Trắng, nhà đàm phán Steve Witkoff, một doanh nhân không có kinh nghiệm giải quyết các vấn đề hạt nhân Iran, cũng không làm được gì khá hơn. Nhóm Trump yêu cầu Iran từ bỏ tất cả việc làm giàu uranium và hoàn toàn dựa vào việc nước ngoài cung cấp nhiên liệu hạt nhân cho chương trình dân sự của họ, một đề xuất mà Iran đã từ chối trong những năm qua, và Trump vừa bắt đầu nới lỏng trong những tuần gần đây bằng cách nói rằng Iran nên tạm dừng làm giàu trong 20 năm.

Đến tháng 6 năm ngoái, khi các địa điểm làm giàu của họ bị phá hủy, Iran đã có 9,8 tấn uranium được làm giàu. Họ đã sản xuất một tấn uranium làm giàu và hơn 290 pound uranium được làm giàu cao, trong mỗi quý.

---------------

_ Tác giả Laurence Norman, Michael R. Gordon .....

_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal via MSN..... 20 Tháng Năm 2026...

Sự thiếu linh hoạt của người Mỹ

2026-05-20T14:54:20.910+07:00

Niềm tin quá mức vào sức mạnh quân sự của ông Trump nằm trong truyền thống của Mỹ.

Robert McNamara, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ trong những năm 1960, đến thăm các sĩ quan ở Việt Nam. Mỹ từ lâu đã nhầm lẫn sức mạnh quân sự với khả năng áp đặt ý chí của mình trên những vùng đất xa xôi © Lưu trữ Bettmann / Getty Images.

Tác giả Edward Luce....19/5/2026.....Financial Times.

Đếm các mục tiêu bị xóa sổ. Kiểm đếm xác chết của các nhà lãnh đạo cấp cao. Hãy xem sức mạnh quân sự của Mỹ. Xét trên mọi phương diện, Iran đã phải chịu một đòn giáng quá mạnh. Tuy nhiên, những lời đe dọa về các cuộc tấn công tiếp theo của Mỹ không mang lại sự nhượng bộ từ Iran. Những lời đe dọa của Donald Trump, bao gồm cả việc ném bom khiến đưa Iran vào thời kỳ đồ đá, nghe có vẻ rỗng tuếch kể từ đầu tháng Ba. Thế nhưng, ông ấy vẫn tiếp tục lặp lại chúng. Một chiến thuật thất bại hết lần này đến lần khác được đem ra đe dọa, và mong đợi một kết quả khác, là định nghĩa của sự điên rồ.

Người ta nhận thấy, đúng là Mỹ có biên độ sai số lớn hơn bất kỳ cường quốc nào khác. Mỹ có quân đội hùng mạnh nhất thế giới và được bao bọc bởi các đại dương rộng lớn ở phía đông và phía tây, cùng các nước láng giềng lành tính ở phía bắc và phía nam. Nhưng những phước lành như vậy có thể gây ra suy nghĩ lười biếng. Nhiều thập kỷ trước Chiến dịch Epic Fury của Trump, Mỹ đã có thói quen nhầm lẫn ưu thế quân sự của mình với khả năng áp đặt ý chí của Mỹ lên những vùng đất xa xôi. Điều duy nhất mới mẻ trong cuộc chiến Iran của Trump là sự thất bại hiển nhiên ngay lập tức của nó.

Epic Fury không có gì khác biệt so với truyền thống của Mỹ. Khi Trump còn là một thanh niên và tìm cách trốn tránh quân dịch ở Việt Nam - một đặc quyền mà ông chia xẻ với các tổng thống Mỹ tương lai khác, bao gồm cả George W Bush - Ngũ Giác đài đã thường xuyên công bố "tỷ lệ bị tiêu diệt" giữa số lượng địch thiệt mạng so với số thương vong của người Mỹ. Cuộc tấn công Tết Mậu Thân vào đầu năm 1968 được báo trước là một chiến thắng lớn của Hoa Kỳ vì rất nhiều quân nổi dậy Việt Cộng đã bị tiêu diệt. Trên thực tế, Tết Mậu Thân đã mang lại một thất bại chính trị nặng nề cho nước Mỹ vì nó truyền tải ý chí sắt đá của kẻ thù.

Ngũ Giác đài không nhìn nhận điều ấy theo cách đó. Pete Hegseth, "Bộ trưởng Chiến tranh" của Mỹ, là một nhân vật rất khác với Robert McNamara, Bộ trưởng Quốc phòng thời bấy giờ. Nhưng kịch bản của anh ta cũng tương tự. Nói một cách thô thiển, thành công được đánh giá bằng số lượng mục tiêu và con người mà Mỹ có thể phá hủy. Những từ yêu thích của Hegseth là "độ chính xác" và "khả năng sát thương". Sự tương đồng giữa Chiến dịch Rolling Thunder của Lyndon B Johnson và Epic Fury của Trump gần như chính xác. Cũng giống như LB Johnson đã xử dụng ném bom rải thảm xuống Bắc Việt Nam để thúc đẩy những nhượng bộ khó đạt được trong các cuộc đàm phán, những đe dọa bằng tên lửa của Trump đã bị lãng phí đối với Iran. Như Taliban đã từng nói trong chiến dịch quân sự của Mỹ kéo dài hai thập kỷ ở Afghanistan: "Mỹ có đồng hồ, chúng tôi có thời gian". Taliban đã giành lại quyền lực cách đây 5 năm.

Trump dường như nắm bắt được giới hạn ở mánh khóe ngựa quen đường củ của Mỹ, tốt hơn hầu hết các tổng thống Mỹ khác. Lời tố cáo cuộc chiến Iraq của Bush là một động lực quan trọng cho việc ông Trump tiếp quản đảng Cộng hòa hồi năm 2016. Điều trớ trêu là bây giờ ông ta lại đang cưỡi con ngựa đó đi vào cùng một bãi cát lún như trước. Trump có thể thuật lại toàn bộ những chiêu trò quen thuộc của nước Mỹ trong cùng một cuộc phỏng vấn. Lúc thì ông tuyên bố sứ mệnh đã hoàn thành như Bush đã làm ở giai đoạn đầu của cuộc chiến tranh Iraq. Lúc khác, ông treo lơ lửng hòa bình với danh dự, như Richard Nixon và Henry Kissinger đã từng dùng để chỉ việc Mỹ rút khỏi Việt Nam. Khi thực sự nổi giận, ông ta yêu cầu đầu hàng vô điều kiện theo kiểu chiến tranh thế giới thứ hai.

Nhưng lối thoát duy nhất của ông là thông qua ngoại giao bền vững trên nhiều mặt trận. Hôm thứ Hai, ông đã hủy bỏ làn sóng tấn công Iran được dự kiến vào thứ Ba. Ông muốn cho các cuộc đàm phán do Pakistan làm trung gian một cơ hội khác. Ưu tiên hàng đầu trong tâm trí của Trump là ông phải làm tốt hơn điều Barack Obama đã làm với thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015. Dường như ông ta không hề nhớ rằng các nhà đàm phán của Obama đã mất 20 tháng để hoàn thành nó. Ý tưởng rằng các quan chức Mỹ ít kinh nghiệm hơn nhiều lại có thể làm tốt hơn trong vài ngày là ảo tưởng. Việc Obama có thể đạt được một thỏa thuận nghiêm túc mà không một lần đe dọa ném bom Iran là điều không thể tưởng tượng được đối với ông Trump.

Bài học từ Epic Fury cũng giống như bài học mà Obama rút ra từ Iraq. Ngoại giao phải luôn là phương sách đầu tiên. Thậm chí không cần phải đề cập đến sức mạnh quân sự của Mỹ, càng không cần phải khoe khoang về nó hàng ngày. Nói theo cách khác, diễn giải theo một câu châm ngôn, quân đội chiến đấu tốt nhất là quân đội chiến đấu ít nhất. Quan điểm dễ chịu là đổ lỗi thất bại của Epic Fury cho sự liều lĩnh đặc biệt của Trump. Nhưng ông ta không phải là trường hợp ngoại lệ. Một khi bạn bỏ qua sự thiếu kềm chế lời nói tự gây hại đặc trưng của ông ta, bạn sẽ nhận ra ông là một người theo chủ nghĩa truyền thống ở Washington. Cách tiếp cận của ông ta là sự lặp lại phi lý của hết cuộc chiến tranh thất bại này đến cuộc chiến tranh thất bại khác của Mỹ, sau hàng loạt chiến thắng trên chiến trường.

Trong khi thế giới đang tìm kiếm thông tin về Thucydides và tiếp thu thực tế mới nổi về quan hệ Trung Quốc-Mỹ với nhóm G2, câu hỏi đặt ra là liệu Washington có khả năng tái tạo lại chính mình hay không. Các nhân vật Mỹ am hiểu hơn Trump đang kêu gọi ông ta "hoàn thành công việc" ở Iran. Nếu họ học hỏi từ quá khứ gần đây hoặc xa hơn, họ sẽ xem xét kỷ lời khuyên của họ. Nhưng điều đó sẽ đòi hỏi phải suy nghĩ. Chiến lược tốt là sản phẩm của sự khiêm tốn về trí tuệ. Việc Trump thiếu điều đó khiến ông ta có rất nhiều người khác cũng giống như ông.

------------------

_ Tác giả Edward Luce

_ Trần HSa lược dịch từ Financial Times.........20 /5/2026.....

Những sai lầm về Iran của các ông "tướng salon"

2026-05-20T05:36:55.732+07:00

Tổng thống Donald Trump sẽ là khôn ngoan nếu bỏ qua những lời khuyên hiếu chiến và cố gắng tạo ra một thỏa thuận với Tehran.

Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tại Bắc Kinh hôm thứ Năm. (Maxim Shemetov/Reuters)

Tác giả Max Boot.... 18 / 05 / 2026... The Washington Post.

Như dự đoán, Tổng thống Donald Trump đã trở về từ hội nghị thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, mà không được giúp đỡ trong việc mở lại eo biển Hormuz. Bây giờ ông Trump phải tìm cách thoát khỏi cuộc chiến mà ông chào mời là kéo dài từ bốn đến năm tuần, nay đã sang tháng thứ ba. Rất nhiều tướng lĩnh salon đang nói với ông hãy “hoàn thành công việc” bằng cách ném bom Iran trở lại. Nhưng những người hiếu chiến đánh giá quá cao những gì không quân Mỹ có thể đạt được, và đánh giá thấp những gì Iran có thể làm để đáp trả.

Với kết quả vô cùng không thỏa đáng sau 38 ngày đánh bom của Israel và Mỹ, thật khó để tưởng tượng việc ném bom thêm nữa có thể đạt được điều gì. Tuần trước, trong lời khai trước Thượng viện, Đô đốc. Brad Cooper, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ, đã đưa ra những lời lẽ tốt đẹp nhất về Chiến dịch Epic Fury, tuyên bố rằng lực lượng của ông đã “phá hủy một cách có hệ thống những gì mà Iran đã mất bốn thập niên và hàng chục tỷ đô la để xây dựng” và “chúng tôi đã làm hư hại hoặc phá hủy hơn 85% tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái và căn cứ công nghiệp phòng thủ hải quân của Iran”.

Những tuyên bố khéo léo của Cooper (“bị hư hỏng” không giống như “bị phá hủy”) cần được xem xét với thái độ hoài nghi. Từ chiến tranh Việt Nam đến chiến tranh Iraq, quân đội Mỹ, giống như mọi quân đội khác, đã có xu hướng phóng đại những thành tựu chiến trường của mình. Washington Post đã báo cáo rằng, theo ước tính của tình báo Mỹ, Iran vẫn giữ “khoảng 70% kho dự trữ tên lửa có trước chiến tranh”. Tờ New York Times trước đó đưa tin, Iran vẫn còn 40% kho vũ khí không người lái. Trong khi đó, quân đội Mỹ đã tiêu tốn một phần lớn vũ khí phòng không và đạn dược tấn công tầm xa.

Vì vậy, hãy tưởng tượng điều gì sẽ xảy ra nếu Trump quyết định tiếp tục các cuộc không kích, có thể mở rộng chúng sang các nhà máy điện và cầu đường của Iran, như ông đã đe dọa. Iran chắc chắn sẽ trả đũa các cơ sở năng lượng và thậm chí là các nhà máy khử muối trên toàn khu vực. Kết quả sẽ là một thảm họa nhân đạo và kinh tế, mà sẽ khiến những gì đã xảy ra cho đến nay - với giá dầu tăng khoảng 50% kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột - có vẻ như là trò chơi của trẻ em.

Không có lý do gì để tin rằng việc nhắm mục tiêu vào nhiều nhà lãnh đạo Iran hơn nữa - như một số người hiếu chiến cho thấy - sẽ làm cho chế độ trở nên mềm dẻo hơn. Chiến lược đó đã phản tác dụng: Bằng cách giết Ayatollah Ali Khamenei và các quan chức cấp cao khác, Hoa Kỳ và Israel đã đưa một nhóm các tướng lĩnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo cứng rắn lên nắm quyền, những kẻ không có ý định thỏa hiệp.

Còn việc xử dụng bộ binh thì sao? Lựa chọn đó không còn được thảo luận nhiều nữa, nhưng vào tháng 3 đã có rất nhiều lời lẽ về việc chiếm giữ đảo Kharg (trung tâm xuất khẩu dầu của Iran), hoặc chiếm giữ 1.000 pound uranium được làm giàu cao của Iran. Tờ Post đưa tin, ông Trump thậm chí còn yêu cầu các kế hoạch quân sự để thu giữ cái mà ông gọi là “bụi hạt nhân”. Làm như vậy sẽ đòi hỏi hàng trăm hoặc hàng ngàn binh sĩ có mặt trên thực địa trong nhiều tuần, ở giữa một quốc gia thù địch. Có lý do chính đáng tại sao Trump đã không ra lệnh cho Bộ Tư lệnh Đặc nhiệm Hoa Kỳ thực hiện những gì mà chắc chắn sẽ là hoạt động lớn nhất và rủi ro nhất trong lịch sử của nó.

Việc chiếm giữ đảo Kharg sẽ dễ dàng hơn, nhưng sau đó thì sao? Hàng ngàn thủy quân lục chiến bị mắc kẹt trên một hòn đảo nhỏ cách đất liền 15 dặm sẽ là các mục tiêu cho những cuộc tấn công của Iran, và không rõ họ có thể hoàn thành những gì, vì đảo Kharg cách eo biển Hormuz 300 dặm.

Thay vì thực hiện các hoạt động có nguy cơ cao này, ông Trump đã tiến hành một cuộc phong tỏa vận chuyển hàng hải của Iran vào ngày 13 tháng 4 với hy vọng làm suy yếu nền kinh tế Iran và buộc Iran phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của chính họ. Nhưng điều đó cũng không thành công. The Post báo cáo, trích dẫn ước tính tình báo của Hoa Kỳ, rằng sẽ mất ít nhất ba hoặc bốn tháng để tình trạng khó khăn kinh tế nghiêm trọng xảy ra ở Iran. Ngay cả khi đó, một chế độ sẵn sàng tàn sát hàng chục ngàn người dân của mình để duy trì quyền lực, khó có thể nhượng bộ. Cuba, Triều Tiên và, vâng, Iran đã chịu đựng hàng thập niên trừng phạt của Mỹ bất chấp sự khốn khổ của người dân họ.

Trong khi đó, mỗi ngày các cuộc phong tỏa kép vẫn được duy trì, thiệt hại kinh tế cho thế giới ngày càng tăng. Tỷ lệ lạm phát của Mỹ vừa tăng lên 3,8% tính theo năm - mức cao nhất trong nhiều năm. Thảm họa cho đến nay đã được ngăn chặn chỉ nhờ vào các kho dự trữ dầu hiện có, nhưng, như Wall Street Journal đã cảnh báo hôm thứ Sáu, “Thế giới đang cạn kiệt nguồn dự trữ dầu mỏ.”

Nếu Trump mất kiên nhẫn, ông có thể thử ra lệnh cho Hải quân Mỹ mở lại eo biển Hormuz bằng vũ lực. Tôi hỏi Đô đốc đã nghỉ hưu James Stavridis, một cựu Tư lệnh Tối cao Liên quân ở châu Âu, về những gì cần thiết. Ông gửi email cho tôi: “Mở eo biển về mặt quân sự là một công việc toàn thời gian cho một tàu sân bay với 80 máy bay Hải quân, một chục tàu tuần dương / tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, một nửa tá tàu quét mìn, hơn 75 chiếc máy bay của Không quân, 35 trực thăng của lục quân và có thể là 5.000 đến 10.000 lính bộ binh chung quanh phần bờ biển thuộc Iran . Thật là oải.”

Ngay cả một cam kết quân sự lớn như vậy của Mỹ cũng sẽ đi kèm với những rủi ro đáng kể. Các tàu chiến của hải quân Mỹ sẽ phải đối mặt với các cuộc tấn công của Iran ở vùng biển hẹp, với rất ít thời gian để phản ứng, và thậm chí một máy bay không người lái duy nhất của Iran đánh vào một tàu chở dầu duy nhất, cũng có thể đủ để làm trật bánh toàn bộ hoạt động.

Nói tóm lại, Trump sẽ là khôn ngoan nếu bỏ qua những lời khuyên hiếu chiến mà ông đang nghe và cố gắng hết sức để tạo ra một thỏa thuận với Tehran. Ông nên xem xét một hiệp định “ sẵn lòng hợp tác”, theo đó cả hai bên cùng dỡ bỏ phong tỏa. Điều đó sẽ kéo dài thời gian cho các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran vốn không thể ngắn gọn.

Nếu Iran nhất quyết thu phí các tàu đi qua eo biển Hormuz, đó sẽ là một hành vi xâm phạm không thể chấp nhận được đối với nguyên tắc tự do hàng hải mà Mỹ đã bảo vệ từ thế kỷ 18. Trong trường hợp đó, Trump có thể không có lựa chọn nào khác ngoài việc ra lệnh cho Hải quân cố gắng mở eo biển bằng vũ lực - tức là, để đưa nó trở lại tình trạng trước chiến tranh.

Nhưng đó là một kịch bản tồi tệ nhất, và các nhà ngoại giao nên làm mọi cách để tránh điều đó, ngay cả khi điều đó có nghĩa là nhượng bộ về vấn đề hạt nhân (chẳng hạn như cho phép Iran giữ lại một số năng lực làm giàu cấp thấp được giám sát bởi các thanh tra quốc tế). Trái ngược với những gì Trump nói hôm thứ Sáu, ông đã không giành được “một chiến thắng quân sự hoàn toàn”, và cũng không có khả năng. Ông ta càng sớm nhận ra thực tế đó thì càng tốt.

-----------------

_ Tác giả Max Boot....| Max Boot là người viết chuyên mục của Washington Post và là thành viên cao cấp tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại. Ông là tác giả cuốn sách bán chạy nhất gần đây nhất của New York Times “Reagan: His Life and Legend”, được tờ New York Times vinh danh là một trong 10 cuốn sách hay nhất năm 2024.

_ Trần HSa lược dịch từ The Washington Post..... 19 / 05 / 2026...

Nước cờ thí Đài Loan của Trump đã là một món quà cho Trung Quốc.

2026-05-19T10:16:04.503+07:00

Việc Tổng thống Trump công khai sẵn sàng trì hoãn gói vũ khí trị giá 14 tỷ đô la dành cho Đài Loan là một thắng lợi cho Bắc Kinh. Bây giờ Trung Quốc có thể cân nhắc làm thế nào để giữ gói vũ khí đó đóng băng càng lâu càng tốt.

Tổng thống Trump với nhà lãnh đạo Trung Quốc, Tập Cận Bình, tại Bắc Kinh, hôm thứ Năm.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh)

Bằng cách đặt ra việc bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan như một con bài mặc cả với Trung Quốc, Tổng thống Trump đã trao cho nhà lãnh đạo Trung Quốc, Tập Cận Bình một món quà dùng trong nỗ lực làm suy yếu chính phủ Đài Loan.

Hôm thứ Hai, truyền thông nhà nước Trung Quốc đã xử dụng những bình luận của ông Trump để gửi đi một thông điệp đến với dân chúng trong nước và Đài Loan: rằng không thể tin cậy vào Hoa Kỳ để bảo vệ Đài Loan, một quốc đảo dân chủ mà Bắc Kinh tuyên bố là lãnh thổ của nó .

Tờ Thời báo Hoàn cầu, một tờ báo Trung Quốc, trích dẫn một nhà nghiên cứu Trung Quốc cho rằng Tổng thống Lai Ching-te của Đài Loan, người thường xuyên là mục tiêu công kích của Bắc Kinh, và Đảng Tiến bộ Dân chủ của ông không còn có thể dựa vào “sự khoan dung vô điều kiện” từ Hoa Kỳ.

Hôm thứ Hai, đề cập đến Đài Loan đại tá Jiang Bin, phát ngôn viên của Bộ Quốc phòng Trung Quốc, nói .“Không thể mua được an ninh bằng việc mua sắm vật tư quân sự; nếu bạn trở thành một con tốt, bạn sẽ chỉ bị vắt kiệt sức mà thôi”.

Bình luận của Tổng thống Mỹ đã được công bố vào cuối tuần qua, sau khi ông Trump đã rời hội nghị thượng đỉnh với ông Tập Cận Bình ở Bắc Kinh hôm thứ Sáu. Ông Trump cho biết ông đang giữ quyết định về một gói vũ khí cho Đài Loan trị giá khoảng 14 tỷ USD, và mô tả nó như là một “con bài đàm phán rất tốt” có thể được xử dụng với Bắc Kinh.

“Tôi đang tạm hoãn điều đó và nó phụ thuộc vào Trung Quốc”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn với Fox News. Hiện vẫn chưa rõ ông Trump muốn Trung Quốc làm gì để đáp lại.

Áp lực lên Iran?

Hoa Kỳ tham gia hội nghị thượng đỉnh với hy vọng thuyết phục Trung Quốc làm nhiều hơn nữa để khiến Iran mở lại eo biển Hormuz. Ông Trump sau đó cho biết ông đã thảo luận với ông Tập Cận Bình về Iran nhưng các chi tiết của các cuộc thảo luận của họ vẫn chưa được tiết lộ.

Trung Quốc đã thúc đẩy Iran đàm phán với Mỹ, và kêu gọi mở cửa eo biển Hormuz.

Một bảng quảng cáo ở Tehran trong tháng này đại diện cho eo biển Hormuz.Tín dụng...Arash Khamooshi cho tờ The New York Times

Nhưng Bắc Kinh có những lý do chiến lược mạnh mẽ để tránh đứng về phía Hoa Kỳ và Israel chống lại Iran - vốn là đối tác của họ ở Trung Đông - trong một cuộc chiến mà Trung quốc đã nhiều lần nói rằng không nên xảy ra.

Ngay cả khi Trung Quốc sẵn sàng xử dụng ảnh hưởng của mình đối với Tehran, họ sẽ không muốn nó được coi là một "bánh ít trao đi bánh mì lấy lại", để đổi lấy những nhượng bộ của Hoa Kỳ đối với Đài Loan, Bao Chengke, một nhà nghiên cứu của Hiệp hội Nghiên cứu Xuyên eo biển Thượng Hải, một tổ chức ở Thượng Hải cho biết.

Ông Bao nói về ông. Trump “Ông ấy có xu hướng hành động như một doanh nhân, nhìn nhận các vấn đề thông qua lăng kính của việc đàm phán. Nhưng ràng buộc hai vấn đề chặt chẽ với nhau thực sự là không khả thi.”

Mua thêm của hàng hóa của Mỹ ?

Nếu ôngTrump đình chỉ gói vũ khí trị giá 14 tỷ USD, hoặc giảm quy mô số lượng và độ tinh vi của vũ khí, Trung Quốc có thể phản ứng theo một số cách, Xin Qiang, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đài Loan tại Đại học Fudan cho biết.

Giáo sư Xin nói, ví dụ, Trung Quốc có thể mua thêm sản phẩm nông nghiệp của Mỹ và máy bay Boeing,

Tổng thống Trump và hảng Boeing nói rằng Trung Quốc đã đồng ý đặt hàng 200 máy bay của công ty. Chính quyền Trump cũng cho biết hôm Chủ nhật rằng Trung Quốc đã đồng ý “mỗi năm mua ít nhất 17 tỷ USD các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ” vào các năm 2026, 2027 và 2028, mặc dù số tiền trong năm nay sẽ được tính theo tỷ lệ.

Ông Xin nói, quan điểm chính thức của Bắc Kinh cho rằng Đài Loan là một vấn đề trong nước và bất kỳ việc nào cho thấy Mỹ tiếp tục bán vũ khí cho hòn đảo này đều không thể chấp nhận được. Nhưng nó cũng có thể thực dụng.

“Trung Quốc chưa bao giờ muốn coi việc bán vũ khí cho Đài Loan là một con bài mặc cả trong các cuộc đàm phán với Mỹ”, ông nói. Nhưng trên thực tế, về bản chất bất kỳ vấn đề nào cũng có thể trở thành một con bài mặc cả trong quá trình quan hệ quốc tế hoặc cạnh tranh quyền lực lớn.

Một chiến thắng về mặt truyền thông cho Bắc Kinh.

Theo một cách nào đó, Bắc Kinh đã được hưởng lợi từ nước cờ thí của ông Trump.

Phát biểu của ông Trump cho thấy ông đã phần nào tiếp thu hình ảnh mà Trung Quốc miêu tả về ông Lai . Bắc kinh cho rằng Lai là một người ly khai nguy hiểm đang tìm cách dẫn dắt Hoa Kỳ vào chiến tranh. (Ông. Lai và chính phủ của ông nói rằng Đài Loan trên thực tế đã độc lập, và chính Bắc Kinh là kẻ xâm lược.)

Ông Trump cũng đặt câu hỏi liệu Mỹ có thể thành công trong việc bảo vệ Đài Loan trong một cuộc chiến tranh hay không. Ông nói, “Tôi không muốn ai đó độc lập và, bạn biết đấy, chúng ta phải đi 9.500 dặm để chiến đấu trong một cuộc chiến ”.

Tổng thống Lai Ching-te của Đài Loan, phải, kiểm tra một máy bay chiến đấu do Mỹ sản xuất tại một căn cứ quân sự ở miền đông Đài Loan vào năm ngoái.Tín dụng...Chiang Ying-ying/Associated Press (bằng tiếng Anh)

Minxin Pei, giáo sư tại Đại học Claremont McKenna, người nghiên cứu về giới lãnh đạo chính trị Trung Quốc, cho biết: “Tôi nghĩ Tập Cận Bình tin rằng ông ấy đã thành công ở một khía cạnh trong hội nghị thượng đỉnh này – đó là việc giáo dục Trump về Đài Loan”.

Wang Wen, cựu nhà báo Trung Quốc tại Bắc Kinh, hiện là giáo sư tại Đại học Renmin ở Bắc Kinh, nói, “Theo quan điểm của người dân Trung Quốc, những bình luận của ông Trump về vấn đề Đài Loan là một bước đột phá lớn”.

Bắc Kinh có thể đạt được một số lợi thế đơn giản nếu ông. Trump trì hoãn bất kỳ sự chấp thuận nào đủ lâu, một số nhà phân tích cho biết.

Ông Craig Singleton, giám đốc cao cấp của Chương trình Trung Quốc tại Quỹ Quốc phòng Dân chủ ở Washington cho biết, “Câu hỏi đặt ra là liệu việc bán 14 tỷ USD đang chờ xử lý có bị trì hoãn trong nhiều tuần, nhiều tháng hay lâu hơn nữa hay không, Một sự trì hoãn kéo dài, đặc biệt là một trong những định hình bởi sự phản đối của Bắc Kinh, sẽ làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng hơn nhiều về độ tin cậy của sự răn đe của Mỹ.”

Rắc rối cho Đài Loan?

Đảng đối lập chính của Đài Loan, Quốc dân Đảng, ủng hộ mối quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc, đã nắm bắt thời điểm này để lập luận rằng Tổng thống Lai đang đẩy hòn đảo này vào một tình thế khó xử nguy hiểm - bị Bắc Kinh nghi ngờ, không thể dựa vào Washington.

Ông Tô Chí, cựu quan chức cấp cao từng làm việc dưới thời chính quyền Quốc dân Đảng, cho biết tại một diễn đàn ở Đài Bắc “Tôi tin rằng hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập đại diện cho một bước ngoặt đối với Đài Loan. Anh cả của chúng ta, nước Mỹ, tôi xin lỗi, anh ấy có quá nhiều vấn đề ngay bây giờ và đơn giản là không thể chăm sóc chúng ta ở đây.”

Ông. Lai và các quan chức của ông đã lập luận rằng những bình luận của ông Trump không làm thay đổi quan hệ. Họ đã chỉ ra một số điều trong những bình luận của ông Trump, bao gồm cả việc “không có gì thay đổi” về chính sách đối với Đài Loan. Họ cũng đã chỉ ra những bình luận từ các quan chức chính quyền Trump, bao gồm Jamieson Greer, đại diện thương mại của Hoa Kỳ, rằng chính sách về Đài Loan không thay đổi.

Ông Trần Minh Chi, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đài Loan, nói với các phóng viên, “Tôi không nghĩ rằng công chúng Đài Loan cần phải lo lắng. Tôi tin rằng các cam kết an ninh của Mỹ đối với chúng tôi và quan hệ kinh tế, thương mại song phương của chúng tôi vẫn đang được duy trì như trước đây”.

------------------

_ Tác giả: Chris Buckley và Amy Chang Chien / Tường trình từ Đài Bắc, Đài Loan..... . | Berry Wang đóng góp báo cáo từ Hồng Kông.

# Chris Buckley, phóng viên chính của tờ The Times, đưa tin về Trung Quốc và Đài Loan từ Đài Bắc, tập trung vào chính trị, thay đổi xã hội và các vấn đề an ninh và quân sự.

# Amy Chang Chien là một phóng viên và là nhà nghiên cứu của The Times ở Đài Bắc, bao gồm Đài Loan và Trung Quốc.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times... 18 tháng 5 năm 2026...

Sự điềm tỉnh ngắn ngủi giữa Mỹ và Trung Quốc che giấu sự giận dữ và ngờ vực âm ỉ bên trong.

2026-05-18T06:42:10.287+07:00

Chuyến thăm Bắc Kinh của Trump nhấn mạnh tình thế tiến thoái lưỡng nan của cả hai siêu cường trong việc giành thế thượng phong.

Tổng thống Donald Trump, bên trái, đã gặp nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm đầu tiên tới quốc gia châu Á này trong gần chín năm. (Nikkei dựng phim/Nguồn ảnh của AP)

Tác giả Hiroyuki Akita....17 tháng 5, 2026 .... Nikkei Asia..

TOKYO -- Nhật Bản và các đồng minh khác của Mỹ - từ lâu đã cảnh giác với cách tiếp cận con buôn của Tổng thống Donald Trump trong chính sách đối ngoại của Mỹ - cảm thấy bất an khi họ theo dõi chuyến thăm ba ngày của ông đến Trung Quốc, điều này mang lại ít kết quả cụ thể rõ ràng.

Điều lo ngại là Washington có thể theo đuổi việc hòa hoãn với Bắc Kinh trong khi bỏ ngõ các điểm nóng chưa được giải quyết ở Biển Hoa Đông, Biển Đông và eo biển Đài Loan. Chừng nào những rủi ro như vậy vẫn còn, và tác động đầy đủ từ hội nghị thượng đỉnh của ông với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vẫn chưa rõ ràng, việc hòa giải thực sự dường như không thể xảy ra.

Một lý do là chiến tranh lạnh Mỹ-Trung đang ngày càng sâu sắc, hơn là nới lỏng, khiến cả hai bên ngày càng ít có cơ hội thỏa hiệp. Sự cạnh tranh của họ về vị thế tối cao trong công nghệ cao, về sức mạnh quân sự và ngoại giao đã gia tăng, thu hẹp đáng kể không gian cho các thỏa thuận cùng có lợi.

Có rất ít nghi ngờ rằng Trump muốn xử dụng mối quan hệ của mình với Tập Cận Bình làm cơ sở cho những gì ông có thể chào hàng như một "thỏa thuận thương mại đẹp". Tuy nhiên, lập trường của ông về Trung Quốc không thể đơn giản được thu hẹp lại thành sự ám ảnh về việc đạt được thỏa thuận.

Theo một cựu quan chức cấp cao của Mỹ quen thuộc với suy nghĩ của Trump thì, tổng thống đã nhìn thấy Trung Quốc là đối thủ hàng đầu của Mỹ trong công nghệ tiên tiến và an ninh rõ ràng hơn. Ông cũng dường như hiểu theo bản năng rằng bất kỳ thỏa hiệp nào về Đài Loan có thể khiến ông dễ bị cáo buộc là một "kẻ thua cuộc" trong dư luận công chúng Mỹ.

Quan điểm của Trump về Trung Quốc cũng bị ảnh hưởng bởi cảm xúc. Ông nuôi dưỡng mối hận thù sâu sắc đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc, phần nào do thâm hụt thương mại lớn của Mỹ với Trung Quốc. Nhưng đó chỉ là một phần của câu chuyện. Theo một cựu quan chức Mỹ khác, ông Trump rất bất bình với Bắc Kinh vì ông đổ lỗi cho thất bại của mình trong việc tái đắc cử vào năm 2020, là do virus corona lây lan từ Trung Quốc và gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế Mỹ.

Nhiều tàu bị mắc kẹt ở eo biển Hormuz gần Musandam, Oman, vào ngày 27 tháng 4. © Reuters (bằng tiếng Anh)

Phía Trung Quốc cũng vậy, có nhiều yếu tố cản trở sự hòa giải giữa Mỹ và Trung Quốc. Ông Tập vẫn còn nghi ngờ sâu sắc rằng Hoa Kỳ đang tìm cách kềm chế Trung Quốc và cuối cùng làm suy yếu sự cai trị của Đảng Cộng sản.

Ông Tập muốn có sự ổn định trong quan hệ Mỹ-Trung trước đại hội Đảng Cộng sản vào mùa thu năm sau. Nhưng Tập có rất ít động lực để đưa ra những nhượng bộ lớn trong các vấn đề chính hiện nay. Đó là bởi vì ông ta tin rằng bối cảnh địa chính trị toàn cầu đang thay đổi theo hướng có lợi cho Trung Quốc.

Chính quyền Trump đã rút khỏi hết tổ chức quốc tế quan trọng này đến tổ chức quốc tế quan trọng khác, trong khi mối quan hệ của Washington với các đồng minh cũng trở nên căng thẳng. Từ quan điểm của Trung Quốc - với tư cách là một quốc gia đang tìm cách dỡ bỏ trật tự do Mỹ dẫn đầu - thế giới đang đi theo hướng mà Bắc Kinh có thể chào đón mà không cần thực hiện bất kỳ hành động nào.

Ông Tập cũng ngày càng không tin tưởng ông Trump. Khi gặp các nhà lãnh đạo phương Tây tại Bắc Kinh vào mùa xuân này, ông Tập đã trút sự bất mãn của mình với tổng thống Mỹ.

Một nguồn tin ngoại giao quen thuộc với cuộc trao đổi cho biết sự thất vọng của ông Tập với ông Trump nảy sinh từ vấn đề Đài Loan. Vào hôm 24 tháng mười một năm ngoái, Tập Cận Bình đã có cuộc điện đàm với ông Trump và nhấn mạnh tầm quan trọng của Đài Loan đối với lợi ích chiến lược của Trung Quốc. Tuy nhiên, khoảng ba tuần sau, Tò Bạch Ốc Trump đã tiết lộ việc bán vũ khí với mức kỷ lục 11,1 tỷ USD cho Đài Loan, một động thái xúc phạm sâu sắc đến ông Tập.

Với vẻ mặt tức giận, ông Tập nói rằng , trên thực tế, Trump đã bội ước sau khi nói rằng ông ta hiểu tầm quan trọng của vấn đề Đài Loan, theo nguồn tin.

Nói cách khác, hai siêu cường đang rơi vào sự mất lòng tin lẫn nhau sâu sắc hơn, và đối đầu sắc bén hơn ở cả cấp nhà nước và cá nhân lãnh đạo. Trump có thể mong muốn thực hiện chuyến thăm Trung Quốc của ông như một thành công, nhưng việc đạt được một thỏa thuận để giảm bớt sự thù địch giữa Washington và Bắc Kinh vẫn còn khó khăn.

Với những giả định này, quan hệ Mỹ-Trung sẽ diễn ra như thế nào trong tương lai gần? Nói tóm lại, hai nước có khả năng tăng cường đấu tranh giành quyền bá chủ trong khi vẫn kềm chế không thực hiện các cuộc tấn công chiến lược táo bạo chống lại nhau.

Hiện tại, Washington không thể chuyển sự chú ý khỏi cuộc chiến với Iran và tình hình rộng lớn hơn ở Trung Đông. Khả năng chống lại Trung Quốc ở châu Á bằng cách nhanh chóng chuyển hướng các nguồn lực quân sự ở đó vẫn còn hạn chế.

Theo một phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế - một tổ chức tư vấn của Washington - trong số bảy loại tên lửa chính trong kho vũ khí của Mỹ, có bốn loại đã được tiêu thụ hơn một nửa do các hoạt động quân sự của Mỹ chống lại Iran, và cũng tiêu thụ khoảng một phần ba trong số ba loại còn lại.

Một lỗ hổng chiến lược với những tác động nghiêm trọng hơn đối với Mỹ là sự phụ thuộc liên tục vào Trung Quốc đối với đất hiếm. Những vật liệu này, cần thiết cho nam châm có hiệu suất cao, phốt pho và chất xúc tác, là không thể thiếu để sản xuất tên lửa và máy bay chiến đấu F-35 tiên tiến. Trung Quốc chiếm 80% đến 90% thị phần toàn cầu trong việc tách và tinh chế đất hiếm, cũng như trong sản xuất nam châm. Hoa Kỳ đặt mục tiêu giải phóng bản thân khỏi sự phụ thuộc vào nguồn cung cấp đất hiếm của Trung Quốc, nhưng một số ước tính cho thấy rằng việc đạt được mục tiêu đó sẽ mất ít nhất một thập kỷ.

Đất chứa các nguyên tố đất hiếm được vận chuyển để xuất khẩu tại một cảng ở Lianyungang thuộc tỉnh Giang Tô của Trung Quốc. © Reuters (bằng tiếng Anh)

Chính quyền Tập cũng phải đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan ngăn cản nó có lập trường không khoan nhượng đối với Washington. Sự can thiệp quân sự của Mỹ vào Venezuela đã giáng một đòn nặng nề vào thị trường xuất khẩu vũ khí lớn nhất của Bắc Kinh ở Nam Mỹ, cũng như lợi ích dầu mỏ của họ ở đó.

Tại Iran, quân đội Mỹ đã xử dụng rộng rãi trí tuệ nhân tạo, mở ra một chiều hướng chiến tranh mới. Trung Quốc rõ ràng nắm giữ lợi thế trong cán cân vũ khí của châu Á thông qua khối lượng vũ khí tuyệt đối mà họ có thể mang lại trong khu vực, nhưng nó được cho là đã bị lung lay sâu sắc bởi các hoạt động do AI điều khiển được chứng minh bởi các lực lượng Mỹ.

Một chuyên gia quân sự Trung Quốc cho biết, "Một cuộc xâm lược Đài Loan sẽ rất rủi ro, và những rào cản đối với Trung Quốc để thực hiện nó trong tương lai gần là rất cao".

Bên trong Trung Quốc, không thiếu các điểm nóng tiềm năng có thể làm rung chuyển chính quyền của ông Tập. Nền kinh tế đang hạ nhiệt, và ông Tập đã nhiều lần thanh trừng các quan chức cấp cao trong quân đội.

Trong bối cảnh này, mối quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh, hiện tại, đang ổn định thành một trạng thái cân bằng tinh tế. Hai bên tiếp tục đối đầu ở eo biển Đài Loan và Biển Đông, nhưng cuộc đối đầu vẫn chưa rơi vào tình trạng leo thang căng thẳng quân sự.

Trừ một cuộc đụng độ bất ngờ, những gì có thể được gọi là một sự lắng dịu nhỏ - một sự giảm bớt khiêm tốn, được quản lý cẩn thận - có khả năng tồn tại trong thời gian này.

Tuy nhiên, sự yên bình xuyên Thái Bình Dương trong hiện tại chỉ đơn thuần là sản phẩm từ sự kết hợp các yếu tố khiến cả hai bên nếu thực hiện hành động mạnh mẽ có thể làm đảo lộn hiện trạng là điều rất rủi ro. Không nên bị nhầm lẫn với một sự tan băng thực sự. Đánh giá đó nổi bật tại Hội nghị Chính sách Thế giới được tổ chức gần Paris từ ngày 24 tháng 4 đến ngày 26 tháng 4.

Đặc biệt mang tính biểu tượng là một cảnh báo từ Wang Jisi, chủ tịch sáng lập của Viện Nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược của Đại học Bắc Kinh và là một trong những cơ quan hàng đầu của Trung Quốc về nghiên cứu Mỹ.

Ông Wang nói,"Trong ngắn hạn, tôi nghĩ [mối quan hệ giữa] Trung Quốc và Mỹ sẽ vẫn ổn định. [Nhưng] họ là đối thủ cạnh tranh lâu dài, và họ không thích nhau ... không tin tưởng lẫn nhau....Tôi lo lắng rằng có thể sau năm nay, vào năm tới, hoặc ít nhất là vào năm 2028 khi bạn có một tổng thống mới của Hoa Kỳ, sự cạnh tranh sẽ được tăng cường."

Với hoàn cảnh hiện tại, rất khó để hình dung một khuôn khổ "G2" mà trong đó Mỹ và Trung Quốc cùng quản lý các vấn đề toàn cầu. Thay vào đó, các cường quốc nên chuẩn bị cho một sự hồi sinh có thể xảy ra trong căng thẳng Mỹ-Trung sau giai đoạn bình tĩnh ngắn ngủi này.

-----------------

_ Tác giả Hiroyuki Akita....

_ Trần HSa lược dịch từ Nikkei Asia.....18 tháng 5, 2026 .

“Kinh nghiệm học tập” của Trump về Trung Quốc kết thúc bằng sự hòa giải tại hội nghị thượng đỉnh.

2026-05-16T17:02:22.357+07:00

Tổng thống đã thay đổi nền tảng chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc, từ bỏ cách tiếp cận đối đầu trong những năm gần đây.

Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc đến dự bữa tiệc nhà nước ở Bắc Kinh hôm thứ Năm.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh).

Tác giả Anton Troianovski / Tường trình từ Bắc Kinh....Ngày 15 tháng 5 năm 2026.... The New York Times.

Năm 2024, Donald J. Trump nói rằng Trung Quốc đang “giết chết chúng ta như một quốc gia”. Năm ngoái, ông phàn nàn rằng Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc “rất cứng rắn và cực kỳ khó để đạt được thỏa thuận”. Thuế quan của ông đối với Trung Quốc vào một thời điểm hồi năm ngoái đã đạt mức 145% .

Những biến động sau đó lên đến đỉnh điểm trong cuộc gặp mặt long trọng ở Bắc Kinh tuần này.

Khi chuyên cơ Air Force One cất cánh từ thủ đô Trung Quốc vào hôm thứ Sáu, vẫn chưa rõ Tổng thống Trump đã đạt được thỏa thuận nào với ông Tập, nếu có . Nhưng hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày ở Bắc Kinh đã nhấn mạnh mức độ mà ông đã thay đổi nền tảng chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc sau khi rút khỏi cuộc chiến thương mại năm ngoái đầy khiêm nhường. Ông đã gạt bỏ cách tiếp cận đối đầu của chính quyền nhiệm kỳ đầu tiên, chính quyền Biden và giai đoạn đầu nhiệm kỳ thứ hai của mình.

Ông Trump vỗ tay khi trẻ em Trung Quốc vẫy cờ Mỹ, nâng cốc chúc mừng “mối quan hệ đặc biệt” giữa người Mỹ và người Trung Quốc, ông Tập Cận Bình được gọi là một “nhà lãnh đạo vĩ đại”, và kêu lên rằng khu vườn nơi ông đi cùng ông Tập có “những bông hồng đẹp nhất mà ít ai từng thấy”.

Ở Bắc Kinh ông Trump không nói gì về Đài Loan, ngay cả khi ông Tập Cận Bình cảnh báo mạnh mẽ rằng sự bất đồng về nền dân chủ tự trị có thể dẫn đến một “cuộc đụng độ” với Mỹ. Ông tự hào về việc Trung Quốc mua nhiều máy bay Boeing và đậu nành, mặc dù chính phủ của ông Tập không xác nhận chuyện đó. Ông cho biết các giám đốc điều hành của Mỹ trong phái đoàn của ông đã đến “để tỏ lòng kính trọng với các bạn, Trung Quốc”.

Một người bảo vệ đứng chú ý ở phía trước khi mọi người cầm máy ảnh chờ đợi đoàn xe hộ tống đi qua. chụp ảnh ông. Đoàn xe hộ tống của ông Trump tại Bắc Kinh hôm thứ Sáu.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh)

Và ông nhấn mạnh rằng Bắc Kinh và Washington cũng ở cùng một quan điểm về Iran, ngay cả khi Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm thứ Sáu nhắc lại lập trường của họ rằng cuộc chiến của ông Trump “không nên xảy ra ngay từ đầu”.

Nhìn chung, hình ảnh của một tổng thống Mỹ tỏ ra kính trọng và một nhà lãnh đạo Trung Quốc tự tin phản ảnh thành công của ông Tập - bất chấp bức tranh kinh tế ảm đạm của đất nước ông ta - trong việc cản trở kế hoạch tiếp cận cứng rắn đối với Trung Quốc mà ông Trump đã thông qua khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai.

Trong những gì có thể là cuộc họp đầu tiên trong bốn cuộc họp vào năm nay, giọng điệu mà hai người đàn ông này đưa ra là một tông giọng mà họ sẽ cùng nhau nỗ lực xoa dịu những căng thẳng tích tụ trong nhiều năm — một số trong đó do chính ông Trump tạo ra — ngay cả khi cuộc chiến với Iran đã tạo ra một điểm nóng tiềm tàng mới.

John Delury, một nhà sử học về Đông Á, nói rằng mặc dù hội nghị thượng đỉnh đã tạo ra ít kết quả hữu hình về các thỏa thuận kinh tế hoặc thỏa thuận chính trị, nhưng nó có khả năng ảnh hưởng đến tâm trạng địa chính trị, cả ở Trung Quốc lẫn Hoa Kỳ. Delury, một thành viên cao cấp tại Hội Châu Á nói "Những tuyên bố thân thiện của Trump dành cho ông Tập và người dân Trung Quốc đang được khuếch đại trên các phương tiện truyền thông do nhà nước Trung Quốc kiểm soát, gửi thông điệp rằng 'chúng tôi đang hòa hợp hơn với người Mỹ'”.

Và ở Mỹ, ông Trump đã nói với các cử tri vốn trước đây nghe ông mô tả Trung Quốc là một lực lượng độc ác, phá hoại thì nay đó là một quốc gia mà Mỹ nên làm ăn. Câu chuyện của Washington về việc “tách rời” – ý tưởng cho rằng Hoa Kỳ nên nới lỏng mối quan hệ kinh tế với Trung Quốc – dường như là một phần của thời đại đã qua.

Ông Delury nói, “Bạn không thể nhồi nhét toàn bộ các nhà lãnh đạo doanh nghiệp lớn nhất của mình lên chuyên cơ Air Force One khi đang trong giai đoạn tách rời. Ông Trump đang gửi thông điệp đó đến người dân của mình – ở một mức độ nào đó là cả nước – rằng chúng ta có thể hòa thuận với Trung Quốc ngay cả khi vẫn sẽ cạnh tranh.”

Nhưng hội nghị thượng đỉnh không mang lại nhiều sự rõ ràng về chi tiết chính sách của mối quan hệ mới mà ông Trump và ông Tập đang định hình. Da Wei, giám đốc Trung tâm An ninh và Chiến lược Quốc tế tại Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, cho biết Hoa Kỳ dường như đã không “đầu tư đủ năng lượng” vào chuyến thăm này.

“Phía Mỹ có vẻ hơi thụ động,” ông Da nói, khẳng định rằng ông Trump đã nói rất ít điều có ý nghĩa trong chuyến đi. “Phía Trung Quốc đã chuẩn bị rất tốt.”

Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết trên chuyến bay đến Bắc Kinh vào đầu tuần này, Hoa Kỳ tham gia hội nghị thượng đỉnh với hy vọng thuyết phục Trung Quốc làm nhiều hơn để khiến Iran mở lại eo biển Hormuz và ổn định thị trường năng lượng toàn cầu. Và Trung Quốc đã hy vọng rằng ông. Trump có thể thúc đẩy chính sách của Mỹ đối với Đài Loan theo hướng có lợi cho Bắc Kinh.

Ông Trump tại bữa tiệc của nhà nước. Những tuyên bố thân thiện của ông đối với ông Tập và người dân Trung Quốc được khuếch đại trên các phương tiện truyền thông do nhà nước Trung Quốc kiểm soát.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh)

Không có bằng chứng nào cho thấy Trung Quốc đã thay đổi quan điểm về Iran, mặc dù ông Trump khẳng định rằng ông và ông Tập “cảm thấy rất giống nhau” về điều đó. Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rằng “các kênh vận chuyển ở Trung Đông nên được mở lại càng sớm càng tốt”, nhưng không cho thấy họ sẽ gây thêm áp lực lên Iran, vốn dựa vào Trung Quốc với tư cách là người mua dầu chính.

Và ông Trump đã không bình luận về Đài Loan cho đến khi các phóng viên hỏi ông về điều đó trên chuyến bay trở về từ Bắc Kinh, tại thời điểm đó, ông đã đưa ra rất ít sự bảo đảm cho những người hy vọng Mỹ bảo vệ mạnh mẽ nền dân chủ Đài Loan. Ông ấy nói là ông Tập đã hỏi liệu Mỹ có bảo vệ Đài Loan nếu Trung Quốc tấn công hay không, và ông đã không trả lời nhà lãnh đạo Trung Quốc. Ông Trump nói, “Tôi nói, ‘Tôi không nói về những điều đó,’. Ông cũng cho biết ông đã thảo luận về việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan với nhà lãnh đạo Trung Quốc, mặc dù các tổng thống Mỹ kể từ thời Ronald Reagan đã có chính sách không tham khảo ý kiến của Trung Quốc trước khi bán vũ khí cho Đài Loan. Hoa Kỳ có một gói vũ khí cho Đài Loan trị giá 14 tỷ $ đang chờ sự chấp thuận cuối cùng của tổng thống.

Trump nói, “Tôi sẽ đưa ra quyết định” về việc bán vũ khí

Ông Tập đi cùng ông Trump trong tất cả các sự kiện công khai của ông ấy trên khắp Bắc Kinh vào thứ Năm và thứ Sáu. Theo Yun Sun, giám đốc chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson ở Washington, đó là một sự cống hiến thời gian phi thường của nhà lãnh đạo Trung Quốc. Ông Trump nói với các phóng viên trên máy bay rằng khu phức hợp dân sự bí mật mà ông Tập Cận Bình cho ông xem hôm thứ Sáu là "tuyệt vời" và bày tỏ sự ngạc nhiên khi được tận mắt chứng kiến nó.

Bà Sun nói, các quan chức Trung Quốc "nhận ra rằng thời điểm tích cực hiện tại này là một hiện tượng rất đặc thù của ông Trump và có thể không bền vững".

Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh hôm thứ Sáu.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh)

Các nhà phân tích ở Bắc Kinh cho biết họ nhận ra rằng chính sách của Mỹ có thể thay đổi đột ngột, và ông Tập Cận Bình đã ra tín hiệu rằng ông đang điều chỉnh chính sách đối ngoại của mình sao cho phù hợp với ông Trump.

Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, ông Tập Cận Bình đã trình bày với ông Trump một khái niệm mới về mối quan hệ Mỹ-Trung gọi là “ổn định chiến lược mang tính xây dựng”, nhưng đã chỉ rõ khung thời gian trùng với thời điểm kết thúc nhiệm kỳ của ông Trump: “ba năm tới và hơn thế nữa”. Và khi gặp ông Trump hôm thứ Sáu tại khu phức hợp Trung Nam Hải, ông Tập Cận Bình đã so sánh “sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa” của mình với khẩu hiệu “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” của ông Trump, theo một tuyên bố của chính phủ Trung Quốc.

Một câu hỏi đặt ra sau tất cả sự thân mật đó là liệu giọng điệu lạc quan này sẽ kéo dài bao lâu. Đầu nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, một hội nghị thượng đỉnh thân mật tương tự ở Bắc Kinh năm 2017 đã được theo sau bởi một bước ngoặt cứng rắn chống lại Trung Quốc.

Nhưng các nhà phân tích ở cả Trung Quốc và Hoa Kỳ đều cho rằng thái độ của ông Trump đối với Bắc Kinh hiện nay đã khác. Thứ nhất, ông đã chứng kiến khả năng trả đũa của Trung Quốc đối với Hoa Kỳ, như việc nước này đã làm bằng cách hạn chế xuất khẩu đất hiếm vào năm ngoái, buộc ông Trump phải nhượng bộ trong cuộc chiến thương mại của mình.

“Mọi người đều có một kinh nghiệm học tập”, Sun Chenghao, một chuyên gia về quan hệ Mỹ-Trung tại Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, nói. Bây giờ, “Ông Trump đã biết cách đối phó với Trung Quốc”.

--------------

_ Tác giả Anton Troianovski viết về chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia của Mỹ cho tờ The Times từ Washington. Ông trước đây là một phóng viên nước ngoài có trụ sở tại Moscow và Berlin.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times.... 16/5/2026.

Không có gì lôi cuốn từ hội nghị thượng đỉnh hữu nghị Bắc Kinh.

2026-05-15T17:39:23.322+07:00

Ảnh: Evan Vucci-Pool / Getty Images.

Nhìn hời hợt thì có vẻ như Trung quốc không, hoặc ít bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến Iran. Tuy nhiên, nhìn kỷ hơn thì sẽ thấy thảm hoạ của Trung quốc sẽ phải xảy ra nếu chiến tranh Iran không sớm được giải quyết và ổn định.

Hiện tại, nạn dư thừa công suất sản xuất tại Trung quốc đã khiến nổ ra cuộc chiến cạnh tranh giảm giá thành phẩm giữa các nhà sản xuất trong nước. Nếu giá năng lượng toàn cầu tiếp tục tăng, hậu quả là hàng hóa xuất khẩu của Trung quốc sẽ phải chịu cảnh "không có ai mua". Đến lúc đó hàng dư thừa xuất khẩu sẽ chồng đống lên hàng dư thừa công suất trong nước..... Đó là hình ảnh của khủng hoảng kinh tế Mỹ hồi thập niên 1930.....Vì vậy, hội nghị thượng đỉnh hữu nghị Bắc Kinh vừa qua chỉ như miếng băng dính nhỏ xíu không thể băng bó nổi vết thương đang ngày càng mở rộng của nền kinh tế Trung quốc....

Trump đặt mục tiêu bất chấp sự lôi cuốn từ hội nghị thượng đỉnh hữu nghị Bắc Kinh.

Tác giả Zachary Basu..... 15/5/2026.... Axios

Hội nghị thượng đỉnh của Tổng thống Trump với Tập Cận Bình được tổ chức như một cuộc hội ngộ giữa những người bạn cũ, kết thúc vào hôm thứ Sáu bằng một chuyến tham quan riêng đến Trung Nam Hải, khu vực bí mật dành cho giới lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Đi dạo trong khu vườn, Trump tuyên bố những bông hoa chung quanh ông là "những bông hồng đẹp nhất mà ít ai được từng thấy". Tập Cận Bình hứa sẽ gửi cho ông hạt giống.

Tại sao điều này lại quan trọng: Những cử chỉ thân mật trước công chúng trong hai ngày qua đã che đậy một thực tế cố chấp : gần như mọi lực lượng định hình quan hệ Mỹ-Trung đều đang kéo họ ra xa nhau.

Ông Trump đã dành chuyến đi để thúc đẩy mối quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc sau một thập kỷ tách rời mà ông, hơn bất kỳ tổng thống Mỹ nào khác, đã giúp khởi động.

Điểm những tin chính: Khi ông Trump và ông Tập bước vào buổi làm việc vào trưa thứ Sáu, hội nghị thượng đỉnh đã đưa ra một gói các sản phẩm khiêm tốn, dựa trên thỏa thuận ngừng bắn thương mại mà hai nhà lãnh đạo đã đạt được vào mùa thu năm ngoái.

Tại cuộc họp bế mạc hôm thứ Sáu ở Trung Nam Hải ông Trump tuyên bố "chúng tôi đã thực hiện một số thỏa thuận thương mại tuyệt vời", và nói với Fox News trước đó rằng Trung Quốc đã cam kết mua 200 máy bay Boeing.

Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer cho biết Hoa Kỳ hy vọng Trung Quốc sẽ cam kết mua nông sản hàng năm của Hoa Kỳ trong ba năm tới với ít nhất là 10 tỷ đô la, bên cạnh các cam kết đậu nành hiện có.

Hai bên cũng đang đàm phán về một "Ủy ban Thương mại" chung bao gồm khoảng 30 tỷ USD hàng hóa thuộc loại không nhạy cảm.

Họ đang nói những gì: Những hành động và vẻ ngoài công khai của Trump về lập trường Iran của Tập Cận Bình để lại nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời.

Ông Trump nói với phóng viên Sean Hannity của Fox News rằng ông Tập cam kết Trung Quốc sẽ không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran. "Nhưng đồng thời", ông Trump nói thêm, "họ mua rất nhiều dầu ở đó, và họ muốn tiếp tục làm điều đó".

Tại Trung Nam Hải hôm thứ Sáu, ông Trump cho biết ông và ông Tập đã thảo luận về Iran. Ông nói."Chúng tôi không muốn họ có vũ khí hạt nhân. Chúng tôi muốn eo biển mở cửa."

Tập trung sâu vào vấn đề : Những người cứng rắn với Trung Quốc trong chính quyền Trump, đã làm việc miệt mài trước hội nghị thượng đỉnh để cắt giảm trường hợp hai bên Mỹ - Trung xích lại gần nhau.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã trừng phạt ba công ty Trung Quốc vì đã cung cấp hình ảnh vệ tinh giúp Iran tấn công các lực lượng Mỹ ở Trung Đông.

Bộ Tài chính đã trừng phạt nhiều nhà máy lọc dầu tư nhân có quy mô nhỏ của Trung Quốc, vì đã mua hàng tỷ đô la dầu của Iran. Bắc Kinh đã đáp trả bằng cách ra lệnh cho các công ty này không tuân thủ các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Một bản ghi nhớ của Tòa Bạch Ốc do cố vấn khoa học của Trump, Michael Kratsios viết, cáo buộc các thực thể Trung Quốc thực hiện các chiến dịch "quy mô công nghiệp" để đánh cắp AI tiên tiến mạnh mẽ nhất từ các công ty Mỹ.

Các công tố viên liên bang đã công bố các cáo buộc chống lại thị trưởng Arcadia, California, vì hành động như một đặc vụ bất hợp pháp của chính phủ Trung Quốc - trước khi ông Trump đáp xuống Bắc Kinh 48 giờ.

Trump và Tập Cận Bình....Ảnh: Evan Vucci-Pool / Getty Images.

Vận động ngầm : Những rò rỉ từ bên trong chính phủ vẽ nên một bức tranh thù địch hơn về sự cạnh tranh Mỹ-Trung.

Một đánh giá tình báo của Mỹ được Washington Post đưa tin cho thấy Trung Quốc đang lợi dụng cuộc chiến tranh Iran để giành được chỗ đứng trước Mỹ về ngoại giao, quân sự và kinh tế.

Tờ New York Times đưa tin hôm thứ Tư rằng các công ty Trung Quốc đang đàm phán bán vũ khí bí mật cho Iran, chuyển vũ khí qua các nước thứ ba - bao gồm cả ở châu Phi - để che giấu nguồn gốc của chúng.

Ông Trump nói với phóng viên Sean Hannity của Fox News rằng, ông Tập bảo đảm với ông rằng Trung Quốc sẽ không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran. "Nhưng đồng thời," ông nói thêm, "họ mua rất nhiều dầu của họ ở đó, và họ muốn tiếp tục làm điều đó."

Mặt khác: Tập Cận Bình - trong khi cảnh báo Trump rằng việc xử lý Đài Loan sai lầm có thể gây ra "một tình huống cực kỳ nguy hiểm" - thì ông ta đã đóng vai trò riêng của mình vào sự hòa nhịp thân thiện trong hội nghị thượng đỉnh.

Bắc Kinh đã trải thảm đỏ cho Ngoại trưởng Marco Rubio, người vẫn bị trừng phạt vì chỉ trích các vi phạm nhân quyền của Trung Quốc khi còn là một thượng nghị sĩ Hoa Kỳ.

Tại bữa tiệc cấp nhà nước hôm thứ Năm, ông Tập nói với ông Trump rằng "sự trẻ hóa vĩ đại" của Trung Quốc - khẩu hiệu chính trị đặc trưng của Đảng Cộng sản Trung Quốc - và "Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại" có thể đi đôi với nhau.

Thông điệp không được nói thẳng: Cả hai nhà lãnh đạo đều có động cơ rõ ràng để duy trì thỏa thuận ngừng bắn, ít nhất là vào lúc này.

Trump không cần thêm bất kỳ cú sốc kinh tế nào trong năm bầu cử, đặc biệt là sau lệnh cấm xuất khẩu khoáng sản đất hiếm của Tập Cận Bình trong cuộc chiến thương mại năm ngoái.

Và ông Tập có thể tin rằng "sự ổn định chiến lược" với Mỹ sẽ giúp Trung Quốc thúc đẩy các ưu tiên của riêng mình, từ hiện đại hóa quân sự đến thống trị công nghệ cao.

Khi các nhà lãnh đạo hành xử thân thiện, chính phủ của họ đang làm việc điên cuồng để giảm sự phụ thuộc vào nhau.

Nhìn tổng quan : Sự thúc đẩy của Trump về mối quan hệ kinh tế chặt chẽ hơn mâu thuẫn với môi trường chính trị của Mỹ vốn đã dành vài năm qua để coi tư bản Trung Quốc là chất phóng xạ.

Trong bối cảnh lo ngại về an ninh ngày càng tăng, đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ đã giảm từ khoảng 45 tỷ USD vào năm 2016 xuống dưới 3 tỷ USD vào năm ngoái, theo Rhodium Group.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết hai bên đang thảo luận về một khuôn khổ để hướng đầu tư của Trung Quốc vào các lĩnh vực không nhạy cảm - một dấu hiệu cho thấy những lo ngại về an ninh quốc gia đã hạn chế sâu sắc như thế nào đối với các mối quan hệ kinh tế.

Điểm mấu chốt: Hai nhà lãnh đạo dân tộc chủ nghĩa già nua, chủ trì cuộc cạnh tranh nguy hiểm nhất thế giới, đã dành cả tuần để thực hiện một tình bạn mà cả hai chính phủ của họ dường như không sẵn sàng duy trì.

----------

_ Tác giả Zachary Basu..... 15/5/2026.... Axios

_ Trần HSa lược dịch từ Axios.... 15/5/2026.

Gián điệp, Các lệnh trừng phạt, Tấn công mạng: Trung Quốc và Mỹ đụng độ sau hậu trường.

2026-05-15T07:01:36.038+07:00

Từ Offshoring đến Onshoring, Friendshoring, Nearshoring là các mô hình dành cho viêc̣ sản xuất hàng hóa; một lãnh vực mà hiện nay phải thừa nhận rằng Trung quốc đang thâu tóm nhờ nhân công giá rẻ nhưng được đào tạo kỷ năng theo kịp nhịp sản xuất công nghiệp, trong khi cả Mỹ lẫn phương Tây thì đang lúng túng.

Các nhà đầu tư tại Trung quốc - đặc biệt các ông chủ người Mỹ - loay hoay "tách rời" không xong lại chuyển sang "giảm thiểu rủi ro" cho các nhà máy của họ. Không may, rủi ro ở Trung quốc không chỉ là chuyện của riêng họ mà rủi ro là từ ngữ luôn đi kèm trong mối quan hệ Mỹ - Trung; đến nổi người Mỹ phải ngậm bồ hòn làm ngọt để mong chờ một hội nghị thượng đỉnh đang diễn ra có kết quả tốt đẹp cho phía Mỹ.

Mời xem The New York Times đưa tin ....

--------------

Sau nhiều tháng tránh đối đầu, gần đây chính quyền Trump đã thực hiện các bước chỉ trích công khai Trung Quốc về Iran, trí tuệ nhân tạo và gián điệp.

Tổng thống Trump đã gặp Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc hôm thứ Năm sau một loạt các hành động từ chính quyền của ông trong những tuần gần đây chống lại Trung Quốc.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh).

Tác giả David E. Sanger và Dustin Volz... Ngày 14 tháng 5 năm 2026.... The New York Times.

Vài tháng trước khi Tổng thống Trump hạ cánh xuống Bắc Kinh vào hôm thứ Tư, thông tin từ Tòa Bạch Ốc đã được gửi đến các quan chức cấp cao của Hoa Kỳ : Tránh các cuộc đối đầu không cần thiết với Trung Quốc, dù lớn hay nhỏ, khiến có thể can thiệp vào nỗ lực của Trump trong việc xích lại gần hơn với đối thủ cạnh tranh quân sự, kinh tế và công nghệ lớn nhất của Mỹ. Nó đã không hoạt động theo cách đó.

Trong vài tuần qua, Bộ Tài chính đã đưa ra các biện pháp trừng phạt mới nhắm vào các công ty Trung Quốc mà họ nói đã cung cấp dữ liệu nhắm mục tiêu cho Iran, cho phép các cuộc tấn công vào các căn cứ trên khắp Trung Đông gây thiệt hại hàng tỷ đô la cho các cơ sở của Mỹ. Tòa Bạch Ốc cáo buộc Trung Quốc đánh cắp các mô hình trí tuệ nhân tạo từ các công ty công nghệ Mỹ. Và chỉ trong tuần này, các công tố viên liên bang cho biết họ đã buộc tội một thị trưởng California làm việc bất hợp pháp cho Bắc Kinh.

Đã có những hành động chống lại các nhà nhập khẩu dầu quy mô vừa ở Trung Quốc vì bí mật mua dầu của Iran. Bước tiến lớn duy nhất mà chính quyền trì hoãn là hoàn tất phê duyệt một gói viện trợ quân sự trị giá $ 13 tỷ cho Đài Loan, điều mà Tòa Bạch Ốc đã thiết kế nhưng sẽ không hoàn thành cho đến khi ông. Trump đã trở lại Mỹ. Điều đó khiến Chủ tịch Tập Cận Bình có thời gian lên tiếng phản đối.

Không rõ tại sao đã có một loạt biện pháp cứng rắn nhắm vào Trung Quốc đột ngột như vậy, ngoài thực tế là chính quyền Trump đã nắm quyền được gần một năm rưỡi. Đó là đủ thời gian cho những người cứng rắn với Trung Quốc do ông bổ nhiệm – và số lượng của họ khá nhiều – thu thập bằng chứng và xây dựng luận điểm. Đôi khi, điều đó có nghĩa là buộc tổng thống phải nhìn thấy bằng chứng về các hành động do Trung Quốc lãnh đạo được thiết kế để làm suy yếu Hoa Kỳ hoặc các đồng minh của Mỹ, ngay cả khi phản ứng trước tiên của ông là giải thích mối quan hệ tốt đẹp giữa ông với ông Tập Cận Bình và dường như ám chỉ rằng mọi chuyện đều có thể tha thứ được .

Thật vậy, vào hôm thứ Năm ông Trump đã có một giọng điệu phần lớn là hòa giải , nói với ông Tập Cận Bình rằng ông Tập là “một nhà lãnh đạo vĩ đại” và rằng “thật vinh dự khi được làm bạn của Tập”. Về phần mình, ông Tập cảnh báo ông Trump rằng “xung đột” giữa hai siêu cường có thể xảy ra qua vấn đề Đài Loan.

Ông Trump đã đưa ra một giọng điệu hòa hoản vào thứ Năm, ngay cả sau khi ông. Ông Tập cảnh báo về “những xung đột” có thể xảy ra giữa Mỹ và Trung Quốc.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh)

Một số chuyên gia cho rằng chính quyền Trump không có khả năng đạt được đòn bẩy đối với Trung Quốc, khi đang cố gắng xử dụng những hành động cứng rắn ở các cuộc đàm phán trong tuần này, vì nhiều điều trong số đó chỉ là những cáo buộc mà Bắc Kinh sẵn sàng phủ nhận. Thay vào đó, các quan chức cấp cao có thể đang nắm bắt một cơ hội nhận thức để làm nổi bật căng thẳng với Trung Quốc về Iran, an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo - và nhắc nhở tổng thống rằng Bắc Kinh, ngoài việc đặt ra mối đe dọa địa chính trị lớn nhất đối với Hoa Kỳ, vẫn chưa quyết định bắt đầu cư xử tử tế.

Ví dụ, các công ty Trung Quốc đã thảo luận về việc bán vũ khí cho Iran, âm mưu gửi vũ khí qua các quốc gia khác để che giấu nguồn gốc của viện trợ quân sự, tờ New York Times đưa tin trong tuần này.

Nhưng cuộc chiến Iran chỉ là sự gây khó chịu mới nhất cho các quan chức an ninh quốc gia Mỹ. Tin tặc Trung Quốc tiếp tục đột nhập chính phủ Mỹ và các hệ thống doanh nghiệp mà hầu như không bị trừng phạt. FBI gần đây đã xác định những gì bên trong một cơ sở dữ liệu mà họ duy trì theo lệnh giám sát trong nước; họ tin đó là tin tặc Trung Quốc. Phát hiện đó đặc biệt đáng báo động vì Bắc Kinh dường như đang dựa trên thành công trong quá khứ của họ trong việc xâm nhập vào các mạng lưới nội bộ của văn phòng bằng cách làm như vậy một lần nữa.

“Tôi thấy đây là những quan chức cứng rắn thúc đẩy các lĩnh vực mà họ nghĩ rằng cánh cửa hầu như là mở ngay trước hội nghị thượng đỉnh”, Elizabeth Economy, một thành viên cao cấp tại Viện Hoover ở Stanford và là cựu cố vấn Trung Quốc tại Bộ Thương mại dưới thời chính quyền Biden, nói. Theo nhiều cách, bản thân ông Trump có thể là khán giả mà thông điệp này hướng đến không kém gì người Trung Quốc, cô nói. “Đây là tất cả những lĩnh vực mà chính tổng thống đã đặt một mức độ ưu tiên cao.”

Vào cuối tháng Tư, trong bối cảnh lo ngại gia tăng nhanh chóng ở cả Washington lẫn Thung lũng Silicon về các mối đe dọa do những đột phá trí tuệ nhân tạo tiên tiến gây ra, Tòa Bạch Ốc đã xuất bản một bản ghi nhớ được viết bởi Michael Kratsios - cố vấn khoa học và công nghệ cho tổng thống - cáo buộc Trung Quốc “khai thác chuyên môn và sự đổi mới của Mỹ” bằng cách đánh cắp công nghệ AI độc quyền để xây dựng các mô hình của riêng Trung Quốc.

Ông nói, “Các thực thể nước ngoài có trụ sở chủ yếu tại Trung Quốc đang tham gia vào các chiến dịch có chủ ý, với quy mô công nghiệp để chắt lọc các mô hình trí tuệ nhân tạo thế hệ mới nhất, tiên tiến nhất, và mạnh mẽ nhất hiện nay”. Kratsios đã viết. Chưng cất là thuật ngữ được xử dụng để mô tả việc đào tạo các mô hình AI nhỏ hơn ra khỏi những mô hình lớn hơn, đắt tiền hơn để đạt được khả năng tương tự.

Jensen Huang, giám đốc điều hành của Nvidia, là một trong số các nhà lãnh đạo công ty công nghệ đi cùng ông. Trump trong chuyến đi. Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh)

Cũng trong tháng trước, một bản tin an ninh mạng của Mỹ được ban hành với các cơ quan an ninh ở Anh, Nhật Bản và các nước đồng minh khác, đã nhấn mạnh các chiến thuật đang phát triển từ các tin tặc do nhà nước Trung Quốc tài trợ, những kẻ này dựa vào mạng lưới các thiết bị xâm nhập rộng lớn để tham gia vào hoạt động gián điệp mạng và nhắm mục tiêu vào các hệ thống cơ sở hạ tầng quan trọng dễ bị tổn thương. Cảnh báo được đưa ra sau một thời gian dài, trong đó các mối đe dọa mạng của Trung Quốc hiếm khi được các cơ quan Hoa Kỳ nhấn mạnh, ngay cả khi tin tặc Trung Quốc một lần nữa vi phạm một mạng nội bộ nhạy cảm tại FBI lưu trữ thông tin về các mục tiêu giám sát của văn phòng.

Trong một ví dụ khác từ cuối tháng Ba, Ủy ban Truyền thông Liên bang đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu các bộ định tuyến mới dành cho người tiêu dùng được sản xuất ở nước ngoài, với lý do rủi ro an ninh mạng, mặc dù nó đã miễn trừ đối với các bộ định tuyến hiện có. Một số bộ định tuyến bán chạy nhất ở Hoa Kỳ được xây dựng ở Trung Quốc, bao gồm cả các bộ định tuyến được sản xuất bởi TP-Link, công ty lớn nhất của Hoa Kỳ sản xuất bộ định tuyến dành cho người tiêu dùng và doanh nghiệp nhỏ. Các hành động chống lại TP-Link, được thiết lập ở Trung Quốc - tuy nhiên có một đơn vị kinh doanh ở California chịu trách nhiệm về các hoạt động quốc tế, từ lâu đã được thảo luận giữa các quan chức Hoa Kỳ trong nhiều cơ quan - nhưng đã tạm dừng trong nhiều tháng cho đến khi lệnh của FCC được đưa ra.

Và chỉ mới hôm thứ Sáu, Bộ Ngoại giao Mỹ đã ban hành các biện pháp trừng phạt đối với một số công ty Trung Quốc vì đã cung cấp hình ảnh vệ tinh cho Iran mà họ cho là đã hỗ trợ các cuộc tấn công của Tehran chống lại các lực lượng Mỹ ở Trung Đông.

Sau đó, vào hôm thứ Hai, các công tố viên liên bang tuyên bố họ đã buộc tội Eileen Wang, thị trưởng của Arcadia, California, hoạt động như một đại lý bất hợp pháp của chính phủ Trung Quốc. Một thỏa thuận nhận tội chưa được niêm phong cho biết cô Vương sẽ nhận tội.

Bill Essayli, trợ lý luật sư đầu tiên của Hoa Kỳ tại Quận Trung tâm California, cho biết trong một tuyên bố, “Thỏa thuận nhận tội này là thành công mới nhất trong quyết tâm của chúng tôi trong việc bảo vệ quê hương chống lại những nỗ lực của Trung Quốc nhằm làm hỏng các tổ chức của chúng ta”. Thời gian của các cáo buộc, chỉ trước hội nghị thượng đỉnh vài ngày, có thể là sự trùng hợp ngẫu nhiên, nhưng khó có thể bỏ qua.

Sự gia tăng hành động chung quanh Trung Quốc sau nhiều tháng các quan chức Mỹ trong chính quyền Trump hạ thấp sự cạnh tranh, đến nỗi Chiến lược Quốc phòng được công bố vào tháng 1 đã đưa ra một giọng điệu nhẹ nhàng hơn về việc tìm kiếm “mối quan hệ được xây dựng trên nền tảng tôn trọng, bình đẳng, tin tưởng" đối với Trung Quốc.

Hướng dẫn từ Tòa Bạch Ốc trước chuyến đi nhằm tránh những cuộc đối đầu không cần thiết, được các quan chức chính quyền Trump mô tả, là lời khuyên tiêu chuẩn trước một chuyến thăm cấp tổng thống có tính chất quan trọng.

Nhưng đọc qua các báo cáo của Ngũ Giác đài về Trung Quốc người ta sẽ thấy được tốc độ tăng cường hải quân và hạt nhân của Trung Quốc cũng như những áp lực không ngừng đối với cả Philippines lẫn Đài Loan. Nó liệt kê các hành động phong tỏa mô phỏng việc chống lại Đài Loan - điều có thể hấp dẫn hơn đối với chính phủ Trung Quốc khi Hoa Kỳ đang phong tỏa các chuyến hàng vào và ra khỏi Iran. Và nó mô tả một nỗ lực kiên cường để theo đuổi trí tuệ nhân tạo và “đạt được sự tự cung tự cấp trong chất bán dẫn”.

Hôm thứ Năm, ông Trump đã không đề cập đến các biện pháp trừng phạt, ít nhất là ở nơi công cộng. Nhưng những biện pháp trừng phạt đó - và những nỗ lực của Trung Quốc chống lại Hoa Kỳ và các công ty của Mỹ - có thể định hình mối quan hệ trong vài năm tới nhiều hơn là những tuyên bố về mối quan hệ đối tác sắp tới mà ông Trump và ông Tập có thể sẽ viện dẫn.

---------------

_ David E. Sanger chuyên đưa tin về chính quyền Trump và một loạt các vấn đề an ninh quốc gia. Ông đã là nhà báo của tờ Times trong hơn bốn thập kỷ và đã viết bốn cuốn sách về chính sách đối ngoại và các thách thức an ninh quốc gia.

_ Dustin Volz viết về an ninh mạng và tình báo cho tờ Times. Ông hiện đang sống tại Washington.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times.... 15/5/2026.

Tại sao ông Tập không cần thỏa thuận với ông Trump.

2026-05-14T07:09:14.603+07:00

Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc đang mua thời gian cho Bắc Kinh và có thể thấy một cơ hội với một tổng thống Mỹ bị suy yếu bởi cuộc chiến ở Iran.

Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc, được nhìn thấy ở Bắc Kinh hôm thứ Ba, đã tìm cách xác định lại các điều khoản về cách Trung Quốc và Hoa Kỳ nên tham gia. Tín dụng...Ảnh Pool của Maxim Shemetov

Tác giả Lily Kuo....Ngày 13 tháng 5 năm 2026.... The New York Times.

Khi Tập Cận Bình gặp Tổng thống Trump năm ngoái, nhà lãnh đạo Trung Quốc đã xử dụng quyền kiểm soát của đất nước ông đối với các khoáng sản quan trọng, một lập trường mạnh mẽ giúp thúc đẩy ông Trump đồng ý với một thỏa thuận ngừng bắn thương mại kéo dài một năm. Tuần này, khi ông Tập tiếp đón tổng thống Mỹ tại Bắc Kinh, ông ta sẽ có một con bài mạnh mẽ khác để xử dụng: cuộc chiến ở Iran.

Trong khi Hoa Kỳ đang trong tình trạng chiến tranh, Tập đã kêu gọi hòa bình và tiếp đón các quan chức nước ngoài từ vùng Vịnh và châu Âu tìm kiếm sự giúp đỡ của ông để chấm dứt cuộc khủng hoảng. Ngay trước chuyến thăm của tổng thống Mỹ, ngoại trưởng Iran, Abbas Araghchi, đã đến Bắc Kinh, một lời nhắc nhở không hề tế nhị về ảnh hưởng của Trung Quốc đối với đối tác của mình ở Trung Đông.

“Vấn đề Iran thực sự có lợi cho Trung Quốc”, Li Daokui, một nhà kinh tế nổi tiếng tại Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, cho biết.

Ông nói, Trung Quốc có đòn bẩy kinh tế quan trọng đối với Tehran mà họ có thể sẵn sàng xử dụng để theo đuổi các mục tiêu mà họ quan tâm hơn - chủ yếu là việc lôi kéo Hoa Kỳ ra khỏi Đài Loan, hòn đảo tự trị mà Bắc Kinh tuyên bố là của mình.

Điều đó sẽ giúp Tập Cận Bình thêm tự tin trước thềm hội nghị thượng đỉnh bắt đầu vào thứ Năm, cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo kể từ tháng Mười năm ngoái. Tòa Bạch Ốc đã và đang cố gắng gây áp lực lên Trung Quốc, một khách hàng chủ chốt mua dầu của Iran bị trừng phạt, để nước này giảm bớt sự hỗ trợ cho Tehran.

Ảnh hưởng hữu ích của Trung Quốc đối với Iran.

Trung Quốc có những lý do riêng để giúp chấm dứt xung đột. Nền kinh tế của nước này bị ảnh hưởng bởi giá năng lượng tăng cao. Một cuộc suy thoái toàn cầu sẽ gây tổn hại đến xuất khẩu của Trung Quốc, vốn là động lực tăng trưởng chính. Trữ lượng dầu chiến lược của nước này, dù hữu ích, nhưng không phải là vô hạn.

Trung Quốc đã thúc giục các quan chức Iran đàm phán với Hoa Kỳ, nhưng lại thận trọng không muốn bị cuốn vào một cuộc chiến mà họ cho là phần lớn việc giải quyết thuộc trách nhiệm của Washington. Tuy nhiên, ngay cả khi không tham gia về mặt quân sự, Trung Quốc vẫn có thể sẵn sàng hợp tác với Hoa Kỳ trong việc mở lại eo biển Hormuz, một tuyến đường biển quan trọng mà qua đó tới 40% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc được vận chuyển.

Một nhà máy lọc dầu thô và hóa dầu ở Nam Kinh, Trung Quốc, trong tháng này.Tín dụng...Hector Retamal/Agence France-Presse — Getty Images (bằng tiếng Anh)

Tiến sĩ Li nói, “Phía Trung Quốc có thể đạt được một số thỏa thuận với Mỹ, nói rằng, ‘Hãy cùng nhau thuyết phục Iran giữ eo biển mở,’” ông nói thêm rằng Bắc Kinh cũng có thể muốn được bảo đảm rằng Hoa Kỳ sẽ không phong tỏa tuyến đường thủy này.

Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc vẫn có thể đưa ra nhiều ưu đãi khác nhau cho Tehran để hợp tác với Washington, chẳng hạn như các khoản vay, đầu tư và đề nghị giúp đỡ tái thiết sau chiến tranh. (Tuy nhiên, Bắc Kinh khó có thể gây áp lực buộc Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân của mình.)

Thảo luận về việc bán vũ khí cho Đài Loan: Không còn là điều cấm kỵ?

Điều ông Tập Cận Bình muốn nhất từ ông Trump nằm ở nơi khác — ở Đài Loan. Ông Tập Cận Bình đang tìm cách làm dịu bớt sự ủng hộ của Mỹ đối với hòn đảo này, dù là thông qua việc trì hoãn hoặc giảm bớt việc bán vũ khí, hay một tuyên bố rằng Washington phản đối nền độc lập của Đài Loan. Chính quyền Trump đã trì hoãn việc công bố gói bán vũ khí trị giá 13 tỷ đô la cho Đài Loan để tránh làm phật lòng ông Tập.

Tuần này, ông Trump một lần nữa nói rằng ông dự định thảo luận với Trung Quốc về vấn đề bán vũ khí cho Đài Loan. Nếu làm vậy, ông Trump có thể vi phạm một cam kết lâu dài được gọi là Sáu Cam kết, một trụ cột trong chính sách Mỹ-Đài Loan và Mỹ-Trung. Các cam kết thời Reagan được gửi cho tổng thống Đài Loan vào năm 1982, và một trong số đó thường được hiểu là chính phủ Mỹ sẽ không tham khảo ý kiến của Bắc Kinh trước khi bán vũ khí cho Đài Loan.

Quân đội Đài Loan thực hành cách đẩy lùi một lực lượng xâm lược tại Bali, Đài Loan, vào năm 2023.Tín dụng...Lam Yik Fei cho tờ The New York Times

Việc ông Trump đưa vấn đề này ra thảo luận có thể là một bước ngoặt so với chính sách đối ngoại của Mỹ trong nhiều thập kỷ, tùy thuộc vào cách thức vấn đề được nêu ra, và là một thắng lợi cho ông Tập Cận Bình.

Trong số các học giả Trung Quốc theo đường lối cứng rắn hơn, cuộc chiến ở Iran cũng đã phơi bày điểm yếu quân sự của Mỹ, mang lại cho Bắc Kinh thêm tự tin để thúc đẩy vấn đề Đài Loan. Trong cuộc xung đột, Hoa Kỳ đã buộc phải chuyển hướng các nguồn lực quân sự khỏi châu Á và làm cạn kiệt kho dự trữ đạn dược của Mỹ.

Wu Xinbo, một học giả hàng đầu về nghiên cứu Mỹ tại Đại học Fudan ở Thượng Hải, cho biết, “Cuộc xung đột với Iran cho thấy rằng Mỹ đơn giản là không thể duy trì một cuộc chiến tranh lớn với Trung Quốc về Đài Loan. Điều đó rất rõ ràng”.

Định nghĩa lại mối quan hệ.

Đối với Bắc Kinh, hội nghị thượng đỉnh có lẽ không phải là về việc đạt được bất kỳ nhượng bộ cụ thể nào mà là về việc định nghĩa lại các tiêu chuẩn dành cho cách thức mà hai siêu cường nên tương tác.

Ông Tập Cận Bình sẽ tìm kiếm sự xác nhận rằng đất nước của ông, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, hiện ngang hàng với Hoa Kỳ. Và rằng ông, với tư cách là người lãnh đạo, là người ngang hàng với ông Trump. Đây là điều mà Tập Cận Bình đã tìm kiếm kể từ khi nhậm chức lần đầu vào năm 2012 và là sự hiểu biết mà các quan chức và nhà phân tích Trung Quốc cho rằng sẽ báo hiệu một mối quan hệ ổn định hơn, dựa trên sự cùng tồn tại được kiểm soát, dù có phần khó khăn.

Yun Sun, giám đốc chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson ở Washington, cho biết, “Nếu tổng thống Mỹ là lãnh đạo của thế giới tự do và Tập Cận Bình là người ngang hàng với ông ấy, thì điều đó nói lên điều gì về khả năng lãnh đạo của Tập Cận Bình? Điều đó có nghĩa là ông ấy cũng phải là một nhà lãnh đạo thế giới”.

Tổng thống Trump đến Bắc Kinh hôm thứ Tư.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh)

Trung Quốc đã lập luận, gần đây nhất là trong một bài xã luận của hãng thông tấn chính thức Tân Hoa Xã hôm thứ Tư với tiêu đề “Tìm ra con đường đúng đắn để Trung Quốc và Mỹ hòa thuận với tư cách là các cường quốc lớn”, rằng Hoa Kỳ không nên mong muốn có được cả hai điều cùng lúc từ Trung Quốc. Nước này chỉ trích Washington vì đã yêu cầu Bắc Kinh giúp đỡ trong các vấn đề mà Trung Quốc quan tâm — chẳng hạn như giúp kềm chế dòng chảy fentanyl vào Mỹ — trong khi đồng thời gây tổn hại đến lợi ích của Trung Quốc, ví dụ như bằng cách áp đặt lệnh trừng phạt đối với các công ty Trung Quốc.

Nhưng động thái đó đã định hình mối quan hệ trong tám năm qua, dẫn đến việc hai bên tranh cãi về mọi thứ, từ nguồn gốc của đại dịch Covid-19 đến sự xuất hiện của một khinh khí cầu do thám của Trung Quốc bay lơ lửng trên bầu trời Hoa Kỳ. Ngày nay, hai bên vẫn bất đồng về việc Trung Quốc ủng hộ Iran và Nga, cũng như các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ khiến các công ty Trung Quốc bị cắt đứt khỏi các chip máy tính tiên tiến và các công nghệ khác.

Trung Quốc muốn mua thời gian để mạnh mẽ hơn.

Cuối cùng, Trung Quốc muốn ổn định hơn và tiếp tục thỏa thuận ngừng chiến thương mại. Điều đó có nghĩa là không còn thuế quan, không còn kiểm soát xuất khẩu, không còn lệnh trừng phạt nào áp đặt lên các công ty của nước này.

“Họ chỉ muốn có thời gian và không gian để củng cố vị thế cho cuộc cạnh tranh trong tương lai,” Amanda Hsiao, giám đốc bộ phận Trung Quốc của Eurasia Group, người vừa có chuyến thăm Bắc Kinh gặp gỡ các học giả và quan chức, cho biết.

Bắc Kinh đã và đang làm điều đó, bằng cách xây dựng cái mà ông Tập Cận Bình gọi là “tự lực quốc gia”, không chỉ về công nghệ mà còn cả thương mại và khoa học. Kể từ lần gặp gỡ cuối cùng giữa hai nhà lãnh đạo cách đây sáu tháng, Trung Quốc đã mài sắc các công cụ để gây khó khăn kinh tế cho các đối thủ. Sau nhiều năm bị Mỹ kiểm soát xuất khẩu, các công ty Trung Quốc đang tự sản xuất chip, trong khi các công ty như DeepSeek đang thiết kế các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) để vượt qua các hạn chế.

Bắc Kinh cũng đã chứng minh rằng họ sẽ phản kháng nếu bị khiêu khích: Khi Washington áp đặt lệnh trừng phạt đối với một nhà máy lọc dầu của Trung Quốc vào tháng 4 vì mua dầu của Iran, Trung Quốc đã ra lệnh cho các công ty của mình không tuân thủ.

Tuy nhiên, để tạo ra một bầu không khí tích cực, Trung Quốc có thể cam kết mua máy bay Boeing, đậu nành Mỹ và thịt bò Mỹ.

“Đối với người Trung Quốc, đó là cái giá chấp nhận được để đổi lấy sự ổn định,” bà Hsiao nói.

------------------

_ Tác giả Lily Kuo......./ Lily Kuo là phóng viên thường trú tại Trung Quốc của báo The Times, đặt trụ sở tại Đài Bắc.... | Pei-Lin Wu đóng góp vào bài báo này.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times... 14 tháng 5 năm 2026.

Putin đang suy sụp. Đây là lúc để bắt đầu đá văng anh ta

2026-05-13T07:42:00.009+07:00

Phương Tây phải bảo đảm rằng Volodymyr Zelensky được trao quyền để bảo đảm một nền hòa bình công bằng cho người dân Ukraine.

Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky...Thực tế chiến trường đang ngày càng có lợi cho Ukraine Nguồn: HAYK BAGHDASARYAN / EPA

Tác giả Hamish de Bretton-Gordon.... 11 / 05/ 2026 .... The Telegraph.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã cố gắng tạo dựng hình ảnh mạnh mẽ và chắc chắn về cuộc chiến tranh thảm khốc của Nga ở Ukraine. Tuy nhiên, thực tế được thể hiện trong cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng đầy thất vọng vào hôm thứ Bảy ở Moscow lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác.

Lần đầu tiên sau hai thập niên, Nga không thể tập hợp được một chiếc xe tăng nào hoành tráng phô trương sức mạnh quân sự của Điện Kremlin trong cuộc diễn binh thường niên – một sự kiện mà chính Putin mô tả như một lời cảnh báo đối với kẻ thù của Nga. Những gì thế giới chứng kiến không phải là sức mạnh, mà là sự yếu đuối: một cuộc duyệt binh thu nhỏ, biểu tượng rỗng tuếch, và một chế độ ngày càng lo sợ về sự dễ bị tổn thương của chính nó.

Phát biểu sau cuộc diễn binh thu nhỏ, Putin tuyên bố: “Tôi nghĩ rằng vấn đề này sắp kết thúc”, ám chỉ đến điều mà ông vẫn gọi một cách phi lý là “chiến dịch quân sự đặc biệt” của y ở Ukraine. Tuy nhiên, ngay cả cuộc duyệt binh cũng cho thấy sự lo lắng của Điện Kremlin. Với việc máy bay không người lái và tên lửa của Ukraine hiện có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, Putin rõ ràng không dám mạo hiểm phô trương các khí tài quân sự quý giá tại một thời điểm và địa điểm đã biết. Thay vào đó, chế độ này dựa nhiều vào các đội hình diễn binh quy mô lớn, bao gồm cả quân đội Triều Tiên, để tạo ra ảo tưởng về quy mô và sức mạnh.

Một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời do Mỹ làm trung gian chắc chắn đã cho phép sự kiện diễn ra mà không xảy ra sự cố nào, mặc dù sau đó cả Ukraine lẫn Nga đều cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ba ngày. Tuy nhiên, bầu không khí chung quanh cuộc duyệt binh rõ ràng là trầm lắng.

Ngay cả bài phát biểu của Putin, thường là một bài kiểm tra sức chịu đựng dài dòng - mà trong đó nhà độc tài đắm chìm trong nỗi hoài niệm đế chế và những lời lẽ hùng hồn thời Liên Xô - cũng ngắn gọn và trầm lắng một cách đáng ngạc nhiên. Không còn vẻ kiêu ngạo của một nhà lãnh đạo tin chắc vào chiến thắng tất yếu. Thay vào đó là một người đàn ông đang cố gắng biện minh cho một cuộc chiến ngày càng tốn kém và mang tính chiến lược thảm khốc. Putin khẳng định Nga đang chiến đấu trong một cuộc chiến “chính nghĩa” và mô tả Ukraine là một “lực lượng xâm lược” được NATO trang bị vũ khí. Đó là một tuyên bố lạ kỳ từ người đàn ông đã phát động một cuộc xâm lược Ukraine hoàn toàn bất hợp pháp và không có lý do hơn bốn năm trước, sau khi đã sáp nhập bất hợp pháp Crimea vào năm 2014.

Tổng thống Nga Vladimir Putin phát biểu trong một cuộc duyệt binh nhân Ngày Chiến thắng....Bầu không khí chung quanh cuộc duyệt binh rõ ràng là trầm lắng. Ảnh: Alexander Kazakov.

Sau đó, trong một cuộc họp báo, Putin cáo buộc phương Tây đang kích động đối đầu với Nga. Sự trớ trêu thật đáng kinh ngạc. Chính Nga, chứ không phải phương Tây, đã dành nhiều năm tiến hành một cuộc chiến tranh hỗn hợp dai dẳng chống lại châu Âu và đặc biệt là Vương quốc Anh. Vụ ám sát Alexander Litvinenko và vụ ám sát hụt Sergei Skripal ở Salisbury vẫn là những lời nhắc nhở rùng rợn về sự sẵn sàng của Điện Kremlin trong việc tiến hành các cuộc tấn công do nhà nước bảo trợ trên lãnh thổ Anh, cùng với chiến tranh mạng không ngừng nghỉ, phá hoại và hoạt động gián điệp trên khắp châu Âu.

Tuy nhiên, đề xuất hòa bình từ Điện Kremlin mang lại chút hy vọng cho người dân Ukraine đang kiệt sức, nhiều người trong số họ đã phải sống nhiều năm trong các hầm trú ẩn thay vì nhà của mình. Bối cảnh chiến lược đã thay đổi đáng kể, kể từ các cuộc đàm phán trước đây, khi Putin tin rằng ông ta có thể áp đặt các điều khoản yêu cầu Ukraine nhượng lại lãnh thổ, làm suy yếu lực lượng vũ trang và từ bỏ tham vọng hướng Tây.

Ngày nay, thực tế chiến trường đang ngày càng nghiêng về phía Ukraine. Lực lượng Ukraine tiếp tục đạt được những bước tiến nhỏ nhưng có ý nghĩa trong khi Nga chịu tổn thất nặng nề cả về nhân lực lẫn trang thiết bị. Quan trọng hơn, Ukraine hiện đang bắt đầu điều động xe bọc thép hiệu quả hơn trên chiến trường vốn trước đây chỉ toàn là máy bay không người lái. Những thắng lợi chiến thuật nhỏ này có thể sớm phát triển thành những điều quan trọng hơn nhiều.

Đồng thời, Ukraine đã chứng minh khả năng ngày càng tinh vi trong việc tấn công các mục tiêu chiến lược quan trọng nằm sâu bên trong lãnh thổ Nga, ngay cả khi không có sự hỗ trợ quân sự quy mô lớn của Mỹ. Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu hiện đang gây áp lực ngày càng lớn lên nền kinh tế Nga và phơi bày sự bất lực của Điện Kremlin trong việc bảo vệ hoàn toàn lãnh thổ của nó. Việc Putin ngầm thừa nhận rằng chính Moscow không còn được bảo đảm an toàn nữa đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: Cuộc chiến của Nga không còn giới hạn ở những chiến tuyến xa xôi.

Tất cả những điều này diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều dấu hiệu bất ổn bên trong chính nước Nga. Sự chỉ trích công khai đối với cuộc chiến - điều từng gần như không thể tưởng tượng được - đang trở nên rõ ràng hơn khi người dân Nga bình thường bắt đầu đặt câu hỏi về cái giá phải trả cho canh bạc tai hại của Putin ở Ukraine. Sự chỉ trích này sẽ còn rõ ràng hơn nữa nếu không có sự đàn áp gần đây đối với các dịch vụ internet ở Nga và việc bịt miệng nhiều tiếng nói bất đồng chính kiến.

Nếu châu Âu, và đặc biệt là Hoa Kỳ dưới thời Donald Trump, vẫn kiên định cam kết ủng hộ Kyiv, thì triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình công bằng và bền vững giờ đây có thể gần hơn bao giờ hết kể từ khi Nga sáp nhập Crimea bất hợp pháp hơn một thập kỷ trước.

Trách nhiệm giờ đây thuộc về các nhà lãnh đạo phương Tây. Nước Anh, dưới thời Keir Starmer, vẫn có một vai trò quan trọng cần phải thực hiện, bất chấp nhiều năm đầu tư không đủ vào quân đội của chính mình. Chúng ta hãy hy vọng ông ấy vẫn còn đủ khả năng để thỉnh thoảng ngẩng đầu lên nhìn chung quanh khi cố gắng cứu lấy chính mình. Lực lượng vũ trang Anh vẫn rất chuyên nghiệp và quan trọng.

Những gì ở ngày thứ Bảy đã chứng minh một cách chắc chắn là Putin đang bị tổn thương về chính trị, quân sự và tâm lý. Lịch sử dạy chúng ta rằng khi một kẻ săn mồi nguy hiểm bị suy yếu, đó chính là thời điểm thích hợp nhất để gây áp lực tối đa – chứ không phải nhượng bộ vì lợi ích nhất thời. Thời điểm hiệu quả nhất để đá văng một người là khi người đó đã ngã xuống.

Phương Tây phải bảo đảm rằng Volodymyr Zelensky được trao quyền để bảo đảm một nền hòa bình công bằng cho người dân Ukraine, thay vì cho phép Putin có một lối thoát chỉ là kết thúc cuộc chiến sớm.

----------------

_ Tác giả Hamish de Bretton-Gordon là một sĩ quan quân đội trong 23 năm, cấp bậc đại tá, và là sĩ quan chỉ huy của Trung đoàn Hóa học, Sinh học, Phóng xạ và Hạt nhân Liên hợp của Vương quốc Anh và Tiểu đoàn CBRN phản ứng nhanh của NATO.

_ Trần HSa lược dịch từ The Telegraph.... 13/5/2026.

Tái thiết kho vũ khí của nền dân chủ

2026-05-13T07:27:00.007+07:00

Chiến tranh Iran đã phơi bày sự thiếu hụt nguy hiểm trong kho dự trữ đạn dược của chúng ta.

Một chiếc Tomahawk được bắn để hỗ trợ Chiến dịch Epic Fury vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, ở Địa Trung Hải. (Ảnh của Hải quân Hoa Kỳ qua Getty Images)

Tác giả Mackenzie Eaglen ...11 Tháng Năm, 2026..... The Dispatch.

Mỗi chiến dịch quân sự gần đây của Mỹ đều dẫn đến những cảnh báo công khai về nguồn cung cấp vũ khí đang cạn kiệt của nước này. Chiến dịch Epic Fury ở Iran, Atlantic Resolve hỗ trợ Ukraine, Prosperity Guardian hay Rough Rider ở Biển Đỏ chống lại lực lượng Houthi, Midnight Hammer chống lại Iran trước đây, hay cuộc phòng thủ Israel đang diễn ra – những chiến dịch này đều có điểm chung là Hoa Kỳ nhanh chóng cạn kiệt các loại vũ khí chính xác , quan trọng sau khi phóng.

Không phải tất cả những thứ phát nổ đều phục vụ cùng một mục đích. Tên lửa, bom, rocket, đạn dược và mìn không có khả năng như nhau. Mặc dù quân đội Mỹ có nguồn cung dồi dào các loại vũ khí cũ – đạn pháo không có điều khiển và bom thông thường – nhưng lại thiếu hụt đáng báo động các loại vũ khí tinh vi. Mặc dù dồi dào, những kho vũ khí cũ này lại hoạt động kém hiệu quả, trước các đối thủ tinh vi được trang bị vũ khí công nghệ cao.

Kẻ thù của Mỹ đã dành ba thập niên rưỡi để nghiên cứu các phương thức chiến tranh của chúng ta và đã phát triển các loại vũ khí phản công; huấn luyện và gây dựng năng lực sản xuất khổng lồ để đánh bại chúng ta. Chỉ riêng Trung Quốc đã sở hữu hải quân (và lục quân, không quân, lực lượng bảo vệ bờ biển, dân quân biển và lực lượng tên lửa chiến lược cấp dưới) lớn nhất thế giới và có thể làm cạn kiệt kho vũ khí của Mỹ chỉ trong vài ngày nếu xảy ra xung đột.

Trong khi đó, cả lực lượng thông thường và chiến lược của Mỹ đều đang ở mức sẵn sàng thấp nhất giữa nỗ lực hiện đại hóa kéo dài nhiều thế hệ, và các nhiệm vụ liên tục ở nước ngoài, cường độ cao. Các tổ chức uy tín và các trường cao đẳng quân sự đều đi đến cùng một kết luận dựa trên các cuộc diễn tập chiến tranh: Quân đội Mỹ liên tục thiếu hụt các loại vũ khí tầm xa quan trọng, ngay trong những tuần đầu tiên của một cuộc chiến tranh lớn. Như Hal Brands của Viện Doanh nghiệp Mỹ đã cảnh báo, nếu không đầu tư ngay lập tức, Mỹ có thể “chuẩn bị cho ‘nạn đói tên lửa’ nếu xảy ra chiến tranh giữa các cường quốc”.

Chiến dịch Epic Fury mang đến một cái nhìn thực tế về chính kịch bản đó. Theo các báo cáo, quân đội Mỹ đã phóng hơn 1.000 tên lửa hành trình Tomahawk chỉ trong vài tuần, mặc dù loại vũ khí này chỉ được sản xuất với tốc độ từ 90 đến 100 chiếc mỗi năm. Nếu không đẩy nhanh tiến độ, việc bổ sung loại vũ khí chủ lực này chỉ sau một chiến dịch ngắn nhưng cường độ cao, sẽ mất khoảng 10 năm.

Và kho vũ khí tấn công mới chỉ là một nửa vấn đề.

Kho vũ khí phòng thủ bảo vệ quân đội hoặc bảo vệ lãnh thổ của chúng ta, như tên lửa đánh chặn Patriot hoặc hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD, đang ở mức rất thấp hoặc gần như cạn kiệt. Từ năm 2021, chúng ta chỉ sản xuất khoảng ba chục tên lửa đánh chặn THAAD mỗi năm, nhưng đã bắn 150 chiếc trong Chiến tranh 12 ngày chống lại Iran mùa hè năm ngoái. Theo kế hoạch hiện tại, sẽ mất ba năm rưỡi để thay thế số lượng đã bắn chỉ trong chưa đầy hai tuần. Còn đối với tên lửa đánh chặn Patriot quan trọng, được các quân đội trên thế giới tin dùng, Ngũ Giác đài đã xử dụng hơn 1.200 chiếc chống lại Iran trong Chiến dịch Epic Fury. Trong khi Lục quân hy vọng sẽ đặt hàng 2.798 tên lửa PAC-3 với yêu cầu ngân sách đang chờ xử lý, thì những tên lửa được tài trợ theo ngân sách căn bản hàng năm sẽ không bắt đầu giao hàng cho đến tháng 5 năm 2029.

Tỷ lệ chi tiêu cao như vậy trong một thời gian ngắn đã phơi bày một vấn đề đã hình thành trong nhiều thập kỷ. Nước Mỹ sẽ bị áp đảo về hỏa lực, nếu không muốn nói là trắng tay, trong một cuộc chiến tranh kéo dài với Bắc Kinh.

Ngay cả khi một cuộc chiến tiềm tàng ở châu Á còn nhiều năm nữa mới xảy ra, việc đẩy nhanh nỗ lực xây dựng lại kho vũ khí vẫn diễn ra chậm chạp và kẻ thù thì không hề đứng yên. Thời gian sản xuất không được tính bằng tuần hay tháng mà bằng năm. Tên lửa tấn công chính xác (PrSM) phổ biến, cũng được xử dụng rộng rãi chống lại Iran, có thời gian chế tạo là 36 tháng. Thời gian chế tạo tên lửa Tomahawk trung bình là 26 tháng. Trong tất cả các trường hợp này, chu kỳ chế tạo dài đã làm ảnh hưởng đến kế hoạch đặt hàng đạn dược với số lượng lớn . Điều đó khiến quân đội Mỹ phải bổ sung những gì họ thiếu bằng những gì họ đang có – một loạt các loại vũ khí cũ, rẻ tiền, không chính xác, sẽ không thể hoàn thành các mục tiêu chiến lược trong một môi trường như Biển Đông, nơi khả năng tấn công chính xác tầm xa là rất quan trọng.

May mắn thay, đây là một vấn đề có thể giải quyết được—nhưng không phải theo cách truyền thống của Washington. Một đợt tăng cường sản xuất thời chiến để xây dựng lại nền tảng công nghiệp và tăng cường năng lực sản xuất là một phần của giải pháp. Nhưng điều quan trọng không kém là phải suy nghĩ lại về những gì nước Mỹ xây dựng và cách chúng ta xây dựng nó—theo đuổi sản xuất một cách có chủ đích, đặt nhiều tài sản quan trọng trên thực địa hơn, và sửa đổi những gì chúng ta đã có.

Trong bài phát biểu đầu tiên trước Quốc hội, George Washington đã kêu gọi các nhà hoạch định chính sách ưu tiên một nền quốc phòng vững mạnh, tuyên bố rằng “chuẩn bị cho chiến tranh là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để giữ gìn hòa bình”. Nhưng nguồn dự trữ vũ khí hạn chế của chúng ta đã phơi bày thực tế rằng Washington đã cho phép ngành công nghiệp quốc phòng của Mỹ phát triển theo quy mô chỉ phục vụ cho một cuộc chiến tại một thời điểm. Các cuộc chiến tranh hiện đại với độ chính xác cao, phạm vi và quy mô lớn, đang chứng tỏ đã kéo dài và khốc liệt. Chúng đòi hỏi một nền tảng công nghiệp sẵn sàng, một lực lượng lớn và mạnh mẽ, cùng một loạt các công cụ ngoại giao trong các cuộc xung đột, kết hợp phòng thủ kinh tế với tình báo, an ninh mạng, không gian và phòng thủ trong nước.

Các siêu cường không xoay trục.

Việc mua sắm của Ngũ Giác đài từ lâu đã tập trung vào con đường tối ưu hóa trang thiết bị tinh xảo – tức là trang thiết bị hàng đầu. Bởi vì Bộ Quốc phòng đã mua rất ít kể từ năm 1991, các lực lượng vũ trang đặt mọi hy vọng và ước mơ vào một vài loại vũ khí chủ chốt đang được sản xuất. Thay vì xây dựng một hệ thống trang thiết bị đa dạng, trong đó một số loại dễ thay thế hơn những loại khác, mọi thứ chúng ta mua và chế tạo đều trở nên hiện đại nhất, tầm bắn xa nhất và tinh vi nhất hoặc phức tạp nhất về mặt kỹ thuật. Việc sản xuất hạn chế như vậy buộc các nhà cung cấp phải tìm kiếm khách hàng khác và người lao động phải tìm việc làm trong các ngành công nghiệp dễ dàng hơn.

Trong tình huống khẩn cấp như hiện nay, quân đội Mỹ cần những loại vũ khí có thể sản xuất hàng nghìn chiếc và mất đi hàng trăm chiếc mà không vượt quá ngân sách. Ngũ Giác đài phải đẩy mạnh mô hình sản xuất theo bản vẽ đối với đạn dược. Các phòng nghiên cứu của chính phủ Mỹ có rất nhiều ý tưởng đột phá sẵn sàng cho sản xuất. Việc thuê ngoài hoạt động chế tạo các bộ phận quan trọng trong khi vẫn giữ quyền kiểm soát thiết kế nội bộ sẽ giúp mang lại kết quả hữu hình sớm hơn.

Quân đội cũng có thể tái xử dụng các loại vũ khí cũ và hình dung lại các ứng dụng cho các hệ thống cũ với những sửa đổi nhỏ. Tên lửa Hellfire, ban đầu được thiết kế vào những năm 1970, đến những năm 2010 đã trở thành nạn nhân của chính sự thành công của nó: đủ hiệu quả để tiếp tục đặt hàng nhưng quá đắt để dự trữ. Bằng cách thiết kế lại đầu đạn và phần dẫn hướng của Hellfire thành cấu hình mô-đun, Lockheed Martin đã biến khung máy bay Hellfire hiện có thành một tài sản hiệu quả hơn đáng kể, cho hệ thống thay thế của họ. Các loại vũ khí từng được lưu trữ như đạn dược hạng hai đã được đưa trở lại kho như đạn dược hạng nhất.

Việc ký kết nhiều hợp đồng dài hạn cũng có thể được xử dụng để thay đổi cách tính toán trong ngành công nghiệp quốc phòng, khuyến khích các công ty truyền thống đầu tư vào chi phí vốn và tạo động lực cho các công ty khởi nghiệp hợp tác với và phục vụ chính phủ Mỹ. Các khuôn khổ gần đây từ các nhà thầu chính như RTX chứng minh mô hình này hiệu quả sau khi họ đã đồng ý với năm thỏa thuận mang tính bước ngoặt, để tăng cường sản xuất và đẩy nhanh tiến độ giao hàng tên lửa hành trình Tomahawk, tên lửa Standard và tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến (AMAR). Yêu cầu ngân sách quốc phòng năm 2027 sắp tới của Tòa Bạch Ốc sẽ giúp tăng mạnh nhu cầu và xây dựng lại các chuỗi cung ứng dễ bị tổn thương nếu được thông qua. Ví dụ, nhu cầu về tên lửa đánh chặn THAAD sẽ tăng từ mức thấp đáng kinh ngạc là 37 chiếc vào năm 2026 lên 857 chiếc vào năm tới. Đó là một bước đi hợp lý để bổ sung nguồn cung dự trữ đang cạn kiệt của chúng ta.

Quân đội Mỹ cũng có thể học hỏi từ những nước khác trong điều kiện chiến đấu, và cải tiến nhanh hơn bằng cách ưu tiên tốc độ, hơn chất lượng hoàn hảo. Tại một phiên điều trần gần đây của Quốc hội, các nhân chứng đã mô tả văn hóa mua sắm của Ukraine tập trung vào thiết kế mở và cạnh tranh giữa các nhà cung cấp, nơi mà các thay đổi sản phẩm được thực hiện trong vài ngày chứ không phải vài năm. Các lãnh đạo Ngũ Giác đài đã áp dụng mô hình này với Chiến dịch Tốc độ Cao (Operation Warp Speed) trong việc phát triển vắc-xin COVID và chế tạo xe chống mìn trong thời kỳ đỉnh điểm của các cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan. Như Thượng nghị sĩ Tim Sheehy đã lưu ý, chúng ta vẫn còn “một phần nào ADN bị chôn vùi đâu đó trong tòa nhà năm cạnh (Ngũ Giác đài) ; hãy khai quật nó lên.”

Cho đến khi kho vũ khí của chúng ta được xây dựng lại và bổ sung đầy đủ, tư duy thương mại để nhanh chóng tiếp thu công nghệ và mua các linh kiện có sẵn, phải được ưu tiên hàng đầu trong chính phủ. Phần lớn các loại đạn dược được đề cập ở trên nằm trong phần bắt buộc của yêu cầu ngân sách quốc phòng năm 2027. Khía cạnh này rất quan trọng để thực hiện các khoản đầu tư lớn một lần, vào các ngành công nghiệp sản xuất đạn dược, đóng tàu và máy bay không người lái, tính đến khả năng tăng đột biến.

Nếu sự hòa giải không trở thành hiện thực, số lượng thấp các khoản ngân sách tùy ý (linh động) được yêu cầu cho năm 2027 sẽ bảo đảm rằng Mỹ vẫn là người kiến tạo nền dân chủ chứ không phải là nhà sản xuất vũ khí. Thu hẹp khoảng cách về vũ khí đòi hỏi sự trung thực về mặt trí tuệ đối với những gì chúng ta đang có, những gì chúng ta cần và cách khắc phục nó. Mua số lượng lớn vũ khí và đầu tư vào cơ sở công nghiệp là bước khởi đầu đúng đắn, nhưng con đường phía trước còn dài và gập ghềnh. Đảo ngược xu hướng suy giảm có kiểm soát kéo dài hàng thập kỷ sẽ không dễ dàng, nhưng điều đó là cần thiết nếu Mỹ muốn duy trì hòa bình, thứ mà tự nó không thể tự duy trì.

------------------

_ Tác giả Mackenzie Eaglen là thành viên cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Hoa Kỳ, nơi cô chuyên về chiến lược quốc phòng, ngân sách quốc phòng và sẵn sàng quân sự.

_ Trần HSa lược dịch từ The Dispatch .... 13/5/2026.

Cuộc gặp giữa Trump và Tập Cận Bình khiến Đài Loan lo ngại, theo dõi sát sao những thay đổi ngầm của Mỹ.

2026-05-12T14:47:00.004+07:00

Những phát ngôn thiếu suy nghĩ là một rủi ro lớn; nhân vật quan trọng của châu Âu trấn an dư luận trong chuyến thăm Đài Bắc.

Các cuộc tập trận tấn công chống đổ bộ vào Kim Môn của Đài Loan, đối diện với thành phố Hạ Môn của Trung Quốc: Bất cứ điều gì mà Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nói với Tập Cận Bình của Trung Quốc về Đài Loan sẽ được xem xét kỹ lưỡng. (Anadolu qua Getty Images)

Tác giả THOMPSON CHAU và PAK YIU.... 11 tháng 5, 2026 ....Nikkei Asia.

TAIPEI/NEW YORK -- Đài Loan đang chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Trung Quốc, Tập Cận Bình, vào cuối tuần này. Theo một số chuyên gia, kịch bản tốt nhất cho Đài Bắc là không bị nhắc đến chút nào.

Tuy nhiên, điều đó dường như khó xảy ra sau khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói hồi đầu tháng rằng ông "chắc chắn Đài Loan sẽ là một chủ đề được bàn luận". Bắc Kinh đã nhấn mạnh rằng Đài Loan là "rủi ro lớn nhất" trong mối quan hệ song phương, báo hiệu một chiến dịch nhằm làm suy yếu sự ủng hộ của Mỹ đối với Đài Bắc và nỗ lực của Tổng thống Lai Ching-te trong việc tăng cường khả năng phòng thủ của hòn đảo dân chủ.

"Sự thật là người dân Đài Loan đang lo lắng về hội nghị thượng đỉnh [Trump-Tập]", một nhân vật cao cấp trong nội bộ của Bộ Ngoại giao Đài Bắc nói với Nikkei Asia, với điều kiện giấu tên.

Trước công chúng, hầu hết các quan chức Đài Loan đều ngần ngại bày tỏ sự lo ngại đó.

Đặc phái viên Đài Bắc tại Mỹ, Alexander Yui, tuần trước đã nói với các phóng viên rằng Đài Loan hiểu sự cần thiết của các cuộc trao đổi cấp cao giữa Bắc Kinh và Washington. Ngoại trưởng Lin Chia-lung hôm thứ Hai cho biết Đài Bắc "tự tin" vào mối quan hệ đối tác với Mỹ, quốc gia đã nhiều lần bảo đảm rằng chính sách của họ sẽ không thay đổi.

Thứ trưởng Ngoại giao Đài Loan Francois Wu đã nói với Bloomberg về những lo ngại rằng Đài Loan sẽ "trở thành chủ đề" trong cuộc đàm phán giữa Tập Cận Bình và Trump. Người trong cuộc nói chuyện với Nikkei Asia bày tỏ hy vọng rằng hai siêu cường đối địch có "nhiều vấn đề khác để lo lắng", và Đài Loan có thể chỉ là "một món ăn kèm".

Bất cứ điều gì Trump nói về Đài Loan sẽ bị xem xét kỹ lưỡng, không chỉ ở Đài Bắc mà còn trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ví dụ, Tokyo sẽ theo dõi sát sao, vì nước này vẫn đang vướng vào cuộc tranh chấp kéo dài nhiều tháng với Trung Quốc về phát ngôn của Thủ tướng Sanae Takaichi, rằng một cuộc tấn công vào Đài Loan có thể là "tình huống đe dọa sự sống còn" của Nhật Bản.

Ngay cả một sự thay đổi chính sách bằng lời nói nhỏ, cũng có thể gây ra những hệ quả lớn. Trong một bài phân tích trước thềm hội nghị thượng đỉnh, các nhà phân tích tại Eurasia Group cho biết Bắc Kinh muốn ông Trump tuyên bố rằng Mỹ "phản đối độc lập của Đài Loan" hoặc "không phản đối thống nhất hòa bình". Họ nói, trong một cuộc gặp riêng, "Không thể loại trừ khả năng một yêu cầu bất ngờ từ ông Tập và một tuyên bố từ ông Trump."

Ngôn ngữ thông thường của Mỹ là họ "không ủng hộ" độc lập của Đài Loan, ám chỉ các động thái của Đài Bắc nhằm tuyên bố độc lập trên danh nghĩa là một nước cộng hòa Đài Loan và bãi bỏ chế độ hiến pháp cũ. Tuy nhiên, Bắc Kinh coi bất kỳ ai phản đối tuyên bố chủ quyền của họ đối với Đài Loan, hoặc thậm chí ủng hộ hiện trạng, đều là những người ủng hộ "Đài Loan độc lập".

Một sự thay đổi so với lập trường rập khuôn của Mỹ, nếu xảy ra, "sẽ là kết quả có tác động lớn nhất của hội nghị thượng đỉnh, làm suy yếu sự ủng hộ trong nước ở Đài Loan đối với đảng cầm quyền, và thiết lập một chuẩn mực mới giữa hai bờ eo biển đối với Mỹ và các chính phủ nước ngoài khác," Eurasia Group cho biết.

Patricia Kim, một chuyên gia cao cấp tại Trung tâm John Thornton về Trung Quốc thuộc Viện Brookings, đã cảnh báo trong một cuộc họp báo: "Ngay cả khi chúng ta không thấy điều gì đó kịch tính như một sự thay đổi chính thức trong chính sách được tuyên bố lần này, thì vẫn luôn có nguy cơ Tổng thống Trump có thể đưa ra một nhận xét tùy hứng."

Bà nói thêm rằng Trump "không nhất thiết là người đánh giá cao những sắc thái tinh tế của ngôn ngữ chính sách lâu đời, và ông ấy đã thể hiện sự sẵn sàng làm mờ ranh giới truyền thống."

Chuyến thăm của Trump diễn ra trong bối cảnh Lai và Đảng Dân chủ Tiến bộ của ông đang đấu tranh với phe đối lập, do Quốc dân đảng (KMT) lãnh đạo. KMT ủng hộ quan hệ gần gũi hơn với Bắc Kinh và tuân thủ quan điểm rằng Đài Loan thuộc về một quốc gia Trung Quốc rộng lớn hơn. Lãnh đạo đảng, Cheng Li-wun, đã có chuyến đi cấp cao tới Trung Quốc để gặp Tập Cận Bình vào tháng trước.

Các thành viên của Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP) cầm các tấm biển sau khi cơ quan lập pháp do phe đối lập kiểm soát phê duyệt ngân sách quốc phòng đặc biệt trị giá $ 25 tỷ vào ngày 8 tháng 5, cắt giảm hơn một phần ba đề xuất ban đầu của tổng thống. © Reuters (bằng tiếng Anh)

Liên minh do Quốc Dân Đảng lãnh đạo, hiện đang kiểm soát cơ quan lập pháp, đã thông qua ngân sách quốc phòng vào cuối tuần trước, cắt giảm khoảng 38% so với đề xuất ban đầu của ông Lai trị giá 40 tỷ đô la. Mặc dù ngân sách bao gồm việc mua sắm thiết bị của Mỹ, một quan chức Mỹ giấu tên nói với truyền thông rằng việc một số chương trình bị bỏ sót và vẫn cần được tài trợ là điều "đáng thất vọng".

Bà Cheng, người am hiểu truyền thông, gần đây cho biết bà đã yêu cầu được gặp ông Trump trong chuyến đi dự kiến tới Mỹ vào tháng tới.

"Vẫn còn rất nhiều bên sẽ lợi dụng bất kỳ sự thiếu cam kết nào của Đài Loan [đối với quốc phòng] để biện minh cho mối quan hệ Mỹ-Trung thân thiết hơn", ông Raymond Kuo, phó chủ tịch kiêm nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Chicago về các vấn đề toàn cầu, cho biết.

Tại hội nghị thượng đỉnh Trump -Tập, "Kết quả tốt nhất cho Đài Loan sẽ là một cuộc gặp tương tự như cuộc gặp giữa Trump và Tập ở Busan: vấn đề Đài Loan không được thảo luận," ông Kuo, người trước đây là giám đốc phụ trách Đài Loan tại viện nghiên cứu RAND của Mỹ, cho biết. Dù sao đi nữa, ông nói thêm, "Điều quan trọng là Washington phải duy trì quan điểm riêng của mình về quan hệ xuyên eo biển," và tránh đưa ra bất kỳ tuyên bố nào ngụ ý công nhận chủ quyền của Trung Quốc đối với Đài Loan.

Ông Rubio nhấn mạnh rằng cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều hiểu rằng "các sự kiện gây bất ổn" không có lợi cho cả hai bên, liên quan đến Đài Loan hay bất cứ nơi nào ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Giữa những lo lắng đó, một nhân vật quan trọng của châu Âu trong chuyến thăm hiếm hoi tới Đài Bắc đã đưa ra những lời trấn an.

Jose Barroso, cựu chủ tịch Ủy ban châu Âu và là cựu thủ tướng Bồ Đào Nha lần đầu tiên công khai thăm Đài Loan, cho biết ông tin rằng hội nghị thượng đỉnh của Trump với Tập khó có thể thực sự làm thay đổi hiện trạng.

Jose Barroso, cựu chủ tịch Ủy ban châu Âu đầu tiên và là thủ tướng Bồ Đào Nha công khai đến thăm Đài Loan, phát biểu tại diễn đàn thường niên của Trung tâm Phục hồi và Đổi mới Châu Á-Thái Bình Dương tại Đài Bắc. (CAPRI)

"Dù điều gì xảy ra trong cuộc gặp, Tập Cận Bình và Trung Quốc sẽ không thay đổi lập trường của họ về Đài Loan. ... Tôi hoàn toàn không ảo tưởng về tình cảm mạnh mẽ của họ," Barroso nói với Nikkei Asia. Đồng thời, "Sự đồng thuận chung quanh vấn đề Đài Loan tại Mỹ cũng rất mạnh mẽ, không chỉ giữa hai đảng mà còn trong cộng đồng ngoại giao và tình báo, trong Quốc hội, trong các viện nghiên cứu, trong giới học thuật và trong xã hội."

Ông Barroso, người thường xuyên đến thăm Trung Quốc trong suốt sự nghiệp chính trị của mình và là người dẫn dắt các cuộc đàm phán của Bồ Đào Nha với Bắc Kinh về việc chuyển giao Ma Cao, đã đến Đài Loan tuần trước để tham dự một diễn đàn do Trung tâm Khả năng phục hồi và Đổi mới châu Á - Thái Bình Dương (Center for Asia-Pacific Resilience and Innovation) tổ chức. Đây là một tổ chức tư vấn phi chính phủ có ảnh hưởng, kết nối các nhà hoạch định chính sách châu Á, châu Âu và Mỹ với Đài Bắc.

Vị chính khách kỳ cựu của châu Âu gọi ông Trump là một "người gây rối lớn", người "đã thay đổi ngữ pháp của chính trị" từ châu Á sang phương Tây.

Một số nhà quan sát tin rằng Trung Quốc khó có thể gây sức ép mạnh mẽ lên Đài Loan lần này, trong khi ông Trump và ông Tập đang đặt nền móng cho các hội nghị thượng đỉnh trong tương lai.

Một cựu quan chức Mỹ giấu tên cho biết, Trung Quốc "có lợi ích trong việc câu giờ và tiếp tục mua sự ổn định cũng như theo đuổi các cơ hội" để đạt được các thỏa thuận, đồng thời lưu ý rằng Đài Loan là một vấn đề lưỡng đảng ở Mỹ với những cam kết được ghi nhận trong Quốc hội về việc bảo vệ hòn đảo này.

Tuy nhiên, nếu có bất kỳ ngôn từ nào từ ông Trump ám chỉ sự thay đổi trong lập trường của Mỹ, điều đó có thể có những tác động lớn đến khả năng răn đe của Mỹ trong khu vực, vị quan chức này cho biết.

--------------

_ Tác giả THOMPSON CHAU và PAK YIU.... .

_ Trần HSa lược dịch từ .Nikkei Asia..... 11 tháng 5, 2026 ..

Các cường quốc tầm trung sợ hãi những gì khi nghĩ về hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập.

2026-05-12T14:26:00.001+07:00

Tổng thống Trump và Tập Cận Bình sau cuộc gặp ở Busan, Hàn Quốc, vào năm 2025.Tín dụng...Haiyun Jiang / New York Times.

Tác giả Damien Cave ....11 Tháng Năm, 2026 .... The New York Times via Dnyuz.

Ba Lan sẽ sớm đặt dây chuyền sản xuất xe tăng cho Hàn Quốc. Úc đang mua tàu chiến từ Nhật Bản. Canada sẽ gửi uranium cho Ấn Độ, trong khi Ấn Độ chào bán tên lửa hành trình cho Việt Nam, và Brazil chế tạo máy bay vận tải quân sự cho Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Tất cả những thỏa thuận này đều được ký kết trong vài tuần qua. Mỗi thỏa thuận đều thể hiện nỗ lực của các cường quốc tầm trung nhằm tự bảo vệ mình khi cuộc xung đột ở Iran làm tắc nghẽn nguồn cung năng lượng toàn cầu, và khi một hội nghị thượng đỉnh đầy rủi ro giữa Tổng thống Trump và ông Tập Cận Bình của Trung Quốc đang đến gần.

Các cuộc thăm dò toàn cầu cho thấy thế giới ít tin tưởng vào Hoa Kỳ và Trung Quốc. Cả ông Trump lẫn ông Tập đều đã xử dụng ảnh hưởng khổng lồ của họ đối với thương mại và an ninh để gây sức ép hoặc trừng phạt. Và để đáp lại, các quốc gia nhỏ hơn đang hành xử như thể họ bị mắc kẹt với quái vật khổng lồ hay trong những đụn cát thường xuyên thay đổi hình dạng ("Godzilla" hay "Dune" ) - di chuyển lặng lẽ theo nhóm nhỏ, cố gắng không chọc giận những gã khổng lồ cáu kỉnh.

“Đó là năm mươi sắc thái của sự lưỡng lự,” Richard Heydarian, một nhà khoa học chính trị người Philippines tại Đại học Oxford, nhận xét. Hoặc, như Ja Ian Chong, một nhà phân tích an ninh ở Singapore, nói, “Không bên nào muốn đối đầu với Bắc Kinh và giờ là cả Washington nữa.”

Đối với các quốc gia đang theo dõi từ xa, nỗi lo lắng và hy vọng bao trùm cuộc gặp gỡ giữa Trump và Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, dự kiến diễn ra trong tuần này. Tại châu Á, nơi bị ảnh hưởng nặng nề và nhanh chóng nhất bởi tình trạng thiếu dầu do chiến tranh và sự kiểm soát chặt chẽ của Trung Quốc đối với xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ, tâm trạng đặc biệt ảm đạm. Các cuộc phỏng vấn với các quan chức và tuyên bố từ các nhà lãnh đạo đi khắp thế giới để bảo đảm các thỏa thuận thương mại và quốc phòng cho thấy, hầu hết các cường quốc tầm trung đều cảm thấy choáng ngợp trước trật tự thế giới đang xấu đi.

Nhiều người tin rằng hội nghị thượng đỉnh này tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại hơn là giúp ích. Và cách tiếp cận dựa trên cảm tính của ông Trump đối với các vấn đề phức tạp là nguồn gốc chính của sự lo lắng.

Trong nhiều tháng, các quan chức ở châu Á đã lo ngại rằng tổng thống có thể quá vội vàng đạt được thỏa thuận với ông Tập, chấm dứt việc bán vũ khí cho Đài Loan hoặc đồng ý với ngôn ngữ chính sách mềm mỏng hơn, điều này có thể tạo điều kiện dễ dàng hơn cho Trung Quốc làm suy yếu hòn đảo dân chủ này.

“Đó sẽ là cơn ác mộng tồi tệ nhất,” một quan chức Đài Loan giấu tên cho biết khi thảo luận về các vấn đề nội bộ chính phủ. Ông khẳng định việc Mỹ giảm hỗ trợ là điều khó xảy ra.

Nhưng bất kỳ sự nhượng bộ nào về vấn đề Đài Loan cũng có thể khiến các đối tác khác của Mỹ lo sợ bị bỏ rơi. Việc Bắc Kinh thúc đẩy tuân thủ luật pháp tại các khu vực tranh chấp lãnh thổ ở những nơi khác sẽ được củng cố., từ biên giới với Ấn Độ đến Biển Đông.

Các quan chức Việt Nam cho biết, nếu Tổng thống Trump có động thái hòa giải hoặc tâng bốc ông Tập Cận Bình, ngay cả khi không có những nhượng bộ lớn hơn, Trung Quốc sẽ có thêm quyền tự do để gây sức ép mạnh hơn lên các nước nhỏ hơn.

Một mối lo ngại khác đang được thảo luận trong khu vực: rằng ông Trump có thể thay đổi các kế hoạch an ninh dài hạn để đổi lấy các điều khoản kinh tế tốt hơn với Trung Quốc.

Quyết định của ông Trump về việc điều chuyển một nhóm tàu sân bay tấn công từ Thái Bình Dương và đạn dược từ Hàn Quốc cho cuộc chiến ở Iran có thể đã tạo động lực cho việc tái khai triển rộng rãi hơn. Khi Ngũ Giác đài tuyên bố sẽ rút ít nhất 5.000 binh sĩ khỏi Đức sau khi ông Trump bày tỏ sự khó chịu với thủ tướng Đức, các đồng minh ở châu Á lại một lần nữa được nhắc nhở về việc khả năng răn đe tập thể có thể bị suy yếu nhanh chóng như thế nào.

Ông Trump từng đe dọa rút quân khỏi Nhật Bản, nơi có khoảng 53.000 quân nhân Mỹ đóng quân – nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác – và Hàn Quốc, nơi có thêm 24.000 quân nhân Mỹ khác đóng quân. Nếu ông có thể nhận được một khoản lợi lớn từ ông Tập Cận Bình để đổi lấy việc rút quân, liệu ông có từ chối thỏa thuận đó hay không?

Các nhà phân tích lưu ý rằng các kế hoạch bị Trung Quốc phản đối, chẳng hạn như AUKUS, một hiệp ước giữa Úc, Anh và Mỹ được thiết kế để chống lại ảnh hưởng của Bắc Kinh bằng cách trang bị cho Úc tàu ngầm hạt nhân và công nghệ tiên tiến, cũng có thể bị hủy bỏ đột ngột.

Hugh White, một cựu quan chức tình báo Úc hiện đang giảng dạy nghiên cứu chiến lược tại Đại học Quốc gia Úc, cho biết, “Cảm giác rằng các đồng minh của Mỹ phải trông cậy vào nhau vì họ không còn có thể trông cậy vào Mỹ nữa là rất thực tế.”

Ông nói thêm rằng, cảm xúc đó mạnh mẽ hơn nhiều so với “ngôn ngữ thận trọng trước công chúng” của các nhà lãnh đạo quốc gia.

Các quan chức châu Âu và châu Á thường nói chuyện riêng tư một cách thẳng thắn về việc từ bỏ niềm tin vào Mỹ, thúc đẩy nỗ lực không thể quay đầu để đa dạng hóa nền kinh tế, thoát khỏi sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ. Trong các cuộc thảo luận thân mật với phóng viên, họ có thể nói giống như Thủ tướng Mark Carney của Canada, người đã nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt tại Davos năm nay với bài phát biểu tuyên bố: “Chúng ta đang ở giữa một sự đổ vỡ, chứ không phải là một sự chuyển đổi.”

Nhưng trước công chúng, họ thận trọng hơn. Một số quan chức thừa nhận rằng đất nước của họ đang cố gắng câu giờ và tránh những cơn giận dữ của ông Trump, đồng thời tiếp tục thể hiện lòng trung thành với đế chế.

Các quan chức Hàn Quốc chỉ đơn giản bày tỏ sự cam chịu về việc Mỹ can thiệp quân sự, sau khi đã nói rõ rằng họ cảm thấy bị phản bội, khi vào năm 2004 Tổng thống George W. Bush tuyên bố kế hoạch chuyển quân từ châu Á sang chiến tranh Iraq. Úc, Đài Loan và Nhật Bản công khai và nhiều lần nhấn mạnh giá trị ở vai trò lãnh đạo của Mỹ mà không kèm theo bất kỳ điều kiện nào — ngay cả khi thuế quan của Mỹ và cuộc chiến mà ông Trump phát động với Iran đang làm tê liệt nền kinh tế của họ.

Bước đi thận trọng

Không ai muốn bị coi là đi chệch hướng.

Thủ tướng mới của Nhật Bản, Sanae Takaichi, đã mạnh dạn hơn hầu hết các thủ tướng khác trong việc thúc đẩy mối quan hệ mạnh mẽ hơn với các quốc gia khác. Tuy nhiên, ngay cả khi bà đi khắp khu vực để thúc đẩy hợp tác quân sự, các quan chức ở Tokyo vẫn lo ngại về cách Washington sẽ nhìn nhận ra sao về những nỗ lực của bà.

“Người Nhật không muốn bị coi là một phiên bản của Mark Carney trước sự hợp tác an ninh và chuyến công du của bà Takaichi, đặc biệt là đến Úc,” Michael J. Green, tác giả của một số cuốn sách về Nhật Bản và giám đốc điều hành của Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ tại Đại học Sydney, cho biết.

Những người khác dường như cũng đã đi đến kết luận tương tự. Các chuyến thăm gần đây của ông Carney tới Ấn Độ và Úc đã không nhận được những tuyên bố mạnh mẽ từ các nhà lãnh đạo nước chủ nhà, họ lặp lại lời chỉ trích của ông về sự cạnh tranh giữa các cường quốc lớn hoặc lời cảnh báo của ông rằng nếu các cường quốc tầm trung “không ngồi vào bàn đàm phán, chúng ta sẽ nằm trong thực đơn.”

Đồng thời, nhiều quốc gia — bao gồm cả một số quốc gia đang hưởng lợi từ sự thắt chặt của các mối quan hệ giữa các cường quốc tầm trung — đã cẩn thận không làm phật lòng cường quốc bá chủ khác của thế giới, Trung Quốc.

Các quốc gia đang tự giải quyết tranh chấp với Bắc Kinh, như Indonesia, đã không thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với Nhật Bản như một số người ở Tokyo mong muốn, kể từ khi bà Takaichi vướng vào một cuộc khủng hoảng ngoại giao sau khi tuyên bố trước Quốc hội rằng nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan, Nhật Bản có thể đáp trả bằng quân sự.

Theo các nhà ngoại giao giấu tên mô tả các cuộc thảo luận nhạy cảm, các quan chức Việt Nam thậm chí còn gây áp lực buộc bà Takaichi tránh chỉ trích trực tiếp Trung Quốc trong bài phát biểu tại một trường đại học ở Hà Nội hôm 2 tháng 5. Không rõ liệu đã có sự điều chỉnh nào đã được thực hiện hay chưa. Các quan chức Trung Quốc sau đó đã lên án những nỗ lực ngoại giao của bà là “chuẩn bị chiến tranh”.

Tuy nhiên, như một dấu hiệu cho thấy các cường quốc tầm trung vẫn đang làm nhiều hơn trong khi nói ít hơn, hai nước Nhật bản và Việt nam đã ký sáu thỏa thuận hợp tác, bao gồm một thỏa thuận về chia xẻ dữ liệu vệ tinh và một thỏa thuận khác để bảo đảm nguồn cung cho nhà máy lọc dầu lớn nhất của Việt Nam, có khả năng giảm bớt tình trạng thiếu hụt.

“Hoa Kỳ ngày càng trở nên không đáng tin cậy, vì vậy việc cố gắng phát triển các lựa chọn thay thế là điều hợp lý”, Robert O. Keohane, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Princeton, cho biết. Ông nói thêm, ngay cả khi những gì đã được hình thành cho đến nay là chưa đủ, thì việc “có một phương án thay thế yếu vẫn tốt hơn là không có phương án thay thế nào cả.”

----------------

_ Tác gia Damien Cave .... | Damien Cave lãnh đạo văn phòng mới của báo The Times tại Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam, chuyên đưa tin về những thay đổi quyền lực trên khắp châu Á và thế giới..... / Bài viết có sự đóng góp của Tung Ngo từ Hà Nội, Việt Nam; Javier C. Hernández từ Tokyo; Amy Chang Chien từ Đài Bắc, Đài Loan; Jim Tankersley từ Berlin; Ian Austen từ Ottawa; và Matina Stevis-Gridneff từ Toronto.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times via Dnyuz........12 Tháng Năm, 2026 .

(Bài viết "Các cường quốc trung lưu sợ hãi điều gì khi nghỉ về Hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập" xuất hiện đầu tiên trên New York Times.)

Mối đe dọa cáp biển của Trung Quốc làm dấy lên nổi lo 10 nghìn tỷ USD, khi các cuộc đàm phán Trump-Tập sắp diễn ra.

2026-05-12T14:14:00.001+07:00

Andrew Badger nói rằng một cuộc tấn công phối hợp có thể làm gián đoạn internet, ngân hàng, thị trường năng lượng và thông tin liên lạc quân sự.

Hai nhân viên Cảnh sát biển Đài Loan lên một tàu chở hàng mang cờ Togo để kiểm tra xem có hư hại nào đối với cáp ngầm nối liền đảo Đài Loan và đảo Penghu ở vùng biển ngoài khơi Penghu, Đài Loan, vào ngày 25 tháng 2 năm 2025. (Cảnh sát biển Đài Loan/Anadolu).

Tác giả Emma Bussey.... 10 Tháng Năm, 2026 ... Fox News

Chuyên gia cảnh báo Trung Quốc có thể bóp nghẹt Đài Loan mà không cần nổ súng.

Eyck Freymann, nghiên cứu viên tại Stanford, cho biết Bắc Kinh có thể gây ra cú sốc thị trường bằng cách nhắm vào ngành công nghiệp bán dẫn, đe dọa đến quỹ hưu trí 401(k) của người Mỹ và nền kinh tế toàn cầu.

Nền kinh tế Mỹ đang bị đe dọa bởi các đối thủ như Trung Quốc nhắm vào các tuyến cáp ngầm dưới biển, với khả năng "gây ra sự hỗn loạn kinh tế tàn khốc gần như theo ý muốn", một cựu quan chức tình báo Mỹ cảnh báo hôm Chủ nhật.

Theo các báo cáo, những tuyến cáp này truyền tải 99% dữ liệu toàn cầu và hỗ trợ tới 10 nghìn tỷ đô la giao dịch tài chính hàng ngày.

Andrew Badger, giám đốc chiến lược của Coalition Systems, một công ty khởi nghiệp công nghệ quốc phòng, đã phát biểu khi Tổng thống Donald Trump chuẩn bị gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh để đàm phán, dự kiến tập trung vào thương mại, trí tuệ nhân tạo và Đài Loan.

Đài Loan, điểm nóng trong căng thẳng Mỹ-Trung, đã báo cáo khoảng 30 sự cố liên quan đến cáp ngầm dưới biển trong những năm gần đây, bao gồm một vụ việc trong đó các tàu Trung Quốc bị cáo buộc đã cắt đứt cáp và làm gián đoạn liên lạc trong nhiều tháng.

CÁC VỤ TẤN CÔNG CÁP NGẦM DƯỚI VÙNG BIỂN QUỐC TẾ DO NGA VÀ TRUNG QUỐC THỰC HIỆN KHÔNG PHẢI LÀ “SỰ TRÙNG HỢP ĐƠN THUẦN”, NHÀ NGOẠI GIAO HÀNG ĐẦU CỦA EU CẢNH BÁO.

Tàu chở hàng rời Yi Peng 3 của Trung Quốc đang neo đậu ở biển Kattegat gần Granaa, Đan Mạch, vào ngày 20 tháng 11 năm 2024. Hải quân Đan Mạch cho biết họ đang theo dõi tàu này ở Biển Baltic trong bối cảnh điều tra vì nghi ngờ nó phá hoại cáp viễn thông ngầm dưới biển của Phần Lan và Thụy Điển. (Mikkel Berg Pedersen/Ritzau Scanpix/AFP).

"Nước Mỹ phụ thuộc vào hệ thống thần kinh mong manh của cáp ngầm dưới biển cho cuộc sống hiện đại", Badger, cựu quan chức Ngũ Giác đài, nói với Fox News Digital trước khi cảnh báo rằng các đối thủ của Mỹ "tìm cách biến đáy đại dương thành chiến trường."

Ông Badger cho biết: "Mối đe dọa bất đối xứng là Trung Quốc và Nga đang dành nhiều nguồn lực hơn để tấn công cơ sở hạ tầng dưới biển so với việc Mỹ hoặc các đồng minh của họ dành nguồn lực để bảo vệ nó."

Ông nói, “Họ đã chỉ ra một trong những điểm yếu lớn nhất của chúng ta, và chúng ta vẫn chưa bắt kịp. Một cuộc tấn công phối hợp nhắm vào cơ sở hạ tầng ngầm dưới biển của Mỹ có thể làm gián đoạn nghiêm trọng lối sống của chúng ta — internet, ngân hàng, thị trường năng lượng và thông tin liên lạc quân sự đều hoạt động thông qua các đường cáp này. Cái giá phải trả bằng tiền gần như không thể tính toán được, và thiệt hại thực sự sẽ là sự hỗn loạn và bất ổn chính trị sau đó,”

Những phát biểu của Badger được đưa ra sau khi Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa John Barrasso (bang Wyoming) cùng với Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen (bang New Hampshire) giới thiệu Đạo luật chiến lược Cáp ngầm năm 2026 vào tháng Tư.

Đạo luật này nhằm mục đích tăng cường an ninh và khả năng phục hồi của cơ sở hạ tầng ngầm quan trọng dưới biển .

LỰC LƯỢNG BẢO VỆ BỜ BIỂN ĐÀI LOAN BẮT GIỮ TÀU CÓ THỦY THỦ ĐOÀN NGƯỜI TRUNG QUỐC NGHI NGỜ CẮT CÁP NGẦM.

“Cáp ngầm dưới biển rất quan trọng vì nhiều lý do. Chúng vận chuyển 99% lưu lượng truy cập internet toàn cầu. Chúng cũng hỗ trợ 10 nghìn tỷ đô la giao dịch tài chính mỗi ngày,” Barrasso nói trong một tuyên bố.

Vào tháng 4, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc đã xác nhận một nhiệm vụ thử nghiệm thành công ở vùng biển sâu đối với một “ bơm đẩy tiên tiến chuyển động bằng xy-lanh thủy lực chạy bằng điện” , một thiết bị có khả năng cắt xuyên qua cáp ngầm bọc thép ở độ sâu 3.500 mét, theo các báo cáo.

Những sự cố gây gián đoạn đáng ngờ tương tự đã được báo cáo ở châu Âu và các nơi khác, làm dấy lên lo ngại về các hoạt động “vùng xám” phối hợp được thiết kế để thăm dò phản ứng của phương Tây trong khi vẫn nằm dưới ngưỡng xung đột công khai.

“Đây là chiến tranh lai ghép ở dạng thuần túy nhất, được thiết kế để làm suy yếu đối phương dưới ngưỡng tuyên bố chiến tranh,” Badger nói, lưu ý rằng các sự cố như neo tàu kéo lê trên đáy biển có thể tạo ra sự chối bỏ trách nhiệm hợp lý.

SỰ HỖN LOẠN Ở HORMUZ LÀM DẤY LÊN CẢNH BÁO: TRUNG QUỐC CÓ THỂ BÓP CỔ ĐÀI LOAN MÀ KHÔNG CẦN BẮN MỘT PHÁT SÚNG NÀO.

Ảnh ghép cho thấy Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) và Tổng thống Donald Trump (phải).trong bối cảnh căng thẳng Trung-Iran. (Vincent Thian / POOL / AFP qua Getty Images; Salwan Georges / Bloomberg qua Getty Images).

Badger cảnh báo, “Các tuyến cáp ngầm cho phép Bắc Kinh và Moscow gây ra sự hỗn loạn kinh tế tàn khốc gần như tùy ý. Điều này mang lại cho cả hai quốc gia đòn bẩy chiến lược to lớn đối với Mỹ.”

Theo Badger, Trung Quốc cũng có thể nhắm mục tiêu vào các tuyến cáp ngầm của Mỹ như một biện pháp răn đe đối với sự can thiệp của Mỹ vào Đài Loan.

Ông nói, “Bắc Kinh có thể đồng thời nhắm mục tiêu vào các tuyến cáp tại Cầu cảng ở Mỹ, không phải để giành chiến thắng về mặt quân sự, mà với mục tiêu làm suy yếu ý chí can thiệp vào Đài Loan của công chúng Mỹ,”

Trung Quốc tuyên bố Đài Loan là lãnh thổ của mình, trong khi Mỹ — đồng minh không chính thức lớn nhất của Đài Loan — cung cấp vũ khí theo một đạo luật yêu cầu Mỹ giúp hòn đảo tự vệ.

Eo biển Đài Loan cũng là huyết mạch quan trọng cho các nguồn lực thiết yếu nhất của cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo.

Anniki Mikelsaar thuộc Viện Internet Oxford cho biết sự tăng trưởng trong việc xử dụng AI đồng nghĩa với "nhu cầu về dung lượng ngày càng tăng đối với các tuyến cáp ngầm. Không phải tất cả các sự cố hư hỏng cáp gần đây đều có thể quy cho các đối thủ nước ngoài: Thế vận hội Olympic về tin học (ICPC) ước tính có từ 150 đến 200 vụ đứt cáp xảy ra mỗi năm trên toàn cầu, hầu hết là do tai nạn", bà nói.

----------------

_ Tác gả Emma Bussey là phóng viên đưa tin nóng cho Fox News Digital. Trước khi gia nhập Fox, cô làm việc tại The Telegraph với nhóm đưa tin đêm của Mỹ, phụ trách các mảng ngoại giao, chính trị, tin tức, thể thao và văn hóa.

_ Trần HSa lược dịch từ Fox News... 11/5/2026.

Chiếu tướng .... Iran.

2026-05-11T09:40:00.005+07:00

Washington không thể đảo ngược hay kiểm soát hậu quả của việc thua cuộc chiến này.

Một bức ảnh nhuộm màu đỏ chụp một con tàu container lớn trên biển, một bức ảnh nhuộm màu xanh lá cây chụp bóng hình nghiêng khuôn mặt của Donald Trump, và một bản đồ Trung Đông nhuộm màu đỏ. Minh họa của The Atlantic. Nguồn: Amirhossein Khorgooe/AFP/Getty; Maximillian Mann / Thời báo New York / Redux; Saul Loeb/AFP/Getty.

Tác giả: Robert Kagan....Ngày 10 tháng 5 năm 2026, .... The Atlantic

Khó có thể nhớ lại thời điểm nào mà Hoa Kỳ phải chịu thất bại hoàn toàn trong một cuộc xung đột, một bước thụt lùi nghiêm trọng đến mức việc tổn thất chiến lược không thể khắc phục hay bỏ qua. Những tổn thất thảm khốc tại Trân Châu Cảng, Philippines và khắp khu vực Tây Thái Bình Dương trong những tháng đầu của Thế chiến II cuối cùng đã được đảo ngược. Những thất bại ở Việt Nam và Afghanistan tuy tốn kém nhưng không gây thiệt hại lâu dài cho vị thế tổng thể của Mỹ trên thế giới, bởi vì chúng nằm cách xa các chiến trường chính của cuộc cạnh tranh toàn cầu. Thất bại ban đầu ở Iraq đã được giảm nhẹ nhờ sự thay đổi chiến lược, cuối cùng giúp Iraq tương đối ổn định và không gây đe dọa cho các nước láng giềng, đồng thời giữ vững vị thế thống trị của Hoa Kỳ trong khu vực.

Thất bại trong cuộc đối đầu hiện tại với Iran sẽ mang một bản chất hoàn toàn khác. Nó không thể được sửa chữa hay bỏ qua. Sẽ không có sự trở lại trạng thái trước đây, không có chiến thắng cuối cùng nào của Mỹ có thể xóa bỏ hoặc vượt qua những tổn hại đã gây ra. Eo biển Hormuz sẽ không còn “mở” như trước nữa. Với việc kiểm soát eo biển, Iran nổi lên như một nhân tố chủ chốt trong khu vực và là một trong những nhân tố chủ chốt trên thế giới. Vai trò của Trung Quốc và Nga, với tư cách là đồng minh của Iran, được củng cố; vai trò của Hoa Kỳ bị suy giảm đáng kể. Thay vì chứng minh sức mạnh của Mỹ - như những người ủng hộ chiến tranh đã nhiều lần tuyên bố - cuộc xung đột đã cho thấy một nước Mỹ không đáng tin cậy và không có khả năng hoàn thành những gì mình đã bắt đầu. Điều đó sẽ gây ra một phản ứng dây chuyền trên toàn thế giới khi bạn bè và kẻ thù thích nghi với thất bại của Mỹ.

Tổng thống Trump thích nói về việc ai đang nắm giữ “các quân bài”, nhưng liệu ông ấy có còn quân bài tốt nào để chơi hay không thì không rõ. Hoa Kỳ và Israel đã oanh tạc Iran với hiệu quả tàn khốc trong 37 ngày, giết chết phần lớn giới lãnh đạo và phá hủy phần lớn quân đội nước này, nhưng vẫn không thể làm sụp đổ chế độ hay đòi hỏi bất kỳ sự nhượng bộ nhỏ nhất nào. Giờ đây, chính quyền Trump hy vọng rằng việc phong tỏa các cảng của Iran sẽ đạt được điều mà vũ lực với quy mô lớn không thể làm được. Tất nhiên, điều đó là có thể, nhưng một chế độ không thể bị khuất phục bởi 5 tuần tấn công quân sự không ngừng nghỉ, khó có thể nhượng bộ chỉ trước áp lực kinh tế. Họ cũng không sợ sự giận dữ của người dân. Như học giả về Iran, Suzanne Maloney, đã nhận xét gần đây, “Một chế độ đã tàn sát chính công dân của mình để dập tắt các cuộc biểu tình vào tháng Giêng, hoàn toàn sẵn sàng áp đặt khó khăn kinh tế lên dân chúng của họ ngay bây giờ.”

Một số người ủng hộ chiến tranh đang kêu gọi nối lại các cuộc tấn công quân sự, nhưng họ không thể giải thích làm thế nào để một vòng ném bom khác có thể đạt được điều mà 37 ngày ném bom trước đó không làm được. Hành động quân sự tiếp theo chắc chắn sẽ dẫn đến việc Iran trả đũa các quốc gia vùng Vịnh láng giềng; những người ủng hộ chiến tranh cũng không có câu trả lời cho điều đó. Trump ngừng tấn công Iran không phải vì ông ta chán mà vì Iran đang tấn công các cơ sở dầu khí quan trọng trong khu vực. Bước ngoặt xảy ra vào ngày 18 tháng 3, khi Israel ném bom mỏ khí đốt Nam Pars của Iran và Iran trả đũa bằng cách tấn công Thành phố Công nghiệp Ras Laffan của Qatar - nhà máy xuất khẩu khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới - gây thiệt hại về năng lực sản xuất mà phải mất nhiều năm mới có thể khắc phục. Trump đã đáp trả bằng cách tuyên bố tạm ngừng các cuộc tấn công tiếp theo vào các cơ sở năng lượng của Iran và sau đó tuyên bố ngừng bắn, mặc dù Iran không hề nhượng bộ.

Tính toán rủi ro đã buộc Trump phải nhượng bộ cách đây một tháng vẫn còn đúng. Ngay cả khi Trump thực hiện lời đe dọa phá hủy “nền văn minh” của Iran thông qua nhiều cuộc ném bom hơn, Iran vẫn có thể phóng nhiều tên lửa và máy bay không người lái trước khi chế độ của họ sụp đổ—giả sử nó thực sự sụp đổ. Chỉ cần một vài cuộc tấn công thành công cũng có thể làm tê liệt cơ sở hạ tầng dầu khí của khu vực trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập niên, đẩy thế giới và Hoa Kỳ vào một cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài. Ngay cả khi Trump muốn ném bom Iran như một phần của chiến lược rút lui—thể hiện sự cứng rắn như một cách để che giấu sự rút lui của mình—ông ta cũng không thể làm điều đó mà không gây ra thảm họa này.

Nếu đây không phải là nước cờ chiếu bí, thì cũng gần như vậy. Trong những ngày gần đây, Trump được cho là đã yêu cầu cộng đồng tình báo Mỹ đánh giá hậu quả của việc đơn giản tuyên bố chiến thắng và bỏ đi. Không thể trách ông ấy. Hy vọng vào sự sụp đổ của chế độ không phải là một chiến lược hay, đặc biệt khi chế độ này đã sống sót sau nhiều đòn tấn công quân sự và kinh tế. Nó có thể sụp đổ vào ngày mai, hoặc sáu tháng nữa, hoặc không bao giờ. Trump không có nhiều thời gian để chờ đợi, khi giá dầu leo lên tới 150 đô la hoặc thậm chí 200 đô la một thùng, lạm phát gia tăng và tình trạng thiếu lương thực và các mặt hàng khác trên toàn cầu bắt đầu. Ông ấy cần một giải pháp nhanh hơn.

Nhưng bất kỳ giải pháp nào khác ngoài việc Mỹ đầu hàng trên thực tế đều tiềm ẩn những rủi ro khổng lồ mà cho đến nay Trump vẫn chưa sẵn sàng chấp nhận. Những người nông cạn kêu gọi Trump "hoàn thành nốt công việc" hiếm khi thừa nhận cái giá phải trả. Trừ khi Mỹ sẵn sàng tham gia vào một cuộc chiến tranh toàn diện trên bộ và trên biển để lật đổ chế độ Iran hiện tại, và sau đó chiếm đóng Iran cho đến khi một chính phủ mới có thể lên nắm quyền; Trừ khi họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro mất các tàu chiến hộ tống tàu chở dầu qua eo biển tranh chấp; trừ khi họ sẵn sàng chấp nhận thiệt hại nghiêm trọng lâu dài đối với năng lực sản xuất của khu vực có thể do sự trả đũa của Iran gây ra—thì việc rút lui ngay bây giờ có vẻ là lựa chọn ít tồi tệ nhất. Về mặt chính trị, Trump có thể cảm thấy ông có cơ hội vượt qua thất bại còn hơn là sống sót trong một cuộc chiến lớn hơn, kéo dài hơn và tốn kém hơn mà vẫn có thể kết thúc bằng thất bại.

Do đó, thất bại đối với Hoa Kỳ không chỉ có thể xảy ra mà còn rất có khả năng. Đây là những gì mà thất bại trông như thế nào.

Iran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz. Giả định phổ biến rằng, bằng cách này hay cách khác, eo biển sẽ mở cửa trở lại khi cuộc khủng hoảng kết thúc là không có cơ sở. Iran không có hứng thú quay trở lại hiện trạng trước đây. Người ta nói về sự chia rẽ giữa phe cứng rắn và phe ôn hòa ở Tehran, nhưng ngay cả những người ôn hòa cũng phải hiểu rằng Iran không thể để mất eo biển, bất kể họ nghĩ rằng mình có thể đạt được một thỏa thuận tốt đến mức nào. Thứ nhất, bất kỳ thỏa thuận nào với Trump đáng tin cậy đến mức nào? Ông ta gần như đã khoe khoang về việc lặp lại cuộc tấn công bất ngờ như của Nhật Bản vào Trân Châu Cảng bằng cách chấp thuận việc ám sát giới lãnh đạo Iran trong các cuộc đàm phán. Người Iran không thể chắc chắn rằng Trump sẽ không quyết định tấn công một lần nữa trong vòng vài tháng sau khi đạt được thỏa thuận. Họ cũng biết rằng người Israel có thể tấn công trở lại, vì người Israel không bao giờ cảm thấy bị hạn chế hành động khi họ cảm thấy lợi ích của mình bị đe dọa.

Và lợi ích của Israel sẽ bị đe dọa. Như nhiều chuyên gia về Iran đã nhận định, chính quyền Tehran hiện đang có khả năng nổi lên từ cuộc khủng hoảng, mạnh mẽ hơn nhiều so với trước chiến tranh, không chỉ giữ được năng lực hạt nhân tiềm tàng mà còn giành được quyền kiểm soát một vũ khí hiệu quả hơn nữa: khả năng khống chế thị trường năng lượng toàn cầu. Khi người Iran nói về việc “mở lại” eo biển, họ vẫn có ý định giữ eo biển dưới sự kiểm soát của mình. Iran sẽ không chỉ có thể thu phí qua lại mà còn có thể hạn chế việc vận chuyển, chỉ dành cho những quốc gia mà họ có quan hệ tốt. Nếu một quốc gia nào đó hành xử theo cách mà giới cầm quyền Iran không thích, họ sẽ có thể trừng phạt chỉ bằng cách làm chậm, hoặc thậm chí đe dọa làm chậm, dòng chảy của các tàu chở hàng của quốc gia đó ra vào eo biển.

Sức mạnh từ việc đóng cửa hoặc kiểm soát dòng chảy của tàu thuyền qua eo biển, lớn hơn và trực tiếp hơn nhiều so với sức mạnh lý thuyết của chương trình hạt nhân của Iran. Đòn bẩy này sẽ cho phép các nhà lãnh đạo ở Tehran buộc các quốc gia phải dỡ bỏ lệnh trừng phạt và bình thường hóa quan hệ hoặc đối mặt với các hình phạt. Israel sẽ thấy mình bị cô lập hơn bao giờ hết, khi Iran ngày càng giàu có, tái vũ trang và giữ lại các lựa chọn để phát triển vũ khí hạt nhân trong tương lai. Israel thậm chí có thể thấy mình không thể truy đuổi các lực lượng ủy nhiệm của Iran: Trong một thế giới mà Iran nắm giữ ảnh hưởng đối với nguồn cung năng lượng của rất nhiều quốc gia, Israel có thể phải đối mặt với áp lực quốc tế rất lớn để không khiêu khích Tehran ở Lebanon, Gaza hoặc bất cứ nơi nào khác.

Tình trạng mới ở eo biển cũng sẽ dẫn đến một sự thay đổi đáng kể về quyền lực và ảnh hưởng tương đối cả trong khu vực lẫn trên toàn cầu. Trong khu vực, Hoa Kỳ sẽ chứng tỏ mình là một con hổ giấy, buộc các quốc gia vùng Vịnh và các quốc gia Ả Rập khác phải nhượng bộ Iran. Như các học giả về Iran, Reuel Gerecht và Ray Takeyh, đã viết gần đây: “Nền kinh tế các nước Ả Rập vùng Vịnh được xây dựng dưới sự bảo hộ của bá quyền Mỹ. Nếu tước bỏ điều đó – cùng với quyền tự do hàng hải – các quốc gia vùng Vịnh chắc chắn sẽ phải cầu xin Tehran.”

Họ sẽ không phải là những người duy nhất. Tất cả các quốc gia phụ thuộc vào năng lượng từ vùng Vịnh, sẽ phải tự mình dàn xếp với Iran. Họ có lựa chọn nào khác hay không ? Nếu Hoa Kỳ với hải quân hùng mạnh của mình không thể hoặc không muốn mở eo biển, thì không một lực lượng liên minh nào chỉ với một phần nhỏ khả năng của Mỹ có thể làm được điều đó. Sáng kiến của Anh và Pháp nhằm kiểm soát eo biển sau lệnh ngừng bắn là một trò đùa. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã nói rõ rằng "liên minh" này sẽ chỉ hoạt động trong điều kiện hòa bình tại eo biển: Họ sẽ hộ tống tàu thuyền, nhưng chỉ khi chúng không cần hộ tống. Tuy nhiên, với Iran nắm quyền kiểm soát, eo biển sẽ không an toàn trở lại trong một thời gian dài. Trung Quốc được cho là có một số ảnh hưởng đối với Tehran, nhưng ngay cả Trung Quốc cũng không thể tự mình buộc mở eo biển.

Một hệ quả của sự chuyển đổi này có thể là sự mở rộng cuộc chạy đua hải quân giữa các cường quốc. Trong quá khứ, hầu hết các quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Trung Quốc, đều dựa vào Hoa Kỳ để ngăn chặn và giải quyết những trường hợp khẩn cấp như vậy. Giờ đây, các quốc gia ở châu Âu và châu Á phụ thuộc vào nguồn tài nguyên vùng Vịnh Ba Tư đang bất lực trước sự mất mát nguồn cung năng lượng vốn rất quan trọng đối với sự ổn định kinh tế và chính trị của họ. Họ có thể chịu đựng điều này trong bao lâu trước khi bắt đầu xây dựng hạm đội riêng, như một phương tiện để gây ảnh hưởng trong một thế giới "mạnh ai nấy sống", nơi mà trật tự và khả năng dự đoán đã sụp đổ?

Thất bại của Mỹ ở vùng Vịnh cũng sẽ có những hệ quả toàn cầu rộng lớn hơn. Cả thế giới đều thấy rằng chỉ vài tuần chiến tranh với một cường quốc hạng hai đã làm giảm kho vũ khí của Mỹ xuống mức nguy hiểm, mà không có giải pháp nhanh chóng nào trong tầm nhìn. Những câu hỏi mà điều này đặt ra về sự sẵn sàng của Mỹ cho một cuộc xung đột lớn khác, có thể hoặc không thể thúc đẩy Tập Cận Bình phát động một cuộc tấn công vào Đài Loan, hoặc Vladimir Putin tăng cường sự hung hăng của y đối với châu Âu. Nhưng ít nhất, các đồng minh của Mỹ ở Đông Á và châu Âu phải tự hỏi về sức mạnh của Mỹ trong trường hợp xảy ra các cuộc xung đột trong tương lai.

Quá trình thích ứng của toàn cầu với một thế giới hậu Mỹ đang tăng tốc. Vị thế thống trị một thời của Mỹ ở vùng Vịnh chỉ là tổn thất đầu tiên trong số nhiều tổn thất khác.

---------------------------

_ Robert Kagan là cộng tác viên viết bài cho tạp chí The Atlantic, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Brookings, và là tác giả của cuốn sách gần đây nhất, Rebellion: How Antiliberalism Is Tearing America Apart—Again.

_ Trần HSa lược dịch từ The Atlantic.... 11/5/2026.

Làm sao để sức mạnh mềm của Trung Quốc hoạt động như một “Bức màn Silicon”.

2026-05-11T09:30:00.000+07:00

Công nghệ và các khoản cho vay đã khiến phần lớn các nước đang phát triển mắc nợ Trung Quốc.

Minh họa kỹ thuật số của một quả cầu được bao phủ một phần bởi một bức màn sắt và một phần bởi một bức màn silicon. nền có màu đỏ với một lưới kỹ thuật số màu xanh lá cây. (Ảnh minh họa: Timo Lenzen/For The Washington Post)..

Tác giả Anatoly Motkin .... 10/5/2026.... The Washington Post.

Năm ngoái, cảnh sát đã đột kích hơn 20 địa điểm trên khắp châu Âu và niêm phong hai văn phòng bên trong Nghị viện châu Âu. Mục tiêu là Huawei, một công ty Trung Quốc bị nghi ngờ xử dụng vé xem bóng đá, các chuyến du lịch hạng sang và tiền mặt để mua chuộc sự ủng hộ từ các nhà lập pháp, đúng lúc Liên minh châu Âu đang tranh luận về việc có nên hạn chế việc xử dụng công nghệ của họ trong mạng 5G hay không.

Vụ việc này cho thấy Trung Quốc sẵn sàng làm mọi cách để bảo vệ quyền kiểm soát cơ sở hạ tầng kỹ thuật số trên toàn thế giới.

Ở phương Tây, các rủi ro an ninh liên quan đến công nghệ Trung Quốc, bao gồm đi cửa sau, gián điệp và rò rỉ dữ liệu, đã chi phối các cuộc tranh luận chính sách. Nhưng một khía cạnh nguy hiểm hơn lại bị bỏ qua. Trên thực tế, các hợp đồng viễn thông với các công ty Trung Quốc là bước đầu tiên để biến một quốc gia thành vệ tinh công nghệ của Bắc Kinh. Tôi gọi đó là Bức màn Silicon.

Tuy nhiên Bức màn Sắt là ranh giới địa lý chia tách hai hệ thống không tương thích trong Chiến tranh Lạnh, nhưng sự phân chia giữa Bức màn Silicon lại ít rõ ràng hơn. Thay vì một đường kẻ trên bản đồ, nó được xác định bởi các quyết định mua sắm bao gồm các nhà cung cấp được ký hợp đồng để xây dựng mạng 5G của một quốc gia, nền tảng lưu trữ dữ liệu chính phủ và các khoản cho vay để tài trợ cho cơ sở hạ tầng kỹ thuật số.

Cũng giống như Bức màn Sắt, một bên có quản trị minh bạch, tiêu chuẩn mở và thị trường cạnh tranh; bên kia thì có sự kiểm soát của nhà nước, kiến trúc giám sát, tài chính mờ ám và việc xử dụng tham nhũng một cách có hệ thống để giành vị thế trên thị trường. Điểm khác biệt so với Bức màn Sắt là các quốc gia có quyền tự do lựa chọn đứng về phía nào.

Việc ký hợp đồng với các nhà cung cấp Trung Quốc như Huawei thực sự rất hấp dẫn. Các công ty này cung cấp cơ sở hạ tầng viễn thông với giá rẻ hơn từ 30 đến 40% so với các đối thủ phương Tây, và tất cả đều được chính phủ Trung Quốc tài trợ. Đối với một bộ trưởng tài chính với ngân sách eo hẹp, việc thuyết phục họ không khó. Vấn đề là mức giảm giá này khó có thể được coi là vị tha. Thay vào đó, nó là một phương tiện khéo léo để ép buộc sự phụ thuộc vào một cơ sở hạ tầng quốc gia quan trọng.

Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc được thiết kế thiếu minh bạch. Các dự án chỉ được công khai sau khi các nhà thầu được lựa chọn, các điều khoản cho vay hiếm khi được tiết lộ, và luật chống hối lộ nước ngoài của Trung Quốc hiếm khi được thực thi. Kết quả là một chuỗi các dự án gặp rắc rối trên toàn cầu. Và vì nhiều công ty Trung Quốc đã bị cấm tham gia Ngân hàng Thế giới vì gian lận, nên tất cả nguồn tài trợ đều đến từ các ngân hàng nhà nước Trung Quốc.

Nếu tham nhũng là cánh cửa dẫn đến Bức màn Silicon của Trung Quốc, thì sự phụ thuộc là ổ khóa. Một khi chính phủ đồng ý ký hợp đồng với một nhà cung cấp, họ buộc phải dựa hoàn toàn vào Trung Quốc về thiết bị, chuyên môn và tài chính.

Đây là cách nó hoạt động. Thiết bị độc quyền của Trung Quốc được các nhà cung cấp này xử dụng, không thể được thay thế nếu không loại bỏ toàn bộ mạng lưới. Chính phủ Hoa Kỳ đã học được bài học này một cách khó khăn khi hao tổn chi phí để loại bỏ thiết bị của Huawei và ZTE khỏi một số mạng lưới viễn thông nông thôn lên tới gần 5 tỷ đô la. Đối với một quốc gia đang phát triển hoàn toàn phụ thuộc vào thiết bị của Trung Quốc, việc thay thế hoàn toàn sẽ là một thảm họa tài chính.

Trong khi đó, các quốc gia vẫn giữ mạng lưới của Trung Quốc không nên trông chờ vào chuyên môn ở trong nước. Các thỏa thuận được cấu trúc sao cho nhân viên ở địa phương được đào tạo thành người xử dụng chứ không phải là các kỹ sư, bảo đảm rằng không một lực lượng lao động trong nước nào có thể bảo trì cơ sở hạ tầng quan trọng này mà không có sự hỗ trợ của Trung Quốc.

Yếu tố phụ thuộc thứ ba — nguồn vốn — khiến các quốc gia mắc kẹt trong vòng xoáy nợ nần khổng lồ, thường được giữ bí mật với công chúng. Các khoản vay với nhà nước Trung Quốc có lãi suất cao, dễ dàng xóa sạch mọi khoản giảm giá ở phần cứng (thường rẻ hơn các hảng khác của phương tây... T HSa). Ví dụ, Nicaragua phải trả tới 50% tiền lãi và phí hoa hồng cho các khoản vay của Trung Quốc. Đối với một chương trình trị giá 10 tỷ đô la, trong vòng 20 năm con số này có thể cộng dồn thêm từ 2 tỷ đến 4 tỷ đô la, thành số nợ là 12 đến 14 tỷ đô la . Khi Zambia vỡ nợ vào năm 2020, khoản nợ Trung Quốc của nước này cao hơn gấp đôi con số được báo cáo chính thức, vì các điều khoản bảo mật đã ngăn cản chính phủ tiết lộ các khoản nợ của mình.

Đối với các quốc gia đã hạn chế sự phụ thuộc vào chủ nghĩa đế quốc công nghệ của Trung Quốc, thành công về kinh tế rất dồi dào. Ấn Độ đã loại trừ các nhà cung cấp Trung Quốc khỏi mạng 5G vào năm 2021, và đã nổi lên như một điểm đến ưa thích cho đầu tư bán dẫn của phương Tây. Việt Nam đã tìm cách đa dạng hóa thương mại khỏi Trung Quốc và xây dựng một ngành xuất khẩu công nghệ trị giá 100 tỷ đô la. Rwanda đã thu hút đầu tư từ các nguồn phương Tây, châu Phi và Ả Rập, đồng thời tăng trưởng lĩnh vực công nghệ của mình lên 19% trong quý đầu tiên năm 2025.

Những kinh nghiệm trái ngược của Nicaragua, Zambia, Ấn Độ, Việt Nam và Rwanda cho thấy những rủi ro tiềm tàng khi các quốc gia cam kết xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số. Bức màn Silicon chia tách hai tương lai: một tương lai được mua với giá rẻ và thuộc sở hữu của Trung Quốc. Tương lai còn lại được xây dựng an toàn và thuộc về những quốc gia lựa chọn nó.

----------------------------

_ Anatoly Motkin là chủ tịch của StrategEast Center for a New Economy ( một tổ chức tư vấn độc lập tầm quốc tế, tập trung vào việc hỗ trợ phát triển nền kinh tế số và kinh tế thị trường tại các quốc gia thuộc khu vực Á-Âu )

_ Trần HSa lược dịch từ The Washington Post.... 11/5/2026.

Netanyahu nói chiến tranh Iran 'chưa kết thúc' khi ông Trump từ chối đề nghị mới nhất của Iran

2026-05-11T09:15:00.008+07:00

Tóm tắt :

{_ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói cuộc chiến với Iran "chưa kết thúc", khi Mỹ và Israel vẫn đặt mục tiêu chấm dứt tham vọng hạt nhân của Tehran.

_ Bình luận của ông Netanyahu được đưa ra trước chuyến công du của Tổng thống Donald Trump đến Trung Quốc vào cuối tuần này, ở đó ông dự kiến sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

_ Tờ Wall Street Journal đã đưa tin chi tiết về phản ứng của Iran đối với đề xuất mới nhất của Mỹ về việc chấm dứt chiến tranh.}

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu trong một cuộc họp báo, giữa cuộc xung đột Mỹ-Israel với Iran, tại Jerusalem, ngày 19 tháng 3 năm 2026.

Tác giả Garrett Downs....11 Tháng Năm , 2026.... CNBC via MSN.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm Chủ nhật nói rằng cuộc chiến với Iran "vẫn chưa kết thúc", vì Mỹ và Israel vẫn đặt mục tiêu chấm dứt tham vọng hạt nhân của Tehran.

"Vẫn còn vật liệu hạt nhân, uranium làm giàu phải được đưa ra khỏi Iran", ông nói trong một cuộc phỏng vấn được ghi âm trên chương trình "60 Minutes" của CBS dự kiến phát sóng vào tối Chủ nhật. "Vẫn còn những địa điểm làm giàu phải được tháo dỡ, vẫn còn những lực lượng ủy nhiệm mà Iran hỗ trợ, có những tên lửa đạn đạo mà họ vẫn muốn sản xuất... còn nhiều việc phải làm."

Khi được hỏi về cách Mỹ và Israel sẽ loại bỏ vật liệu hạt nhân, ông Netanyahu nói: "Bạn đi vào, và bạn lấy nó ra".

Bình luận của ông Netanyahu được đưa ra trước chuyến đi dự kiến của Tổng thống Donald Trump đến Trung Quốc vào cuối tuần này, ở đó ông dự kiến sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Cuộc chiến và việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz sau đó đã làm tăng chi phí năng lượng toàn cầu và tăng mạnh giá khí đốt ở Mỹ.

Washington và Tehran đang cố gắng đàm phán một thỏa thuận hòa bình thông qua các nhà hòa giải ở Pakistan, nhưng hiệp ước này vẫn khó nắm bắt.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong một bài đăng trên Truth Social hôm Chủ nhật đã bác bỏ đề nghị phản đối của Iran đối với đề xuất chấm dứt chiến tranh của Mỹ, gọi đó là "HOÀN TOÀN KHÔNG THỂ CHẤP NHẬN ĐƯỢC!"

Tờ Wall Street Journal hôm Chủ nhật đã đưa tin chi tiết về phản ứng mới nhất của Iran.

Theo Tạp chí, Iran đã không đồng ý với các yêu cầu của Mỹ liên quan đến chương trình hạt nhân và kho dự trữ uranium làm giàu cao, thay vào đó kêu gọi các cuộc đàm phán hạt nhân riêng biệt và pha loãng một số uranium làm giàu cao của họ, và phần còn lại được gửi đến nước thứ ba. Uranium sẽ được trả lại cho Iran nếu Mỹ rút khỏi thỏa thuận, Tạp chí cho biết.

Ngoài ra, Mỹ sẽ chấm dứt phong tỏa các cảng của Iran, trong khi đổi lại, Tehran sẽ mở cửa eo biển Hormuz cho giao thông thương mại.

Hoa Kỳ muốn bảo đảm rằng Iran sẽ chấm dứt chương trình hạt nhân của họ như một phần của bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào. Iran được cho là đã đồng ý đình chỉ làm giàu uranium, nhưng trong một thời gian ngắn hơn lệnh cấm 20 năm do Mỹ đề xuất, Iran cũng từ chối tháo dỡ các cơ sở hạt nhân của mình.

----------------

_ Tác giả Garrett Downs....

_ Trần HSa lược dịch từ ... CNBC via MSN....11 Tháng Năm , 2026.

Vào lúc này, một động thái của Trung Quốc đối với Đài Loan sẽ là một canh bạc lớn.

2026-05-10T08:38:24.577+07:00

Ông Tập có thể quyết định đây là thời điểm thích hợp để hành động trong khi người Mỹ đang bận rộn ở Iran – nhưng điều đó tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Ảnh: Tân Hoa Xã/Li Gang

Tác giả Grant Newsham....9 Tháng Năm, 2026.... Asia Times.

"Cuộc chiến Iran làm suy yếu khả năng răn đe ở châu Á, làm suy yếu niềm tin của các đồng minh và đối tác của Mỹ, và khiến xung đột với Trung Quốc có nhiều khả năng xảy ra hơn".

Điều đó đã trở thành một tín điều bất di bất dịch đối với những người phản đối cuộc chiến của Mỹ với Iran.

Quân đội Mỹ – đặc biệt là hải quân – thực sự nhỏ hơn so với quy mô cần thiết, và phần lớn sức mạnh chiến đấu của Mỹ đang được khai triển ở Trung Đông. Không có tàu sân bay nào có thể khai triển ở Tây Thái Bình Dương, và đơn vị đổ bộ tiền phương duy nhất của Thủy quân lục chiến, Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 (31st MEU), đang được khai triển đến Iran.

Điều đáng lo ngại hơn nữa là cuộc chiến với Iran đang làm cạn kiệt kho vũ khí – đặc biệt là tên lửa tầm xa chính xác và khí tài phòng không. Chưa rõ tình hình nghiêm trọng đến mức nào, nhưng có khả năng Mỹ không có đủ những gì họ cần để đối phó với Trung Quốc. Tư lệnh Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, Đô đốc Samuel Paparo, đã ám chỉ điều này trong những bình luận gần đây.

Liệu điều này có tạo ra cơ hội hấp dẫn cho Tập Cận Bình để hành động chống lại Đài Loan, Philippines hay Nhật Bản – hoặc tất cả các nước này?

Có thể.

Nhưng Tập Cận Bình có thể sẽ suy nghĩ lại.

Trung Quốc thực sự đã xây dựng một lực lượng quân sự hùng mạnh – điều thường được mô tả là sự tăng cường quân sự lớn nhất và nhanh nhất kể từ Thế chiến thứ hai.

Báo cáo Sức mạnh Trung Quốc hàng năm của Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ cho thấy những con số đáng lo ngại.

Nhiệm vụ chính trong thời gian sắp tới của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc là chiếm Đài Loan. Họ đã và đang nỗ lực giải quyết vấn đề này trong ít nhất năm thập niên.

Lực lượng hải quân và không quân của họ có thể bao vây hòn đảo.

Sự kết hợp giữa vận tải đường biển và đường không của PLA có khả năng đưa một lực lượng đủ lớn vượt qua eo biển Đài Loan.

Lực lượng tên lửa khổng lồ của PLA có thể tấn công Đài Loan dữ dội. Họ có một lực lượng ngầm ở Đài Loan có thể hỗ trợ, và đã tiến hành các hoạt động phá hoại và chiến tranh tuyên truyền có hiệu quả chống lại người dân Đài Loan trong nhiều năm.

Ngắn gọn và địa bàn giới hạn.

Tập Cận Bình có thể thấy cơ hội của mình khá tốt – đặc biệt nếu cuộc chiến chỉ giới hạn trong khu vực chung quanh Đài Loan và kết thúc sớm – chẳng hạn như trong vài tuần.

Nhưng việc chiếm được Đài Loan không phải là điều chắc chắn.

Quân đội Mỹ vẫn có năng lực đáng kể trong khu vực – ngay cả với tất cả những gì đang diễn ra với Iran – và họ có thể tăng viện từ những nơi khác.

Hơn nữa, người Mỹ đã chứng tỏ họ biết cách chiến đấu, như đã thấy ở Venezuela và Iran – và việc đánh chặn tên lửa của lực lượng Houthi ở Biển Đỏ. Và, tệ hơn nữa, hệ thống phòng không và tên lửa của Trung Quốc bán cho các lực lượng ủy nhiệm của họ lại không hoạt động hiệu quả.

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) cũng chưa từng tham gia một cuộc chiến thực sự nào trong 50 năm qua.

Ông Tập Cận Bình hẳn đang tự hỏi điều này.

Nếu cuộc chiến tranh giành Đài Loan leo thang và trở thành một cuộc chiến toàn cầu, Trung Quốc – theo chính lời thừa nhận của họ – vẫn không thể bảo vệ được lợi ích toàn cầu của nó.

PLA chưa sẵn sàng hoạt động trên toàn thế giới, hoặc khai triển sức mạnh vượt quá 1.000 dặm tính từ lục địa – ngay cả khi tên lửa của họ có thể bắn xa hơn nhiều.

Bắc Kinh có thể dự đoán thương mại quốc tế sẽ bị đình trệ – cùng với việc nhập khẩu năng lượng và thực phẩm cũng sẽ bị đình trệ .

Các công ty Trung Quốc sẽ thiếu linh kiện và công nghệ để sản xuất những thứ mà dù sao cũng chẳng ai mua.

Và việc ngừng xuất khẩu vốn mang lại ngoại tệ mạnh (chủ yếu là đô la Mỹ) – cũng như bị loại khỏi mạng lưới đô la Mỹ – sẽ gây ra những vấn đề lớn khác.

Bắc Kinh sẽ phải tự xoay xở với đồng tiền của riêng họ, vốn không thể chuyển đổi tự do. Nói một cách lịch sự thì hầu hết mọi người không muốn dùng nó.

Hãy thử mua quặng sắt của Úc để sản xuất thép đóng tàu cho Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân – hoặc thậm chí mua chuộc các giáo sư của các trường đại học danh tiếng – mà không có đô la Mỹ để thanh toán.

Và nếu cuộc tấn công vào Đài Loan không diễn ra nhanh chóng, và Quân Giải phóng Nhân dân bị sa lầy, công chúng Trung Quốc có thể sẽ không dễ dàng thông cảm – ngay cả sau một làn sóng chủ nghĩa dân tộc lúc ban đầu.

Ông Tập Cận Bình đã nói với người dân Trung Quốc rằng hãy chuẩn bị “chịu cay đắng” trong nhiều năm. Nhưng 600 triệu người sống với thu nhập 5 đô la một ngày hoặc ít hơn, những gia đình chỉ có một con trai đã chết trong cuộc chiến, và nhiều kẻ thù của ông Tập có thể sẽ đổ lỗi cho ông ta về những khó khăn này.

Và việc bắt đầu một cuộc chiến tranh vũ trang có thể sẽ khiến các quốc gia khác nhận ra sự cần thiết phải tự vệ tốt hơn – và họ hợp tác với nhau cũng như với Hoa Kỳ.

Mọi chuyện đã bắt đầu rồi – và đó là trước khi cuộc chiến tranh thực sự nổ ra.

Hành vi hung hăng của Tập Cận Bình đã khiến Nhật Bản tăng cường phòng thủ – điều mà các chính quyền Mỹ tiền nhiệm không thể làm được.

Philippines cũng đang rất hăng hái. Indonesia cũng vậy. Ngay cả New Zealand cũng tỏ ra lo ngại về Trung Quốc.

Và người Mỹ hiểu rõ hơn về mối đe dọa từ Trung Quốc so với một thập niên trước, khi những cảnh báo – ngay cả từ các sĩ quan quân đội – bị cấm ở Washington và tại Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Hoa Kỳ.

Người châu Âu? Họ có thể hèn nhát nhưng đang dần nhận ra tầm quan trọng của quốc phòng – nhờ Putin và cách tiếp cận cứng rắn của Trump.

Các nước đang phát triển? Hãy chờ đến khi có những báo cáo về việc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc bắn chết người Đài Loan – và cả những báo cáo về việc đầu tư của Trung Quốc (và các khoản thanh toán ngầm) đang cạn kiệt.

Ngay cả người Nga cũng có thể chỉ đưa ra những tuyên bố ủng hộ Bắc Kinh và giả vờ thương tiếc, để mặc Trung Quốc và Mỹ tự giải quyết mâu thuẫn.

Các nhóm cánh tả được Trung Quốc tài trợ ở Mỹ có thể cố gắng giúp đỡ. Nhưng tấn công Đài Loan (hoặc Nhật Bản) và các căn cứ của Mỹ ở Guam, Quần đảo Bắc Mariana (lãnh thổ của Mỹ) và Hawaii sẽ khiến người Mỹ thiệt mạng.

Việc tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Mỹ thì đừng mong hầu hết người Mỹ sẽ sớm quên chuyện đó.

Ngay cả tầng lớp phản bội đất nước Mỹ, Phố Wall và giới doanh nghiệp lớn, cuối cùng cũng có thể phải suy nghĩ lại về Trung Quốc.

Tóm lại, chỉ có Tập Cận Bình mới biết mình sẽ làm gì.

Và ông ta có thể quyết định đây là thời điểm thích hợp để hành động trong khi người Mỹ đang bận rộn ở Iran.

Nhưng đó sẽ là một canh bạc vô cùng lớn.

Và Tập Cận Bình cùng giới chóp bu Đảng Cộng sản Trung Quốc chắc hẳn không có ý định tự sát. Nếu không, tại sao họ lại cất giấu tài sản, cùng với người thân của họ, ở nước ngoài?

-------------

_ Tác giả Grant Newsham là Đại tá Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ đã nghỉ hưu. Ông là tác giả của cuốn sách "Khi Trung Quốc tấn công: Cảnh báo cho nước Mỹ".

_ Trần HSa lược dịch từ Asia Times..... 10 /5 /2026.

Một Cuộc Diễn Hành 'Ngày Chiến Thắng' Ít Cơ Bắp Hơn, Cho Thấy Sự Dễ Bị Tổn Thương Ngày Càng Tăng Của Putin.

2026-05-10T08:28:48.185+07:00

Sự kiện này, bị thu hẹp vì lo ngại về an ninh, làm tăng thêm cảm giác rằng Moscow và các thành phố khác không còn có thể được cách ly khỏi chiến tranh.

Moscow đang ở dưới sự bảo vệ an ninh nghiêm ngặt cho cuộc diễu hành Ngày Chiến thắng hôm thứ Bảy. Tín dụng...Pavel Bednyakov/Associated Press (bằng tiếng Anh).

Tổng thống Vladimir V. Putin đã gây dựng cuộc diễn hành 'Ngày Chiến thắng' hàng năm, kỷ niệm chiến thắng của Liên Xô trước Đức Quốc xã, thành một nền tảng của nghi lễ yêu nước Nga. Xe tăng và bệ phóng hạt nhân lăn qua Quảng trường Đỏ trong một sự thể hiện sức mạnh quân sự, và niềm tự hào chính đáng mà Điện Kremlin đã xử dụng để biện minh cho vị thế cường quốc của đất nước này đối với phương Tây.

Năm nay, cuộc diễn hành đang làm nổi bật khoảnh khắc yếu đuối đối với Putin.

Moscow đang ở dưới sự bảo vệ an ninh nghiêm ngặt khi Ukraine làm Nga bối rối với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa tầm xa. Cuộc diễn hành vào hôm thứ Bảy sẽ không bao gồm tên lửa và xe tăng như thông thường. Chỉ có nhân viên từ các học viện quân sự của Nga mới đi qua quảng trường nổi tiếng nhất của Nga.

Chính quyền Nga dường như đã bị phơi bày khi thừa nhận rằng việc tăng cường an ninh nhằm mục đích bảo vệ ông Putin. Đầu tuần này, nhà lãnh đạo Nga đã không thành công trong việc kêu gọi tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, ngừng bắn vào ngày diễn hành. Sau đó, vào tối thứ Sáu, trong một sắc lệnh mang hơi hướng châm biếm, ông Zelensky nói rằng Ukraine sẽ "cho phép" Nga tổ chức sự kiện bằng cách không tấn công nước này.

Cuộc diễn hành bị rút ngắn, vào thời điểm quan trọng nhất trong lịch trình của Nga, càng làm tăng thêm cảm giác rằng Moscow và các thành phố lớn khác không còn có thể được cách ly khỏi chiến tranh.

Việc cắt mạng internet với quy mô lớn mà các cơ quan an ninh mô tả là biện pháp phòng ngừa cần thiết đã khiến người dân Nga phẫn nộ. Sau nhiều năm tăng trưởng nhờ chiến tranh, nền kinh tế Nga đang suy giảm, trong khi thâm hụt ngân sách quốc gia đạt mức cao kỷ lục.

Một trang trí ngày V, đọc là “Chiến thắng!” ở trung tâm thành phố Moscow vào thứ Sáu.Tín dụng...Alexander Nemenov/Agence France-Presse — Getty Images (bằng tiếng Anh).

Trên chiến tuyến, quân đội Nga hầu như không có động thái gì, khiến triển vọng chiến thắng dường như xa vời hơn bao giờ hết. Hơn bốn năm chiến tranh bắt đầu, Nga vẫn đang cố gắng chiếm vùng Donbas phía đông, mà họ tuyên bố là mục tiêu chính. Trong Thế chiến II, Liên Xô đã giúp đánh bại phát xít Đức trong thời gian ngắn hơn.

“Kể từ đầu năm, một sự thay đổi nhất định đã xảy ra mà chúng ta chưa hoàn toàn nhận ra,” Tatiana Stanovaya, một nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Carnegie Nga-Á-Âu, cho biết. “Sự thay đổi này bao gồm việc có những cuộc bàn tán không công khai và, ở mức độ ít hơn, công khai rằng mọi người đều đã chán ngấy.”

Bà Stanovaya nói thêm trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại, “Mọi chuyện đang diễn ra hôm nay, xét từ góc độ an ninh, đều là hệ quả của việc chính phủ cảm thấy dễ bị tổn thương. Thật kỳ lạ khi ông ấy lại tổ chức cuộc duyệt binh trong tình hình như vậy.”

Việc hủy bỏ sự kiện sẽ khiến ông Putin trông yếu thế hơn. Vì vậy, trước cuộc duyệt binh, Điện Kremlin đã nỗ lực hết sức để bảo đảm an toàn cho sự kiện.

Việc chặn internet di động — mà Nga cho rằng Ukraine xử dụng để điều khiển máy bay không người lái — đã làm tê liệt các chức năng kỹ thuật số của Moscow. Điều đó đã tước đi những tiện nghi hiện đại vốn từ lâu đã là niềm tự hào của người dân Moscow và làm gia tăng cảm giác khó chịu.

Những hạn chế tương tự đã được áp dụng cách đây một năm, khi ông Putin tiếp đón một loạt các nhà lãnh đạo nước ngoài, bao gồm cả Tập Cận Bình của Trung Quốc, thể hiện Moscow như một trung tâm của trật tự thế giới phi phương Tây đang trỗi dậy.

Nhưng vào thời điểm đó, nhiều người Nga hy vọng rằng Tổng thống Trump sẽ sớm làm trung gian hòa giải để chấm dứt chiến tranh, khiến họ sẵn sàng chịu đựng những hạn chế hơn.

Binh sĩ Nga trong buổi diễn tập duyệt binh Ngày Chiến thắng ở Moscow hôm thứ Hai. Ảnh: Igor Ivanko/Agence France-Presse — Getty Images.

Ngày nay, tâm trạng ở thủ đô Nga khác hẳn, theo Ilya Grashchenkov, một nhà phân tích chính trị ở Moscow. “Putin nói rằng ông ấy không có ý định chấm dứt chiến tranh cho đến khi giành chiến thắng,” ông Grashchenkov nói. “Điều này giết chết hy vọng.”

Theo ông Grashchenkov, giới tinh hoa Nga đang chờ đợi một kế hoạch rút lui của ông Putin khỏi cuộc khủng hoảng ở Ukraine. Ông nói, “Nhưng cho đến nay chỉ có những gợi ý, và chúng khiến giới tinh hoa lo lắng.” Một khả năng, ông nói thêm, là chuyển sang tình trạng chiến tranh vĩnh viễn và “biến Nga thành một quốc gia giống như Iran hay Triều Tiên.”

Trong bốn năm qua, ông Putin đã vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng dẫn đến những dự đoán về sự sụp đổ sắp xảy ra của chế độ ông.

Ngay từ đầu cuộc chiến, quân đội của ông đã phải chịu những thất bại đau đớn, bao gồm cả việc buộc phải rút lui khỏi Kyiv, một thành phố mà ông Putin mô tả là cái nôi của nền văn minh Nga. Vài tháng sau, quân đội Nga đã tháo chạy trước cuộc phản công của Ukraine ở vùng Kharkiv và sau đó bỏ lại cứ điểm duy nhất của họ ở bờ phải sông Dnipro gần Kherson.

Năm 2023, lính đánh thuê do Yevgeny V. Prigozhin chỉ huy đã tiến hành một cuộc nổi loạn táo bạo và liều lĩnh, hành quân về phía Moscow. Trước cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng năm 2023, máy bay không người lái của Ukraine đã tấn công Cung điện Thượng viện bên trong Điện Kremlin. Cả năm 2022 và 2023, Ukraine đều gây thiệt hại nghiêm trọng cho Cầu Crimea, biểu tượng cho sự kiểm soát của Nga đối với bán đảo.

Tuy nhiên, ông Putin vẫn duy trì cảm giác ổn định trong nước trong khi quân đội của ông tiếp tục tiến lên, nắm giữ thế chủ động kể từ cuộc phản công thất bại năm 2023 của Ukraine, và dần dần nhưng chắc chắn chiếm được đất đai ở Donbas.

Hôm thứ Năm, Yuri Ushakov, trợ lý chính sách đối ngoại của Putin, khẳng định rằng Ukraine phải ra lệnh rút quân khỏi Donbas như một điều kiện để đạt được lệnh ngừng bắn và đàm phán hòa bình.

Một chiếc thuyền cảnh sát tuần tra trên sông gần Quảng trường Đỏ ở Moscow hôm thứ Năm. Ảnh: Alexander Zemlianichenko/Associated Press

Giống như Putin, nền kinh tế Nga trong nhiều năm cũng đã bất chấp những dự đoán về sự sụp đổ sắp xảy ra. Ban đầu, nền kinh tế này mở rộng sau cuộc xâm lược, được thúc đẩy bởi dòng tiền liên quan đến chiến tranh, đẩy mức sống lên mức cao nhất trong lịch sử hậu Xô Viết.

Đà tăng trưởng đó đã chững lại vào năm ngoái, và Nga hiện đang đứng trên bờ vực khủng hoảng do lãi suất cao và các lệnh trừng phạt của phương Tây đã hạn chế doanh thu từ xuất khẩu năng lượng.

Ông Grashchenkov nói: “Lần đầu tiên, chúng tôi đang phải đối mặt với một cuộc suy thoái kinh tế nghiêm trọng.”

Nhưng cô Stanovaya, nhà phân tích về Nga, cảnh báo rằng điều dường như là điểm yếu và sự dễ bị tổn thương hiện tại của Putin thực chất có thể phản ánh sự kiên nhẫn của ông ta trong việc vượt qua các cơn bão. Cô nói, bất cứ lúc nào, ông ta cũng có thể chọn cách leo thang nỗ lực chiến tranh của Nga, có lẽ bằng cách tiến hành một cuộc động viên cưỡng bức khác hoặc tịch thu tài sản để tài trợ cho quân đội, điều này sẽ thay đổi câu chuyện về sự yếu kém.

Cô Stanovaya nói, “Không ai biết giới hạn mà Putin có thể đập bàn và nói, ‘Đủ rồi’. Ông ấy có thể chịu đựng rất lâu. Và rồi ông ấy cảnh báo về điều gì đó và thực hiện nó, như từng làm với chiến tranh.”

-------------

_ Tác giả Ivan Nechepurenko....... The New York Times.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times.... Ngày 9 tháng 5 năm 2026.

Iran không phải là đối thủ của Mỹ. Tại sao Washington vẫn chưa đánh bại nó.

2026-05-10T08:12:27.249+07:00

Hai mục tiêu đã gây căng thẳng trong chính sách của Hoa Kỳ trong gần nửa thế kỷ.

Một con phố ở Tehran. (Ảnh AFP/Getty).

Tác giả Fareed Zakaria....08 / 5 / 2026 ... The Washington Post.

Tại sao quốc gia hùng mạnh nhất hành tinh lại không thể đạt được mục đích của mình với một quốc gia nhỏ hơn, yếu hơn nhiều, vốn đã bị tàn phá bởi các lệnh trừng phạt kinh tế và các cuộc tấn công quân sự ? Ở một khía cạnh nào đó, cách đơn giản nhất để hiểu vấn đề của Mỹ trong cuộc chiến với Iran là xử dụng lý thuyết trò chơi. Tổng thống Donald Trump đã quyết định chơi một trò chơi "đấu trí" với Iran - hãy tưởng tượng hai tay đua đang lao thẳng vào nhau. Trong những tình huống này, nếu rủi ro đối với một bên là sống còn và đối với bên kia thấp hơn nhiều, thì bên có rủi ro cao hơn thường sẽ thắng. Đối với chế độ Iran, nếu thua, rất có thể họ sẽ bị lật đổ và tiêu diệt. Còn đối với Trump, đó sẽ là một cuối tuần tồi tệ ở Mar-a-Lago. Thật dễ hiểu tại sao người Iran lại sẵn sàng "liều lĩnh" hơn trong trò chơi "đấu trí" đó.

Nhưng có một lý do rộng hơn khiến Hoa Kỳ gặp khó khăn trong việc xử lý vấn đề Iran, một lý do không chỉ liên quan đến Trump và cuộc chiến tranh thiếu suy nghĩ gần đây. Kể từ khi chế độ Hồi giáo lên nắm quyền ở Iran, Mỹ luôn có hai luồng suy nghĩ trái chiều. Một mặt, Mỹ muốn giải quyết một số vấn đề nhất định — từ việc trả tự do con tin (thời tổng thống Carter) đến việc hạn chế vũ khí hạt nhân. Mặt khác, họ muốn lật đổ chế độ này, chứ không chỉ đàm phán với nó. Sự căng thẳng giữa hai thái độ này đã xuyên suốt chính sách đối ngoại của Mỹ trong gần nửa thế kỷ. Washington muốn thay đổi một số chính sách của Iran hay muốn thay đổi Iran ?

Nếu Washington đàm phán với Tehran, chắc chắn sẽ có sự nhượng bộ từ cả hai phía, sẽ có sự giảm bớt căng thẳng. Trên hết, khi tham gia đàm phán, chính phủ Mỹ đang trao cho Cộng hòa Hồi giáo một mức độ hợp pháp nhất định, coi nước này như một đối tác đàm phán nghiêm túc, chấp nhận rằng nó đại diện cho Iran trên trường quốc tế. Nhưng sự chấp nhận đó lại gây khó chịu cho một số tầng lớp chóp bu ở Mỹ, những người cảm thấy rằng Cộng hòa Hồi giáo là bất hợp pháp, rằng nó không nên tồn tại và chính sách duy nhất của Washington đối với nó là lật đổ nó. Tuy nhiên, có những điều Washington muốn mà chỉ Iran mới có thể cung cấp. Đó là lý do tại sao ngay cả Tổng thống Ronald Reagan cũng bí mật đàm phán với các giáo sĩ Iran (vụ Iran Contra thời tổng thống Reagan) trong khi công khai lên án họ.

Chúng ta có thể thấy sự căng thẳng gần như hàng ngày trong chính sách của Trump đối với Iran. Một bài đăng trên mạng xã hội đe dọa sẽ phá hủy nền văn minh Iran và chấm dứt 47 năm tà ác. Một bài đăng khác cùng ngày lại nói về tiến triển trong các cuộc đàm phán với Iran. Trump bước vào đàm phán và tỏ ra lạc quan về một thỏa thuận với Iran, nhưng giữa các vòng đàm phán lại bắt đầu một cuộc chiến với Tehran và kêu gọi người dân Iran lật đổ chính phủ của họ. Chưa đầy một tuần sau, ông ta lại hứa hẹn rằng nếu Iran đồng ý với các yêu cầu của mình, Iran sẽ có một tương lai tươi sáng trong trò chơi "đấu trí" đó.

Hoa Kỳ cũng có thái độ mâu thuẫn tương tự đối với Liên Xô. Sau khi những người Cộng sản nắm quyền kiểm soát nước Nga năm 1917, Washington đã cắt đứt quan hệ với nước này và thậm chí còn cố gắng lật đổ nó bằng một số cách nhỏ. Phải đến gần 16 năm sau, Tổng thống Franklin D. Roosevelt mới công nhận sự tồn tại của Liên Xô và trao đổi đại sứ với Moscow. Căng thẳng lại nổi lên sau Thế chiến II. Vào những năm 1970, chính sách đàm phán với Liên Xô của Henry Kissinger bị chỉ trích gay gắt ở cánh hữu, vì bị coi là củng cố vị thế của một đế chế xấu xa. Phản ứng của Kissinger luôn là Hoa Kỳ đứng về phía đối lập về mặt tư tưởng với Liên Xô, nhưng cũng có những lợi ích quốc gia nhất định — như kiểm soát vũ khí hạt nhân — mà không thể thực hiện được nếu không có thỏa thuận với Moscow.

Người tương đương với Kissinger trong cuộc tranh luận về Iran là Tổng thống Barack Obama. Chính quyền của Obama là chính quyền duy nhất đưa ra lựa chọn. Thỏa thuận hạt nhân Iran cho thấy, dù Mỹ có thể thích một chế độ khác ở Iran hơn, nhưng họ vẫn phải đối phó với chế độ hiện tại để giải quyết mối nguy hiểm lớn nhất đối với lợi ích quốc gia của Mỹ — điều mà, cũng giống như trường hợp Liên Xô, liên quan đến vũ khí hạt nhân. Thỏa thuận này là một nỗ lực nhằm vô hiệu hóa yếu tố nguy hiểm nhất trong chính sách đối ngoại của Iran. Và nó đã thành công. Nhưng đối với nhiều người cánh hữu, cái giá phải trả là, ở một khía cạnh nào đó, nó đã hợp pháp hóa chế độ này. Vì vậy, Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận, dẫn đến việc Tổng thống Hassan Rouhani mất uy tín và sự trở lại của phe cứng rắn ở Tehran, những kẻ đã đẩy mạnh chương trình làm giàu uranium của Iran — điều này lại đưa Trump trở lại với cùng một tình thế khó xử. Liệu ông ta sẽ đạt được thỏa thuận hay sẽ giữ vững lập trường ?

Tại thời điểm này, rõ ràng là Trump muốn một thỏa thuận. Nhưng khi đạt được thỏa thuận đó, ông có thể sẽ trao cho Cộng hòa Hồi giáo Iran điều mà họ đã tìm kiếm suốt 47 năm qua: sự chấp nhận vô điều kiện ngay cả từ những thành phần cứng rắn nhất của Hoa Kỳ. Đối với Tehran, đó là một phần thưởng đáng giá với nhiều nhượng bộ.

-----------------

_ Fareed Zakaria viết chuyên mục về đối ngoại cho tờ The Post. Ông cũng là người dẫn chương trình Fareed Zakaria GPS của CNN.

_ Trần HSa lược dịch từ The Washington Post.... 09/5/2026.

Những người chủ chiến với Iran, bùng nổ về các điều khoản trong đề xuất hòa bình của Trump.

2026-05-09T08:46:00.000+07:00

Ảnh trên The Hill

Tác giả Colin Meyn - 08/05/2026 .... The Hill.

Các điều khoản được công bố trong bản ghi nhớ thỏa thuận một trang, nhằm chấm dứt cuộc chiến với Iran đã gây ra phản ứng dữ dội từ các đồng minh của Tổng thống Trump, những người đã ủng hộ cuộc chiến của ông chống lại Cộng hòa Hồi giáo.

Các nhân vật truyền thông bảo thủ nổi bật và những người ủng hộ Israel đã lên tiếng phản đối thỏa thuận này, vốn sẽ chấm dứt việc làm giàu uranium của Iran trong một thời gian có giới hạn và duy trì chế độ hiện tại, với việc các lệnh trừng phạt của Mỹ được giảm dần theo thời gian.

Đề xuất này được đưa ra sau thông báo bất ngờ của Trump hôm thứ Ba về việc chấm dứt Chiến dịch Tự do, một chiến dịch quân sự bắt đầu từ ngày hôm trước nhằm giải tỏa các tàu thương mại bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư.

Người dẫn chương trình của Fox News, Mark Levin - người được Trump ca ngợi vì đã bảo vệ cuộc chiến tranh Iran trước những người chỉ trích thuộc phe MAGA - cho rằng thỏa thuận này sẽ là "thảm họa" đối với người dân Iran và chính phủ Israel.

Ông viết trong một bài đăng trên Twitter hôm thứ Tư, "Và ở trong nước, bất chấp tất cả những lời nói suông về các lối thoát, và thỏa thuận này như là kết quả chính trị tốt nhất cho tổng thống và đảng Cộng hòa, sự thật lại hoàn toàn ngược lại. Đảng Dân chủ, giới truyền thông và những người theo chủ nghĩa biệt lập sẽ tuyên bố chiến dịch này là một thất bại."

Levin cho biết ông có xu hướng tin rằng báo cáo trên Axios đưa ra các điều khoản "phần lớn là giả mạo".

Tuy nhiên, cả Trump lẫn Tòa Bạch Ốc đều không phản bác lại báo cáo này. Mỹ đang chờ phản hồi của Iran về đề xuất của họ. Trump nói với Fox News hôm thứ Tư rằng Tehran có một tuần để đạt được thỏa thuận hòa bình.

Hôm thứ Năm, lần đầu tiên Mỹ đã tấn công Iran kể từ khi bắt đầu lệnh ngừng bắn hồi tháng trước, để trả đũa các cuộc tấn công vào tàu chiến Mỹ ở eo biển Hormuz, theo Bộ Tư lệnh Trung tâm. Trump gọi đó là một "cú đánh nhẹ" và nói rằng lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực.

Theo Axios, thỏa thuận một trang này (*) sẽ tạo ra khoảng thời gian 30 ngày để đàm phán chi tiết về thỏa thuận hạt nhân, với việc cả hai bên nới lỏng các lệnh phong tỏa ở eo biển Hormuz trong thời gian đó, cuối cùng cho phép tự do đi lại như trước chiến tranh.

Để đổi lấy việc Iran đồng ý không làm giàu uranium trong khoảng 10 -20 năm, Mỹ sẽ nới lỏng các lệnh trừng phạt và trả lại các tài sản bị đóng băng cho chế độ này.

Những người theo chủ nghĩa hiếu chiến với Iran coi bất kỳ sự chấm dứt lệnh cấm vận nào của Mỹ đều là từ bỏ đòn bẩy quan trọng, khi Tehran đang phải chịu đựng những khó khăn kinh tế nghiêm trọng.

“Đây sẽ là một thỏa thuận tồi tệ,” người dẫn chương trình phát thanh bảo thủ Hugh Hewitt, một người ủng hộ khác của Trump, đã viết trên mạng xã hội để phản hồi lại báo cáo của Axios.

“Tôi hy vọng các điều khoản của bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ nghiêm ngặt hơn đáng kể: Không làm giàu uranium, dù bất cứ lúc nào. Cung cấp uranium làm giàu cao (HEU) ngay lập tức,” ông tiếp tục, đề cập đến uranium làm giàu cao.

“Không còn lực lượng ủy nhiệm nữa. Hãy bật internet trở lại. Tổng thống Trump đừng bao giờ từ bỏ đòn bẩy. Tại sao bây giờ ông ấy lại bắt đầu làm như vậy khi Iran đang ở thế yếu?” Hewitt nói thêm.

Nhiều người ủng hộ Israel kiên định nhất ở Mỹ không tin tưởng các nhà lãnh đạo hiện tại của Iran sẽ tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào, và đang thúc đẩy Trump thực hiện kế hoạch thay đổi chế độ mà ông đã hình dung khi chiến tranh bắt đầu.

Morton Klein, người đứng đầu Tổ chức theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái ở Mỹ, nói với tờ The Hill, “Nếu chế độ này vẫn tại vị, họ sẽ làm tất cả những gì có thể để tiếp tục tiến lên với chương trình nghị sự của họ, tài trợ cho khủng bố, phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo”.

“Và nếu họ khao khát một thỏa thuận đến vậy, như Tổng thống Trump vẫn thường nói, tại sao chúng ta lại là phía nêu ra thỏa thuận đó ? Tôi thực sự không hiểu điều này.”

Ông Trump một lần nữa khẳng định hôm thứ Tư rằng chính Tehran đang thúc đẩy một thỏa thuận.

Ông nói.“Chúng ta đang làm việc với những người rất muốn đạt được một thỏa thuận, và chúng ta sẽ xem liệu họ có thể đạt được một thỏa thuận làm hài lòng chúng ta hay không,”

Nhưng đằng sau hậu trường, Tòa Bạch Ốc ngày càng lo lắng về những hệ lụy kinh tế và chính trị nếu chiến tranh kéo dài và eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa.

Tờ Wall Street Journal đưa tin hôm thứ Năm rằng các cố vấn của Trump đang rất muốn kết thúc cuộc xung đột để bắt đầu giảm giá xăng, và tránh tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay có thể khiến chi phí đi lại mùa hè tăng vọt.

Một số nhân vật hoài nghi hơn trong phe của Trump, cụ thể là Phó Tổng thống Vance, được cho là đã bày tỏ lo ngại về việc kho dự trữ quân sự của Mỹ bị cạn kiệt trong chiến tranh đang làm suy yếu khả năng bảo vệ các đồng minh và lợi ích của Mỹ ở các khu vực khác trên thế giới.

Klein nói rằng nếu những tuyên bố của chính quyền Trump về sự thành công của lệnh phong tỏa là đúng, thì Iran chỉ còn vài tuần nữa là sẽ biến mất từ sự đổ vỡ.

“Tôi nghĩ nếu cuối cùng chúng ta đạt được một thỏa thuận yếu kém và tồi tệ, điều này sẽ gây nguy hiểm lớn hơn về mặt chính trị cho Donald Trump và đảng Cộng hòa, so với việc tiếp tục những gì cần thiết để loại bỏ chế độ này,” ông nói.

“Thêm vào đó, Tổng thống Trump nói với chúng ta rằng họ đang mất từ 400 đến 500 triệu đô la mỗi ngày. Vì vậy, lệnh phong tỏa đang có hiệu quả. Chỉ vài tuần nữa thôi. [Bộ trưởng Tài chính Scott] Bessent đã nói, và những người khác cũng đã nói, chế độ này sẽ sụp đổ. Vậy tại sao chúng ta không tiếp tục lệnh phong tỏa khi nó đang có hiệu quả, và khi họ tin rằng điều này sẽ đồng nghĩa với sự kết thúc của chế độ này?”

Ông Bessent nói với Fox News vào cuối tuần rằng cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran đang xuống cấp nhanh chóng dưới lệnh phong tỏa, dự đoán rằng chế độ này có thể phải bắt đầu đóng các giếng dầu “trong tuần tới”.

Ông cho biết ông Trump đã chỉ đạo Bộ Tài chính tung đòn "cơn thịnh nộ kinh tế" lên Iran.

Ông nói với người dẫn chương trình Maria Bartiromo, “Cách để nghĩ về điều đó — chúng ta đã chạy một cuộc đua marathon trong 12 tháng qua, và bây giờ chúng ta đang chạy nước rút về đích. Chúng ta đang bóp nghẹt chế độ, và họ không thể trả lương cho binh lính của họ.”

Trong khi Bessent và Trump lập luận rằng giá xăng sẽ nhanh chóng giảm sau khi chiến tranh kết thúc, sự chia rẽ trong nội bộ những người ủng hộ Trump về vấn đề Iran còn sâu sắc hơn cả tác động kinh tế.

Những nhân vật như Tucker Carlson và Megyn Kelly, những người ủng hộ Trump lâu năm, đã cáo buộc tổng thống phá vỡ lời hứa không để Mỹ can thiệp vào các cuộc chiến tranh thay đổi chế độ và gây nguy hiểm đến tính mạng người Mỹ trong các cuộc xung đột nước ngoài.

Carlson và Kelly thường xuyên tranh luận gay gắt với những người như Levin và những người theo chủ nghĩa diều hâu về Iran trong Quốc hội như Thượng nghị sĩ Ted Cruz (Đảng Cộng hòa - Texas) và Lindsey Graham (Đảng Cộng hòa - Nam Carolina), những người cho rằng cuộc chiến đáng để chấp nhận rủi ro. Các thượng nghị sĩ này đã im lặng một cách đáng chú ý kể từ khi các điều khoản của thỏa thuận mới nhất được công bố.

Mark Dubowitz, Giám đốc điều hành của Tổ chức Bảo vệ Dân chủ, một viện nghiên cứu theo đường lối cứng rắn ở Washington D.C., đã cảnh báo Trump không nên dỡ bỏ lệnh trừng phạt, chấm dứt phong tỏa hoặc loại bỏ hành động quân sự cho đến khi đạt được những nhượng bộ tối đa về chương trình hạt nhân của Iran.

“Phản ứng đúng đắn không phải là cho họ miễn phí những gì họ muốn, mà là siết chặt vòng vây,” ông nói trên podcast của mình “Sự sụp đổ của Iran” .

Dubowitz lo ngại Trump có thể bị “thuyết phục rằng thỏa thuận ngừng bắn là đủ tốt và kết thúc chiến tranh với một thỏa thuận không đạt được hiệu quả như mong muốn, đó sẽ là sự lãng phí.”

Ông nói thêm “Hai năm rưỡi dưới quyền lực của tổng thống; một chế độ đang cạn kiệt tiền bạc, lãnh đạo và thời gian; một dân chúng mà chế độ không còn có thể trông cậy vào. Đó không phải là vị thế yếu kém, đó là lợi thế mạnh nhất mà bất kỳ chính quyền Mỹ nào từng có trước Cộng hòa Hồi giáo Iran.”

Cả Dubowitz lẫn ban biên tập của tờ Wall Street Journal đều cảnh báo rằng những đường nét của thỏa thuận được Axios đưa tin giống với thỏa thuận hạt nhân Iran được đàm phán dưới thời cựu Tổng thống Obama, mà ông Trump đã rút khỏi trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.

Ban biên tập của tờ Journal viết.“Điều cần thiết là ông Trump phải giữ vững lập trường, biết rằng Iran không cần làm giàu uranium ở trong nước ngoại trừ để chế tạo bom, và ông ấy không thể trông chờ vào sự thay đổi hành vi của chế độ theo thời gian, một sai lầm mà ông Obama đã mắc phải,”

“Ông ấy cũng không thể tin tưởng một vị Tổng thống tương lai sẽ tái áp đặt các giới hạn nghiêm ngặt sau này. Ông Trump là người duy nhất sẵn sàng đối đầu với Iran. Nhiệm vụ trong bất kỳ thỏa thuận nào là bảo đảm việc giải trừ hạt nhân hoàn toàn khi ông Trump vẫn còn tại chức. Nếu Iran không làm điều đó, Tổng thống sẽ phải thực hiện các lời đe dọa của mình” về việc nối lại hành động quân sự, họ kết luận.

--------------

_ Tác giả Colin Meyn

_ Trần HSa lược dịch từ The Hill..... 08/05/2026

Hoa Kỳ và Iran tiến gần đến bản ghi nhớ dài một trang để chấm dứt chiến tranh, các quan chức cho biết.

2026-05-09T08:31:00.010+07:00

Ảnh minh họa Tổng thống Trump trên lá cờ Iran với người lính từ Iran ở phía trước ...Minh họa: Sarah Grillo / Axios. Ảnh: Kyle Mazza / Anadolu và Majid Saeedi qua Getty Images.

Tác giả Barak Ravid.... 6 Tháng Năm, 2026 .... Axios./ Độc quyền.

Tòa Bạch Ốc tin rằng họ đang tiến gần đến một thỏa thuận với Iran về một biên bản ghi nhớ dài một trang để chấm dứt chiến tranh, và thiết lập một khuôn khổ cho các cuộc đàm phán hạt nhân chi tiết hơn, theo hai quan chức Mỹ và hai nguồn tin khác được tóm tắt về vấn đề này.

Bức tranh lớn: Mỹ hy vọng Iran sẽ có câu trả lời về một số điểm quan trọng trong 48 giờ tới. Chưa có gì được đồng ý, nhưng các nguồn tin cho biết đây là lần gần nhất các bên đạt được thỏa thuận kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Trong số các điều khoản khác, thỏa thuận sẽ liên quan đến việc Iran cam kết tạm dừng làm giàu hạt nhân, Mỹ đồng ý dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng hàng tỷ USD tiền của Iran bị đóng băng, và cả hai bên dỡ bỏ các hạn chế chung quanh việc quá cảnh qua eo biển Hormuz.

Nhiều điều khoản được đưa ra trong bản ghi nhớ sẽ phụ thuộc vào việc đạt được một thỏa thuận cuối cùng, để lại khả năng chiến tranh mới, hoặc một tình trạng lấp lửng kéo dài mà trong đó chiến tranh nóng đã dừng lại nhưng không có gì thực sự được giải quyết.

Kiểm tra thực tế: Tòa Bạch Ốc tin rằng giới lãnh đạo Iran đang bị chia rẽ và có thể khó tạo ra sự đồng thuận giữa các phe phái khác nhau. Một số quan chức Mỹ vẫn hoài nghi rằng ngay cả một thỏa thuận ban đầu liệu cũng sẽ có đạt được hay không.

Các quan chức Mỹ đã bày tỏ sự lạc quan về thỏa thuận tại một số thời điểm trong các vòng đàm phán trước và trong cuộc chiến hiện tại, nhưng vẫn chưa đạt được thỏa thuận.

Tuy nhiên, hai quan chức Mỹ cho biết quyết định của Tổng thống Trump rút lui khỏi chiến dịch mới được công bố ở eo biển Hormuz và tránh sự sụp đổ của lệnh ngừng bắn mong manh, dựa trên tiến bộ trong các cuộc đàm phán.

Hậu trường: Bản ghi nhớ (MOU) dài một trang, gồm 14 điểm đang được đàm phán giữa các đặc phái viên của Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner cùng một số quan chức Iran, cả trực tiếp lẫn thông qua các nhà hòa giải.

Trong hình thức hiện tại, MOU sẽ tuyên bố chấm dứt chiến tranh trong khu vực và bắt đầu giai đoạn đàm phán kéo dài 30 ngày về một thỏa thuận chi tiết, để mở cửa eo biển, hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Những cuộc đàm phán đó có thể diễn ra ở Islamabad hoặc Geneva, hai nguồn tin cho biết.

Các hạn chế của Iran đối với việc vận chuyển qua eo biển và phong tỏa hải quân của Mỹ sẽ dần được dỡ bỏ trong khoảng thời gian 30 ngày đó, theo một quan chức Mỹ.

Nếu các cuộc đàm phán sụp đổ, các lực lượng Mỹ sẽ có thể khôi phục phong tỏa hoặc tiếp tục hành động quân sự, quan chức Mỹ nói.

Phóng to: Thời hạn của lệnh cấm làm giàu uranium đang được đàm phán tích cực, với ba nguồn tin nói rằng nó sẽ là ít nhất 12 năm, và một nguồn tin cho rằng 15 năm là một điểm hạ cánh có khả năng,.

Iran đề xuất tạm ngừng làm giàu uranium trong 5 năm, trong khi Mỹ yêu cầu 20 năm.

Mỹ muốn đưa ra một điều khoản theo đó bất kỳ vi phạm nào của Iran về làm giàu sẽ kéo dài lệnh cấm, nguồn tin cho biết. Iran sẽ có thể làm giàu đến mức thấp 3,67% sau khi hết hạn.

Iran sẽ cam kết trong MOU là không bao giờ tìm kiếm vũ khí hạt nhân hoặc tiến hành các hoạt động liên quan đến vũ khí hóa. Theo một quan chức Mỹ, các bên đang thảo luận về một điều khoản theo đó Iran sẽ cam kết không vận hành các cơ sở hạt nhân dưới lòng đất.

Iran cũng sẽ cam kết tăng cường chế độ thanh tra, bao gồm cả việc thanh sát nhanh chóng của các thanh sát viên Liên Hợp Quốc, theo quan chức Mỹ.

Hoa Kỳ sẽ cam kết như một phần của MOU về việc dỡ bỏ dần các biện pháp trừng phạt áp đặt đối với Iran và dần dần giải phóng hàng tỷ đô la tiền của Iran đang bị đóng băng trên toàn thế giới.

Âm mưu: Hai nguồn tin cũng tuyên bố Iran sẽ đồng ý loại bỏ uranium làm giàu cao khỏi nước này, một ưu tiên chính của Mỹ mà cho đến nay Tehran đã từ chối .

Một nguồn tin cho biết một phương án đang được thảo luận là chuyển vật liệu này sang Mỹ.

Họ nói gì: Ngoại trưởng Marco Rubio hôm thứ Ba cho biết "chúng ta không cần phải có thỏa thuận chính thức được viết ra trong một ngày."

Ông nói thêm, "Đây là vấn đề vô cùng phức tạp và mang tính kỹ thuật cao. Nhưng chúng ta cần một giải pháp ngoại giao rõ ràng về những chủ đề mà họ sẵn sàng đàm phán, và mức độ nhượng bộ mà họ sẵn sàng thực hiện ngay từ đầu để đạt được hiệu quả."

Nhưng Rubio cũng gọi một số nhà lãnh đạo hàng đầu của Iran là "mất trí" và cho rằng không rõ liệu họ có đạt được thỏa thuận hay không.

------------

_ Tác giả Barak Ravid....

_ Trần HSa lược dịch từ Axios.... 08/5/2026.

Sau Hormuz, Đông Nam Á nhìn thấy giá trị tiềm năng của việc thu phí qua eo biển Malacca.

2026-05-08T09:54:00.001+07:00

Thượng sĩ Elisha Francois, thuộc Hải quân Hoa Kỳ, đang làm nhiệm vụ canh gác khi tàu sân bay lớp Nimitz đi qua eo biển Malacca, ngày 28 tháng 12 năm 2024. Ảnh: Hạ sĩ Nathan Jordan/Hải quân Hoa Kỳ.

Tác giả Joshua Kurlantzick ....6 Tháng Năm, 2026 .... Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR)

Iran đã phải chịu thiệt hại nặng nề về cơ sở hạ tầng kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào cuối tháng Hai, nhưng quốc gia này vẫn không chán nản trước thất bại. Như tôi đã lưu ý trong một bài báo trước, sự tồn tại của chế độ này một phần là nhờ sự hỗ trợ từ các nhà độc tài khác, bao gồm cả những nước ủng hộ chính là Trung Quốc và Nga. Nhưng Iran cũng đã học được rằng, trong một cuộc chiến sinh tử, họ có thể làm đảo lộn nền kinh tế toàn cầu và gây ra những tổn thất kinh tế đáng kể cho các đối tác của Mỹ trên toàn thế giới bằng cách kiểm soát eo biển Hormuz - nơi mà khoảng một phần năm nguồn cung dầu mỏ của thế giới đi qua.

Điều mà Iran đã dạy cho các quốc gia khác - ban đầu là vô tình - là các quốc gia kiểm soát một điểm nghẽn hàng hải quan trọng có thể nắm giữ đòn bẩy phi thường đối với nền kinh tế toàn cầu. Bằng cách rải thủy lôi ở các lối vào eo biển Hormuz, đe dọa giao thông tàu chở dầu và làm tắc nghẽn dòng chảy năng lượng đến thị trường thế giới một cách định kỳ, Iran đã chứng minh được mức độ nhanh chóng mà nỗi đau kinh tế có thể lan rộng đến các quốc gia ở châu Á phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ vùng Vịnh.

Như tôi đã lưu ý trước đây, các đồng minh và đối tác châu Á của Mỹ, đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt năng lượng trầm trọng mà Washington đang cố gắng giúp giảm bớt—với nguồn lực hạn chế—đang chuyển sang tìm đến các đối thủ của Mỹ, cụ thể là Bắc Kinh - để nhập khẩu ồ ạt công nghệ năng lượng tái tạo - và Iran cùng với Nga để nhập khẩu dầu mỏ.

Cảnh tượng một điểm nghẽn duy nhất đang kìm hãm nền kinh tế toàn cầu không hề bị các chính phủ khác bỏ qua. Ở Đông Nam Á, có một tuyến đường hàng hải toàn cầu thậm chí còn quan trọng hơn cả eo biển Hormuz: đó là eo biển Malacca, nơi mà khoảng một phần ba thương mại toàn cầu và hơn một phần tư lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua.

Tầm quan trọng của eo biển Malacca gần như không thể phóng đại. Nối liền Ấn Độ Dương với Biển Đông, điểm hẹp nhất của nó, gần Singapore, chỉ rộng chưa đến 2,8 km (1,7 dặm). Chín mươi nghìn tàu thuyền đi qua đây mỗi năm. Các nhà xuất khẩu lớn của châu Á như Trung Quốc, Việt Nam và các nước khác có hàng hóa sản xuất cho mọi lĩnh vực thiết yếu của nền kinh tế thế giới đều phụ thuộc vào eo biển Malacca; cũng như người tiêu dùng và các công ty trên toàn thế giới.

Hầu như không có cách nào để đi vòng qua eo biển này. Các tàu muốn tránh eo biển sẽ phải đi vòng quanh toàn bộ quần đảo Indonesia, làm tăng thêm hàng nghìn hải lý và nhiều ngày cho hành trình của họ, hoặc đi vòng qua mũi phía nam của Úc - một lựa chọn mà trên thực tế không khả thi đối với hầu hết các nhà vận chuyển do chi phí và khoảng cách địa lý. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào đối với giao thông qua eo biển Malacca cũng sẽ gây ra những cú sốc dây chuyền cho nền kinh tế toàn cầu nghiêm trọng, hơn cả những cú sốc do việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz gây ra.

Ngoài các quốc gia vùng Vịnh và Iran, không có khu vực nào trên thế giới mà tác động kinh tế của cuộc chiến Iran lại nặng nề hơn ở Đông Nam Á, khu vực phụ thuộc rất nhiều vào dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng từ vùng Vịnh. Tình trạng thiếu nhiên liệu và các quy định làm việc tại nhà đối với công chức, cùng nhiều tác động khác, đã cho thấy chi phí khổng lồ của cuộc xung đột đối với cuộc sống hàng ngày trên khắp khu vực.

Việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz đã khiến quyền tự do hàng hải cho các tàu thuyền, một chuẩn mực từ lâu được Hoa Kỳ và phần còn lại của thế giới duy trì, đột nhiên trở nên không chắc chắn. Trong một diễn biến gần đây gây chấn động cho cộng đồng ngoại giao Đông Nam Á, Bộ trưởng Tài chính Indonesia, Purbaya Yudhi Sadewa hồi tháng Tư đã đưa ra ý tưởng thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Malacca. Ông nói tại một hội thảo.“Nếu chúng ta chia đều khoản phí này cho ba nước Indonesia, Malaysia và Singapore, thì đó có thể là một điều gì đó khá lớn, phải không?”

Mặc dù sau đó Bộ trưởng Tài chính đã rút lại phát ngôn của mình sau khi Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Sugiono công khai bác bỏ ý tưởng này, nhưng chỉ riêng việc ý tưởng đó được đề cập đã cho thấy giới lãnh đạo chính trị Indonesia đã bắt đầu xem xét nó. Một số nhân vật chóp bu khác trong chính trường Indonesia cũng đã nói riêng với tôi rằng, ở cấp cao của chính phủ, ý tưởng xử dụng eo biển Malacca để tăng ngân sách cho Indonesia đã được xem xét nghiêm túc.

Tại một diễn đàn được triệu tập vào tháng Tư để đáp lại ảnh hưởng của cuộc chiến tranh Iran đối với các vấn đề nội bộ của Malaysia, Ngoại trưởng Malaysia Mohamad Hasan cho biết không quốc gia nào có quyền đơn phương quyết định quyền tiếp cận eo biển Malacca, và rằng “bất cứ điều gì cần làm… đều phải có sự hợp tác của cả bốn quốc gia” nằm dọc theo tuyến đường thủy này—Indonesia, Malaysia, Singapore và Thái Lan.

Singapore, quốc gia phụ thuộc vào cảng biển và vận tải biển khổng lồ của họ để có được một phần thu nhập đáng kể, và từ lâu đã là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất thương mại tự do trên thế giới, đã có lập trường kiên quyết phản đối ý tưởng này. Nhưng Malaysia, trong khi cam kết duy trì tự do hàng hải, lại không kiên định với cam kết đó.

Trong khi đó, Thái Lan đã nắm bắt ý tưởng thu phí tiềm năng như một cơ hội để thúc đẩy mong muốn lâu dài của Thái là xây dựng một “cầu đường bộ” xuyên qua khu vực phía nam Thái Lan, một dự án cho phép tàu thuyền đi vòng qua eo biển Malacca. Theo Reuters, cây cầu này sẽ kết nối các cảng biển nước sâu ở hai bên phần eo biển hẹp của Thái - một cảng trên biển Andaman và một cảng trên vịnh Thái Lan - thông qua 90 km đường bộ và đường sắt, cùng với cơ sở hạ tầng năng lượng như đường ống dẫn dầu.

Bất kể khả năng các quốc gia này tìm cách kiếm lợi từ eo biển Malacca, việc các quốc gia Đông Nam Á thậm chí chỉ nêu ra ý tưởng thu phí qua eo biển Malacca đã buộc các tàu thuyền phải trả phí cao hơn khi đi qua tuyến đường thủy này. Giáo sư Dita Liliansa thuộc Đại học New South Wales Sydney nói với tờ New York Times rằng: “[Các quốc gia Đông Nam Á] có thể chỉ cần nói, ‘Chúng tôi sẽ không thu phí, nhưng sẽ rất tốt nếu các bạn hỗ trợ chúng tôi về mặt tài chính.’” Như tờ Times cũng lưu ý thêm, sau phát biểu của Bộ trưởng Tài chính Indonesia, chi phí bảo hiểm, vận chuyển và di chuyển nhiên liệu hóa thạch qua eo biển Malacca trên khắp Đông Nam Á đã và đang tăng lên.

Hơn nữa, việc đưa ra ý tưởng xử dụng eo biển như một nguồn thu nhập đem lại tiềm ẩn rủi ro an ninh cho Đông Nam Á. Nhiều quốc gia ven biển trong khu vực đã dựa vào luật hàng hải để khẳng định tính hợp lệ của các tuyên bố chủ quyền lãnh hải của họ, vốn đang tranh chấp với Trung Quốc. (Philippines đã đưa Trung Quốc ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) tại The Hague và dựa trên luật hàng hải Philippines đã thắng kiện ở đó theo một phán quyết trọng tài vào năm 2016, trong đó phán quyết rằng các tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh ở Biển Đông là không hợp lệ.) Điều này bao gồm quyền chủ quyền của Indonesia đối với các vùng biển trong quần đảo của họ và các nguồn tài nguyên thiên nhiên ở trong đó, cũng như vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của nước này, theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS).

Việc xem xét ý tưởng vi phạm các nguyên tắc này có thể làm suy yếu chính nền tảng mà theo đó các quốc gia Đông Nam Á đã duy trì các tuyên bố chủ quyền hàng hải của họ trước áp lực của Trung Quốc, và làm suy yếu chủ quyền của các quốc gia như Indonesia đối với các vùng biển trong quần đảo của họ.

Nhưng những tín hiệu mà các quốc gia này, và các nước khác trên thế giới, nhận được từ quốc gia bá chủ toàn cầu là đang khuyến khích sự đổ vỡ—và có khả năng là sự kết thúc—của cam kết toàn cầu đối với tự do hàng hải ở Đông Nam Á. Chính quyền Trump không chỉ đơn thuần quan sát những diễn biến thách thức tự do hàng hải. Trên thực tế, Hoa Kỳ, một quốc gia không phải là thành viên của UNCLOS, đã tích cực khuyến khích ý tưởng rằng tự do như vậy không còn quan trọng trong thế giới ngày nay. Ví dụ, báo cáo về Tự do Hàng hải của Hải quân Hoa Kỳ đã không nhấn mạnh nguyên tắc này.

Ngay cả trước khi nhậm chức, Tổng thống Donald Trump đã đề xuất rằng Hoa Kỳ nên giành lại Kênh đào Panama và thương mại hóa nó. Đề xuất này được đưa ra một phần như một lời đe dọa và một phần như một chiến thuật đàm phán, nhưng tác động rộng hơn của nó là bình thường hóa—ở cấp độ cao nhất của nghệ thuật ngoại giao Hoa Kỳ—ý tưởng rằng các điểm nghẽn hàng hải là tài sản kinh tế cần được khai thác chứ không phải là tài sản chung của toàn cầu cần được duy trì.

Như nhà báo Fareed Zakaria đã lưu ý, trước đó trong cuộc chiến với Iran, Trump thậm chí còn đề xuất rằng Hoa Kỳ và Iran có thể hợp tác để kiểm soát eo biển Hormuz và thu phí các tàu thuyền đi qua đó. Tuy nhiên, điều đó sẽ hoàn toàn vi phạm nguyên tắc tự do hàng hải.

“Trong phần lớn lịch sử của mình, Hoa Kỳ đã có quan điểm khác. Tự do hàng hải không được coi là một đặc quyền để bán, mà là một quyền cần được bảo vệ,” Zakaria viết. Nhưng giờ đây, dường như điều đó không còn đúng nữa. Và khi các quốc gia như các cường quốc tầm trung ở Đông Nam Á học hỏi từ cường quốc bá chủ toàn cầu, áp lực lên nền kinh tế thế giới có thể dẫn đến hậu quả thảm khốc.

----------------

_ Joshua Kurlantzick là thành viên cao cấp về Đông Nam Á và Nam Á tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại.

_ Trần HSa lược dịch từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR)....08/5/2026.