Jhapkara Magazine

ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ / صفت-صالاح

2012-01-05T22:26:00.001+05:30

- ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਧਾਲੀਵਾਲ

ਪਰਮਗੁਰੁ ਪੁਰਨੂਰ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।
ਰਹਿਮਤਾਂ ਭਰਪੂਰ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।

ਯਾਰ ਬਖ਼ਸ਼ਨਹਾਰ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।
ਆਪ ਕਿਰਪਾਧਾਰ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।

ਦਿਲਨਸ਼ੀਂ ਦਿਲਦਾਰ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।
ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਾਤਾਰ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।

ਵਕ਼ਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।
ਰੂਹ ਦੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।

ਹਰਿ ਨਜ਼ਰ ਹਰਿ ਰੂਪ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।
ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਆਨੂਪ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।

ਪਾਕ ਦਿਲ ਮਸਕੀਨ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।
ਮੁਸ਼ਤਹਰ ਪਰਬੀਨ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।

ਸਰਵਰੇ ਜਾਹਾਨ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।
ਰਹਿਮਦਿਲ ਰਹਮਾਨ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।

ਦਰਦੇ ਦਿਲ ਅਕਸੀਰ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।
ਰਹਨੁਮਾ ਦਿਲਗੀਰ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ।

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

- سکھدرشن دھالیوال

پرمگرُ پرنور گرُ گوبند سنگھ ۔
رحمتاں بھرپور گرُ گوبند سنگھ ۔

یار بخشنہار گرُ گوبند سنگھ ۔
آپ کرپادھار گرُ گوبند سنگھ ۔

دلنشیں دلدار گرُ گوبند سنگھ ۔
شہنشاہ داتار گرُ گوبند سنگھ ۔

وکت دی آواز گرُ گوبند سنگھ ۔
روح دی پرواز گرُ گوبند سنگھ ۔

ہرِ نظر ہرِ روپ گرُ گوبند سنگھ ۔
پاتشاہ آنوپ گرُ گوبند سنگھ ۔

پاک دل مسکین گرُ گوبند سنگھ ۔
مشتہر پربین گرُ گوبند سنگھ ۔

سرورے جاہان گرُ گوبند سنگھ ۔
رہمدل رحمن گرُ گوبند سنگھ ۔

دردے دل اکسیر گرُ گوبند سنگھ ۔
رہنما دلگیر گرُ گوبند سنگھ ۔

ਗ਼ਜ਼ਲ / غزل

2011-12-27T21:03:00.001+05:30

- ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਧਾਲੀਵਾਲ

ਨਿਗ੍ਹਾ ਮੇਰੀ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਕੋਈ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਦੇ
ਮਿਲੇ ਸਾਹਿਲ ਮੇਰੇ ਵੀ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਐਸੀ ਦੁਆ ਦੇ ਦੇ

ਉਤਾਰਾਂਗਾ ਮੈਂ ਕੀਮਤ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਕਰਕੇ ਅਦਾ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ
ਸਿਦਕ ਮੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਰੁਹਾਨੀ ਆਸਥਾ ਦੇ ਦੇ

ਸਮਾ ਜਾਏ ਨਿਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਮਹਿਰਮਾਂ ਬਸ ਤੇਰਾ ਹੀ ਜਲਵਾ
ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ 'ਚ ਉੱਗੀ ਰੀਝ ਨੂੰ ਐਸੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਦੇ ਦੇ

ਮਿਟਾ ਕੇ ਅਪਣੀ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੋਜਾਂ ਜਜ਼ਬ ਤੇਰੇ ਵਿਚ
ਵਫ਼ਾ ਮੇਰੀ ਨੂੰ ਕਰ ਨਿਸਬਤ ਅਤਾ ਅਪਣੀ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਦੇ

ਰਹਾਂ ਸਜਦੇ 'ਚ ਝੁਕਿਆ ਮੈਂ ਸਦਾ ਹੀ ਐ ਮੇਰੇ ਮੌਲਾ
ਇਬਾਦਤ ਵਿਚ ਝੁਕੇ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਰ ਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਦੇ

ਬਣੇ ਜੋ ਆਈਨਾ ਇਕ ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਤੇਰੀ
ਮੁਹੱਬਤ ਭਰ ਕੇ ਇਸ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਇਲ ਦੀ ਸਦਾ ਦੇ ਦੇ

ਰਹੇਗਾ ਉਮਰ ਭਰ ਨਚਦਾ ਤੇਰੇ ਦਰ ਤੇ ਤੇਰਾ 'ਦਰਸ਼ਨ'
ਬਣਾ ਜੋਗੀ ਤੂੰ ਇਸ ਖ਼ਾਦਿਮ ਨੂੰ ਨੱਚਣ ਦੀ ਅਦਾ ਦੇ ਦੇ

ਆਸਥਾ: ਨਿਸ਼ਚਾ, ਭਰੋਸਾ
ਨਿਸਬਤ: ਲਗਾਉ, ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਬੰਧ
ਅਤਾ: ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼
ਖ਼ਾਦਿਮ: ਖ਼ਿਦਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

سکھدرشن دھالیوال -

نگاہ میری نوں اپنے عشقَ دی کوئی رضا دے دے
ملے ساحل میرے وی پیار نوں ایسی دعا دے دے

اتارانگا میں قیمت عشقَ دی کرکے ادا خود نوں
صدق میرا پوتر کر رہانی آستھا دے دے

سما جائے نگاہ وچ محرماں بس تیرا ہی جلوا
میرے سینے 'چ اگی ریجھ نوں ایسی نگاہ دے دے

مٹا کے اپنی ہستی نوں میں ہوجاں جذب تیرے وچ
وفا میری نوں کر نسبت عطا اپنی رضا دے دے

رہاں سجدے 'چ جھکیا میں سدا ہی اے میرے مولٰی
عبادت وچ جھکے درویش نوں در تے جگہ دے دے

بنے جو آئینہ اک دن سمیں دا ایہہ غزل تیری
محبت بھر کے اس وچ اس نوں کوئل دی سدا دے دے

رہے گا عمر بھر نچدا تیرے در تے تیرا 'درشن'
بنا جوگی توں اس خادم نوں نچن دی ادا دے دے

ਇਕ ਖ਼ਤ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਨਾਂ / اک خط محلاں دے ناں

2011-12-27T20:33:00.001+05:30

- ਡਾ. ਰੰਜੂ ਸਿੰਘ

ਮੁੜ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਂ ਮਹਿਲਾਂ 'ਚ ਪੈਰ ਨਾ ਧਰਾਂਗੀ,
ਇਕ ਵਾਰੀ ਬੜਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹੀਓ ਸੌਂਹ ਖਾਈ ਸੀ,
ਇਕ ਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਆਵਾਜ਼,
ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੰਨਾ ਨਾਲ ਜਾ ਟਕਰਾਈ ਸੀ,

ਖੇਰੂੰ ਖੇਰੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਮੇਰੇ ਵਜੂਦ ਦਾ ਹਰ ਹਿੱਸਾ,
ਇਹਨਾ ਹੀ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਛਤਾਂ ਥੱਲੇ,
ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੇ ਕੋਈ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਨਾ ਕਰੀਂ,
ਕਿਉਂ ਜੁ ਹਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਰਨਾ ਬੋਝਾਂ ਥੱਲੇ,

ਤੂੰ ਸਹੀ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਰੇਂਗਦੇ ਕੀੜੇ ਹਾਂ,
ਇਹੋ ਗੱਲਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸੁਣ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ,
ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ,ਉੱਚੇ,ਸੁੱਚਜੇ ਤੇ ਸਲੀਕੇ ਵਾਲੇ,
ਤੇ ਮੈਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਜਾ ਲੁੱਕੀ ਹਾਂ,

ਸਾਡੇ ਤਨ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨਾਲੋਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਜਿਆਦਾ ਮੈਲਾ ਹੈ,
ਗਟਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਮੈਂ ਕਰ ਲਾਂਗੀ,ਤੂੰ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ,
ਕਿਸੇ ਗਰੀਬ ਦੀ ਚਟਾਈ ਨਾਲੋਂ ਤੇਰਾ ਬਿਸਤਰ ਮੈਲਾ-ਕੁਚੈਲਾ ਹੈ,
ਤੂੰ ਓਹਨਾ 'ਚ ਪਾਈਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਿਲਵਟਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਕਰ ,

ਗਰੀਬਾਂ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਤੇਰੇ ਮਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ,
ਤੂੰ ਹਵਾਵਾਂ 'ਚ ਕਰੇ ਗੱਲਾ,ਮੈਂ ਗੰਡੋਇਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ,
ਤੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਇਕ ਹੈ ਦੁਵਿਧਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ,
ਤੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਬੈਠਾ,ਮੈਂ ਕਟਘਰੇ 'ਚ ਖੜਨ ਵਾਲੀ,

ਮੈਂ ਇਕ ਸਤਾਈ ਹੋਈ ਆਤਮਾ ਤੇ ਤੂੰ ਬਣੇ ਕੋਈ ਮਹਾਤਮਾ,
ਮੇਰੀ ਦੁਖਦਾਈ ਦਾਸਤਾਨ ਤੇਰੇ ਸਾਧੂਪਣੇ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰੇਗੀ,
ਮੇਰੀਆਂ ਅਖਾਂ 'ਚ ਅਗਨ ਤੇ ਦਿਲ 'ਚ ਤੂਫਾਨ,
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਕੁੜਤਨ ਤੇਰੇ ਚੁੰਮਣ ਵੀ ਕਸੈਲੇ ਕਰੇਗੀ,

ਓ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆ,ਮੇਰੇ ਗੀਤ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਹੋਣਗੇ,
ਇਸ ਵਣਜ ਦੇ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਨਿਰੇ ਘਾਟੇ ਹੀ ਪੈਣਗੇ,
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਗੀਤ ਮੁਹਬਤਾਂ ਵਾਲਾ,
ਮੇਰੀ ਵੰਝਲੀ 'ਚੋਂ ਤੈਨੂੰ ਬਗਾਵਤੀ ਸੁਰ ਹੀ ਸੁਣਨਗੇ,

ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੁਹਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਨਾ ਪਾ,
ਮੇਰੀ ਨਿਗਾਹ ਚਿੱਕੜ 'ਚ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਹੈ,
ਮੇਰਾ ਹਥ ਹੈ ਗਰੀਬ ਲਿਬੜੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਉੱਤੇ,
ਤੈਨੂ ਉਮੀਦ ਮੈਥੋਂ ਇਤਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋਈ ਦੀ ਹੈ,

ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਮੇਲ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਜਿਹਾ ਸੁਫਨਾ ਸੀ,
ਜੋ ਤੂੰ ਹੁਣ ਵੇਖਣਾ ਛਡ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਅਹਿਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ,
ਕਿਉਂ ਜੁ ਕੀ ਪਤਾ ਗਿਰ ਜਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਤੇ,
ਇੰਨਾ ਇਸ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੜਕ 'ਚ ਵੇਗ ਹੋਵੇਗਾ,

ਮੇਰੀ ਯਾਰੀ ਹੈ ਪੱਕੀ ਗਮਾਂ ਤੇ ਗੁਰਬਤ 'ਚ ਪਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਤੈਥੋਂ ਮੇਰਾ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਸਵਾਰਿਆ ਨਹੀਓਂ ਜਾਣਾ,
ਅਹਿਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮਰ ਕੇ ਵੀ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹਾਂ,
ਤੈਥੋਂ ਮੇਰਾ ਮੁਕ਼ਾਬਲਾ ਕਦੇ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ,

ਤੂੰ ਜਾਣ ਦੇ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ,ਵਿਚ ਰਾਹੇ ਨਾ ਖਲੋ ,
ਬਸ ਤੂੰ ਹੁਣ ਪਾਸੇ ਹੋ,ਤੂੰ ਪਾਸੇ ਹੀ ਹੋ ,
ਮੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਹੋਰ,ਹੁਣ ਰੁਖ ਬਦਲ ਲਿਆ,
ਤੂੰ ਐਂਵੇ ਹੁਣ ਫੋਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਭਲੋ,

ਮੈਂ ਮੁੜਨ ਵਾਲੇ ਜੋਗੀਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਹਾਣੀ,
ਤੂੰ ਰਖਿਆ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਰਾਹ,
ਮੁੜ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਤੇਰੇ ਮਹਿਲਾਂ 'ਚ ਫੇਰਾ,
ਓਥੇ ਹੋਈ ਮੇਰੀ ਨਮੋਸ਼ੀ ਵੀ ਤਾਂ ਅਥਾਹ ,

ਮੁੜ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਂ ਮਹਿਲਾਂ 'ਚ ਪੈਰ ਨਾ ਧਰਾਂਗੀ,
ਇਕ ਵਾਰੀ ਬੜਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹੀਓ ਸੌਂਹ ਖਾਈ ਸੀ,
ਇਕ ਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਆਵਾਜ਼,
ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੰਨਾ ਨਾਲ ਜਾ ਟਕਰਾਈ ਸੀ |

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ڈاکٹر. رنجو سنگھ -

مڑ کے کدے وی میں محلاں 'چ پیر نہ دھرانگی،
اک واری بڑا چر پہلاں اہیؤ سونہ کھائی سی،
اک وار پہلاں وی میری سچی آواز،
سماج دے کنا نال جا ٹکرائی سی،

کھیروں کھیروں ہویا سی میرے وجود دا ہر حصہ،
اہنا ہی محلاں دیاں بلند چھتاں تھلے،
ہن توں میرے تے کوئی میہربانی نہ کریں،
کیوں جو ہاں میں پہلاں ہی ہورنا بوجھاں تھلے،

توں صحیح آکھیا ہے کہ اسیں رینگدے کیڑے ہاں،
ایہو گلاں میں پہلاں وی اک واری سن چکی ہاں،
تسیں محلاں والے،اچے،سچجے تے سلیقے والے،
تے میں ہنیریاں جھگیاں دے وچ جا لکی ہاں،

ساڈے تن دی بدبو نالوں تیرا من زیادہ میلا ہے،
گٹر دی صفائی میں کر لانگی،توں من نوں صاف کر،
کسے غریب دی چٹائی نالوں تیرا بستر میلا-کچیلا ہے،
توں اوہنا 'چ پائیاں پہلیاں سلوٹاں دا خیال کر ،

غریباں دیاں جھگیاں دی رونق تیرے محلاں توں نیاری،
توں ہواواں 'چ کرے غلہّ،میں گنڈویاں نال کھیڈن والی،
تیرے تے میرے دلاں دا ہونا اک ہے دودھا والی گلّ،
توں انصاف کرن دی تھاں بیٹھا،میں کٹگھرے 'چ کھڑن والی،

میں اک ستائی ہوئی آتما تے توں بنے کوئی مہاتما،
میری دکھدائی داستان تیرے سادھوپنے نوں تنگ کریگی،
میریاں اکھاں 'چ اگن تے دل 'چ طوفان،
میرے اندر دی کڑتن تیرے چمن وی کسیلے کریگی،

او گیتاں دے وپاریا،میرے گیت نہ تینوں ہضم ہونگے،
اس ونج دے وچ تینوں نرے گھاٹے ہی پینگے،
میرے کول نہیں بچیا کوئی وی گیت مہبتاں والا،
میری ونجھلی 'چوں تینوں بغاوتی سر ہی سننگے،

میرے نال توں مہبتاں دیاں باتاں نہ پا،
میری نگاہ چکڑ 'چ کھڑے پھلاں تے ہے،
میرا ہتھ ہے غریب لبڑیاں شکلاں اتے،
تینو امید میتھوں عطر دی کھشبوئی دی ہے،

تیرا میرا میل اک بھیانک جیہا سفنہ سی،
جو توں ہن ویکھنا چھڈ دیویں تاں احسان ہووےگا،
کیوں جو کی پتہ گر جاواں اپنے ہی گھر تے،
انا اس بجلی دی کڑک 'چ ویگ ہووےگا،

میری یاری ہے پکی غماں تے غربت 'چ پلیاں دے نال،
تیتھوں میرا اعلیٰ دوالا سواریا نہیؤں جانا،
عہد کردی ہاں تاں مر کے وی نبھاؤندی ہاں،
تیتھوں میرا مکابلا کدے کیتا نہیں جانا ،

توں جان دے ہن مینوں ،وچ راہے نہ کھلو ،
بس توں ہن پاسے ہو،توں پاسے ہی ہو ،
میری مرضی ہے ہور،ہن رخ بدل لیا،
توں اینوے ہن پھوکیاں گلاں نال نہ بھلو،

میں مڑن والے جوگیاں دی نہیں ہاں ہانی،
توں رکھیا وی تاں نہیں کوئی واپسی دا راہ،
مڑ پھیر نہیں پاؤنا تیرے محلاں 'چ پھیرا،
اوتھے ہوئی میری نموشی وی تاں اتھاہ ،

مڑ کے کدے وی میں محلاں 'چ پیر نہ دھرانگی،
اک واری بڑا چر پہلاں اہیؤ سونہ کھائی سی،
اک وار پہلاں وی میری سچی آواز،
سماج دے کنا نال جا ٹکرائی سی

ਮਹਾਂਨਾਇਕ ਮੁਖਾਤਿਬ ਨੇ... / مہاننائک مکھاتب نے...

2011-12-27T20:15:00.001+05:30

- ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ

ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਕੀ ਐ !
ਉਹ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਜੀਅ ਕੀਤਾ
ਜੋਗੀ ਹੋ ਕੇ ਜਾ ਚੜੇਗਾ
ਇਸ਼ਕ ਪਰਬਤ ਦੇ ਸਿਖਰੀਂ !
ਤੇ ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਕੀ ਐ !
ਉਹ ਤਾਂ ਕਦੋਂ ਵੀ
ਉੱਤਰ ਆਉਣਗੇ ਪਹਾੜੋਂ
ਕਿਸੇ ਚਰਖੇ ਦੀ ਘੂਕ ਸੁਣ !
ਪਰ ਸਾਡਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਯਾਰੋ ?
ਸਾਡੇ ਸੀਨੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਵੱਜੀ
ਭਾਬੀਆਂ ਦੇ ਤਾਅਨੇ ਦੀ ਬਰਛੀ
ਕਿ ਅਸੀਂ
ਕੱਛੇ ਵੰਝਲੀ ਤੇ ਮੋਢੇ ਭੂਰੀ ਲੈ ਨਿੱਕਲ ਤੁਰਦੇ
ਬਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਤੋਂ !
ਸਾਡੀ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਘਰ 'ਚ
ਸਾਹੇ-ਲੱਤ ਬੰਨੀ ਰੱਖੀ
ਬਾਪੂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਓਲ ਨੇ,
ਸਾਡਾ ਕਿੱਸਾ ਕੌਣ ਲਿਖੇਗਾ ?
ਜਿੰਨਾਂ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ -
ਨਾ ਕਦੇ ਹੂਕ ਬਣ ਸਕੇ ਨਾ ਹੌਂਕੇ ,
ਜਿੰਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮੋਢੇ ਤੇ
ਘਰ ਦੀ ਸਰਦਲ ਟਿਕੀ ਰਹੀ
ਤੇ ਦੂਜੇ ਤੇ ਬਾਲ ਨਾਥ ਦਾ ਟਿੱਲਾ ,
ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਵਾਂਗੇ ?
ਅਸੀਂ ਕਿ ਜਿੰਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ
ਹੀਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਨਹੀਂ
ਸਗੋਂ ਮਹਿਜ਼ ਉਸਦੀ ਉਡੀਕ ਹੀ ਆਈ !
ਸਾਨੂੰ ਕਿ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ
ਹੀਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ
ਪੈਰ ਪੈਰ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ ਕੈਦੋਂ
ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਤਖਤ-ਹਜ਼ਾਰੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ,
ਸਾਡੀ ਕਹਾਣੀ ਕੌਣ ਲਿਖੇਗਾ ?
ਜਿੰਨਾਂ ਦੇ ਬੁੱਲਾਂ ਤੇ ਤਮਾਮ ਉਮਰ
ਵੰਝਲੀ ਦੀ ਥਾਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰਹੀਆਂ !
ਅਸੀਂ ਕਿ ਜੋ ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ
ਹਿੱਕ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ
ਕੱਢ ਕੇ ਨਾ ਲੈ ਜਾ ਸਕੇ
ਆਪਣੀਆਂ ਰੀਝਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਬਾਂ ,
ਕਿਉਂਕਿ ਕਿੱਸੇ ਦੇ ਅੰਤ ਲਈ
ਜਰੂਰੀ ਸੀ ਜੰਡ ਹੇਠ ਮਰਨਾ ਸਾਡਾ ,
ਤੇ ਬੱਸ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬਦਲ ਗਏ ਸੰਕਲਪ
ਨਾ ਤਾਂ ਇਹ ਮੌਤ ਹੀ ਪਸੰਦ ਸੀ ਸਾਨੂੰ
ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਕਤ ਸੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ
ਜੰਡ ਹੇਠ ਸੌਣ ਦਾ !
ਅਸੀਂ ਨੀਦਾਂ 'ਚ ਵੀ ਜਾਗਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ
ਆਮ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਡਰਾਉਂਦੇ
ਭੁੱਲ ਗਏ ਖੁਦਾ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ !
ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਜਦ ਰਿਹਾ ਹੀ ਨਾ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ,
ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਬੱਕੀ ਤੇ
ਕਿਹੜੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਅਸੀਂ ?
ਸਾਡੇ ਗੀਤ ਕੌਣ ਗਾਵੇਗਾ ਦੋਸਤੋ ?
ਸਾਨੂੰ ਕਿ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ
ਚਾਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸੀ
ਕਿਸੇ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਮਾਸ ਖਵਾਉਣ ਦੀ ,
ਪਰ ਸਾਡੀ ਕੁੱਲੀ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਾ ਪਹੁੰਚਿਆ
ਕੋਈ ਸੋਹਣੀ ਨਾ ਆਈ
ਕੱਚੇ ਤੇ ਤਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ !
ਸੋਹਣੀਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਦਿਲ ਦਾ ਨਹੀਂ
ਪੱਟ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਲਈ ਹੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ !
ਜਦਕਿ ਸਾਨੂੰ ਖੁਦ ਹੀ ਝਨਾਂ
ਕੱਚੇ ਤੇ ਤਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਿਆ
ਸਗੋਂ ਕੱਚੇ 'ਚ ਭਰਨਾ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ ,
ਸਾਨੂੰ ਕੌਣ ਬਣਾਵੇਗਾ
ਆਪਣੀ ਗਾਥਾ ਦੇ ਨਾਇਕ ?
ਅਸੀਂ ਕਿ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬੀ ਕਰ
ਪੁਨੂੰ ਵਾਂਗ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਲਤ 'ਚ
ਊਠ ਤੇ ਲੱਦ ਕੇ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾਣਾ ਪਿਆ
ਰਾਤ ਦੇ ਹਨ੍ਹੇਰੇ 'ਚ
ਸੱਸੀ ਦੀ ਸੇਜ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ,
ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਖੁਦ ਹੀ-
ਅੱਧੀ-ਰਾਤੇ ਬੇਖਬਰ ਸੁੱਤੀ ਸੱਸੀ ਨਾਲੋਂ
ਉੱਠ ਕੇ ਚੋਰੀ ਚੁੱਪ-ਚੁੱਪੀਤਿਆਂ
ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਭੱਜ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ,
ਬਾਕੀ ਬੱਚਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਮਾਨਣ ਲਈ
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਸੇਜ ਨੂੰ !
ਸਾਡੀ ਕੀ ਵਰਗ ਵੰਡ ਕਰੋਗੇ ਸਾਥੀਓ ?
ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ
ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਰਹੀਆਂ
ਰਜਨੀਸ਼ ਤੇ ਮਾਰਕਸ ਦੀਆਂ ਦਾਹੜੀਆਂ !
ਅਸੀਂ ਕਿ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਰਹੇ ਸੁਕਰਾਤ ਬਣਨਾ
ਪਰ ਕਦੇ ਪੀ ਨਾ ਸਕੇ
ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਕੌੜਾ ਕੋਈ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰ ,
ਸਾਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਆਈ
ਮਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਫੜੇ ਗਲਾਸ ਨੂੰ
ਨਜ਼ਰ-ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ !
ਤੇ ਬੱਸ ਸਤੁੰਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਇੰਨੇ ਨਾਲ ਹੀ
ਕਿ ਅਸੀਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ "ਸੁਕਰਾਤ"
ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਂਅ !
ਪਰ ਸਿਰਫ ਇੰਨੇ ਨਾਲ ਹੀ
ਸਾਡਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ ਸਾਡੇ ਬਾਅਦ ?
ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਾਂ
ਕਿ ਕਰ ਜਾਈਏ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਅਮਰ ਹੋਣ ਲਈ !
ਪਰ ਇੰਨਾਂ ਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ
ਭਚੀੜੇ ਗਏ ਸਦਾ
ਸਾਡੇ ਜਿਉਣ ਦੇ ਚਾਅ ਵੀ
ਤੇ ਮਰਨ ਦੀਆਂ ਰੀਝਾਂ ਵੀ !
ਅਸੀਂ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ ਜਿਉਂਦੇ
ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ ਮਰਦੇ
ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੇ ਚੱਟਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ !
ਅਸੀਂ ਜਿੰਨਾਂ ਬਹੁਤ ਵੇਰ ਚਾਹਿਆ
ਕਿ ਬੀਜਾ ਬਣ ਕਰ ਦੇਈਏ
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕੌਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦਰ-ਬ-ਦਰ ,
ਪਰ ਅਫਸੋਸ-
ਸਾਡੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ ਸਾਡੇ ਘਰ
ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਦੇ ,
ਕੰਮਬਖਤ ਕਿਸੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨਾਲ
ਯਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਾਡੀ ,
ਸਾਡੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ ਸਾਡੀ ਉਡੀਕ ਹੀ
ਬਣੀ ਰਹੀ ਸਾਡੀ ਪਤਨੀ ਦੇ
ਆਜ਼ਾਰਬੰਦ ਦੀ ਗੋਲ-ਗੰਢ !
ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਹਰ ਵੇਰ ਜੇ ਲੱਭੀ
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਬਿਸਤਰ ਚੋਂ
ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਮੁੰਦਰੀ ਲੱਭੀ ,
ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਹਰ ਵੇਰ ਜੇ ਵੇਖੇ
ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਜਿਸਮ ਤੇ
ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰੂਟਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖੇ !
ਸਾਡੇ ਕਿੱਸੇ ਕੌਣ ਸਿਰਜੇਗਾ ਯਾਰੋ ?
ਅਸੀਂ ਜੋ ਨਾ ਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕੇ ਨਾ ਰਸਾਲੂ ,
ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਲੂਣਾ ਮਾਂ ਦੀ
ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਮੰਨ ਲਈ ,
ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਕਹੇ ਬਿਨਾਂ
ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਬਣਾ ਲਿਆ !
ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਅ
ਸਾਥੋਂ ਪੁੱਤਰ-ਧਰਮ ਨਾ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ !
ਸ਼ਾਇਦ ਡਰਦੇ ਰਹੇ ਅਸੀਂ
ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਸਮ ਦੇ ਟੋਟੇ ਹੋਣ ਤੋਂ
ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਧ ਹੋਣ ਤੋਂ !
ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਜੱਗ-ਹੱਸਾਈ ਵੀ ਨਾ
ਕਰਵਾ ਸਕੇ ਅਸੀਂ ਪਾਕਿ-ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ !
ਕੌਣ ਲਿਖੇਗਾ ਸਾਡਾ ਮਹਾਂ-ਕਾਵਿ ?
ਅਸੀਂ ਕਿ ਜੋ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਾਂ ਸੀਤਾ ਵਾਂਗ
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਅਗਨੀ-ਪ੍ਰੀਖਿਆ ,
ਦੇ ਸਕਦੇ ਸਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬਨਵਾਸ !
ਪਰ ਸਾਥੋਂ ਖੁਦ ਕਦੇ ਵੀ
ਰਾਮ ਨਾ ਬਣਿਆ ਗਿਆ !
ਸਾਡੀ ਇੱਕ ਅੱਖ 'ਚੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ
ਰਾਮ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ
ਤੇ ਦੂਜੀ ਚੋਂ ਰਾਵਣ ਝਾਕਦਾ ਰਿਹਾ !
ਸਾਡੇ ਕੰਨਾਂ 'ਚ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ
ਆਪਣੀ ਹੀ ਕੁਰਲਾਹਟ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹੀ
ਕਦੇ ਨਹੀ ਗੂੰਜੀ ਕਿਸੇ ਧੋਬੀ ਦੀ ਬੋਲੀ !
ਅਸੀਂ ਕਿ ਜੋ ਨਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਾਂ
ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ,
ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ,
ਫੇਰ ਸਾਨੂੰ ਬੋਲੀ ਮਾਰਦਾ ਵੀ ਕੌਣ ?
ਅਸੀਂ ਕਿ ਜੋ ਨਾ ਯੋਧੇ ਬਣ ਸਕੇ ਨਾ ਫਕੀਰ ,
ਨਾ ਆਸ਼ਕ , ਨਾ ਸਾਦਿਕ
ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਾਇਕ-ਖਲਨਾਇਕ !
ਫੇਰ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਕਦੋਂ ਤੁਰੇਗੀ ਯਾਰੋ ?
ਅਸੀਂ ਜੋ ਲੜਦੇ ਰਹੇ
ਰਸੋਈਆਂ ਦੀ ਮਹਾਂਭਾਰਤ !
ਦਰੋਪਦੀ ਕਦੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਬਣੀ
ਕਦੇ ਭੈਣ , ਕਦੇ ਭਾਬੀ , ਕਦੇ ਬੇਟੀ
ਤੇ ਕਦੇ ਪਤਨੀ !
ਅਸੀਂ ਸੁਜਾਖੇ ਧਰਿੱਤਰਾਸ਼ਟਰ
ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਕੌਰਵ
ਇੱਕ ਹੱਥ ਪਾਂਡਵ ਲਈਂ
ਖੁਦ ਹੀ ਹਾਰਦੇ ਰਹੇ
ਦਰੋਪਦੀ ਨੂੰ ਜੂਏ ਵਿੱਚ !
ਖੁਦ ਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ
ਉਸਦਾ ਵਸਤਰ-ਹਰਨ !
ਖੁਦ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ-
ਕਦੇ ਭੀਸ਼ਮ ਬਣੇ,
ਕਦੇ ਵਿਦੁਰ ,
ਕਦੇ ਦਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ,
ਕਦੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ,
ਕਦੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ,
ਕਦੇ ਅਰਜੁਨ
ਤੇ ਕਦੇ ਦੁਸ਼ਾਸ਼ਨ !
ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਛ ਹੀ ਸਦਾ-
ਬਣੀ ਰਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੱਛੀ ਦੀ ਅੱਖ !
ਬਹੁਤ ਵੇਰ ਏਕਲਵਿਆ ਵੀ-
ਸਾਡਾ ਮਾਂ ਜਾਇਆ ਵੀਰ ਸੀ ਤੇ ਕਰਨ ਵੀ !
ਸਾਡੀ ਕਥਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਮਹਾਂਗ੍ਰੰਥ ?
ਸਾਡਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੌਣ ਛੇੜੇਗਾ ?
ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਵਾਰ ਦੇ ਬਣਾਂਗੇ ਮਹਾਂਨਾਇਕ ?
ਕਿਸ ਕਾਲ-ਖੰਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਵਾਂਗੇ ਅਸੀਂ ?
ਕੌਣ ਲਿਖੇਗਾ ਸਾਡਾ ਇਤਿਹਾਸ ?
ਯਾਰੋ ਅਸੀਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ
ਮੁਖਾਤਿਬ ਹਾਂ ਹੁਣ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਬੱਸ....!

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

- امردیپ سنگھ گلّ

رانجھے دا کی اے !
اوہ تاں جدوں جی کیتا
جوگی ہو کے جا چڑیگا
عشقَ پربت دے سکھریں !
تے جوگیاں دا وی کی اے !
اوہ تاں کدوں وی
اتر آؤنگے پہاڑوں
کسے چرخے دی گھوک سن !
پر ساڈا کی ہووےگا یارو ؟
ساڈے سینے تاں کدے وی نہ وجی
بھابیاں دے طعنے دی برچھی
کہ اسیں
کچھے ونجھلی تے موڈھے بھوری لے نکل تردے
باغی ہو کے فرضاں توں !
ساڈی تاں ہمیشاں ہی گھر 'چ
ساہے-لتے بنی رکھی
باپو دے کرزاں دے نیول نے،
ساڈا قصہ کون لکھیگا ؟
جناں دے ہنگارے -
نہ کدے ہوک بن سکے نہ ہونکے ،
جناں دے اک موڈھے تے
گھر دی سردل ٹکی رہی
تے دوجے تے بال ناتھ دا ٹلا ،
اسیں کس دے حصے آوانگے ؟
اسیں کہ جناں دے حصے
ہیر نال ملاقاتاں نہیں
سگوں محض اسدی اڈیک ہی آئی !
سانوں کہ جناں نوں
ہیر ملن توں پہلاں ہی
پیر پیر تے ملدے رہے قیدوں
تے اوہ وی تخت-ہزارے رہندیاں ہی ،
ساڈی کہانی کون لکھیگا ؟
جناں دے بلاں تے تمام عمر
ونجھلی دی تھاں گالھاں ہی رہیاں !
اسیں کہ جو چاہ کے وی
ہکّ دے زور تے
کڈھ کے نہ لے جا سکے
اپنیاں ریجھاں دی صاحباں ،
کیونکہ قصے دے انت لئی
ضروری سی جنڈ ہیٹھ مرنا ساڈا ،
تے بسّ اتھے ہی بدل گئے سنکلپ
نہ تاں ایہہ موت ہی پسند سی سانوں
تے نہ ہی وقت سی ساڈے کول
جنڈ ہیٹھ سون دا !
اسیں نیداں 'چ وی جاگن والے لوک
عامَ آدمیاں توں ڈردے ڈراؤندے
بھلّ گئے خدا نوں ڈراؤن دی طاقت !
سانوں تاں جد رہا ہی نہ
اپنے آپ تے وشواس،
پھر اپنی بکی تے
کہڑے منہ نال شرطاں لاؤندے اسیں ؟
ساڈے گیت کون گاویگا دوستو ؟
سانوں کہ جناں نوں
چاہ تاں بہت سی
کسے سوہنی نوں دل دا ماس کھواؤن دی ،
پر ساڈی کلی تکّ کوئی نہ پہنچیا
کوئی سوہنی نہ آئی
کچے تے تر کے سانوں ملن !
سوہنیاں شاید دل دا نہیں
پٹّ دا ماس کھان لئی ہی آؤندیاں نے !
جدکہ سانوں خود ہی جھناں
کچے تے ترنا ہی نہیں پیا
سگوں کچے 'چ بھرنا وی پیا ہے ،
سانوں کون بناویگا
اپنی گاتھا دے نائک ؟
اسیں کہ جناں نوں شرابی کر
پنوں وانگ بے ہوشی دی حالت 'چ
اوٹھ تے لدّ کے نہیں لجانا پیا
رات دے ہنھیرے 'چ
سسی دی سیج توں چکّ کے ،
اسیں تاں سگوں خود ہی-
ادھی-راتے بے خبر ستی سسی نالوں
اٹھ کے چوری چپّ-چپیتیاں
ننگے پیریں بھجّ آؤندے رہے ،
باقی بچدی ادھی رات مانن لئی
اپنی پتنی دی سیج نوں !
ساڈی کی ورگ ونڈ کروگے ساتھیو ؟
ساڈے لئی تاں ہمیشاں
اکو جہیاں رہیاں
رجنیش تے مارکس دیاں داہڑیاں !
اسیں کہ جو چاہندے تاں رہے سقراط بننا
پر کدے پی نہ سکے
شراب توں کوڑا کوئی وی زہر ،
سانوں روٹی کھاندیاں نوں پانی دین آئی
ماں دے ہتھاں 'چ پھڑے گلاس نوں
نظر-انداز کر !
تے بسّ ستنشٹ ہو گئے انے نال ہی
کہ اسیں رکھ دتا "سقراط"
اپنے بچے دا ناں !
پر صرف انے نال ہی
ساڈا ذکر کون کریگا ساڈے بعد ؟
اسیں تاں چاہندے ساں
کہ کر جائیے بہت کجھ امر ہون لئی !
پر اناں ہی کوشساں وچکار
بھچیڑے گئے سدا
ساڈے جیون دے چاء وی
تے مرن دیاں ریجھاں وی !
اسیں تھوڑا تھوڑا جؤندے
تھوڑا تھوڑا مردے
جؤندے رہے چٹنی زندگی !
اسیں جناں بہت ویر چاہیا
کہ بیجا بن کر دیئیے
اپنی پتنی نوں قولاں وانگ در-ب-در ،
پر اپھسوس-
ساڈی غیر-حاضری 'چ ساڈے گھر
کوئی نہیں آیا کدے ،
کمبکھت کسے مہاراجے نال
یاری نہیں سی ساڈی ،
ساڈی غیر حاضری 'چ ساڈی اڈیک ہی
بنی رہی ساڈی پتنی دے
آزاربند دی گول-گنڈھ !
سانوں تاں ہر ویر جے لبھی
اپنی پتنی دے بستر چوں
تاں اپنی ہی پتل دی مندری لبھی ،
اسیں تاں ہر ویر جے ویکھے
تاں اپنی پتنی دے جسم تے
اپنے ہی گھروٹاں دے نشان ویکھے !
ساڈے قصے کون سرجیگا یارو ؟
اسیں جو نہ پورن بن سکے نہ رسالو ،
اسیں تاں اپنی لونا ماں دی
ہر اچھا پوری کرنی منّ لئی ،
تے کسے نوں کجھ کہے بناں
سمجھوتیاں نوں ساہ بنا لیا !
اسدی اچھا نوں ٹھکراء
ساتھوں پتر-دھرمتر نہ پالیا گیا !
شاید ڈردے رہے اسیں
اپنے زسم دے ٹوٹے ہون توں
تے پھر سادھ ہون توں !
نال دی نال جگّ-ہسائی وی نہ
کروا سکے اسیں پاک-پوتر رشتیاں دی !
کون لکھیگا ساڈا مہاں-کاوَ ؟
اسیں کہ جو لے سکدے ساں سیتا وانگ
اپنی پتنی دی اگنی-پریکھیا ،
دے سکدے ساں اسنوں بنواس !
پر ساتھوں خود کدے وی
رام نہ بنیا گیا !
ساڈی اک اکھ 'چوں ہمیشاں ہی
رام ویکھدا رہا
تے دوجی چوں راون جھاکدا رہا !
ساڈے کناں 'چ وی ہمیشاں
اپنی ہی کرلاہٹ گونجدی رہی
کدے نہی گونجی کسے دھوبی دی بولی !
اسیں کہ جو نہ راج کمار ساں
نہ ہی شہنشاہ ،
تے نہ ہی کوئی فرشتے ،
پھیر سانوں بولی ماردا وی کون ؟
اسیں کہ جو نہ یودھے بن سکے نہ فقیر ،
نہ عاشق ، نہ صادق
تے نہ ہی نائک-کھلنائک !
پھیر ساڈی گلّ کدوں تریگی یارو ؟
اسیں جو لڑدے رہے
رسوئیاں دی مہامبھارت !
دروپدی کدے ساڈی ماں بنی
کدے بھین ، کدے بھابی ، کدے بیٹی
تے کدے پتنی !
اسیں سجاکھے دھرتراشٹر
اپنے اک ہتھ کورو
اک ہتھ پانڈو لئیں
خود ہی ہاردے رہے
دروپدی نوں جوئے وچّ !
خود ہی کردے رہے
اسدا وستر-ہرنر !
خود ہی اپنے ہتاں دی پورتی لئی-
کدے بھیشم بنے،
کدے ودر ،
کدے دروناچاریا ،
کدے یدھشٹر،
کدے دریودھن ،
کدے ارجن
تے کدے دشاشن !
شریکاں دی مچھّ ہی سدا-
بنی رہی ساڈے لئی مچھی دی اکھ !
بہت ویر ایکلویا وی-
ساڈا ماں جایا ویر سی تے کرن وی !
ساڈی کتھا کویں بن سکدی ہے مہانگرنتھ ؟
ساڈا ذکر کون چھیڑیگا ؟
اسیں کس وار دے بنانگے مہاننائک ؟
کس کال-کھنڈ دے حصے آوانگے اسیں ؟
کون لکھیگا ساڈا اتہاس ؟
یارو اسیں سبھاوک ہی
مکھاتب ہاں ہن تاں ایویں بسّ....!

ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨੂਆ / میں تے میرا منوآ

2011-12-27T19:56:00.001+05:30

- ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਿੰਨਰ (ਸ਼ਿੰਦਰ ਸੁਰਿੰਦ)

ਚੁੱਪ ਕਰ ਮਨੂਏ,
ਚਲ ਆਪਾਂ ਚਲੀਏ,
ਸੱਜਣਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ,
ਜਿੱਥੇ ਕਲੀਆਂ ਖਿੜਨ ਹਜਾਰ,
ਜਿੱਥੇ ਗੁੰਚਿਆਂ ਪਾਈ ਛਿੰਜ,
ਜਿੰਥੇ ਰੂਹ ਨਾਂ ਹੋਵੇ ਪਿੰਜ,
ਜਿੱਥੇ ਖਿੜਦੀ ਨਿੱਤ ਬਹਾਰ,
ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਤ ਨਾਂ ਕੋਈ ਹਾਰ,
ਜਿੱਥੇ ਲੂੰ-ਲੂੰ ਖਿੜ-ਖਿੜ ਨੱਚੇ,
ਜਿੱਥੇ ਬਾਲ-ਬਿਰਧ ਸਭ ਹੱਸੇ |
ਜਿੱਥੇ ਸੋਗੀ ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ,
ਜਿੱਥੇ ਰੋਗੀ ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ,
ਜਿੱਥੇ ਹੁੱਬ-ਹੁੱਬ ਅੱਲੜਾਂ ਹੱਸਣ,
ਗੱਲਾਂ ਮਾਹੀਏ ਦੀਆਂ ਦੱਸਣ,
ਅੱਧੀਆਂ ਪੁੱਛਣ, ਅੱਧੀਆਂ ਦੱਸਣ,
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੋਰੇ ਮਾਹੀਏ ਦਾ ਚਾਅ,
ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਾਲਾ ਭਰਦੀ ਹਾਅ,
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖੱਟੀ ਚੁੰਨੀ ਦਾ ਚਾਅ,
ਕੋਈ ਵੰਗਾਂ ਰਹੀ ਛਣਕਾ |
ਚਲ ਮਨੂਆ ਆਪਾਂ ਓਥੇ ਚਲੀਏ,
ਰੂਹ ਤੋਂ ਲਾਹੀਏ ਭਾਰ,
ਲਈਏ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਾਰ |
ਹਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਆਪਾਂ ਵੰਡੀਏ
ਨਾਂਹਦਰੂ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਛੰਡੀਏ,
ਦੀਨ-ਦੁਖੀ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਵੰਡੀਏ |

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

سریندر کور بنر (شندر سرند -
چپّ کر منوئے،
چل آپاں چلیئے،
سجنا دے دربار،
جتھے کلیاں کھڑن ہزار،
جتھے غنچیاں پائی چھنج،
جنتھے روح ناں ہووے پنج،
جتھے کھڑدی نت بہار،
جتھے جت ناں کوئی ہار،
جتھے لوں-لوں کھڑ-کھڑ نچے،
جتھے بال-بردھ سبھ ہسے |
جتھے سوگی ناں ہی کوئی،
جتھے روگی ناں ہی کوئی،
جتھے حب-حب الڑاں ہسن،
گلاں ماہیئے دیاں دسن،
ادھیاں پچھن، ادھیاں دسن،
کسے نوں گورے ماہیئے دا چاء،
کسے دا کالا بھردی ہاء،
کسے نوں کھٹی چنی دا چاء،
کوئی ونگاں رہی چھنکا |
چل منوآ آپاں اوتھے چلیئے،
روح توں لاہیئے بھار،
لئیے ہور کسے دی سار |
ہاسے خوشیاں آپاں ونڈیئے
نانہدرو سوچاں نوں اج چھنڈیئے،
دین-دکھی دے درد نوں ونڈیئے |

ਅੰਜਨਾ

2011-11-22T20:04:00.001+05:30

- ਹਰਮਨ ਜੀਤ

ਸਭ ਮੁਨੀ ਮੁਨੀਸ਼ਰ ਔਲੀਏ,
ਸਭ ਦਾਨੇ ਆਕਲ ਪੀਰ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਾਣੀ ਅੰਜਨਾ,
ਜੋ ਆਈ ਪਰਬਤ ਚੀਰ

ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਤੱਪਦੇ,
ਤੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਖੀਰ
ਹੈ ਗੋਲ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਿੱਠੜੀ,
ਜਿਨ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਤਾਸੀਰ

ਪਾ ਝੁਮਕੇ,ਡੰਡੀਆਂ,ਕੋਕਰੂ,
ਕਰ ਤੇਰਾਂ ਤੇਰਾਂ ਛੇਕ
ਓਹ ਤੋਲ ਤੋਲ ਪੱਬ ਰੱਖਦੀ,
ਤੇ ਰੇਖ 'ਚ ਮਾਰੇ ਮੇਖ

ਪੌਣਾਂ ਨੂੰ ਗੰਢਾਂ ਮਾਰਦੀ,
ਕਿ ਛੋਹਲਾ ਕੈਲ੍ਹ ਸਰੀਰ
ਦਿਲ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣ ਫ਼ਰੇਫ਼ਤਾ,
ਤੇ ਸਰਵਰ ਉੱਛਲੇ ਨੀਰ

ਤੱਕ ਤੱਕ ਧੁੱਪਾਂ ਤਿੜਕੀਆਂ,
ਮਿਰਗਾਂ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਸਾਹ
ਕਿ ਰੁੱਤਾਂ ਖਾਣ ਪੰਜੀਰੀਆਂ,
ਵਿੱਚ ਧਣੀਆ ਸੁੰਢ ਰਲਾ

ਓਹ ਵਾਹੇ ਚੀਚ ਘਚੋਲੜੇ,
ਮਿੱਟੀ 'ਤੇ ਹੋ ਦਿਲਗੀਰ
ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦੀ,
ਓਹ ਖਾ ਖਾ ਹਿੱਕ ਤੇ ਤੀਰ

ਸੂਹੀ ਅੱਗ ਦਰਖ਼ਸ਼ਾਂ ਮੱਥਾ,
ਜਿਓਂ ਨੰਗੀ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ
ਜਾਇਓ ਵੇ ਕੋਈ ਦੇਵੋ ਜਾਕੇ,
ਚੰਨ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਧੀਰ

ਓਹ ਪਿੱਪਲੀਂ ਮੋਰ ਉਡਾਂਵਦੀ,
ਹੱਸ ਖੇਲੇ ਜੰਡ ਕਰੀਰ
ਕਿ ਥੋਹਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮਰ ਮਿਟੀ,
ਇੱਕ ਲਾਲ ਗੁਲਾਬੀ ਲੀਰ

ਸਭ ਮੁਨੀ ਮੁਨੀਸ਼ਰ ਔਲੀਏ,
ਸਭ ਦਾਨੇ ਆਕਲ ਪੀਰ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਾਣੀ ਅੰਜਨਾ,
ਜੋ ਆਈ ਪਰਬਤ ਚੀਰ

ਸਭ ਨੱਗਰ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡੋਰੀਆਂ,
ਸਭ ਗਲੀਆਂ ਕੂਚੇ ਖੇਤ
ਹਰ ਮੋੜ ਧਮੱਚੜ ਮੱਚਿਆ,
ਦੋ ਨੈਣ ਫਸਾਦੀ ਵੇਖ

ਹੈ ਹੋਠਾਂ 'ਤੇ ਸੰਝ ਨੁੱਚੜੀ,
ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਭੂਪ ਹਮੀਰ
ਕਿ ਭੁੱਲੇ ਮਹਿਲ ਅਟਾਰੀਆਂ,
ਤੇ ਭੁੱਲੇ ਕੰਡਾ ਕੀਰ

ਸਭ ਛ੍ਹੋਰ ਸ਼ਿਆਮਲ ਅੱਥਰੇ,
ਲਏ ਨੀਲੇ ਬਸਤਰ ਪਾ
ਨੀਂ ਮਹਿਕ ਦੀਏ ਪਟਰਾਣੀਏ,
ਲਏ ਫੱਗਣ ਪੜ੍ਹਨੇ ਪਾ

ਹੈ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮੁਸਕੜੀ,
ਅੰਗੜਾਈਆਂ ਲੈਂਦੀ ਹੀਰ
ਜਿਓਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ,
ਇੱਕ ਸੂਹੀ ਲਾਟ ਲਕੀਰ

ਨੇ ਜ਼ੁਲਫ਼ਾਂ ਲੋਹੜੇ ਮਾਰੀਆਂ,
ਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ
ਇੱਕ ਜਿਓਂ ਕਿਸੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਪੇੜ ਤੋਂ,
ਕੋਈ ਉੱਡੀ ਚਾਮ ਚੜਿੱਕ

ਆਦਿ ਜੁਗਾਦੋਂ ਵੱਗਦੀ,
ਓਹ ਮੱਠੀ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੀਰ
ਹੈ ਮੌਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਅੰਜਨਾ,
ਤੇ ਧੂਣੀ ਜੇਡ ਫਕੀਰ

ਹੈ ਲਾਚੜ ਲਾਚੜ ਚੁੱਗਦੀ,
ਓਹ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ ਬਬੂਲ
ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਗਲ ਪਾਂਵਦੀ,
ਇੱਕ ਹਾਰ ਬਣਾ ਬੇਮੂਲ

ਜਦ ਚਿੜੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਉੱਡ ਕੇ,
ਆ ਬੈਠੇ ਸਾਡੇ ਤੀਰ
ਨੀਂ ਰੰਗਾਂ ਅੰਦਰ ਖੇਲਦੀ,
ਹਾਏ ਕੌਲ ਫੁੱਲ ਤਕਦੀਰ

ਸਭ ਮੁਨੀ ਮੁਨੀਸ਼ਰ ਔਲੀਏ,
ਸਭ ਦਾਨੇ ਆਕਲ ਪੀਰ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਾਣੀ ਅੰਜਨਾ,
ਜੋ ਆਈ ਪਰਬਤ ਚੀਰ

ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਅਸੀਂ

2011-11-13T16:51:00.001+05:30

- ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਮੋਹੀ

ਬਹੁਤ ਫ਼ਰਕ ਹੈ
ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਅਸਾਡੇ ਵਿਚ...

ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ
ਸਾਰੇ ਸੋਹਣੇ ਸੋਹਣੇ ਖਿੱਤੇ
ਰੋਕ ਲਏ ਹਨ
ਧੂੜ 'ਤੇ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ
ਰੋਗ-ਮੁਕਤ 'ਤੇ ਸੋਗ-ਮੁਕਤ
ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਪੈਰ ਵੀ ਰੱਖਣਾ
ਵਰਜਿਤ ਹੈ ...

ਤੇ ਅਸੀਂ
ਬੇ-ਚਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਮਾਰੇ
ਦੂਸ਼ਿਤ ਮਾਰੂ ਚੌਗਿਰਦੇ
ਦੁਰਗਤ ਅਤੇ ਦਰਿੱਦਰਤਾ ਵਿਚ
ਰੀਂਘ ਰਹੇ ਹਾਂ ...

ਏਸ ਘੋਰ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਲਈ
ਤਨਾਂ ਮਨਾਂ ਵਿਚ
ਯੁਧ ਹਰਿਕ ਪਲ ਜਾਰੀ ਹੈ ...

ਧਰਤੀ ਸਭ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹੈ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਿੱਤੇ 'ਤੇ
ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਜੋਕਾਂ
ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਣਾ
ਰਲਮਿਲ ਰਹਿਣਾ ਲਾਜ਼ਿਮ ਹੈ ...

ਆਪਹੁਦਰੀਆਂ
ਨਹੀਂ ਚੱਲਣੀਆਂ
ਕੰਧ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ
ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੈ ...

ਹਾੜ੍ਹਾ ਓਹਦੇ ਪਿੰਡ ਲੈ ਕੇ ਜਾਈ ਵੇ...

2011-11-13T12:59:00.001+05:30

- ਹਰਮਨ ਜੀਤ

ਨੀਂਦ ਵੇ ਅਸਾਡੜੀ
ਦੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ
ਤਾਰਿਆ ਤੂੰ
ਪਾ 'ਜਾ ਇੱਕ
ਸੁਪਨ ਸਲਾਈ ਵੇ..
ਲਾਚੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਕ
ਜੀਹਦੇ ਨੇਤਰਾਂ 'ਚੋਂ
ਉੱਡਦੀ ਏ
ਹਾੜ੍ਹਾ ਓਹਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੈ ਕੇ ਜਾਈ ਵੇ..

ਓਹਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਾਣ ਨੂੰ ਸੰਵਾਈ
ਜੋੜੀ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੀ
ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਵਾਂ
ਕਿੰਝ ਪਾ ਵੇ..
ਓਹਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾਣਾ
ਅਸਾਂ ਨੰਗੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ
ਸਾਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਜਿਹੇ
ਰੋੜਿਆਂ ਦਾ
ਚਾਅ ਵੇ..

ਓਹਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਾਰਿਆ ਵੇ ਹੋਰ ਵੀ
ਸੁਨਿਹਰਾ ਉੱਗੇ
ਮੱਠਾ ਮੱਠਾ
ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ
ਸੇਕ ਵੇ..
ਓਹਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਾਰਿਆ ਵੇ ਹੋਰ ਵੀ
ਗੁਲਾਬੀ ਲਹੇ
ਆਥਣਾਂ ਦਾ ਰੰਗ
ਜ਼ਰਾ ਵੇਖ ਵੇ..

ਓਹਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਾਸ਼ਨਾ ਨੂੰ
ਚੁੰਨੀਆਂ ਨਾ
ਬੰਨ੍ਹ ਬੰਨ੍ਹ
ਨੱਚਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵੇ
ਧਿਆਣੀਆਂ..
ਤਾਰਿਆ ਵੇ
ਓਹਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੱਕ ਵੀ ਗੁਲਾਬ ਲੱਗੇ
ਬੂਈਆਂ ਜਿਵੇਂ
ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ..

ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ
ਪਿੰਡਿਆਂ 'ਤੇ
ਮਲਿਆ ਏ
ਲੇਪ ਕੀਹਨੇ
ਜੰਗਲੀ ਗੁਲਾਬਾਂ
ਨੂੰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ..
ਓਹਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਉਂਦੀਆਂ
ਨਾਰੰਗੀ
ਬਦਲੋਟੀਆਂ ਵੇ
ਤੁਰਦੀਆਂ ਪੱਬ ਨੂੰ
ਮਰੋੜ ਕੇ..

ਤਾਰਿਆ ਵੇ
ਗੰਨਿਆਂ ਦੇ
ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਦੋਂ
ਖਹਿੰਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ
ਸ਼ਾਮ ਰੰਗੀਆਂ..
ਓਦੋਂ ਸਾਡਾ ਚਿੱਤ ਕਰੇ
ਓਹਦੇ ਪਿੰਡ ਮੁੱਕਣੇ ਨੂੰ
ਐਸੀਆਂ ਵੇ ਮੌਤਾਂ
ਲੱਖ ਚੰਗੀਆਂ..

ਨੀਂਦ ਵੇ ਅਸਾਡੜੀ
ਦੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ
ਤਾਰਿਆ ਤੂੰ
ਪਾ 'ਜਾ ਇੱਕ
ਸੁਪਨ ਸਲਾਈ ਵੇ..
ਲਾਚੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਕ
ਜੀਹਦੇ ਨੇਤਰਾਂ 'ਚੋਂ
ਉੱਡਦੀ ਏ
ਹਾੜ੍ਹਾ ਓਹਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੈ ਕੇ ਜਾਈ ਵੇ..

ਵੱਡੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਿਬਾ

2011-11-13T12:41:00.001+05:30

- ਸ਼ਿੰਦਰ ਸੁਰਿੰਦ

ਵੱਡੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਿਬਾ
ਇਕਲਾਪੇ ਦਾ ਸਹਿਮ
ਹਊਆ ਬਣ ਕੇ
ਮੇਰੀ ਨਸ-ਨਸ 'ਚ ਤੁਰਿਆ
ਤੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਕਰਨ
'ਕੱਲਾ ਨਾਂ ਤੁਰਿਆ
ਭਾਈ ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ
ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਿਆ...

ਮੈਂ ਤਾਂ ਪੋਥੀਆਂ 'ਚੋਂ ਪੜਿਆ
ਤੇ ਬਸ ਐਨਾ ਹੀ ਯਾਦ ਹੈ
ਮੈਂ ਨਿਮਾਣੀ ਦੀ ਵੀ
ਤੇਰੇ ਦਰ 'ਤੇ ਫਰਿਆਦ ਹੈ
ਕਦੇ ਆ ਕੇ ਤਾਂ ਦੇਖ
ਸਰਦ ਹਉਕੇ ਤੇ
ਦਿਲ ਦੀ ਧਰਤ ਬੇ-ਆਬਾਦ ਹੈ...

ਦੇਖ ਮੈਂ ਕੱਲਮ-ਕੱਲੀ ਜਿੰਦ
ਕਿੰਨੀ ਉਦਾਸ
ਪਰ ਹੋਈ ਨਾ ਬੇਆਸ
ਹਾਲੇ ਵੀ ਧੜਕੇ
ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਆਸ
ਵੱਡੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਿਬਾ
ਕਰਾਂ ਅਰਦਾਸ
ਤੂੰ ਰਹੀਂ ਆਸ-ਪਾਸ
ਇੱਕ ਤੂੰ ਹੀ ਤਾਂ ਹੈਂ
ਜਿਸਦਾ ਦਿਲ ਨੂੰ ਧਰਵਾਸ...

ਐ ਮੇਰੇ ਨਾਨਕ !
ਤੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦਰਮਿਆਂ..
ਹਵਾ ਵੀ ਨਾਂ ਹੋਵੇ
ਕੂੰਜ ਵਾਂਗ ਕੁਰਲਾਉਂਦੀ ਜਿੰਦ
ਮੁੜਕੇ ਨਾ ਰੋਵੇ
ਦੇ ਸੁਰਿੰਦ ਨੂੰ ਆਸੀਸ
ਹੰਝੂ ਕਿਸੇ ਦੁਖੀਏ ਦੇ ਧੋਵੇ...

ਕਿਸੇ ਨਿਤਾਣੇ ਦੀ ਪੀੜ ਹਰੇ
ਆਪਣੇ ਖਲਾਅ ਨੂੰ
ਆਪ ਹੀ ਭਰੇ
ਤਨਹਾਈ ਤੋਂ ਘਬਰਾ ਕੇ
ਐਵੇਂ ਨਾ ਡਰੇ...

ਐ ਮੇਰੇ ਮਾਲਿਕ
ਦੇ ਹਿੰਮਤ
ਦਿਆਂ ਸਕੂਨ ਕਿਸੇ ਰਕੀਬ ਨੂੰ
ਵੰਡ ਸਕਾਂ ਮੁਸਕਰਾਹਟ
ਕਿਸੇ ਬਦਨਸੀਬ ਨੂੰ
ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਸੁੱਚੇ ਮੋਹ ਦੇ
ਦੇ ਸਕਾਂ ਕਿਸੇ ਗਰੀਬ ਨੂੰ...

ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਆਧਾਰ

2011-11-07T23:49:00.000+05:30

- ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਧਾਲੀਵਾਲ

ਅਜੀਬ ਜੇਹੇ ਦਰਦ ਦੀ
ਜਾਗ ਉੱਠੀ ਹੈ
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਪਿਆਸ !
ਦੇ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦ ਮੈਨੂੰ
ਮਹਿਰਮ ਮੇਰਾ
ਸੰਦਲੀ ਜੇਹਾ ਅਹਿਸਾਸ !
ਜਿਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿਚ ਸੀ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜੇਹੀ ਮਿਠਾਸ !
ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੀ
ਪਹਿਨਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ
ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਨੂੰ
ਚਾਨਣ ਦਾ ਲਿਬਾਸ !
ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਹੁਣ ਦੱਸਣਾ
ਮਹਿਰਮ ਨੂੰ ਦਰਕਾਰ !
ਕਿ ਰਸ ਘੋਲ ਰਹੇ ਨੇ
ਸਾਡੀ ਰਗ ਰਗ 'ਚ
ਤੇਰੀਆਂ ਮਹਿਕਾਂ ਦੇ ਮਲਹਾਰ
ਤੇਰੀ ਸ਼ਬਦ-ਰਹਿਤ ਤਰੰਗ ਦਾ
ਹੈ ਅੰਤਸ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ
ਮੇਰੀ ਹਰ ਧੜਕਣ ਚੋਂ
ਉੱਠ ਰਹੀ ਹੈ
ਸਿਜਦੇ ਦੀ ਝਣਕਾਰ
ਤੂੰ ਇਕ ਅਪਾਰ ਆਸ਼ਨਾ
ਕੋਰੇ ਜੋਬਨ ਦਾ ਨਿਖਾਰ
ਮੈਂ ਹਾਂ ਇਕ ਜੋਗੀ
ਜਿਹੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਵਿਚ ਖ਼ੁਮਾਰ
ਨਿਰਸ਼ਬਦ ਜੇਹੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ
ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ ਅਪਾਰ
ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਮੁੱਹਬਤ ਦਾ
ਹਰ ਨਕਸ਼ ਹੈ ਨਿਰ-ਆਕਾਰ !
ਮੇਰੀ ਅਤਰਿਪਤੀ ਹੀ ਹੈ
ਮੇਰੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਆਧਾਰ !

ਬੇੜੀ ਦਾ ਪੂਰ

2011-11-07T23:32:00.001+05:30

- ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀਤ

ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਅਨੋਖਾ
ਵਾਕਣ ਬੇੜੀ ਦਾ ਇਕ ਪੂਰ
ਮਿਲੇ ਸੰਜੋਗੀਂ ਮਿੱਤਰ ਸਬੰਧੀ
ਜਾਣਾਂ ਨੇੜੇ ਕਿਸੇ ਜਾਣਾਂ ਦੂਰ

ਕਲ੍ਹੇ ਆਣਾਂ ਹੈ ਕਲ੍ਹਿਆਂ ਜਾਣਾਂ
ਖੇਡ ਬਣਾਈ ਉਸ ਕਰਤਾਰ
ਸਫ਼ਰ ਸੁਹਾਣਾਂ ਕਰਲੈ ਅਪਣਾਂ
ਵੰਡਕੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲੇ ਪਿਆਰ

ਸਾਥੀ ਜਿੰਨੇਂ ਏਸ ਸਫ਼ਰ ਦੇ
ਨੇਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸਮਾਨ
ਕਰ ਸੇਵਾ ਕੰਮ ਆ ਕਿਸੇ ਦੇ
ਖੁਸ਼ ਹੋਸੀ ਓਹ ਕ੍ਰਿਪਾਨਿਧਾਨ

ਭਰ ਦੇ ਤੂੰ ਢਿਡ ਕਿਸੇ ਭੁੱਖੇ ਦਾ
ਬਣ ਲੋੜਵੰਦ ਦਾ ਮੱਦਦਗਾਰ
ਕਿਸੇ ਅਬਲਾ ਦੀ ਪੱਤ ਬਚਾ ਲੈ
ਕਿਸੇ ਅਨਾਥ ਤੇ ਕਰ ਉਪਕਾਰ

ਭੁੱਲੀਂ ਕਦੇ ਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦਾਤੇ ਨੂੰ
ਜਿਸਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਆਇਐਂ ਤੂੰ
ਕੀਰਤ ਗਾ ਲੈ ਸਦਾ ਓਸਦੀ
ਕਰਲੈ ਸਫ਼ਰ ਸਫ਼ਲ ਇਹ ਤੂੰ

ਤੱਜ ਕੇ ਅੱਕਲ ਤੇ ਚਤਰਾਈ
ਸੁੱਥਰੀ ਮੱਤ ਕਰ ਅੰਗੀਕਾਰ
'ਜੀਤ' ਤੂੰ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ
ਲਾਸੀ ਓਹ ਤੇਰੀ ਬੇੜੀ ਪਾਰ

ਅੱਖ 'ਚੋਂ ਜਿਹੜੀ ਕਿਰ ਨਾ ਸੱਕੀ, ਉਸ ਅੱਥਰ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂਗੇ

2011-11-05T22:00:00.001+05:30

- ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਜੱਜ

ਖਾਲੀ ਕਾਸਾ ਲੈ ਘਰ ਪਰਤੇ, ਉਸ ਫੱਕਰ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂਗੇ |
ਅੱਖ 'ਚੋਂ ਜਿਹੜੀ ਕਿਰ ਨਾ ਸੱਕੀ, ਉਸ ਅੱਥਰ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂਗੇ |

ਖੜਾ ਖੜੋਤਾ ਬੁੱਤ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਤੱਕਿਆ,
ਤੱਕਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਪਾਣੀ, ਉਸ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂਗੇ |

ਵਿਨ੍ਹਿਆ ਬਾਂਸ ਬੰਸਰੀ ਹੋਇਆ , ਜਿਥੇ ਪਿਆ, ਪਿਆ ਰਹਿਣਾ ਸੀ,
ਤੂੰ ਜੋ ਹੋਠ ਛੁਹਾ ਕੇ ਜਣਿਆ, ਉਸ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂਗੇ |

ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖੋ ਤੇ ਫਿਰ ਪੈਰ ਪਸਾਰੋ,
ਜੋ ਛੂਹੰਦੇ ਹੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਫਟ ਗਈ, ਉਸ ਚੱਦਰ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂਗੇ |

ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਜਲਨ ਤੇਰੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਉਤਰੀ ਵੇਖੀ,
ਪਰ ਜੋ ਤੇਰੇ ਮੁੱਖ 'ਚੋਂ ਕਿਰਦੀ, ਉਸ ਸ਼ੱਕਰ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂਗੇ |

ਤੇਰੀ ਕਰਨੀ ਸਾਡੀ ਭਰਨੀ, ਤੁਧ ਬਿਨ ਹੋਰ ਸੁਣਾਈਏ ਕਿਸ ਨੂੰ
ਤੁਧ ਕਾਰਨ ਜੋ ਘਰ ਘਰ ਵਿਛਿਐ, ਉਸ ਸੱਥਰ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂਗੇ |

ਉਡੀਕ

2011-11-05T02:59:00.002+05:30

ਮੂ਼ਲ ਲੇਖਕ :- ਆਮੀਰ ਰਿਆਜ਼ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ)

^{ਗੁਰਮੁਖੀ ਰੂਪ :- ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ}

ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾ ਤੂਫ਼ ਸਹੀ ਆਖਿਆ ਸੀ ''ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਪਿਸਤੌਲ ਦੀ ਗੋਲੀ ਨਾਲ਼ ਉੜਾ ਦਿਓਗੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਤੋਪ ਨਾਲ਼ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਸੀ''। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੀ ਵਾਰਦਾਤ ਵਾਪਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹਲਚਲ ਹੋਏ ਜਾਂ ਸਮਾਜੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ, ਸਭੇ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਸੁੱਟਣਾ ਅਤੇ ਓਹਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਖੱਜਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ 60 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੱਕ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਨੂੰ 1857ਈ. ਜਿਹੀ... ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦਾ ਆਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾਨਿਸ਼ਵਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਨੇਂ ਪਰ ਕੋਈ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਪਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਦਿਹਾੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਲੋੜੀਦਾ ਹੈ। 29 ਮਾਰਚ 1849ਈ. ਉਹ ਦਿਹਾੜਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1799 ਈ. ਤੋਂ 1849 ਈ. ਤੀਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ 50 ਵਰ੍ਹੇ ਏਸ ਦਿਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਰਹੀ। ਕਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਤਲੁਜ ਪਾਰ ਜਿਹਾ ਮੁਆਹਿਦਾ (1809) ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਕਦੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਜਾਵਣ ਲਈ ਬਾਰ ਬਾਰ ''ਲਹੌਰ ਦਰਬਾਰ'' ਕੋਲੋਂ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਮੰਗੀ ਜਿਹੜੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਹੱਥਲ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦਾ ਆਹਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1826 ਤੋਂ 1831 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਰੀਆ ਵਰਤ ਤੋਂ ਮੁਸਲਿਮ ਇਸਲਾਹ ਪਸੰਦਾਂ ਨੂੰ ''ਜਹਾਦ'' ਦੀ ਰਾਹ ਵਿਖਾਈ। ਮਤਲਬ ਸਿੱਧਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਓਥੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਫ਼ਰਾਤਫ਼ਰੀ ਫੈਲਾਈ ਜਾਵੇ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਿਰੇ ''ਇਸਲਾਮੀ ਜਹਾਦੀਆਂ'' ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਢਾਹ ਲੌਣ ਲਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਈ ਸਗੋਂ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਮੀਰ ਮੁਨਸ਼ੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀਆਂ ਪਵਾਉਣ ਦੇ ਜਤਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ।
ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਮਰਨ (1707) ਤੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ (1799) ਦੇ ਵਿਚ ਜੋ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਧਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਵਾਪਰੇ ਸਨ ਇਸੇ ਨੂੰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਪਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਤਾਂ ਨਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਵਰਗਿਆਂ ਨੇਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਨਿਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੇ ਬੜੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਤੇ ਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਿਹੜੀ ਕਿਹੜੀ ਮਸੀਤ ਬਣਾਈ ਸੀ ਪਰ ਲਹੌਰ ਵਿਚ 1827ਈ. ਦੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਵਿਚ ਢਹਿ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਮਸੀਤਾਂ ਨੂੰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖਾਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ 1849ਈ. ਵਿਚ ਮੁੱਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਜੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮਪ੍ਰਸਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ ਤਾਂ ਸਿੰਧ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਰਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਤਾਲੀਮ ਦੇਣ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਨੂੰ 1852ਈ. ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਸ ਪਾਲਿਸੀ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ''ਫ਼੍ਰੰਟੀਅਰ ਫ਼ਾਰਵਰਡ ਪਾਲਿਸੀ'' ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਅੱਜ ਤੀਕ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਵਸਾਰੀ ਹੈ।
1849ਈ. ਵਾਲੀ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿਹੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਕਮਾਇਆ ਸੀ ਉਸ ਨੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਪਾਲਿਸੀ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮੁਖ਼ਾਲਿਫ਼ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾਨਿਸ਼ਵਰਾਂ ਵੀ ਕਦੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਨੂਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਹਨੇ 50 ਵਰ੍ਹੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡੱਕੀ ਰੱਖਿਆ। 1846ਈ. ਤੋਂ 1849ਈ. ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ ਉਹ ਵੇਲ਼ਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਖ਼ੁਦ ਸਾਖ਼ਤਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੇ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਠੀ ਪੈ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਰਾਇਲ ਬੰਗਾਲ ਆਰਮੀ ਵਿਚ ਯੂ ਪੀ, ਸੀ ਪੀ, ਦਿੱਲੀ, ਬਿਹਾਰ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਲੋਕ ਰਲੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਮਾਈ ਦੇ ਲਾਲ਼ ਨੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨਾ ਕੀਤੀ ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ''ਕਰਾਏ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ'' ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਮੋਢੇ ਨਾਲ਼ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਬਦੇਸੀ ਕਬਜ਼ਾਗਿਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਉਠ ਜਾਂਦੇ।
ਹੈਰਾਨ ਨਾ ਹੋਣਾ। ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ 160 ਵੀਂ ਬਰਸੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਦਾਨਿਸ਼ਵਰ ਜੇ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਨਿਤਾਰਾ ਕਰ ਲੇਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਣ ਤਾਂ ਗੱਲ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਦਾਨਿਸ਼ਵਰ ਤੇ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਧਾਨ (ਆਜਾਦ) ਮੀਡੀਆ ਅੱਜ ਵੀ ਏਸ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਤੇ ਸਲਤਨਤ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਤੇ ਸੀਨੇ ਨਾਲ਼ ਲਾਈ ਬੈਠੇ ਨੇਂ ਪਰ ਫ਼ਿਰ 1799ਈ. ਤੋਂ 1849ਈ. ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿੰਜ ਭੁੱਲ ਸਕਦੇ ਨੇਂ? ਪਰ ਅੱਜ ਅਸਾਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰੇਂਦੇ ਪਏ ਹਾਂ। ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਉਮੀਦ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਏਸ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਵਣਗੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਬਹੁੰ ਮਾੜੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲਹੌਰ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਨੇਂ ਜਾਂ ਅੰਬਰਸਰ, ਲੁਧਿਆਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇਂ ਜਾਂ ਪਿੰਡੀ, ਮੁਲਤਾਨ, ਪਿਸ਼ੌਰ ਬੈਠੇ ਨੇਂ ਜਾਂ ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਸਭੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਇਹ ਦਿਨ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੇਖੋ 20 ਕਰੋੜ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਸੱਜਣ ਏਸ ਵਾਰ ਏਸ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਂਦੇ ਨੇਂ। ਅਸਾਂ ਲਹੌਰ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਹਾਂ

ਖਾਲਸਾ-ਸਾਥੀ !

2011-11-04T23:52:00.001+05:30

- ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਨਾਮ

ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਕਾਰਨੇ ਸੁਧਾਰਨੇ ‘ਚ ਰਿੱਝੇ ਕੁੜ੍ਹੇ,
ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਤੁਸੀ ਨਿੱਜ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੇ |

ਲਾਲ ਰੁੱਸਾ ਪੀਲੇ ਨਾਲ਼ ਪੀਲਾ ਖਫਾ ਨੀਲੇ ਉੱਤੇ,
ਦੇਖ ਮਰਦਾਨਿਆਂ ਤੂੰ ਰੰਗ ਕਰਤਾਰ ਦੇ |

‘ਬਾਹਰੋਂ’ ਪੰਡ ਡਾਲਰਾਂ ਦੀ 'ਪੀਲੀ' ਚੱਕੀ ਔਹ ਅਉਂਦੀ,
'ਚਿੱਟੀ' ‘ਸੁਰਜੀਤ’ ਮਾਣ ਰੰਗ ਸਰਕਾਰ ਦੇ |

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਲੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਗੂੰਜੀ,
ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾ’ ਦੇਖੇ ਬੁੱਤਾ ਸਾਰਦੇ |

ਮਾਰਦੇ ਖੁਰਾੜੇ ‘ਸੱਜਾ’ ‘ਖੱਬਾ’ ਦੋਨੋ ਜਿੱਤ ਜਿੱਤ,
'ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ' ਨਿੱਤ ਪਏ ਹਾਰਦੇ |

ਹਰ ਖੂਜੇ ‘ਕਾਵਾਂਭੌਕੀ’ ਹਰ ਮੋੜ ‘ਕੁੱਤੇਰੌਲੀ’
ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਭੀੜ ਆਵੇ ਦੋਵੇਂ ਮੋਕਾਂ ਮਾਰਦੇ |

ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੋਂ ਅਉਣਾ ਹੈ 'ਇਨਕਲਾਬ', ਦੱਸੇ ਕੋਈ,
ਕਿਹੜੇ ਅਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ‘ਫੁੱਲ ਖਿੜਨੇ ਬਹਾਰ’ ਦੇ |

ਦਾਤੀ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਮਜਦੂਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰੇ ,
ਖੰਡੇ ਵਾਲੇ ਭੁੱਲੇ ਰਾਹ ਆਪ ਖੰਡੇਧਾਰ ਦੇ |

ਨੀਲਾ ਚੰਗਾ ਲਾਲ ਚੰਗਾ! ਮਾੜੇ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਹੋਏ?
ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਹੋਇਆ ਤੁਸੀ ਸਾਨੂੰ ਰਹੇ ਚਾਰਦੇ |

ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ ਇੱਕੋ ਸਮੇ ਜੱਗ ਅਉਂਦੇ ,
ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਰਾਹ ਸ਼ਾਇਦ ਆਰ ਦੇ ਜਾਂ ਪਾਰ ਦੇ |

ਕੱਢਦੇ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇਖੋ ਲਾਲ ਤਾਈਂ ਚਾਰ ਜਾਣੇ,
ਚਾਰ ਜਾਣੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣ ਸਿਰ ਮਾਰਦੇ |

ਈਰਖਾ ਤੇ ਸਾੜਾ ਛੱਡ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਜੇ ,
ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਨੀਵੇਂ ਝੰਡੇ ਤੁਸੀ ਹੰਕਾਰ ਦੇ |

ਓਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ‘ਖਾਲਸਾ’ ਤੇ ਓਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ‘ਸਾਥੀ’ ਕਹਿੰਦੇ
ਮੋਢੇ ਨਾਲ਼ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਬੈਠ ਜੇ ਵਿਚਾਰਦੇ |

ਕਿਤਾਬ

2011-11-04T23:16:00.001+05:30

- ਮੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ

ਕਿਤਾਬ
ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਲਿਖੀ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ
ਤੇ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਬਿਨ ਸਿਆਹੀ ਲਿਖੀ
ਕਿਤਾਬ
ਬੱਸ !
ਮੈਨੂੰ ਹੀ
ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਜਾਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ।

ਵਰਕੇ
ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪੁਰਸਲਾਤ* ਪਾਰ ਕਰ ਚੁਕੇ
ਬੰਦੇ ਨੇ
ਤੇ
ਬੰਦੇ
ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਲਿਖਾਈ ਵਾਲੇ
ਵਰਕੇ
ਬੱਸ !
ਮੈਨੂੰ ਹੀ
ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਜਾਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਅੱਖਰ
ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ
ਅੱਖਾਂ ਨੇ
ਤੇ
ਅੱਖਾਂ
ਦਿਲ 'ਚ ਉੱਕਰੇ
ਅੱਖਰ
ਬੱਸ !
ਮੈਨੂੰ ਹੀ
ਪਡ਼੍ਹਨ ਦੀ ਜਾਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

*ਪੁਰਸਲਾਤ - ਪੁਰਸਲਾਤ ਸ਼ਬਦ ਪੁਲਸਰਾਤ ਦਾ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਢਲਿਆ ਰੂਪ ਹੈ। ਪੁਲਸਰਾਤ ਦੋ ਸਮਾਸਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਪੁਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਤੇ 'ਸਰਾਤ' ਅਰਬੀ ਦਾ | ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ 'ਸਰਾਤ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਅਰਥ ਹੈ ਸਹੀ ਮਾਰਗ; ਪੁਲਸਰਾਤ ਤੋਂ ਭਾਵ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਔਖਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਵੈਸੇ ਪੁਲਸਰਾਤ ਇਸਲਾਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਅਜੇਹਾ ਪੁਲ ਹੈ ਜੋ ਦੋਜ਼ਖ (ਨਰਕ) ਦੀ ਅੱਗ ਉਪਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਾਲ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਬਾਰੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਕੰਢੇ ਅਤੇ ਸੂਲ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਬਹਿਸ਼ਤ (ਸਵਰਗ) ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਇਸ ਉਤੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਰਕ

2011-11-04T18:40:00.001+05:30

ਡਾ. ਰੰਜੂ ਸਿੰਘ

ਫ਼ਰਕ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖਾਸ ਨਹੀਂ
ਤੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ…

ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਉਣ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਪਾਣੀ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੋ ਅਖੀਆਂ ਦਾ,
ਇੰਨਾ ਖਾਰਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ
ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤ੍ਰੇਹ ਨਾ ਬੁਝੇ…

ਜੇ ਤੂੰ ਮੌਸਮ ਹੈਂ ਬਹਾਰ ਦਾ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ ਪਤਝੜ ਦੀ ਰੁੱਤ
ਮੇਰੇ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਤੂੰ
ਭਾਂਵੇਂ ਰੁਖ ਨੇ ਮੇਰੇ ਰੁੰਡ-ਮੁੰਡ…

ਜੇ ਤੂੰ ਸੰਗੀਤ ਹੈ
ਸੁਰੀਲਾ ਕਿਸੇ ਵੰਝਲੀ ਦਾ,
ਤਾਂ ਗੀਤ ਮੈਂ ਬਿਰਹਾ ਦਾ,
ਵਸਲ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹੈ
ਮੇਰੇ ਹਰ ਗੀਤ ਦੀ ਵੀ ਰੰਗਤ…

ਜੇ ਤੂੰ ਚਮਕੇਂ ਚੰਨ ਵਾਂਗਰ,
ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਚਕਵੀ ਦੀ ਤਕਣੀ ਰਖਾਂ,
ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਕੇ ਜੀਵਾਂ
ਤੇ ਤੈਨੂ ਹੀ ਸੋਚਦੀ ਸੋਚਦੀ ਮਰ ਜਾਵਾਂ…

ਜੇ ਤੂੰ ਹੈ ਸ਼ਾਮ ਸੰਧੂਰੀ,
ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ ਰਾਤ ਕਜਲੀ,
ਜਿੰਨੀ ਬੀਤਦੀ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂ,
ਓਹਨੀ ਹੀ ਹੋਰ ਗਾਹਿਰਾਵਾਂ…

ਜੇ ਤੂੰ ਹੈ ਸਾਉਣ ਦੀ ਠੰਢੀ 'ਵਾ,
ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ ਹਵਾ ਪੁਰੇ ਦੀ,
ਮੇਰੇ ਗਮਾਂ ਦੇ ਰੋਟ ਵੀ
ਤੰਦੂਰੀ ਹੋ ਗਏ ਇਹਦੇ ਸੇਕ ਵਿਚ..

ਜੇ ਤੂੰ ਪੁੰਨਿਆ ਦੀ ਰਾਤ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੱਸਿਆ ਪੋਹ ਮਾਘ ਦੀ,
ਠੰਢੀ ਸਰਦ ਹਨੇਰੀ ਧੁੰਦਲੀ,
ਕਿ ਰਾਹ ਵੀ ਕੋਈ ਨਾ ਥਿਆਏ…

ਜੇ ਤੂੰ ਕੋਈ ਬੁਲੰਦ ਅਰਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤ,
ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ ਐਸਾ ਥੇਹ,
ਜੀਹਦੀ ਹਰ ਇੱਟ ਥੱਲੇ
ਕਈ ਦਾਸਤਾਨਾਂ ਹਨ ਉੱਕਰੀਆਂ…

ਜੇ ਤੂੰ ਹੈ ਬਸੰਤ ਦਾ ਪੀਲਾ ਫੁੱਲ,
ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਚੇਹਰਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਜ਼ਰਦ,
ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਵਟਨੇ 'ਚ
ਕਿਸੇ ਬੇਦਿਲੇ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਪਤਝੜ ਰਲਾ…

ਫ਼ਰਕ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖਾਸ ਨਹੀਂ
ਤੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ…

ਮੈਂ ਬਣ'ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ....

2011-10-30T14:46:00.001+05:30

- ਹਰਮਨ ਜੀਤ

ਕਿੱਕਰ ਦਾ ਸੱਕ ਉੱਬਲੇ
ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਜੀਠ ਦੀਆਂ..
ਇੱਕ ਚੁਟਕੀ ਸੂਹੇ ਖ਼ਾਬ ਦੀ
ਨਿੱਤ ਸੁਪਨੇ ਪੀਠਦੀਆਂ..
ਵਿੱਚ ਰੰਗਣ ਖੱਦਰ ਨੱਢੀਆਂ
ਤੇ ਡੁੱਲ੍ਹ ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦਾ ਚਾਅ..
ਵੇ ਅੱਕ ਦੇ ਕੂਲੇ ਫੰਭਿਆ
ਕਿਤੋਂ ਉਡਦਾ ਉਡਦਾ ਆ..
ਅੱਜ ਕੋਟਿ ਕਲੀ ਦਾ ਰੰਗ ਵੇ
ਤੇਰੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਦਿਆਂ ਚੜ੍ਹਾ..
ਵੇ ਪਿੰਜ ਤੁੰਬ ਸੰਗ ਸਲੀਕਿਆਂ
ਮੈਂ ਧਾਗਾ ਲਵਾਂ ਬਣਾਂ..

ਬਿਰਖ਼ ਨਿਵਾਈਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ
ਤੇ ਤੁਸਾਂ ਨਿਵਾਈ ਧੌਣ..
ਕਿ ਹੱਥ ਭਰੇਂਦੇ ਤੋਪਿਆਂ ਨੂੰ
ਬੁੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਛੋਂਹਦੇ ਗੌਣ..
ਇੱਕ ਉੱਡਣ ਤਿੱਤਰ ਖੰਭੀਆਂ
ਜੋ ਅੱਗ ਕਲੇਜੇ ਲੌਣ..

ਨੀਂ ਸੁੱਭਰ ਤੇ ਤਿਲ ਪੱਤਰਾ
ਹਾਏ ਨੀਲਕ,ਘੁੰਗਟ ਬਾਗ..
ਇੱਕ ਚੋਪ ਤਾਂ ਬੜੀ ਰੰਗੀਲੜੀ
ਇੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਜੜੀ ਛਮਾਸ..
ਇਹ ਸੱਭੇ ਨੀਂ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ
ਤਾਂ ਰੰਗੀ ਜਾਣ ਸਵਾਸ..

ਮੈਂ ਬਣ'ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ
ਮੇਰਾ ਡਾਢਾ ਚਿੱਤ ਕਰੇ..
ਕੋਈ ਕੂਲੇ ਕੂਲੇ ਪੋਟਿਆਂ ਸੰਗ
ਤੋਪੇ ਆਣ ਭਰੇ..
ਮੇਰੇ ਸੱਭੇ ਦੁੱਖ ਹਰੇ....

ਉਹ ਨਾਂਅ

2011-10-30T14:40:00.001+05:30

- ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ

ਉਂਝ ਉਹ ਨਾਂਅ ਹੈ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿਤੇ
ਜੋ ਮੋਹ-ਖੋਰਾ ਸੰਬੋਧਨ ਬਣ
ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਪੌਣ ਸੰਗ ਕਾਇਨਾਤ ਚ ਨਹੀਂ ਫੈਲਿਆ !
ਜੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਇੰਝ ਤਾਂ ਕੀ ਏ
ਉਂਝ ਉਹ ਨਾਂਅ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ
ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਤਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ !
ਉਹ ਨਾਂਅ ਕਿ ਜਿਸਦਾ ਹਾਲੇ ਤੀਕ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ !
ਉਂਝ ਉਹ ਸਿਰਨਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਘਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤਾਂ ਹੋਵੇਗਾ ਹੀ
ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੇ ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੀ ਕਲਮ ਨੇ ਚੁੰਮਣ ਵਾਂਗ
ਅੰਕਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿਸੇ ਖਤ ਦੀ ਹਿੱਕ ਤੇ ,
ਉਂਝ ਡਾਕੀਆ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਲੈ ਕੇ
ਉਸ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਦੇ ਖਤ ,
ਉਸ ਘਰ ਦੀਆਂ ਦਹਿਲੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਸੱਜ ਸੰਵਰ ਕੇ
ਉਂਝ ਬੈਠ ਤਾਂ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਇੱਕ ਉਡੀਕ ,
ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਉਸ ਘਰ , ਉਸ ਗਲੀ ,ਉਸ ਸਹਿਰ ਦਾ !
ਉਂਝ ਤਾਂ ਘੁੱਗ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਮਾਣ-ਮੱਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ,
ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਕਿਤੇ ਤਾਂ ਜਿਉਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਚਾਈਂ ਚਾਈਂ
ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਚ ਮੇਲੀ ਬਣ ,
ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੇ ਉਸਦੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ !
ਮੇਰੇ ਕਮਰੇ ਸਾਹਮਣਿਓ ਲੰਘਦੀ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲੇ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਤੇ
ਹੁਣ ਵੀ ਵਰੇ ਛਿਮਾਹੀ ਵੇਖੇ ਨੇ ਮੈਂ ਸੱਜਰੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਦੇ ਜੁਗਨੂੰ ,
ਰਾਤ ਦੇ ਥੇਹ ਹਨੇਰੇ ਚ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੇ !
ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜਾਣੇ ਅਣਜਾਣੇ ਪਰਖ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮੇਰਾ ਸਿਦਕ-ਮੇਰਾ ਇਸਕ !
ਜੇ ਉਸਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਜੁਗਨੂੰਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਨੇ
ਤਾਂ ਉਹ ਜਰੂਰ ਹੀ ਚੰਨ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ,
ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਚੰਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਹਾਂ ਕਿ-
ਆ ਮੇਰੇ ਵਿਹੜੇ ਉੱਤਰ ਆ !
ਮੈਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਿੰਦਾ - ਉਹ ਸੁਪਨਿਆ ਦਾ ਮਾਲਕ !
ਉਹ ਜਿਸ ਅੰਬਰ ਦਾ ਚੰਨ - ਮੈਂ ਉਸ ਅੰਬਰ ਦਾ ਪਰਿੰਦਾ !
ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਧਰਤ ਤੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਪੀਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ ਸਾਡਾ
ਕਿ ਸਾਡੀ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ ਧਰਤ ਹੈ !
ਉਂਝ ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਉਂਝ ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤੇ ਭਟਕਦਾ ਹਾਂ !

ਕਾਵਿ-ਸੰਗਰਹਿ “ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ” ਵਿੱਚੋਂ

ਗੁਸਤਾਖੀ ਮਾਫ਼ ਮੇਰੇ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ

2011-10-30T14:35:00.001+05:30

- ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਜੱਜ

ਹੇ ਬੰਦੀ ਛੋੜ
ਮੈਂ ਭੁੱਲਣਹਾਰ ਹਾਂ,
ਗਰੀਬ ਹਾਂ,
ਲਾਚਾਰ ਹਾਂ,
ਕਿਸੇ ਪਹਾੜੀ ਜਾਂ ਮੈਦਾਨੀ
ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਤਾਂ ਕੀ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੇ ਵੀ
ਰਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਨਾਂ ਹੈ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੱਕ ਵੀ
ਬੈੰਕ ਕੋਲ ਗਿਰਵੀ ਹੈ

ਡਿਫਾਲਟਰ ਹਾਂ
ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜੇਲ ਵਿਚ ਹਾਂ
ਮੇਰੇ ਘਰ ਅੱਜ ਦਿਵਾਲੀ ਨਹੀਂ
ਹਨੇਰਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ
ਮੇਰੇ ਲੇਖੀਂ ਮੁਕਤੀ ਨਾਂ ਹੈ

ਮੈਂ ਸਿਮਰਨ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸੱਕਿਆ
ਤੰਗੀਆਂ ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ
ਹੀ ਜੂਝਦਾ ਰਿਹਾ
ਹੱਥ ਕਾਰ ਵੱਲ ਤਾਂ ਰਿਹਾ
ਪਰ ਦਿਲ ਯਾਰ ਵੱਲ
ਵੇਖ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੱਕਿਆ
ਹੋਰ ਈ ਬੜੇ ਝਮੇਲੇ ਨੇ

ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ
ਕਿ ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ
ਤੇਰੇ ਚੋਲੇ ਵਿਚਲੀਆਂ
ਬਵਿੰਜਾ ਕਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ
ਇੱਕ ਕਲੀ ਵੀ ਨਾਂ ਲਿਖੀ ਹੈ

ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ
ਕਿ ਨਾਨਕ ਦਾ ਗੱਦੀ ਨਸ਼ੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ
ਤੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਲਾਲੋਆਂ ਦੇ
ਖੇਮੇ ਵਿਚ ਕਿਓਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ

ਗੁਸਤਾਖੀ ਮਾਫ਼ ਮੇਰੇ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ
ਪਰ ਇਹ ਚੰਦਰੀ ਸੋਚ ਵੀ
ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ਕਦੇ
ਕਿਧਰ ਕਿਧਰ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ

ਵੈਰਾਗ

2011-10-29T14:39:00.001+05:30

-ਗੁਰਮੀਤ ਸੰਧਾ

ਜਿਹਨਾਂ ਮਾਰੀ ਜਿੰਦੜੀ ਨੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਲਾਇਆ ,
ਅੱਜ ਵੇਖੇ ਗੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੁਲਫਾਂ ਸੰਵਾਰਦੇ |

ਮੱਲੋ ਮੱਲੀ ਭੈੜੀ ਜਿੰਦ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਲੱਥੀ ,
ਟੁੱਟ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਬੰਨ੍ਹ ਸਬਰ ਤੇ ਕਰਾਰ ਦੇ |

ਉਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਜੇ ਵਫ਼ਾ ਦਾ ਲਿਬਾਸ ਪਾਉਂਦੇ ,
ਦਿਲ ਵਾਲੀ ਬਾਜ਼ੀ ਅਸੀਂ ਇੰਜ ਤਾਂ ਨਾ ਹਾਰਦੇ |

ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੂੰ ਸਾਡਾ ਨਹੀਓਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੀ ,
ਸੋਚਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਿਲ ਅਸੀਂ ਢਾਹੁੰਦੇ ਤੇ ਉਸਾਰਦੇ |

ਕੇਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰੀਤ ਜਦੋਂ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਨੈਣ ਤੇਰੇ ,
ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬਹਿ ਕੇ ਮੁੱਖ ਹੋਰ ਦਾ ਚਿਤਾਰਦੇ |

ਕਲੀ ਕਲੀ ਚੁੰਮਣੇ ਦੀ ਭੌਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣ ਹੁੰਦੀ ,
ਟਿਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬਹਿੰਦੇ ਕਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਦੇ |

ਫੁੱਲਾਂ ਵੱਟੇ ਦੇਈ ਜਾਵੇਂ ਕੰਡੇ ਤੋਲ ਤੋਲ ਸਾਨੂੰ,
ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਤੇਰੇ ਵੇ ਚਲਾਕ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦੇ |

ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਵਟਾਉਣੇ ਹੁੰਦੇ ਲਾਲਾਂ ਦਾ ਵਣਜ ਚੰਨਾਂ ,
ਐਵੇਂ ਮਣ ਤੋਲ ਨਾ ਇਹ ਕੌਡ ਨਹੀਂ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ |

ਜਾਣੀ ਨਾ ਕਦਰ ਸਾਡੀ ਕਾਹਦਾ ਏਡਾ ਮਾਣ ਤੈਨੂੰ ,
ਭਰੇਂ ਨਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਦੇ ਪੁਕਾਰਦੇ |

ਮੱਥੇ ਤੇ ਤਿਊੜੀ ਕਸ ਵਿਹਨੈਂ ਸਾਡੇ ਨੈਣਾਂ ਵੱਲੇ
ਪੁਛਿਆ ਸਵਾਲ ਤੈਨੂੰ ਫੱਟ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ |

ਪਾਰ ਨਾ ਉਤਾਰੇ ਜਿਹੜਾ ਕਾਹਦਾ ਉਹ ਮਲਾਹ ਹੁੰਦਾ ,
ਬੇੜੀ ਛੱਡ ਜਾਵੇ ਜੋ ਵਿਚਾਲੇ ਮੰਝਧਾਰ ਦੇ |

ਕਾਹਦੀ ਓਹੋ ਲੱਗੀ ਜਿਹੜੀ ਤੋੜ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾਈ ਚੰਨਾਂ ,
ਟੁੱਟੀ ਅਧ ਵਾਟੇ ਤੇ ਸ਼ਰੀਕ ਮਿਹਣੇ ਮਾਰਦੇ |

ਹੁੰਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਵਹਿਣ ਵੇ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਦੇ ,
ਬੱਝੇ ਨਹੀਓਂ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਬੰਨ੍ਹ ਮਾਰ ਦੇ |

ਤਾਂਘ ਬਿਨਾ ਉਪਜੇ ਨਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਣੀ ਸੁਹਣਿਆਂ ਵੇ,
ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਕਾਹਦਾ ਜੀਣਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ |

ਸਿਦਕ ਬਿਨ ਕਦੇ ਵਧੇ ਫੁੱਲੇ ਨਾ ਨਿਹੁੰ ਦੀ ਵੇਲ ,
ਲੱਖ ਸਾਉਣ ਵਰ੍ਹੇ ਨਾਲ ਮਿੱਠੜੀ ਫੁਹਾਰ ਦੇ |

ਅੱਜ ਫੇਰ ਸੂਲਾਂ ਚ ਪਰੋਇਆ ਦਿਲ ਸਾਡੜਾ ਵੇ ,
ਝੂਠੇ ਪੈ ਗਏ ਫੇਰ ਵੇ ਵਕੀਲ ਇਕਰਾਰ ਦੇ |

ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਦੱਸ ਫਾਹੇ ਲੱਗੇ ਵੇ ਯਕੀਨ ਮੇਰਾ ,
ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਅੱਲੇ ਫੱਟ ਕੱਜਾਂ ਇਤਬਾਰ ਦੇ |

ਕੰਤ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੀ ਨਾਰ ਸਿਰੋਂ ਨੰਗੀ ਆਖੀ ਜਾਵੇ ,
ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਨਾਲ ਜੀ ਭਤਾਰ ਦੇ |

ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੁੱਲੇ ਕੇਸਾਂ ,ਰੁੰਨੇ, ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਨੈਣਾਂ ਸੰਗ ,
ਵਣ ਹੇਠਾਂ ਖੜੇ ਵਾਟਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਨਿਹਾਰਦੇ |

ਸੱਭੇ ਦਰ ਛੋੜ ਅਸੀਂ ਆਏ ਤੇਰੇ ਦਰ ਚੰਨਾਂ ,
ਚਾੜ੍ਹ ਦੇ ਨਿਸ਼ੰਗ ਸੂਲੀ , ਸੀ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦੇ |

ਸਬਰ ਪਿਆਲਾ ਪੀ ਓਹ ਯਾਰ / صبر پیالہ پی اوہ یار

2011-10-29T14:20:00.001+05:30

- ਡਾ. ਲੋਕ ਰਾਜ / ڈا. لوک راج

ਕੀ ਤੋਂ ਹੋ ਗਿਆ ਕੀ ਓਹ ਯਾਰ
ਸਬਰ ਪਿਆਲਾ ਪੀ ਓਹ ਯਾਰ

ਜਦ ਵੀ ਏਧਰ ਫੇਰਾ ਪਾਵੀਂ
ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾਵੀਂ
ਨਾ ਕੋਈ ਆਸ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲਾਵੀਂ
ਕੀ ਪੁੱਤਰ ਕੀ ਧੀ ਓਹ ਯਾਰ

ਸ਼ਾਹ ਇਨਾਇਤ ਜੋ ਫਰਮਾਇਆ
ਇਧਰੋਂ ਪੁੱਟਿਆ ਓਧਰ ਲਾਇਆ
ਕਿਓਂ ਨਾ ਭੇਤ ਅਜੇ ਤਕ ਪਾਇਆ
ਕੀ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਓਹ ਯਾਰ

ਕੌਣ ਕਰੇ ਲੇਖੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ
ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਏ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲੇ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੇ
'ਹੈ' ਹੋ ਜਾਂਦਾ 'ਸੀ' ਓਹ ਯਾਰ

ਕੀ ਏ ਰਖਿਆ ਮਸਜਿਦ ਮੰਦਰ
ਹਰ ਕੋਈ ਬਣਦਾ ਆਪ ਸਿਕੰਦਰ
ਸਭ ਕੁਝ ਛੁਪਿਆ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ
ਓਧਰ ਪਾ ਝਾਤੀ ਓਹ ਯਾਰ

ਕੀ ਤੋਂ ਹੋ ਗਿਆ ਕੀ ਓਹ ਯਾਰ
ਸਬਰ ਪਿਆਲਾ ਪੀ ਓਹ ਯਾਰ

...........................................

کی توں ہو گیا کی اوہ یار
صبر پیالہ پی اوہ یار

جد وی ایدھر پھیرا پاویں
فرض نبھاؤندا تریا جاویں
نہ کوئی آس کسے توں لاویں
کی پتر کی دھی اوہ یار

شاہ عنایت جو فرمایا
ادھروں پٹیا اودھر لایا
کیوں نہ بھیت اجے تک پایا
کی تیری مرضی اوہ یار

کون کرے لیکھے جنماں دے
لنگھ جاندی اے آؤندے جاندے
سبھ کجھ بدلے نال سمیں دے
'ہے' ہو جاندا 'سی' اوہ یار

کی اے رکھیا مسجد مندر
ہر کوئی بندا آپ سکندر
سبھ کجھ چھپیا تیرے اندر
اودھر پا جھاتی اوہ یار

کی توں ہو گیا کی اوہ یار
صبر پیالہ پی اوہ یار

ਮੂੰਹ ਚੁੱਕ ਕੇ

2011-10-28T13:20:00.001+05:30

- ਡਾ.ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਕੰਡਾ

“ਇਸ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਚ ਲਾਈ ਰੱਖੋ,ਇਹ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ,ਸਿਰ ਦੀ ਸੱਟ ਹੈ,ਸਮਝ ਗਏ ਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਹੋ…? ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ ਨੇ ਇਕੋ ਸਾਹ ਕਿਹਾ ਸੀ
“ਜੀ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ ……?” ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ।
“ਬੱਸ ਇਸਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਪੁੱਛੀ ਜਾਉ ,ਮੈਂ ਆਇਆ ।” ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ ਹੋਰ ਮਰੀਜ਼ ਵੇਖਣ ਚਲੇ ਗਏ
ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਡਾਕਟਰ ਫੇਰ ਵਾਪਿਸ ਆ ਗਏ ਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ
“ਹਾਂ ਜੀ ਸਿੰਘ ਸਾਹਬ ਜੀ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ………?”
“ਵਧੀਆ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ ਵਧੀਆ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਾਉ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ……..?” ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ
“ਸਿੰਘ ਸਾਹਬ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੰਜਾਹ ਭੇਡਾਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਨੌਂ ਭੇਡਾਂ ਕਿਤੇ ਚਲੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿੰਨੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਬਚੀਆਂ……..?”
“ਹਾ ਹਾ ਹਾ ਹਾ…..?”ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਹੱਸੇ
“ਸਿੰਘ ਸਾਹਬ ਹੱਸੋ ਨਹੀਂ ਦਸੋ…………..?” ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ
“ਹਾ ਹਾ ਹਾ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਹਾਸਾ ਆਈ ਜਾਂਦਾ,ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਚੱਕਰਾਂ ਚ ਪੈ ਗਏ ……?”
“ਹਾ ਹਾ ਹਾ ਦਸੋ ਫਿਰ …..?”
“ਕੋਈ ਵੀ ਭੇਡ ਨਹੀਂ ਬਚੀ ।“”ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ
“ਹਾ ਹਾ ਹਾ ਨਹੀਂ ਸਿੰਘ ਸਾਹਬ ਬਾਕੀ ਫੋਰਟੀ ਵੰਨ ਬਚੀਆਂ ।” ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ
“ਨਹੀਂ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੇਡਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਤਾ,ਜੇ ਇਕ ਭੇਡ ਮੂੰਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੁਰ ਪਈ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਭੇਡਾਂ ਵੀ ਉਹਦੇ ਮਗਰੇ ਮੂੰਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ ਮੂੰਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਹ ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਭੇਡਚਾਲ ਹੈ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ ।”ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਭੇਡਾਂ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦਸ ਰਹੇ ਸਨ । ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ ਹੁਣ ਚੁਪ ਹੋ ਗਏ …

ਮੈਂ ਤੇ ਦੀਵਾ (Edited)

2011-10-27T12:57:00.001+05:30

- ਗਗਨ ਬਰਾੜ

ਮੈਂ ਤੇ ਦੀਵਾ ਰਾਤ ਸਾਰੀ,
ਰਹੇ ਮੱਘਦੇ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ…
ਨਾ ਹੀ ਪਲਕ ਮੇਰੀ ਝਪਕੀ,
ਨਾ ਇਹਨੂੰ ਨੀਂਦ ਪਿਆਰੀ,
ਮੈਂ ਤੇ ਦੀਵਾ ਰਾਤ ਸਾਰੀ…

ਪੀੜ ਪਰਾਈ ਤੇ ਯਾਦਾਂ ਦੋਵੇਂ,
ਆ ਬੈਠੀਆਂ ਸੀ ਸਿਰਹਾਣੇ,
ਮੱਠੀ ਜਿਹੀ ਪੌਣ ‘ਚ ਰਲਕੇ,
ਨਿੱਘ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸੀ ਮਾਣੇ,
ਜਦ ਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਡੂੰਘਾ,
ਮੈਨੂੰ ਜਾਵੇ ਛਮਕਾਂ ਮਾਰੀ,
ਮੈਂ ਤੇ ਦੀਵਾ ਰਾਤ ਸਾਰੀ…

ਰਾਤ ਦੇ ਖੂੰਜੇ ਮੈਂ ਬੈਠਾ ਤੇ,
ਦੀਵਾ ਓਢ ਕੇ ਮੇਰਾ ਪੱਲਾ,
ਹਿੰਝਾ ਸਿੱਟ ਕੇ ਠਾਰੀ ਜਾਵਾਂ
ਚੰਦਰੇ ਦਾ ਤੱਪਦਾ ਥੱਲਾ,
ਮੇਰੇ ਵੀ ਕਈ ਚਾਅ ਲੱਥੇ,
ਲਹੀ ਇਹਦੀ ਵੀ ਖੁਮਾਰੀ,
ਮੈਂ ਤੇ ਦੀਵਾ ਰਾਤ ਸਾਰੀ,
ਰਹੇ ਮੱਘਦੇ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ…

دیوالی / ਦੀਵਾਲ਼ੀ

2011-10-27T04:56:00.010+05:30

- سکھدرشن دھالیوال

چلو اس دیوالی پر کرتے ہیں کچھ پیار سے بھری باتیں
کہ مہکنے لگیں پھر سے پھولوں کی ترہ یہ دن اور راتیں
ہواؤں میں بھر کر آسائش سمندر میں بھر دیں مٹھاس
کہ برسے ہر طرف پیار کی دھارا جب بھی ہوں برساتیں
پھولوں سے لپٹی ہویی تتلییوں کی ترہ ہوں سبی رشتے
کہیں فاصلوں میں ہی نہ الجھ جائیں دل سے دل کی باتیں
آؤ مٹا دیں دلوں سے دشمنی کا اندھیرا نورِ-دوستی سے
کہ شمس کی ترہ منور ہوں راہے-زندگی میں ملاکاتیں
کوئی پیار سے ہی نہ محروم رہِ جائے خانا-اے-دلا میں
خدا کی توفیق سے آؤ کریں عبادت میں پیار کی باتیں

آسائش : سکھ-چین ۔ شمس: سورجمنور: روشن، پرکاشمان ۔ توفیق : خدا دی رہبری

---------------------------------------------------------------------

- ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਧਾਲੀਵਾਲ

ਚਲੋ ਇਸ ਦੀਵਾਲੀ ਪਰ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਕੁਛ ਪਯਾਰ ਸੇ ਭਰੀ ਬਾਤੇ
ਕਿ ਮਹਿਕਨੇ ਲਗੇਂ ਫਿਰ ਸੇ ਫੂਲੋਂ ਕੀ ਤਰਹ ਯੇ ਦਿਨ ਔਰ ਰਾਤੇਂ
ਹਵਾਉਂ ਮੇਂ ਭਰ ਕਰ ਆਸਾਇਸ਼ ਸਮੰਦਰ ਮੇਂ ਭਰ ਦੇਂ ਮਿਠਾਸ
ਕਿ ਬਰਸੇ ਹਰ ਤਰਫ਼ ਪਯਾਰ ਕੀ ਧਾਰਾ ਜਬ ਭੀ ਹੋਂ ਬਰਸਾਤੇਂ
ਫੂਲੋਂ ਸੇ ਲਿਪਟੀ ਹੂਯੀ ਤਿਤਲੀਯੋਂ ਕੀ ਤਰਹ ਹੋਂ ਸਬੀ ਰਿਸ਼ਤੇ
ਕਹੀਂ ਫ਼ਾਸਲੋਂ ਮੇਂ ਹੀ ਨਾ ਉਲਝ ਜਾਏਂ ਦਿਲ ਸੇ ਦਿਲ ਕੀ ਬਾਤੇਂ
ਆਉ ਮਿਟਾ ਦੇਂ ਦਿਲੋਂ ਸੇ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਕਾ ਅੰਧੇਰਾ ਨੂਰੇ-ਦੋਸਤੀ ਸੇ
ਕਿ ਸ਼ਮਸ ਕੀ ਤਰਹ ਮੁਨੱਵਰ ਹੋਂ ਰਾਹੇ-ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੇਂ ਮੁਲਾਕਾਤੇਂ
ਕੋਈ ਪਯਾਰ ਸੇ ਹੀ ਨਾ ਮਹਿਰੂਮ ਰਹਿ ਜਾਏ ਖ਼ਾਨਾ-ਏ-ਦਿਲ ਮੇਂ
ਖ਼ੁਦਾ ਕੀ ਤੌਫ਼ੀਕ ਸੇ ਆਉ ਕਰੇਂ ਇਬਾਦਤ ਮੇਂ ਪਯਾਰ ਕੀ ਬਾਤੇਂ

ਆਸਾਇਸ਼ : ਸੁਖ-ਚੈਨ । ਸ਼ਮਸ: ਸੂਰਜ । ਮੁਨੱਵਰ: ਰੌਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ।
ਤੌਫ਼ੀਕ : ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਰਹਿਬਰੀ

ਵਗਦੀ ਏ ਰਾਵੀ... (ਕੁਝ ਬੋਲੀਆਂ ) / (وگدی اے راوی... (کجھ بولیاں

2011-10-23T23:02:00.001+05:30

- ਡਾ. ਲੋਕ ਰਾਜ

ਵਗਦੀ ਏ ਰਾਵੀ ਵਿਚ ਫੁੱਲ ਵੇ ਗੁਲਾਬ ਦਾ
ਡੋਬਿਆ ਸਿਆਸਤਾਂ ਨੇ ਬੇੜਾ ਵੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ

ਵਗਦੀ ਏ ਰਾਵੀ ਵਿਚ ਸੁੱਟੀਆਂ ਗਨੇਰੀਆਂ
ਭੁੱਲੀਆਂ ਨਾ ਯਾਦਾਂ ਓ ਲਾਹੌਰ ਕਦੇ ਤੇਰੀਆਂ

ਵਗਦੀ ਏ ਰਾਵੀ ਪਾਣੀ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਆ ਗਿਆ
ਚੌਧਰ ਦਾ ਭੁੱਖਾ ਲੀਕ ਵਾਘੇ ਵਾਲੀ ਪਾ ਗਿਆ

ਵਗਦੀ ਏ ਰਾਵੀ ਵਿਚ ਪਰਨਾ ਨਿਚੋੜਿਆ
ਮਜ੍ਹਬਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਕੋਲੋਂ ਭਾਈ ਨੂੰ ਵਿਛੋੜਿਆ

ਵਗਦੀ ਏ ਰਾਵੀ ਉੱਤੋਂ ਝੁੱਲੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ
ਛੁੱਟੀਆਂ ਲਾਹੌਰੋਂ ਅੰਬਰਸਰ ਦੀਆਂ ਫੇਰੀਆਂ

ਵਗਦੀ ਏ ਰਾਵੀ, ਪਰ ਤਰਸੇ ਚਨਾਬ ਨੂੰ
ਲੱਗੀ ਕੋਈ ਨਿਗ੍ਹਾ ਬੜੀ ਚੰਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ

ਵਗਦੀ ਏ ਰਾਵੀ ਮੇਰਾ ਚੇਤਾ ਪਿਛੇ ਭੌਂ ਗਿਆ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਪੁੰਜ ਇਹਦੇ ਪਾਣੀਆਂ 'ਚ ਸੌਂ ਗਿਆ

.....................................................................

ڈا. لوک راج -

وگدی اے راوی وچ پھلّ وے گلاب دا
ڈوبیا سیاستاں نے بیڑا وے پنجاب دا

وگدی اے راوی وچ سٹیاں گنیریاں
بھلیاں نہ یاداں او لاہور کدے تیریاں

وگدی اے راوی پانی کنڈھے تکّ آ گیا
چودھر دا بھکھا لیک واگھے والی پا گیا

وگدی اے راوی وچ پرنا نچوڑیا
مذہباں نے بھائی کولوں بھائی نوں وچھوڑیا

وگدی اے راوی اتوں جھلیاں ہنیریاں
چھٹیاں لاہوروں امبرسر دیاں پھیریاں

وگدی اے راوی، پر ترسے چناب نوں
لگی کوئی نگاہ بڑی چندری پنجاب نوں

وگدی اے راوی میرا چیتا پچھے بھوں گیا
شانتی دا پنج ایہدے پانیاں 'چ سوں گیا