KI Media - Khmer Intelligence

តុលាការបារាំង លើកលែងការចោទប្រកាន់ចំពោះលោក សម រង្ស៊ី

2022-10-11T00:56:00.000+07:00

វិទ្យុបារាំងអន្ដរជាតិ, ថ្ងៃទី១០ ខែតុលាឆ្នាំ២០២២

តុលាការនៅក្រុងប៉ារីស បានសម្រេចលើកលែងការចោទប្រកាន់ចំពោះលោក សម រង្ស៊ី ក្នុងសំណុំរឿងបទបរិហារកេរ្តិ៍ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។ បើតាមប្រសាសន៍របស់សហមេធាវីចុងចោទ, ចំពោះលោក សម រង្ស៊ី ផ្ទាល់ សាលក្រមតុលាការបារាំង ថ្ងៃទី១០ តុលា គឺជាក្តីសង្ឃឹមមួយ សម្រាប់អ្នកការពារសិទ្ធិសេរីភាព នៅកម្ពុជា និងនៅទីដទៃផ្សេងទៀត។

សំណុំរឿងបទបរិហារកេរ្តិ៍ទាំងពីរនោះគឺធ្វើឡើងតាមរយៈភស្តុតាងក្នុងហ្វេសបុក នៅឆ្នាំ២០១៩ ដែលបទចោទប្រកាន់ទី១ ជាប់ទាក់ទងនឹងមរណភាពរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍ ហុក ឡង់ឌី នៅក្នុងឧប្បត្តិហេតុធ្លាក់ឧទ្ធម្ភាគចក្រមួយ នៅឆ្នាំ២០០៨។ ក្នុងគណនីហ្វេសបុកផ្ទាល់ខ្លួន នាឆ្នាំ២០១៩នោះ អ្នកនយោបាយប្រឆាំងដ៏លេចធ្លោ លោក សម រង្ស៊ី បានលើកឡើងថា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នៅពីក្រោយនៃអំពើឃាតកម្មនេះ។ បទចោទមួយទៀត គឺត្រូវប្តឹងដោយលោក ឌី វិជ្ជា ជាកូនប្រុសរបស់លោក ហុក ឡង់ឌី និងជាកូនប្រសារបស់លោក ហ៊ុន សែន។

ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានបារាំង AFP ដែលបានទទួលសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់មេធាវីចុងចោទ សរសេរបញ្ជាក់ថា បណ្តឹងបរិហារកេរ្តិ៍ទាំងពីរនេះ ត្រូវតុលាការជាន់ទាបបារាំង ចេញសាលក្រមលើកលែងចោទប្រកាន់ហើយ។ ក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននោះ សហមេធាវីទាំងពីររបស់លោក សម រង្ស៊ី គឺ Mathias Chichportich និង Jessica Finelle បានសង្កត់ធ្ងន់ថា «ជាមួយនឹងអារម្មណ៍រំភើបរីករាយ កូនក្តីរបស់យើងបានទទួលការលើកលែងពីការចោទប្រកាន់ទាំងពីរករណី»។ មេធាវីបារាំងទាំងពីរនាក់បន្តទៀត ថា «ជាង២០ឆ្នាំមកហើយ ដែលលោក សម រង្ស៊ី បន្តរិះគន់ឧក្រិដ្ឋកម្មដែលបង្កឡើងដោយរដ្ឋអំណាចដឹកនាំកម្ពុជាសព្វថ្ងៃ។ លោក សម រង្ស៊ី ប្រឹងតស៊ូ ដើម្បីលិទ្ធិប្រជាធិតេយ្យ។ ទីបំផុត លោក សម រង្ស៊ី ត្រូវបង្ខំឱ្យនិរទេសខ្លួន ហើយបក្សនយោបាយរបស់លោកក៏ត្រូវលោក ហ៊ុន សែន កម្ទេចចោលឱ្យស្ងាត់បាត់សំឡេងទៅទៀត។» នេះបើតាមខ្លឹមសារសំណេរជាភាសាបារាំងរបស់សហមេធាវីចុងចោទ។

គួររំឭកជូនថា ក្នុងពេលសវនាការផ្ទាល់ ថ្ងៃទី១កញ្ញា លោក សម រង្ស៊ី អ្នកនយោបាយភៀសខ្លួន វ័យ ៧៣ឆ្នាំ បានទៅបំភ្លឺតុលាការបារាំង ក្នុងក្រុងប៉ារីស ថា «នៅស្រុកខ្មែរ រូបលោកបានជាប់បណ្តឹងជាច្រើនសន្ធឹក ពីព្រោះតែមូលហេតុនយោបាយ ហើយនិងត្រូវបង្ខំចិត្តភៀសខ្លួន។ នៅកម្ពុជា គ្មានសេរីភាពបញ្ចេញមតិទេ។ អ្នកដែលហ៊ាននិយាយរិះគន់ ត្រូវសម្លាប់ ឬចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ។ ដូច្នេះហើយ បណ្តាញសង្គមហ្វេសបុក គឺជាមធ្យោបាយតែមួយគត់ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរូបលោក បានបញ្ចេញមតិយោបល់បានដោយសេរី»។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោកសម រង្ស៊ី ក្នុងសវនាការ កាលពីខែមុន។

ជុំវិញសេចក្តីសម្រេចនេះ វិទ្យុបារាំង RFI បានទាក់ទងលោក សម រង្ស៊ី ជាចុងចោទ និងលោក គី តិច មេធាវីតំណាងដើមចោទ ដើម្បីសូមប្រតិកម្មឆ្លើយតប ក៏ប៉ុន្តែនៅមិនទាន់ទទួលបានចម្លើយទេ នៅល្ងាចថ្ងៃចន្ទ ទី១០ តុលា៕

ខេត្តបាត់ដំបង គ្រោងបើកការដ្ឋានសាងសង់វិមានឯករាជ្យ ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ

2022-10-10T21:17:00.000+07:00

Independence Monument replica to be built in Battambang provinceKhmer Times, ថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

រដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង គ្រោងបើកការដ្ឋានសាងសង់វិមានឯករាជ្យ ជាលើកដំបូងនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខ ដើម្បីបង្កើនភាពស្រស់ស្អាតរបស់ខេត្ត និងទាក់ទាញដល់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ អន្តរជាតិ សម្រាប់ទស្សនា និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។

ក្នុងពិធីសម្ពោធវេទិកាបុណ្យអុំទូក នាមាត់ទន្លេស្ទឹងសង្កែ ក្រុងបាត់ដំបង ខេត្តបាត់ដំបង កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ និងជាប្រធានក្រុមការងារចុះមូលដ្ឋានខេត្តបាត់ដំបង និងខេត្តព្រៃវែង លោក ស ខេង បានលើកឡើងថា រដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង គ្រោងបើកការដ្ឋានសាងសង់វិមានឯករាជ្យ នៅមុខសាលាខេត្ត ដើម្បីបង្កើតបានជារមណីយដ្ឋានមួយសម្រាប់ទាក់ទាញដល់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ខេត្តបាត់ដំបងនេះ កំពុងរៀបចំសាងសង់វិមានឯករាជ្យ គឺធ្វើនៅមុខសាលាខេត្ត ម្ដុំសារមន្ទីរ ដើម្បីធ្វើជារមណីដ្ឋានមួយ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋសប្បាយ ឬឡើងមកលេងដូចជាក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំ ឬបុណ្យនានាជាដើម»។

លោកបន្ថែមថា វិមានឯករាជ្យនៅខេត្តបាត់ដំបង គឺផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងការរៀបចំឱ្យបានស្អាត និងមាន

សោភណ្ឌភាពក្នុងខេត្តបន្ថែមទៀត ដើម្បីបង្កើនការងារដល់ប្រជាពលរដ្ឋ បង្កើតប្រាក់ចំណូល និងបង្កើនដល់សេដ្ឋកិច្ច

ប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនក្នុងខេត្ត។ លោក ស ខេង

បន្តថា ទោះខេត្តបាត់ដំបងគ្មានប្រាសាទបុរាណ គ្មានសមុទ្រ និងគ្មានព្រៃភ្នំច្រើនប៉ុន្មានទេ ប៉ុន្តែខេត្តនេះបើគិតចាប់ពីខែមេសា ដល់បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ គឺមានប្រជាពលរដ្ឋមកលេងច្រើនជាងគេ ច្រើនជាងខេត្តសៀមរាប ព្រះសីហនុ និងខេត្តដទៃទៀត។

លោកបានដាក់បទបញ្ជាឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំខេត្តត្រូវរកមូលហេតុទាំងនេះឱ្យឃើញថា តើមូលហេតុអ្វីបានជាខេត្តនេះសម្បូរទាំងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ និងជនបរទេសមកលេងច្រើន? រដ្ឋមន្ត្រីបន្ថែមថា៖ «រកឱ្យឃើញដើម្បីពង្រីករមណីយដ្ឋានបន្ថែមទៀត សម្រាប់បម្រើដល់ភ្ញៀវទេសចរឱ្យមកកាន់តែច្រើន ព្រោះបើមកច្រើន ចំណូលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក៏រកបានច្រើនដែរ គឺតាមរយៈបង្កើតដូចជាសណ្ឋាគារ ផ្ទះសំណាក់ អាហារដ្ឋាន និងហាងលក់ទំនិញ ដូច្នេះ ការបង្កើតចំណូលមិនចាំបាច់ទាល់តែមានប្រាសាទអង្គវត្ត ឬសមុទ្រនោះទេ»។

ជុំវិញបញ្ហានេះ អភិបាលក្រុងបាត់ដំបង លោក ផេង សិទ្ធី ប្រាប់កាសែតខ្មែរថាមស៍ កាលពីម្សិលមិញថា ខេត្តបាត់ដំបង មានគម្រោងសាងសង់វិមានឯករាជ្យ នៅក្នុងខេត្តពិតប្រាកដមែន ប៉ុន្តែមិនទាន់បានចេញប្លង់ជាផ្លូវការនៅឡើយទេ ព្រោះគ្រាន់តែជាគម្រោង។ លោកបន្ថែមថា ការសាងសង់វិមានឯករាជ្យ សម្រាប់ខេត្តបាត់ដំបង នឹងធ្វើឡើងក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះដែរ។

លោកនិយាយថា ក្រុងបាត់ដំបង មិនត្រឹមសាងសង់វិមានឯករាជ្យ តែប៉ុណ្ណឹងនោះទេ តែខេត្តនេះ នឹងបន្តបង្កើតជារមណីយដ្ឋានបន្ថែមទៀត ដើម្បីសម្បូរទៅដោយកន្លែងកម្សាន្ត ដែលបានរួមចំណែកមួយបង្កើតឱកាសការងារ ការធ្វើវិនិយោគលើវិស័យសណ្ឋាគារ ផ្ទះសំណាក់ ប្រជាពលរដ្ឋទាំងក្នុងខេត្ត និងជាយខេត្ត ឬបណ្ដាស្រុកនីមួយៗ គឺមានឱកាសរកចំណូលប្រចាំថ្ងៃបន្ថែមតាមរយៈភ្ញៀវជាតិ អន្តរជាតិ ធ្វើដំណើរកម្សាន្តនៅខេត្តបាត់ដំបង។

លោកបន្ថែមថា សម្រាប់ខេត្តបាត់ដំបង រាល់ពេលបុណ្យជាតិ ឬបុណ្យប្រពៃណីម្ដងៗ តែងមានអ្នកទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ មកទស្សនា ឬកម្សាន្តលក្ខណៈគ្រួសារ ឬក៏មិត្តភក្ដិយ៉ាងច្រើនកុះករ។ លោកថា ទាំងនេះ គឺជាលក្ខណៈពិសេសមួយរបស់ខេត្តបាត់ដំបង ហើយក៏ជាឱកាសរបស់ក្រុងបាត់ដំបង ដែលត្រូវបន្តយកចិត្តទុកដាក់ និងអភិវឌ្ឍលើគ្រប់វិស័យនានាបន្ថែមទៀត។

វិមានឯករាជ្យ រចនាដោយស្ថាបត្យករដ៏ល្បីល្បាញរបស់កម្ពុជាគឺ លោក វណ្ណ មុនីវណ្ណ ត្រូវបានសាងសង់ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ដើម្បីរំលឹកដល់ការទទួលបានឯករាជ្យពីប្រទេសបារាំង។ ទន្ទឹមនឹងនោះ សំណង់ចម្លងនៃវិមានឯករាជ្យត្រូវបានសាងសង់ក្នុងខេត្តចំនួន ១០ គឺខេត្តតាកែវ កំពង់ស្ពឺ កែប ឧត្តរមានជ័យ ប៉ៃលិន ព្រះសីហនុ កំពង់ឆ្នាំង ព្រះវិហារ រតនគិរី និងចុងក្រោយបំផុតគឺ ខេត្តកំពង់ធំ៕

A replica of the Independence Monument is to be built in Battambang province.

Interior Minister Sar Kheng announced this during his visit to Battambang on Saturday to attend the traditional boat race festival.

“The Independence Monument will be built in front of the Provincial Hall, near the provincial museum,” Kheng said. “This monument will be a landmark in Battambang city and a gathering place for people on Khmer New Year and other celebrations.”

He added that the replica will be another centrepiece of the city and will enhance its beauty and attraction.

“Although Battambang does not have ancient temples, a sea or dense forests, it is a popular destination among tourists, especially during Pchum Ben which usually sees the province draws more tourists than Siem Reap and Preah Sihanouk.”

Pheng Sithy, Battambang city governor, said construction of the Independence Monument replica will begin soon.

He said the replica was only the first step in the provincial administration’s plan to enhance tourism.

The Independence Monument, designed by Cambodia’s legendary architect Vann Monlyvann, was built in in Phnom Penh in1958 to commemorate the country’s independence from France in 1953.

Replicas have been built in 10 provinces – Takeo, Kampong Speu, Kep, Oddar Meanchey, Pailin, Preah Sihanouk, Kampong Chhnang, Preah Vihear, Ratanakiri and most recently Kampong Thom.

គណបក្សកម្ពុជានិយមសម្រេចចូលរួមជាមួយគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិឆ្នាំ២០២៣

2022-10-10T21:12:00.021+07:00

វិទ្យុបារាំងអន្ដរជាតិ, ថ្ងៃទី១០ ខែតុលាឆ្នាំ២០២២
គណបក្សកម្ពុជានិយមរបស់លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ បានសម្រេចរួបរួមជាមួយគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ របស់លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តអាណត្តិទី៧ នៅឆ្នាំក្រោយ។ ការសម្រេចការរួបរួមនេះ ត្រូវបានថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សទាំងពីរអះអាងថា មាននិន្នាការដូចគ្នា ត្រង់គិតប្រយោជន៍កម្ពុជាជាធំ។

នៅទីបំផុត គណបក្សកម្ពុជានិយមរបស់លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ ដែលទើបតែបង្កើតកាលពីឆ្នាំ២០២០ បានសម្រេចទៅរួមរស់ជាមួយគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ របស់លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ ដែលជាគណបក្សចាស់វស្សាមួយ។ លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ ប្រធានគណបក្សកម្ពុជានិយម បញ្ជាក់ថា មូលហេតុដែលគណបក្សលោកសម្រេចរួបរួមជាមួយគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ ព្រោះលោក ញឹក ប៊ុនឆៃ ជាអ្នកតស៊ូក្នុងនយោបាយខ្មែរ ដែលនាំកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ២៣តុលា មកកម្ពុជា។

តាមលោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ គឺ វីរភាពទាំងនេះ ដែលបក្សកម្ពុជានិយម យល់ថា ការរួបរួមរបស់អ្នកតស៊ូ ជាកត្តាចម្បង ដែលគណបក្សទាំងពីត្រូវរួមរស់នឹងគ្នា។

ការរួបរួមរបស់គណបក្សទាំងពីរ ត្រូវបានលោក ញឹក ប៊ុនឆៃ អះអាងថា ឈរនៅលើស្មារតីរួមមួយ គឺផលប្រយោជន៍របស់កម្ពុជាជាធំ ដោយមិនផ្អៀងនិន្នាការទៅប្រទេសណាមួយ ហើយប្រឆាំងប្រទេសណាមួយផ្សេងនោះទេ។ លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ បញ្ជាក់ថា ការរួបរួមរបស់គណបក្សទាំងពីរ គឺដើម្បីបង្កើតប៉ូលនយោបាយថ្មី តាមបែបប្រជាធិតេយ្យសេរីនៅកម្ពុជា។ តាមប្រធានគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ មានគណបក្សនយោបាយ និងអ្នកនយោបាយមួយចំនួនក៏បង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍ក្នុងការរួបរួមជាមួយគណបក្សទាំងពីរនេះដែរ។

តាមសេចក្តីសម្រេចរបស់គណបក្សទាំងពីរ គឺនឹងយកគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ របស់លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ មកចូលរួមការប្រកួតប្រជែងការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំក្រោយ ហើយនឹងសម្រេចរៀបចំកែឈ្មោះ សញ្ញាសម្គាល់ និងលក្ខន្តិកៈផ្ទៃក្នុងបក្ស នៅក្រោយការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣រួចរាល់។ លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ បញ្ជាក់ថា ការធ្វើបែបនេះ ដ្បិតពេលវេលាខ្លី មិនអាចផ្លាស់ប្តូរទាន់។

យ៉ាងណាការរួបរួមជាមួយគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ មិនបានប្រកាសពីតួនាទីរបស់ខ្លួនឡើយ។ លោកថា បក្សទាំងពីរបានគិតពីប្រយោជន៍ជាធំ ដោយមិនគិតពីប្រយោជន៍ តួនាទី ខុសឆ្ងាយពីគណបក្សនយោបាយមួយចំនួន។ បើតាមលោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ ក្នុងពេលអន្តរកាលនេះ គណបក្សទាំងពីរនឹងបង្កើតគណៈកម្មាការចំពោះកិច្ច ដើម្បីរៀបចំក្រុមប្រឹក្សាជាតិ គណៈកម្មាការនាយក គណៈកម្មាការអចិន្ត្រៃយ៍ និងក្បាលម៉ាស៊ីនរបស់បក្ស សម្រាប់ការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំក្រោយ។

គួរកត់សម្គាល់ថា និន្នាការរួបរួមរបស់គណបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល បានកើតមានសស្រាក់សស្រាំ នៅមួយរយៈកាលចុងក្រោយនេះ។ ក្នុងនោះ ដូចជាគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ របស់លោក គង់ មុនីកា បានសម្រេចជ្រកក្រោមឆ័ត្រគណបក្សភ្លើងទៀន។ រីឯគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា របស់លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន កំពុងពិភាក្សាពីការច្របាច់បញ្ចូលជាមួយគណបក្សជាតិនិយម របស់លោក ផែង ហេង។

សូមរំលឹកថា ឆ្លងតាមការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់ អាណត្តិទី៥ បានបង្ហាញថា គណបក្សកម្ពុជានិយម ដែលទើបរីកត្រួយនៅឆ្នាំ២០២០នោះ ទទួលបានសំឡេងគាំទ្រតែ ៤៨៥៨សំឡេង ខណៈដែលគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ របស់លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ ទទួលបានសំឡេងគាំទ្រ ជាង៦ម៉ឺនសំឡេង៕

គ.ជ.ប. ប្រកាសបន្តបំពេញការងារដោយឯករាជ្យ និងស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ

2022-10-10T20:56:00.004+07:00

The Phnom Penh Post, ថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គជប) មិនមែនជាស្ថាប័ននយោបាយទេ ប៉ុន្តែជាស្ថាប័នបច្ចេកទេស និងអនុវត្តច្បាប់ ដូច្នេះ ខ្លួននឹងបន្តបំពេញភារកិច្ចរបស់ខ្លួនដោយឯករាជ្យ តាមគន្លងច្បាប់ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក ឌឹម សុវណ្ណារុំ សមាជិក និងជាប្រធានក្រុមប្រតិកម្មព័ត៌មាន នៃ គ.ជ.ប.។

លោកអះអាងបែបនេះ នៅថ្ងៃទី ៩ តុលា ពោលគឺ ២ ថ្ងៃ បន្ទាប់ពី សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី ៧ ខែតុលា បានសម្រេចឱ្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ឈ្នះក្ដីក្នុងសំណុំរឿងប្ដឹងលោក សុន ឆ័យ អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន ពីបទបរិហាកេរ្តិ៍ ជាសាធារណៈ។ លោក ឌឹម សុវណ្ណារុំ ថ្លែងថា សម្រាប់ គ.ជ.ប. សេចក្ដីសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ពិតជាបានផ្ដល់យុត្តិធម៌ ភាពស្អាតស្អំ កិត្តិយស និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរជូន គ.ជ.ប.។

លោក ឌឹម សុវណ្ណារុំ បញ្ជាក់ថា៖ «តុលាការបានច្រានចោលការចោទប្រកាន់របស់ជនជាប់ចោទឈ្មោះ សុន ឆ័យ និងបានរកឃើញថា ការចោទប្រកាន់របស់គាត់មកលើ គ.ជ.ប. គឺគ្មានភ័ស្តុតាង និងការពិត»។

លោកបញ្ជាក់ដែរថា គ.ជ.ប.មិនមែនជាស្ថាប័ននយោបាយទេ តែជាស្ថាប័នបច្ចេកទេស និងអនុវត្តច្បាប់។ ហេតុដូច្នេះ គ.ជ.ប. គ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីបន្តបំពេញភារកិច្ចរបស់ខ្លួនដោយឯករាជ្យ តាមគន្លងច្បាប់ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនោះឡើយ។ លោក សុវណ្ណារុំ ថ្លែងថា៖ «ក្នុងកិច្ចការបោះឆ្នោត គ.ជ.ប. មិនអាចធ្វើតែម្នាក់ឯងបានទេ គ.ជ.ប.ត្រូវការកិច្ចសហការពីដៃគូពាក់ព័ន្ធទាំងអស់»។

គួររំឭកថា សំណុំរឿងប្ដឹងផ្ដល់ឡើងដល់តុលាការ រវាងគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ប្រឆាំងនឹងលោក សុន ឆ័យ កើតឡើងដោយសារតែបទសម្ភាសមួយរបស់លោក សុន ឆ័យ ផ្ដល់ដល់សារព័ត៌មាន The Cambodia Daily នៅថ្ងៃទី ៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២។ ក្នុងបទសម្ភាសលោកសុន ឆ័យ បានចោទថា មានការលួចបន្លំសន្លឹកឆ្នោត ក្នុងការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ អាណត្តិទី៥ នៅថ្ងៃទី ៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២។ លោក សុន ឆ័យ បានប្រៀបប្រដូចការបោះឆ្នោតនេះ ទៅនឹងការលួចគោ លួចក្របី។

ដើម្បីចៀសវាងកុំឱ្យមានការភាន់ច្រឡំ និងបាត់ទំនុកចិត្តពីម្ចាស់ឆ្នោត និងភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ទើប គ.ជ.ប. ដែលតំណាង ដោយលោក ឌឹម សុវណ្ណារុំ សមាជិក គ.ជ.ប. និងលោក សោម សូរីដា អគ្គលេខាធិការរង គ.ជ.ប. បានតាំងខ្លួនជាដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីក្នុងរឿងក្តីនេះ។ បណ្ដឹងប្រឆាំងនឹងលោក សុន ឆ័យ ក្នុងរឿងដដែលនេះ ក៏មានដើមបណ្តឹង ពីសំណាក់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាផងដែរ។

នៅថ្ងៃទី ៧ ខែតុលា សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានប្រកាស សាលក្រមរបស់ខ្លួន ច្រានចោលការចោទប្រកាន់របស់លោក សុន ឆ័យ និងទទួលយកសំណូមពរ របស់ដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី គ.ជ.ប.។ តុលាការបានពិនិត្យឃើញថា ការអះអាងរបស់លោក សុន ឆ័យ មិនមែនជាការពិត និងមានការទម្លាក់កំហុសដោយអសុទ្ធចិត្តលើអំពើណាមួយ ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ស្ថាប័នជាតិ ហើយអំពើរបស់លោក សុន ឆ័យ ដែលជាជនជាប់ចោទ បានធ្វើឱ្យខូចខាតសណ្ដាប់ធ្នាប់ និងរបៀបរៀបរយសង្គម។

សាលក្រមតុលាការបង្គាប់ឱ្យលោក សុន ឆ័យ ចាំបាច់ធ្វើលិខិតសុំទោសស្ថាប័ន គ.ជ.ប.ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ និងផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈរយៈពេល ២ ខែ ដើម្បីស្ដារកិត្តិយស និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់ គ.ជ.ប.។ បន្ថែមពីនេះ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញសម្រេច ផ្ដន្ទាទោសលោក សុន ឆ័យ ពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ៩ លានរៀលគត់ ដើម្បីបង់ចូលថវិកាជាតិ ពីបទបរិហាកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ តាមបញ្ញត្តិមាត្រា ៣០៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងផ្ដន្ទាទោសបន្ថែមតាមបញ្ញត្តិមាត្រា ៥៣ និង ៣១០ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។

សេចក្ដីសម្រេចផ្ដន្ទាទោសនេះត្រូវបិទផ្សាយនៅទីសំណាក់ចុងក្រោយរបស់ជនជាប់ចោទ នៅសាលាសង្កាត់ នៃលំនៅរបស់ជនជាប់ចោទ នៅមណ្ឌលបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់ រាជធានី-ខេត្ត នៅបញ្ជរព័ត៌មាន និងនៅតាមគ្រប់មធ្យោបាយទូរគមនាគមន៍សោតទស្សន៍ សម្រាប់រយៈពេល ៨ ថ្ងៃ ដោយការចំណាយ ជាបន្ទុករបស់ជនជាប់ចោទ។

ចំពោះបណ្ដឹងពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាវិញ តុលាការបានបង្គាប់ឱ្យលោក សុន ឆ័យ បង់ថវិកាចូលរដ្ឋចំនួន ៨ លានរៀល និងសងសំណងជំងឺចិត្តដល់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាចំនួន ៣ ពាន់លានរៀល ឬស្មើនឹងប្រមាណ ៧៥ ម៉ឺនដុល្លារ៕

NEC rolls out election lessons in schools

2022-10-10T20:56:00.003+07:00

The Phnom Penh Post, October 9, 2022

The National Election Committee (NEC) has begun organising educational sessions on the “importance of elections” in public and private educational institutions, starting with Oddar Meanchey and Banteay Meanchey provinces. The sessions, which will be rolled out nationwide, are designed to raise the awareness of young people about their roles in a broad democratic society.

In a press release, NEC said it ran sessions in public and private schools in Oddar Meanchey on October 6 and Banteay Meanchey on October 8, in collaboration with the Ministry of Education, Youth and Sport. It is hoped that future elections will be made more efficient if young people have a sufficient understanding of them.

NEC deputy secretary-general Mok Dara said the outreach course educate young people about their right to vote, voter registration and how elections are the core of any true democracy.

“These courses will are part of our plans to encourage people who are just reaching voting age to register themselves, according to NEC deadlines. This year’s registration will take place from October 20 to December 8,” he was quoted as saying in the press release.

Dara said the sessions featured presentations by senior NEC officials on four topics, including the history and process of the election, the voter list review, regular voter registration and the importance of youth participation in a democratic society.

Sam Kuntheamy, executive director of the NGO Neutral and Impartial Committee for Free and Fair Elections (NICFEC), told The Post on October 9 that the launch of the courses would contribute to the promotion of democracy through the participation of students in the election, especially the people who have just reached the age of 18.

He said that ahead of previous elections, the NEC held similar sessions with students at some universities, but this time the NEC planned to do all 25 provinces and capital to make the youth understand the importance of elections and the process of democratisation.

“Once they become more active in the election process, it will contribute to the promotion of democracy and human rights in Cambodia. They are the future owners of the country, so they deserve the chance to participate in the election of the country’s leaders through their favorite parties,” he said.

According to Kuntheamy, it is not enough to organise educational seminars and disseminate information to Cambodian students. The NEC should expand the scope of its public forums to include the general public, he suggested.

Cambodia’s elites swallow up Phnom Penh’s lakes, leaving the poor marooned

2022-10-09T18:26:00.000+07:00

Mongabay, October 7, 2022

Lakes in Phnom Penh are fast being filled in and parceled off as prime real estate to wealthy and politically connected individuals.

Families who have for generations fished and practiced aquaculture on the lakes and surrounding wetlands face eviction and the loss of livelihoods.

At the same time, experts warn that filling in these natural rainwater reservoirs risks exacerbating flood intensity and damage in the Cambodian capital.

This story was supported by the Pulitzer Center’s Rainforest Investigations Network where Gerald Flynn is a fellow.

On the edges of Boeung Tamok, Phnom Penh’s largest lake, 25-year-old Kong Khun sheltered from the late June heat in a bamboo hut. Despite clear skies, Khun wasn’t out on the water fishing with his family. There is little point, he said.

An almost endless convoy of trucks carrying sand, rocks and soil paraded around what remains of the lake as part of a land reclamation project that Khun said has decimated the fish population and his income.

“The lakes around this city are almost gone,” Khun said. “This is the last great lake of Phnom Penh, and when it goes, the city will be flooded up to the waist and poor people will have to work in construction or factories, that’s all that’ll be left.”

Long a source of fish and aquaculture, along with providing natural flood defenses and wastewater treatment, lakes across Cambodia’s capital are being filled in by powerful tycoons and government agencies.

Khun is one of the few people still remaining in Boeung Tamok, where the government has been evicting the roughly 300 families living off the lake to make way for commercial developments.

These families have relied on the lake for fish and aquaculture farming for generations, but urban land rights NGO Sahmakum Teang Tnaut (STT) warned in April 2021 that as many as 25 of those families were at high risk of eviction now, while a further 204 were at risk of future eviction.

The lake spanned more than 3,239 hectares (8,004 acres) when it was officially demarcated in 2016. But in the past four years its area has been revised at least 55 times, with more than 2,136 hectares (5,278 acres) of its surface already sold to private owners or gifted to more than 12 government institutions, according to STT.

In June and July, hundreds of Boeung Tamok families delivered petitions to government institutions in a bid to save their homes. Sixteen protesters, mostly women, were subsequently summoned to the Phnom Penh Municipal Court on charges of incitement. Seven of the 16 accepted their invitation to court and hearings were held in August, but court officials refused to detail the outcomes when contacted in September.

Vitit Muntarbhorn, the U.N. special rapporteur on the situation of human rights in Cambodia, suggested in recent comments that protesters’ fight for their homes around the lake had not gone unnoticed.

“I also saw firsthand the plight of communities displaced by the competition for land,” Muntarbhorn said in August following his most recent visit to Cambodia. “Especially related with privatization and landfills to turn a lake in the Phnom Penh area into commercial land, and the traumas caused by displacement and the added dangers of flooding caused by unbalanced development.”

‘They are planning to wipe us out’

In the south of Phnom Penh, a similar fear has taken hold among residents living around Boeung Tompoun and the adjoining Cheung Ek wetlands, which look set to share Boeung Tamok’s fate.

In 2008, the government decreed only 520 hectares (1,285 acres) of the lake and wetlands’ 2,500 hectares (6,180 acres) be kept as state-public land. The surface area has since been revised to around 1,500 hectares (3,700 acres).

Of that 1,500 hectares, only 107 hectares (264 acres) will be untouched by development, according to 2020 estimates, while more recent data from STT suggest that only 156 hectares (385 acres) of the 1,500 have not yet been privatized or signed away.

Of the estimated 1,000 households that lived around the Boeung Tompoun in July 2020, scarcely a handful remain as the infilling of the lake has accelerated through 2021 and 2022, leaving little water left as private security ward onlookers away from the dozens of excavators drying up the lake and its adjoining wetlands.

As the wind whips sand across what was once lake, Diet Savon was finishing up her morning work: collecting vegetables from one of the last patches of wetland in Boeung Tompoun that can support aquaculture crops.

Each day, at 1 a.m., she begins collecting morning glory, among other crops, to sell at market. Savon said she used to have her own farm in the wetlands, but it’s been filled in with sand, so now she works someone else’s farm instead for the equivalent of $5 per day.

Savon, 60, said nobody in her area has moved yet, as they are waiting to see whether compensation will be offered, but they’ve received little information on whether the lake will be fully filled in, and if so, when.

“If it is [filled in completely] then I will move back to my village in Prey Veng province to look for work, but I don’t know what I’ll do to survive,” she said.

While Boeung Tamok falls into the hands of private developers and government institutions, Boeung Tompoun and Cheung Ek are set to be transformed into luxury condos, a new shopping mall and other commercial outlets that lakeside residents say they see no benefit from.

The reclamation of land via infilling lakes has coincided with rising land and real estate prices in rapidly urbanizing Phnom Penh. But for those who have called these lakes home for generations, the chances of being able to continue living in the capital dwindle with every truckload of sand dumped into the water.

The prospect of being priced out of Phnom Penh by the land-hungry construction sector is mirrored in the city’s past and future, with the fate of long-lost Boeung Kak lake presenting a grim reflection of things to come for current lakeside residents, and the construction of a new artificial island project on the Mekong River suggesting that the Cambodian government is doing little to change course.

In June, one resident who had been holding out in Boeung Tompoun and requested not to be named complained of the wind whipping sand across his fish farm, which he had already had to relocate repeatedly to keep up with the rapidly changing boundaries of the lake. Many fish died in transport, and the man predicted he only had a few months left before another move became necessary.

“These days, we are not allowed to grow any vegetables. They are planning to wipe us out,” he said of the local authorities, who he added had grown more insistent that he leave.

By early September, the man confirmed he had left the lake after he was forced to dismantle what remained of his fish farm.

Swallowed by sand

The main builder in Boeung Tompoun and Cheung Ek is Ing Bun Hoaw, a senator with the ruling Cambodian People’s Party (CPP) who boasts a business portfolio spanning construction, real estate and insurance, to name but a few. The senator’s eponymous Ing City development project has, according to its website, acquired 2,572 hectares (6,356 acres) of land, most of which overlaps with Boeung Tompoun and the Cheung Ek wetlands.

Two of Prime Minister Hun Sen’s daughters, Hun Mana and Hun Mala, also have a vested interest in the infilling of Phnom Penh’s second-largest lake through their shared venture of luxury condo company Orkide Villa. Other developers include Japanese-owned Aeon, which is building its third shopping mall in the city.

These developments have created a huge demand for sand — more than 77 million cubic meters (2.7 billion cubic feet), NGOs say — much of which is being mined in the Mekong and Bassac rivers upstream.

The companies willing to provide such a volume of sand for this purpose include Global Green Energy Development, which has been linked to the family of logging tycoon Try Pheap, and Hero King, a company run by Kim Heang, wife of sand magnate Ly Yong Phat, along with five people believed to be their children.

Like Try Pheap, the economic success of Ly Yong Phat’s vast business portfolio has been overshadowed by high-profile land grabs and destructive industrial scale agriculture businesses that have left their mark all across the country.

Transporting the sand from the rivers to the lakes creates yet more problems, as experienced by Om Vi, 55, who lives on a wooden houseboat moored under the shadow of tycoon Sok Kong’s 18-story Sokha Hotel, which towers over the confluence of the Mekong and Tonle Sap rivers in Phnom Penh.

Having fished for 11 years in Chroy Changvar district, Vi remembers when seeing just a few sand barges on the rivers was a spectacle. Now, he says, he can see 10-20 boats passing by at any time of day.

These vessels have repeatedly torn through Vi’s fishing nets, but when he asks for compensation, he’s met with a mix of responses.

“Sometimes they’ve paid me, other times I’ve had guns pointed at me, so now I just try to avoid them,” he said, but added that he could not identify the companies that the boats belonged to.

Multiple attempts to reach Global Green and Hero King for comment using phone numbers listed by the Ministry of Commerce were unsuccessful, and neither company responded to questions sent by email.

Up north, activists, researchers and community members around Boeung Tamok have previously reported the use of sand and soil composites delivered daily by dump truck to the lake for infilling.

Even before Boeung Tamok is smothered with sand, Cambodia’s elite have rushed at the chance to grab a slice of what is planned to become prime real estate in the north of Phnom Penh. Government subdecrees have revealed that among them are Ly Yong Phat’s wife, Kim Heang, who personally received 30 hectares (74 acres) of Boeung Tamok in 2020 even as her company fills in the lake now. Heang could also not be reached for comment.

The tobacco trading, land-grabbing casino kingpin and CPP senator Kok An snatched up a 155-hectare (383-acre) plot of Boeung Tamok in 2021, while military police commander Sao Sokha, Royal Cambodian Armed Forces (RCAF) commander-in-chief Vong Pisen, former military police chief Ya Kim Ey, a military official named Sea Sambath, and an unknown individual named Pov Meang were collectively granted nearly 36 hectares (89 acres) of the lake.

Other notable entries on the exclusive list of future Boeung Tamok residents include Chea Sophamaden, daughter of Land Management Minister Chea Sophara, and Choeung Theanseng, whose brother Choeung Sopheap’s Pheapimex Group incidentally helped fill in another of Phnom Penh’s lakes. Choeung is also the wife of a CPP senator, Lao Meng Khin.

Over the course of 2022, nearly 105 hectares (259 acres) of Boeung Tamok were gifted out to 11 private individuals and the Phnom Penh municipal administration, which received roughly 28 hectares (69 acres). This represents a marked contrast to the breakneck pace at which the lake was divvied up in 2020 and 2021, which respectively saw around 665 and 1,263 hectares (1,643 and 3,121 acres) signed over from the state to new owners.

Phnom Penh’s poorest face ‘an unfolding disaster’

Many of those buying up reclaimed land from both Boeung Tamok and Boeung Tompoun have the resources to withstand the environmental cost that their newly acquired land has come at. But for the majority of Phnom Penh’s residents, the flood risks have always been very real and hugely damaging.

“There’s a significant risk that much of Phnom Penh would be inundated in the event of a large-scale flooding event,” said Harri Hudson, a geography Ph.D. candidate at Royal Holloway, University of London, who is currently studying Phnom Penh’s flood risks. “The entire city used to be wetlands and if you build on wetlands, there’s a risk that it will sink under its own weight.”

Phnom Penh’s construction boom has seen a startling increase in urban areas, which jumped from 3,000 hectares (7,400 acres) in 1973 to just 4,000 hectares (9,900 acres) by 1990 and then leapt to 25,000 hectares (62,000 acres) in 2015. Boeung Tamok and Boeung Tompoun both served as key rainwater catchment areas — natural flood defenses — but the path of development chosen for the city by its richest is leaving thousands at risk.

Neither Khoung Sreng, governor of Phnom Penh, nor City Hall spokesperson Met Measpheakdey responded to questions regarding the capital’s flood risks or whether the loss of lakes would exacerbate this risk.

While Phnom Penh flooded before its lakes were infilled, Hudson noted that inundations have always hit low-income communities the hardest.

“When it floods, garbage and raw sewage is flushed back into these communities by canals. I’ve heard about children falling off the little wooden bridges built between flooded homes and drowning,” Hudson said. “Even the acidity of the water, this damages people’s electrical appliances that they have to replace.”

Assessment of drainage capacity, infrastructure and flood modeling could enhance Phnom Penh’s flood prevention and mitigation strategies, he said.

“The government could produce something that meaningfully looks at flooding, if they actually kind of recognized it as a catastrophic, not only environmental problem, but as a public health and economic problem,” he said. “If they did that, they would recognize that flooding will be an environmental disaster in Phnom Penh — in fact, it is an unfolding environmental disaster.”

Back at the edges of Boeung Tamok, the fisherman Khun said he’s more than aware of the havoc that filling Phnom Penh’s lakes could unleash, both from an environmental perspective and in terms of livelihoods.

“I don’t know what these big people think,” he said. “But this lake stores rainwater and protects against floods in the city, it can feed hundreds of families and allow thousands to make a living, but they want to take all of this away.”

Photos supplied by the University of Southampton and Andy Ball as part of an ongoing collaboration to document the impacts of sand mining on the Mekong’s communities. The images are not to be republished without prior permission.

Meta warns 1 million Facebook users their login info may have been compromised

2022-10-09T18:01:00.001+07:00

The Washington Post/Yahoo, October 7, 2022

Facebook parent Meta is warning 1 million users that their login information may have been compromised through malicious apps.

Meta's researchers found more than 400 malicious Android and Apple iOS apps this year that were designed to steal the personal Facebook login information of its users, the company said Friday in a blog post. Meta spokesperson Gabby Curtis confirmed that Meta is warning 1 million users who may have been affected by the apps.

Meta said the apps they identified were listed in Apple's app store and Google Play Store as games, photo editors, health and lifestyle services and other types of apps to trick people into downloading them. Often the malicious app would ask users to "login with Facebook" and later steal their username and password, according to the company.

Naomi Nix

Fri, October 7, 2022 at 6:09 PM

Facebook parent Meta is warning 1 million users that their login information may have been compromised through malicious apps.

Subscribe to The Post Most newsletter for the most important and interesting stories from The Washington Post.

Related video: How 'runaway' algorithms lead us into dark places

"This is a highly adversarial space and while our industry peers work to detect and remove malicious software, some of these apps evade detection and make it onto legitimate app stores," wrote Meta's Threat Disruption Director David Agranovich, and Malware Discovery and Detection Engineer Ryan Victory.

Meta said it reported the apps to Apple and Google and the apps had since been taken down. Google spokesperson Edward Fernandez said in a statement that the "apps identified in the report are no longer available on Google Play." A representative for Apple responded but didn't comment.

Meta has faced scrutiny over its privacy practices for years. In 2019, the Federal Trade Commission approved a roughly $5 billion settlement with Facebook after reports found the political consultancy Cambridge Analytica improperly accessed personal data of millions Facebook users.

ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ ធ្វើបទបង្ហាញស្តីពី វិការភាពនៃការប្រើភាសាខ្មែរ

2022-10-09T18:01:00.000+07:00

The Phnom Penh Post, ថ្ងៃទី៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

ទន្ទឹមនឹងមានការអភិវឌ្ឍឥតឈប់ឈរ និងចរន្តសកលភាវូបនីយកម្មនៃបច្ចេកវិទ្យា ការប្រើភាសាខ្មែរនៅមិនទាន់មានការឯកភាពគ្នានៅឡើយ ដូចជាការសរសេរអក្សរតាមរូបសញ្ញា ស្លាកយីហោ ស្លាកផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ពាណិជ្ជនាម ម៉ាក និមិត្តសញ្ញា បដា ប៉ង់កាត ប៉ាណូ អាហ្វិស ស្ប៉ត បណ្ណប្រកាស ខិត្តប័ណ្ណ អក្សរចារឹកជាដើម។

ជាពិសេសនោះ ការប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ សម្តីថ្វីមាត់ សំនួនវោហារសព្ទរបស់ពិធីករ ពិធីការិនីតាមវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ បណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក និងកម្មវិធីជាសាធារណៈនានាក៏មានភាពឆកល្វែងច្រើន ដោយមានប្រើពាក្យអសុរោះ អាសអាភាស អសីលធម៌ ដែលជាគំរូមិនល្អបង្កអរិភាពក្នុងសង្គម និងបាត់បង់តម្លៃនៃពាក្យដែលជាអត្តសញ្ញាណរបស់ជាតិ។

ដោយមានបំណងចង់ចែករំលែកនូវចំណេះដឹង និងបទពិសោធពីសំណាក់គណៈវាគ្មិន ៥ រូបដែលមានឯកទេសច្បាស់លាស់ ក្នុងការប្រើប្រាស់ភាសាជាតិ នាយកដ្ឋានសៀវភៅ និងការអាននៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានរៀបចំសិក្ខាសាលាក្រោមប្រធានបទស្តីពី «វិការភាពនៃការប្រើភាសាខ្មែរបច្ចុប្បន្ន» កាលពីថ្ងៃទី ៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រោមអធិបតីភាពលោក គឹម ពេជ្រពីនន់ អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ នៅសហសាលអង្គរវត្តនៃទីស្តីការក្រសួង។

គណៈវាគ្មិនទាំង ៥ រូប ដែលធ្វើបទបង្ហាញក្នុងសិក្ខាសាលាក្រោមប្រធានបទ «វិការភាពនៃការប្រើភាសាខ្មែរបច្ចុប្បន្ន» នោះរួមមានលោក សន ពៅ អនុប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ (កជកខ) នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បង្ហាញប្រធានបទស្ដីពី «វិការភាពនៃការប្រើភាសាខ្មែរលើរូបសញ្ញាផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ» ខណៈលោក ឃឹម ច័ន្ទសុអហំ ជាអនុប្រធានសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ បង្ហាញប្រធានបទស្តីពី «វិការភាពនៃការប្រើភាសាក្នុងការនិពន្ធ»។

ចំណែកលោកស្រី នង ធួក ជាទីប្រឹក្សាក្រសួងព័ត៌មាន បង្ហាញប្រធានបទស្តីពី «វិការភាពនៃការប្រើភាសាក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ» លោកស្រី ជា វណ្ណី ជាប្រធាននាយកដ្ឋានធម្មសាស្រ្ត ចរិយាសាស្រ្ត និងយេនឌ័រ នៃវិទ្យាស្ថានមនុស្សសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសង្គម នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជាបង្ហាញពីការប្រើភាសាសង្ឃស័ព្ទ រាជស័ព្ទ និងប្រជាស័ព្ទ។ ឯលោក ទូច សុឃៈ ជាប្រធានសមាគមពិធីករ ពិធីការិនីកម្ពុជា បង្ហាញប្រធានបទស្តីពី «ក្រមសីលធម៌ ក្នុងការប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរ»។

លោក សន ពៅ អនុប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ (កជកខ) នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ក៏បានកត់សម្គាល់ពីបញ្ហាជាក្តីកង្វល់ក្នុងអក្ខរាវិរុទ្ធខ្មែរ នាពេលបច្ចុប្បន្នថា មាន ៤ ចំណុចសំខាន់ និងការសហការរួមគ្នាដោះស្រាយបញ្ហា។ លោក សន ពៅ លើកឡើងថា៖ «ជារួមនោះ ខ្ញុំអាចនិយាយបានថា ការសរសេរពាក្យ សូរពាក្យ ការបង្កើតពាក្យថ្មី និងការកម្ចីពាក្យគឺជាបញ្ហាដ៏មានកង្វល់ក្នុងអក្ខរាវិរុទ្ធខ្មែរសព្វថ្ងៃ»។

លោក សន ពៅ បន្តលើកបែបសំណូមពរទៅដល់សាធារណជនខ្មែរថា៖ «ការពិតការប្រើភាសា ចៀសមិនផុតពីគម្លាតស្តង់ដាភាសាឡើយ។ បញ្ហាកង្វល់ជាទូទៅ នៅចំពោះការប្រើភាសាខ្មែរ មិនបានត្រឹមត្រូវនេះ យើងត្រូវរួមគ្នា ដោះស្រាយបញ្ហាភាសា ត្រូវអនុវត្តតាំងពីស្ថាប័នកំពូលរហូតដល់អ្នកប្រើប្រាស់។ ភាសាជារបស់យើងទាំងអស់គ្នា អ្នកប្រើភាសារបស់អ្នកបានត្រឹមត្រូវ គឺជាមោទនភាពនៃជាតិរបស់អ្នក។ ចេះប្រើភាសាជាតិរបស់ខ្លួនបានល្អ ស្មើនឹងការតបស្នងសងគុណចំពោះជាតិខ្លួន។ ចេះប្រើភាសាជាតិរបស់ខ្លួនបានល្អ គឺជាមោទនភាពនៃជាតិខ្លួន។ ចេះប្រើភាសាជាតិរបស់ខ្លួនបានល្អ គឺជាគុណតម្លៃនៃពលរដ្ឋល្អ»។

ខ្មែរគ្រប់សម័យកាលបានតស៊ូការពារថែរក្សាភាសា និងអក្សរសាស្រ្តខ្មែរនៅគង់វង្សជាដរាប។ តែការប្រើភាសាខ្មែរ សព្វថ្ងៃនេះ ហាក់មិនទាន់ស្រុះស្រួលគ្នាទាំងស្រុងនៅឡើយទេ។ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ ថ្នាក់ដឹកនាំ និងអ្នកជំនាញភាសា បានបង្កើតស្ថាប័ននីយមកម្ម និងខិតខំបំពេញការងារក្នុងស្មារតីទទួលខុសត្រូវ និងប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់លើវិស័យភាសាខ្មែរ ដូចជាការកំណត់គោលការណ៍ ក្បួនខ្នាតភាសា វេយ្យាករណ៍ វចនានុក្រមជាដើម។ ការច្នៃប្រឌិត ការលើកតម្កើង ការផ្តល់ឋានៈ និងការឱ្យតម្លៃលើភាសាខ្មែរបានចារឹកគ្រប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃកម្ពុជាលើកលែងតែរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យតែ ១ ប៉ុណ្ណោះ។

លោក សន ពៅថា៖ «នៅឆ្នាំ ២០១៩ យើងមានគោលនយោបាយជាតិស្តីពីភាសាខ្មែរ ដែលជាផែនទីបង្ហាញផ្លូវ សម្រាប់ស្ថាប័ននីយកម្ម និងក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ បំពេញបេសកកម្មដ៏ពិសិដ្ឋរបស់ខ្លួន ដើម្បីវឌ្ឍនភាពភាសាខ្មែរ ក្នុងការរួមចំណែកសុខដុមនីយកម្ម និងវឌ្ឍនភាពសេដ្ឋកិច្ចជូនសង្គមជាតិ។ សមិទ្ធផលរបស់ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ មិនទាន់បានផ្សព្វផ្សាយ ជ្រួតជ្រាបដល់អ្នកប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរនៅឡើយ។

ចំពោះការព្រួយបារម្ភជាទូទៅរបស់សាធារណជន លើសំណេរអក្ខរាវិរុទ្ធមិនត្រឹមត្រូវ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរមានវិធានការបង្កើតសូហ្វវែរអក្ខរាវិរុទ្ធ នៅលើរូបសញ្ញា និងការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងបានរៀបចំនូវអនុក្រឹត្យ ស្តីពីការគ្រប់គ្រងលើការប្រើភាសាខ្មែរ នៅលើរូបសញ្ញាថែមទៀត។ ចំពោះខ្លឹមសារនៃសេចក្តីព្រាងអនុក្រឹត្យនោះ មាន ៥ ជំពូក និង ១១ មាត្រា។ យើងបានដាក់ឆ្លងតាមនីតិវិធីរួចហើយ ខណៈពេលនេះ យើងនៅតែរង់ចាំការចេញប្រកាសនៃអនុក្រឹត្យនោះតែប៉ុណ្ណោះ»។

ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរមានតួនាទី និងភារកិច្ចចម្បងគឺ អភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍការប្រើភាសា និងអក្សរខ្មែរ ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ព្រមទាំងរក្សាបាននូវអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរ និងពិនិត្យអនុម័តបច្ចេកស័ព្ទ ដែលស្នើឡើងដោយគណៈកម្មការបច្ចេកទេសនានារបស់ខ្លួន និងពិនិត្យអនុម័តបច្ចេកស័ព្ទផ្សេងទៀត ដែលស្នើឡើងដោយក្រសួង ស្ថាប័ននានា អ្នកប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរ និងរៀបចំសិក្ខាសាលាក្នុងគោលដៅរកការឯកភាពលើការប្រើភាសាខ្មែរជាដើម។

លោក សន ពៅ បញ្ជាក់ថា៖ «រាជរដ្ឋាភិបាលបានយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើវិស័យភាសា និងអក្សរខ្មែរ ដោយបង្កើតស្ថាប័នភាសានានារួមមាន វិទ្យាស្ថានភាសាជាតិជាគ្រឹះស្ថានសាធារណៈរដ្ឋបាលនៅឆ្នាំ ១៩៩៨ គណៈកម្មាធិការជាតិភាសាខ្មែរនៅឆ្នាំ ២០០៧។ នៅឆ្នាំ ២០១១ គណៈកម្មាធិការជាតិនេះ ត្រូវបានដំឡើងឋានៈជា «ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ» ដែលជាអាជ្ញាធរជាតិទទួលបន្ទុកភាសាខ្មែរ។ គណៈកម្មការភាសាវិទ្យាខ្មែរបង្កើតនៅឆ្នាំ ២០០៨ សម្រាប់ពិនិត្យពាក្យ ឃ្លា ប្រយោគ និងអក្ខរាវិរុទ្ធនៃឯកសារទាំងឡាយដែលត្រូវបានដាក់ឆ្លងកិច្ចប្រជុំរវាងក្រុមប្រឹក្សាអ្នកច្បាប់ ក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌ និងក្រសួងស្ថាប័នសាមីពាក់ព័ន្ធ កិច្ចប្រជុំអន្តរក្រសួងនិងកិច្ចប្រជុំពេញអង្គនៃគណៈរដ្ឋមន្រ្តី»។

សម្រាប់វិការភាពនៃការប្រើភាសាខ្មែរនៅលើរូបសញ្ញាផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ លោក សន ពៅ ក៏បានលើកជាសំណួរពញ្ញាក់អារម្មណ៍សិក្ខាកាមចូលរួម ក្នុងសិក្ខាសាលា ដែលនាយកដ្ឋានសៀវភៅ និងការអាន នៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានរៀបចំក្រោមប្រធានបទស្តីពី «វិការភាពនៃការប្រើភាសាខ្មែរបច្ចុប្បន្ន» កាលពីថ្ងៃទី ៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២២ កន្លងមកថា ហេតុអ្វីបានជារាជរដ្ឋាភិបាល ចាំបាច់ឱ្យក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ រៀបចំបង្កើតអនុក្រឹត្យ ស្តីពីការគ្រប់គ្រងលើការប្រើភាសាខ្មែរនៅលើរូបសញ្ញា? តើគេសំអាងលើអ្វី ទើបហ៊ានបញ្ជាក់ថា ការប្រើភាសាខ្មែរបច្ចុប្បន្នមានវិការភាព? តើកំហុសឆ្គងក្នុងការប្រើភាសាខ្មែរ នៅលើរូបសញ្ញាផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មបច្ចុប្បន្ន អាចចាត់ទុកថា មានវិការភាពដែរឬយ៉ាងណា?

លោក សន ពៅ បានលើកឡើងតាមលំនាំដំណើរការនៃស្តង់ដាភាសាដែលមានមូលដ្ឋាន ៤ ចំណុច មកបកស្រាយគឺមានមូលដ្ឋានគតិយុត្ត សកម្មភាពរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលលើវិស័យភាសាខ្មែរ និងស្ថាប័ននីយកម្មក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ និងមធ្យោបាយផ្សព្វផ្សាយ និងការប្រើប្រាស់ភាសា។

លោកបញ្ជាក់ថា យោងតាមច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ ១៩៩៣ ជំពូកទី ១ មាត្រា ៥ ចែងថា «ភាសា និងអក្សរ ដែលប្រើជាផ្លូវការគឺភាសា និងអក្សរខ្មែរ» និងជំពូកទី៦ កថាខណ្ឌទី២ នៃមាត្រា ៦៩ ចែងថា «រដ្ឋមានកាតព្វកិច្ចការពារ និងពង្រីកភាសាខ្មែរ ឱ្យសមស្របនឹងសេចក្តីត្រូវការ»។ លើសពីនេះ ច្បាប់ស្តីពីការអប់រំរបស់ក្រសួងអប់រំ ឆ្នាំ ២០០៧ ជំពូកទី៥ មាត្រា ២៤ ចែងថា «ភាសាខ្មែរជាភាសាយាន និងមុខវិជ្ជាមួយនៃកម្មវិធីសិក្សាគោល តាមសាលារៀនចំណេះទូទៅ ជាសាធារណៈ។ ចំពោះសាលារៀនចំណេះទូទៅឯកជន ត្រូវមានកម្មវិធីសិក្សាភាសាខ្មែរ ជាមុខវិជ្ជាគោលមួយនៃកម្មវិធីសិក្សារបស់ខ្លួន»។

ចំពោះសកម្មភាពរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលលើវិស័យភាសាខ្មែរ និងស្ថាប័ននីយកម្ម ដោយការបង្កើតវិទ្យាស្ថានភាសាជាតិជាគ្រឹះស្ថានសាធារណៈរដ្ឋបាលនៅឆ្នាំ ១៩៩៨ ការបង្កើតគណៈកម្មាធិការជាតិភាសាខ្មែរនៅឆ្នាំ ២០០៧ និងការដំឡើងឋានៈជា «ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ»ដែលជាអាជ្ញាធរជាតិទទួលបន្ទុកភាសាខ្មែរ និងការបង្កើតគណៈកម្មការភាសាវិទ្យាខ្មែរនៅឆ្នាំ ២០០៨។

លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានផ្តល់អនុសាសន៍ នៅក្នុងពិធីបិទសន្និបាតបូកសរុបការងារក្រសួងអប់រំនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១០ ថា៖ «ត្រូវពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ឱ្យបានហ្មត់ចត់លើអត្ថបទ កិច្ចការស្រាវជ្រាវ កាសែត ទស្សនាវដ្តី គេហទំព័រ ស្លាកសញ្ញានានានៅតាមទីសាធារណៈឱ្យរក្សាបាននូវទម្រង់ និងក្បួនខ្នាតអក្សរសាស្រ្ត និងភាសាខ្មែរ ដូចបានរៀបចំនៅក្នុងវចនានុក្រមខ្មែររបស់សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត»។

ស្ថាប័នខាងលើនេះជាអ្នកកំណត់គោលការណ៍ ក្បួនច្បាប់ ក្នុងការប្រើភាសាខ្មែរ ស្របតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់សង្គម។ ស្ថាប័ននីយកម្ម «សំដៅដល់ការរៀបចំ ទាក់ទងនឹងភាសាឱ្យមានរចនាសម្ព័ន្ធ និងការគ្រប់គ្រងការទទួលខុសត្រូវច្បាស់លាស់ដើម្បីធានានិរន្តរភាព»។

ឯក្រសួងសំខាន់ជាច្រើន និងស្ថាប័នដែលពាក់ព័ន្ធខ្លាំង នឹងការប្រើភាសាខ្មែរមាន ក្រសួងអប់រំ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ក្រសួងធម្មការ និងសាសនា ក្រសួងព័ត៌មាន ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ក្រសួងឧស្សាហកម្ម វិទ្យាសាស្រ្ត បច្ចេកវិទ្យា និងនវានុវត្តន៍ សមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានទាំង ២៥ ខេត្ត-ក្រុង៕

2022-10-09T18:00:00.001+07:00

ផ្សេង-ផ្សេង

២២កញ្ញា២០២២

គេបន្ថោកតម្លៃភាសាខ្មែរ

[Synopsis: A workshop in September confirms the Khmer language has thoroughly been abused. Workshop speakers put outright blame on users while offering no deliberations on either how the abuse has been allowed to go on or what the government is going to do to reverse the trend. While the Khmer language is going down the drain, however, the Royal University of Phnom Penh opens a Vietnamese Language School. While the workshop on the deteriorating Khmer language is run by a mere deputy Secretary of State at the Ministry of Culture and Fine Arts, Prime Minister Hun Sen and Education Minister Hang Choun Narong - come out to sing praises for the Vietnamese Language School. When Hanoi comes out to claim it has approved the School, the question arises if the Hun Sen government needs Hanoi's permission or if it is instructed to open the school.]

ភាសាខ្មែរកំពុងតែលិចលុង រឺក៏ថា គេបានបណ្តោយអោយភាសាខ្មែរលិចលុងក៏បាន។ សិក្ខាសាលាក្រោមប្រធានបទ «វិការភាពនៃការប្រើភាសាខ្មែរបច្ចុប្បន្ន» កាលពីថ្ងៃទី ៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ បានអះអាងថាភាសាខ្មែរកំពុងតែខូចខាតចុះអន់ថយ។

វាគ្មិនទាំងប្រាំក្នុងសិក្ខាសាលានេះ បានដាក់ទោសកំហុសទៅលើអ្នកប្រើប្រាស់។ គេថា អ្នកទាំងនោះចេះតែប្រើភាសាយ៉ាងផ្តេសផ្តាស់ ទាំងក្នុងការសរសេរ ទាំងការនិយាយ ។ អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងវប្បធម៌ និង វិចិត្រសិល្បៈ លោកគឹម ពីនន់ បានរិះគន់អំពី «ការប្រើប្រាស់ពាក្យអសុរោះ អាសអាភាស អសីលធម៌ ដែលជាគំរូ មិនល្អ បង្កអរិភាពក្នុងសង្គម និង បាត់បង់ពាក្យពេចន៍ ដែលជា អត្តសញ្ញាណរបស់ជាតិ» ។ គ្មានអ្នកណាដឹងច្បាស់ថាតើការរិះគន់នេះសំដៅទៅរកលោកហ៊ុនសែន ដែលមានទម្លាប់ប្រើសំដីបែបនេះដែររឺទេ។ គេមិនដឹងថាតើលោកហ៊ុនសែនបានយកដំរាប់តាមអ្នកប្រើសំដីអសុរោះ រឺក៏អ្នកទាំងនោះរៀនសូត្រតាមនាយករដ្ឋមន្រ្តីរបស់គេ។

វាគ្មិនមួយរូបទៀត លោកកុក រស់ ប្រធាននាយកដ្ឋាន សៀវភៅនិងការ អាន នៃក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ និយាយថា បញ្ហា (ការប្រើភាសា) នេះ ត្រូវបានគេមើលរំលងឬ ខ្វះការយកចិត្តទុកដាក់ ក្នុងចំណោមប្រជាជន ដែលជាម្ចាស់អក្សរនិងភាសារបស់ខ្លួន។ លោកបន្ទោសថា នេះជាវិការ ភាពមួយ ដែលបង្កភាពអនាធិបតេយ្យអសីលធម៌ដល់សង្គមជាតិ ។

យ៉ាងណាក៏ដោយ សិក្ខាសាលាេនះមិនបាននិយាយអំពីវិធានការណាមួយ ដែលរដ្ឋាភិបាលបានអនុវត្ត ដើម្បីទប់ទល់នឹងចរន្តលិចលុងនេះទេ ប្រសិនបើយើងយោលទៅលើរបាយការណ៍ក្នុងសារព័ត៌មាននានា។ គេមិននិយាយទេ អំពីគំរោងការអ្វីដែលគេនឹងធ្វើក្នុងពេលអនាគត ដើម្បីស្តារភាសាខ្មែរឡើងវិញ។ ដូច្នោះ ក្រៅពីការផ្តន្ទាទោសអ្នកប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរនេះ រដ្ឋាភិបាលនឹងបន្តការបណ្តោយអោយចុះអន់ថយទៅតាមយថាកម្មទៀត។

នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលមិនរវល់នឹងការខូចខាតភាសាខ្មែរ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញបង្កើតអោយមានសាលាបង្រៀនភាសាវៀតណាម។ ដំបូងគេថាសាលានេះសំរាប់និសិ្សតខ្មែរទៅរៀននៅវៀតណាម ដែលមានចំនួនមួយពាន់នាក់។

ក្រោយពីមានការរិះគន់ខ្លះពីសំណាក់សាធារណជន ប្រឆាំងនឹងសាលាថ្មីនេះ គេនាំគ្នាចេញទាំងហ្វូង ទៅការពារសាលាភាសាវៀតណាមនេះ ដែលនាំអោយបញ្ហាសំខាន់ពីលេចចេញធ្លោ ដ៏គួរអោយចាប់អារម្មណ៍។ ទីមួយ នៅពេលដែលនាយករដ្ឋមន្រ្តីនិងរដ្ឋមន្រ្តីអប់រំជាតិចេញមុខ លើកដំឡើង អោយដំលៃទៅលើការចេះភាសាវៀតណាម មន្រ្តីដែលដឹកនាំសិក្ខាសាលាអំពីការដែលគេបណ្តោយអោយភាសាខ្មែរខូចខាត មានថានៈត្រឹមតែអនុរដ្ឋលេខាធិការ នៃក្រសួងវប្បធម៌ និង វិចិត្រសិល្បៈ។ វាគ្មិនក្នុងសិក្ខាសាលានោះទាំងប៉ុន្មានសុទ្ធតែជាមន្រ្តីរាយរង គ្មានឥទ្ធិពល គ្មានអំណាច។ គ្មានរដ្ឋមន្រ្តីណាមួយ កុំថាឡើយដល់នាយករដ្ឋមន្រ្តី ចេញមុខនិយាយអំពីការចុះខ្សោយនៃភាសាខ្មែរនេះឡើយ។ តើហេតុអ្វីបានជាគេនាំគ្នាធ្វើយ៉ាងនេះ?

ទីពីរ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានយល់ព្រមអោយបើកភាសាវៀតណាមនៃសាកលវិទ្យាល័យខ្មែរនេះ។ អ្នកនាំពាក្យរងនៃក្រសួងការបរទេសវៀតណាម លោកដួនខាក់វៀតបានអះអាងថាវៀតណាមនិងកម្ពុជាបានយល់ព្រមរួមអោយខ្មែរបង្កើតសាលាភាសាវៀតណាមនេះ។ គេមិនដឹងច្បាស់ថា តើវៀតណាមជាអ្នកបញ្ជាអោយរដ្ឋាភិបាលហ៊ុនសែន - ដែលតែងនិយាយថាពួកគេជំពាក់គុណវៀតណាម - បង្កើតសាលានេះឡើង រឺក៏រដ្ឋាភិបាលហ៊ុនសែនជាអ្នកទៅសុំបង្កើតសាលានេះ ដើម្បីជួយផ្សព្វផ្សាយភាសាវៀតណាម - ដែលអាចជាភាគមួយនៃការសងគុណវៀតណាម?។

ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើហាណូយមិនបានបញ្ជាអោយបើកសាលានេះ រឺក៏រដ្ឋាភិបាលហ៊ុនសែនមិនបានសុំច្បាប់បើកទេនោះ ហេតុអ្វីបានជាមានការយល់ព្រមពីវៀតណាមអោយបើក? ប្រសិនបើពិធីការនៃការបើកសាលាបង្រៀនភាសាបរទេសតម្រូវអោយមានការយល់ព្រមពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលនៃភាសានោះនោះ តើសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញបានសុំការយល់ព្រមពីរដ្ឋាភិបាលបរទេសមួយចំនួន មានជាអាទិ៍ បារាំង អង់គ្លេស សំរាប់សាលាភាសាបរទេសនានា ដែលសាកលវិទ្យាល័យនេះមានស្រាប់ទៅហើយនោះ? រឺមួយរដ្ឋាភិបាលហ៊ុនសែនត្រូវការការយល់ព្រមពីហាណូយ ដោយសារគេត្រូវសុំថវិកាវៀតណាមសំរាប់ផ្គត់ផ្គង់សាលាភាសាថ្មីនេះ?

សារុបសេចក្តីទៅ ប្រសិនបើគ្មានកំលាំងណាមួយមកទប់ និងស្តារទេនោះ អ្នកទុទិដ្ឋិនិយមមានមតិបារម្មណ៍អំពីអនាគតភាសាខ្មែរ ដែលកំពុងរមៀលធ្លាក់ជ្រោះងងឹត ជាពិសេសនៅស្របពេលដែលពួកខ្មែរៗដ៏មានឥទ្ធិពលកំពុងភ្លើតភ្លើននឹងវៀតណាម។

អ៊ឹង ប៊ុនអាង

២២កញ្ញា២២

Should you wish to receive Pseng-Pseng on your screen as soon as it is released, subscribe to it at https://tinyletter.com/pseng-pseng

Pseng-Pseng is published irregularly. Previous issues are archived at pseng-pseng.blogspot.com

Indian Sadhguru claimed Angkor Thom and Angkor Wat in Cambodia built by the Tamil Kings

2022-10-09T18:00:00.000+07:00

Throughout times until now, foreigners always want a piece of Cambodia.
RGC should request clarification from the government of India.

Jagadish "Jaggi" Vasudev, known as Sadhguru, is an Indian yoga guru and proponent of spirituality.

2022-10-09T07:26:00.002+07:00

របាយការណ៍៖ លំហសិទ្ធិពលរដ្ឋនៅកម្ពុជាធ្លាក់ចុះ ដោយការអនុវត្តច្បាប់បែបគាបសង្កត់របស់អាជ្ញាធរ

2022-10-09T05:20:00.000+07:00

វិទ្យុបារាំងអន្ដរជាតិ, ថ្ងៃទី៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

អង្គការការពារសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសង្គមស៊ីវិល ហៅកាត់ថា CIVICUS បានវាយតម្លៃជាអវិជ្ជមានលើស្ថានភាពលំហសិទ្ធិពលរដ្ឋនៅប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសសិទ្ធិសហជីពនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើល៍ និងសិទ្ធិរបស់សកម្មជននយោបាយ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍សង្ខេបចុងក្រោយរបស់ CIVICUS ចេញផ្សាយនៅ

ក្នុងសប្តាហ៍នេះ។

CIVICUS ដែលជាសម្ព័ន្ធសង្គមស៊ីវិលពិភពលោកទើបបានចេញរបាយការណ៍ថ្មីរបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២កន្លងទៅ វាយតម្លៃថា ស្ថានភាពលំហសិទ្ធិពលរដ្ឋនៅកម្ពុជា កំពុងរងការគាបសង្កត់ តាមរយៈការអនុវត្តច្បាប់មិនត្រឹមត្រូវរបស់អាជ្ញាធរ។

របាយការណ៍ CIVICUS បង្ហាញថា ច្បាប់ក្នុងទម្រង់គាបសង្កត់ទាំងនោះត្រូវបានអាជ្ញាធរកម្ពុជាអនុវត្តជាប្រចាំ យកមករិតបន្តឹងសេរីភាពពលរដ្ឋ ដោយការដាក់ទោសទណ្ឌ ចំពោះការអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ និងការជួបជុំដោយសន្តិវិធីជាដើម។

CIVICUS បានចងក្រងរាល់សកម្មភាពចុះបង្ក្រាបរបស់អាជ្ញាធរ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែថ្មីៗនេះ មកលើក្រុមសហជីពតវ៉ាវិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើល ការយាយីនយោបាយជុំវិញការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់ ការដោះស្រាយជម្លោះដីធ្លីយាយីសិទ្ធិពលរដ្ឋតវ៉ា និងការកាត់ទោសសកម្មជនគណបក្សប្រឆាំង សកម្មជនព្រៃឈើ សកម្មជនបរិស្ថាន និងអ្នកសារព័ត៌មានជាដើម។ ទន្ទឹមគ្នានេះ នៅកម្ពុជាសេរីភាពសារព័ត៌មាន នៅតែមានហានិភ័យ ខណៈដំណើរការច្បាប់ស្ដីពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មានមានភាពយឺតយ៉ាវ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍សង្ខេបរបស់សម្ព័ន្ធសង្គមស៊ីវិលពិភពលោក CIVICUS។

គួរជ្រាបថា កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ អង្គការ CIVICUS បានចេញផ្សាយនូវសេចក្តីសង្ខេបមួយចោទរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាថា គ្មានឆន្ទៈអនុវត្តលទ្ធិប្រជាពលរដ្ឋនិងកំណែទម្រង់លំហសិទ្ធិពលរដ្ឋ។ ហើយក៏បានរំលេចនូវកំណែទម្រង់ស្តារលំហសិទ្ធិពលរដ្ឋនៅកម្ពុជា ក្រោយក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិអនុម័ត។

ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ លោក Vitit Muntarbhorn អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានដាក់ចេញនូវរបៀបវារៈ ១០ចំណុច ដើម្បីលើកកម្ពស់ស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា រួមទាំងការបើកទូលាយលំហស៊ីវិល និងនយោបាយ និងបញ្ចប់ការកាត់ទោសអ្នកប្រឆាំងនយោបាយ និងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស។

តែយ៉ាងណាក៏ដោយ របាយការណ៍និងការអំពាវនាវរបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលក្រៅស្រុក ឬក្នុងស្រុក មិនដែលត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឆ្លើយតបជាសកម្មភាពដោះស្រាយនោះឡើយ ជំនួសមកវិញ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតែងធ្វើការច្រានចោលនិងបកស្រាយវិញថា ជារបាយការណ៍និងជាការអំពាវនាវលម្អៀង និងមានចរិតនយោបាយ៕

លោក សុន ឆ័យ ចាញ់ក្តីទាំងបណ្តឹង គ.ជ.ប. ទាំងបណ្តឹងបក្សប្រជាជនកម្ពុជានៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ

2022-10-07T18:51:00.007+07:00

The Phnom Penh Post, ថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

នៅទីបំផុត សាលា ដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នៅរសៀលថ្ងៃសុក្រ ទី ០៧ តុលា ឆ្នាំ ២០២២ នេះ បានប្រកាសសាលក្រមករណីបណ្តឹងលើអនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន គឺលោក សុន ឆ័យ ឱ្យចាញ់ក្តី ទាំងបណ្តឹងរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប.) និងបណ្តឹងរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។

បើតាមសាលក្រមរបស់តុលាការ គឺបានបង្គាប់ លោក សុន ឆ័យ អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន ឱ្យបង់ថវិកាចូលរដ្ឋចំនួន ៩ លានរៀល និងធ្វើការសុំទោសជាសាធារណៈ ចំពោះបណ្តឹងរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត។ ដោយឡែក សម្រាប់បណ្តឹងរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុន ឆ័យ ត្រូវបង់ថវិកាចូលរដ្ឋចំនួន ៨ លានរៀល ហើយធ្វើការសុំទោសជាសាធារណៈ និងតម្រូវឱ្យសងជំងឺចិត្តដល់គណបក្សកាន់អំណាច ចំនួន ៣ ពាន់លានរៀល។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក ជូង ជូងី មេធាវីការពារក្តីលោក សុន ឆ័យ ដោយបានបន្ថែមថា ការសម្រេចរបស់តុលាការគឺជារឿងអយុត្តិធម៌។

លោក ជូង ជូងី ថា៖ «ខ្ញុំនឹងជួបពិភាក្សាជាមួយគាត់ (លោក សុន ឆ័យ) ដើម្បីប្រើសិទ្ធិប្តឹងឧទ្ធរណ៍តទៅទៀត។ ជាមួយគ្នានេះ លោក សុន ឆ័យ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី ៧ តុលា អំឡុងពេលលោកចូលតតាំងក្តីជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោកបានអះអាងពីការត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ ក្នុងការតតាំងក្តីនយោបាយនេះ ជាបន្តនៅសាលាឧទ្ធរណ៍ ប្រសិនបើតុលាការពិតជាសម្រេចឱ្យលោកចាញ់ក្តី។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក សុន ឆ័យ អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន បានរងនូវបណ្តឹងចំនួន ២ បន្ទាប់ពីលោកបានលើកឡើង ពីការលួចបន្លំសន្លឹកឆ្នោត នៅអំឡុងពេលបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ បណ្តឹងទាំង ២ នោះ រួមមាន របស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត បានប្តឹងលោក សុន ឆ័យ ពីបទបរិហារកេរ្តិ៍ និងស្នើឱ្យធ្វើការសុំទោសជាសាធារណៈ។ រីឯបណ្តឹងរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានប្តឹងលោក សុន ឆ័យ ឱ្យសងជំងឺចិត្តជាទឹកប្រាក់ ៤ ពាន់លានរៀល ឬប្រមាណជាង ១ លានដុល្លារអាមេរិក។

លោក សុន ឆ័យ បានអះអាងជាហូរហែថា ការលើកឡើងរបស់លោក គឺជាសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ក្នុងគោលដៅធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា មានភាពល្អប្រសើរ។ អ្វីដែលនៅចំពោះមុខ គឺលោក សុន ឆ័យ បានអះអាងថា លោកនឹងបន្តក្តីក្តាំងនេះនៅសាលាឧទ្ធរណ៍ ដើម្បីទាមទារយុត្តិធម៌។

សម្រាប់បណ្តឹងរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលទាមទារជំងឺចិត្តរហូតដល់ជាង ១ លានដុល្លារអាមេរិក លោក សុន ឆ័យ ក៏ធ្លាប់បានអះអាង លោកមិនមានលទ្ធភាពសងក្នុងទឹកប្រាក់ដ៏ច្រើនបែបនេះដែរ៕

លោក គង់ គាំ ថា បាតុកម្មទាមទារឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីចុះចេញពីតំណែងជាទម្រង់បដិវត្តន៍

2022-10-06T18:22:00.012+07:00

វិទ្យុសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក, ថ្ងៃទី៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

អតីតទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក គង់ គាំ ប្រាប់តុលាការនៅព្រឹកថ្ងៃពុធនេះថា ការទាមទារឱ្យលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ចុះចេញពីតំណែង នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បាតុកម្មដ៏ចម្រូងចម្រាសក្រោយការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០១៣ គឺជាទ្រង់ទ្រាយនៃការធ្វើបដិវត្តន៍។

ការអត្ថាធិប្បាយយ៉ាងដូច្នេះរបស់លោក គង់ គាំ ធ្វើឡើងនៅពេលលោកបង្ហាញខ្លួនក្នុងសវនាការលើកទី៥៩របស់លោក កឹម សុខា ក្រោមការឃ្លាំមើលរបស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងតំណាងស្ថានទូតមួយចំនួន។

អង្គុយនៅក្បែរអតីតមេដឹកនាំអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ គឺលោក កឹម សុខា លោក គង់ គាំ វ័យ៨១ឆ្នាំ ក្នុងនាមជាសាក្សី បានឆ្លើយតបសំណួរជាច្រើនរបស់តំណាងអយ្យការ ជុំវិញប្រវត្តិនយោបាយរបស់លោក និងការដឹងឮរបស់លោកក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បាតុកម្មផ្សេងៗ ដែលបានកើតឡើងក្រោយការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ ២០១៣។

នៅពេលត្រូវបានសួរដោយភាគីតំណាងអយ្យការលោក ឆាយ ហុង អំពីសកម្មភាពតវ៉ានៅក្រោយការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០១៣ ដែលមានការចូលរួមពីថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដូចយ៉ាងអ្នកស្រី មូរ សុខហួរ លោក ហូរ វ៉ាន់ និងលោក អេង ឆៃអ៊ាងនោះ លោកគង់ គាំ បានលើកឡើងថា ទីមួយគោលបំណងរបស់ការប្រមូលផ្តុំ គិតថា រាប់សន្លឹកឆ្នោត ហើយហួសទៅ គឺមានការទាមទារឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីចុះពីតំណែង។

តំណាងអយ្យការ លោក ឆាយ ហុង បានបន្តសំណួរដោយភ្ជាប់ទៅនឹងជនជាប់ចោទលោក កឹម សុខា ថា ជនជាប់ចោទលើកឡើងថា ការធ្វើបាតុកម្មនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យជាការទទួលខុសត្រូវរបស់បុគ្គល មិនមែនបក្សទេ? អយ្យការចង់ឱ្យសាក្សីជួយបញ្ជាក់ តើទាមទារនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យដើម្បីប្រយោជន៍បុគ្គល ឬបក្សទាំងមូល?

លោក គង់ គាំ ប្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះឱ្យពិចារណាលើសារសំឡេងអំពាវនាវរបស់លោក ហូរ វ៉ាន់ ដែលជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិអំពីការប្រមូលផ្តុំមនុស្សមកតវ៉ាជំនួសវិញ និងថា លោក ហូរ វ៉ាន់ ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។

បន្តិចក្រោយមកលោក ឆាយ ហុង បានបន្ថែមសំណួរមួយចំនួនទៀតទាក់ទងនឹងព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃចន្ទពណ៌ខ្មៅ និងការថ្លែងរបស់លោក កឹម សុខា នៅប្រទេសអូស្ត្រាលី កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៣។ នៅក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរទាក់ទងនឹងការថ្លែងរបស់លោក កឹម សុខា នៅប្រទេសអូស្ត្រាលីនោះ លោក គង់ គាំ ថា លោកមិនដឹងជាមុនទេ ថា លោក កឹម សុខា មានការថ្លែងនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី ព្រោះលោក កឹម សុខា មិនដែលបង្ហើបឱ្យដឹង។ ដូច្នេះលោកគ្រាន់តែមានការភ្ញាក់ផ្អើលតាមសំឡេងវីដេអូរបស់លោក កឹម សុខា។

តំណាងអយ្យការលោក ឆាយ ហុង ចោទសួរដោយសំដៅដល់លោក កឹម សុខាទៀត ថា៖ «ជនជាប់ចោទថា បើមិនប្រថុយ មិនមានការផ្លាស់ប្តូរ? តើជនជាប់ចោទមានបំណងអ្វី?»

លោក គង់ គាំ ឆ្លើយភ្លាមថា៖ «ភ្ជាប់សំឡេង វីដេអូ ... ប្រមូលផ្តុំកាន់តែយូរ ធំ[ទៅ] និងទាមទារឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីចុះពីតំណែង ខ្ញុំគិតថា នេះជាទ្រង់ទ្រាយបដិវត្តន៍ក្រៅសំឡេងឆ្នោត»។

ក្រៅពីព្រឹត្តិការណ៍បាតុកម្មលោក គង់ គាំ ក៏ត្រូវក្រុមប្រឹក្សាអង្គជំនុំជម្រះសួរឱ្យបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងរបស់អង្គការ IRI (វិទ្យាស្ថានអន្តរជាតិសាធារណរដ្ឋរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក)ជាមួយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ លោក គង់ គាំ ថា អង្គការអាមេរិកាំងដែលជួយជំរុញឱ្យមានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅទូទាំងពិភពលោកនេះបានជួយក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលអំពីប្រជាធិបតេយ្យ និងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធមូលដ្ឋានរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។

អ្នកនយោបាយជំទាស់រូបនេះក៏ត្រូវបានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះសួរឱ្យបញ្ជាក់ពីការទាក់ទងជាមួយនឹងអង្គការអាល្លឺម៉ង់ពីរទៀតក្នុងនោះ គឺអង្គការ Konrad ដែលផ្តល់តម្លៃដល់យុត្តិធម៌ និងសេរីភាពពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្តល់ទីតាំងឱ្យមានការជួបគ្នារវាងលោក សម រង្ស៊ី និងលោក កឹម សុខា ក្នុងទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន កាលពីឆ្នាំ២០១២ ដើម្បីបង្កើតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។

យ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងសវនាការនៅព្រឹកថ្ងៃពុធនេះ លោក កឹម សុខា បន្តការពារខ្លួននៅមុនការផ្តល់សក្ខីកម្មរបស់លោក គង់ គាំ ថា លោកមិនចាប់អារម្មណ៍នឹងការធ្វើបដិវត្តន៍ ហើយវិធីសាស្ត្រនៃការយកឈ្នះគូប្រជែងរបស់លោក គឺតាមរយៈការបោះឆ្នោត។

កន្លងមក លោក កឹម សុខា ក៏បានច្រានចោលការទទួលខុសត្រូវចំពោះបាតុកម្មហិង្សាបណ្តាលឱ្យស្លាប់មនុស្សនៅផ្លូវវេងស្រេង និងបាតុកម្មដែលក្លាយជាហិង្សានៅទីតាំងផ្សេងទៀត ក្រៅពីទីលានប្រជាធិបតេយ្យ។

លោក យី សុខសាន្ត មន្ត្រីស៊ើបអង្កេតជាន់ខ្ពស់របស់សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុកដែលបានតាមដានសវនាការ ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននៅខាងក្រៅតុលាការក្រុងភ្នំពេញថា ការជំនុំជម្រះនៅថ្ងៃពុធនេះជាការខ្ជះខ្ជាយពេលវេលា ដោយក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះសួរដដែលអំពីការថ្លែងរបស់លោក កឹម សុខា នៅអូស្ត្រាលី ហើយមានសាក្សីតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោម៦នាក់ត្រូវបានសាកសួរបំភ្លឺបន្ថែម។

លោកថ្លែងថា៖ «វាជាការខ្ជះខ្ជាយពេលវេលាមួយដែលអង្គសវនាការទាំងមូល គឺថ្ងៃនេះ គឺសួរសាក្សី ហើយបានអញ្ជើញសាក្សី ដែលមានវត្តមាន៦នាក់ ប៉ុន្តែបែរជាសួរទៅលើជនជាប់ចោទបន្តអង្គហេតុធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ពេលវេលា នៅពេលដែលសួរសាក្សី គឺបានតែម្នាក់រួចក៏អស់ពេល»។

លោកបន្ថែមថា៖ «ចំណុចនេះ យើង តាមការកត់សម្គាល់មានន័យថា ការសួរដេញដោលហាក់ដូចជាមិនមានពេលវេលាជាក់លាក់សម្រាប់កំណត់ថា តើម្នាក់ត្រូវសួរប៉ុន្មាននាទី ដើម្បីឱ្យបញ្ចប់ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិសាក្សី ដែលធ្វើឱ្យពួកគាត់ចំណាយពេលវេលាហើយមិនបានឆ្លើយនៅពេលដែលសវនាការនេះបានបន្តបាទ»។

នៅក្នុងសវនាការព្រឹកថ្ងៃពុធនេះ តុលាការបានអញ្ជើញសាក្សីចំនួន៦នាក់ ក្នុងនោះគឺមានលោក គង់ គាំ អ្នកស្រី ចក់ សុភាព នាយិកាមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា លោក ឈឹម ផលវរុណ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សកាន់អំណាច និងជាអតីតបុគ្គលិកមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្ស និងអតីតសកម្មជនដីធ្លីមួយរូបនៅតំបន់បុរីកីឡា។

អំឡុងពេលនៃការសួរដេញដោលអង្គហេតុពាក់ព័ន្ធនឹងចលនាបដិវត្តន៍នៅប្រទេសស៊ែប៊ី (Serbia) និងការថ្លែងរបស់លោក កឹម សុខា នៅប្រទេសអូស្ត្រាលីនោះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះលោក កូយ សៅ បានព្រមានឃុំខ្លួនលោក កឹម សុខា ជាបណ្តោះអាសន្ន នៅពេលលោក កឹម សុខា ព្យាយាមនិយាយឌឺដងទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះទាក់ទងនឹងការឆ្លើយសំណួររបស់ចៅក្រមផងដែរ។ លោក កូយ សៅ ចាត់ទុកថា ទង្វើនេះ ជាការមាក់ងាយមកលើតុលាការ៕

Historic Royal Trip That Sowed Ties

2022-10-06T04:43:00.003+07:00

Khmer Times, October 6, 2022

An exhibition on ‘The journey of King Sisowath in France: a mutual revelation’ at Preah Srey Icanavarman Museum of Economy and Money (SOSORO) is open to the public until April 4 next year.

King Sisowath visited France in 1906, staying there from June 10 to July 20.

His visit was a significant event in the Kingdom’s history and Cambodia-France relations.

Khmer Times photographer Tep Sony was at the exhibition.

Four parties in merger talks to contest National Election

2022-10-06T04:35:00.004+07:00

Khmer Times, October 6, 2022

Officials of four political parties are discussing the possibility of merging under the banner of a single party to contest the 2023 parliamentary elections.

Cambodia Reform Party co-founder Pol Ham, the mainstay of the effort for the alliance, said discussions are still ongoing and an announcement would be made if an agreement is reached between the four parties.

The parties involved in the talks are Nationalist Party led by Pheng Heng (a former senior CNRP official) Cambodia National Love Party (led by Khath Camroeun) and Kampucheaniyum Party led by Yem Ponhearith.

CRP vice-president Ou Chanrath said CNLP is in limbo as it is without a leader because the Ministry of Interior has rejected the party’s acting chairman.

He said CNLP officials do not know what to do, but they desire to represent the people and continue working for the electorate.

“We are looking at working with people with the same outlook of uniting into a single force,” he said.

According to Chanrath, 11 of the 13 members of the CNLP board of directors have decided to unite with other parties as a single party.

“Before CNLP announced its dissolution, we have been discussing mergers and suddenly the leadership announced the dissolution of the party,” he said.

On September 30, representatives of CNLP in Kampong Cham, Kampong Thom, Battambang, Oddar Meanchey and Siem Reap provinces issued a press release that five provincial representatives are to hold talks with other political parties.

Interior Ministry spokesman General Khieu Sopheak when contacted for comments, said such matters were of no concern to the Ministry of Interior.

“It is the internal affair of those parties. It is the right of those political parties, but whatever they do must follow the law on political parties,” he said.

Political analyst Em Sovannara said small political parties should join forces to contest the National Election.

He said small parties will not be able to defeat the ruling party on their own or take away some seats.

បាតុកម្មនៅប្រទេសបារាំង ថ្ងៃទី២២ ខែតុលា

2022-10-06T04:28:00.003+07:00

Demonstration in France on October 22

សេចក្ដីថ្លែងការណរបស់គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ស្ដីពី ការរួបរួមជាមួយគ.ភ.ទ. និងចូលរួមជាគណបក្សនយោបាយតែមួយ

2022-10-05T19:35:00.000+07:00

គណបក្សឆន្ទះខ្មែរ មិនដាក់បេក្ខភាពឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតតំណាងរាស្ត្រអាណត្តិទី៧ រដ្ឋសភា ទេ
សារព័ត៌មានកោះសន្ដិភាព, ថ្ងៃទី៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ បានប្រកាសជាផ្លូវការ សម្រេចមិនបញ្ចូនបេក្ខជនសម្រាប់ឈរឈ្មោះ ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសអ្នកតំណាងរាស្ត្រអាណត្តិ ទី៧ ខាងមុខនោះទេ ។

យោងតាមសេចក្តីថ្លងការណ៍របស់គណបក្សនេះចេញផ្សាយ នៅថ្ងៃទី៣ តុលា បានលើកឡើងថា ក្រោយពីបានជួបពិភាក្សាគ្នាជាបន្តបន្ទាប់ រវាងថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់គណបក្ស ឆន្ទៈខ្មែរ និង គណបកភ្លើងទៀន យ៉ាងកក់ក្តៅ និងស្និទ្ធស្នាលបំផុត រួចមក គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ បានសម្រេច ៖

១- មិនដាក់បញ្ជីបេក្ខជន ឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ អាណត្តិទី៧ ២០២៣ ខាងមុខនេះឡើយ ។

២- រួបរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀន និងចូលរួមជាគណបក្សនយោបាយតែមួយ តាមការជាក់ស្តែង ។

ជាមួយគ្នានោះដែរ គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ សូមអំពាវនាវកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យ និងប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ដែលចង់ឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមាន តាមរយៈការបោះឆ្នោត ចូលរួម និងគាំទ្រគណបក្សភ្លើងទៀន ឱ្យបានទូលំទូលាយ និងខ្លាំងក្លាជាងពេលណាៗទាំងអស់ ដើម្បីអំណាចប្រជាធិបតេយ្យសេរី ពហុបក្ស ទទួលបានជោគជ័យ ស្របស្មារតីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស និងស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជានិច្ចនិរន្តរ៍ តទៅ ។

សូមជម្រាបថា រាជរដ្ឋាភិបានសម្រេចកំណត់ថ្ងៃបោះឆ្នោត ជ្រើសរើសអ្នកតំណាងរាស្តអាណត្តិ ទី៧ រដ្ឋសភា នៅថ្ងៃទី២៣ កក្តដា ឆ្នាំ២០២៣ ខាងមុខនេះ ៕

កែថ្ងៃចន្ទ

គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មិនមានការព្រួយបារម្ភចំពោះការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងគណបក្សភ្លើងទៀន និងគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរនោះទេ

2022-10-05T19:14:00.001+07:00

The Phnom Penh Post, ថ្ងៃទី៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាមិនមានការព្រួយបារម្ភ ចំពោះការរួមបញ្ចូលគ្នា រវាងគណបក្សភ្លើងទៀន និងគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរនោះទេ មិនតែប៉ុណ្ណោះបើទោះបីគណបក្សតូចៗដែលកើតចេញពីអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មករួមបញ្ចូលគ្នាបន្ថែមទៀត ក៏មិនមានអ្វីដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភដល់គណបក្សប្រជាជននោះដែរ។ នេះជាការថ្លែងរបស់លោក សុខ ឥសាន។

លោក សុខ ឥសាន អ្នកនំាពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ថ្លែងប្រាប់ ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍ នៅថ្ងៃទី ៤ តុលាថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាក៏មិនជំទាស់ទៅនឹងការបង្រួបបង្រួម ឬបង្កើតគណបក្សថ្មីរបស់ក្រុមគណបក្សទាំងនេះដែរ ឱ្យតែច្បាប់អនុញ្ញាតព្រោះវាជាសិទ្ធិធ្វើនយោបាយរបស់ពួកគេ។ លោកថែមទាំងថ្លែងបែបចំអកថា៖ «វាជាការគួរឱ្យអស់សំណើចណាស់ ដែលមានមេបក្សមួយនៅក្នុងអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ទៅឱបជើង ភ្លើងចន្លុះ ភ្លើងទៀន អីហ្នឹង វាជាការមួយ គួរឱ្យអស់សំណើចណាស់។ ដូចគេថា នាងរត់ទៅរកអ្នក ដូច្នេះ ចាញ់បូកនឹងចាញ់នៅតែចាញ់ដដែលទេ វាអត់មានអីគួរឱ្យឆ្ងល់ទេ»។

លោក សុខ ឥសាន បានថ្លែងបែបនេះ បន្ទាប់ពីគណបក្សភ្លើងទៀនបានសម្រេចតែងតាំង លោក គង់ គាំ ជាឧត្តមទីប្រឹក្សាគណបក្ស បន្ទាប់ពីគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ កាលពីថ្ងៃទី ៣ តុលា បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ សម្រេចចូលរួបរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀននៅក្នុងការបោះឆ្នោតជាតិអាណត្តិទី៧ ឆ្នាំ ២០២៣។ គណបក្សភ្លើងទៀននៅថ្ងៃទី ៤ តុលា បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្វាគមន៍ គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ដែលបានសម្រេចចិត្តចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀនជាគណបក្សតែ ១។

គណបក្សភ្លើងទៀនក៏បានស្វាគមន៍លោក គង់ គាំ អតីតស្ថាបនិកគណបក្សជាតិខ្មែរ អតីតប្រធានគណបក្ស សម រង្ស៊ី និងបច្ចុប្បន្នជាប្រធានកិត្តិយសគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរផងដែរ ដែលបានចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀន និងផ្តល់តួនាទីជាឧត្តមទីប្រឹក្សាគណបក្សភ្លើងទៀន។ ជាមួយគ្នានេះគណបក្សភ្លើងទៀនក៏បាន អំពាវនាវដល់អ្នកស្នេហាជាតិ អ្នកស្រឡាញ់ប្រជាធិបតេយ្យទាំងអស់ ចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀន ដើម្បីជាកម្លាំងចលករប្រជាធិបតេយ្យដ៏ធំមួយ ឈានទៅរកជ័យជម្នះ ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ អាណត្តិទី៧ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី ២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣។

លោក ថាច់ សេដ្ឋា អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀនប្រាប់ ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍ នៅថ្ងៃទី ៤ តុលាថា ការតែងតាំងលោក គង់ គាំ ជាឧត្តមទីប្រឹក្សាគណបក្សភ្លើងទៀននេះ ដើម្បីរួបរួមអ្នកស្នេហាលទ្ធិប្រជាធិតេយ្យ។ កន្លងមក បន្ទាប់ពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិត្រូវបានរំលាយ បើទោះបីជាលោក គង់ គាំ មិនបានចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀន ក៏លោកនៅតែរក្សាកម្លាំង និងស្មារតីស្នេហាជាតិរហូតមកទល់នឹងបច្ចុប្បន្ននេះ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «ការផ្តល់តួនាទីជូនគាត់នេះ គឺមានសារៈសំខាន់ ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបានឃើញច្បាស់ថា គណបក្សភ្លើងទៀន គឺរក្សាជំហររឹងមាំដដែល តាំងតែពីការបង្កើតគណបក្សជាតិខ្មែររហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ន»។

លោក គង់ គាំ អ្នកនយោបាយចាស់វស្សាបានប្រាប់ ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍ ថា ការផ្តល់តួនាទីនេះ មិនមានអ្វីដែលថ្មីសម្រាប់រូបលោកនោះទេ ពីព្រោះកាលពីគណបក្ស សម រង្ស៊ី និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស ដែលមានលោក សម រង្ស៊ី និងលោក កឹម សុខា ក្លាយទៅជាអ្នកដឹកនាំធ្វើជាប្រធាន និងអនុប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ក៏រូបលោក ធ្វើជាប្រធានគណបក្ស សម រង្ស៊ី សញ្ញាភ្លើងទៀន នៅពេលនោះ និងក៏ជាអតីតទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នៃគណបក្សសង្គ្រោះជាតិដែរ។

លោកបន្តថា ក្នុងនាមជាឧត្តមទីប្រឹក្សា និងជាអ្នកផ្តល់យោបល់ឱ្យគណបក្សភ្លើងទៀន នៅក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ និង ឆ្ពោះទៅការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី៧ ឆ្នាំ ២០២៣ លោក នឹងផ្តល់យោបល់ទៅគណបក្សនេះកុំឱ្យទោរទន់ទៅរកលោកខាងលិចខ្លាំងពេក (អាមេរិក) និងក៏អាចផ្តល់យោបល់កុំឱ្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា កុំទោរទន់ទៅរកលោកខាងកើតខ្លាំងពេកដែរ (ចិន)ដើម្បីឱ្យការធ្វើការជាមួយគ្នា ដើម្បីប្រយោជន៍ជាតិ និងប្រជាជនកម្ពុជា និងមានសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍមួយត្រឹមត្រូវ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំនឹងទៅជាឧត្តមទីប្រឹក្សានេះ គឺដំបូងបំផុត គឺជួយយោបល់គណបក្សភ្លើងទៀនបង្កើតក្រុមជំនាញគណបក្ស ដូចជាក្រុមខាងថវិកា ក្រុមខាងនីតិកម្ម ក្រុមខាងដោះស្រាយដីធ្លី និងសិទ្ធិមនុស្សជាដើម ដើម្បីយកគំនិតរបស់ក្រុមជំនាញ យកមកអនុវត្តត្រឹមត្រូវតាមបំណងរបស់ប្រទេសជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋយើង»។

លោក គង់ មុនីកា ប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ឱ្យដឹងដែរថា ការតែងតាំងលោក គង់ គាំ ដែលជាឪពុករបស់លោក ជាឧត្តមទីប្រឹក្សាគណបក្សភ្លើងទៀន មិនមានបញ្ហាទាស់អ្វីនោះទេ ព្រោះតួនាទីនេះមិនមែនជាអ្នកសម្រេចកិច្ចការអ្វីឱ្យគណបក្សភ្លើងទៀនឡើយ។ ផ្ទុយមកវិញ លោក គង់ គាំ គ្រាន់តែអ្នកផ្តល់យោបល់ និងយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយប៉ុណ្ណោះ៕

លោក គង់ គាំ ចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀន និងប្តេជ្ញាឱ្យមានចម្រុះគណបក្សក្នុងសភា

2022-10-05T19:11:00.003+07:00

វិទ្យុសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក, ថ្ងៃទី៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

ក្រោយគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរប្រកាសចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀន អ្នកនយោបាយជើងចាស់ម្នាក់ លោក គង់ គាំ បានប្រកាសចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀនដែរ និងប្តេជ្ញាឱ្យមានចម្រុះគណបក្សនៅក្នុងរដ្ឋសភានៅឆ្នាំខាងមុខ។

កាលពីថ្ងៃចន្ទ ប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ លោក គង់ មុនីកា ដែលជាកូនប្រុសរបស់លោក គង់ គាំ បានប្រកាសពីការរួបរួមគ្នាជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀន ដើម្បីចូលរួមការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំ២០២៣ខាងមុខ។

ប្រធានកិត្តិយសគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ លោក គង់ គាំ ដែលជាអតីតប្រធានគណបក្សសម រង្ស៊ី ប្រាប់វីអូអេនៅថ្ងៃអង្គារនេះថា ការចូលរួមរបស់លោកជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀន ដោយហេតុថា លោកឃើញពីសន្ទុះនៃការគាំទ្រគណបក្សភ្លើងទៀន ក្រោយការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ ដែលធ្វើឡើងកាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២នេះ។ អតីតតំណាងរាស្រ្តគណបក្សសង្រ្គោះជាតិរូបនេះបន្ថែមថា ការរួបរួមគ្នាគឺជាវិថីឆ្ពោះទៅមុខសម្រាប់អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ។

លោក គង់ គាំ ប្តេជ្ញាធ្វើឱ្យមានពហុបក្សសម្រាប់ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំក្រោយ និងសំឡេងចម្រុះនៅក្នុងរដ្ឋសភា ដែលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាអស់រយៈពេលជិត៥ឆ្នាំមកហើយ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ដូច្នេះឆ្នាំ២០២៣ខាងមុខនេះ ខ្ញុំហើយនឹងគណបក្សភ្លើងទៀន មានការប្តេជ្ញាថា នឹងធ្វើឱ្យមានពហុបក្សនៅថ្នាក់ជាតិ ក្នុងសភា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំខាន់ៗរបស់ប្រទេសជាតិ ហើយនឹងបម្រើទឹកចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលចង់ឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរ»។

បើតាមលោក គង់ គាំ លោកនឹងមិនឈរឈ្មោះជាតំណាងរាស្ត្រសម្រាប់ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិខាងមុខនេះឡើយ ដោយសារតែលោកបានចូលនិវត្តន៍រួចទៅហើយ។

បើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់គណបក្សភ្លើងទៀនចេញផ្សាយនៅថ្ងៃអង្គារនេះ គណបក្សនេះបានតែងតាំងលោក គង់ គាំ ជាឧត្តមទីប្រឹក្សាគណបក្សភ្លើងទៀន។

លោក គង់ មុនីកា ដែលជាកូនប្រុសរបស់លោក គង់ គាំ និងជាប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ប្រាប់វីអូអេនៅថ្ងៃអង្គារថា ការចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀនជាជម្រើសមួយដើម្បីអាចយកឈ្នះគណបក្សកាន់អំណាចបាន ហើយវាក៏ជាបំណងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាផងដែរ។

លោកថ្លែងថា៖ «សំខាន់យើងយល់ថា មានតែការរួមគ្នានៃអ្នកស្រឡាញ់ប្រជាធិបតេយ្យ អ្នកដែលស្រឡាញ់សេរីភាពទេ ទើបអាចឈានទៅយកជ័យជម្នះលើគណបក្សកាន់អំណាចសព្វថ្ងៃបាន»។

ប្រធានគណបក្សរូបនេះបញ្ជាក់ថា គណបក្សរបស់លោកនឹងមិនដាក់មនុស្សឈរឈ្មោះសម្រាប់ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំខាងមុខឡើយ។ ប៉ុន្តែថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សមួយចំនួននឹងឈរឈ្មោះនៅតាមមណ្ឌលដោយជ្រកក្រោមស្លាកគណបក្សភ្លើងទៀន។

ប្រធានស្តីទីរបស់គណបក្សភ្លើងទៀន លោក ថាច់ សេដ្ឋា ប្រាប់វីអូអេថា គណបក្សភ្លើងទៀនទទួលស្វាគមន៍ការចូលរួមរបស់គណបក្សដទៃទៀតដើម្បីជាកម្លាំងចលករដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងការប្រកួតប្រជែងនយោបាយ។ លោកបន្ថែមថា គណបក្សរបស់លោកកំពុងតែរង់ចាំទទួលស្វាគមន៍គណបក្សផ្សេងទៀត ព្រមទាំងកំពុងពង្រឹងរចនាសម្ព័ន្ធក្នុងគណបក្សរបស់ខ្លួននៅតាមមូលដ្ឋាន ដើម្បីបានការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋ។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «សម្រាប់គណបក្សភ្លើងទៀន យើងបើកទ្វារចំហដើម្បីស្វាគមន៍គ្រប់និន្នាការនយោបាយ។ អ្នកស្នេហាជាតិ អ្នកប្រជាធិបតេយ្យដើម្បីមកចូលរួមជាកម្លាំងមួយនៅក្នុងការបន្តការតស៊ូរបស់យើងឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរតាមរយៈការបោះឆ្នោត២០២៣ខាងមុខនេះ»។

បើតាមប្រធានគណបក្សរូបនេះ មកទល់ពេលនេះមានតែគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរតែមួយទេដែលព្រមចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀនដោយគ្មានលក្ខណ្ឌ ខណៈមិនទាន់មានតម្រុយអ្វីបន្ថែមទៀតឡើយពាក់ព័ន្ធជាមួយការចូលរួមរបស់គណបក្សដទៃជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀន។

អ្នកវិភាគនយោបាយ លោក បណ្ឌិត មាស នី ប្រាប់វីអូអេនៅថ្ងៃអង្គារនេះថា គណបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលសព្វថ្ងៃកំពុងពើបប្រទះនឹងវិបត្តិពីរគឺមិនមានការឯកភាពជាតិ និងផ្ទៃក្នុងគណបក្ស និងការវាយប្រហារគ្នាតាមពាក្យសម្តីតែចេះបន្តកើតមានក្នុងចំណោមពួកគេ។ លោកបន្តថា លោកសាទរចំពោះការចងសម្ព័ន្ធភាពរបស់ពួកគេ ខណៈជំរុញឱ្យគណបក្សភ្លើងទៀនរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងល្អិតល្អន់ដើម្បីបញ្ចៀសនូវការធ្លាក់ចូលទៅក្នុងអន្ទាក់នយោបាយរបស់គូបដិបក្ខរបស់ខ្លួន។

លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ពេលគេឡើងមកជិះទូកជាមួយយើង ហើយយើងកាន់តែក្រអឺតក្រទមដោយមិនមានផែនការ យុទ្ធសាស្ត្រអីច្បាស់លាស់នោះទេ អាហ្នឹងនឹងនាំចូលទៅក្នុងគ្រោះមួយធំទៀត ដូចសង្គ្រោះជាតិកាលពីឆ្នាំ២០១៨»។

លោកបណ្ឌិត មាស នី យល់ឃើញថា ការផ្តល់ទំនុកចិត្តនិងតម្លៃឱ្យគ្នាជាការសំខាន់ដើម្បីសម្ព័ន្ធភាពយូរអង្វែង ជាពិសេសត្រូវកៀរគរកម្លាំងអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ និងត្រៀមខ្លួនឱ្យបានរួចរាល់សម្រាប់ការដឹកនាំប្រទេស។

គួរបញ្ជាក់ថា យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២នេះ គណបក្សភ្លើងទៀនបានអំពាវនាវឱ្យអ្នកស្នេហាជាតិ អ្នកស្រឡាញ់ប្រជាធិបតេយ្យទាំងអស់ចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀនដើម្បីជាកម្លាំងចលករប្រជាធិបតេយ្យដ៏ធំមួយឈានទៅរកជ័យជម្នះក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ អាណត្តិទី៧ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ខាងមុខ»៕

សមាគមគ្រូបង្រៀនទាមទារតម្លើងប្រាក់ខែឱ្យបាន១ភាគ៤នៃប្រាក់ខែតំណាងរាស្ត្រ

2022-10-04T18:43:00.009+07:00

វិទ្យុបារាំងអន្ដរជាតិ, ថ្ងៃទី៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

នៅថ្ងៃទី៥តុលាស្អែកនេះគឺជាទិវាគ្រូបង្រៀនពិភពលោក។ នៅកម្ពុជា សមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យដែលជាអ្នករៀបចំការជួបជុំគ្រូបង្រៀននៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យបានដាក់ចេញនូវការទាមទារជាច្រើនចំណុចទាក់ទងនឹងអត្ថប្រយោជន៍របស់គ្រូបង្រៀន។ ដូចរៀងរាល់ឆ្នាំដែរ ការទាមទារតម្លើងប្រាក់ខែគ្រូបង្រៀនគឺជាប្រធានបទសំខាន់មួយក្នុងចំណោមប្រធានបទផ្សេងទៀតនៃការប្រារព្ធទិវាគ្រូបង្រៀននៅឆ្នាំនេះ។

ការទាមទារតម្លើងប្រាក់ខែគ្រូបង្រៀនឱ្យបានយ៉ាងតិច១ភាគ៤នៃប្រាក់ខែតំណាងរាស្ត្រ ឬស្មើនឹងជាង៧០០ដុល្លារអាមេរិក គឺជាចំណុចទី១សំខាន់ជាងគេ ដែលត្រូវលើកឡើងនៅក្នុងវេទិកាសាធារណៈនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យនៅថ្ងៃទី៥តុលា។

លើសពីការទាមទារតម្លើងប្រាក់ខែគ្រូបង្រៀន សមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យក៏ទាមទារផងដែរ ផ្តល់សិទ្ធិសេរីភាពជូនគ្រូបង្រៀន ឱ្យបានពេញលេញ និងបញ្ឈប់ការរើសអើងទៅលើគ្រូបង្រៀននៅកន្លែងការងារ។ ការទាមទារយ៉ាងដូច្នេះដោយសារតែគ្រូបង្រៀនមួយចំនួនដែលមាននិន្នាការគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំងអះអាងថាពួកគេរងការរើសអើង ខណៈខ្លះទៀតត្រូវរងបណ្តឹង និងការចាប់ដាក់ពន្ធនាគារមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ តួយ៉ាង លោក ពៀត ម៉ាប់ លោក ជុំ ចាន់ លោក កែវ ថៃ និងលោក ស៊ុន ធន់ ជាដើម។

ក្រៅពីនោះ សមាគមគ្រូបង្រៀនក៏ស្នើសុំបញ្ចុះប្រេងឥន្ធៈមកនៅត្រឹម៤០០០រៀលក្នុង១លីត្រ និងបញ្ចុះតម្លៃទំនិញលើទីផ្សារមកនៅតម្លៃសមរម្យផងដែរ។

ឆ្លើយតបនឹងការទាមទារនេះ ក្រសួងអប់រំបានគូសបញ្ជាក់ថា ក្រសួងបាននិងបន្តលើកកម្ពស់គុណភាព និងជីវភាពគ្រូបង្រៀនដោយបន្តដុះឡើងប្រាក់ខែជូនគ្រូបង្រៀនតាមលទ្ធភាពរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។

លទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺចាប់ពីឆ្នាំ២០១៥មក ប្រាក់ខែគ្រូបង្រៀន មានចន្លោះជាង៥សែនរៀល ដល់១លាន២សែនរៀល ហើយបន្តឡើងដល់ចន្លោះ១លាន២សែនរៀល ដល់២លាន១សែនរៀល នៅឆ្នាំ២០២២នេះ។

បើតាមប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន បានគូសបញ្ជាក់ថា ចាប់ពីដើមឆ្នាំ២០២៣តទៅ ប្រាក់ខែគ្រូបង្រៀននឹងឡើងដល់១លាន៥សែនយ៉ាងតិច៕

North Korea sends missile soaring over Japan in escalation: Is it an act of war?

2022-10-04T18:24:00.009+07:00

AP, October 4, 2022

North Korea on Tuesday conducted its longest-ever weapons test, a nuclear-capable ballistic missile that flew over Japan and could reach the U.S. Pacific territory of Guam and beyond, forcing the Japanese government to issue evacuation alerts and halt trains.

The South Korean and U.S. militaries responded by launching fighter jets which fired weapons at a target off South Korea's west coast in a show of strength against North Korea.

The North Korean missile launch was its most provocative weapons demonstration this year, as it pushes to develop a fully fledged nuclear arsenal capable of threatening the U.S. mainland and its allies with the goal of wresting concessions from those countries, some experts say.

North Korea has test-fired about 40 missiles over about 20 different launch events this year as its leader, Kim Jong Un, refuses to return to nuclear diplomacy with the United States.

The United States strongly condemned North Korea’s “dangerous and reckless decision” to launch what it described as a “long-range ballistic missile” over Japan.

“The United States will continue its efforts to limit (North Korea’s) ability to advance its prohibited ballistic missile and weapons of mass destruction programs, including with allies and U.N. partners,” National Security Council spokesperson Adrienne Watson said in a statement.

South Korea and Japan earlier said the missile had an intermediate or longer range. If the launch involved a long-range missile, it could be a test of a weapon capable of targeting the U.S. homeland, some experts say.

The launch is the fifth round of weapons tests by North Korea in the past 10 days. The testing spree is an apparent response to two sets of military drills -- one between Washington and Seoul and the other involving Washington, Seoul and Tokyo -- off the Korean Peninsula’s east coast last week.

North Korea regards such drills involving the United States as an invasion rehearsal. It was expected to react strongly this time because both exercises involved a U.S. aircraft carrier, which North Korea views as more provocative.

Japanese authorities alerted residents in its northeastern regions to evacuate to shelters, in the first “J-alert” since 2017 when North Korea fired an intermediate-range Hwasong-12 missile twice over Japan in a span of weeks during a previous run of weapons tests.

Trains were suspended in the Hokkaido and Aomori regions until the government issued a notice that the North Korean missile appeared to have landed in the Pacific. In Sapporo city, the prefectural capital of Japan’s northernmost main island of Hokkaido, subways were also temporarily halted, with stations packed with morning commuters.

Japanese Prime Minister Fumio Kishida told reporters the launch “is a reckless act and I strongly condemn it.”

South Korean President Yoon Suk Yeol said North Korea’s “reckless nuclear provocations” would meet a stern response from the South and the broader international community. His military separately warned that North Korea’s repeated missile launches would deepen its international isolation and prompt Seoul and Washington to bolster their deterrence capacities.

Later Tuesday, four U.S. F-16 fighter jets and four South Korean F-15s conducted a joint strike drill in which one of the South Korean planes fired two precision-guided Joint Direct Attack Munition bombs into an island target. The exercise was aimed at demonstrating the allies’ ability to accurately strike North Korean targets with “overwhelming force,” the South Korean Joint Chiefs of Staff said.

According to South Korean and Japanese estimates, the North Korean missile fired from the its northern province bordering China traveled 4,500-4,600 kilometers (2,800-2,860 miles) at a maximum altitude of 970-1,000 kilometers (600-620 miles). Japanese Defense Minister Yasukazu Hamada said it landed in the Pacific about 3,200 kilometers (1,990 miles) off the northern Japanese coast and that there were no reports of damage to Japanese aircraft or ships.

South Korea’s Defense Ministry said the missile flew farther than any other weapon fired by North Korea. Before Tuesday’s launch, the 3,700-kilometer (2,300 miles) -long flight of a Hwasong-12 in 2017 was North Korea’s longest. It has previously tested intercontinental ballistic missiles at steep angles so they flew shorter to avoid neighboring countries.

The missile’s flight distance shows it has enough range to hit Guam, home to U.S. military bases that have sent advanced warplanes to the Korean Peninsula in shows of force during past periods of tension with North Korea. In 2017, North Korea threatened to make “an enveloping fire” near Guam with Hwasong-12 missiles amid rising animosities with the then-Trump administration.

North Korea last test-fired a Hwasong-12 missile in January. At the time, it said the launch was meant to verify the overall accuracy of the weapon.

Lee Choon Geun, an honorary research fellow at South Korea’s Science and Technology Policy Institute, said Tuesday’s launch of a suspected Hwasong-12 missile would demonstrate a capacity that “truly places Guam within striking distance.” He said North Korea likely wanted to confirm the missile’s operational capabilities as it is being mass-produced.

Kim Dong-yub, a professor at Seoul’s University of North Korean Studies, said North Korea could have tested the Hwasong-12 again, or even an intercontinental ballistic missile, closer to what would be a normal ballistic trajectory but shorter than its full range. If it was an ICBM, the purpose of the launch would be to test whether the warhead could survive the harsh conditions of atmospheric reentry, Kim said.

The missiles fired during the past four rounds of launches were short-range and fell in the waters between the Korean Peninsula and Japan. Those missiles are capable of hitting targets in South Korea.

Heo Tae-keun, South Korea’s deputy minister of national defense policy, told lawmakers Tuesday that North Korea is preparing to test a new liquid-fueled ICBM and a submarine-launched ballistic missile as well. He said North Korea also maintains a readiness to conduct a nuclear test in what would be its first such bomb detonation in five years and its seventh in total.

Last month, North Korea adopted a new law authorizing the preemptive use of nuclear weapons in some cases, a move that showed its increasingly aggressive nuclear doctrine. Last Saturday, Yoon warned of a “resolute, overwhelming response” from South Korean and U.S. militaries if North Korea uses nuclear weapons.

Some foreign experts say North Korea needs to master a few remaining technologies to acquire functioning nuclear-armed missiles. Each new test pushes it closer to being able to reach the U.S. mainland and its allies with a host of missiles of varying range.

Some experts say North Korean leader Kim will eventually will return to diplomatic talks and use his enlarged arsenal to pressure Washington to accept his country as a nuclear state, a recognition that he thinks is necessary to win the lifting of international sanctions and other concessions.

គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ប្រកាសចូលរួមជាគណបក្សនយោបាយតែមួយជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀន

2022-10-04T18:18:00.007+07:00

Khmer Will Party announces merger with Candlelight

The Phnom Penh Post, ថ្ងៃទី៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ប្រកាសរួបរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀន និងចូលរួមជាគណបក្សនយោបាយតែមួយ តាមការជាក់ស្តែង នៅក្នុងការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ ក្រោយពីថ្នាក់ដឹកនាំនៃគណបក្សទាំង ២ បានជួបពិភាក្សាគ្នាជាបន្តបន្ទាប់។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរនៅថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២។

សេក្តីថ្លែងការណ៍នេះ ក៏បានអំពាវនាវឱ្យអ្នកប្រជាធិតេយ្យ និងប្រជាពលរដ្ឋ កម្ពុជា ដែលចង់ឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមាន តាមរយៈការបោះឆ្នោត ចូលរួម និងគាំទ្រគណបក្សភ្លើងទៀន ឱ្យបានទូលំទូលាយ និងខ្លាំងក្លាជាងពេលណាៗទាំងអស់ ដើម្បីអំណាចប្រជាធិតេយ្យ សេរី ពហុបក្ស ទទួលបានជោគជ័យ ស្របតាម ស្មារតីនៃកិច្ចព្រមព្រៀង ទីក្រុងប៉ារីស និងស្មារតី រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជានិរន្តរ៍តទៅ។

ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍មិនអាចទាក់ទងលោក គង់ មូនិកា ប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ សុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមជុំវិញបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ប៉ុន្តែ លោកធ្លាប់បានប្រាប់ថា ចាប់តាំងពីមានគណបក្សនយោបាយ ដែលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រជាធិតេយ្យមូលដ្ឋានក្នុងការបង្រួបបង្រួម ឬចងសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយសម្រាប់ចូលរួមប្រកួតក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២៣ មក គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរបានបង្ហាញជំហរ ចូលរួមជាមួយនឹងគណបក្សភ្លើងទៀនចាប់តាំងពីពេលនោះ ព្រោះមានភាពងាយស្រួលជាងទៅបង្កើតគណបក្សថ្មី ។

លោក សុន ឆ័យ អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន ក៏ធ្លាប់បានប្រកាសស្វាគមន៍ចំពោះ គណបក្សនយោបាយដែលមាននិន្នការដូចគ្នាចូលរួមជាមួយនឹងគណបក្សភ្លើងទៀន ដើម្បីប្រកួតប្រជែងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី៧ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី ២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ ខាងមុខនេះ ផងដែរ។

លោកបន្តថា បើទៅបង្កើតគណបក្សថ្មី ឬចងសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយ ២០២៣ មាននីតិវិធីចរចាច្រើនដំណាក់កាល និងប្រើប្រាស់ពេលវេលាយូរ និងមានភាពស្មុកស្មាញច្រើន ព្រោះលោកមានបទពិសោធក្នុងការចរចារវាងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស និងគណបក្សសមរង្ស៊ី បង្កើតអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ៕

The Khmer Will Party (KWP) has announced that it will merge with Candlelight (CP), currently the country’s second-largest party, following a series of talks.

In an October 3 press statement, KWP called on all democrats and Cambodians who desire positive change through elections to support CP more widely and vigorously to “maintain Cambodia's status as a true liberal multi-party democracy” in accordance with the “spirit of the Paris Peace Agreements” and the Constitution.

KWP president Kong Monika could not be reached for comment on October 3, but he has said previously that the proposed political alliance initiated by the Grassroots Democratic Party (GDP) that would unite several parties in the run-up to the 2023 national election was an overly-complicated plan.

He noted that while he supported the initiative, the KWP’s intention was to simply join with CP as it was easier than forming new parties or making “complex” multi-party agreements.

CP vice-president Son Chhay said he welcomes all other political parties with the same tendencies and beliefs to join his party and compete in the upcoming general election scheduled for July 23 next year.

Chhay, formerly a senior lawmaker from the now-defunct Cambodia National Rescue Party (CNRP), said that if a new party or political alliance was formed for 2023, there would be many stages of negotiations and complicated procedural hurdles which would take a long time to overcome.

He added that he based his views on his experience from past negotiations between the former Human Rights Party founded by Kem Sokha, who currently stands trial on treason charge, and the former Sam Rainsy Party founded by Sam Rainsy, who has been convicted on a slew of charges including treason, to form the CNRP, only to be dissolved by the Supreme Court years later.

ព្រះរាជដំណើរលើកទី១ ព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ ទៅនគរបារាំង

2022-10-04T05:19:00.010+07:00

King Sisowath, Cambodia's first king to visit France in 1906.

វិទ្យុបារាំងអន្ដរជាតិ, ថ្ងៃទី៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

នាដើមសតវត្សរ៍ទី២០ គ្រាដែលនគរខ្មែរឋិតក្រោមចំណុះអាណាព្យាបាលបារាំង ព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ជាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរទី១ ដែលស្តេចយាងព្រះរាជដំណើរ ជាលើកដំបូង ទៅនគរបារាំងសែស។ ព្រះរាជដំណើររបស់ទ្រង់ ចាប់ពីថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩០៦។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ បានទទួលភាពល្បីល្បាញចម្លែកអស្ចារ្យ ហើយនិងបានបង្កើតការរំភើបចិត្តខុសពីធម្មតាពីសំណាក់អាណាប្រជានុរាស្ត្របារាំងសែស។

យើងខ្ញុំសូមលើកយក ព្រះរាជដំណើរដើម្បីរៀបរាប់ ក៏ពីព្រោះតែ នេះជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់ចាំបាច់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរសម័យទំនើប។ ម្យ៉ាង នៅភ្នំពេញ នៅចាប់ពីថ្ងៃទី៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ «សារមន្ទីរសេដ្ឋកិច្ច និងរូបិយវត្ថុ» ឬ ហៅកាត់ថា «ស.ស.រ» នឹងរៀបចំសម្ពោធ ការតាំងពីពិព័ណ៌ រយៈពេលជាច្រើនខែ ក្រោមចំណងជើងថា «ព្រះរាជទស្សនកិច្ចទៅកាន់ប្រទេសបារាំង របស់ព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ គ្រាដំបូងនៃការស្វែងយល់ចិត្តគ្នា រវាងខ្មែរនិងបារាំង។»

ជុំវិញប្រធានបទនេះដែរ សាស្ត្រាចារ្យបណ្ឌិត Olivier de Bernon ជាស្នងការឯកទេសពិព័រណ៌នេះ ក៏ទើបតែមានប្រសាសន៍ កាលពីថ្ងៃទី២០កញ្ញកន្លងទៅ ក្នុងឋានៈជាវាគ្មិននៅក្នុងសន្និសីទមួយ រៀបចំដោយ វិទ្យាស្ថានបារាំងនៃកម្ពុជា IFC នៅភ្នំពេញ។

បណ្ឌិត Olivier de Bernon ជាអ្នកស្រាវជ្រាវនៃសាលាបារាំងចុងបូព៌ា និងជាភាសាវិទូ បានឱ្យតម្លៃខ្ពស់ណាស់ចំពោះ « ព្រះរាជដំណើរ របស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ ទៅប្រទេសបារាំង»។ បើតាមអ្នកស្រាវជ្រាវរូបនេះ កូនខ្មែរជាន់ថ្មីគួរតែយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះរឿងនេះ។

នៅបច្ចិមលោក នាជំនាន់មុនសម័យបារាំងចូលស្រុកខ្មែរ និងនាអំលុងដើមសម័យអាណាព្យាបាលនេះ លោកខាងលិច បានដឹងឮពីស្រុកខ្មែរ ពិសេសពីប្រាំងប្រាសាទអង្គរ តែតាមរយៈសំណេរ ដែលអ្នកនិពន្ធ អ្នកស្រាវជ្រាវ និងធម្មជាតិវិទូ សរសេរផ្សព្វផ្សាយ មានជាអាទិ៍វណ្ណកម្មរបស់លោក អាឡិចសង់ អង់រី មូហូត៍ ជាដើម។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅវេលាគ្រាដែលព្រះបាទ ស៊ីសុវត្តិ ទ្រង់យាងទៅជាន់ដីបារាំង នៅឆ្នាំ១៩០៦នោះហើយ ទើបប្រជាជនអឺរ៉ុប បានឃើញព្រះភក្ត្រព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ និងដឹងពីអត្ថិភាពនគរកម្ពុជា យ៉ាងពិតប្រាកដ។ គ្រានោះ គឺជាលើកទី១ដែរ ដែល របាំព្រះរាជទ្រព្យ នៃក្រុមល្ខោនហ្លួង បានទៅផ្សព្វផ្សាយជាលើកដំបូងនៅអឺរ៉ុប ហើយរវាងមួយសតវត្សរ៍ក្រោយមកទៀត ទើប របាំដ៏ពិសិទ្ធ បានចុះឈ្មោះក្នុងបញ្ជីសម្បត្តិវប្បធម៌របស់មនុស្សជាតិ។ ព្រះរាជដំណើរនេះ បានធ្វើឡើង នៅក្នុងឱកាសការតាំងតុអាណានិគម នៅស្រុកម៉ារសី ហើយបារាំងសែសចង់ឲ្យក្រុមល្ខោនហ្លួងខ្មែរ ពោលគឺល្ខោនព្រះរាជទ្រព្យ ទៅសម្តែងនៅឯម៉ារសីនោះ និងនៅរដ្ឋធានីប៉ារីសទៀតដែរ ។

លោក ថាច់ សេដ្ឋា៖ ការវិភាគពីចំនួនអាសនៈដោយអង្គការខុមហ្វ្រែលនៅឆ្នាំ២០២៣ មិន«សមហេតុសមផល»

2022-10-03T18:45:00.008+07:00

វិទ្យុបារាំងអន្ដរជាតិ, ថ្ងៃទី០៣ ខែតុលាឆ្នាំ២០២២

លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតឆ្នាំក្រោយត្រូវបានអង្គការខុមហ្វ្រែលវិភាគថា គណបក្សកាន់អំណាចឈ្នះរហូតដល់១០៤ អាសនៈលើ១២៥ ខណៈនៅសល់២១អាសនៈទៀតនឹងបានទៅលើគណបក្សភ្លើងទៀន។ ប៉ុន្តែការទស្សទាយនេះត្រូវបានលោក ថាច់ សេដ្ឋា ចាត់ទុកថា មិន«សមហេតុសម ផល»ទេ ដោយសារតែផ្អែកលើលទ្ធផលបោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់កន្លងមក។ ការបោះឆ្នោតដែលអនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀនរូបនេះ យល់ថា មានភាពមិនប្រក្រតីកើតឡើងច្រើន និងស្ថិតក្នុងបរិយាកាសគំរាមកំហែង។ ប្រសិនបើតាមលោក ថាច់ សេដ្ឋា ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនៅឆ្នាំក្រោយ លទ្ធផលនឹងមានការប្រែប្រួលខ្លាំង ខណៈអ្នកគ្រប់អាយុបោះឆ្នោតនឹងកើនឡើងជាង១លាននាក់ទៀត។