បណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH (SSH tunnel) គឺជាមធ្យោបាយមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់បញ្ជូនចរាចរណ៍ទិន្នន័យតាមរយៈតំណភ្ជាប់ SSH ដែលមានកូដនីយកម្ម។ វាអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ចូលប្រើសេវាឯកជនដោយមិនចាំបាច់បើកឱ្យសេវាទាំងនោះអាចចូលប្រើដោយផ្ទាល់ពីអ៊ីនធឺណិត។ ស្ថាប័នជាច្រើនតែងប្រើបណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH ដើម្បីចូលប្រើប្រព័ន្ធខាងក្នុង ការពារពិធីការចាស់ៗ និងដោះស្រាយបញ្ហាចូលប្រើបណ្ដាញជាបណ្ដោះអាសន្ន។

២. សកម្មភាពនៃបណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH

បណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH បញ្ជូនចរាចរណ៍របស់កម្មវិធីតាមរយៈតំណភ្ជាប់ SSH ដែលមានកូដនីយកម្មរវាងកុំព្យូទ័រពីរ។ កម្មវិធីដែលប្រ់ប្រាស់បណ្ដាញនេះមិនត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរ ឬផ្លាស់ទីឡើយ មានតែផ្លូវបណ្ដាញប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរ។

៣. របៀបដំណើរការរបស់ផ្លូវបណ្ដាញ

ដំបូង SSH client បង្កើតតំណភ្ជាប់មានសុវត្ថិភាពទៅកាន់កុំព្យូទ័រពីចម្ងាយ។ បន្ទាប់មក SSH បង្កើតបណ្ដាញបញ្ជូនបន្តមួយនៅខាងក្នុងតំណភ្ជាប់នោះ។ កម្មវិធីដែលប្រើប្រាស់បណ្ដាញនៅតែបន្តប្រើពិធីការធម្មតារបស់ខ្លួន ដូចជាចរាចរណ៍វេប ឬមូលដ្ឋានទិន្នន័យ ប៉ុន្តែទិន្នន័យរបស់កម្មវិធីនឹងធ្វើដំណើរតាមរយៈតំណភ្ជាប់ SSH ដែលមានកូដនីយកម្ម ជំនួសឱ្យតំណភ្ជាប់បណ្ដាញដោយផ្ទាល់។

៤. ការបញ្ជូនបន្តក្នុងប្រព័ន្ធ និងពីចម្ងាយ (Local and Remote Forwarding)

ការបញ្ជូនបន្តក្នុងប្រព័ន្ធ (local forwarding) គឺជាប្រភេទបណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH ដែលគេប្រើញឹកញាប់ជាងគេ។ ច្រក (port) មួយនៅលើកុំព្យូទ័ររបស់អ្នកទទួលយកការតភ្ជាប់ ហើយបញ្ជូនការតភ្ជាប់ទាំងនោះបន្តតាម SSH ទៅកាន់សេវាឯកជនមួយនៅលើកុំព្យូទ័រផ្សេងទៀត។ ប្រភេទនៃការបញ្ជូនបន្តនេះត្រូវបានប្រើជាទូទៅដើម្បីចូលប្រើមូលដ្ឋានទិន្នន័យ វេបសាយផ្ទៃក្នុង និងអន្តរមុខគ្រប់គ្រង (management interfaces) ដោយមិនចាំបាច់បើកឱ្យសាធារណជនអាចចូលប្រើបានពីមជ្ឈដ្ឋានក្រៅ។

ការបញ្ជូនបន្តពីចម្ងាយ (remote forwarding) ដំណើរការក្នុងទិសដៅផ្ទុយពីការបញ្ជូនបន្តក្នុងប្រព័ន្ធ។ កុំព្យូទ័រពីចម្ងាយបើកច្រករង់ចាំទទួលការតភ្ជាប់មួយ ហើយចរាចរណ៍ត្រូវបានបញ្ជូនត្រឡប់តាមតំណភ្ជាប់ SSH ទៅកាន់សេវាដែលកំពុងដំណើរការនៅលើកុំព្យូទ័ររបស់អ្នក។ វាមានប្រយោជន៍សម្រាប់ការផ្តល់ជំនួយពីចម្ងាយ ឬការធ្វើតេស្តកម្មវិធីដែលស្ថិតនៅពីក្រោយឧបករណ៍ចង្អុលផ្លូវទិន្នន័យ (router) ឬជញ្ជាំងភ្លើង (firewall)។

៥. ការបញ្ជូនបន្តបែបចម្រុះ (Dynamic Forwarding)

ជាជាងការបញ្ជូនចរាចរណ៍ទៅកាន់គោលដៅថេរតែមួយ ការបញ្ជូនបន្តបែបចម្រុះអាចបញ្ជូនចរាចរណ៍ទៅកាន់គោលដៅផ្សេងៗតាមតម្រូវការ។ កម្មវិធីរុករកវេប (web browser) អាចប្រើបណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាពប្រភេទនេះសម្រាប់ជាមធ្យោបាយចូលប្រើមានសុវត្ថិភាពជាបណ្ដោះអាសន្ន ឬដោះស្រាយបញ្ហា។

៦. កាលៈទេសៈគួរប្រើបណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH

បណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH ដំណើរការបានល្អបំផុត នៅពេលការចូលប្រើមានលក្ខណៈបណ្ដោះអាសន្ន និងមានដែនកំណត់។ វាមានប្រយោជន៍សម្រាប់ការចូលប្រើមូលដ្ឋានទិន្នន័យឯកជន កម្មវិធីវេបផ្ទៃក្នុង អន្តរមុខថែទាំ (maintenance interface) និងដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងប្រព័ន្ធ។ ជាជាងការបើកច្រកលើជញ្ជាំងភ្លើងសម្រាប់កិច្ចការរយៈពេលខ្លី អ្នកអាចបង្កើតបណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH បណ្ដោះអាសន្នមួយ ហើយបិទវានៅពេលការងារបានបញ្ចប់។

៧. កាលៈទេសៈមិនសមស្របសម្រាប់ប្រើប្រាស់បណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH

បណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH មិនមែនជាដំណោះស្រាយល្អសម្រាប់ការចូលប្រើជាអចិន្ត្រៃយ៍ទេ។ វាពឹងផ្អែកលើអ្នកប្រើប្រាស់ម្នាក់ និងសម័យ SSH (SSH session) ដែលកំពុងដំណើរការមួយ ដូច្នេះវាមានភាពទុកចិត្តបានតិចជាងសម្រាប់ការប្រើប្រាស់រយៈពេលវែង។ វាក៏ពិបាកគ្រប់គ្រងផងដែរ នៅពេលមនុស្សជាច្រើនត្រូវការចូលប្រើ។ ប្រសិនបើអ្នកប្រើប្រាស់ច្រើននាក់ត្រូវការចូលប្រើជាប្រចាំ ដំណោះស្រាយចូលប្រើពីចម្ងាយដែលមានការគ្រប់គ្រងត្រឹមត្រូវជាទូទៅគឺជាជម្រើសល្អជាង។

៨. ដែនកំណត់សន្តិសុខនៃបណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH

បណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH ធ្វើកូដនីយកម្មលើចរាចរណ៍បណ្ដាញ ប៉ុន្តែដំណើរការកូដនីយកម្មតែមួយមុខមិនធ្វើឱ្យវាមានសុវត្ថិភាពពេញលេញនោះទេ។ កូនសោ SSH ដែលខ្សោយ ឬការផ្ទៀងផ្ទាត់ម៉ាស៊ីនគោលដៅមិនបានត្រឹមត្រូវ ឬការបញ្ជូនបន្តនូវសេវាច្រើនពេក នៅតែអាចបង្កហានិភ័យសន្តិសុខបាន។ កំណត់ហេតុក៏អាចកាន់តែមិនច្បាស់លាស់ដែរ ព្រោះគោលដៅមើលឃើញត្រឹមថាចរាចរណ៍មកពីម៉ាស៊ីនបម្រើ SSH ជំនួសឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ដើម។ បណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH គួរតែប្រើជាបណ្ដោះអាសន្ន មានអ្នកទទួលខុសត្រូវច្បាស់លាស់ និងអនុញ្ញាតឱ្យចូលប្រើតែក្នុងកម្រិតអប្បបរមាដែលចាំបាច់ប៉ុណ្ណោះ។

៩. ការត្រួតពិនិត្យរហ័សមុនសម្រេចចិត្ត

មុនពេលបង្កើតបណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH សូមសួរសំណួរទាំងនេះ៖ តើសេវានោះគួររក្សាទុកជាឯកជនដែរឬទេ? តើការចូលប្រើបណ្ដាញដោយផ្ទាល់ត្រូវបានរារាំង គ្មានសុវត្ថិភាព ឬមិនចាំបាច់ដែរឬទេ? តើនរណាជាអ្នកទទួលខុសត្រូវលើបណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាពនេះ? តើវាគួរបន្តបើករយៈពេលប៉ុន្មាន? តើវានឹងត្រូវបិទដោយរបៀបណា?

ប្រសិនបើអ្នកអាចឆ្លើយសំណួរទាំងនេះបានច្បាស់លាស់ បណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យសុវត្ថិភាព SSH ទំនងជាដំណោះស្រាយល្អមួយ។ បើមិនដូច្នោះទេ វិធីសាស្ត្រចូលប្រើដែលមានលក្ខណៈអចិន្ត្រៃយ៍ជាង និងមានការគ្រប់គ្រងជាមជ្ឈការ ទំនងជាជម្រើសសមស្របជាង។

១០. ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://hackread.com/what-ssh-tunnel-does-when-to-use-one/
• https://goteleport.com/blog/ssh-tunneling-explained/

អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ មនុស្សបានកំណត់អត្តសញ្ញាណឯកសារក្លែងក្លាយដោយស្វែងរកសញ្ញាណព្រមាន ដូចជា ពុម្ពអក្សរមិនត្រឹមត្រូវ និមិត្តសញ្ញាមិនច្បាស់ ឬទិន្នន័យមេតា (metadata) ដែលមិនត្រូវនឹងកាលបរិច្ឆេទដែលបានអះអាងជាដើម។ បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិតបង្កើតមាតិកា (Generative AI) បានផ្លាស់ប្តូរទំនៀមទម្លាប់នេះ។ សញ្ញាណព្រមានចាស់ៗជាច្រើនកំពុងកាន់តែបាត់បង់ប្រសិទ្ធភាព ហើយការបង្កើតឯកសារក្លែងក្លាយដែលមើលទៅគួរឱ្យជឿជាក់លែងត្រូវការជំនាញឯកទេសទៀតហើយ។ នរណាក៏ដោយដែលមាន chatbot និងពេលវេលាប៉ុន្មាននាទីក៏អាចបង្កើតវាបានដែរ។

អ្នកស្រាវជ្រាវបានបង្កើតលិខិតឆ្លងដែនសិប្បនិម្មិតមួយដោយប្រើម៉ូឌែល GPT-4o ក្នុងរយៈពេលតិចជាងប្រាំនាទី។ វាមើលទៅស្ទើរតែដូចគ្នាបេះបិទនឹងលិខិតឆ្លងដែនពិត។ បច្ចុប្បន្ន ក្រុមហ៊ុនប្រមាណមួយលើដប់រាយការណ៍ថាបានរកឃើញមាតិកា deepfake ឬឯកសារដែលបង្កើតដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិតក្នុងការប៉ុនប៉ងក្លែងបន្លំ ហើយមាតិកា deepfake ក៏ជាមូលហេតុនៃការបរាជ័យក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់អត្តសញ្ញាណប្រហែលមួយក្នុងចំណោមម្ភៃករណីរួចទៅហើយ។

កំណើននេះមិនមានសម្ទុះយឺតនោះទេ។ រាល់ការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិតបង្កើតមាតិកាធ្វើឱ្យការបង្កើតឯកសារក្លែងក្លាយចំណាយធនធានទាបជាងមុន និងមើលទៅកាន់តែគួរឱ្យជឿជាក់។ ជាលទ្ធផល ចំនួននៃការប៉ុនប៉ងក្លែងបន្លំក៏បន្តកើនឡើងផងដែរ។

ឯកសារ PDF ដែលបានចុះហត្ថលេខាក៏ប្រឈមនឹងហានិភ័យដែរ។ ហត្ថលេខាអាចបង្ហាញថាមានសុពលភាពនៅក្នុងកម្មវិធីមើល PDF ប៉ុន្តែវាមិនបញ្ជាក់អ្វីបានច្រើនទេ ប្រសិនបើឯកសារនោះអាចត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញ ចុះហត្ថលេខាម្តងទៀត ឬកែប្រែដោយសម្ងាត់ក្រោយការចុះហត្ថលេខា។ ដោយហេតុនេះ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ហត្ថលេខា PDF កំពុងផ្លាស់ប្តូរពីការត្រួតពិនិត្យរូបហត្ថលេខា ទៅជាការផ្ទៀងផ្ទាត់តាមបច្ចេកទេសគ្រីបតូ (cryptographic verification)។ ក្រុមការងារសន្តិសុខមិនគួរសួរត្រឹមតែថា “តើឯកសារអាចបើកបាន ហើយបង្ហាញសញ្ញាធីកដែរឬទេ?” ប៉ុណ្ណោះទេ តែគួរសួរថា “តើយើងអាចបញ្ជាក់បានទេថា នេះពិតជាឯកសារដដែលដែលត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅកាលបរិច្ឆេទដែលបានអះអាង ដោយបុគ្គល ឬអង្គភាពហត្ថលេខីនោះ?”។

ដើម្បីឆ្លើយសំណួរនេះដោយអាចទុកចិត្តបាន ភស្តុតាងមិនអាចមានតែនៅក្នុងច្បាប់ចម្លងរបស់អ្នកផ្ញើ ឬនៅក្នុងកម្មវិធីរបស់ក្រុមហ៊ុនផ្គត់ផ្គង់តែមួយប៉ុណ្ណោះទេ។ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ដែលរឹងមាំត្រូវតែភ្ជាប់ភស្តុតាងទៅនឹងព្រឹត្តិការណ៍នៃការចុះហត្ថលេខា និងអនុញ្ញាតឱ្យភាគីផ្សេងទៀតអាចផ្ទៀងផ្ទាត់វាដោយឯករាជ្យ។

វិធីសាស្ត្រមួយគឺការបង្កើតតម្លៃ hash ឌីជីថលតែមួយគត់សម្រាប់ឯកសារដែលបានចុះហត្ថលេខានីមួយៗ ហើយភ្ជាប់វាទៅនឹងកំណត់ត្រាសាធារណៈដែលមានត្រាពេលវេលា (timestamp)។ បន្ទាប់មក នរណាម្នាក់ដែលមានឯកសារនោះអាចបញ្ជាក់បានថា ឯកសារនៅរក្សាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវដើមរបស់វា ដោយមិនចាំបាច់ជឿទុកចិត្តលើអ្នកផ្ញើ ឬចូលប្រើវេទិកាជាក់លាក់ណាមួយឡើយ។ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ក្លាយជាផ្នែកមួយនៃឯកសារ ជាជាងលក្ខណៈពិសេសដែលមានតែនៅក្នុងកម្មវិធីមួយប៉ុណ្ណោះ។

ការពឹងផ្អែកលើកំណត់អត្តសញ្ញាណឯកសារក្លែងក្លាយតែមួយមុខនៅតែបន្តបរាជ័យ ដោយសារតែរបៀបដែលបច្ចេកវិទ្យាវិវឌ្ឍ។ ឯកសារក្លែងក្លាយជាច្រើនឥឡូវនេះត្រូវបានបង្កើតដោយឧបករណ៍បញ្ញាសិប្បនិម្មិតបង្កើតមាតិកាដែលអាចរកប្រើបានដោយទូលំទូលាយ។ ប្រព័ន្ធកំណត់អត្តសញ្ញាណឯកសារក្លែងក្លាយជាធម្មតាត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលដោយផ្អែកលើប្រភេទនៃការក្លែងបន្លំដែលមានពីមុន ខណៈដែលឧបករណ៍បង្កើតឯកសារក្លែងក្លាយនៅតែបន្តមានការអភិវឌ្ឍឥតឈប់ឈរ។

បញ្ហានេះបង្កើតឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងផ្នែកសមត្ថភាពរវាងអ្នកវាយប្រហារ និងអ្នកការពារ ដែលក្នុងនោះ អ្នកការពារនៅតែដើរយឺតជាងអ្នកវាយប្រហារ។ បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិតប្រភេទតែមួយដែលជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណមាតិកាក្លែងក្លាយ ក៏អាចជួយបង្កើតមាតិកាក្លែងក្លាយជំនាន់ថ្មីទៀតបានដែរ។ ការត្រួតពិនិត្យដោយគ្រាន់តែមើលឯកសារឱ្យបានម៉ត់ចត់ជាងមុន មិនគ្រប់គ្រាន់ទៀតទេនៅពេលដែលឯកសារទាំងនោះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងឆ្លងផុតការត្រួតពិនិត្យដោយភ្នែក។

អ្នកវាយប្រហារលែងចាំបាច់ប្រថុយបន្សល់ទុកភស្តុតាងដោយកែប្រែឯកសារដែលមានស្រាប់ទៀតហើយ។ ពួកគេអាចបង្កើតឯកសារថ្មី បន្ថែមហត្ថលេខាថ្មី មុនពេលផ្ញើទៅកាន់អ្នកដទៃ។ ទិន្នន័យមេតា (metadata) ដែលក្រុមការងារប្រឆាំងការក្លែងបន្លំធ្លាប់ប្រើជាភស្តុតាង អាចត្រូវបានលុបចេញ ឬក្លែងបន្លំបានយ៉ាងងាយស្រួល។ ការពិនិត្យមើលតែឯកសារផ្ទាល់ នឹងផ្តល់ព័ត៌មានដែលមានប្រយោជន៍កាន់តែតិចទៅៗ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភស្តុតាងដែលភ្ជាប់ទៅនឹងព្រឹត្តិការណ៍ចុះហត្ថលេខាដើម មានភាពអាចទុកចិត្តបានជាង។

២. ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://hackread.com/ai-forge-documents-minutes-looks-right-not-enough/
• https://hackread.com/blacksanta-malware-hr-staff-fake-cv-downloads/
• https://hackread.com/ai-generated-content-how-cybercriminals-phishing-scams/
• https://hackread.com/microsoft-teams-flaws-fake-identities-rewrite-chats/
• https://hackread.com/lastpass-deepfake-scam-ceo-impersonation-thwarted/
• https://hackread.com/crypto-exchange-fiatusdt-leaked-kyc-data/

ក្រុមហ៊ុន Cisco បានបញ្ចេញបច្ចុប្បន្នភាពសន្ដិសុខដើម្បីជួសជុលចំណុចខ្សោយដែលមានកម្រិតគ្រោះថ្នាក់កម្រិតមធ្យម (Medium-severity) នៅក្នុងកម្មវិធី Cisco Catalyst SD-WAN Manager ។ ចំណុចខ្សោយនេះត្រូវបានរកឃើញថាកំពុងត្រូវបានវាយប្រហារយ៉ាងសកម្មនៅលើអ៊ិនធឺណិត។ ហេកគ័រដែលមានគណនីអ្នកប្រើប្រាស់ត្រឹមត្រូវ និងសិទ្ធិសរសេរ (Write access) អាចប្រើប្រាស់ចំណុចខ្សោយនេះពីចម្ងាយ ដើម្បីបង្កើតឯកសារ ឬសរសេរជាន់ពីលើឯកសារណាមួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធឯកសារ (Filesystem) របស់ប្រព័ន្ធដែលរងផលប៉ះពាល់។ អ្នកប្រើប្រាស់ និងអ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធគួរធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពតាមការចាំបាច់៖

• CVE-2026-20303: ចំណុចខ្សោយនៃការផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យ (Improper input validation) អាចអនុញ្ញាតឱ្យហេកគ័រប្រើប្រាស់ Path traversal ឬ External path control ដើម្បីវាយប្រហារលើប្រព័ន្ធ។
• CVE-2026-20304: ចំណុចខ្សោយនៃការគ្រប់គ្រងសិទ្ធិ (Improper access control) អាចអនុញ្ញាតឱ្យហេកគ័ររំលងការផ្ទៀងផ្ទាត់អត្តសញ្ញាណ (Bypass authentication/authorization) ឬទទួលបានសិទ្ធិខ្ពស់នៅលើប្រព័ន្ធដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។
• CVE-2026-20310: ចំណុចខ្សោយនៃការភ្ជាប់តំណ Link (Improper link resolution before file access) អាចអនុញ្ញាតឱ្យហេកគ័រចូលប្រើប្រាស់ឯកសារផ្សេងៗនៅលើប្រព័ន្ធដោយខុសច្បាប់។
• CVE-2026-20312: ចំណុចខ្សោយនៃការរក្សាទុកទិន្នន័យសម្ងាត់ជាអត្ថបទច្បាស់ៗ (Cleartext storage) អាចអនុញ្ញាតឱ្យហេកគ័រលួចយកព័ត៌មានសំខាន់ៗដែលរក្សាទុកក្នុងប្រព័ន្ធ។
• CVE-2026-20313: ចំណុចខ្សោយនៃការផ្ទៀងផ្ទាត់ទំហំទិន្នន័យ (Improper validation of specified quantity in input) អាចអនុញ្ញាតឱ្យហេកគ័រផ្ញើទិន្នន័យមិនត្រឹមត្រូវ ដើម្បីរំខានដល់ប្រតិបត្តិការធម្មតារបស់ប្រព័ន្ធ។

២. ផលិតផលដែលរងផលប៉ះពាល់

• Cisco Catalyst SD-WAN Software កំណែចាស់ជាង 9
• Cisco Catalyst SD-WAN Software កំណែចាប់ពី 9 ដល់ 20.16
• Cisco Catalyst SD-WAN Software កំណែ 18
• Cisco Catalyst SD-WAN Software កំណែ 1

៣- អនុសាសន៍ណែនាំ

ការិយាល័យ CamCERT សូមធ្វើការណែនាំដល់អ្នកប្រើប្រាស់ និងអ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធទាំងអស់ សូមធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកម្មវិធីដែលបានរងផលប៉ះពាល់ខាងលើជាបន្ទាន់ ទៅកាន់កំណែចុងក្រោយបំផុត (Latest version) ដែលបានចេញផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុន Cisco។

៤- ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://sec.cloudapps.cisco.com/security/center/content/CiscoSecurityAdvisory/cisco-sa-hardening-sdwan-faLcR3K
• https://nvd.nist.gov/vuln/detail/CVE-2026-20303
• https://nvd.nist.gov/vuln/detail/CVE-2026-20304
• https://nvd.nist.gov/vuln/detail/CVE-2026-20310
• https://nvd.nist.gov/vuln/detail/CVE-2026-20312
• https://nvd.nist.gov/vuln/detail/CVE-2026-20313

ចំណុចខ្សោយមាននៅក្នុងកម្មវិធី Apache Tomcat ដែលមានកំណត់លេខសម្គាល់ (CVE-2026-34486) មានកម្រិតសុវត្ថិភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ ចំណុចខ្សោយនេះកើតឡើងដោយសារតែការកែប្រែចាស់លើលេខ CVE-2026-29146 ដែលធ្វើឱ្យមានចន្លោះប្រហោងអាចឱ្យគេរំលងមុខងារ EncryptInterceptor បាន។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះ អនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ (Hackers) រំលងប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាព EncryptInterceptor និងអាចលួចមើល ឬចាប់យកទិន្នន័យសំខាន់ៗដែលត្រូវបានបញ្ជូនរវាងម៉ាស៊ីនបណ្តុំ (Cluster nodes) ដោយគ្មានការអ៊ិនគ្រីបការពារឡើយ។ បច្ចុប្បន្ន ចំណុចខ្សោយនេះត្រូវគេរាយការណ៍ថា កំពុងតែត្រូវបានគេប្រើដើម្បីវាយប្រហារយ៉ាងសកម្ម។

២- ផលិតផលដែលរងផលប៉ះពាល់

• Apache Tomcat 11.0.20
• Apache Tomcat 10.1.53
• Apache Tomcat 9.0.116

៣- អនុសាសន៍ណែនាំ

អ្នកប្រើប្រាស់ និងអភិបាលគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធ ត្រូវតែធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកម្មវិធីទៅកាន់កំណែថ្មីបំផុតភ្លាមៗ (Immediately update)។ សម្រាប់អភិបាលគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធដែលប្រើប្រាស់មុខងារ Apache Tomcat Clustering ជាមួយនឹង EncryptInterceptor ត្រូវ៖

• • ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពម៉ាស៊ីនដែលរងផលប៉ះពាល់ទៅកាន់កំណែដែលបានផ្លាស់ប្តូរ/កែប្រែរួច (Fixed releases)
  • ធ្វើការពិនិត្យឡើងវិញនូវប្រព័ន្ធដើម្បីស្វែងរកសញ្ញានៃការចូលប្រើប្រាស់ដោយគ្មានការអនុញ្ញាត ឬការលេចធ្លាយទិន្នន័យសំខាន់ៗ

៤- ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://tomcat.apache.org/security-11.html
• https://tomcat.apache.org/security-10.html
• https://tomcat.apache.org/security-9.html
• https://nvd.nist.gov/vuln/detail/CVE-2026-34486

អាជីវកម្មគ្រប់ទំហំទាំងអស់សុទ្ធតែជាគោលដៅរបស់ជនបោកប្រាស់ មិនថាកំពុងដំណើរការអាជីវកម្មបង្កើតថ្មី (Start-up) ទំហំតូច ឬអង្គភាពធំនោះទេ។ ឧក្រិដ្ឋជនបច្ចេកវិទ្យា (Cybercriminals) តែងតែចាប់យកបច្ចេកទេសថ្មីៗជាប្រចាំដើម្បីប្រមាញ់អាជីវកម្ម។ ការយល់ដឹងអំពីរបៀបដែលការបោកប្រាស់ក្នុងជំនួញទំនើបដំណើរការ និងការសម្គាល់សញ្ញាព្រមាន បានក្លាយជាកត្តាចាំបាច់បំផុតសម្រាប់គ្រប់អាជីវកម្មទាំងអស់។

២.អ្វីដែលអ្នកត្រូវដឹង

• ការបោកប្រាស់ក្នុងជំនួញ ភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើការលួចទិន្នន័យតាមអ៊ីមែល (Phishing) ការក្លែងបន្លំអត្តសញ្ញាណ (Impersonation) និងការបោកប្រាស់ផ្លូវចិត្ត (Social engineering) ដើម្បីលួចប្រាក់ ទិន្នន័យ ឬព័ត៌មានសម្ងាត់សម្រាប់ចូលប្រើប្រាស់គណនី។
• បុគ្គលិក គឺជាគោលដៅទូទៅបំផុត ដែលធ្វើឱ្យការយល់ដឹងអំពីសុវត្ថិភាព និងនីតិវិធីផ្ទៀងផ្ទាត់មានសារៈសំខាន់ស្មើនឹងប្រព័ន្ធការពារបច្ចេកទេសដែរ។
• បច្ចេកវិទ្យា AI កំពុងធ្វើឱ្យការបោកប្រាស់កាន់តែគួរឱ្យជឿជាក់ តាមរយៈអ៊ីមែលដែលមើលទៅដូចពិត គេហទំព័រក្លែងក្លាយ និងថែមទាំងការក្លែងសំឡេងដើម្បីបោកប្រាស់អាជីវកម្មទៀតផង។
• ពាក្យសម្ងាត់រឹងមាំ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវច្រើនកត្តា (Multi-factor authentication – MFA) ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកម្មវិធី និងឧបករណ៍សុវត្ថិភាពស៊ីប័រដែលទុកចិត្តបាន អាចជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការវាយប្រហារតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។
• ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ជានិច្ច នូវការទាមទារទូទាត់ប្រាក់ដែលមិនបានរំពឹងទុក ការផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មានលម្អិតរបស់អ្នកផ្គត់ផ្គង់ ឬការណែនាំបន្ទាន់ៗ តាមរយៈប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងដែលទុកចិត្តបាន មុននឹងចាត់វិធានការ។

៣. តើអ្វីជាការបោកប្រាស់ក្នុងជំនួញ?

ការបោកប្រាស់ក្នុងជំនួញ គឺជាការប៉ងប្រព្រឹត្តដើម្បីបោកបញ្ឆោតអង្គភាពឱ្យប្រគល់ប្រាក់ ឬព័ត៌មានរសើប។ ជនបោកប្រាស់ក៏អាចបោកបញ្ឆោតដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុនផងដែរ។

ការបោកប្រាស់ភាគច្រើនចាប់ផ្តើមតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ តាមរយៈអ៊ីមែលស្ទូចយកព័ត៌មាន (Phishing emails) គេហទំព័រក្លែងក្លាយ ឯកសារភ្ជាប់ដែលមានមេរោគ សារអត្ថបទ ឬគណនីអាជីវកម្មដែលត្រូវបានលួចចូលប្រើប្រាស់ (Compromised accounts)។

ការបោកប្រាស់ក្នុងជំនួញទំនើបមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយសុវត្ថិភាពស៊ីប័រ (Cybersecurity) ដោយសារតែជនល្មើសកាន់តែតម្រង់ទិសលើប្រព័ន្ធឌីជីថល ជាជាងទ្រព្យសម្បត្តិរូបវន្ត។ អ៊ីមែល Phishing ដែលជោគជ័យមួយ ឬពាក្យសម្ងាត់ដែលត្រូវគេលួច អាចគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការចូលទៅកាន់គណនីសំខាន់ៗ ឬប្រព័ន្ធអាជីវកម្មផ្ទៃក្នុងបាន។

ឧក្រិដ្ឋជនបច្ចេកវិទ្យាក៏កំពុងស្វែងរកផលប្រយោជន៍ពីការដែលអាជីវកម្មកាន់តែច្រើនពឹងផ្អែកលើការទំនាក់ទំនងឌីជីថល និងសេវាកម្មក្លោដ (Cloud services)។ ការទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធទាំងនេះ ផ្តល់អំណាចយ៉ាងច្រើនដល់ជនបោកប្រាស់។

៤. ហេតុអ្វីបានជាអាជីវកម្មកាន់តែរងការគំរាមកំហែង និងក្លាយជាគោលដៅ?

អាជីវកម្មគឺជាគោលដៅដ៏ទាក់ទាញ ដោយសារតែពួកគេជារឿយៗមានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ទ្រព្យសម្បត្តិ និងព័ត៌មានដែលមានតម្លៃ ដែលអាចយកទៅប្រើប្រាស់ប្រឆាំងនឹងអាជីវកម្មខ្លួនឯងបាន។ សូម្បីតែអាជីវកម្មតូចតាច ក៏អាចដំណើរការការទូទាត់ប្រាក់ធំៗ ឬរក្សាទុកព័ត៌មានរសើប ដែលឧក្រិដ្ឋជនអាចលក់ ឬយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការវាយប្រហារបន្តទៀតបានដែរ។

ឧក្រិដ្ឋជនបច្ចេកវិទ្យាក៏អាចតម្រង់ទិសវាយប្រហារលើអង្គភាពនានាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពជាងពេលណាៗទាំងអស់៖

• យុទ្ធនាការ Phishing ស្វ័យប្រវត្តិ អាចផ្ញើអ៊ីមែលដែលគួរឱ្យជឿជាក់រាប់ពាន់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទី។
• ឧបករណ៍ AI អាចបង្កើតសារដែលមើលទៅដូចពិត និងថែមទាំងក្លែងសំឡេង ដើម្បីធ្វើឱ្យការបោកប្រាស់លេចឡើងកាន់តែស្របច្បាប់។ វាបានក្លាយជាការងាយស្រួល និងរហ័សជាងមុនសម្រាប់អ្នកវាយប្រហារ ក្នុងការកែច្នៃការបោកប្រាស់ឱ្យចំគោលដៅ ដោយប្រើប្រាស់ព័ត៌មានដែលប្រមូលបានតាមអនឡាញ។

គ្មានអាជីវកម្មណាដែលតូចពេក រហូតដល់មិនអាចក្លាយជាគោលដៅនោះទេ។ អង្គភាពធំៗផ្តល់រង្វាន់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុធំជាង និងជាគោលដៅច្បាស់ក្រឡែត ប៉ុន្តែអាជីវកម្មធុនតូច និងមធ្យម ជារឿយៗត្រូវបានវាយប្រហារ ដោយសារតែពួកគេអាចមានធនធានសុវត្ថិភាពស៊ីប័រតិចតួច និងមាននីតិវិធីសុវត្ថិភាពមិនសូវផ្លូវការ ឬស្មុគស្មាញ។

៥. តើអ្វីខ្លះជាការបោកប្រាស់ក្នុងជំនួញដែលជួបប្រទះញឹកញាប់បំផុត?

ឧក្រិដ្ឋជនបច្ចេកវិទ្យាប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសផ្លាស់ប្តូរច្រើនបែប និងច្នៃប្រឌិតខ្ពស់ ប៉ុន្តែការបោកប្រាស់ភាគច្រើនដើរតាមលំនាំស្រដៀងៗគ្នា ដោយពឹងផ្អែកលើការក្លែងបន្លំ ឬការបោកបញ្ឆោត ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលបុគ្គលិក ឬម្ចាស់អាជីវកម្មឱ្យប្រព្រឹត្តកំហុស៖

• ការលួចបន្លំអ៊ីមែលអាជីវកម្ម (Business Email Compromise – BEC)៖ រួមបញ្ចូលទាំងជនល្មើសក្លែងបន្លំធ្វើជាថ្នាក់ដឹកនាំ ឬដៃគូដែលទុកចិត្ត ដើម្បីបោកបញ្ឆោតបុគ្គលិកឱ្យធ្វើការទូទាត់ប្រាក់ ឬចែករំលែកព័ត៌មានសម្ងាត់។ ឧទាហរណ៍ទូទៅ រួមមានការបោកប្រាស់ទម្រង់ CEO Fraud (ជនបោកប្រាស់ធ្វើពុតជាបុគ្គលដែលមានឥទ្ធិពល) និងការក្លែងបន្លំជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ ដោយពួកគេអាចប្រើប្រាស់ដែន (Domains) ដែលស្រដៀងគ្នាបេះបិទទៅនឹងគេហទំព័រផ្លូវការ។
• ការស្ទូចយកព័ត៌មានអាជីវកម្ម និង Spear Phishing៖ ការបោកប្រាស់បែប Phishing គឺជាសារក្លែងបន្លំដែលបង្កើតឡើងដើម្បីលួចព័ត៌មានសម្ងាត់ ឬដំឡើងមេរោគ។ ការ Phishing ជាទ្រង់ទ្រាយធំ តម្រង់ទៅលើមនុស្សជាច្រើនដោយប្រើសារដូចគ្នា ខណៈដែល Spear Phishing ប្រើប្រាស់ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនដើម្បីតម្រង់ទិសលើបុគ្គលិកជាក់លាក់។ សារទាំងនេះអាចផ្ញើតាមអ៊ីមែល ឬកម្មវិធីផ្ញើសារផ្សេងៗ។
• វិក្កយបត្រក្លែងក្លាយ និងការបោកប្រាស់ការទូទាត់ប្រាក់៖ ជនល្មើសអាចផ្ញើវិក្កយបត្រក្លែងក្លាយ ឬលួចស្ទាក់វិក្កយបត្រពិតប្រាកដ រួចផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មានលម្អិតនៃការទូទាត់។ អាជីវកម្មអាចផ្ទេរប្រាក់ផ្ទាល់ទៅឱ្យជនបោកប្រាស់ដោយមិនដឹងខ្លួន ដោយសារតែគិតថាពួកគេគ្រាន់តែបង់ថ្លៃវិក្កយបត្រធម្មតា។
• ការបោកប្រាស់តាមរយៈការគាំទ្របច្ចេកវិទ្យា និងកម្មវិធី៖ អ្នកវាយប្រហារខ្លះធ្វើពុតជាបុគ្គលិកផ្នែក IT ឬអ្នកផ្តល់សេវាកម្មកម្មវិធី។ ពួកគេអាចនិយាយថាឧបករណ៍មានបញ្ហាចាំបាច់ត្រូវដោះស្រាយជាបន្ទាន់ ដើម្បីបង្កើតភាពប្រញាប់ប្រញាល់ រួចស្នើសុំសិទ្ធិបញ្ជាពីចម្ងាយ (Remote access) ឬជំរុញឱ្យបុគ្គលិកដំឡើងកម្មវិធីបច្ចុប្បន្នភាពក្លែងក្លាយ ឬកម្មវិធីដែលមានគ្រោះថ្នាក់។
• ការបោកប្រាស់តាមរយៈ Ransomware និងមេរោគ (Malware)៖ លីង ឯកសារភ្ជាប់ ឬការទាញយកកម្មវិធីដែលមានបំណងអាក្រក់ អាចចម្លងមេរោគ ឬ Ransomware ចូលទៅក្នុងឧបករណ៍អាជីវកម្ម។ ការវាយប្រហារទាំងនេះអាចលួចទិន្នន័យរសើប ចាក់សោរកូដឯកសារ (Encrypt) រំខានដល់ប្រតិបត្តិការ និងនាំឱ្យខាតបង់ចំណាយស្តារឡើងវិញយ៉ាងច្រើន។
• ការបោកប្រាស់ដែលប្រើប្រាស់ថាមពល AI៖ បច្ចេកវិទ្យាប្រាជ្ញាសិប្បនិម្មិតកំពុងធ្វើឱ្យការបោកប្រាស់កាន់តែគួរឱ្យជឿជាក់។ ជនល្មើសអាចប្រើ AI ដើម្បីបង្កើតអ៊ីមែល Phishing ដ៏ប្រាកដនិយម និងថែមទាំងការហៅទូរស័ព្ទ Deepfake ដែលលេចឡើងដូចជាមកពីសហការី ឬទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មដែលទុកចិត្ត។ បច្ចេកវិទ្យា AI ធ្វើឱ្យការសម្គាល់សញ្ញាព្រមាននៃការបោកប្រាស់កាន់តែលំបាកជាងមុន ដោយសារគេអាចប្រើវាដើម្បីកែសម្រួលវេយ្យាករណ៍ឱ្យត្រឹមត្រូវ និងមើលទៅដូចពិត។

៦. តើជនបោកប្រាស់អាជីវកម្មប្រតិបត្តិការយ៉ាងដូចម្តេច?

ការបោកប្រាស់ក្នុងជំនួញភាគច្រើនមិនបានចាប់ផ្តើមដោយការកេងចំណេញពីចន្លោះប្រហោងនៃកម្មវិធី (Software) នោះទេ ប៉ុន្តែចាប់ផ្តើមពីការកេងចំណេញលើមនុស្ស។ ឧក្រិដ្ឋជនបច្ចេកវិទ្យាប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសផ្លូវចិត្តដ៏ឆ្លាតវៃ និងបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីបង្ហាញខ្លួនជាទីទុកចិត្ត និងបញ្ចុះបញ្ចូលបុគ្គលិកឱ្យធ្វើសកម្មភាពដែលពួកគេជាធម្មតាមិនធ្វើ៖

• ការបោកប្រាស់ផ្លូវចិត្ត (Social Engineering)៖ ជាការលួងលោម ឬបោកបញ្ឆោតមនុស្សឱ្យទម្លាយព័ត៌មាន ឬផ្តល់សិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ។ អ្នកវាយប្រហារតែងតែបង្កើតអារម្មណ៍ប្រញាប់ប្រញាល់ ឬប្រើប្រាស់ភាពភ័យខ្លាចដើម្បីដាក់សម្ពាធលើបុគ្គលិកឱ្យចាត់វិធានការដោយមិនបានផ្ទៀងផ្ទាត់។ ពួកគេក៏អាចក្លែងបន្លំធ្វើជាអ្នកគ្រប់គ្រង ថ្នាក់ដឹកនាំ ឬបុគ្គលដែលមានអំណាច ហើយបញ្ជាក់ថាជានឹងមានផលប៉ះពាល់ ប្រសិនបើបុគ្គលិកមិនធ្វើតាម។ អ្នកខ្លះទៀតពឹងផ្អែកលើភាពស្និទ្ធស្នាលដោយធ្វើពុតជាសហការី ឬអតិថិជន។
• ការប្រើប្រាស់ព័ត៌មានដែលមានជាសាធារណៈ៖ អ្នកវាយប្រហារជាច្រើនស្រាវជ្រាវពីគោលដៅរបស់ពួកគេមុនពេលចាប់ផ្តើមបោកប្រាស់។ បច្ចុប្បន្នមានវិធីជាច្រើនដែលមនុស្សចែករំលែកព័ត៌មានប្រវត្តិការងារ និងព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនលើបណ្តាញសង្គម (ដូចជា Facebook ឬ LinkedIn) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យជនល្មើសយកទិន្នន័យទាំងនោះមកកែច្នៃសារឱ្យចំគោលដៅ និងមើលទៅស្របច្បាប់បំផុត។
• គណនីដែលត្រូវបានលួច និងព័ត៌មានសម្ងាត់ដែលត្រូវគេប្លន់៖ ឈ្មោះអ្នកប្រើប្រាស់ (Username) និងពាក្យសម្ងាត់ដែលត្រូវគេលួច នៅតែជាវិធីងាយស្រួលបំផុតមួយសម្រាប់អ្នកវាយប្រហារក្នុងការចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអាជីវកម្ម។ ព័ត៌មានសម្ងាត់ទាំងនេះអាចត្រូវគេលួចតាមរយៈការវាយប្រហារ Phishing និងមេរោគ ឬការប្រើប្រាស់ពាក្យសម្ងាត់ជាន់គ្នាដែលធ្លាប់បានលេចធ្លាយនៅលើទីផ្សារងងឹត (Black market)។

៧. ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://www.kaspersky.com/resource-center/preemptive-safety/avoid-business-scams

ការវាយប្រហារបែប Man-in-the-Middle (MitM) បានក្លាយជាការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល។ យោងតាមទិន្នន័យស្ថិតិសុវត្ថិភាពសាយប័រពី Cybersecurity Ventures បានព្យាករណ៍ថា បទល្មើសសាយប័រនឹងបង្កការខូចខាតអស់ថវិការហូតដល់ ១០,៥ ទ្រីលានដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំត្រឹមឆ្នាំ ២០២៥ ដែលជាការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងពី ៣ ទ្រីលានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ ២០១៥។ និន្នាការដ៏គួរឱ្យព្រួយបារម្ភនេះកើតឡើងដោយសារតែភាពស្មុគស្មាញ និងការរីករាលដាលនៃការវាយប្រហារ MitM។

ការវាយប្រហារ Man-in-the-Middle គឺជាការវាយប្រហារតាមប្រព័ន្ធសាយប័រ ដែលអ្នក Hack រៀបចំស្កាត់ និងអាចផ្លាស់ប្តូរការប្រាស្រ័យទាក់ទងរវាងភាគីទាំងពីរ ដោយភាគីទាំងនោះមិនបានដឹងខ្លួនឡើយ។ អ្នកវាយប្រហារដាក់ខ្លួនឯងនៅ “កណ្តាល” នៃការប្រាស្រ័យទាក់ទងនោះ ហេតុនេះហើយទើបវាមានឈ្មោះបែបនេះ។

២. ប្រភេទទាំង ៧ នៃការវាយប្រហារ Man-in-the-Middle

1. Evil Twin Attack (ការលួចស្តាប់តាម Wi-Fi): នៅក្នុងការវាយប្រហារ Evil Twin អ្នក Hack នឹងបង្កើត Wi-Fi Hotspot ឥតគិតថ្លៃ និងគ្មានសុវត្ថិភាពមួយ ដោយបន្លំធ្វើជាបណ្តាញ Wi-Fi ពិតប្រាកដ។ នៅពេលអ្នកប្រើប្រាស់ភ្ជាប់ទៅកាន់បណ្តាញនេះ សកម្មភាពអនឡាញរបស់ពួកគេអាចត្រូវគេតាមដានបាន។ ឧទាហរណ៍ទូទៅគឺ អ្នក Hack ផ្តល់ Wi-Fi ឥតគិតថ្លៃនៅទីសាធារណៈដូចជាហាងកាហ្វេ ដើម្បីចាប់យកទិន្នន័យពីអ្នកប្រើប្រាស់ដែលភ្ជាប់បណ្តាញនោះ។
2. ARP Spoofing: ក្នុងករណីនេះ អ្នក Hack ភ្ជាប់អាសយដ្ឋាន MAC របស់ពួកគេជាមួយនឹងអាសយដ្ឋាន IP របស់អ្នកប្រើប្រាស់ស្របច្បាប់នៅលើបណ្តាញ Local Area Network (LAN) ដើម្បីស្កាត់ទិន្នន័យរបស់ជនរងគ្រោះ។ ឧទាហរណ៍ នៅក្នុងបណ្តាញក្រុមហ៊ុន អ្នក Hack អាចភ្ជាប់អាសយដ្ឋាន MAC របស់ខ្លួនទៅនឹង IP របស់អ្នកប្រើប្រាស់ស្របច្បាប់។ រាល់ Traffic ទាំងអស់នៅលើបណ្តាញដែលតម្រង់ទៅកាន់អ្នកប្រើប្រាស់ស្របច្បាប់ នឹងត្រូវបញ្ជូនបន្តទៅកាន់ម៉ាស៊ីនរបស់អ្នកវាយប្រហារវិញ។
3. IP Spoofing: ការវាយប្រហារនេះកើតឡើងនៅពេលអ្នកវាយប្រហារបន្លំធ្វើជា Host ដែលទុកចិត្ត ដោយកែច្នៃអាសយដ្ឋានប្រភពនៃ IP Packets។ ឧទាហរណ៍ អ្នក Hack អាចកែប្រែ IP របស់ខ្លួនឱ្យត្រូវគ្នានឹង IP របស់ធនាគារដែលទុកចិត្ត ដើម្បីបោកប្រាស់អតិថិជនរបស់ធនាគារឱ្យទម្លាយព័ត៌មានសំខាន់ៗ ដូចជាព័ត៌មានសម្ងាត់សម្រាប់ Login ជាដើម។
4. HTTPS Spoofing: នៅក្នុងប្រភេទនៃការវាយប្រហារនេះ អ្នក Hack បង្កើតគេហទំព័រក្លែងក្លាយនៃគេហទំព័រដែលទុកចិត្តមួយ។ ឧទាហរណ៍អាចជាគេហទំព័រធនាគារក្លែងក្លាយ ដែលមានរូបរាងដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងគេហទំព័រដើម។ នៅពេលជនរងគ្រោះបញ្ចូលព័ត៌មានសម្ងាត់ ពួកគេបានប្រគល់ព័ត៌មានទាំងនោះទៅឱ្យអ្នក Hack ដោយមិនដឹងខ្លួន។
5. SSL Hijacking: ការវាយប្រហារនេះកើតឡើងនៅពេលអ្នកប្រើប្រាស់ចាប់ផ្តើម Session ដែលមានសុវត្ថិភាព ហើយអ្នក Hack ស្កាត់ការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នានៅដើម Session នោះ។ ឧទាហរណ៍គឺនៅពេលអ្នកប្រើប្រាស់ព្យាយាមចូលទៅកាន់គេហទំព័រ HTTPS ដែលមានសុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែអ្នកវាយប្រហារបានបញ្ជូនអ្នកប្រើប្រាស់ទៅកាន់គេហទំព័រ HTTP ធម្មតាវវិញ ដើម្បីចាប់យកទិន្នន័យរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។
6. Email Hijacking: ការវាយប្រហារនេះរាប់បញ្ចូលទាំងការដែលអ្នក Hack ទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើគណនីអ៊ីមែលរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ហើយតាមដាន ឬកែប្រែការប្រាស្រ័យទាក់ទង។ ឧទាហរណ៍ អ្នក Hack អាចស្កាត់អ៊ីមែលអាជីវកម្ម ហើយកែច្នៃវាដើម្បីផ្លាស់ប្តូរទិសដៅនៃការទូទាត់ប្រាក់ទៅកាន់គណនីរបស់ពួកគេវិញ។
7. DNS Spoofing: ការវាយប្រហារនេះពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នកវាយប្រហារដែលបំផ្លាញ Cache របស់ Domain Name Server (DNS) ដែលធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវបញ្ជូនទិសដៅទៅកាន់គេហទំព័របោកប្រាស់។ ឧទាហរណ៍ អ្នកប្រើប្រាស់ប្រហែលជាចង់ចូលទៅកាន់គេហទំព័រធនាគារដែលមានសុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែបែរជាត្រូវបញ្ជូនទៅកាន់គេហទំព័រដែលមានមេរោគ ដើម្បីលួចយកព័ត៌មានសម្ងាត់របស់ពួកគេទៅវិញ។

៣. ការកាត់បន្ថយការវាយប្រហារ Man-in-the-Middle

សម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ទូទៅ (Personal Tips)

• ជៀសវាងការប្រើ Wi-Fi សាធារណៈដែលគ្មានលេខកូដ៖ កុំចូលប្រើប្រាស់គណនីធនាគារ ឬអ៊ីមែលសំខាន់ៗពេលភ្ជាប់ Wi-Fi ឥតគិតថ្លៃនៅតាមហាងកាហ្វេ ឬព្រលានយន្តហោះ (ដើម្បីការពារពី Evil Twin Attack)។
• ប្រើប្រាស់ VPN (Virtual Private Network)៖ VPN ជួយធ្វើតេឡេក្រាមទិន្នន័យ (Encryption) រាល់សកម្មភាពអ៊ីនធឺណិតរបស់អ្នក ដែលធ្វើឱ្យ Hacker មិនអាចមើលឃើញ ឬលួចទិន្នន័យបានឡើយ ទោះជាប្រើ Wi-Fi សាធារណៈក៏ដោយ។
• ពិនិត្យ HTTPS និង Domain Name ឱ្យបានច្បាស់៖ មុននឹងបញ្ចូលលេខកូដ ឬព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន ត្រូវប្រាកដថា Website មានសញ្ញារូបសោរ (https://) និងមានឈ្មោះដែន (Domain) ត្រឹមត្រូវ មិនមែនជា App/Site ក្លែងក្លាយឡើយ (ការពារពី HTTPS & DNS Spoofing)។
• បើកប្រើ ២FA (Two-Factor Authentication)៖ ការប្រើប្រាស់ការផ្ទៀងផ្ទាត់ ២ ជាន់ ជួយការពារគណនីរបស់អ្នកបានមួយកម្រិតទៀត ទោះបីជា Hacker លួចបាន Password របស់អ្នកក៏ដោយ។

សម្រាប់ក្រុមហ៊ុន និងអ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធ (IT & Enterprise Tips)

• ប្រើប្រាស់ពិធីសារផ្ទៀងផ្ទាត់មជ្ឈការ (Centralized AAA)៖ ប្រើប្រាស់ដំណោះស្រាយដូចជា RADIUS Protocol (ឧទាហរណ៍៖ Fox pass RADIUS) ដើម្បីគ្រប់គ្រង និងផ្ទៀងផ្ទាត់អត្តសញ្ញាណអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងបណ្តាញ enterprise ឱ្យបានរឹងមាំ។
• អនុវត្ត 1X Authentication៖ ប្រើប្រាស់ស្តង់ដារ 802.1X សម្រាប់បណ្តាញ Wi-Fi និង LAN ក្រុមហ៊ុន ដើម្បីប្រាកដថាមានតែឧបករណ៍ដែលស្គាល់ និងមាន Certificate ត្រឹមត្រូវប៉ុណ្ណោះដែលអាចភ្ជាប់បាន (ការពារ Evil Twin & ARP Spoofing)។
• កំណត់រចនាសម្ព័ន្ធ Dynamic ARP Inspection (DAI) & IP Source Guard៖ បើកមុខងារទាំងនេះនៅលើ Network Switches ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបន្លំអាសយដ្ឋាន MAC និង IP នៅក្នុងបណ្តាញផ្ទៃក្នុង។
• កំណត់គោលការណ៍ HSTS (HTTP Strict Transport Security)៖ លើកកម្ពស់សុវត្ថិភាព Web Server ដោយបង្ខំឱ្យរាល់ការភ្ជាប់ទាំងអស់ប្រើប្រាស់តែ HTTPS ប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីការពារការលួចកាត់ផ្តាច់ SSL (SSL Hijacking)។

៤. ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://www.splashtop.com/foxpass/blog/man-in-the-middle-attacks-and-radius-authentication

ក្រុមហ៊ុន Microsoft បានធ្វើការចេញផ្សាយនូវបញ្ជីចំណុចខ្សោយចំនួន ៣៩៨ រួមទាំងចំណុចខ្សោយលេខ CVE-2026-68820 នៅក្នុងកញ្ចប់បច្ចុប្បន្នភាពសន្តិសុខ Patch Tuesday លើកទី៨ ប្រចាំខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ។ នៅក្នុងនោះផងដែរ មានចំណុចខ្សោយ zero-day ចំនួន ៣ ត្រូវបានគេស្គាល់ ដែលក្នុងនោះមាន ១ ត្រូវបានគេយកទៅប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយប្រហារជាក់ស្តែងនៅលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតរួចទៅ ។ ក្នុងចំណោមចំណុចខ្សោយទាំង ៣៩៨ នេះ មាន ៤២ ត្រូវបានវាយតម្លៃថាមានកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរបំផុត, ៣៥៥ មានកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ និង ១ មានកម្រិតមធ្យម។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ការរាប់ចំនួនខាងលើនេះគឺមិនរាប់បញ្ចូលចំណុចខ្សោយចំនួន ២ ផ្សេងទៀតដែលកំណត់ដោយ MITRE គឺ CVE-2026-6726 និង CVE-2026-6727 នោះទេ។

ផ្អែកតាមរបាយការណ៍វិភាគពីក្រុមហ៊ុនសន្តិសុខបច្ចេកវិទ្យា Tenable.sc បញ្ជាក់ថាមានចំណុចខ្សោយចំនួន ៣៤ដែលអ្នកប្រើប្រាស់ និងអភិបាលគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធ (System Administrators) គួរយកចិត្តទុកដាក់បំផុត រួមមាន៖

• CVE-2026-68820: ចំណុចខ្សោយមាននៅក្នុងសេវាកម្ម Windows Ancillary Function Driver for WinSock ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងក្នុងការដំឡើងសិទ្ធិ (Elevation of Privilege – EoP)។ ចំណុចខ្សោយនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា zero-day ដែលត្រូវបានរកឃើញដោយ Microsoft និងកំពុងត្រូវបានគេយកទៅវាយប្រហារជាក់ស្តែង ដែលអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រវាយប្រហារពីក្នុងប្រព័ន្ធ (Local Attacker) ដើម្បីទទួលសិទ្ធិនៅក្នុង SYSTEM (SYSTEM Privileges) បានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-62832: ចំណុចខ្សោយមាននៅក្នុងសេវាកម្ម Windows User Profile Service ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងក្នុងការដំឡើងសិទ្ធិ (Elevation of Privilege – EoP) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រវាយប្រហារពីក្នុងប្រព័ន្ធ (Local Attacker) ដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិជាអ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធ (Administrator Privileges) បានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-72971: ចំណុចខ្សោយមាននៅក្នុងសេវាកម្ម Windows Container Isolation FS Filter Driver (unionfs.sys) ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងក្នុងការកែប្រែទិន្នន័យដោយគ្មានអនុញ្ញាត (Tampering) ចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រវាយប្រហារពីក្នុងប្រព័ន្ធ (Local Attacker) ដើម្បីធ្វើការកែប្រែទិន្នន័យ (Tampering) បានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-62893: ចំណុចខ្សោយមាននៅក្នុងសេវាកម្ម Windows Deployment Services Trivial File Transfer Protocol (TFTP) Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងក្នុងការប្រតិបត្តិបញ្ជាកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution – RCE) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រវាយប្រហារពីចម្ងាយដោយមិនបាច់មានការផ្ទៀងផ្ទាត់អត្តសញ្ញាណ (Remote, Unauthenticated Attacker) ផ្ញើកញ្ចប់ទិន្នន័យកែច្នៃ (Crafted Packets) ទៅកាន់សេវាកម្មដែលមានចន្លោះប្រហោង ដើម្បីប្រតិបត្តិបញ្ជាកូដ (Code Execution) បានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-62823: ចំណុចខ្សោយមាននៅក្នុងសេវាកម្ម Windows DHCP Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងក្នុងការប្រតិបត្តិបញ្ជាកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution – RCE) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រវាយប្រហារពីចម្ងាយដោយមិនបាច់មានការផ្ទៀងផ្ទាត់អត្តសញ្ញាណ (Remote, Unauthenticated Attacker) តាមរយៈបណ្តាញនៅជិតគ្នា (Adjacent Network) ដោយទាញប្រយោជន៍ពីកំហុស Heap-based Buffer Overflow តាមរយៈការផ្ញើកញ្ចប់ទិន្នន័យកែច្នៃ (Crafted Packet) ដើម្បីប្រតិបត្តិបញ្ជាកូដ (Execute Code) បានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-70306: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft Office SharePoint ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-62827: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យដំឡើងសិទ្ធិប្រើប្រាស់ (Elevation of Privilege)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីដំឡើងសិទ្ធិ ឬគ្រប់គ្រងសិទ្ធិខ្ពស់នៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-65665: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យបញ្ជាដំណើរការកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីគ្រប់គ្រង ឬដំណើរការកូដព្យាបាទនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-64921: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យដំឡើងសិទ្ធិប្រើប្រាស់ (Elevation of Privilege) ។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីដំឡើងសិទ្ធិ ឬគ្រប់គ្រងសិទ្ធិខ្ពស់នៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-63514: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យបញ្ជាដំណើរការកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីគ្រប់គ្រង ឬដំណើរការកូដព្យាបាទនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-64901: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យបញ្ជាដំណើរការកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution)។ តាមយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីគ្រប់គ្រង ឬដំណើរការកូដព្យាបាទនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-65658: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យបញ្ជាដំណើរការកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution)។ តាមយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីគ្រប់គ្រង ឬដំណើរការកូដព្យាបាទនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-65663: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យបញ្ជាដំណើរការកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីគ្រប់គ្រង ឬដំណើរការកូដព្យាបាទនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-66805: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យបញ្ជាដំណើរការកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីគ្រប់គ្រង ឬដំណើរការកូដព្យាបាទនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-66808: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យបញ្ជាដំណើរការកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីគ្រប់គ្រង ឬដំណើរការកូដព្យាបាទនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-70321: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យបញ្ជាដំណើរការកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីគ្រប់គ្រង ឬដំណើរការកូដព្យាបាទនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-70324: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យដំឡើងសិទ្ធិប្រើប្រាស់ (Elevation of Privilege)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីដំឡើងសិទ្ធិ ឬគ្រប់គ្រងសិទ្ធិខ្ពស់នៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-70326: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យដំឡើងសិទ្ធិប្រើប្រាស់ (Elevation of Privilege)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីដំឡើងសិទ្ធិ ឬគ្រប់គ្រងសិទ្ធិខ្ពស់នៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-63520: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យបញ្ជាដំណើរការកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីគ្រប់គ្រង ឬដំណើរការកូដព្យាបាទនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-57105: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft Office SharePoint ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-70355: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យដំឡើងសិទ្ធិប្រើប្រាស់ (Elevation of Privilege)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីដំឡើងសិទ្ធិ ឬគ្រប់គ្រងសិទ្ធិខ្ពស់នៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-58639: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-62837: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យលេចធ្លាយព័ត៌មាន (Information Disclosure)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីលួចមើល ឬទទួលបានព័ត៌មានសម្ងាត់នៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-62839: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-63512: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យកែប្រែទិន្នន័យដោយគ្មានអនុញ្ញាត (Tampering)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីកែប្រែ ឬបំផ្លាញទិន្នន័យនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-63516: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-65660: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-62829: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-62917: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-64897: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-64922: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-64900: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-64902: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។
• CVE-2026-64916: ចំណុចខ្សោយនៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft SharePoint Server ដោយសារតែប្រព័ន្ធមានចន្លោះប្រហោងដែលអាចឱ្យធ្វើការបន្លំ (Spoofing)។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ វាយប្រហារដើម្បីបន្លំអត្តសញ្ញាណ ឬក្លែងបន្លំទិន្នន័យដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនៅលើម៉ាស៊ីនគោលដៅបានដោយជោគជ័យ។

២. ផលិតផលម៉ៃក្រូសូហ្វដែលរងផលប៉ះពាល់

• .NET
• .NET Core
• .NET Framework
• AMD Zen
• Active Directory Certificate Services (AD CS)
• Application Information Services
• Azure Active Directory
• Azure CycleCloud
• Azure Monitor Agent
• Azure Storage Explorer
• Capability Access Management Service (camsvc)
• Desktop Window Manager
• Dynamics Business Central
• GitHub Copilot and Visual Studio Code
• Microsoft Azure Attestation service and Device Health Attestation Service
• Microsoft COM for Windows
• Microsoft Defender for Endpoint
• Microsoft Digest Authentication
• Microsoft Dynamics 365 (on-premises)
• Microsoft Entra Connect Sync
• Microsoft Exchange Server
• Microsoft High Performance Computing (HPC) Pack
• Microsoft Identity Services
• Microsoft Local Security Authority Server (lsasrv)
• Microsoft Office
• Microsoft Office Access
• Microsoft Office Excel
• Microsoft Office Graphics Component
• Microsoft Office Outlook
• Microsoft Office PowerPoint
• Microsoft Office SharePoint
• Microsoft Office Word
• Microsoft OneDrive
• Microsoft PowerShell
• Microsoft PowerShell Core
• Microsoft QUIC
• Microsoft Remote Registry Service
• Microsoft Teams Mobile
• Microsoft Teams for Android
• Microsoft Windows Codecs Library
• Microsoft Windows Media Foundation
• Microsoft Windows Search Component
• Power BI
• RPC Runtime
• Reliable Multicast Transport Driver (RMCAST)
• Remote Desktop Client
• User-Mode Power Service (UMPS)
• Virtual Hard Disk (VHD) Miniport Driver
• Visual Studio Code
• Visual Studio Code – Python extension
• Visual Studio Code CoPilot Chat Extension
• Windows Accessibility Infrastructure (ATBroker.exe)
• Windows Active Directory
• Windows Ancillary Function Driver for WinSock
• Windows Autopilot
• Windows Backup Engine
• Windows Bind Filter Driver
• Windows Cloud Files Mini Filter Driver
• Windows Common Log File System Driver
• Windows Container Isolation FS Filter Driver (unionfs.sys)
• Windows Cross Device Service
• Windows DHCP Client
• Windows DHCP Server
• Windows DNS
• Windows DWM Core Library
• Windows Defender Firewall Service
• Windows Deployment Services
• Windows Device Association Service
• Windows Display Enhancement Service
• Windows Encrypting File System (EFS)
• Windows Event Logging Service
• Windows GDI
• Windows GDI+
• Windows Graphics Kernel
• Windows HTTP Protocol Stack
• Windows HTTP.sys
• Windows Hello
• Windows Hyper-V
• Windows Imaging Component
• Windows Installer
• Windows Kerberos
• Windows Kernel
• Windows Key Guard
• Windows LDAP – Lightweight Directory Access Protocol
• Windows LUAFV
• Windows License Manager
• Windows MIDI Service Module
• Windows Management Instrumentation
• Windows Management Services
• Windows Message Queuing
• Windows Modern Device Management (MDM)
• Windows NTFS
• Windows Narrator Braille
• Windows Network Address Translation (NAT)
• Windows Network Connection Broker
• Windows Network File System
• Windows Package Manager
• Windows Program Compatibility Assistant Service
• Windows Projected File System
• Windows Push Notifications
• Windows RPC API
• Windows Remote Access API
• Windows Remote Access Connection Manager
• Windows Remote Desktop Services
• Windows Remote Help
• Windows Remote Help Defense
• Windows Routing and Remote Access Service (RRAS)
• Windows SMB Client
• Windows SMB Server
• Windows Schannel
• Windows Secure Socket Tunneling Protocol (SSTP)
• Windows Sensor Data Service
• Windows Shell
• Windows Storage
• Windows Storage Port Driver
• Windows TCP/IP
• Windows Telephony Service
• Windows USB Driver
• Windows Universal Disk Format File System Driver (UDFS)
• Windows User Profile Service
• Windows Win32K
• Windows Wired AutoConfig Service
• Windows Work Folder Service
• Windows iSCSI Target Service
• Winlogon

៣. ផលវិបាក

ការវាយប្រហារដោយជោគជ័យទៅលើចំណុចខ្សោយខាងលើនេះ អាចអនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ ដំណើរការនូវកូដនានាពីចម្ងាយហើយធ្វើការគ្រប់គ្រងទៅលើម៉ាស៊ីនរងគ្រោះ ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពមិនអនុញ្ញាតនានា រួមមានការដំឡើងកម្មវិធី បង្កើតនូវគណនីអភិបាលផ្សេងទៀត និងការបើកផ្លាស់ប្តូរ ឬលុបទិន្នន័យនានា។

៤. អនុសាសន៍ណែនាំ

អ្នកប្រើប្រាស់ និងអ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធត្រូវតែធ្វើការអាប់ដេតជាបន្ទាន់។

៥. ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://www.jpcert.or.jp/english/at/2026/at260022.html
• https://www.tenable.com/blog/microsofts-august-2026-patch-tuesday-addresses-398-cves-cve-2026-68820

ក្រុមហ៊ុន Adobe បានចេញសេចក្តីណែនាំសន្តិសុខអំពីការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទៅលើភាពងាយរងគ្រោះដើម្បីជួសជុលបិទចន្លោះប្រហោង (ចំណុចខ្សោយ) ជាច្រើន ក្នុងផលិតផលរបស់ខ្លួន នាខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលមានបញ្ហាសុវត្ថិភាព ធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ហើយទាមទារឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ និងមានវិធានការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាបន្ទាន់។

២. ផលិតផលប៉ះពាល់

• កម្មវិធី Adobe ColdFusion | APSB26-90

Adobe ColdFusion 2025 កំណែចាប់ពី 2025.0.11 and earlier versions

Adobe ColdFusion 2023 កំណែចាប់ពី 2023.0.22 and earlier versions

• កម្មវិធី Adobe Commerce | APSB26-92

Adobe Commerce កំណែចាប់ពី 2.4.9-2026-jul and earlier

Adobe Commerce កំណែចាប់ពី 2.4.8-2026-jul and earlier

Adobe Commerce កំណែចាប់ពី 2.4.7-2026-jul and earlier

Adobe Commerce កំណែចាប់ពី 2.4.6-2026-jul and earlier

Adobe Commerce កំណែចាប់ពី 2.4.5-2026-jul and earlier

Adobe Commerce កំណែចាប់ពី 2.4.4-2026-jul and earlier

Adobe Commerce B2B កំណែចាប់ពី 1.5.3-2026-jul and earlier

Adobe Commerce B2B កំណែចាប់ពី 1.5.2-2026-jul and earlier

Adobe Commerce B2B កំណែចាប់ពី 1.4.2-2026-jul and earlier

Adobe Commerce B2B កំណែចាប់ពី 1.3.4-2026-jul and earlier

Adobe Commerce B2B កំណែចាប់ពី 1.3.3-2026-jul and earlier

Magento Open Source កំណែចាប់ពី 2.4.9-2026-jul and earlier

Magento Open Source កំណែចាប់ពី 2.4.8-2026-jul and earlier

Magento Open Source កំណែចាប់ពី 2.4.7-2026-jul and earlier

Magento Open Source កំណែចាប់ពី 2.4.6-2026-jul and earlier

• កម្មវិធី Adobe Lightroom Classic | APSB26-94

Adobe Lightroom Classic កំណែចាប់ពី 15.4 and earlier

• កម្មវិធី   Content Credentials SDK | APSB26-111

Content Credentials Rust SDK កំណែចាប់ពី c2pa-v0.90.5 and earlier

C2PA Tool កំណែចាប់ពី c2patool-v0.27.5 and earlier

Content Credentials JS SDK កំណែចាប់ពី @contentauth/c2pa-web@0.12.0 and earlier

• កម្មវិធី   Adobe Campaign Classic | APSB26-123

Adobe Campaign Classic កំណែចាប់ពី ACC v7: 7.4.3 build 9399 and earlier

៣. អនុសាសន៍ណែនាំ

អ្នកប្រើប្រាស់ និងអ្នកគ្រប់គ្រង ត្រូវតែធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកម្មវិធីទៅកាន់កំណែថ្មីចុងក្រោយបំផុត។ អ្នកប្រើប្រាស់អាចធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកម្មវិធីដោយខ្លួនឯងតាមរយៈការជ្រើសយកម៉ីនុយ Help បន្ទាប់មកជ្រើសយកពាក្យ Updates។ កម្មវិធីអាចធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដោយស្វ័យប្រវត្តិ នៅពេលមានការអាប់ដេតថ្មី (ប្រសិនបើកម្មវិធីត្រូវបានកំណត់ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដោយស្វ័យប្រវត្តិ)។

សម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្រង IT (គួរអនុវត្តដូចខាងក្រោម):

• ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពតាមវិធីសាស្ត្រដែលអ្នកចូលចិត្តដូចជា AIP-GPO, Bootstrapper, SCUP / SCCM (window) ឬ MacOS, Apple Remote Desktop និង SSH ។

៤. ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://helpx.adobe.com/security.html

ទិន្នន័យដែលត្រូវបានធ្វើកូដនីយកម្មនាពេលបច្ចុប្បន្ន ដូចជា ព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើ (credentials) អាចនឹងមិនអាចរក្សាភាពសម្ងាត់បានទៀតនៅពេលអនាគតឡើយ ព្រោះយន្តការកូដនីយកម្មសោសាធារណៈ (public-key cryptography) ដែលកំពុងការពារទិន្នន័យទាំងនេះ អាចនឹងត្រូវបានបំបែកដោយកុំព្យូទ័រ quantum។ ទោះបីជាបច្ចុប្បន្នមិនទាន់មានម៉ាស៊ីនណាមួយអាចបំបែកក្បួនកូដនីយកម្ម Elliptic Curve Cryptography ឬ RSA បានក៏ដោយ ក៏ហាតវែរ quantum កំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយនឹងបង្កការផ្លាស់ប្តូរដល់របៀបដែលអង្គភាពការពារទិន្នន័យរបស់ខ្លួន។ ទិន្នន័យកូដសម្ងាត់ (ciphertext) និង ព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើ ដែលអ្នកវាយប្រហារបានលួចយកនៅពេលនេះ អាចត្រូវបានរក្សាទុក ហើយនឹងត្រូវបានគេធ្វើវិកូដនីយកម្ម (decrypt) នៅពេលដែល quantum computing មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់។

២. តើយន្តការកូដនីយកម្មធន់នឹង Quantum (Quantum-Resistant Cryptography) មានភាពបន្ទាន់កម្រិតណា?

របាយការណ៍ 2025 Quantum Threat Timeline របស់ Global Risk Institute បង្ហាញថា កុំព្យូទ័រ quantum ដែលមានសមត្ថភាពពាក់ព័ន្ធនឹងការបំបែកកូដនីយកម្មទំនងជានឹងត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងរយៈពេល ១៥ឆ្នាំខាងមុខ។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យការគំរាមកំហែង quantum មានសារៈសំខាន់នៅពេលបច្ចុប្បន្ន មិនមែនត្រឹមតែជាបញ្ហាអនាគតនោះ គឺយុទ្ធសាស្ត្រដែលត្រូវបានគេហៅថា “លួចពេលនេះ បំបែកពេលក្រោយ (Harvest Now, Decrypt Later)”។ ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រនេះ អ្នកវាយប្រហារចាប់លួចយកទិន្នន័យដែលត្រូវបានធ្វើកូដនីយកម្មនៅថ្ងៃនេះ រក្សាទុកវា ហើយធ្វើវិកូដនីយកម្ម (បំបែក) នៅពេលដែលមានកុំព្យូទ័រ quantum ប្រើប្រាស់បាន។ ដោយសារកុំព្យូទ័រ quantum ដែលមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់អាចនឹងត្រូវផលិតបានក្នុងរយៈពេលប្រហែល ១៥ឆ្នាំ នៅខាងមុខ ទិន្នន័យណាដែលត្រូវបានលួច និងប្រមូលទុកនៅថ្ងៃនេះ គួរត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទិន្នន័យដែលបានលេចធ្លាយរួចទៅហើយ។

៣. កាលបរិច្ឆេទកំណត់ Q-day

ទោះបីជាយើងមិនទាន់ច្បាស់ថា កុំព្យូទ័រ quantum នឹងមកដល់ពេលណាក៏ដោយ ស្ថាប័នរដ្ឋនានានៅលើសកលលោកកំពុងកំណត់កាលបរិច្ឆេទកំណត់ជុំវិញចំណុចសំខាន់មួយដែលគេស្គាល់ថា Q-day ដែលជាពេលដែលកូដនីយកម្មត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរ។

កម្រងក្បួនកូដ Commercial National Security Algorithm Suite 2.0 របស់អង្គភាពសន្តិសុខជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (National Security Agency, NSA) នឹងតម្រូវឱ្យប្រព័ន្ធសន្តិសុខជាតិសហរដ្ឋអាមេរិកថ្មីៗចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់ក្បួនកូដនីយកម្មធន់នឹង quantum ចាប់ពីថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៧។ ទោះបីកាលកំណត់សម្រាប់ប្រភេទប្រព័ន្ធផ្សេងៗត្រូវបានរៀបចំជាដំណាក់កាលរហូតដល់ដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០៣០ ក៏ដោយ ក៏អង្គភាព NSA មានគោលបំណងធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធសន្តិសុខជាតិទាំងអស់មានភាពធន់នឹង quantum នៅត្រឹមឆ្នាំ២០៣៥ ដែរ។

វិទ្យាស្ថានជាតិស្តង់ដារនិងបច្ចេកវិទ្យាសហរដ្ឋអាមេរិក (National Institute of Standards and Technology, NIST) ក៏កំពុងចេញសេចក្ដីព្រាងលេខ IR 8547 ដែលកំណត់លែងណែនាំឱ្យប្រើប្រាស់ក្បួន RSA-2048 និង ECC P-256 ក្រោយឆ្នាំ២០៣០ និងមិនអនុញ្ញាតឱ្យប្រើទាំងស្រុងក្រោយឆ្នាំ២០៣៥។ កាលបរិច្ឆេទកំណត់ទាំងនេះអាចមើលទៅដូចជានៅឆ្ងាយ ប៉ុន្តែការផ្លាស់ប្តូរទូទាំងអង្គភាពអាចត្រូវការពេលពី ៥ដល់១៥ឆ្នាំ ព្រោះគ្រាន់តែដំណាក់កាលស្វែងរកប្រព័ន្ធពាក់ព័ន្ធ (discovery phase) សម្រាប់អង្គភាពធំៗ អាចចំណាយពេលពី ១ ដល់ ២ ឆ្នាំទៅហើយ។

៤. ហេតុអ្វីបានជាព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើមានហានិភ័យខ្ពស់នៅក្នុងសម័យក្រោយ Quantum (Post-Quantum)

មិនមែនរាល់ទិន្នន័យដែលត្រូវបានធ្វើកូដនីយកម្មទាំងអស់នៅក្នុងអង្គភាពសុទ្ធតែមានកម្រិតហានិភ័យដូចគ្នានោះទេ នៅពេលដែលយន្តការកូដនីយកម្មដែលការពារវាលែងមានប្រសិទ្ធភាព។ ព័ត៌មានអាថ៌កំបាំង (secrets) ភាគច្រើន ដូចជា session tokens មានអាយុកាលសម្ងាត់ត្រឹមតែប៉ុន្មានខែប៉ុណ្ណោះ។ ផ្ទុយទៅវិញ ព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើ អាចត្រូវបានបន្តប្រើប្រាស់អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ឬរហូតដល់ប្រព័ន្ធដែលពាក់ព័ន្ធត្រូវបានដកចេញពីការប្រើប្រាស់។

សម្រាប់អ្នកវាយប្រហារ នេះមានន័យថា ព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលមានតម្លៃសម្រាប់ការលួចយក និងរក្សាទុកនៅថ្ងៃនេះ ដើម្បីរង់ចាំធ្វើវិកូដនីយកម្ម នៅពេលដែលកុំព្យូទ័រ quantum មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យបញ្ហានេះក្លាយជាហានិភ័យសន្តិសុខដ៏ធំគឺ ទំហំ (scale) នៃព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើ ជាពិសេសដោយសារអង្គភាពភាគច្រើនកំពុងមានចំនួន អត្តសញ្ញាណមិនមែនមនុស្ស (non-human identities, NHIs) កើនឡើង ដូចជាគណនីសេវាកម្ម (service accounts) និង សោ API។ ព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើសម្រាប់ម៉ាស៊ីនទាំងនេះ ច្រើនតែមានអាយុកាលប្រើប្រាស់យូរ ព្រោះមិនមានអ្នកប្រើប្រាស់ណាម្នាក់ទទួលខុសត្រូវក្នុងការផ្លាស់ប្ដូរវាជាប្រចាំ ហើយជាញឹកញាប់ក៏មិនទាន់ត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជីសារពើភណ្ឌ (inventory) ដើម្បីវាយតម្លៃការប្រឈមនឹងហានិភ័យផ្នែកកូដនីយកម្មដែរ។ ដូច្នេះ វាក្លាយជាគោលដៅដ៏ល្អសម្រាប់អ្នកវាយប្រហារក្នុងការលួចយក និងរក្សាទុក។

៥. របៀបចាប់ផ្ដើមការផ្លាស់ប្ដូរទៅកាន់កូដនីយកម្មក្រោយសម័យ Quantum ដោយផ្ដោតលើព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើជាមុន

ដោយសារហានិភ័យភាគច្រើនប្រមូលផ្ដុំនៅលើព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើ ការផ្លាស់ប្ដូរទៅកាន់កូដនីយកម្មក្រោយសម័យ quantum ក៏គួរចាប់ផ្ដើមពីព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើដូចគ្នា។ អង្គភាពគួរអនុវត្តវិធីសាស្ត្រ ព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើអាទិភាព (credentials-first) ក្នុងការផ្លាស់ប្ដូរទៅកាន់កូដនីយកម្មក្រោយសម័យ quantum តាមរយៈជំហានដូចខាងក្រោម៖

• ធ្វើបញ្ជីសារពើភណ្ឌយន្តការកូដនីយកម្មដែលកំពុងប្រើប្រាស់ (Inventory Existing Cryptography)

មូលហេតុចម្បងដែលធ្វើឱ្យការផ្លាស់ប្ដូរយន្តការកូដនីយកម្មត្រូវចំណាយពេលយូរ គឺអង្គភាពភាគច្រើនមិនអាចកំណត់បានច្បាស់លាស់នូវបញ្ជីនៃការប្រើប្រាស់យន្តការកូដនីយកម្ម (cryptographic dependencies) របស់ខ្លួន។

ការធ្វើបញ្ជីសារពើភណ្ឌផ្ដោតលើព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើ គួរចាប់ផ្ដើមពីការស្វែងរកប្រព័ន្ធដែលរក្សាទុក ឬគ្រប់គ្រងព័ត៌មានអាថ៌កំបាំង រួមមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងពាក្យសម្ងាត់ ឬអាថ៌កំបាំង និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសិទ្ធិចូលប្រើ (privileged access management, PAM) ជាដើម។

ដំណាក់កាលនេះអាចនាំឱ្យរកឃើញគណនីសេវាកម្មដែលត្រូវបានភ្លេចចោល ព័ត៌មានអាថ៌កំបាំងដែលត្រូវបានសរសេរបង្កប់ដោយផ្ទាល់ក្នុងកម្មវិធី (hardcoded secrets) ឬការតភ្ជាប់អន្តរប្រព័ន្ធ (integrations) ដែលមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។

• ផ្តល់អាទិភាពលើហានិភ័យ ជាជាងទំហំ (Prioritize risk over size)

ទោះបីជាអង្គភាពជាច្រើនចង់ចាប់ផ្ដើមការពារប្រព័ន្ធដែលមានទំហំធំបំផុតរបស់ខ្លួនក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រដែលមានប្រសិទ្ធភាពជាងគឺការកំណត់អាទិភាពដោយផ្អែកលើអាយុកាលសម្ងាត់ (confidentiality lifetime) របស់ព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើ ពោលគឺរយៈពេលដែលព័ត៌មាននោះត្រូវរក្សាភាពសម្ងាត់ រួមជាមួយលទ្ធភាពដែលអ្នកវាយប្រហារអាចចូលដល់វាបាន។ តាមទស្សនៈនេះ ព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើតូចមួយដែលមានអាយុកាលយូរ និងអាចប្រើសម្រាប់ចូលទៅកាន់ប្រព័ន្ធសំខាន់ៗ មានសារៈសំខាន់ជាងបណ្ដុំទិន្នន័យដ៏ធំមួយដែលមានអាយុកាលខ្លី។ ការកំណត់អាទិភាពផ្អែកលើហានិភ័យបែបនេះជួយធានាថា ព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើដែលប្រឈមខ្លាំងបំផុតចំពោះយុទ្ធសាស្ត្រ “លួចពេលនេះ បំបែកពេលក្រោយ” ត្រូវបានការពារជាមុន។

• ផ្លាស់ប្ដូរទៅប្រើកូដនីយកម្មចម្រុះ (Hybrid Cryptography)

ជំនួសឱ្យការផ្លាស់ប្ដូរចេញនូវក្បួនកូដនីយកម្មបែបបុរាណទាំងស្រុង អង្គភាពគួរអនុវត្តកូដនីយកម្មចម្រុះ (hybrid cryptography) ដោយប្រើរួមបញ្ចូលគ្នានូវក្បួនកូដនីយកម្មបែបបុរាណ និងក្បួនកូដនីយកម្មធន់នឹង quantum នៅក្នុងដំណើរការផ្លាស់ប្ដូរសោ (key exchange) តែមួយ។ វិធីសាស្ត្រនេះជួយឱ្យការតភ្ជាប់នៅតែមានសុវត្ថិភាព ទាំងពីអ្នកវាយប្រហារសម័យបច្ចុប្បន្ន និងពីអ្នកវាយប្រហារដែលប្រើកុំព្យូទ័រ quantum នាពេលអនាគត។

កូដនីយកម្មចម្រុះក៏ជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើក្បួនកូដនីយកម្មថ្មីតែមួយផងដែរ ព្រោះក្បួនកូដនីយកម្មបែបបុរាណនៅតែត្រូវបានរក្សាទុក ហើយមិនចាំបាច់ដកចេញ ដើម្បីបន្ថែមការការពារធន់នឹង quantum។

• រៀបចំប្រព័ន្ធឱ្យមានភាពបត់បែនផ្នែកកូដនីយកម្ម (Crypto-Agility)

ដោយសារក្បួនកូដនីយកម្មនានាអាចត្រូវបានណែនាំឱ្យលែងប្រើប្រាស់ (deprecated) ហើយប៉ារ៉ាម៉ែត្ររបស់វាក៏អាចផ្លាស់ប្ដូរតាមពេលវេលា អង្គភាពគួររំពឹងថា ការផ្លាស់ប្ដូរលើកនេះនឹងមិនមែនជាលើកចុងក្រោយនោះទេ។

ដូច្នេះ ប្រព័ន្ធគួរត្រូវបានរៀបចំដោយគិតគូរពី ភាពបត់បែនផ្នែកកូដនីយកម្ម តាំងពីដំបូង ដើម្បីឱ្យការផ្លាស់ប្ដូរក្បួនកូដនីយកម្មនាពេលអនាគត គ្រាន់តែជាការកែប្រែការកំណត់រចនាសម្ព័ន្ធ (configuration) ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការកែសម្រួលនិមាបនកម្មប្រព័ន្ធ (system architecture) ទាំងមូលឡើងវិញនោះទេ។

ជាពិសេស សម្រាប់ព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើ គួររក្សាយន្តការកូដនីយកម្មឱ្យស្ថិតនៅទីតាំងកណ្ដាលមួយ (centralized location) ដើម្បីឱ្យនៅពេលដែលត្រូវផ្លាស់ប្ដូរក្បួនកូដនីយកម្ម អង្គភាពអាចធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពតែម្តង ដោយមិនចាំបាច់កែប្រែកម្មវិធី លំហូរដំណើរការការងារ (pipelines) និងការតភ្ជាប់អន្តរប្រព័ន្ធ (integrations) នីមួយៗឡើយ។

• ចាប់ផ្ដើមការពារកន្លែងដែលមានហានិភ័យខ្ពស់បំផុត (Start protecting where the risk is highest)

ទោះបីជាអង្គភាពជាច្រើនអាចមានទំនោរពន្យារពេលការផ្លាស់ប្ដូរទៅប្រើកូដនីយកម្មធន់នឹង quantum ក៏ដោយ អង្គភាពគួរចងចាំថា ការផ្លាស់ប្ដូរនេះជាដំណើរការដែលត្រូវចំណាយពេលយូរ ហើយទិន្នន័យដែលត្រូវបានការពារនៅថ្ងៃនេះ ត្រូវតែអាចរក្សាភាពសម្ងាត់បានរហូតដល់អនាគត។

កុំព្យូទ័រ quantum មិនចាំបាច់ត្រូវបានបង្កើតឡើងរួចហើយនោះទេ ដើម្បីឱ្យការគំរាមកំហែងពីការលួចយកព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើ និងការរង់ចាំធ្វើវិកូដនីយកម្មក្លាយជាបញ្ហាពិតប្រាកដ។ ការផ្លាស់ប្ដូរទៅកាន់កូដនីយកម្មធន់នឹង quantum គួរចាប់ផ្ដើមពីព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើ ព្រោះវាជាចំណុចរួមនៃអាយុកាលសម្ងាត់ និងវិសាលភាពនៃផលប៉ះពាល់ (blast radius)។ ការការពារព័ត៌មានសម្គាល់ចូលប្រើឱ្យរួចផុតពីការគំរាមកំហែងក្នុងសម័យ quantum គឺជាអាទិភាពដែលអង្គភាពគួរចាប់ផ្ដើមអនុវត្តចាប់ពីពេលនេះ មុនពេលការរីកចម្រើននៃហាតវែរ quantum បង្ខំឱ្យត្រូវធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរ។

 ៦. ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://thehackernews.com/2026/06/why-post-quantum-cryptography-starts.html
• https://www.keepersecurity.com/blog/2023/06/07/what-is-elliptic-curve-cryptography/
• https://globalriskinstitute.org/publication/quantum-threat-timeline-report-2025b/

ក្រុមហ៊ុន SonicWall បានបញ្ចេញបច្ចុប្បន្នភាពសន្ដិសុខដើម្បីជួសជុលចំណុចខ្សោយកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរបំផុត (Critical-severity) នៅក្នុងឧបករណ៍ SonicWall Secure Mobile Access (SMA) 1000 series VPN appliances។ ចំណុចខ្សោយទាំងនេះត្រូវបានរកឃើញថាកំពុងត្រូវបានវាយប្រហារយ៉ាងសកម្មនៅលើអ៊ិនធឺណិត (Active exploitation) ក្នុងទម្រង់ជា Zero-days ដោយក្រុមវាយប្រហារមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ មកម្ល៉េះ។ ហេកគ័រអាចប្រើប្រាស់ចន្លោះប្រហោងទាំងនេះរួមបញ្ចូលគ្នា (Exploit chain) ពីចម្ងាយដោយមិនចាំបាច់មានគណនីផ្ទៀងផ្ទាត់ (Unauthenticated) ដើម្បីដំណើរការកូដបញ្ជា និងដំឡើងសិទ្ធិគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធទាំងមូល (Root access)។ អ្នកប្រើប្រាស់ និងអ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធគួរធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាបន្ទាន់៖

• CVE-2026-15409: ចំណុចខ្សោយនេះមាននៅក្នុងមុខងារបញ្ជូនសំណើ /wsproxy (Pre-authentication bypass) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកវាយប្រហារពីខាងក្រៅផ្ញើសំណើ HTTP ពិសេស (តាមរយៈ User-Agent និងតម្លៃ bmID=-3389) ដើម្បីបង្កើត WebSocket tunnel ចូលទៅកាន់សេវាកម្មផ្ទៃក្នុង (Localhost-only services) ដូចជា CouchDB រួចលួចអានឯកសារប្រព័ន្ធដោយមិនបាច់មានការផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវ។
• CVE-2026-15410: ចំណុចខ្សោយ​នេះជាប្រភេទ Path Traversal នៅក្នុងលំហូរការងារ “remove_hotfix” នៃសេវាកម្មបញ្ជា (ctrl-service) ដែលដំណើរការលើ Localhost។ អ្នកវាយប្រហារអាចប្រើប្រាស់វាដើម្បីដំណើរការកូដបញ្ជា និងដំឡើងសិទ្ធិខ្លួនឯងទៅជា Root តែម្តង។

២. ផលិតផលដែលរងផលប៉ះពាល់

ចំណុចខ្សោយខាងលើនេះមានផលប៉ះពាល់ទៅលើការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ (Deployments) ដូចខាងក្រោម៖

• SonicWall Secure Mobile Access (SMA) 1000 series VPN appliances (រួមមានទាំងឧបករណ៍ Physical និង Virtual សម្រាប់ឧបករណ៍ Physical មានហានិភ័យក្នុងការបែកធ្លាយពាក្យសម្ងាត់តាមរយៈ Hardware UUID)។

៣. ផលប៉ះពាល់

ការវាយប្រហារដោយជោគជ័យទៅលើចំណុចខ្សោយខាងលើនេះ អនុញ្ញាតឱ្យចោរព័ត៌មានវិទ្យា ឬហេកគ័រ អាចទម្លុះចូលប្រព័ន្ធផ្ទៃក្នុង រួចបង្កើតឯកសារមេរោគ ឬចាក់បញ្ចូល Java web shell (ដូចជា Suo5 និង ORANGETAIL) ទៅក្នុងដំណើរការស្របច្បាប់របស់ប្រព័ន្ធ។ នៅពេលទទួលបានសិទ្ធិខ្ពស់បំផុត (Root privileges) ពួកគេអាចលួចយកព័ត៌មានសម្ងាត់ (Credentials) ដែលបានរក្សាទុក ឬផ្ទុកបណ្តោះអាសន្ន ព្រមទាំងអាចប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ស្ទាក់ចាប់ (ដូចជា tcpdump) ដើម្បីលួចទិន្នន័យ Username និង Password ពីចរាចរណ៍បណ្តាញ (LDAP traffic) ដែលគ្មានការកូដនីយកម្មថែមទៀតផង។

៤. ដំណោះស្រាយ

ការិយាល័យ CamCERT សូមធ្វើការណែនាំដល់អ្នកប្រើប្រាស់ និងអ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធទាំងអស់ សូមធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកម្មវិធីដែលបានរងផលប៉ះពាល់ខាងលើជាបន្ទាន់ ទៅកាន់កំណែចុងក្រោយបំផុត (Latest patched version) ដែលបានចេញផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុន SonicWall។បន្ថែមពីនេះ អ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធគួរតែធ្វើការពិនិត្យ (Audit) និងស្វែងរកសញ្ញាសម្គាល់នៃការរំលោភបំពាន (Indicators of Compromise) នៅក្នុងប្រព័ន្ធជាបន្ទាន់តាមវិធីសាស្ត្រដូចខាងក្រោម៖

• ពិនិត្យថតឯកសារប្រព័ន្ធ: ស្វែងរកវត្តមានឯកសារខុសប្រក្រតីដូចជា ឯកសារ binary /usr/bin/xzfind (ROOTRUN), ឯកសារស្គ្រីប Python /usr/lib/python3.11/site-packages/deploy_new.py (KNUCKLEBALL), ឯកសារនៅក្នុងថតបណ្តោះអាសន្ន /var/tmp/lib.sh (ដែលដំណើរការ tcpdump) និងឯកសារ /tmp/hypdate.b64។
• ពិនិត្យការកំណត់រចនាសម្ព័ន្ធ NGINX Unit: ផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារ /var/lib/unit/conf.json ដើម្បីរកមើលថាតើមានការលួចបន្ថែមផ្លូវ (Routes) ទៅកាន់ទំព័រ Web Shell សង្ស័យដូចជា /workplace/error.jsp ឬ /workplace/dialogs/errorDialog.jsp ដែរឬទេ។
• ពិនិត្យស្គ្រីបចាប់ផ្តើមប្រព័ន្ធ (Persistence): ពិនិត្យមើលឯកសារ /etc/init.d/workplace startup ក្រែងលោមានការកែប្រែ ឬបន្ថែមបន្ទាត់កូដបញ្ជាឱ្យដំណើរការមេរោគដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
• សម្គាល់: ការចាប់ផ្តើមប្រព័ន្ធឡើងវិញ (Reboot) អាចជួយលុបបំបាត់មេរោគដែលរត់លើ Memory បានមួយផ្នែក ប៉ុន្តែមិនអាចលុបឯកសារមេរោគដែលបានបោះទីតាំងថេរ (Persistence) នោះទេ ដូច្នេះការដំឡើងបំណះប្រព័ន្ធ (Patching) នៅតែជាវិធានការចាំបាច់ដាច់ខាត។

៥. ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://thehackernews.com/2026/07/sonicwall-sma-zero-days-exploited.html
• https://www.volexity.com/blog/2026/07/17/proxying-to-compromise-sonicwall-secure-mobile-access-0-day-exploitation/

នាពេលថ្មីៗនេះកម្មវិធី Zoom ដែលជាកម្មវិធីសន្និសិទវីដេអូសម្រាប់ទំនាក់ទនងកិច្ចប្រជុំតាមអ៊ីនធឺណេត ដែលពេញនិយមទូទាំងសាកលលោកនោះ ត្រូវបានគេរកឃើញថាមានចំណុចខ្សោយធ្ងន់ធ្ងរនៅលើ នៅក្នុងកម្មវិធីសម្រាប់កុំព្យូទ័រ (Desktop Client) និងកញ្ចប់អភិវឌ្ឍន៍កម្មវិធី (Software Development Kit – SDK) សម្រាប់ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ Windows។ តាមរយៈចំណុចខ្សោយនេះអាចអនុញ្ញាតអោយជនមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណ (Unauthenticated Party) លូចចូលពីចម្ងាយ និងគ្រប់គ្រងគណនីរបស់អ្នកប្រើប្រាស់បាន។

២. ផលិតផលដែលរងផលប៉ៈពាល់

ចន្លោះប្រហោងសុវត្ថិភាពខាងលើនេះ ជះឥទ្ធិពលដល់ផលិតផល និងកំណែ (Versions) ដូចខាងក្រោម៖

• Zoom Workplace សម្រាប់ Windows៖ កំណែមុន0.0
• Zoom Windows VDI Client៖ កំណែមុន0.10, 6.6.15, និង 6.5.18
• Zoom Meeting SDK សម្រាប់ Windows៖ កំណែមុន0.0

៣. ផលវិបាក

ក្រុមហ៊ុន Zoom មិនបានផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិតផ្នែកបច្ចេកទេសស៊ីជម្រៅនោះទេ ដោយគ្រាន់តែពណ៌នាថាវាជាបញ្ហានៃ «ការផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យបញ្ចូលមិនត្រឹមត្រូវ (Improper Input Validation)»។

ការវាយលុកដោយជោគជ័យ អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ដែលមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណ (Unauthenticated User) អាចធ្វើការលួចគ្រប់គ្រងគណនីទាំងស្រុង (Account Takeover) របស់ជនរងគ្រោះបាន តាមរយៈការចូលប្រើប្រាស់បណ្តាញ (Network Access)។

៤. អនុសាសន៍ណែនាំ

ការិយាល័យ CamCERT សូមធ្វើការណែនាំដល់អ្នកប្រើប្រាស់ និងអ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធទាំងអស់ សូមធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកម្មវិធីដែលបានរងផលប៉ះពាល់ខាងលើជាបន្ទាន់ ទៅកាន់កំណែចុងក្រោយបំផុត (Latest version) ដែលបានចេញផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុន zoom។

៥. ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://www.csa.gov.sg/alerts-and-advisories/alerts/al-2026-090/
• https://www.zoom.com/en/trust/security-bulletin/zsb-26014/
• https://www.bleepingcomputer.com/news/security/zoom-warns-of-critical-account-takeover-vulnerability/
• https://www.cve.org/CVERecord?id=CVE-2026-53412

ប្រព័ន្ធណេតវើក (Networking) មិនមែនសម្រាប់តែការប្រើប្រាស់ក្នុងសន្និសីទអាជីវកម្មនោះទេ។ បណ្តាញមូលដ្ឋាន ឬ LAN (Local Area Network) គឺជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់ក្នុងការរក្សាទំនាក់ទំនងរវាងឧបករណ៍ និងអ្នកប្រើប្រាស់នៅក្នុងបណ្តាញតែមួយ។ ជាមួយនឹងការលេចឡើងនៃ VLAN (Virtual Local Area Network) បណ្តាញអាជីវកម្មកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងមានថាមពលជាងមុន។ ការស្វែងយល់ ថាតើ VLAN ជាអ្វី? វាដំណើរការដូចម្តេច? និងអត្ថប្រយោជន៍របស់វាចំពោះស្ថាប័ន។

និយមន័យ៖ បណ្តាញ LAN គឺជាក្រុមនៃសមាសភាគណេតវើកដែលចែករំលែកបណ្តាញរូបវន្ត (Physical Network) តែមួយ។ ដូច្នេះ VLAN គឺជាបណ្តាញរង (Subnetwork) ដែលតភ្ជាប់សមាសភាគណេតវើកនៃ LAN ផ្សេងៗគ្នាចូលទៅក្នុងបណ្តាញឡូហ្សិក (Logical Network) តែមួយ ដោយមិនរវល់ពីដែនកំណត់ខាងរូបវន្តឡើយ។

ជាមួយនឹងភាពស្មុគស្មាញនៃណេតវើកដែលកើនឡើងហួសពីសមត្ថភាពរបស់ LAN ធម្មតា VLAN បានក្លាយជាជម្រើសដ៏ល្អ ដែលធ្វើឱ្យណេតវើកមានភាពបត់បែន អាចពង្រីកបាន មានសុវត្ថិភាព និងមានល្បឿនលឿន។

២. ប្រភេទនៃ VLAN មានអ្វីខ្លះ?

VLAN មានប្រភេទ ចំនួន ៣ ដែលគេនិយមប្រើប្រាស់៖

• Protocol VLAN: គ្រប់គ្រងចរាចរណ៍ទិន្នន័យ (Traffic) ផ្អែកលើពិធីការ (Protocols) ដែលពួកគេប្រើប្រាស់។ ឧបករណ៍ Switch នឹងបំបែក និងបញ្ជូនទិន្នន័យផ្អែកលើ Protocol ដែល VLAN នោះត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការ។ ចរាចរណ៍នៃ Protocol ផ្សេងទៀតនឹងមិនត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ Port នោះឡើយ។
• Static VLAN: ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា Port-based VLAN។ នៅក្នុងប្រភេទនេះ អ្នកគ្រប់គ្រងណេតវើក (Network Administrator) នឹងចាត់ចែង Port នីមួយៗនៅលើ Switch ទៅឱ្យបណ្តាញនិម្មិត (Virtual Network) ជាក់លាក់ណាមួយ។
• Dynamic VLAN: ផ្ទុយពី Static VLAN ប្រភេទ Dynamic VLAN អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកគ្រប់គ្រងណេតវើកកំណត់សមាជិកភាពនៃបណ្តាញ ផ្អែកលើលក្ខណៈសម្បត្តិ ឬអត្តសញ្ញាណរបស់ឧបករណ៍ផ្ទាល់តែម្តង (ឧទាហរណ៍៖ MAC Address)។

៣. តើ VLAN ដំណើរការដូចម្តេច?

VLAN បែងចែកបណ្តាញ LAN រូបវន្តតែមួយ ទៅជាបណ្តាញឡូហ្សិក (Logical Network Segments) ជាច្រើន។ ផ្នែកបណ្តាញទាំងនេះធ្វើការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាដូចជាពួកគេស្ថិតនៅក្នុង LAN តែមួយ ទោះបីជាការពិតពួកគេស្ថិតនៅលើ LAN ផ្សេងគ្នាក៏ដោយ។

ផ្នែកបណ្តាញទាំងនេះត្រូវបានបំបែកចេញពីបណ្តាញរូបវន្តដែលនៅសល់ដោយប្រើប្រាស់ Router, Switch ឬ Bridge។ ហេតុនេះ នៅពេលដែលឧបករណ៍ណេតវើកមួយធ្វើការផ្សាយទិន្នន័យ (Broadcasts Data) ទិន្នន័យនោះនឹងទៅដល់តែឧបករណ៍ផ្សេងទៀតដែលស្ថិតក្នុង VLAN ជាមួយគ្នាប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនឆ្លងទៅផ្នែកផ្សេងទៀតនៃ LAN រូបវន្តឡើយ។

នៅពេលដែល LAN Bridge ទទួលបានទិន្នន័យពីឧបករណ៍វានឹងធ្វើការសម្គាល់ (Tagged) តាមពីររបៀប៖

1. Explicit Tagging (ការសម្គាល់ផ្ទាល់): កើតឡើងនៅពេលដែលលេខសម្គាល់ VLAN (VLAN Identifier) ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងទិន្នន័យ ធ្វើឱ្យ Bridge ងាយស្រួលក្នុងការកំណត់គោលដៅបន្ទាប់។
2. Implicit Tagging (ការសម្គាល់ប្រយោល): កើតឡើងដោយប្រើប្រាស់ព័ត៌មានដែលមានស្រាប់នៅក្នុងទិន្នន័យ (ឧទាហរណ៍៖ Port ដែលទិន្នន័យនោះបានរត់ចូលមក) ។

ផ្អែកលើការសម្គាល់ទាំងនេះ Bridge នឹងកំណត់កន្លែងដែលទិន្នន័យត្រូវបញ្ជូនទៅ រួចផ្ញើវាទៅកាន់ឧបករណ៍បន្ទាប់ និងធ្វើការផ្តាច់ផ្នែក LAN នោះចេញពីផ្នែកដែលនៅសល់។

៤. ហេតុអ្វីបានជាត្រូវប្រើប្រាស់ VLAN?

VLAN ជួយកាត់បន្ថយភាពស្មុគស្មាញដែលមាននៅក្នុង LAN បែបរូបវន្ត។ នៅក្នុងបណ្តាញ LAN ធម្មតា ប្រសិនបើឧបករណ៍ពីរផ្ញើទិន្នន័យក្នុងពេលតែមួយ វានឹងធ្វើឱ្យទិន្នន័យបុកគ្នា (Collision)។ ការបុកគ្នានេះធ្វើឱ្យ LAN ទាំងមូលជាប់រវល់ ហើយទិន្នន័យដើមត្រូវផ្ញើសារជាថ្មីម្តងទៀត។

ផ្ទុយទៅវិញ VLAN បញ្ជូនទិន្នន័យពីផ្នែកមួយទៅផ្នែកមួយទៀតដោយប្រើ Switch ឬ Bridge ដែលជួយកាត់បន្ថយឱកាសនៃការបុកគ្នានៃទិន្នន័យ និងជៀសវាងការ Broadcast ទិន្នន័យទៅកាន់គ្រប់ឧបករណ៍ទាំងអស់។ ក្រៅពីនេះ វានៅមានអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនទៀតដូចជា៖

• សន្សំសំចៃថវិកា (Cost-effectiveness) VLAN ធ្វើការទាក់ទងគ្នាតាមរយៈ Switch និងមិនត្រូវការ Router ឡើយ លើកលែងតែត្រូវផ្ញើទិន្នន័យចេញក្រៅ VLAN។ ជាលទ្ធផល វាអាចគ្រប់គ្រងទិន្នន័យបានច្រើន កាត់បន្ថយភាពយឺតយ៉ាវ (Latency) និងកាត់បន្ថយការចំណាយលើឧបករណ៍។
• ភាពបត់បែន (Flexibility) VLAN អាចកំណត់ផ្អែកលើ Port, Protocol ឬ Subnet ដែលធ្វើឱ្យការរៀបចំណេតវើកមានភាពបត់បែន អាចកំណត់រវាងអគារ ឬជាន់ផ្សេងៗគ្នា ទោះបីជាឧបករណ៍ទាំងនោះមិនស្ថិតនៅក្បែរគ្នាក៏ដោយ។
• កាត់បន្ថយការត្រួតពិនិត្យ (Decreased Administrative Oversight) ជួយសន្សំសំចៃពេលវេលារបស់អ្នកគ្រប់គ្រងណេតវើក ដោយសារវាបែងចែកកុំព្យូទ័រការងារទៅជាផ្នែកៗ។ ពួកគេមិនចាំបាច់រៀបចំប្រព័ន្ធណេតវើកឡើងវិញទេនៅពេលផ្លាស់ប្តូរកន្លែងអង្គុយ ហើយថែមទាំងអាចកំណត់សិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់របស់អ្នកប្រើប្រាស់បានយ៉ាងងាយស្រួល។

៥. ករណីប្រើប្រាស់របស់ VLAN (Use Cases)

• ក្រុមហ៊ុនខ្នាតធំ (Large Companies): ក្រុមហ៊ុនធំៗជាទូទៅដាក់ពង្រាយបណ្តាញ WAN (Wide Area Network) ដើម្បីបំពេញតម្រូវការការិយាល័យ និងក្រុមការងារដ៏ធំរបស់ពួកគេ។ ការមាន VLAN ច្រើនជាជម្រើសជំនួស អាចជួយឱ្យងាយស្រួលក្នុងការកំណត់ទម្រង់ (Configuration) ការធ្វើការងារឆ្លងផ្នែក (Cross-functional work) និងការចែករំលែកទិន្នន័យរវាងនាយកដ្ឋានផ្សេងៗគ្នាក្នុងក្រុមហ៊ុន។
• ការដាក់ឱ្យនៅដាច់ដោយឡែក (Isolation): VLAN អាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីផ្តល់សិទ្ធិឱ្យភ្ញៀវ (Guest Users) ចូលប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតឥតខ្សែ (Wi-Fi) ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេចូលទៅកាន់បណ្តាញស្នូល (Core Network) របស់ស្ថាប័នឡើយ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព។
• ការផ្តល់អាទិភាព (Prioritization): ចរាចរណ៍ទិន្នន័យសំខាន់ៗ (Critical Traffic) អាចត្រូវបានផ្តល់អាទិភាពខ្ពស់ជាងទិន្នន័យផ្សេងទៀតនៅក្នុងបណ្តាញ ដោយប្រើប្រាស់គោលនយោបាយផ្អែកលើ VLAN (VLAN-based policies)។
• ប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទ VoIP (Voice over IP): VLAN អាចត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើតបណ្តាញឡូហ្សិកដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ VoIP។ វាបំបែកបណ្តាញសំឡេង (Voice Network) ចេញពីបណ្តាញទិន្នន័យផ្សេងទៀត ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់គុណភាពសំឡេង និងអាចបញ្ជូនពីឧបករណ៍មួយទៅឧបករណ៍មួយទៀតដោយមិនមានការប្រែប្រួល។

៦. ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://www.splashtop.com/foxpass/blog/vlan

នាពេលថ្មីៗនេះ អ្នកស្រាវជ្រាវសន្តិសុខបច្ចេកវិទ្យាបានរកឃើញចំណុចខ្សោយរួមគ្នាដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុត (Vulnerability Chain) ចំនួនពីរ នៅក្នុងស្នូលប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងវេបសាយ (WordPress Core) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា “wp2shell”។ ចំណុចខ្សោយទាំងពីរនេះ មិនទាមទារឱ្យមានការដំឡើងកម្មវិធីបន្ថែម (Plugin) ណាមួយឡើយ ពោលគឺវាមានស្រាប់នៅក្នុងប្រព័ន្ធ WordPress តែម្តង។ តាមរយៈការរួមបញ្ចូលគ្នានៃចំណុចខ្សោយទាំងពីរនេះ វាអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកវាយប្រហារដែលមិនមានគណនី (Unauthenticated Attacker) អាចបញ្ជាប្រតិបត្តិកូដពីចម្ងាយ (Remote Code Execution – RCE) និងគ្រប់គ្រងម៉ាស៊ីនមេគោលដៅបានទាំងស្រុង តាមរយៈការផ្ញើសំណើ HTTP ធម្មតា។

២. ផលិតផលដែលរងផលប៉ះពាល់

• WordPress កំណែ9.0 ដល់ 6.9.4 និង 7.0.0 ដល់ 7.0.1
• WordPress កំណែ8.0 ដល់ 6.8.5

៣. ផលវិបាក

ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃចំណុចខ្សោយ CVE-2026-63030 (REST API batch-route confusion) និង CVE-2026-60137 (SQL injection) នឹងអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកវាយប្រហារចូលទៅកាន់មូលដ្ឋានទិន្នន័យ (Database) និងបញ្ជាប្រតិបត្តិកូដបំពានលើម៉ាស៊ីនមេបានដោយជោគជ័យ។ បច្ចុប្បន្ន កូដសម្រាប់សាកល្បងវាយលុក (Proof-of-Concept) ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈនៅលើ GitHub ហើយ ដែលធ្វើឱ្យហានិភ័យនៃការរងគ្រោះមានកម្រិតខ្ពស់បំផុត។

៤. អនុសាសន៍ណែនាំ

• ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាបន្ទាន់: អភិបាលគ្រប់គ្រងវេបសាយត្រូវត្រួតពិនិត្យ និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកំណែទម្រង់ WordPress ទៅកាន់ជំនាន់ចុងក្រោយបង្អស់ (កំណែ 6.9.5, 7.0.2 ឬ 7.1 beta2 ឡើងទៅ)។ ទោះបីជាមានប្រព័ន្ធ Auto-update ក៏ដោយ ក៏ត្រូវពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ផ្ទាល់ដើម្បីធានាថាការអាប់ដេតបានជោគជ័យ។
• វិធានការបណ្តោះអាសន្ន (ប្រសិនបើមិនទាន់អាចអាប់ដេតបាន):
  • រៀបចំប្រព័ន្ធការពារ (WAF) ដើម្បីធ្វើការ Block រាល់សំណើដែលឆ្ពោះទៅកាន់ /wp-json/batch/v1 និង rest_route=/batch/v1។
  • ចូលទៅបិទដំណើរការមុខងារ WP REST API សម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ទូទៅដែលគ្មានគណនី (Unauthenticated REST access)។
  • ប្រើប្រាស់ Drop-in Plugin ដើម្បីបដិសេធ (Reject) សំណើទាំងឡាយណាដែលចូលទៅកាន់ /batch/v1 ដោយគ្មានការផ្ទៀងផ្ទាត់ identity។

៥. ឯកសារពាក់ព័ន្ធ

• https://thehackernews.com/2026/07/new-wp2shell-wordpress-core-flaw-lets.html
• https://wordpress.org/news/2026/07/wordpress-7-0-2-release/
• https://github.com/WordPress/wordpress-develop/security/advisories/GHSA-ff9f-jf42-662q
• https://wp2shell.com/