گفت‌وگو با: همایون ایوانی
گفت‌وگوگردان: ميترا محمودی
شرکت‌کنندگان در بحث: شهاب شکوهی، محسن شهمنش، جمشيد مهر

۱۰ شهریور ۱۴۰۴ (۱ سپتامبر ۲۰۲۵)

روایت تصویری:
https://youtu.be/To88ICwo-A4?feature=shared

برخی از محورهای گفت‌وگو:
نقد فردگرایی و خودمحوری در #جنبش‌ـ‌چپ
#ازخودبیگانگی در سرمایه‌داری و پیامدهای آن برای جنبش‌ها
وجوه چهارگانه‌ی ازخودبیگانگی نزد مارکس
ضرورت #سازمان‌دهی چابک و اخلاق‌محور برای تحقق رهایی
بازاندیشی مسیر رهایی: ترکیب نظریه، #اخلاق و عمل
ضرورت بازسازی و گسترش برتری‌های #گفتمان‌ـ‌چپ در زمینه‌ی فرهنگ، اخلاق و منش فردی و اجتماعی
پاسخ به «چگونه‌بودن»: ریشه در تجربه‌ی عملی
پایه‌ی اخلاقی‌-‌انسان‌گرایانه‌ی نقد #سرمایه‌داری
مسئله‌ی شئ‌وارگی
برخورداری چپ انقلابی از چشم‌انداز رهایی‌بخش و بازگرداندن انسان به کانون توجه روابط انسانی.
پیوند به منابع مورد اشاره در گفت‌وگو:
در ستایشِ اخلاق (https://pecritique.com/?p=35751)، نقد اقتصاد سیاسی، ۲ خرداد ۱۴۰۴ 
در ستایشِ قهرمانی (https://pecritique.com/?p=35892)، نقد اقتصاد سیاسی، ۱۹ خرداد ۱۴۰۴  
سازماندهی؛ سرِ زبان‌هاست، نه در میدان! (https://t.me/roudcollective/35)، ۲۳ اوت ۲۰۲۵
‏* * * * * * *‏
گفت‌وگوهای قبلی در: کانال یوتیوب (https://youtube.com/@hamandishichap) ‌‏و کانال تلگرام (https://t.me/left_forum) #هم‌اندیشی‌ـ‌چپ.‏

Der Beitrag هم‌اندیشی چپ: گفت‌وگو با همایون ایوانی – بازاندیشی اخلاق، همبستگی و سازمان‌دهی و گفتمان چپ erschien zuerst auf شبنامه.

ابتدا، برای روشن شدن خواننده باید بگویم که پیش از «تولدِ» همزمان ایلان ماسک و ترامپ، بعنوان دو صاحب «قدرت» و«هوش مصنوعی» ، مطلبی را در نقد تز افلاطون مبنی بر پیوند «قدرت»و«فیلسوف» ( شاه-فیلسوف) نوشته بودم و هنوز تکمیل نشده بود ، که این «دوقلو» به میدان آمدند. گرچه ظاهرا تشابهی بین «شاه- فیلسوف» افلاطون و این دو «الدنگ» قدرتمند و باهوش دیده نمی‌شود. اما اگر «عبارات» و خیالپردازی های افلاطون را کنار بگذاریم و گول کلام اش را نخوریم و دچار اشتباه نشویم , با اندکی تامل و دقت به رویکرد این الیتی که حول ترامپ و ایلان ماسک شکل گرفته ، میتوانیم «ADN» ایدئولوژیک آنان را دنبال کنیم و به فکر افلاطونی برسیم ! البته باز هم مهم نیست که تا چه اندازه از یک «ژنوم» هستند ، مهم این است که هر دو دشمن دموکراسی اند و بر یک الیت تکیه میکنند و با تاکید بر «هوش»و «نخبه» ، مثل «مرحوم» هیتلر ؛ به تمایز بنیادی بین انسان ها باور دارند ، و برای مشتی الدنگ با هوش و سوپر میلیاردر ، «حق ویژه» ، و با وقاحت کامل ، حق «فرمانروایی بی قید و شرط» بر عالم و آدم قائل اند .
ایده یا تئوری اساسی افلاطون این است که قدرت باید در دست فیلسوف ( عقل کل یا همه چیز دان ) باشد و یا ؛ شاه باید فیلسوف باشد . این تز به نام «شاه-فیلسوف » و یا «اعلیحضرت روشنفکر» و «حاکم حکیم» شهرت دارد. افلاطون اما تازه از پس مرگ استاد اش سقراط ، و «دموکراسی ناب» «آتن» ، سر بر آورده بود و بنام شاگرد او شهره بود ، لذا طبیعی بود که از «مدینه فاضله» بگوید و«باغ زرد و سرخ» نشان دهد . اما دیده ایم که همه ناجیان ، بدون استثنا از «نیّت خیر» میگویند و با عبارات قشنگ و تهییجی میخواهند که بشر را نجات داده و خوشبخت کنند!
برای فهم نیک و بد افکار این ناجیان رنگارنگ ، معیار اما «شعارها» و «زبان آوری» های آنان نیست ، معیار اصولیت و نتایج عملی این افکار ، تز ها و تئوری های آنهاست . به «چفت و بست» این تز افلاطون در پایین تر خواهم پرداخت .
انگیزه و ریشه تاملات ویژه و طولانی من :
جمهوری اسلامی از ابتدای شکلکیری اش ، چونان «سیاه چاله” ای ، هزاران «ستاره»ی فروزان را در خود بلعیده ، و من وما ، سالیانی ست که بیشتر به تماشای این بلعیدنِ بی وقفه، نشسته ایم . و من همواره از خود پرسیده ام ؛ این «سیاه چاله»چیست ؟ چرا و از کجا آمده است ؟ و چرا هیچکس جلودارش نیست !؟ سوای «کمک های غیبیِ» هم غربی و هم شرقی که سهمی از سود بیکرانی ست که به صنایع نظامی و منافع استراتژیک آنان میرساند ، آیا خود نیز نوعی فاشیسم نیست ؟ و براستی «مجوز» یا توجیه نظری این سبعیت ها و بلاها ی خانمانسوز فاشیستی و این همپوشانی های جدی ، اما بظاهر «دشمنانه» ، از کجا آمده ؟

و اکنون که به نظرم می‌رسد سر منشاء اولیه آن را پیداکرده ام ، اینبار با پدیده ای از همین جنس و تبار ، اما بصورت کاریکاتوری در «عصر جدید» ، ولی پرزورتر و در مقیاسی جهانی ، با آن مواجه شده ایم ؛ و آن ظهور «ترامپ» و دوقلوی مکمل اش «ایلان ماسک» است ! البته که ایلان ماسک فیلسوف نیست ، اما او با هوش مصنوعی اش و با همیاری دیگر «تکنو اولیگارش های جدید » ، می‌خواهد با «شاه» ی همچون «ترامپ »، نقش «همه چیزدان» افلاطون را بازی کند ! ( در اینجا ویدئویی را ضمیمه میکنم که تعریف جالبی از ترکیب و ایدئولوژی ترامپ با ابر تکنوکرات های جدید بدست می‌دهد که به درستی آنرا بازگشت به ایده ی «آنتی دموکراسی» افلاطون میداند . این ویدئو را «ایرانشهری» ها در آورده اند ، با اینکه خود «پادشاهی خواه ناب» هستند اما به این اعلیحضرت نو ظهور غربی و تازه به دوران رسیده، نقد دارند ! شاه باید ایرانی و «خسروانی»باشد!؟
باز گردیم ؛ البته عباراتی که اصحاب ترامپ میگویند عینا همانی نیست که افلاطون میگفت ، اما هر دو در تفویض قدرت به یک « عقل کل » یا «الیت» عینا یک خطای فاحش را مرتکب میشوند : عقل کل افلاطون در دوهزار و پانصد سال پیش میتوانست یک فیلسوف باشد و «عقل کل» عصر «هوش مصنوعی» ؛ صاحبان صنایع مدرن و «الدنگ های هوشمند» ی که هیچکدام بنا به نیاتشان نمیتوانند «مدینه فاضله» که هیچ ، یک تعریف از دموکراسی بدست دهند . اما تئوریسین جوان وبا هوش این جماعتِ تازه به دوران رسیده ، ( کرتس یاروین ، ) شریک‌«پیتر تیل» در نقد دموکراسی های موجود خیلی هم پرت نمیگوید ، او اعتراف میکند که این دموکراسی ها بسیار بیگانه و دور از منافع همگانی هستند و باندهای معینی آن را اداره میکنند . اما او میگوید ؛ افسار دنیا باید در دست ما افزارمندان جدید باشد که میتوانیم مطابق الگوریتم های فوق تصور ، دنیارا اداره کنیم ! در اینجااما حق با او نیست ؛ با اینکه او در این قسمت هم میتواند بفهمد که با این سطح از دانش و تکنولوژی ، کاملا امکان ساختن دنیایی دیگر، به دور از جنگ و جاه طلبی های بیمارگونه وجود دارد ، منتها ظاهرا او نمیداند ؛ که تا این افزار و ادوات و امکانات همچون «اموال» و «سرمایه» ای شخصی باشند ، غیر قابل کنترل و بشکل ذاتی گرایش به افزایش بی رویه و رقابت های مرکبار با رقیبان خود دارند ، و در این مسیر روز به روز بر فقر و بدبختی مردم و ویرانی طبیعت می افزایند . بهمین دلیل منطقا باید این ثروت ، «ملی» و بعنوان سرمایه و دانش بشری بازشناخته شود و در اختیار مردم و زیر کنترل متخصصین علمی و شرافتمند قرار گیرد .تا با استفاده ی بهینه از آن جلوی ویرانی های طبیعت و فقر و فلاکت مردم و جنگ های خانمانسوز را بگیرند. ( آنگاه ، خود راه بگویدت که چون …) و اینان که هویت شان در دوران تازه ی تحول صنعتی با «سرمایه» و «تکنولوژی فوق مدرن» از دیگران متمایز میشود ، تازه در مسیر رقابت های ویرانگر بیشتری قرار گرفته که برای برتری خود رقابت های نا سالم و «ناگزیر»ی روبرویشان قرار دارد .
ویدئو را ببینید
https://youtu.be/In0lovt2s6Q

‌باز گردیم ؛ ییش ازپنجاه سال است که در جستجوی آزادی ، در دفاع از حق و حقیقت ، با دیکتاتوری شاه و شیخ ، داوطلبانه مبارزه کرده ام ؛ و همواره از خود پرسیده ام ، علت شکست مکرر این جنبش ها وتکرار و بازتولید این نظام های ستمگر و آشکارا ضد بشری و همچنین توالی این همه شکست پیشگامان چپ، و قلع و قمع فرهیختگان در کشور ما و هم در مقیاس جهانی ، از چیست ؟ آیا فقط به «ضعف نظری عناصر پیشرو »، و یا «نازل بودن سطح آگاهی و تشکل کارگران و توده ها» و یا «فقدان حضور کارگران و رهبری با کفایت» و یا «روشنفکری- خرده بورژوایی»بودن این جنبش ها ، و یا «بی ریشه بودن سازمانهای سیاسی» ویا « دیکتاتوری و سرکوب و توطئه های امپریالیستی» و یا حتی به مجموعه ی اینها بر میگردد ؟! اینها را در تجربه ی انقلاب ها و جنبش های کشورهای گوناگون ، که حتی وضعیت متفاوت و خیلی بهتری هم از ما داشته اند ، و گاه به پیروزی هایی هم رسیده اند ، در نظر گرفتم ؛ با اینکه تمام این عوامل هر کدام حتی در جای خود نقشی گاه اساسی در عدم موفقیت جریانات ایفا کرده اند ، اما باز هم برایم متقاعد کننده نبودند ، چرا که در هر صورت به شکست کشیده میشدند …و در بسیاری از موارد خوانده و دیده ایم که مدام؛ « انقلاب ها فرزندان خود را بلعیده اند !» چرا ؟ و چرا حاصل تلاش های ترفیخواهانه و انقلابات گوناگون دائم در معرض تجاوز قدرتمداران ارتجاعی است ؟ بی‌آنکه در نقش اصلی قدرت سرمایه و همدستی مذهب در این شکستها، تردیدداشته باشم، از آنجا که این «دورباطل» مدام تکرار شده، برای یافتن علتی اساسی، ورای داده‌های موجود، هم‌چنان جستجو کرده، پرسشگر بوده و دنبال «حلقه‌ی گمشده» ای بوده‌ام . بخش بزرگی از عمرم در پی شکست انقلاب ۵۷؛ از سال ۶۳ در «تبعید» گذشته و چهار دهه مطالعه و واکاوی، برای فهم علل اساسی شکستها و ناکامی اکثر قریب باتفاق انقلاب‌ها، وقت کمی نبوده ، اما چنانچه بدرستی دست به ریشه برده باشم و «حلقه گم شده» همین باشد که فکر میکنم ، چهل سال در بطن دوهزار و پانصد سال غلبه ی فکر افلاطونی ، زمان زیادی نیست . در اختلافاتی که بر سر تامل بر تاریخ فدایی و نگاشتن آن با چند «باهوش» کنفدراسیونی داشتم ، اینبار بطرز ویژه ای توجه مرا به وراندازی روشنفکران کشاند که نتایج اجمالی آنرا بر سر «روشنفکر و انواع آن » * در »گفتگویی»ًمطرح کردم . در آنجا به این سر منشا و ریشه ی آن نزدیک شدم : مرگ سقراط و بر آمدن افلاطون را نقطه ی عطفی دانستم که سر آغاز ره گمکردگی راهبران شد ؛ در آنجا ، تز «شاه-فیلسوف» ی را که «افلاطون» تئوریزه کرده ، به عنوان یک اختلاط و اختراعی ارتجاعی ، ریشه اصلی پرت رَوْی روشنفکران و نخوت آنان در حد «خود خدا باوری» یا « خود شاه پنداری» دانسته ، و اشاراتی به چرایی آن کرده ام ، اما ابعاد آنرا باندازه ی کافی درک نکرده بودم؛ یعنی دامنه ی نشت و بسط آنرا بدرستی ندیده بودم : حال پی برده ام که این تز کلیدی افلاطون ، علاوه بر اینکه سرمنشاء ، «الیتیسم»و تبعیضات و بحران های بسیاری ست ، سر منشاء نظریه توتالیتاریسم و فاشیسم هم هست چرا که در تحلیل های افلاطون انسان ها اساسا ( ماهیتا)متفاوت اند و یک «همه چیز دان» یا یک «الیت نخبه» و یا «چوپان» به تعبیر او باید ، و حق حکومت کردن دارد و نه نمایندگان مستقیم مردم !
درست است که آگاهی علمی و مبارزه ی طبقاتی و منافع طبقاتی ، روشنفکران متفاوتی می آفریند ، اما دریغا که این نگاه افلاطونی دامن تقریبا همه را گرفته و حتی بر غول های اندیشه که از پیشقراولان انقلاب و پیشرفت زمانه بوده اند هم تاثیر گذاشته : مثلا بر نیچه این فیلسوف ماتریالیست ضد مذهب و ضد قدرت کلیسا (و بعد هم شاگردان نخبه گرایش ) ، و حتی با وجود اینکه او نقدی جدی به خود افلاطون دارد ، اما با تز « ابر انسان »و «الیتیسم»اش ، دریغا که وارث مرده ریگ فکر افلاطونی ست ، و حتی بر مارکس ، این متفکر اساسا متمایز و محبوب من هم ؛ برغم تمام هشیاری هایش نسبت به «شر» یا تمرکز قدرت (دولت) ، ،تاثیر گذاشته ؛ آنجا که تز «دیکتاتوری پرولتاریا» را بعنوان الیتی صالح و صاحب «حق ویژه» مطرح می‌کند!
و به نظر من علت اساسی و نظری استالینیسم و شکست انقلاب اکتبر و مابقی شکست های جنبش چپ هم از این «آغشتگی» پنهان و ناشناخته ی نگاه رهبران این انقلابات به تز افلاطون ؛ «شاه- فیلسوف» یا «رهبر عقل کل » تاثیر کرفته است ! البته مارکس تا حد زیادی متمایز است چرا که او و انگلس در «مانیفست» دولت را که جای گرد آمدن نخبگان و برگزیدگان است ، «شر»ی مینامند که برغم «ناگزیر»ی اش باید به تدریج منحل شود . [که بحث مفصل در اینباره ، به وقت و مداخله ی اهل علم و دانش مارکسیستی و جای دیگری نیاز دارد ].
بهر روی حالا روشن تر میتوانم نظرم را فرموله کنم و نشان دهم ؛ که مستقل از بلبل زبانی ها و «باغ زرد و سرخ» و «مدینه ی فاضله »ای که افلاطون نشان می‌دهد ، او هم مثل همه ایدئولوگ ها و ناجیان ، مردمان را مسحور زبان آوری و عبارت پردازی های خود کرده ،و در سپردن قدرتی بی حد وحصر به یک «الیت» و در راس آن «شاه- فیلسوف» اهتمام تمام ورزیده : «قدرت»ی که چه به تنهایی و چه با همدستی «فیلسوفان» یا روشنفکران دستگاهی ، «قدر قدرتی» ست ، در مقابل مردم, و هر مخالف و هر نوع مخالفتی علیه این قدرت !
بگمان من تز «شاه-فیلسوف»افلاطون دانسته یا ندانسته نقشی ویژه برای فیلسوفان و روشنفکران یا نخبگان ایفا کرده ؛ شاید مثل «داستان سیب»ی باشد که زنباره ای ، با انداختن آن از پنجره به اطاق زنانی بسیار، از آنان دلربایی و سپس با این توهم که او عاشق آنان است ، تصرفشان می‌کرد؟! و به نظر می‌رسد بخش مهمی از روشنفکران باهوش و یا نخبگان خود شیفته، عمیقا تحت تاثیر «فیلسوف- شاه»ی هستند که افلاطون ترویج کرده است و یا با همین سیب کذایی دل و عقلشان را از دست داده ، که اینچنین وسیع و با ذوق و شوق خود را کاندید عضویت در دستگاه قدرت یا تبدیل شدن به روشنفکر دستگاهی کرده اند !؟
بگمانم ، اکنون ایرانیان برای فهم پَرتی و خُسران های چنین ایده ی خطرناکی ؛ یعنی از ترکیب «قدرت و هوش» یا شیخ و شاه ، یا «حاکم حکیم» شانس بیشتری دارند ، چراکه هم پیوند شیخ و شاه را دیده اند و هم وقتی که «حاکم حکیم» آمد و شیخ ، شاه شد ، دیدیم چگونه روشنفکران فراوانی ؛ و در محور آن ؛ باند «حسین نصر» که پشتش به «کوه اُحُد» و «کمک های غیبی» بند بود ، به مدد این قدرت شتافتند و برغم آنکه «فیلسوف -شاه» اینبار مضحک و شهره به «آخوندشپشو» بود ، باز هم ، همان شد که افلاطون طرح اش را ریخته بود و امثال «حسین نصر» و «مطهری» ، آنرا از دوران و در«بنیاد شاهنشاهی فلسفه» ترویج میکردند .
به گفته ی «سروش» ؛ «خمینی مرید افلاطون بود» او که شکل دهنده ی «ولایت فقیه» یا «حاکم حکیم»است ، تجسمی عینی از فکر افلاطون را در عصر جدید ، برروی زمین به نمایش گذاشته است .*
( این پرانتز را اما امروز به تاریخ ۲۰ ژانویه سال ۲۰۲۵ اضافه میکنم : که در مراسم تحلیف «ترامپ» ، «ایلان ماسک» ادایی سمبلیک ( سلامی فاشیستی ) از خود نشان داد ، که با هر نیتی باشد ، ظهور «فیلسوف- شاه» مدرن ‌الدنگی را نشان میدهد که با «ترامپ» از زهدان سرمایه مالی و صنعتی فوق مدرن بطور دو قلو ، پا به جهانی گذاشته اند که برای مدتی ( البته به نظرم محدود) بر بخش مهمی از آن ، و برای کاهش بحران عمیق سرمایداری جهانی با محوریت آمریکا ، یکه تازی خواهند کرد، اما به گمان من «توفان درو میکنند» )
باز گردیم و ببینیم پیش از همه «افلاطون» چگونه دل ملاها و روشنفکران را با تز خود ربوده است و با تئوری خود ، اسباب تحکیم دستگاه قدرت سیاسی را به طور پایه ای و مداوم تا به امروز ، فراهم ساخت :
میدانیم که افلاطون ، پس از مرگ سقراط ، و بدنبال بحث های رایج آن زمان «آتن» در باب چگونگی «شهرگردانی» و دموکراسی ، که همراه مقولات آگاهی و تعیین سرنوشت و نوع زندکی مردمان باب بود ، در غیاب «سقراط»، با یک فریب بزرگ ، دست به پیوند دو مقوله ی اساسا نا متجانس زد و از پیوند شاه ی که سرنگون و طرد شده و فیلسوف ( همه چیز دان) ، پدیده ای «آرمانی» ساخت ، او با به میان کشیدن پای «فیلسوف» به عرصه ی قدرت ، فریبکارانه خودگردانی دموکراتیک آتن را که دچار بحران بود دور زد ، و این تز ارتجاعی * را به تدریج با تحلیل هایی اساسا تبعیض آمیز و ضد دمکراتیک جایگزین آن کرد *. و برغم عدم تحقق فوری آنچه او تصور می‌کرد ، اما از برکت تز او ، هم ادیان -بویژه اسلام- از او بهره برده اند* و هم دیوانسالاری متناوبی از شاه و شیخ ؛ یا ترکیب قدرت سیاسی و روشنفکران دستگاهی ، تا کنون دو هزار و پانصدسال دوام داشته و حتی دستگاه مدرن قدرت را ، برغم تمام بحران های عمیق ادواری اش ، با شاه و بی شاه ، همچنان با کمک همین «روشنفکران دستگاهی» و انبوه ذخیره هایش ، بطور سیستماتیک حفظ کرده و همچنان در خدمت بازتولید و حفظ «قدرت» دیکتاتورها در آورده است .
افلاطون ، ملایان و روشنفکران را که اصولا کارشان باید حوزه معنویات و نقد قدرت (یا «واقعیت موجود»)باشد و به ترویج «حقیقت» و «اخلاق» (و وضعیت مطلوب) بپردازند ، تصرفشان کرد و به حلقه ی قدرت وصل کرد ، تا با قربانی کردن «خدای مالوف»در پای «شیطان ملعون» ، «شاه -فیلسوف» او بسان «هادس» * فرمانروای مردگان باشد !
به باور من علت دوام این ایده ، از یکسو به ماهیت قدرت متمرکز برمیگردد ، و از سوی دیگر کمبود نقدی اساسی از سوی فلاسفه ی بعد از افلاطون و روشنفکران و متفکرین به چنین پیوندی، و نباید فراموش کرد که ؛ او بوسیله «قدرت»های حاکم گوناگون و آکادمی های بزرگ وابسته ، «کمک های غیبی» منظم ، شامل حالش شده و بعنوان « غول اندیشه» بی وقفه «باد» گردیده ، و موردپاسداشت و تقدیر بوده و هست .
فاجعه اما این است که چنین پیوند فریبکارانه ای ، توهمی «ایده آل» پیرامون قدرت ایجاد کرد ، و برای روشنفکران همچون «جایگاهی رفیع و نان و آبدار» ، در دل شان ، «قند آب کرده» و پیوندی مبارک و مطلوب به حساب آمده است و شارع آن را عملا به موجودی « intouchable» ( دست نزدنی) بدل کرده است . بهر رو اگر چه هرگز «شاه»ی فیلسوف نشد، و این تز بجز در « ولایت فقیه» تحقق کامل نیافت ، روشنفکران بسیاری را اما همچون عقل منفصل به خدمت دستگاه قدرت در آورد و در رویای «اعلیحضرت روشنفکر» شدن ، و یا در معیّت آن ، علی الحساب به «روشنفکر دستگاهی» بدل کرده است ؟!
اما ببینیم ایراد اساسی این پیوند چیست و چرا ضد علمی و ارتجاعی ست : پیش از افلاطون هم در شرق ، دستگاه پادشاهان و خلیفه ها ، از روحانیان و ملایان مدد میجستند که چگونه بر مردم حکومت کنند ، اما افلاطون نخستین روشنفکر یا فیلسوفی ست که پیوند این دو را «تئوریزه» ، و حتی با «مدینه ی فاضله » اش « آرمان» سازی کرده است : اساس نظریه ی افلاطون یعنی «فیلسوف – شاه» یا پیوند «فیلسوف » ( به مثابه نظریه پرداز یا روشنفکر و منتقد و نوع کهن آن ؛ روحانیان که خود را متخصص ساحت «اخلاق» و «حقیقت» میشمردند ) و «شاه» ( بمثابه دستگاه حکومت و قدرت) استوار است ، که امتزاج این دو ؛ عملا باعث حذف یا خنثی کردن منتقدین ، دگر اندیشان و اهل اخلاق میشود ، و قدرت هم به «قدر قدرتیِ» بی حد وحصرِ شاهان می انجامد و یا به «خلافت خلیفگان» و «ولایت فقیه» و یا اشکال دیگری از حکومت های فاشیستی ؛ که نخبگان یا روشنفکران و هنرمندان را به ابواب جمعی خود میکشانند .  چیزی که مشتی الدنگ و دیکتاتور قلدر را نسل اندر نسل همچون «شاه»و «ولی» و «پاشا» و «خلیفه» و…تا به امروز رسانده است و امروز با پیدایش «هوش مصنوعی» یا این قدرت خارق العاده و « همه چیز دان»؛ با توانی هزاران هزار برابرِ روشنفکران ، میتواند و عملا هم دارد میرود که در خدمت قدرت الدنگ های هوشمند و تکنوکرات و میلیاردر قرار بگیرد و در یک «تبعیض تاریخی مهم» دیگر ، به بردگی اکثریت قریب به اتفاق آدمیان بوسیله ی معدودی صاحبان صنعت جدید و این «هوش ابرقدرت» منجر گردد. به گمان من این واقعه یا «تبعیض تاریخی مهم » را که الدنگ های با هوش در حال تئوریزه کردن و تحمیل آن هستند ، تاریخا میتوان با تبعیض بین زن و مرد مقایسه کرد ، که اگر، هر چه زودتر و جدی جلوی اش گرفته نشود ، اینبار این «نخبه -با هوش» ها هستند که «آقا» یا «ارباب»تاریخ میشوند و مابقی انسان ها شبیه «زنانی» هستند که جایگاهی در کنار مردان ندارند و گاها «مستحق دفن» شمرده خواهندشد ، با این تفاوت که وقتی زن زن شد و مرد «آقا» ، زنان بهر حال بخاطر نقش فرزند آوری و تولید مثل و لذت جویی «آقا»یان ، بشکل انبوه «دفن» نمیشدند ! «آقا»ی امروز تاریخ اما ، با هوش مصنوعی اش ، ظاهرا هم قادر خواهد بود؛ «تولید انبوه» کرده و نیز  «تولید مثل» انبوه ایجاد کند و هم اسباب ارضاء خویش را فراهم سازد !
باید هشدارهای متفکرینی مثل «هراری» را که قبلا و اکنون شوشانا زوبُف Shoshana Zuboff و همچنین ؛ «گرلینده گرویتل» (Prof. Dr. Gerlinde Groitl)،که هر دو پژوهشگرانی برجسته در این زمینه هستند جدی گرفت *
پارادوکس اما این است ؛ همچنانکه با برآمدن مدرنیته و افزایش وافر روشنفکران ، دیگر جای چندانی برای همه ی آنها در «دستگاه قدرت» نبود و مورد بی اعتنایی و اخراج قرار میگرفتند و در نتیجه از میان آنان نسلی از روشنفکران مخالف شکل گرفت و دست به افشاگری های مهم زدند و صفوف اپوزیسیون را شکل دادند ، اینک با ادامه ی این روند ، می‌توان امیدوار بود که این پدیده میتواند به دموکراتیزه کردن این سلاح استراتژیک قدرت کمک جدی برساند ؛ نمونه افشاگریهای «آسانژ و …» ، اهمیت ورود این نسل جدید را به میدان مبارزه برای دموکراسی و عدالت نشان میدهد !
به عبارتی دیگر ؛ برساختن «شاه-فیلسوف» به لحاظ فلسفی ،یعنی دو مقوله ی متضاد؛ «عین » و «ذهن» یا «واقعیت» و «حقیقت» یا «سیاست» و «اخلاق» را در هم کردن و یکی نمودن . یا مثلا «قوه قضائیه» و «قوه ی اجراییه » را یکی کردن ! و درست به همین دلیل ، یعنی با چسباندن «واقعیت» (یا آنچه که هست) و «حقیقت» (یعنی ماحصل نقدو بررسی پراتیک ،) ، عرصه ی آزادی ، پژوهش و نقد به کلی حذف میشود و جایش را از یک طرف «عقل کل» و «همه چیز دان»ی میگیرد که ظاهرا «بر «حقیقت»«اشراف کامل» دارد ! ، و این را تاریخ به کرات و مداوم به شکل دیکتاتورها و یا شاهان و اهل خلافت ، شاهد بوده است و از سوی دیگر اهل فکر و هنر یا منتقدین وضعیت موجود را یا سرکوب و زندانی کرده و یا جیره خوار و «آدم دستگاه» .
این «پروبلماتیک» را توضیح میدهم : «واقعیت»؛ ساحت وضعیت موجود است و «حقیقت» ؛ ساحت وضعیت مطلوب . وضعیت مطلوب اما بطور نسبی در بطن پراتیک و حرکت چونان یک پتانسیل شکل میگیرد و بصورت ماحصل تجربه با نقد و بررسی به صورت تئوری به دست می آید و بر واقعیت افزوده میشود و واقعیت جدیدی را میسازد و دوباره این واقعیت ، با زمان و در حرکت، حامل حقیقت یا وضعیت مطلوب دیگری میشود که مدام با نقد و بررسی به دست می آید و بر واقعیت افزوده میگردد  و تا بی نهایت ادامه می یابد . اما این حرکت گاهی در یک پیچ تاریخی که محصول انسداد هایی انباشته شده است ، به یک پراتیک اجتماعی بزرگ ( انقلاب) بدل میشود که میتواند «وضعیت مطلوب» چشمگیر و همگانی را (باز هم بطور نسبی)فراهم سازد ، بهمین جهت هر چقدر انسان ها امکان بیشتری داشته باشند که به نقد سیستماتیک و مداوم وضعیت موجود بپردازند و پتانسیل های موجود را بررسی کرده و تئوری پردازی کنند ، امکان موفقیت و تاثیر گذاری شان بر پراتیک بزرگ اجتماعی بیشتر و موثرتر است . ( تمرین دموکراسی ) برای همین دیکتاتورها، بحران می آفرینند و آزادی را مسدود و یا محدود میکنند ؛ و روشنفکران آگاه و تاثیر گذار را به زندان می افکنند که این نقد و جمعبندی ها ، منظم صورت نگیرد ، تا حتی در چرخش های تاریخی هم امکان داشتن جمعبندی و تئوری را از پیشگامان بگیرند ! و ایرانیان بخوبی این پدیده را طی یک قرن گذشته دیده اند
پس ،یکی کردن فیلسوف و شاه و یا ترغیب روشنفکران به همدستی آنان با قدرت (یا سپردن عناصر ساحت آزادی به قدرت )، اگر نگوییم عملا حذف آزادی و حذف امکان نقد وضعیت موجود و قدرت حاکمه است ،لااقل توازن قوای بین روشنفکران دستگاهی و روشنفکران مستقل را اساسا به نفع روشنفکران دستگاهی به هم زده ایم و در چنین حالتی ،مداخله ، یا نقد و تغییر واقعیت ( در ساحت حقیقت) مختل گردیده و در نتیجه خرد جمعی یعنی ماحصل تجربه ، وجود خارجی نمیتواند داشته باشد . و در همچنان بر روی همان پاشنه ؛ («ذهنِ» قابل ساختن و خریدن )، میچرخد ! 2
وضعیت کنونی و چهل و چندساله ی جمهوری اسلامی ، برغم تمهیدات متناقض و پیچیده ای که تا کنون به کار گرفته ( مثل جمهوری نامیدن خود و گذاشتن برخی قوانین دموکراتیک در قانون اساسی، و سپردن تمام اختیارات به «ولی فقیه» بخوبی این بن بست را نشان می‌دهد و میبینیم که با «ولایت فقیه» نه تنها مخالفین و ناقدین جایی برای اظهار نظر و نقد ندارند ، بلکه دستیاران و حتی رئیس جمهور منتصب خودولی فقیه هم نمیتواند صاحب اراده و اختیار باشد . چرا که جمهوری در «ذیل عنایت ولی امر» یا «حاکم حکیم» قرار دارد !
برای مشخص تر شدن این مسئله ،باید دوباره اشاره کنم که «واقعیت» به آنچه وجود دارد گفته میشود و «حقیقت» پتانسیل ها و بازیافت نظری تجربه ست ، که از پراتیک بدست می آید ، و باز با افزوده شدن بر واقعیت و تبدیل شدن اش به «واقعیت »ی دیگر ، از دست می‌رود !
با اختراع و انحصار «حقیقت الهی» ؛ و در اختیار ولی فقیه قرار گرفتن آن ، واقعیت اما متصلّب شده، و تنها ولی فقیه هر چه بخواهد میگوید و انجام می‌دهد . او میتواند تا آنجا که زورش برسد وضعیت موجود را با کمک آیات و روایات و یا با «چنگ و دندان» تنها به عقب برگرداند . اما او هم در این فرایند با تمام اقتداری که دارد فاقد هر نوع خلاقیت و آفرینش است و هیچ نو ع نقد و پیشرفتی را بر نمی تابد ، چون او نظرا فقط به عقبه ی اسلامی اش نگاه میکند و حتی نمیتواند از «صدر اسلام» عقب تر برود و مجبور است در کنار طالبان و ابوحرام ها در «امارات اسلامی» جای بگیرد، عملا اما ، ولی فقیه «شیعیان قالتاق» برای حفظ بیضه ی اسلامی که خمینی در دهان ایشان گذاشت ، انبوهی روشنفکر را در دستگاه خودش بکار گرفته و آنان هستند که با «کمک های غیبی»این دستگاه «بی همه چیز »را با سو استفاده از همه چیز سرپا نگهداشته و میچرخانند .

باری «واقعیت» و «حقیقت » ، همچون بستر تئوری و پراتیک اند : دو ساحت متمایز و باصطلاح دو قطب «ضدین» به حساب می آیند که بستر ضروری حرکت را نشان می‌دهند . و اگر این دو ساحت ، درهم و یکی شوند ، «حرکت» مختل و «فضا»ی دیالوگ و نقد ، وجود نخواهد داشت و آزادی را خفه میکند . حتی سوسیالیسم علمی هم سوسیالیسم را پایان این دیالکتیک نمیداند و به تحقق نهایی حقیقت باور نمیتواند داشت . زندگی تا بی نهایت با تغییرات مداوم ادامه دارد و حقیقت همواره در جویبار پراتیک جاری ست و جلوه ی آنرا در سرود «شاعران زمانه» و هنر ها و اندیشه های نو ، برای تغییر این جهان و در فریادها و در رزم شیر زنان و زندانیان سیاسی در زندان ها ، و شهیدان خیابان ( قهرمانان دوران ) برای آزادی و دموکراسی به قدر و گونه های مختلف میبینیم .
اینک چه ؟ متاسفانه امروزه ، با پیشرفت های فوق العاده ی تکنیکی و الکترونیکی- دیجیتالی در هوش مصنوعی ، بشر در حالیکه با بزرگ‌ترین انقلاب تکنولوژیک زندگی خود روبروست ، و با چنین سطحی از تکنولوژی ، انقلابی همگانی و عالمگیر ممکن گشته ، بشر همزمان با خطر جدی «ولایت هوش» بوسیله قدرت حاکمه جهانی و معدودی از هوشمندان مواجه است .گرچه بسیارانی مثل «هراری»از خطر «هوش مصنوعی» گفته اند و به آن توجه دارند و هشدار داده اند ، اما مسئله ی مهمتر ، نگاه پیشگامی ست که هدف اش تغییر جهان به نفع همگان است . نگاه پیشگامان سنتی باید از بیخ تصحیح شود و با نقد اساسی «نگاه از بالا» و «ارباب و رعیتی» ، یا «چوپان رمه ای» ، خود را از سلطه و تبار فکر افلاطونی و حکومت «فیلسوف-شاه » رها سازد ، و به نظر من این ممکن نیست، مگر با یک برش اساسی از گرایش غالب به مسئله ی قدرت و پاسخی روشن به دموکراسی و شهر گردانی دموکراتیک از پایین و جایگاه «خرد » و نقد «هوشِ» قابل ابتیاء و «حق ویژه »و حقوق و جایگاه «هوشمندان» ! *
و در یک کلام این «هوش مصنوعی» برغم اهمیت اش ، اگر درست مورد استفاده قرار نگیرد ، خطرش دو صد چندان هم میشود و اینبار بد جوری گریبان بشر را خواهد گرفت! بدتر از ولایت فقیه ! تا هنوز اندک شانسی هست ، باید در سطحی وسیع ، همه را درگیر این آفت اندیشه و تربیت غلط افلاطونی روشنفکران کرد و بدون چشمداشت ، و خواستن «حق ویژه» ، میبایست برای یک دموکراسی بدون قیم و ارباب ، آستین ها را بالا زد ، تنها در اینصورت مردم به حرف و تجربه ی رهبران واقعی و. در کنار و هم ارز خود ، اعتماد کرده و بهنگام لزوم ، اعتصابات وسیع و جنبشی همگانی را به راه خواهند انداخت و آنگاه میتواند خیابان ها به تصرف در آید و گوش ها به روی رهنمود های رهبران خویش گشوده شود و هر روز به اندازه ی سالها پیشرفت حاصل گردد.
شاید ؛ برای برخی ، تشابه «ولایت فقیه» و «ولایت هوش مصنوعی» درست به نظر نرسد ؟
ظاهرا شاه- فیلسوف یا « ولایت فقیه » افلاطون ، با این ولایتی که هوش مصنوعی برایش خیز برداشته ، متفاوت به نظر میرسد ، اما این تفاوت ماهوی نیست ، این تنها نوع مدرن «ولایت فقیه» است . تشابه ماهوی این دو در این است که هوش مصنوعی از یک «لوژیک» ثابت و تک ساحتی تبعیت میکند ، و برغم توانایی خدایگونه اش در پاسخ به هر سوال ، اما از درک زندگی واقعی بشری و دیالوگ زنده و احساس واقعی زندگی ، همچون «ولی امر» و « اعلیحضرتین» ؛ ترامپ- ماسک ، و آن جوانک با هوش ( کرتس تیل )، عاجز است،  و چنانچه بخواهد بر زندگی اجتماعی حکومت کند ، هزار بار بیشتر از «دیکتاتور چارلی چاپلین» و وضعیت فعلی زندگی کارگران درچین ؛ عرصه را تنگ ، و مشکل را چنان عمیق و جدی خواهد کرد که جز «برده داری» آنهم از نوع بیرحمانه و غیر قابل انعطاف اش ، نام دیگری نمیتوان بر حاکمیت آن گذاشت ،چرا که زندگی انسانی فقط «لوژیک» و واقعیت محض نیست! انسان بعنوان جلوه ی بارزی از حیات ، حامل تناقضی پایه ای، درگیر واقعیت و حقیقت است و همین رانشی ست که او را از نا آگاهی به آگاهی …و به پیش میراند بهمین جهت باید پذیرفت که زندگی حتی در ساده ترین شکل خود ،بسی پیچیده تر از الگوریتم های بسی پیچیده است . و صد البته فکر بسته ی «ولایی» و «ترامپی» هم چندان تفاوتی در این بیگانگی از انسان ندارند!
جمعبندی ؛ نتیجه ی عینی نظریه ی «فیلسوف-شاه» ؛ هم نوعی «ولایت فقیه» است و هم خطری ست که با ظهور «هوش مصنوعی» میتواند «ایلان ماسک» ها را به «فیلسوف- شاه » ( هوش + قدرت) ی بدل کند که به خیال خود ؛ «واقعیت»و «حقیقت» را با هم در دست کرفته و ادعای خدایی کنند ، و جای هیچ نُطُق کشیدنی را برای هیچ منتقدی باقی نگذارد و بدینگونه یا بشریت به بردگی کامل در آمده و به «اسفل السافلین» فرستاده میشود و یا ؛ این ابزارهای استراتژیک قدرت در پراتیک اجتماعی و بدست «پیشگا-مردم» ، تسخیر و دموکراتیزه شده و از انحصار در آمده و از افسار گسیختگی آن جلوگیری میشود و در خدمت شکلدهی خرد جمعی آدمیان و ارتقا زندگی و نیکبختی بشر و آسایش حیوانات و طبیعت بکار گرفته میشود .
در چنین وضعیتی ، هژمونی این مبارزات ، ضرورتا در دست «خرد جمعی» ، یعنی عقل و اراده ی نمایندگان واقعی بلوک کاملی از کارگران و زحمتکشان و کلیه ی کارکنان خدمات ، دانشگاهیان و …خواهد بود ، که به کمک همین ابزار و ادوات فوق مدرن ، آنرا به اجرا میگذارند . جزییات آن را اما خود‌مبارزه ی طبقاتی و حضور و وزن گرایشات ترقیخواهانه که خود را در تریبون های آزاد عمومی به اطلاع همگان میرسانند ، اساسا از طریق نظر پرسی مستقیم تعیین میکند .
در تئوری های انقلابی و انقلابات تا کنونی به دلائلی «امتیازاتی موقت» به کارگران و زنان تعلق گرفته که این ملاحظه کلی میتواند همچنان به قوت خود باقی باشد . خوشبختانه این ابزار استراتژیک و فوق العاده توانمند و مدرن ، میتواند در خدمت تدقیق این «امتیازات موقت» و حد و حدود و دوره ی آن ، به کارگران و کسانیکه نقش ویژه در تولید دارند و زنان و هرآنانکه در طول تاریخ آسیب های ویژه دیده اند، و نیازمند جبران نسبی خسارت‌هایی هستند ، کمک های لازم را برساند و از سوء استفاده های احتمالی جلوگیری کند. از آنجا که این تکنولوژی مثل شمشیر دولبه عمل میکند ، و با سرعت سرسام آوری در حال پیشروی ست ، ممکن است در متن کشمکش های قدرت های مالک آن ، چشم اندازی غیر قابل تصور ایجاد نماید ، بصورتیکه در آینده ای نزدیک و یا نه چندان دور، رویدادها و فرصت های غیر قابل انتظاری را پیش روی مردمان جهان و پیشگام قرار دهد . بهمین جهت مهم‌ترین مسئله ، هشیاری و آمادگی ست و آمادگی یعنی داشتن طرح و نقشه ای که بتواند در صورت وقوع رویدادهای غیر مترقبه و ایجاد شکاف های عظیم ، نقش ایفا کند . این نقش اما باید چنان باشد که همگان را درگیر بدست گرفتن سرنوشت خود سازد . و البته هر طبقه و قشر و لایه و فردی حتی ، نقش و جایی دارد .( و این نقش و جا به گذشته ی آنان مربوط است و نه یک امتیاز ویژه و دائمی ) 
در این شرایط خطری که وجود دارد نقش پیدا کردن‌ِِ عناصری ست که ابزار و ادوات و سیستم های عامل ، و هوش مصنوعی و کار با آنرا بخوبی میدانند و می‌توانند مثل یک «هکر»در آن اختلال یا تغییر جهت ایجاد کنند ، اما احتمالا نگاه سیاسی اجتماعی لازم را به مسائل ندارند ، بهمین جهت طرح یک ساختار عمومی و آلترناتیو در مقابل «برده داری» مدرن که خیز برداشته ، گرچه چیزی جز سوسیالیسم نیست ، اما تدقیق آن در شرایط کنونی ، مانع آنارشی خواهد شد و این کار بویژه اکنون به عهده ی متفکرین بزرگ است . چپ سنتی از زمان عقب مانده است ، اما آیا از آنهایی که مدعی هستند از چپ سنتی و حتی مارکس عبور کرده و همچنان خودشان را چپ میدانند ، می‌توان انتظار داشت ، در به دست دادن یک پرسپکتیو و نقشه ای روشن از ساختار یک آلترناتیوی که بتواند در شرایط درگیری‌های حاد( و چالش های نفسگیر سیستمی که می‌رود همه را اسیر و برده ی خود سازد ) ، بدون کپی برداری و تکرار ملال آور آنچه تا کنون بوده و از ماترک افلاطون به حساب می آید ، طرحی نو ارائه کنند ؟!
آنسو اما به نظر میرسد که با ظهور «ایلان ماسک» و «ابر هوش مصنوعی» در کنار «ترامپ» ، اینان میتوانند روی دست «ولایت فقیه» بلند شوند و «ولایت هوش مصنوعی+قدرت » را چونان «شاه- فیلسوف»ی ابر قدرت و «مدرن» به جهانیان تحمیل نمایند . و حتی همین دانشمندانی که خواب «شاه فیلسوف» دیده و آنگونه تربیت شده اند را ، به بند گران تری میکشند .  که این خود اعلان جنگی آشکار به بشریت آگاه نیز هست که لاجرم چشم انداز نبردهای سرنوشت ساز جدیدی را رقم خواهد زد ! این بشریت آگاه اما علی الحساب و بطور عاجل باید تکلیف خودش را با ماترک الیتیستی و قیم مابانه افلاطون روشن کند و به شهرگردانی دموکراتیک، ( سنت سقراطی) و برابری انسان ها ، فارغ از والی و دیوانسالاری و هر نوع «حق ویژه» بیاندیشد،  ورنه تفاوت در «آقا بالاسری» بین دوست و دشمن ،برغم تفاوت ها ، کمّی خواهد بود  ، و روشن است که در عمل دست بالا را همچنان صاحبان قدرت و تکنولوژی خواهند داشت و اینبار اما این تفاوت کمی چنان است که تغییرات کیفی غریبی را رقم خواهد زد . بهمین جهت از نگاه من «دموکراسی مستقیم» در همه جا تنها آلترناتیو در مقابل این جریان «ابرقدرت تکنیکمند» است و درگیر کردن توده ی وسیع کارگران و زحمتکشان و عموم مردم ، برای واکنش های وسیع ‌و گام به گام و سازماندهی اعتصابات و تظاهرات ها ، مبرمترین وظیفه ی عناصر پیشگام نوین میباشد .
عباس هاشمی اکتبر – ۲۰۲۴ تا مارس۲۰۲۵
ـ ………………

اشاره ها :ـ

• مراجعه کنید به «گفتگوی منوچهر آذری با عباس هاشمی» ( در «عصر نو »و در «شبنامه»)

• این را نیز باید گفت که ؛ در نظرات افلاطون ، وجود حرف هاو تاملاتی معقول، چه از آن خودش باشد ، یا عاریتی و یا مسروقه از سقراط ، ناقض این نقد و نوشته نیست . و اساسا نباید دنبال فاکت و فیگور گشت که افلاطون و سقراط چه وجه اشتراک ها یا اختلاف ها با یکدیگر دارند . چراکه خود سقراط هم اساسا بوسیله ی افلاطون تعریف و تحریف و تنقید شده ، اما مسئله ما این نیست ؛ مسئله ماترک افلاطون است درباره قدرت و فیلسوف یا روشنفکران : «روشنفکر با قدرت است یا بر قدرت ؟ » و آیا «حق ویژه» ای دارد یا نه ؟ بهمین سادگی ! آنگاه خواهیم دید که قدرت روشنفکران دموکرات و سوسیالیست بیشتر است یا قدرت روشنفکران دستگاهی آریستوکرات و قلم به مزد؟! و چگونه دومی ها جاروب میشوند !

• به گمان من ریشه ی نفرت و دشمنی بعضی آدمیان، از روشنفکران ، که همواره و در همه جا کم و بیش، بوده و هست ، میتواند از امتزاج همین دو مقوله متناقض فیلسوف و شاه در یک آدم متبختر باشد که وقتی جاه و مقامی در دستکاه قدرت ندارد ، به لباس اپوزیسیون در می آید ؛ مردم را تهییج و ترغیب به تغییر میکند ، اما عملا میخواهد خودش جایگزین حاکم قبلی شود و یا دارو دسته اش جای دارو دسته ی قبلی را بگیرد . در حالیکه دموکراسی همانطور که از خود نامش پیداست فقط از پایین و فقط آنگاه که متضمن آزادی و ایجاد امکان مداخله ی مردم در تعیین سرنوشت همگانی است معنی واقعی دارد ، بحث بر سر خوب و بدی و میزان آگاهی این و آن نیست ، آزادی باید با ساختارهای لازم و حضور زنده ی مردمان بوجود آید. و توسط همان ها کنترل و حفظ و حراست شود . پس روشنفکر واقعی باید خود مردم را ترغیب به ساختن ساختارهایی کند که قدرت در دست مردم بماند و بتوانند نمایندگانشان را هر وقت که تشخیص می‌دهند، عوض کنند . «فیلسوف» آریستوکراتِ افلاطون اما میخواهد بر فراز سر همه ، مردم را ارشاد کند . روشنفکر اجتماعی اما کارش روشنگری و نشان دادن و نقد اِشکال ها و اشکال سازماندهی ها و هدایت نظری ست. بشریت صاحب تجارب بیکرانی ست که از پیروزی و شکست هایش در هر برهه ی تاریخی بدست آورده ، روشنفکران و اهل هنر و طرفداران تغییر باید از آن تجارب و درس های آن ، جنبش نوین را هدایت کنند ، نه با اختراع راهکارهای خیالی . ریشه ی بحران در همین دور افتادگی از تجربه و جایگزین شدن فکر افلاطونی به جای آن است . برای فهم نا کامی های اپوزیسیون خارج از کشور  نیازی نیست راه دوری پیموده شود . « شاید که خطا ز دیده ی ماست بیا ؛ یک بار دگر نیز بگردانیمش »

• اما تمایز ماهوی ای که افلاطون بین انسان ها قائل است ، چیزی ست که کاملا در مقابل نظرات «سقراط» قرار دارد : «سقراط» انسان ها را صاحب شعور ، و دانش را فراگرفتنی میدانست نه ذاتی و منحصر به افرادی ویژه و به برابری انسان ها باورداشت و معتقد به گفتگو و دیالوگ و آموزش و خودگردانی جمعی بود . افلاطون اما صراحتا انسان ها را دسته بندی میکرد و بینشان «تبعیض کامل» قائل بود و انسان ها را به «طلا / نقره/ و مس » دسته بندی می‌کرد و مردمان را گوسفند میدانست و رسما به « چوپان- رمه » و «برده داری» باور داشت . و در ‌پی ریزی تئوری برده داری و تفکیک سلسله مراتبی انسان به فرا دست و فرو دست چنان مصمم و حتی  قصی بود که مثلا گفته است : «تبعیت از مافوق باید چنان باشد که فرودست حتی در خواب هم نتواند بر خلاف نظرات فرادست خود فکر کند ! » ( چیزی که در تمام دستگاههای امنیتی و فاشیستی و مافیایی ، شاهدش بوده ایم و در جمهوری اسلامی بویژه که خود تجسم این ایده است ، با چشم خودمان هم بوضوح دیدیم ؛ حتی کسی را به جرم اینکه در خواب دیده بود ؛ خمینی را کشته ، او را محاکمه کرده و او را «مهدور الدم» شمردند )

• نگاهی مختصر به زندگی و موقعیت اجتماعی و خانوادگی «افلاطون» ، نشان میدهد که  این «تز» اساسی او ، چیزی جز تجسم آرزوها و منافع شخصی-طبقاتی خود او نیست : او از خانواده ای مضمحل شده ی اشرافی ، یعنی پسر آخرین پادشاه آتن است ( قدرت) و «فیلسوف»ی که حالا خودش باشد ! این آرزو گرچه تماما متحقق و نصیب خود او نشد ، اما عجالتا توانست نقش « کینگ میکر» king-Maker یا «شاه پرور» پیدا کند و به تربیت شاهان آتی بپردازد ! اما مسئله در اینجا ، نه خود او و نه جاه طلبی های او ست . مسئله ؛ برساختن «تئوری»ای فریبکارانه است که اساس آن ضد علمی و ارتجاعی ست و عنقریب دوهزار و پانصد سال بشر را در اسارت قدرت شاهان و شیخان نگهداشته و اکثر نخبگان را دستگاهی کرده است ! بویژه به سیل نخبگان ایرانی نگاه کنید که چگونه خودشان را به دستگاه سرکوبگر حاکم و یا به هر جا که پول بیشتری و امکانات بیشتری بدهد «میفروشند» ! دریغا که این امر تاسفبار خودفروشی و مردم فروشی ؛ یعنی تقویت «قدر قدرت» یِ قدرتمندانی که بر جهان حکومت میکنند ، کاملا عادی شده است . و به گمان من بدون برشی جدی از این سنت جاه طلبانه ی «فیلسوف- شاه»، و بنا نهادن سنتی دموکراتیک یعنی سپردن کامل قدرت به دست مردم و حقوق برابر …، شانس فرار از «بردگی مدرن» (که در آستین « ایلان ماسک» ها و ترامپ ها یا ابر سرمایداری جهانی ، پرورده شده و در حال برنامه ریزی و تحقق است ) ، کمتر و کمتر خواهد شد . و من امیدوارم اپوزیسیون چپ ، با برسمیت شمردن حاکمیت مستقیم مردم ؛ بدون قیم و دیوانسالاری های تاکنونی و نقد ریشه ای «حکومت یک حزب » ، خودش را از انزوا نجات دهد و سنتی نو بسازد ، تا بتواند اعتماد مردم را جلب و فرصت طلبان رنگارنگ را که سد راه مبارزه واقعی بوده اند ، افشا و طرد نماید . به جز این ، حل بحران کنونی چپ و اپوزیسیون را نا ممکن میدانم ، چرا که به گمان من ورای امر طبقاتی ، و در گذر از دین و مذهب ، سطح شعور و آگاهی اکثریت مردم هم به جایی رسیده است که دیگر حاضر به قبول قیم و آقابالاسر بهیچ شکلش نیستند و در فقدان حضور میلیونی شان ، برغم این همه مشکل و نفرت از حکومت ، آنرا نشان میدهند ، ورنه بطور کلی بسیاری از حرف ها و شعار های اپوزیسیون معقول و کم و بیش منطبق بر نیاز های مردم است !

• این پروبلماتیک اساسی اگر بدرستی و عمیق درک نشود و چاره ای اساسی برایش اندیشیده نشود ، بدتر از «ولایت فقیه» ؛ انسان را به چنان نقطه ای می‌رساند که در آنجا فاتحه ی بشریت و تاریخ تمدن خوانده خواهد شد ! طلیعه ی آن در ظهور نسل جدیدی از هوش مصنوعی دمیده ، اما فعلا چون در خدمت مشتی ماجراجو و پول پرست قرار دارد و هنوز آسیب های دهشتناک چشمگیر به بار نیاورده ،و فعلا در کار ارضاء کنجکاوی بشر است ، به راه <پر خطر و بدون کنترل لازم و اساسی>خود ادامه می‌دهد و تنها شاهد نقد ها و واکنشها و ترفندهای کم دامنه و محدودی ، اینجا و آنجا و از طرف چند متفکر و خیلی کمتر ؛ عامه ی مردم و دولت ها هستیم . اما دیر نیست که با فجایعی از این «ولایت هوش» مواجه خواهیم شد که چنانچه جامعه بر آن نشورد و دموکراتیک نشود و خردجمعی بر آن حاکم نگردد و به نفع همکانی بکار گرفته نشود ، خسران آن حتی بسی بیشتر و پر دامنه تر از «ولایت فقیه»ی ست که ایرانیان و افغانها تجربه میکنند . لذا جهان اینبار مجبور به تجدید نظر و کنترل جدی این «غول با حافظه اما بی شعور» به نفع همگان خواهد شد . پیش از آنکه بشریت را در مقیاس جهانی؛ مثل ایرانیان و افغان ها مفلوک و آواره کند ، باید خرد را در مقابل هوش ، و خرد جمعی را در مقابل منافع بازار (هوش مصنوعی) گذاشت !

• عده ای خواهند کفت : دموکراسی مستقیم نا ممکن است ! اما همه میدانیم این تکنولوژی «فوق پیشرفته» همچون تیغ دو دم است . و توانایی متحقق کردن بسیاری چیزها را دارد . لازم نیست متخصص و دانشمند باشیم ، همین تلفن های هوشمند موجود و شبکه های جهانی حتی به راحتی قادرند مسائلی همچون نظر خواهی و اعلام نظرات در انتخاب و عزل نمایندگان و مناظره ها را که اساس دموکراسی مستقیم هستند ، نه تنها در یک کشور که در تمام جهان متحقق کنند . فقط کافی ست مثلا غولی مثل «گوگل» به دست مردم بیفتد و بوسیله ی متخصصین صاحب فکر جمعی اداره شود . بهمین سادگی . خوشبختانه دیگر ؛ «ناممکن» نه تنها «فرانسوی» نیست * که دیگر با این سطح از دانش و تکنو لوژی ، در «یالغوزآباد» هم «هر بندگشودنی ست» *

• «ایلان ماسک» به محض اینکه از کمپینگ ترامپ حمایت کرد ، مشغول تامل روی پدیده ی ترامپ بودم و او را نماینده ی «گرایشی فاشیستی» میدانستم ، و ایلان ماسک را کلان سرمایه داری مجهز به «هوش مصنوعی» ، بلافاصله ، کاریکاتور «شاه-فیلسوف»ی ؛ بسی پر قدرت تر از تصور «افلاطون» در ذهنم شکل گرفت و فورا با یکی از دوستان آمریکایی ام که باورنداشت ترامپ ممکن است پیروز شود ، شرط بستم که ؛ ترامپ پیروز این انتخابات میشود . و از شگفتی های این «شاه- فیلسوف» مصنوعی این است که اینک دو قلو به دنیا آمده : اما بی تردید هر کدام از این دو ، خود را «بزرگ ترین ابر قدرت » یا درست تر «ابر قدرتی بی همتا» میدانند : ترامپ با خود میگوید : من قدرتمندترین شخص سیاسی- نظامی جهانم ، پس «ایلان ماسک» در زیر اتوریته ی من خواهد بود . و «ایلان ماسک» که لابد بزودی سند کره ی مریخ را به نام خودش به ثبت میرساند ، و اتومبیل ها و پرنده های بدون راننده اش در همه جا جولان خواهند داد و بر فراز سر انسان ها به پرواز در می آیند و سرمایه کلان اش را به سرمایه ای افسانه ای بدل میکند ، هیچ خدایی را بنده نخواهد بود ، آیا او میپذیرد که زیر «اتوریته» تام و تمام ترامپ بماند ؟ و آیا شرکت احتمالی آنان بر سر چپاول «هوش»مندانه شان دوامی خواهد داشت ؟ این را گرایش فاشیستی سرمایه ی امروز جهان و رقابت های چین و ظرفیت ها و ماهیت این دو قلو و رقبای دیگرشان ، از یک طرف و مهمتر از همه جنبش هایی که در راهند و سر برمیدارند ، نشان خواهند داد ا! من چشمم اساسا به این جنبش های نوین در آمریکا و غرب است که اجازه ی پیشروی زیادی به این گرایش فاشیستی و خطرناک نخواهند داد و امیدوارم کاسه کوزه هایشان را بهم بریزند .

• فرانسوی ها یک ضرب المثل قابل تامل دارند و آن این است : «ناممکن کلمه ای فرانسوی نیست».که نشان میدهد هوش مصنوعی خیلی پیش از این ها در کله ی فرانسوی ها وجود داشته و آنرا رو نمیکردند Impossible n’est pas un mot français

• «از قعر گل سیاه تا اوج زحل / هر بند گشوده شد مگر بند اجل » که این هم نشان میدهد ایرانی ها ظاهرا از فرانسوی ها کمی متواضع ترند (!)

• خمینی اما با اینکه سنتی و به لحاظ ایدئولوژیک همچون اسلافش افلاطونی و یا نو افلاطونی ست اما به لحاظ سیاسی بشدت آموزه های «مدرن» ماکیاولی را سرلوحه ی کارش قرارداد : خدعه کن / خشونت کن و بترسان / به هیچکس جز خودت احترام منه / دشمنت را نابود کن / زورگویی را بر نرمش ترجیه ده / بدکن و خوش نما /منفعت خودت اساس همه چیز باشد…

*«این دو دانشمند به موضوع الیگارشی فناوری دیجیتال (Digital Technology Oligarchy)  پرداخته و نسبت به تمرکز بی‌سابقه قدرت در دست غول‌های فناوری هشدار داده‌اند و تأثیرات زیانبار آنرا بر دموکراسی و برابری اجتماعی بررسی کرده‌اند:

۱. تمرکز بی‌سابقه اطلاعات و میدان داری قدرتِ بدون رقابت
«شوشانازوبُف»استدلال می‌کندکه شرکت‌های فناوری بزرگ با جمع‌آوری و تحلیل حجم عظیمی از داده‌های کاربران از اطلاعات شخصی گرفته تا الگوهای رفتاری و حتی نظرات سیاسی به مالکیت و کنترل دانش بشری دست یافته‌اند. این شرکت‌ها` نه‌ تنها بر تولید و پخش اطلاعات تأثیر می‌گذارند، بلکه توانایی کنترل روایت‌ها، هدایت افکار عمومی و تعیین مسیرهای سیاسی و اجتماعی را نیز دارند. «گرلینده گرویتل» نیز بر این باور است که غول‌های فناوری، مانند گوگل، آمازون، فیسبوک (متا)، اپلومایکروسافت، با انحصار داده‌ها، الگوریتم‌ها و زیرساخت‌های دیجیتال، به‌طور بی‌سابقه‌ای بر اقتصاد، سیاست و زندگی اجتماعی سیطره دارند . این شرکت‌ها اکوسیستم‌های بسته‌ای ایجاد کرده‌اند که رقابت را از بین برده‌اند و زمینه‌ساز سر برآوردن یک «الیگارشی دیجیتال» شده‌اند.

۲. تهدید برای دموکراسی و برابری اجتماعی
از نگاهِ زوبُف، دموکراسی نیازمند شفافیت، پاسخگویی و مشارکت آزاد است؛اما هنگامی که تولید و توزیع اطلاعات در دست عده‌ای محدود متمرکز شود، این شفافیت خدشه‌دار می‌شود و امکان دستکاری افکار عمومی افزایش می‌یابد. در نتیجه، اصول دموکراتیک، مانند عدالت و پایش عمومی به‌ شدت تحت تأثیر قرار می‌گیرند. «گرویتل» نیز هشدار می‌دهد که الیگارشی‌های فناوری با دستکاری اطلاعات و الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی` می‌توانند به جهت دهی افکار عمومی بپردازند و حتی برفرآیندهای ا نتخاباتی تأثیر بگذارند. نمونۀ بارز این پدیده، رسوایی کمبریج آنالیتیکا در انتخابات آمریکا بود ` که نشان داد` چگونه داده‌های کاربران برای مهندسی افکار عمومی و تغییر نتایج انتخاباتی به کار گرفته می‌شود.

۳. چالش‌های قانونی و نیاز به تنظیم مقررات
هر دو تحلیلگر بر این باورند که قوانین و مقررات فعلی برای مهار قدرت غول‌های فناوری کافی نیستند. «زوبُف» تأکید می‌کند که بدون چارچوب‌های نظارتی مناسب، شرکت‌های فناوری می‌توانند کنترل کامل اطلاعات جامعه را در دست خود بگیرند ` که این امر` به انحصارگرایی، افزایش نابرابری و دستکاری فرآیندهای دموکراتیک می انجامد. «گرویتل» نیز خواستار تقویت قوانین ضدانحصار، شفافیت بیشتر در الگوریتم‌ها و ایجاد نهادهای نظارتی مستقل است` تا از سوءاستفاده‌های احتمالی این شرکت‌ها جلوگیری شود.

۴. نقد سرمایه‌داری نظارتی و پیشنهادات اصلاحی
«گرویتل»، با بسط مفاهیم سرمایه‌داری نظارتی که پژوهشگرانی مانند “زوبُف» مطرح کرده‌اند، استدلال می‌کند که مدل‌های کسب‌ و کار مبتنی بر جمع‌آوری و فروش داده‌های کاربران` نه‌ تنها حریم خصوصی را نادیده می‌گیرد، بلکه زمینه‌ساز شکل گیری نظام اقتصادی ناعادلانه می شود که ثروت و قدرت را در دست گروه کوچکی متمرکز می‌کند. او برای رویارویی با این روند، پیشنهادهایی ارائه می‌دهد، که موارد زیر از آن جمله اند: ـتفکیک خدمات شرکت‌های بزرگ فناوری برای جلوگیری از انحصار؛
ـ بستن مالیات بر درآمدهای دیجیتال به‌ منظور کاهش تمرکز سرمایه؛
ـ تقویت دموکراسی داده‌ها از طریق دادن کنترل بیشتر به کاربران؛
ـ پشتیبانی از فناوری‌های متن‌ باز و غیرمتمرکز برای ایجاد فضای رقابتی عادلانه‌تر. هشدارهای زوبُف» و «گرویتل» نشان می‌دهد که تمرکز بی‌رویه قدرت اطلاعاتی و اقتصادی در دست غول‌های فناوری می‌تواند به تهدیدی جدی برای دموکراسی و برابری اجتماعی تبدیل شود. (شده !) بیان این دیدگاه‌ها درحکم هشداری است برای بازنگری در نحوۀ مدیریت فناوری‌های نوین و تدوین مقرراتی که` تعادل میان نوآوری و نگهبانی از حقوق شهروندان را برقرار کند. در واقع تنها با این بازنگری میتوان از شکل‌گیری یک الیگارشی دیجیتال جلوگیری کرده و منافع عمومی را پاسداشت و حفظ کرد» . نویسنده ی این مقاله ضمن ارزش گذاری بر تحلیل های مسئولانه ی این دو پژوهشگر ، معتقد است که راه حل واقعی در مقابل چنین الیت خطرناکی فقط دموکراسی هر چه گسترده تر و مستقیم است که سرنوشت همکانی را به همگان میسپارد و مکانیزم های آنرا خوشبختانه همین تکنولوژی پیشرفته و فراگیر ، در خودش دارد و میتواند دموکراتیزاسیون واقعی را عملی کرده و از اختیار و سلطه ی تعدادی «الدنگ هوشمند» خارج سازد

• حاکم حکیم : ترکیب شکیل و فریبنده ای ست ، اما در همین دو واژه ی چهار حرفی هم که سه چهارم آن مشابه دیگری ست ، دو مفهوم و ماهیت متفاوت و متناقض وجود دارد : حاکم از حکومت می آید و با زور سرو کار دارد ، حکیم اما از حکمت و اختیار می آید ! و این دو در یک جوال نروند .

پس از تحریر : امروز ده فوریه ۲۰۲۵ که نوشته را بازخوانی میکردم در اخبار شنیدم که در مجلس امریکا بین مارکوربیو و ایلان ماسک مجادله سختی روی داده و ترامپ را واداشته که ماسک را از مداخله مستقیم محروم کند ، همچنین با شروع اعتراضات در کشور جناب «اول ما» ، خود «ما»ی واقعی پا به میدان گذاشته و در این روزها حدود ۱۴۰۰ اعتراض را در مقابل جناب به ثبت رسانده است ! و آخرین خبر هم واکنش شدید کانادا به سیاست های سیخکی اعلیحضرت ترامپ است که سرآغاز شعله ور شدن اعتراضات بین المللی وسیعی میتواند باشد .

Der Beitrag همه‌ی راه‌ها به «آتن» ختم می‌شود!، عباس هاشمی erschien zuerst auf شبنامه.

آبان ماه سال 1360 در بحبوحۀ کشتارهای جنون‌آمیز حکومتی، من از تهران تا ارومیه و تبریز قرارهایی مطلقاً ناامن اجرا می‌کردم و هر روز با دستگیری کادرها، اعضا و هواداران سازمان، شاهد فروپاشی هرچه بیشتر نیروی انسانی آن بودم. در یک گفتگوی دو نفره هنگام سفر از تبریز به تهران، مسئول تشکیلاتی من «یدی» از من درخواست کرد که در باز سازماندهی تشکیلات آذربایجان مسئولیت جانشینی او، همچنین مسئولیت کمیتۀ شهرستان‌های آذربایجان را به عهده بگیرم. در همان گفتگو برای گسترش امکانات کمیته قرار شد من با رفیقی با نام تشکیلاتی مرضیه؛ همسر حاملۀ یکی از رفقای زندانی، زیر توجیه زن و شوهر خانۀ مخفی تشکیل بدهم. در جلسۀ بعد همراه با یدی دو شناس‌نامه یکی به نام مرضیه احد زاده متولد تبریز و دیگری به نام حبیب‌الله بهرامی متولد اسکو با تاریخ ازدواج در یک دفترخانۀ ازدواج و طلاق در تهران، جعل کردیم و قرار شد به زودی در تبریز با هم خانه و رفیق تشکیلاتی آینده آشنا شده با اجاره کردن خانه به گسترش امکانات اقامتی بپردازیم. هفتۀ بعد توانستم در تبریز یک خانۀ بسیار امن و یک زیرزمین بزرگ در محلۀ تجاری تبریز برای توجیه شغلی اجاره کنم. در همان هفته قرار شد همراه با یدی و رفیقی که مرضیه نامیده شد، رفقای کمیتۀ شهرستان‌های آذربایجان شامل یک رفیق از ارومیه، رفیقی دیگر از میان دوآب را در قرار خیابانی ملاقات کرده و همگی شامل پنج نفر به ارومیه حرکت کرده و در یک خانۀ امن جلسۀ کمیتۀ تشکیلاتی آذربایجان برگزار کنیم. قرار در یک شب حوالی ساعت 19 به وقت محلی اجرا شد. من برای نخستین بار همسر توجیهی و هم‌خانۀ تشکیلاتی خود؛ زن جوانی که با زحمت خود را در صندلی جلوی ماشین پیکان چنان فشرده بود که تنها یک سوم از قامت و بخشی از صورتش قابل دیدن بود را دیدم. در یک مسیر به مسافت سه تا چهار کیلومتر دو رفیق دیگر را سوار کردیم و قرار شد پنج نفره به جانب ارومیه حرکت کنیم. در همان لحظۀ اول با مخالفت جدی رفیق مرضیه سفر متوقف شد. استدلال مرضیه این بود که برنامه‌ریزی بدون کمترین تمهیدات امنیتی صورت گرفته، زیرا مسافرت یک زن جوان با چهار همسفر مرد در یک اتومبیل پیکان از کوچکترین توجیه برای عادی جلوه دادن سفر، به بازدید گشت های رنگ وارنگ امنیتی حکومت برخوردار نیست. گذشته از آن در یک مسافت سه تا چهار کیلومتری سوار کردن پیاپیِ دو رفیق چک و کنترل نشده از دو شهر کاملاً زیر ضرب امنیتی رفته، به هیچ وجه قابل قبول نیست. مرضیه همان لحظه تصمیم به پیاده شدن از ماشین گرفت و با اعتراض به رفیقی که قرار بود همراه با او مسئولیت در کمیتۀ آذربایجان را به عهده بگیرد، از ادامۀ سفر امتناع کرد. رفقای شهرستان‌های آذربایجان نیز بدون مقاومت پیاده شده و در تاریکی شب در آن محلۀ تبریز ناپدید شدند. من و مرضیه برای دیدار بعدی قرار گذاشتیم تا امر انتقال به خانه و آغاز زندگی توجیهی خود را به انجام برسانیم. دو هفته بعد من در تهران مرضیه را به وانت نسبتاً بزرگی که وسیلۀ رفت و آمد و اجرای قرار و مدار تشکیلاتی، نیز توجیه شغلی من بود سوار کردم و عازم تبریز شدیم. ترکیب لباس، پوشیدن چادر، کفش‌های سرپایی و زنبیل پلاستیکی خرید روزانۀ زنان از طبقات پایین جامعۀ آنروزی تهران کاملاً طبیعی و برای زنی که همسر یک رانندۀ وانت بار [ من] است توجیه مناسبی بود. حالت روحی آرامش بخش و خونسرد مرضیه در اجرای این قرار، نشان از ورزیدگی او در زندگی مخفی داشت. در خلال مسافرت در شهر زنجان برای چک کردن خودمان و کسب اطمینان از تعقیب نشدن، ساعتی در بازار زنجان به خرید وسایل اولیه و لازم خانه پرداختیم. این خرید با تمهید طبیعی نشان دادن بار وانت بود که به خانه کشی یک خانوادۀ کم بضاعت از تهران به تبریز شباهت داشته باشد. وسایلی که خریداری شدند حتی الامکان برای رفع نیاز های روزانه باید مفید بوده، در عین حال با اندازه و حجم بزرگ قیمتی ارزان داشتند. در زنجان یک قرار خیابانی اجرا کرده و سهمیه نشریه کار ( ارگان هفتگی سازمان) را از رفیقی که مسئول تشکیلات زنجان و شهرهای استان زنجان بود گرفتیم. این قرار همزمان برای آشنایی رفیق شهرستان (زنجان) با مرضیه بود که اگر در آینده‌ای نا معلوم اتفاقی برای من افتاد، رفقا مرضیه و رفیق شهرستان همدیگر را بتوانند بشناسند. رفیق شهرستان که آن هنگام یوسف نامیده می شد، یک انقلابی فداکار با سوابق طولانی در تشکل‌های کارگری بود. از جهت امنیتی و قابل اعتماد بودن من کوچکترین تردیدی به او نداشتم. این رفیق دلیر در زمستان 64 در یک دستگیری دسته‌جمعی به اسارت حکومت افتاد. پس از آن و با اطمینان از نداشتن ردّ امنیتی روانۀ تبریز شدیم. در تبریز نیز مرضیه با مراجعه به یک خانه از خویشاوندانش چند چمدان و کیف دستی به اثاث البیت توجیهی اضافه کرد تا برای صاحبخانه، خانه کشی دونفره کاملاً طبیعی به نظر برسد. در این نخستین قرار بالنسبه دشوار مرضیه توان و تجربۀ تحسین انگیزی نشان داد، ویژه اینکه او در ماه های بارداری هم بود. همسر او در یک تعقیب خیابانی دستگیر شده و زیر شکنجه‌های جنون آور مقاومت می‌کرد. پس از دستگیری همسرش، مرضیه با برادر جوان‌تر همسرش به عنوان «کوپل» تشکیلاتی، خانوادۀ توجیهی و خانۀ مخفی سازماندهی کرده بود. در همان هفته‌های اول همسر توجیهی او نیز دستگیر شده و در جا اعدام شده بود. نشانه‌ای از اثر این مصیبت‌ها در رفتار و روابط مرضیه با من و یدی دیده نمی‌شد. او با تعهد و پشتکار به توجیه اقامت در محلۀ جدید پرداخت، از جمله برای طبیعی نشان دادن رفتار روزانه‌اش، همراه با زن صاحبخانه و دخترانش به مراسم روضه خوانی محله می‌رفت. او به لطف زبان مادری‌اش با لهجۀ غلیظ تبریزی، هم‌زمان با رفتاری کاملاً عامیانه و مشابه مردمی که ما تقلید زندگی آن‌ها را در می آوردیم، توانست خیلی زود خودش و من را که با توضیح او؛ به دلیل زندگی طولانی در تهران زبان ترکی را نمی‌توانستم به خوبی او صحبت کنم، در محله و در نزد صاحبخانه، ناکافی بودن زبان ترکی من را توجیه کند و من را جا بیندازد.

وسایل زندگی ما بسیار ناچیز و تنها در حد رفع احتیاجات اولیه بود، خوراک روزانه نیز از ارزان‌ترین مواد غذایی تهیه می‌شد. پیشترها باردار بودن مادرم، دو نفر از خواهرها و همسر برادرم را به خاطر می‌آوردم و می‌توانستم دریابم که نوع تغذیه و رفتار روزانۀ مرضیه متناسب با وضعیت بارداری او نیست. او بی‌توجه به این امر همچنان در اجرای قرار و مدارهای تشکیلاتی و برگزاری جلسه در حوزۀ وظایف‌اش بسیار جدی و پی‌گیر بود. هر شب پس از کار روزانه و اجرای قرارها، همراه با گزارش کار روزانه، برنامۀ فردا را بررسی می‌کردیم. بیش از هر چیز دقت در امن نگاهداشتن ارتباط‌ها، دقت زیاد در اجرای قرارها به‌خصوص قرارهای من که عمدتاً با رفقای شهرستان‌ها بود و همواره احتمال داشتن ردّهای مشکوک تعقیب و مراقبت را به همراه داشت، مورد دقت و بازبینی سختگیرانۀ مرضیه بود. او برخوردار از یک تجربه و آموزش سختگیرانۀ امنیتی بود که با هدف مخفی نگاهداشتن بخش‌های امنیتی، تجربیات‌اش را با من درمیان نمی‌گذاشت. اما همواره بی‌آنکه قصد خودنمایی داشته باشد یا بخواهد من را به دلیل نداشتن آگاهی، آموزش و تجربۀ کافی در تنگنا بگذارد، به تصحیح اشتباهات من می‌پرداخت و همواره آموزش‌هایی در موارد گوناگون برای رفع ناکافی بودن روش من ارائه می‌کرد. از جمله مهم‌ترین رهنمودهای او شستنِ ردّ امنیتی و مقابله با تعقیب و مراقبت گشت‌های بی‌شمار حکومت بود. آن هنگام در مدت زمان کوتاهی دو نفر از مسئولین کمیتۀ آذربایجان رفقا؛ رشید حسنی و توکل اسدیان ضربه خورده و جان باخته بودند، رفیق شیرین از کمیتۀ محلات که اکنون مسئولیتش به عهدۀ مرضیه بود، دستگیر شده و در همان هفتۀ اول زیر شکنجه جان باخته بود. مسئول انتقال نشریۀ کار از تهران به تبریز دستگیر شده، با سپاه پاسداران همکاری می‌کرد و با لباس پاسداری در ماشین‌های مخصوص سپاه با اسکورت سپاه پاسداران مشغول گشت زنی و دستگیری خیابانی همۀ کسانی بود که می‌شناخت. سپاه از او تا آنجا که ممکن بود استفاده کرد و پس از نامفید تشخیص دادن، او را به قتل رساند. خرابکاری‌های شرم‌آور او موجب دستگیری و اعدام بیش از 27 نفر از فعالان تشکیلات کمیتۀ آذربایجان شد. مرضیه از جزئیات این تعقیب و مراقبت‌ها، لااُبالی‌گری‌ها و سهل‌انگاری‌های کمیتۀ آذربایجان و شهر تبریز با اطلاع بود و در همان مدت کوتاه تصمیم به ترمیم و بازسازی سیستم امنیتی و دفاعی تشکیلات گرفته بود. کم و بیش کمتر از یک ماه از هم خانه شدن من و مرضیه گذشته بود که او برای شرکت در کنگرۀ اول سازمان که همان هنگام برگزار شد به تهران رفت. یدی نیز به همین دلیل تبریز و کمیتۀ آذربایجان را ترک کرد. من به تنهایی در تبریز ماندم و حتی الامکان به حفظ قرار و مدارها و نگاه داشتن باقیماندۀ تشکیلات پرداختم. پس از برگزاری کنگره، اواخر آذر ماه مرضیه به تبریز برگشت. این بار نشانه‌های بار داری در او نمایان شده بود، در روش کار و جدی گرفتن قرار و مدارها، اما تغییری در روش او دیده نمی‌شد. با یدی مسئول تشکیلات کشمکش‌هایی داشت که تنها در جلسات کمیته مطرح می‌کرد. در غیاب او حتی یک کلمه ایراد و انتقادی از یدی به میان نمی‌آورد. تا اندازۀ قابل قبولی وضعیت امنیتی و استقرار ما داشت جا می‌افتاد و قرار و مدارها، برگزاری جلسات، توزیع نشریۀ کار با همۀ سختی‌هایش که عمدتاً وظیفۀ تحویل از تهران و انتقال آن به تبریز به عهدۀ من می‌ماند، رضایت‌بخش بود. در یک ارزیابی تعقیب و مراقبت که تازه توسط حکومت متداول می‌شد، تشخیص دادیم وانت تشکیلات که در اختیار من بود، موارد مشکوکی از تعقیب و مراقبت را نشان می‌دهد. برای پاک کردن هر نوع ردّ تعقیب و برطرف کردن موارد مشکوک، وانت را با موافقت مرضیه و یدی در جایی امن متوقف کردم و همراه با مرضیه در جستجوی یک خانۀ دیگر به پی‌گیری پرداختیم. یکی از اعضای کمیتۀ محلات که حوزۀ مسئولیت مرضیه بود، یک اتاق در حاشیۀ فقیر نشین شهر تبریز به ما معرفی کرد. اوجوانی حدوداً سی ساله عضو جهاد سازندگی یکی از محلات تبریز بود و با جسارت زیاد از مدت‌ها پیش توانسته بود خود را در کمیتۀ جهادِ سازندگی شهر جا بیندازد و کوچک‌ترین سوء ظنّی به وجود نیاورد. با رعایت سختگیرانۀ امنیتی، اثاث البیت را این بار برای توجیه و پاک کردن ردّ تعقیب با وانت مخصوص اثاث کش با پرداخت کرایه به خانۀ تازه منتقل کردیم. کمتر از یک هفته در آن خانه ساکن شده بودیم که یک روز عصر صاحبخانه به ما اطلاع داد که رفیق هوادار محلات دستگیر شده است. همان دقیقه خانه را ترک کردیم و در یک مهمانخانۀ ارزان اطاقی اجاره کردیم. فردای همان شب من با یدی قرار داشتم. ماجرا را به او گزارش دادم و همان روز در یک قرار اضطراری در یک جلسۀ سه نفره تصویب شد که مرضیه در امکانات امنی که خودش درست تشخیص می‌داد، تا زمان زایمان و استراحت کافیِ بعد از آن تبریز را ترک کند. من در تبریز ماندم و روز بعد به یکی از دوستان دوران تحصیل که آن زمان در تبریز از موقعیت بسیار خوبی برخوردار بود، مراجعه کردم و خلاصه‌ای از وضعیتم را با او در میان گذاشتم. از او خواستم بدون آنکه کوچک‌ترین خطری متوجه خود و خانواده‌اش کند، اگر می‌تواند به من کمک کند تا بتوانم دوباره در تبریز مستقر شوم. او با گشاده‌رویی پذیرفت و چند روز در خانه پدری‌اش از من نگهداری کرد و در صدد بود که با هویت اصلی و شناسنامۀ حقیقی من برایم کاری پیدا کند. قرار ما این بود که به مجرد تشخیص مورد مشکوک، من ناپدید شوم. دوست فداکارم با پذیرش این مسئولیت دِینِ بزرگی به گردن من گذاشت و به بررسی امکاناتی که کسی را با خطر مواجه نکند پرداخت. طبیعتاً پیدا کردن چنین موقعیتی به آسانی میسر نمی‌شد.از فروش ماشین شخصی پول کافی در اختیار داشتم که بخش اصلی آن را به عنوان کمک مالی به تشکیلات پرداخته بودم با بخش کمتر آن گذران می‌کردم و همچنان منتظر اقدام دوستم به سر می‌بردم. در آخرین دیداری که با دوستم داشتم، از من خواهش کرد که تبریز را ترک کنم. او زادۀ تبریز بود و ارتباطات و امکانات گسترده ای در تبریز داشت. او مدتی قبل از سقوط شاه به جرم ارتباط با مجاهدین زندانی شده بود و از این رهگذر نیز کم و بیش وضعیت پلیسی شهر را می‌شناخت و در همان مدت کوتاهی که من دور و بر او زندگی می‌کردم، دریافته بود که من از چه زمانی در تبریز زندگی می‌کنم، چند بار از تور مراقبت خودم را بیرون انداخته‌ام. پاسداران برای دست‌یابی به من و زنی که به عنوان همسر با من زندگی می‌کرده، نیز شخص دیگری که همزمان با من به تبریز آمده، در جستجویی مصرانه به همه سوراخ و سنبه‌ها سرشان را فرو می‌کنند، من را مطلع کرد. صحبت دیگری نداشتم از دوستم جدا شدم و فهمیدم که مطلقاً در تبریز امکان ادامه کاری ندارم. قبلاً مدتی در زنجان اقامت کرده بودم، محدودیت‌هایِ زندگی مخفی در زنجان را می‌شناختم و می‌دانستم استقرار دوباره به سادگی در آن شهر میسر نیست. در جاهای دیگر برای شروع کار مخفی، کوچکترین حداقل‌ها را نیز نداشتم. پس از بررسی موقعیت و تشریح آن با یدی به عنوان مسئول تشکیلاتی، با او قصد رفتنم به کمیتۀ کردستان را در میان گذاشتم. چند روز دیرتر اوایل بهمن ماه سال 1360 همراه با مهدی سامع که آن زمان او را با نام رفیق بیژن می‌شناختیم و بعد از کنگره مسئول کمیتۀ کردستان شده بود، عازم کردستان شدم. ــ فعالیت در کمیتۀ کردستان و زندگی در دسته‌های رفقای پیشمرگه را جداگانه در یک نوشتۀ مستقل ارائه خواهم کرد. در این گزارش تنها به شناساندن رفیق مریم که از او با نام مرضیه در کمیتۀ آذربایجان سخن گفتم، می‌پردازم. دورۀ اقامت من تا اواخر خرداد 1362 در کردستان به درازا کشید. در گذر این زمان نسبتاً کوتاه تشکیلات شهر با ضرباتی جبران ناپذیر روبرو شده و به نیرویی که تجربۀ کار مخفی در شهر داشته باشد، نیاز فوری بود، از این روی من دوباره به تشکیلات شهر پیوستم. باز هم اجرای قرار با یدی؛ این بار در کمیتۀ کارگری «شمال و آذربایجان». تشکیلات شهر تخریب شده، در نتیجۀ همکاری یکی از اعضای کمیتۀ محلات با سپاه پاسداران شمار بزرگی از نیروهای مخفی دستگیر شده و شکنجه‌هایی مرگبار را از سر می‌گذرانیدند. هیچ گونه امکانی برای استقرار و اقامت من وجود نداشت، بیماری مهلک یرقان در بحرانی‌ترین مراحل پیشرفته‌اش، تاب و توان جسمی را از من گرفته بود. باز هم همان دشواری‌های قبلی در ابعادی خطیرتر ادامه کاری را دشوار می‌کرد. در وضعیت آنروزی من؛ یک مرد سی و چند سالۀ مجرد بدون شغل قابل قبول، محال بود که بتواند خانه اجاره کند، ماشین به نام خود ثبت کند و به گسترش امکاناتِ مخفیِ استقراری بپردازد. برای ازدواج هیچ راه حلّی وجود نداشت، معدود رفقای تشکیلاتی زن مجاز نبودند که از یک بخش مخفی که همۀ جزئیات آن مربوط به آن‌ها بود، به بخش دیگر انتقال داده شوند. از شمار رفقای تشکیلاتی زن به شدت کاسته شده بود و یک رفیق برای تشکیل کوپل خانوادگی در هیچیک از بخش‌های مخفی وجود نداشت. بررغم اعلام آمادگی رفقای هوادار زن که با کمال میل می‌خواستند به زندگی مخفی روی بیاورند، باقیماندۀ تشکیلات آن زمان مطلقاً توانایی جذبِ نیرویِ فاقد پختگی کافی برای زندگی مخفی را نداشت. پس از مدت‌ها سر انجام عضو باقیماندۀ کمیتۀ مرکزیِ فعال در تشکیلات مخفی تهران اطلاع داد که یکی از رفقای با تجربۀ سازمان که مدتی قطع ارتباط شده بود، دوباره به تشکیلات وصل شده و قراری برای ارتباط مجدد تعیین کرده است. با همراهیِ عضو با سابقه و مجرَّب تشکیلات به توسعۀ امکانات می‌توانستم امید بیشتری دشته باشم. سرانجام پس از ماه‌ها اجرای قرارهای ناموفق و تکرارهای بی‌ثمر آن، با رفیقی که قرار بود به تشکیلات وصل شود، دیدار حاصل شد. هنگام اجرای قرار، رفیق مرضیه را در میان جمعیت انبوه یکی از میدان‌های انتهای خیابان گرگان به سرعت شناختم. او نیز با دیدن من چهره‌اش گشوده شد و مثل یک زن که در حین خرید خیابانی به همسرش می‌پیوندد، در کنار من به راه رفتن ادامه داد. در خانۀ مخفی کمیتۀ کارگری تهران یک جلسۀ چهار نفره شامل رفقا؛ احمد و زهره از کمیتۀ تهران، رفیق مرضیه و من از کمیتۀ کارگری شمال و آذربایجان نخستین نشست تشکیلاتی را برگزار کردیم. در همان جلسه اوراق شناسایی شامل؛ شناسنامه، عقدنامه، گواهینامۀ رانندگی برای هر دو نفر و طبق معمول همه جعلی را در آن جلسه تنظیم کردیم. نخستین تصمیم جلسه، جستجوی یک خانۀ مناسب و نقل و انتقال طبیعی و توجیه شده به خانۀ جدید بود. پس از پایان جلسۀ چهار نفره، در گفتگو های خارج از جلسه رفیق مرضیه اطلاع داد که برای زایمان و استراحت چند ماهۀ پس از آن، قرار های منظم با تشکیلات را قطع کرده و پس از چند ماه که برای پیوستن دوباره به تشکیلات، قرارهای تعیین شده‌اش را اجرا کرده، کسی در محل قرار نبوده. او پس از تکرار قرارهای بعدی و قرارهای جایگزین موفق به وصل ارتباط نشده و ناگزیر قاچاقی اواخر پاییز 1361 برای وصل به تشکیلات توسط کمیتۀ خارج به اروپا رفته و پس از تنظیم قرار و مدارهای متداول آن روزها در کمیتۀ خارج از کشور در شهر پاریس، از همان راه قاچاق در یک تانکر حمل قیر از ترکیه به ایران باز گشته است. شکل بازگشت او به ایران کاملاً معکوسِ روند متداول آن روزها بود؛ آن هنگام همه از ایران می‌گریختند و هرگز به فکر بازگشت به؛ جهنم بلاتکلیفی در شهرهای ایران، اجرای قرارهای بدون ملاقات یا ملاقات با رفقای تعقیب شده، شکارهای خیابانی، دستگیری و جان باختن زیر شکنجه، اعدام‌های بی‌پایان، دستگیری‌هایِ دسته جمعی بی‌شمار، افتادن به تور تعقیب و مراقبت‌های هراس‌آور و ده‌ها روی داد که به متلاشی شدن پیکرۀ اصلی تشکیلات انجامیده بود، بازگشت رفیق مرضیه به ایران یک روی داد کاملاً متضاد با رسمِ رایجِ آن زمانه بود. بازگشتن من از کمیتۀ کردستان نیز پس از حدوداً دو سال زندگی در دسته‌های پیشمرگه و از دست دادن توجیهات زندگی یک کادر مخفی تشکیلاتی، بی‌شباهت به بازگشت رفیق مرضیه نبود. روز بعد از جلسۀ چهار نفره، من رفیق مرضیه را به خانۀ یک رفیق زن از گروه هواداران قطع ارتباط شدۀ بخش‌های دموکراتیک محلات تهران، برای مدتی کوتاه بردم. رفیق میزبان زنی جوان شاغل در یک وزارتخانۀ دولتی که همراه خانوادۀ پدری‌اش زندگی می‌کرد، با خوشرویی و روحیۀ بالای همدلی، رفیق مرضیه را پذیرفت. برای دیدار با رفیق مرضیه قرار بعدی را گذاشتم و از او جدا شدم و بی‌وقفه برای پیدا کردن یک خانۀ مناسب از همان روز به تلاش پرداختم. چند خانۀ مناسب در محلاتِ شرق تهران، محلۀ بسیار وسیع آذربایجان در غرب و جنوب غربی تهران، همچنین محله‌هایِ خزانه و سه راهی ساوه پیدا کردم. برای دادن اطلاع از دست آورد جستجو و گرفتن خبر از رفیق مرضیه، یک قرار خیابانی با او اجرا کردم. بنا بر ارزیابی او و مشهودات من چیز مشکوکی دیده نشده بود. برای دیدن خانه‌ها و در صورت مناسب بودن یکی از آن‌ها، برای طرح نقل و انتقال قرار بعدی را گذاشتیم. به منظور پرهیز از اجرای قرارهای خیابانی، دیدار بعدی را در منزل رفیق هوادار اجرا کردیم. هنگام ورود به محلۀ خانۀ مسکونی رفیق هوادار، به سرعت متوجه وضعیت مشکوک محله و زیر کنترل بودن خانه شدم. گویا کسانی منتظر ورود من به آن نقطۀ شهر بودند که با دیدن من به انتظارشان پایان داده شد. هنگام ورود به خانه فهمیدم که رفیق مرضیه نیز متوجه اوضاع شده و آمادۀ ترک کردن خانوادۀ رفیق هوادار شده است. رفیق هوادار بسیار جدی و فداکار بود، او نمی‌خواست ما را در آن شرایط تنها بگذارد. با کمال میل و آگاهانه اتومبیل شخصی‌اش را به ما تحویل داد و با روحیه‌ای رزمنده اعلام کرد که در هر شرایطی آمادۀ پذیرفتن ما است. دست کم با داشتن اتومبیل از سگ دو زدن در خیابان‌های تهران، روزهای گرم آخر خرداد و ماه جهنمی رمضان راحت‌تر حرکت می‌کردیم. از محلات شمالی تهران حوالی مجیدیه، خیابان سپاه، عشرت آباد تا شرق تهران در محله‌های اتابک، میدان خراسان، خاوران و همۀ ضلع جنوبی تهران هر جا که می‌رسیدیم یک تور گستردۀ تعقیب و مراقبت خیابانی از موتور سوار گرفته تا پیکان‌های نو مدل لوکس با سه سرنشین جوان و هر سه مسلح تا انواع موجودات پیاده از زن و مرد، به فاصلۀ پاشنۀ پا دست از سر ما بر نمی‌داشتند. فهمیده بودند که ما تور و وسعت آن‌را تشخیص داده‌ایم. به همچنین می‌دانستند که ما برای پاره کردن تور تلاش می‌کنیم. بدبختانه ما نمی‌توانستیم ماشین را عوض کنیم و شکل ظاهری را تغییر بدهیم. تور گسترده بود و هم‌چنان به دنبال کردن ما ادامه می‌داد. سرانجام تصمیم گرفتیم از تهران خارج شویم. از مسیرهای جنوبی تهران بیرون رفتیم و وارد کاشان شدیم. صبح روز بعد بود هوا رو به روشنی می‌رفت و ما از بعد از ظهر دیروز در یک تعقیب و گریز بی سرانجام هم‌چنان در حال حرکت بودیم. در شهر کاشان که من بیشتر محلات و معبرهای آن‌را می‌شناختم، ماشین را در یک جای نسبتاً امن. منظور از امن، در امان ماندن از ماشین دزدی؛ پارک کرده و تمام روز در بازار بزرگ کاشان و محله‌های قدیمی و پر پیچ و خم شهر برای بیرون جستن از شبکۀ تعقیب تلاش کردیم. آخر سر برای کسب اطمینان از پشت سر گذاشتن تعقیب کنندگان، از یک خروجی شرقی کاشان خود را به جاده‌ای در مسیر اصفهان رساندیم. خوشبختانه به زودی یک تانکر بزرگ متوقف شد و ما را با خوشرویی سوار کرد. بی‌آنکه از ما کرایه بگیرد، ما را در یکی از محلات نزدیک به شهر در حاشیۀ شهر اصفهان پیاده کرد. من به دوستان دوران تحصیلم ـ زن و شوهر هم‌دورۀ تحصیلی من بودند؛ مراجعه کرده و پس از ساعت‌های دراز بی‌خوابی، گرسنگی و تشنگی توانستیم استراحت کنیم. روز بعد همسر دوستم که او نیز با من از سال‌های تحصیل بسیار صمیمی بود، وسایل مورد نیاز ما را برای تغییر اسناد جعلی فراهم کرد و ما فردای آن روز اصفهان را ترک کردیم. همۀ حساب و کتاب‌های ما غلط بود؛ در همان خروجی محله دوباره تعقیب شدیم. تنها دست آورد ما اسناد جعلی جدید با نام های جعلی تازه بود. دوباره همان راه را به سمت کاشان برگشتیم و پس از برداشتن ماشین رفیق هوادار دوباره عازم تهران شدیم. در میان راه قرار گذاشتیم دونفره به کردستان برویم. تعقیب کنندگان این بار به ما با تمسخر می خندیدند. شب حوالی ساعت ده در محلۀ امیریه تهران من از تلفن عمومی با یکی از دوستانم در تبریز تماس گرفتم تا با کمک و راهنمایی او دوباره به کردستان باز گردم. دست بر قضا آن دوستم که آدمی بسیار کاری بود و به کمک او چند نفر را از ایران خارج کرده بودم، در حادثۀ زمین‌لرزه جان باخته بود، نتیجه تماس تلفنی را به رفیق مرضیه گفتم. او گفت تلاش برای بیرون آمدن از محاصرۀ تعقیب کنندگان، دونفره ممکن نیست. درست این است که از هم فاصله گرفته و هر یک به تنهایی برای خلاص شدن از دست تعقیب کنندگان تلاش کند. بنا به تجربۀ من اما حرکت دونفره مشتمل بر همراهی یک زن و یک مرد، می‌توانست مناسب‌تر باشد. رفیق مرضیه اما با پافشاری بر پیشنهادش، به جای من پشت فرمان ماشین نشست. حوالی ساعت یازده شب در محلات شمال غربی تهران با استفاده از تاریکی شب، در پیچ یک خیابان فرعی چند ثانیه متوقف شد تا من پیاده شده، در خیابان فرعی دیگری ناپدید شوم. به واقع این تکنیک مؤثر بود، پس از دور شدن ماشین به رانندگی رفیق مرضیه، تعقیب کنندگان با دنبال کردن ماشین، متوجه پیاده شدن من نشدند. شب گرم اواسط تیر ماه و رفت و آمد شبانۀ مردم در ماه رمضان به من امکان کافی می‌داد که وضعیت را وارسی کرده، موقعیت خودم را ارزیابی کنم. رفیق مرضیه با قرار دادن خودش و ماشین به عنوان طعمۀ تعقیب و مراقبت، توانسته بود من را از دایرۀ تعقیب کنندگان بیرون بیاورد. برای استراحت و تمرکز بر ماجرا های سه روز گذشته به خانۀ یکی از خویشاوندان دورم که از دورۀ نوجوانی به من دلبستگی داشت مراجعه کردم. ساعت حوالی 12 شب بود، خویشاوند بسیار فداکار و همسرش با صمیمیت دور از انتظار من را پذیرفتند و با همدردی فراوان از دستگیر شدن برادرم مهرداد با خبرم کردند. برای مراقبت از وضعیت امنیتی خانه و مطلع کردن من از وضعیت مشکوک، بی‌آنکه چیزی به من بگویند تا روشن شدن هوا بیدار ماندند. با محبت من را برای صرف صبحانه صدا زدند، گویا واپسین دیدارها را با من خواهند داشت پس از صرف صبحانه مرا مشایعت کردند. تأملاتم مرا به این نتیجه رساند که باید به کردستان باز گردم. با مرضیه به مدت یک هفته در تبریز قرار داشتم که اگر توانسته باشد از تور تعقیب و مراقبت رهایی یابد، در تبریز به من ملحق شود تا با هم به کردستان برویم. قرارها را اجرا کردم ولی از مرضیه که اینک برای او بشدت نگران شده بودم و بیرون آمدن از تور تعقیب را مدیون فداکاری او می‌دانستم، دچار دلشوره شده بودم. او به همسر جانباخته‌اش سخت علاقمند بود، من نیز خودم را در شرایطی نمی‌دیدم به او که رفیق و همخانۀ زندگی مخفی پاییز و زمستان سال 60 من بود، احساس عاشقانه پیدا کنم، با وجود این در همان چند دقیقه آخری که از هم جدا می‌شدیم، به او گفتم برای تنها رها کردن او در تور تعقیب و مراقبت بی‌امان، تا چه اندازه با دشواری روبرو شده‌ام، زیرا به غیر از تعهدات همرزمی و مسئولیت مراقبت از رفیق فداکاری چون او احساس عاطفی سوزانی نیز به او دارم. رفیق مرضیه با خونسردی و خویشتن داری غیر منتظره ای گفت: „ما به شکلی دگماتیک تابع شرایط دشوار مبارزه هستیم و مجالی برای فکر کردن به چنین چیزهایی نداریم„ پس از این گفتگوی کوتاه به سرعت از ماشین پیاده شده و او را به دست روی دادهای ترسناکی که با گوشه‌هایی از آن آشنا بودم، رها کردم. یادآوری این لحظات در روزهایی که برای اجرای قرار با او در تبریز به محل قرار می‌رفتم، به قلبم چنگ می‌انداختند و یادآور می‌شدند که بیش از تعهدات همرزمی و مسئولیت‌های انقلابی، احساساتی عاشقانه نیز من را به رفیق مرضیه پیوند می‌دهد. برای آخرین بار در محل قرار حاضر شدم، از رفیق مرضیه اما خبری نبود. فردای آن‌روز با مینی بوس به سمت بوکان حرکت کردم، بی‌آنکه بتوانم خودم را از کابوس سرنوشت رفقای تشکیلات مخفی تهران، شمال و آذربایجان، خبر دستگیری مهرداد و سرنوشت نامعلوم مرضیه نجات بدهم. در بوکان با کمک یک خانوادۀ کورد بوکانی که سابقۀ محبتی با هم داشتیم، توانستم خود را به روستاهای دور از جادۀ سقز/ بوکان که اینک همه در سیطرۀ حکومت بودند برسانم. از گزارش ماجراهای رسیدنم به مقر سازمان در کردستان عراق که بیش از سه هفته طول کشید، پرهیز می‌کنم. نیمه‌های یک شب گرم تابستانی در مقر تشکیلات کمیتۀ کردستان در درّه‌ای به نام «گلاله» بازمانده‌هایی از رفقای قبلی و چند چهرۀ تازه پیوسته به کمیتۀ کردستان را دیدم. رفقای قدیم از دیدن دوبارۀ من با ریختن اشگ شادی، استقبال کردند. اقامتم در کردستان بیش از دو هفته طول نکشید. همراه با رفیق کاوه؛ از رفقای قدیم به اضافۀ یک هوادار خارج از کشور که بنا بر تصمیم کمیتۀ خارج از کشور سازمان باید دوباره به فرانسه باز می‌گشت، برای ارزیابی از موقعیت شمال کردستان به منظور تشکیل «کمیتۀ شمال کردستان» در مرزهای ترکیه، کردستان و آذربایجان راهی شمال کردستان شدم. این سفر ناموفق و بسیار غیرضروری بیش از پنج ماه طول کشید. گزارش این بخش را در شرح مربوط به روی دادهای کردستان یادآوری خواهم کرد. پس از حدوداً پنج ماه دوباره به مقر رادیو فدایی در درّه‌ای به نام گاپیلون در کردستان عراق بازگشتم. با ناباوری از دیدار رفیق مرضیه در مقر گاپیلون شگفت زده شدم. خلاصۀ ماجرا های تعقیب و مراقبت، نحوۀ بیرون آمدن از تهران با کمک خانواده‌های رفقای رفقای جان باخته، با قربانی کردن یک اتومبیل – تنها وسیلۀ درآمد یک خانواده – و از دست رفتن شغل و درآمد برخی از همان خویشاوندان، رفیق مرضیه موفق شده بود از تهران بیرون آمده و به مقر رادیو سازمان در کردستان عراق برسد.

رفیق مرضیه در کمیتۀ رادیو با نام مریم در بخش تنظیم خبر برای پخش از رادیو فدایی، مشغول شده بود. او از دیدن من بسیار خوشحال شده، همراه با احترام به احساسات عاطفی من نسبت به خودش از ادامۀ گفتگو در این مورد خودداری کرد. با توجه به موقعیت نا متعارف زندگی آن زمان و نا روشن بودن آینده، از گفتگوی بیشتر در این مورد هر دو چشم‌پوشی کردیم. در باز گشت به کمیتۀ رادیو در جلسۀ دیگری با دونفر از اعضای کمیتۀ مرکزی بنا بر تصمیم آن‌ها قرار شد من به همراه یک دسته از رفقای پیشمرگه که اهلیت آذربایجانی دارند، در اولین فرصت مناسب برای تشکیل دادن یک کمیتۀ متحرک در شمال کردستان به مناطق پایگاهی حکومت در آذربایجان غربی مشتمل بر بخش‌هایی گسترده از کردستان شمالی، رهسپار شوم. میانۀ زمستان دی/بهمن سال 63 تا بعد از نوروز 64 باید من در تدارک سفر و سازماندهی دسته‌ای که به همراهی آن‌ها باید روانۀ شمال کردستان می‌شدم، موقتاً در همکاری با رفقای گویندۀ رادیو فدایی، تنها با تکیه بر تجربۀ تدریس زبان فارسی برای بیان درست رفقای گوینده در خواندنِ متن‌هایی که از رادیو پخش می‌شد، زمان کوتاه اقامت در کمیتۀ رادیو را به عهده گرفتم. در خلال این مدت من تلاش می‌کردم از عمیق‌تر شدن احساسات عاشقانه به رفیق مریم خودداری کنم. چنین عشقی در آن زمانه بنا بر سنت‌های سازمان نامعمول شمرده می‌شد و به دلایلی از جمله عمر بسیار کوتاه هر یک از ما، نیز کوتاه بودن زمان زندگیِ همسر تنها ماندۀ رفیق جان باخته اعم از زن یا مرد، عشقی تازه یا تجدید فراش در تشکیلات سابقه‌ای نداشت. رفیق مریم نیز با حفظ مراودات دوستانه با همۀ رفقای حاضر در کمیتۀ رادیو و رفقای کمیتۀ کردستان، از جمله با من، سرانجام در اواخر ماه فروردین مقارن آماده شدن گروه اعزامی برای رفتن به شمال کردستان، رفیق مریم برای نخستین بار در یک گفتگوی خصوصی از علاقه متقابل‌اش به من خبر داد و برایم در سفر به شمال آرزوی موفقیت کرد. طرح تشکیل کمیتۀ متحرک در شمال علیرغم تلاش‌های فراوان بی‌نتیجه ماند و من به همراهی گروه، پس از حدوداً یک ماه دوباره به مقر رادیو بازگشتم. از تصمیم به ازدواج، رفیق عباس عضو کمیتۀ مرکزی و مسئول کمیتۀ رادیو را مطلع کردیم، او نیز با خوشرویی و صمیمیت، همراه با آرزوی سعادت زندگی زناشویی و پیروزی در تلاش‌های مبارزه دو نفرۀ ما، تصمیم ما را به اطلاع رفقای هر دو کمیته (رادیو و کمیتۀ کردستان) رساند. به مناسبت ازدواج تشکیلاتی رفیق مریم و من در اوایل اردیبهشت سال 64 جشنی برگزار شد و زندگی زناشویی ما رسمیت یافت. در همان اوان قرار شد برای پیوستن به بقایای تشکیلات مخفی شهر، خود را آماده کنیم. در این میانه بحرانی شدید بر هر دو کمیتۀ تشکیلات در کردستان حاکم بود. برای باز پردازی شرح بحران و سرانجام آن ناگزیر به یک گزارش تفصیلی می پردازم.

راه اندازی فنّیِ رادیو فدایی با همت و پشتکار رفقا داوود و رشید، نیز همکاری رفیق یاور از رفقای خارج از کشور عملی شد. گویندگی نیز باکوشش های رفقا مهری، فروغ و رشید در چهار چوب یک رادیو آماتور و پذیرفتنی، آغاز به کار کرد. هیأت تحریریه اما بحرانی پوشیده را همراه داشت که سرانجام به گلاویزی خونباری انجامید. سردبیر و ویراستار رادیو رفیق عباس (توکل)، همراه با گروه تحریریه شامل رفیق امین و رفیق فرید با کوشش فراوان مقاله‌های به اصطلاح تئوریک/ سیاسی را آماده می کردند. بخش خبر نیز به مسئولیت رفیق سعید همراه با رفیق مریم و جمعی از رفقا؛ رفیق آذر، رفیق حسن (از هواداران خارج از کشور ـ آمریکا) و رفیق مصطفی (از هواداران کمیتۀ آذربایجان برادر جوان یکی از رفقای جان باختۀ آذربایجان) به کار افتاده بود. این رادیو شعاع بردی محدود به حوزۀ جغرافیایی کردستان ایران و عراق داشت. با سختی و کمی نا خوانا تا تهران و استانبول هم شنیده می‌شد. دیگر فرستنده‌ها از جمله؛ رادیو حزب دموکرات کردستان ایران با سابقۀ بیشتر و طبیعتاً برد گسترده‌تر، همچنین رادیو کومله/ حزب کمونیست در همین سطح فعال بودند و تبدیل به ابزاری برای تبلیغ و ترویج علیه یکدیگر شده بودند. کشمکش‌های حزب دموکرات و سازمان چریک‌های … در همین مرزِ جدالِ رادیویی محدود بود. خصومت حزب دموکرات و کومله/ حزب کمونیست اما بسیار فراتر می‌رفت و به درگیری‌های خونین نیز می‌انجامید. این درگیری‌ها کم و بیش به اندازۀ جنگ‌های مسلحانۀ هر دو گروه علیه حکومت اسلامی ایران تلفات به بار می‌آورد. بیان نظریات رادیویی حزب و کومله عامل اصلی این مخاصمۀ بسیار زیان‌بار بود. خرده اختلاف‌های حزب و کومه‌له سابقه‌ای طولانی‌تر داشت و به جنگ‌های سال 1358 معروف به «جنگ سنندج» باز می‌گشت و ادامۀ آن با راه افتادن رادیوها شدت گرفته بود. دامنۀ این بحران به رادیو فدایی نیز راه می‌یافت و مقاله‌های به اصطلاح نظری رادیو فدایی را معرض مجادله‌ای بی‌دلیل می‌کرد. سبب اصلی بحران رادیو، اما چیز دیگری بود و به کشاکش‌های نظری و مواضع پیشین رفیق امین و تعلقات موسوم به «اکثریتی» بودن او باز می‌گشت. رفیق فرید نیز با همین معضل روبرو بود. رفیق سعید (حماد شیبانی) مدعی بود که (رفیق کبیر حماد شیبانی) است و در سه سال اقامتش در کردستان، قابلیت‌های او نادیده انگاشته شده‌اند. معضل ناگشودنی دیگر برگزاری کنگره سازمانی بود. بلاتکلیف ماندن وضعیت تشکیلاتی همۀ نیروهای حاضر در کمیتۀ رادیو و کمیتۀ کردستان، مشکلی حل ناشده باقی‌مانده بودند. در این میان ازدواج تشکیلاتی ما نیز به بحرانی جنبی تبدیل شده بود. به دلایل آن نمی‌پردازم تا موضوع زندگی خصوصی که کاملاً مستقل از زندگی تشکیلاتی شمرده نمی‌شد، وارد این گزارش نشود. ناگزیر از گشودن بیشتر این حاشیه، به مسایل ریشه‌دارتری که بخشی از تاریخ سازمان را شامل می‌شد، می‌پردازم. رفیق امین مدعی بود که در کمیتۀ مرکزی قبل از انشعاب ـ با عضویت در کمیتۀ مرکزی که دیرتر به اکثریت مشهور شد ـ بیش از یک میلیون رأی در انتخابات تهران داشته است. او که دیر تر در پاییز سال 1359 رهبری یک انشعاب به نام «جناح چپ» را به دست گرفته و خواهان پیوستن به «اقلیت» بود، دست کم خود را در اندازۀ عضویت در کمیتۀ مرکزی اقلیت می‌دید. او البته چشم به جایگاه دبیر کلی اقلیت داشت، چیزی که هرگز عملی نشد. در استدلال او یک تعارض جدی وجود داشت که مشتمل بر نادیده گرفتن تفاوت دیدگاه‌های اکثریت در تابعیت مطلق از حزب توده و پشتیبانی بی‌دریغ از حکومت اسلامی ایران بود. کسی که در یک برش تاریخی نظریاتی کاملاً متضاد با اقلیت داشته، خود را عضو کمیتۀ مرکزی و صاحب بیش از یک میلیون رأی در تهران می‌دانسته، بی‌پشتوانۀ نظری و تنها با اعلام مخالفت با نظریات اکثریت که مدعی عضویت در کمیتۀ مرکزی آن بوده، اینک همان جایگاهی را مطالبه می‌کرد که تا چند ماه پیش‌تر، ضدیت کامل با مواضع کنونی‌اش داشت. رفیق فرید نیز با همین معضل روبرو بود. او نیز به متابعت از رفیق امین از «جناح چپ» به اقلیت پیوسته بود. هر دونزد رفقایی که با این سابقه آشنایی داشتند، میهمانانی ناخوانده و ناشایسته برای خوش آمد گویی بودند. رفیق سعید با دعویِ داشتنِ عنوان «حماد شیبانی» که آن را دست آوردی پراهمیت برای خود می‌پنداشت، علی‌رغم اینکه از فعال‌ترین افراد در انشعاب اقلیت بود، نیز همین وضعیت را داشت. او به همان دلیل «حماد شیبانی» بودن واجد کوچک‌ترین محبوبیتی هم نبود. در این میانه دردسری بزرگ‌ مشتمل بر فراخواندن رفیق یدی از کشور سوئد که در آنجا پناهندۀ سیاسی بود، برای ارائۀ گزارش از کمیتۀ زیر مسئولیتش، در ادامه به تعلیق عضویت و اخراج او از سازمان، دامنۀ بحران را گسترش داد. یدی پس از تعلیق به گروه نامحبوب مدنی، فرید و حماد شیبانی پیوست. عامل بحران‌زای دیگر ورود مادر صلاحی و نوه‌هایش؛ فرزندان رفیق محمود محمودی و مهریِ صلاحی (یکی از خواهرهای رفقا کاظم و جواد صلاحی) به تشکیلات رادیو فدایی بود. با درکی عامیانه، تبدیل نام خانوادگی رفقا از صَلاحی به سِلاحی (علاقمند به سلاح) تنها به تحریف لغویِ یک نام نیانجامیده، جابه جایی یک واگ الفبایی توسط رفقایی ناشناس در دوره‌ای از حیات تشکیلات، نام‌گذاریِ بدعت‌آمیزی را به تاریخ سازمان تحمیل کرده، که می‌تواند در بازخوانی تاریخ سازمان و سرگذشت رفقای جانباختۀ آن، همراه با تحریف نام‌ها، مستندات تاریخ نیز دچار آسیب گردند. ـ ورود رفیق رضا صلاحی (جوان ترین برادر صلاحی‌ها) به کمیتۀ رادیو را باید یک هم‌زمانی بحران زا شمرد. او نیز در همان بدو اِسکان در کمیتۀ رایو به فراکسیون مدنی، یدی، شیبانی پیوست. این فراکسیون با دامن زدن به تلاطم‌هایی که منجر به انحلال سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران گردید، تأثیری انکار ناپذیر گذاشت. [به جزییات آن در یک بررسی کلی در همین نوشته، پرداخته خواهد شد. این یادآوری تنها برای به دست دادن تصویری فشرده از شرح حال رفیق مریم (رفیق فرشته) و ادامۀ حضور او در کمیتۀ کردستان است.]

رفیق مریم در بخش تنظیم خبر رادیو فدایی همچنان به کار مشغول بود و کوچک‌ترین دخالتی نیز در صف‌کشی‌ها و بلوک‌بندی‌های گروه مدنی، شیبانی و یدی نمی‌کرد. زندگی خصوصی او با من در چادری که برای ما برپا شده بود، مستقل از کشمکش‌های آشکار و پنهان ادامه داشت. کمیتۀ کردستان به شدیدترین صحنۀ درگیری میان باند جدیداً شکل گرفتۀ مدنی، شیبانی و کمیتۀ مرکزی شده بود. پس از آن‌که بیهوده بودن تشکیل کمیته شمال و آذربایجان در کردستان، معلوم شده بود، کمیتۀ مرکزی به من پیشنهاد پیوستن به کمیتۀ کردستان را داد. این پیشنهاد متضمن هیچ‌گونه مسئولیت یا وظیفۀ تشکیلاتی، متکی بر حقوق و وظایف سازمانی نبود. مثل همیشه به مصرف رساندن آدم‌های دم دست؛ « خسرو که در محوطۀ کمیتۀ رادیو بی‌مصرف مانده، بهتر است به کمیتۀ کردستان که از بحرانی مزمن رنج می برد، فرستاده شود!» من از سال 60 با این‌گونه به اصطلاح سازماندهی کشکی آشنا بودم و می‌دانستم که پیوستن من به کمیتۀ کردستان بر دامنۀ بحران خواهد افزود. در نتیجه برای پذیرفتن آن پیشنهاد، شروطی ارائه کردم که مطلقاً با مزاج کمیتۀ مرکزی سازگار نبود. چند روز بعد رفیق اعظم از من خواست که برای رفع بحران دستۀ پیشمرگان که در کردستان ایران، به «جولۀ پیشمرگان و عملیات نظامی» به نواحی داخل مرز ایران فرستاده شده و دچار کشمکش شده‌اند، بدون هیچ‌گونه مسئولیت سازمانی و تنها از راه کَرَم و احسان، به دستۀ بسیار کوچک پیشمرگان بپیوندم .آن هنگام همۀ جمعیت کمیتۀ پیشمرگه شامل؛ فرماندهان نظامی، مسئول سیاسی/ تشکیلاتی و پیشمرگان عملیاتی تنها به پانزده نفر محدود شده بود. من با کمال میل پذیرفتم و در کوتاه‌ترین زمان ممکن به دستۀ پیشمرگان در نوار مرزی (حدوداً سی کیلومتری داخل کردستان ایران؛ مراکز پایگاهی و بسیار خطرناک زیر کنترل پاسداران) پیوستم. فرماندۀ نظامی تشکیلات پیشمرگان رفیق غلام؛ درجه‌دار سابق نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی، قبل از پیوستن به کمیتۀ کردستان سازمان، مدت‌ها از فرماندهان برجستۀ کومله بود. او اینک با رفیق مهدی؛ مسئول سیاسی/تشکیلاتی کمیتۀ کردستان و باند او دچار مشکل شده، و دستۀ پیشمرگان در نتیجۀ آن تصادم در منطقۀ جوله سرگردان مانده بودند. باند مهدی مشتمل بود بر؛1ـ قادر سابقاً مجاهد و 2ـ مسعود ایضاً سابقاً مجاهد که از آغاز پیوستن به کمیته کردستان (زمستان 61) محور کشمکش و درگیری بود. او در نخستین روزهای اقامتش در مقر پیشمرگه (مستقر در روستای قالوه) با حماد شیبانی دست به یقه شد و به زد و خورد پرداخت. او چند ماه دیرتر در رأس ناراضی‌ترین پیشمرگان از جمله همراه با قادر مدتی هم به اتحادیه فداییان خلق در مجاورت سازمان راه کارگر پیوسته بود. مشکلات او تنها درگیری فیزیکی و شکل دادن باند در درون دستۀ پیشمرگه نبود، او بسیار جاه‌طلب و در پی کسب مقام و منصب در تشکیلاتی بود که خود در معرض انحلال قرار داشت. مسعود با دستیاری قادر و مهدی در روی دادِ 4 بهمن که منجر به در گیری مسلحانه و جان باختن 5 نفر شامل 2 رفیق پیشمرگه (رفقا کاوه و اسکندر) و یک رفیق [غیر مسلح] هوادار خارج از کشور(رفیق حسن) از بخش خبر رادیو فدایی و 2 رفیق (رفقا؛ عباس کامیاران معروف به عباس پرولتر ـ عضو سازمان و مسئول پیشین کمیتۀ کردستان همراه با رفیق هادی سابقاً پیشمرگۀ حزب دموکرات کردستان ایران) از کمیتۀ کردستان بود. مسعود و قادر حتی از شلیک رگبار به پیکر جان باختۀ رفقا کاوه و اسکندر نیز پرهیز نکردند. [ به شرح مفصل این روی داد فاجعه بار در همین گزارش پرداخته خواهد شد]

در گرماگرم چنین بحرانی برای اجرای تصمیم کمیتۀ مرکزی به دستۀ سرگردان و بلاتکلیف ماندۀ پیشمرگان ملحق شدم. پیوستنم به گروه به فعال شدن دسته انجامید، حتی با شلیک راکت آر. پی. جی به یک پایگاه رژیم  – در آن دورۀ به شدت بحرانی چنین اقدام کوچکی خود یک دست آورد محسوب می شد – روحیۀ دستۀ پیشمرگه ارتقاء یافت؛ چیزی که مطلقاً مورد علاقۀ مهدی و باند حامی او نبود. این جوله بسیار نامطلوب در ادامه منجر به پرخاش رفیق غلام (فرماندۀ نظامی دسته) به رفیق مهدی (مسئول سیاسی/تشکیلاتی پیشمرگه) گردید. پادرمیانی باند مهدی برای حمایت از او، غلام را واداشت که با آماده کردن سلاحش برای شلیک به مهدی و باندش، درگیری را به جای باریک بکشاند. با دخالت من تصادمی که می‌توانست فاجعه آفرین باشد، خاموش شد. تیم پیشمرگه که به مدت یک ماه با چنین نتایج شرم‌آوری به جوله خاتمه می‌داد، عازم باز گشت به مقر کمیته گردید.

در بدو ورود به محوطۀ رادیو فدایی نخستین نشانه‌های بروز بحرانی که در پی خود به درگیری مسلحانۀ چند ماه دیرتر؛ 4 بهمن سال 64 و انحلال سازمان انجامید، قابل رویت بودند. رفیق مریم چادر محل سکونت خودش و من را به مادر صلاحی و نوه‌هایش واگذار کرده، در اتاق مخصوص سکونت رفقا؛ مهری، فروغ و آذر همراه آنان زندگی می‌کرد. من هم مثل سابق به سالن بزرگ آسایشگاه رفقای کمیتۀ رادیو باز گشتم. از آنچه در مقر رادیو و مقر کمیتۀ کردستان می‌گذشت، رفیق مریم تنها با ذکر یک گزارش رسمی به من از رخ دادها اکتفا کرد. بر پایۀ مشهودات روزهای بعد معلوم شد که باند مدنی ـ شیبانی با جذب یدی مسئول سابق کمیتۀ کارگری شمال و آذربایجان که اینک اخراج شده بود، عباس پرولتر مسئول کمیتۀ کردستان، فرید دبیر نشریۀ «ریگایِ گَل ارگان کمیتۀ کردستان» و رضا صلاحی گسترش تهدید‌کننده‌ای یافته بود. رفیق مریم که درکشاکش شکل‌گیری باند اکثریت، به نقش مصطفی مدنی در آن انشعاب آگاه بود، در گفتگویی که با حضور اعضای کمیتۀ مرکزی و مشارکت من انجام شد، خطر فعال شدن یک فراکسیون توطئه‌گر را خاطر نشان کرد و با اعتراض شدید به اخراج یدی توسط کمیتۀ مرکزی، به تأثیر زیانبار آن که نقشی تعیین کننده در انسجام باند مدنی ـ شیبانی داشت، عواقب ویرانگر آن روش را اعلام کرد. پس از آن جلسۀ مشترک، کمیتۀ مرکزی با اعزام رفیق مریم و من به کمیتۀ کردستان، تلاش داشت که دامنۀ بحران را محدود کند. ما به کمیتۀ کردستان پیوستیم و در تقسیم وظایف رفیق مریم به هیأت تحریریه، چاپ و پخش نشریۀ «ریگای گَل» پیوست، به من مسئولیت کمیتۀ نظامی، نیز مسئولیتِ سیاسی ـ تشکیلاتی کمیتۀ کردستان واگذار شد. اکنون کمیتۀ کردستان پنج عضو شامل رفقا: عباس مسئول کمیته، فرید دبیر نشریۀ ریگای گل، بهمن (از اعضای سابق کمیتۀ محلات تهران با کارنامه‌ای سرشار از اتهام و بحران، بدون مسئولیت و تنها حاضر در کمیتۀ کردستان) در سازماندهی جدید، مسئول تنظیم خبر و مریم که به وظایف او قبلاً اشاره شد. این کمیتۀ پنج نفره برای کمیته ای که تنها پانزده نفر پیشمرگۀ بحران زده، فاقد تجربۀ جنگ پیشمرگه، همراه با سابقۀ طولانی اقامت در کمیتۀ کردستان و هواداری طولانی مدت از سازمان چریک های فدایی خلق ایران داشت، با پیوستن رفیق مریم و من به کمیتۀ کردستان هرچند تحولی مثبت بر روحیۀ جمعی گذاشت، ابعاد بحران اما کاهش نیافت و تلاطم‌هایی ناشی از تحریکات باند(مدنی ـ شیبانی/ یدی/ صلاحی) وضعیت کمیته را آشفته‌تر کرد. رفت و آمد پیوستۀ یدی، حماد، امین به کمیتۀ کردستان و تشکیل محافلی با فرید و عباس نطفه‌های توطئه‌ای که در پی خود به کودتای نظامی باند حماد شیبانی ـ مدنی انجامید را بارور کرد.

رفیق مریم از زمان تشکیل ستاد سازمان (بهمن 57) از فعالان ستاد، هم‌زمان عضو چاپخانۀ مرکزی سازمان بود. چاپخانۀ مرکزی سازمان آن هنگام مخفی بود و برترین کادرهایِ مخفیِ باقیماندۀ سازمان که توانستند در ماه های قیام شکست‌خورده 57 نام سازمان را دوباره زنده کنند، آنک مسئولان تدارکات، تأمین امنیت و فعالان چاپخانۀ مرکزی بودند. رفیق مریم با پشت سرگذاشتن آن دوران و زندگی در منضبط‌ترین بخش تشکیلات ـ همان زمان نیز ـ مخفی، همراه با مدافعان جدی نظریه انقلابی از مدافعان انشعاب اقلیت، طبیعتاً با سرهم بندی کردن افرادی که با نام‌های؛ کمیتۀ رادیو و کمیتۀ کردستان عنوان‌هایی فاقد ارزش مبارزاتی را شکل داده بودند، هیچ سازگاری نداشت. او با تکیه بر تجربه از شکل‌گیری باندی که به اکثریت مشهور شد، توطئه برای تشکیل باند جدید را به کمیتۀ مرکزی گوش‌زد کرد. هم‌چنین از راه یافتن عناصر کم مایه به تشکیلات و آسیب رساندن به ساخت رزمنده‌ای که خود را ادامۀ سچفخا می‌پنداشتند، هشدار داده بود. رفیق مریم می‌خواست نیروی باقیمانده در کمیته کردستان را یا به عناصری آگاه، پرانگیزه، رزمنده، پیگیر در کادر نیرو های یک سازمان انقلابی ارتقا دهد، یا آنان را متقاعد کند تا راهی دیگر برگزینند. در این راستا از من که افتخار همسری‌اش را داشتم، تا اعضای کمیتۀ مرکزی که دیربازی با همۀ آن‌ها آشناییی نزدیک داشت، نیز رفقای جدید الورودی که تازه به کمیته‌های مستقر در کردستان پیوسته بودند، کوچک‌ترین سهل‌انگاری را به هیچ‌کس جایز نمی‌دانست. او می‌دانست رفقای باقیمانده در تشکیلات مخفی، هم‌چنین رفقایی که در زندان زیر مرگبارترین شکنجه‌ها پایداری می‌کردند، نیز نیرویِ بزرگی که به دست حکومت جهنمی اسلامی ایران جان باخته بودند، با دو تجمع فاقد انگیزه و آگاهی نمی‌تواند همخوانی داشته باشد. رفیق مریم با چنین روحیه و انگیزه‌ای مصمم بود از جمع حاضر در کمیتۀ کردستان یک تشکیلات رزمنده و پیگیر بسازد. در آن هنگام تشکیلات کردستان زیر مسئولیت رفیق عباس کامیاران که میانۀ سال‌های 62 و 63 به عضویت سازمان درآمده بود، همراه با رفیق فرید از جناح چپ به عنوان سر دبیر «نشریه ریگای گل» و یک دسته کوچک پیشمرگه (حدود تقریب 15 نفر) و جمعیتی به همین شمار در تدارکات، چاپخانه و تحریریه، توزیع و ارتباطات به اضافۀ دو تا سه نفر تازه وارد که تصمیمی برای ماندن و رفتن نگرفته بودند، در شکاف یک درّۀ بسیار غمزده و متروک گذران می‌کردند. مسئولیت مقر کمیته نیز به عهدۀ رفیق تیمور مصطفی سلطانی از قدیمی‌ترین پیشمرگه‌های سازمان بود. رفیق تیمور از معدود رفقایی بود که پس از انشعاب از نظریات اقلیت پشتیبانی کرده بودند.

کمیتۀ کردستان از دیر باز دچار بحران بود؛ پس از انشعاب سال 59 به همت و پیگیری رفیق اسکندر (سیامک اسدیان) کمیتۀ کردستان بازسازی شد. برای آن که کمیته بتواند فعال شده، دست آوردی رزمنده داشته باشد، نیز بتواند نیروی گستردۀ هواداران سرگردان و بدون حمایت امنیتی را از معرض خطر دستگیری، شکنجه و اعدام برهاند، کمیته کردستان نیازمند بودجه و اعتبار مالی بود. رفیق اسکندر برای تأمین مالی کمیتۀ کردستان در راه یک مصادرۀ بزرگ بانکی همراه با دو رفیق از کمیتۀ نظامی در راه مازندران جان باخت. پس از رفیق اسکندر کمیته بی‌رمق و فاقد هرگونه دست‌آوردی رزمنده، تبدیل به کارخانۀ بی‌انگیزه‌سازی نیروهای رزمنده‌ای شد که مستمراً و با دشواری فراوان به مقر کمیته می‌آمدند و با دیدن جمعیتی ولنگار و بی‌انگیزه پس از کوتاه مدتی مقر را ترک می‌کردند. این روند در کردستان ایران با شتابی نمایان در جریان بود. در کردستان عراق به دلیل دشواری‌های پر خطر گذشتن از راه‌های مرزی، رسیدن به مقر پیشمرگه با کندی بیشتری صورت می‌گرفت و از شمارۀ رفقایی که قصد پیوستن به نیروی پیشمرگه داشتند، کاسته می‌شد. [به این روند ویرانگر در نوشته‌ای ویژه پرداخته خواهد شد] تلاش رفیق مریم و من که شاهد عینی ماجرا بودیم، مصروف آن می‌شد که با جوِّ موروثیِ انفعالی مقابله کرده و با فعال کردن کمیته به بازسازی یک مرکز رزمنده و پویا، نیروهایی که به کمیتۀ کردستان می‌آمدند را به کادرهای پی‌گیر، با انگیزه و آشنا با وظایف پیشرو انقلابی برای مبارزه با تبهکارترین دشمنان آزادی، خوشبختی زحمتکشان و تهیدستان ایران تبدیل کنیم. رفیق مریم با تجدید سازمان انتشارات و تحریریه، بی‌انگیزه‌ترین و بحران‌زده‌ترین افراد را نیز جذب هستۀ مطالعه کرد و با واداشتن آنان به یک فعالیت تشکیلاتی از منفعل‌تر شدن‌شان جلوگیری کرد. من نیز تا آنجا که در توانم بود، از هیچ تلاشی برای ارتقای روحیۀ رزمندۀ رفقای زیر مسئولیتم پرهیز نکردم. گاهی بر سر این‌که فلان رفیق تازه وارد به کمیتۀ کردستان از مشارکت در یک هستۀ مطالعاتی و به عهده گرفتن وظایف جمعی محروم نگردد، ساعت‌های طولانی مجادله و بحث می‌شد. اشاره به تأثیر یک عنصر مخرّب و بحران‌زا ( بهمن) که سخت مورد حمایت اعضای کمیتۀ مرکزی بود، دشواری‌های ما را نمایان می‌کند. از اینجا به بعد شرح زندگی و مبارزۀ رفیق مریم را همبست با روی دادهایی که به انحلال سازمان …. انجامید در گزارشی که برای کمیتۀ مرکزی تنظیم شد، ادامه می‌دهم:

گزارش (دی ماه 64 تا 27 اردیبهشت 65) اکثریت اعضای کمیتۀ کردستان به کمیتۀ مرکزی!

رفقای کمیتۀ مرکزی!

با درود های کمونیستی!

همان طور که در گزارش سه ماهه؛ مهر، آبان، آذر 1364 کمیتۀ کردستان به کمیتۀ مرکزی قید شده بود، پس از ترمیم کمیتۀ کردستان در تاریخ هفتم مهر ماه 1364 و سازماندهی مجدد نیرو ها در تشکیلات از جلسه سوّم کمیته اصطکاکات شدیدی بین حاملین دو گرایش (رفقا مریم و خسرو از یک سو و فرید و عباس خائن از سوی دیگر) در تشکیلات به وجود آمد. [متأسفانه عضو پنجم کمیته که از تیر ماه 64 به عضویت کمیته از جانب رفقای کمیتۀ مرکزی انتخاب شده بود و با بی‌مسئولیتیِ تمام از برخورد به کلیۀ کارهای غیرتشکیلاتی فرید و عباس امتناع ورزیده بود، پس از اضافه شدن دو رفیق دیگر به اعضای کمیته تا اواخر آبان‌ماه (حدود 2 ماه) سعی می‌کرد که این‌بار موضع بینابینی داشته و از رو در روئی قاطع و مستقیم با اپورتونیست‌ها اجتناب نماید. تنها اواخر آبان‌ماه که دیگر اختلافات عمیق شده بود و کارهای ضدتشکیلاتی فرید و عباس از طرف رفقا مریم و خسرو کاملاً افشاء گشته بود، عضو پنجم کمیته (بهمن) نیز در کنار رفقای مدافع ضوابط تشکیلات قرار گرفت.]

کشمکش در جلسات کمیته، کمیتۀ نظامی، تیم پیشمرگه و حوزه توزیع و انتشارات از همان آغاز با تلاقی دو بینش متضاد تشکیلاتی همواره بین حاملین دو دیدگاه در جریان بود. بخصوص از جلسه اول تیم، تمام اعضای تیم پیشمرگه با برکناری مهدی که مسئول سیاسی تشکیلاتی تیم بود، و جایگزینی رفیق خسرو مخالفت خود را ابراز کردند فقط رفیق خسرو سنندج با سکوت خود از آن‌ها جدا بود.

با تلاش پیگیر رفقایی که جدیداً به کمیتۀ کردستان پیوسته بودند باند فرید و عباس دیگر از کارهای غیرتشکیلاتی خود به طور علنی دست کشیده اما با نفوذی که در تشکیلات کمیتۀ کردستان داشتند، روابط محفلی خود را مخفیانه حفظ کرده از طریق مهدی و مسعود مسائل خود را به درون تیم [پیشمرگه] منتقل می‌کردند. در اوایل آذر رفیق مریم پیشنهاد اخراج مسعود به دلیل محفل بازی و داشتن سابقۀ طولانی در این امر و لغو کاندید عضویت مهدی به دلیل عدم اتوریته‌پذیری و عدم آشنایی با وظایف یک کاندید عضو، عدم اعتقاد به موازین و خط و مشی سازمان را طرح کرد. عباس خائن برای مقابله با این پیشنهاد اعلام کرد که دیگر حاضر نیست با سه تن دیگر از اعضای کمیته کار کند و پس از سلب مسئولیت از آن‌ها، برای تعیین تکلیف، مسأله را با رفقای مرکزیت در میان گذاشت که این امر از سوی ارگان بالاتر [کمیتۀ مرکزی] رد شد.

اواخر آذر ماه با آمدن مصطفی مدنی خائن به مقر کمیتۀ کردستان و ترویج قیام علیه مرکزیت و منتخبین او، وضع دگرگون شد. متأسفانه در همان شرایط دو تن از رفقای کمیته (مریم به دلیل بستری بودن در بیمارستان و خسرو به دلیل شرکت در جوله به همراه تیم) حدود یک ماه از مقر کمیتۀ کردستان خارج شدند. در همان فاصله فرید، عباس و یدی از نقش خنثای عضو پنجم کمیته (که این بار چون دو تن از اعضای کمیته در مقر نبودند، دوباره دچار انفعال گشته بود،) با افراد باقیمانده در مقر برنامه‌ریزی کرده و نیرو های خود را سازمان دادند. در همان فاصله به مناسبت چهارمین سال انتشار ریگای مطلبی در ریگای گل به چاپ رسید که هیچ‌کدام از انتقادات کمیتۀ مرکزی را به این نشریه منعکس نکرده و در عوض به تعریف و تمجید از آن پرداخته بود. (این مطلب که در تعارض کامل با گزارش بازرسی رفقای کمیتۀ مرکزی از کمیتۀ کردستان قرار داشت، مورد انتقاد رفیق مریم قرار گرفت. فرید اعلام کرد که ما انتقادات کمیتۀ مرکزی را وارد نمی‌دانیم و این امر متأسفانه با سکوت با سکوت سه تن دیگر از اعضای تحریریه: ( تیمور، نادر و بهمن) روبرو شد. به هر حال این مطلب چاپ نشده بود و [پس از انتشار و توزیع نشریه] دیگر نمی‌شد کاری انجام داد.

همچنین مخالفت انور ( مسئول انتشارات) با تشکیلات و اصول و ضوابط آن، حالت رسمی و علنی‌تری به خود گرفت. انور با حمایت عباس و فرید و موضع بی‌طرف عضو پنجم کمیته (بهمن) توانست نهایت بی‌پرنسیپی را به اجرا گذارد. پیشنهاد رفیق مریم مبنی بر سلب مسئولیت از او به مدت سه ماه که او بتواند در این فرصت وضعیت خود را با سازمان مشخص سازد، با رأی عباس و فرید دایر بر اخطار شفاهی و رأی عضو پنجم کمیته (بهمن) دایر بر اخطار کتبی رد شد. رفیق خسرو در این جلسات به دلیل شرکت در جوله حضور نداشت. ـ [زیر نویس در صفحۀ 2)

در همین زمان با تنظیم گزارش سه ماهه کمیتۀ کردستان به کمیتۀ مرکزی توسط عباس اختلافات حادّتر شد. عباس خائن علی‌رغم مصوبات جلسات سه ماهه کمیتۀ کردستان از انعکاس واقعیات کمیته در گزارش خودداری کرد و گزارش او ناقص و غیرواقعی بود. در جلسه عضو پنجم کمیته (بهمن) با انتقاد از این که گزارش ناقص است و صحبتی از اختلاف بر سر محفلیسم موجود در تشکیلات کمیتۀ کردستان نکرده آن را رد کرد. رفیق مریم در کلیت آن گزارش را غیر واقعی ارزیابی کرد. بالاخره عباس با اضافه کردن جملۀ “اختلافات در کمیته بر سر مسایل خرده و ریز و از جمله بر سر محفلیسم در تشکیلات عمده وقت اعضاء کمیته را تلف کرده است.“ توانست موافقت بهمن را جلب کند. با اصرار مریم و ارائه گزارشی دقیق از وضعیت کمیته و اختلافات موجود، بهمن نیز وادار شد که چند سطری در مورد ناقص بودن گزارش بنویسد. که عباس نوشته بهمن را به گزارش خود ضمیمه کرد و ظاهراً گزارش تکمیل شد. و گزارش سه نفره همراه با گزارش جداگانۀ رفیق مریم به کمیتۀ مرکزی ارائه شد. رفیق خسرو در جوله بود و بعد از بازگشت از جوله گزارشی تهیه کرده به تشکیلات ارائه کرد که توسط توطئه‌گران به سرقت رفت. ولی از آنجا که گزارش، برخوردی به رهنمودهای کمیتۀ مرکزی پس از بازرسی تشکیلاتی و چگونگی پیش رفت یا عدم آن نکرده بود، دوباره از طرف کمیتۀ مرکزی به کمیتۀ کردستان پس فرستاده شد که این امر مقارن با [بقیه در ضمیمه صفحه 2] اختلافات شدید در کمیته بر سر رفتن یدی و عباس به مقر رادیو بود.

پس از برگشت تیم [تیم پیشمرگه] به مقرّ از همان شب اول اشکال تراشی و اخلال در کار تشکیلاتی از طرف پیشمرگان تیم شروع شد؛ اخلال در کار نگهبانی مقرّ و ضوابط عمومی آن و عنوان این مسأله که نگهبانی مقرّ باید تحت نظر تیم صورت بگیرد. این مسایل هم با پافشاری رفقا در کمیته عقیم ماند، افراد ضدتشکیلات از این که بر خلاف دفعات قبل جوله بدون هیچ‌گونه مشکل و دردسری، طبق برنامۀ از پیش طرح ریزی شده به پیش رفته بود، شدیداً ناراحت بودند و به هر ترتیب می‌خواستند که این امر را تحت الشعاع مسایل خود قرار دهند.

در فاصلۀ 16 دی تا 3 بهمن، اصطکاکات شدیدی بر سر رفتن یدی به مقر رادیو، رفتن عباس به مقر رادیو برای جوابگویی به مسایلی که علیه سازمان در چادر خبر گفته بود، بر سر برخوردهای غیرتشکیلاتی مهدی و…. در کمیته به وجود آمده بود. پس از رأی گیری، اکثریت کمیته بر خروج یدی از مقر رأی دادند، عباس این رأی را وتو کرد و تهدید کرد در صورت خروج یدی از مقر کاری که نباید صورت بگیرد را صورت خواهد داد. بالاخره پس ار 10 روز کشمکش عباس به مقر رادیو مراجعه کرد. در تاریخ 2 بهمن به دلیل نقض مکرر پرنسیپ های تشکیلاتی از عباس خلع مسئولیت شد. در سوم بهمن با مراجعه عباس به مقر کمیته و دادن ابلاغ کمیته مرکزی، *عباس، یدی و فرید مشغول صحبت بودند که رفیق خسرو فرید را به جلسه دعوت کرد و اجازه نداد که صحبت خود را با آن‌ها تمام کند * کمیته کردستان جلسه اضطراری تشکیل داد و رفیق خسرو به عنوان مسئول موقت کمیته و رابط موقت کمیته کردستان با کمیته مرکزی انتخاب شد. فرید مسئولیت تدارکات را به عهده گرفت و موظف شد که تا فردا صبح عباس و یدی را رهسپار مقر رادیو سازد. مدتی پس از این جلسه، عباس و فرید بقیه اعضای کمیته را به محل برگزاری جلسات کمیته فراخواندند. عباس اعلام کرد که: „ تصمیم مرکزیت را نپذیرفته‌ام و شما حق نداشتید که بدون حضور من جلسه برگزار کنید.“ به او تذکر داده شد که ما موظف به اجرای دستورات تشکیلاتی هستیم و او نیز باید تا فردا صبح مقر را ترک کند و امکانات را در اختیار مسئول جدید بگذارد. او ضمن ایجاد هیاهو گفت: „من الان می‌روم به همه اطلاع می‌دهم که از من بی‌دلیل سلب مسئولیت شده و همه چیز را زیر و رو می کنم.“ پس از تلاش زیاد رفقا او را آرام کردند و به او تذکر دادند که او هنوز عضو سازمان است و می‌تواند مسایل خود را در کنگره مطرح سازد. فرید قول داد مانع آشوب و جنجال او بشود و او را راضی کند فردا به اتفاق یدی به مقر رادیو بروند. فرید هم‌چنین بعد از انتخاب مسئول موقت کمیته در جواب رفقا که از او خواستند به عباس بگوید گزارش‌ها و اسناد تشکیلات را به مسئول جدید تحویل دهد، بلافاصله بعد از خروج عباس از جلسه گفت: „این عباس تشکیلات مشکیلات حالیش نبود که» و با دست به حالت تحقیر پشت سر عباس اشاره کرد.

شب وقت تماس بی‌سیم، فرید به رفقا اطلاع داد که یدی و عباس را قانع کرده و آن‌ها صبح مقر را ترک خواهند نمود.

حدود ساعت 11 شب سیامک به مسئول خود رفیق نادر گزارش می‌دهد که هنگام برقراری ارتباط بی‌سیم با مقر رادیو مصطفی (سقزی) بی‌سیم را با موج FM رادیو [ترانزیستور شخصی] کنترل کرده و متن آن‌را زیر نور چراغ قوه نوشته و به دست عباس داده است. نادر به او می‌گوید مسأله مهمی نیست برو بخواب. به بهمن که در همان اتاق نشسته بوده می‌گوید مسأله مهمی نبود، مصطفی بی‌سیم را با رادیو کنترل کرده است! بهمن نیز با عادی تلقی کردن این مسأله، آن را به دیگر اعضای کمیته اطلاع نمی‌دهد.

همان شب قادر به رفیق خسرو مراجعه کرده و خواستار برگزاری کنگره میشود، او در حالی که مشت های خود را بر روی زمین می کوبیده گفته : „من کنگره می‌خواهم، من تفنگچی نیستم!„ رفیق به او توضیح داده بود که کنگره امر مربوط به او و هیچ پیشمرگۀ دیگری نیست و اگر می‌خواهی ثابت کنی بیشتر از یک تفنگچی نیستی باز هم اصرار کن! و او در جواب گفته بود: „باشه! ما هم این سازمان را داغان می‌کنیم و به جای آن سازمان خوبی درست می‌کنیم.“ رفیق هم تهدید او را به هیچ می‌گیرد، چرا که طی صحبتی که سه نفری (مریم، خسرو، بهمن) کرده بودیم معتقد بودیم اگر یدی و عباس از مقر خارج شوند، بقیه را به راحت می‌توان سر جای خود نشاند.

عصر 3 بهمن در جلسۀ کمیتۀ نظامی، تیمور در اعتراض به سلب مسئولیت از عباس استعفا داد و مهدی نیز اعلام کرد که دیگر نه کمیته مرکزی را به رسمیت می‌شناسد و نه کمیته کردستان را، و جلسه را ترک کرد. صبح روز چهارم بهمن، عباس وارد مقر که شده کلیه افراد داخل مقر زیر پای او بلند می‌شوند. و پس از آن عباس و یدی از مقر خارج می‌شوند. فرید در حالی‌که گرفته و ناراحت بود به رفیق مریم می‌گوید: „عباس و یدی رفتند حتی از من‌هم خداحافظی نکردند.“ اعضای حوزۀ انتشارات که تا شب قبل کار خود را انجام داده بودند از صبح همان روز در اعتراض به سلب مسئولیت عباس دست از کار کشیده و اعلام می‌کنند که به جز عباس کس دیگری را به عنوان مسئول به رسمیت نمی‌شناسند. نادر موظف می‌شود که بقیه کار انتشارات را خود به اتمام رساند. هادی مسئول مقر که از چند روز پیش اعلام کرده بود حاضر به گرفتن مسئولیت نیست، آن روز اصرار می‌کرد جزوه‌های مبارزه ایدئولوژیک در اختیار او که هوادار سادۀ تشکیلات بود، قرار گیرد و گرنه مسئولیتی نمی‌پذیرد و چرا ما به او اعتماد نکرده و مسایل تشکیلات را با او در میان نگذاشته‌ایم. رفقا مریم و خسرو از حمید و محمود می‌خواهند که هر اطلاعی از برنامه توطئه‌گران دارند، در اختیار تشکیلات بگذارند. اما آن‌ها چیزی نمی‌گویند و به این اکتفا می‌کنند که: در چادر تیم به شماها فحش می‌دادند و ما در مقابل‌شان ایستادیم و شروع به گلایه کردند که چرا به ما اعتماد نداشتید و… اصرار رفقا نتیجه‌ای نبخشید و آن‌ها حاضر به دادن اطلاعات نشدند.

حدود ساعت 11 صبح همان روز کمیته جلسه اضطراری برگزار کرد. فرید اعلام نمود که در مخالفت با سلب مسئولیت عباس استعفا می دهد. علی رغم مخالفت رفقا او بر تصمیم خود اصرار ورزید و از دادن امکانات تشکیلات به مسئول کمیته سر باز زد و گفت که عباس آن‌ها را به نماینده کمیته مرکزی تحویل خواهد داد. به او اعلام شد که استعفای خود را باید به اطلاع رفقای مرکزیت نیز برساند. پس از تأمل زیاد او با برداشتن تپانچه‌ای که از قبل هم در اختیار او بود، از اتاق خارج شد. زن او بعد از مدتی کوتاه به اتاق آمد و مانع ادامه جلسه شد، این مسأله بخش زیادی از وقت جلسه را گرفت. (علت این مسأله بعداً برای ما روشن شد، آن‌ها [فرید و همسرش فریده] که پول‌های تشکیلات را بسته بندی کرده و در اتاق مخفی کرده بودند در هراس از لو رفتن این مسأله، می‌خواستند که ما از اتاق خارج شویم) پس از خروج فرید و زنش از اتاق تصمیم گرفته شد که تک تک نیرو های تشکیلات را به جلسه فرا خوانده و حول مسایل تشکیلات و شیوۀ برخورد تشکیلاتی به آن‌ها توضیح لازم داده شود. استنباط کمیته از حرکات افراد ضدتشکیلاتی این بود که می‌خواهند مانع ادامه کارهای تشکیلات کمیته کردستان گشته و در مقر تشنج ایجاد کنند. برای مقابله با این امر تصمیم فوق گرفته شد.

در همان فاصله‌ای که ما جلسه داشتیم قادر (معاون فرمانده نظامی) از حمید که فرمانده نظامی تیم بود، کلید انبار مهمات را گرفته و مقدار زیادی فشنگ بین افراد خود تقسیم کرده و کلیه خشاب‌های 40 تیری را نیز به افراد داده بود. [بنا بر اصول، حمید اجازه نداشت کلید انبار مهمات را بدون نظارت رفیق خسرو که مسئول کمیتۀ نظامی کردستان بود، به هیچ‌کس دیگری تحویل دهد. او بر این اصل جدی پای گذاشته و کلید را به قادر داده بود. این عمل او نشان از آن داشته که همگی بنا بر دلایل ناشناخته، در داغان کردن تشکیلات متفق النظر بوده‌اند.] صبح همان روز که تیم پیشمرگه برنامه تنظیف اسلحه داشته، به جز رفیق خسرو، حمید و نوید کس دیگری در آن شرکت نمی‌کند. اما توطئه‌گران خودشان از شب قبل و صبح همان روز اسلحه‌های خود را پاک کرده بوده‌اند.

متأسفانه در جریان همه این مسایل یک نفر نیروی متعهد به سازمان وجود نداشت که کارهای ضدتشکیلاتی و مخفیانه آن‌ها را به کمیته گزارش کند. دو تن از پیشمرگان کمیته کردستان؛ خسرو سنندج و بهروز

[خسرو (س) از اول با باند فرید و عباس کامیاران (مسئول کمیته کردستان) مسأله داشت. اما بهروز هرچند مدافع نوچه‌های فرید و عباس؛ مسعود و مهدی بود ولی تصور نمی‌کرد آن‌ها علیه سازمان کودتا خواهند کرد، سال 63 نیز همراه همین عناصر به مدت یک سال تشکیلات را ترک کرده بودند. بهروز از نظر روحی مریض و دچار بحران‌های روانی دوره‌ای می‌شد]

آن دو [به دلایل خود] با توطئه‌گران نرفتند، چند روز بود که به قصد مراجعه به دندان پزشک از مقر خارج شده بودند و تقریباً دقایقی قبل از حرکت توطئه‌گران به مقر برگشتند.

در تمام طول جلسه فرید هراسان و مضطرب در حالی که تپانچه را به کمر خود بسته بود، پشت در اتاق قدم می‌زد. ساعت 12 ظهر گذشته بود که او با خوشحالی در را باز کرد و گفت: „عباس آمد!“ و تپانچه ـ فرید حتی یک بار برای آزمایش هم از آن تپانچه گلوله‌ای شلیک نکرده بود. ـ را در گوشه اتاق گذاشت. همان هنگام مادر سلاحی‌ها و نوه‌های او وارد اتاق شدند. به محوطه مقر که رسیدیم، آذر دم در مقر عمومی ایستاده بود و عده‌ای دور او را گرفته بودند. عباس را نیز عده‌ای مسلح در بر گرفته بودند، رفیق مریم عباس را به کناری کشیده و می‌پرسد: „چرا برگشتی؟ می‌خواهی چکار کنی؟“ و او می گوید: „آمده‌ام همه را با خودم ببرم.„ همان لحظات، انور مسلح کنار جاده ایستاده بود. قادر مصطفی و فئواد مسلح در محوطه مقر رژه می رفتند، همگی مضطرب بودند. (قبل از آمدن عباس، مهدی به آشپز روز اصرار می‌کرده که ناهار را زودتر آماده کند.) رفیق مریم، نادر را که پیش مادر سلاحی‌ها نشسته بود صدا کرده و علت این که او کار انتشارات را ول کرده و آمده، می‌پرسد که او در جواب می‌گوید: „بابا همه دارند می‌روند آن وقت تو به فکر انتشاراتی؟“ رفیق به او توضیح می‌دهد „هر کس با آن‌ها برود در برابر سازمان می‌ایستد و هر کس بماند از سازمان دفاع می‌کند، و تو اگر می‌خواهی در برابر سازمان بایستی با آن‌ها برو!„

به غیر از نادر و 6 تن از رفقای جدید الورود (یکی از این رفقا صبح همان روز به بازار صفره رفته بود) همه مسلح شده و در محوطه مقر جمع شده بودند، رفیق خسرو با مراجعه به چادر پیشمرگان به تعدادی از آن‌ها که در چادر مسلح و آماده حرکت ایستاده بودند، اعلام می کند: „بدون اجازه مسئول کمیته نظامی حق خروج از مقر را ندارند.„ که آن‌ها او را هو کردند و رفیق مریم نیز با مراجعه به تک تک افراد که در محوطه ایستاده بودند، از آن‌ها می‌خواهد که کار غیرتشکیلاتی نکنند، که او نیز مورد توهین آن‌ها قرار می‌گیرد. بهمن نیز به هادی که َرشّاشّ ( تیر بار آر. پی. کا) برداشته بود می‌‌گوید: „هادی با َرشَاشّ کجا میری؟„ هادی در جواب می‌گوید: „میرم بجنگم.“ همان حوالی دو استیشن لند کروزر در کنار جاده پارک کرده بودند و چند تن از توطئه‌گران در جاده کنار ماشین‌ها ایستاده بودند. رفقای کمیته برای تنظیم پیام رمز بی سیم، خطاب به رفقای مقر رادیو به داخل اتاق رفتند. پس از صحبت مختصر رفیق خسرو معتقد بود که آن‌ها برای کودتا می‌روند، اما از آنجا که از برنامه توطئه‌گران اطلاعی نداشتیم، کلمه کودتا را از رمز حذف کردیم که رفقای رادیو دست به عملی نزنند که سازمان نتواند پاسخگویش باشد. و صرفاً رفتن بیست نفر مسلّح بسوی مقر رادیو را همراه با استعفای فرید و همراه بودن مادر سلاحی ها و عباس و آذر را در پیام گنجانیدیم. (در همین فاصله فرید سه عدد ساک بزرگ و سنگین را به کمک زنش و یکی از توطئه‌گران از اتاق خود خارج کرده و به ماشین برده است.) حمید و محمود نیز به رفقای کمیته مراجعه کرده و می‌گویند: „ما نیز به عنوان اعتراض اما جداگانه به مقر رادیو می‌رویم.“ تذکرات رفقا بر آن‌ها تأثیری نگذاشت و آن‌ها به طور جدا گانه، پیاده حرکت کردند. پس از توطئه 4 بهمن، از طریق محمود در جریان روابط محفلی مصطفی مدنی با پیشمرگان قرار گرفتیم. هر کدام از پیشمرگان که به کمیته رادیو می‌رفته‌اند، امین با بدگویی علیه مریم و خسرو از آن‌ها می‌خواسته که جلوی فعالیت مریم در تشکیلات کمیته و خسرو در تشکیلات تیم را بگیرند. او مشخصاً قبل از حرکت تیم به جوله طی نشستی از محمود، حمید و مصطفی (سقزی) می‌خواهد که در کار جوله خرابکاری کنند.

آنچه همواره مورد توجه رفقای کمیته و در جلسات مختلف به بحث گذاشته شده بود، جلوگیری از بروز تشنج و درگیری بود تا چه رسد به درگیری مسلحانه. در درجه اول حیثیت سازمان و جنبش کمونیستی مد نظرمان بود و در درجه دوم از برنامه توطئه‌گران خبری نداشتیم. وقتی آن‌ها مسلح شده وعباس گفت که می‌خواهند همه را ببرند، ما این سیاست را سیاست؛ یدی، عباس و سعید ارزیابی کردیم و فکر می‌کردیم که امین و فرید زرنگ‌تر از آن هستند که دست به چنین اعمالی بزنند. و فکر می‌کردیم که افراد ضدتشکیلات بنا به خواست امین و فرید و برخورد منطقی رفقا به مقر کمیته کردستان بر خواهند گشت.

وقت تماس بی‌سیم رفیق مریم رفیق نادر را که در کنار جاده و کنار آذر و عباس ایستاده بود، صدا کرد. قادر و مصطفی که در کنار فرید ایستاده بودند از او جدا شده به سرعت به طرف سیم آنتن بی‌سیم حرکت کرده و قطعه‌ای از سیم را بریده و در آتش انداختند. و در جواب تذکر رفیق مریم که آن‌ها را از کارهای ضدتشکیلاتی برحذر می‌کرد، به او توهین کرده و در کنار رفیق با فاصله کمی ایستادند. همان وقت رفیق خسرو سر رسید و مشغول وصل کردن آنتن شد. قادر و مصطفی به توطئه‌گران که اکثر آن‌ها سوار ماشین و آماده حرکت بودند، پیوسته و آن‌ها حرکت می‌کنند. قبل از حرکت عباس، ظاهراً در مقابل رفیق نادر به قادر و مصطفی اعتراض می‌کند که چرا آنتن بی‌سیم را قطع کرده‌اند. علی هم هنگام سوار شدن خطاب به رفیق نادر می گوید؛ می‌رویم آن‌ها را می‌زنیم و بعد بر‌می‌گردیم و شماها را هم بیرون می‌کنیم. فئواد نیز قبلاً به آذر در حضور نادر گفته بوده: „می‌رویم آن‌ها را می زنیم.“

پس از وصل سیم آنتن، تماس با رفقای مقر رادیو برقرار شد. رفیق عباس [ توکل] خود بر سر قرار حاضر بود و به رفقای کمیته اطلاع می‌دهد که بابک با اسلحه فرار کرده اگر به مقر کمیته آمد او را راه ندهند و نگذارند که کسی به مقر رادیو برود. پیام داده شد و از رفیق کسب تکلیف شد. رفیق پرسید آن‌ها به چه قصدی می آیند؟ ما نمی دانستیم. ( از قصد آن‌ها خبر نداشتیم) به دلیل عجله زیاد قطع آنتن بی سیم توسط توطئه گران را نیز فراموش کردیم اطلاع دهیم. رفیق نادر گفت: „به من گفته‌اند به قصد تحصن.“ گفتیم گویا به قصد تحصن. از رفیق سؤال شد که موافقند بقیه هم برویم؟ رفیق گفت نه شما همانجا بمانید.

نیروی باقیمانده عبارت بود از سه عضو کمیته، رفیق نادر ( کاندید عضو کمیتۀ کردستان)، صمد، یدی، سیامک، بهزاد، تورج، بابک و سیروس که همگی افرادی بودند که از کومله یا مجاهدین و…. جدا شده و جدیداً به تشکیلات کمیته کردستان پیوسته بودند. به اضافۀ رفقا؛ بهروز و خسرو (س) که از پیشمرگان قدیمی سازمان بودند. پس از حرکت توطئه‌گران روشن شد که آن‌ها اسلحۀ چند تن از رفقا را از کار انداخته‌اند، اسلحۀ رشّاش [تفنگ دور برد؛ نیمه اتوماتیک آر. پی. کا] و سه ساک سنگین همراه خود برده‌اند، نادر و برخی رفقای دیگر را تهدید کرده‌اند و شب ارتباط بی‌سیم کمیته کردستان و مقر رادیو را کنترل کرده‌اند و….

عصر همان روز جلسه‌ای با شرکت اعضای کمیته و نادر تشکیل شد، علت شرکت دادن نادر در جلسه، وضعیت روحی او بود که تحت تأثیر مسایل و وقایع اتفاق افتاده، کاملاً گیج و منگ بود. طی جلسه حول اهداف توطئه‌گران صحبت شد. امکان این که آن‌ها دوباره به مقر کمیتۀ کردستان برگردند زیاد بود. [رفیق خسرو مورد مشابهی را در مقر کمیتۀ جنوب کردستان در روستای توری‌وَر تجربه کرده بود. اواسط بهار 61 بیشتر افراد حاضر در مقر شامل؛ مسئول کمیته رفیق صلاح مازوجی، چند تن از هواداران سابق لرستان (از شهر بروجرد)، تعدادی از افراد ساکن در مقر که هیچ‌گونه تعلق سیاسی ـ تشکیلاتی به سازمان نداشتند، چند تن از کسانی که با ایده‌های نامعلوم از راه کارگر جدا شده و به کمیتۀ جنوب کردستان پیوسته بودند. در میان این افراد رفیق غلام سقزی مسئول نظامی کمیتۀ کردستان نیز همراه با گروه جدا شده، از مقر خارج شدند. مسئولیت موقت کمیتۀ جنوب کردستان را رفیق خسرو ـ کاندید عضو آن زمان سازمان ـ به همراهی رفیق حسن(لر) از هواداران قدیم سازمان از شهر بروجرد، به عهده گرفتند. از خوشِ حادثه رفیق جواد کاشی ـ برجسته‌ترین فرمانده و با اتوریته‌ترین فرماندۀ نظامی در صفوف همۀ پیشمرگان از گروه‌های متعدد کردستان (در بارۀ این رفیق فداکار و دلیر در جای مناسب بیشتر نوشته خواهد شد) ـ عصر همان روز دوباره به کردستان بازگشته و تصمیم به ماندن در صفوف پیشمرگان سازمان، گرفته بود. بازگشت این رفیق بسیار پر ارزش، به ارتقاء روحیۀ رفقای باز مانده در مقر انجامید.گروه نسبتاً بزرگ که با هدف‌های کاملاً متفاوت زیر هدایت صلاح مازوجی از مقر کمیته خارج شده بودند، نیمه شب دو باره به مقر باز گشتند. با توجه به این تجربه، باز گشت توطئه‌گران به مقر کمیته محتمل بود.]

منتها با دو هدف: یا با هدف برگشتن و اعتراض خود را به شیوۀ تشکیلاتی به پیش بردن یا به قصد تسخیر مقر. قرار شد از انجام هر کاری که منجر به بروز تشنج شود، جلوگیری کنیم. از جمله در اتاق فرید بسته بود، از شکستن در منصرف شدیم تا اگر آن‌ها به طور عادی برگشتند، بهانه‌ای برای بروز تشنج به دست‌شان نیفتد. اما برای مقابله با قصد آن‌ها برای تسخیر مقر نیز برنامه‌ریزی شد و قرار شد که در مقابل‌شان مقاومت کنیم. تقسیم کاری بدین صورت انجام شد؛ رفیق خسرو مسئولیت سازماندهی نظامی افراد باقیمانده، رفقا؛ نادر و مریم مسئول از بین بردن اسناد و مدارک (که فکر می‌کردیم مثل سابق در اتاق فرید می باشد) و بهمن مسئولیت کنترل امور مقر و آتش زدن مقر با بنزین را به عهده گرفتند.

تا هنگام پخش برنامه رادیو صدای فدایی، هیچ خبری نرسید. برنامه رادیو پخش نشد، ارتباط بی‌سیم نیز وصل نشد. دو تن از رفقا را برای خبر آوردن، شبانه به مقر رادیو فرستادیم. صبح پنجم بهمن نیز خبری نرسید. دیگر کسی را نداشتیم که برای کسب خبر بفرستیم، از سویی دیگر برای حفاظت از مقر نیز نیرو به اندازۀ کافی نبود، به هیچ یک از هفت نفری که تازه به کمیتۀ کردستان پیوسته بودند، نمی‌شد اتکاء کرد. از رفقای قدیم تشکیلات هم فقط رفقا؛ نادر، بهروز و سه نفر اعضای کمیته باقیمانده بودند. (تیمور هم استعفا کرده اما همراه توطئه‌گران نرفت و در مقر مانده بود و حاضر نشد شب 4 بهمن حتی نگهبانی بدهد) دو رفیقی هم که برای کسب خبر رفته بودند، برنگشتند.

ساعت 10 صبح نامۀ دربازی خطاب به تیمو به دست رفقای کمیته رسید. در آن نامه خبر درگیری، کشته و مجروح شدن عباس و مصطفی (سقزی) را داده بودند. پس از صحبت مختصر رفقای کمیته با هم از آنجا که عباس و مصطفی کشته و زخمی شده بودند، توطئه‌گران دیگر فرمانده نداشتند، احتمال اینکه آن‌ها عقب نشینی کرده و به مقر کمیته برای تسخیر آن بیایند، زیاد شد. طبق تقسیم روز قبل هر کس به دنبال وظیفۀ تعیین شده خود رفت.

رفیق خسرو فوراً همه [کسانی که برای تأمینات نظامی در نظر گرفته شده و خود موافق بودند] را در کوه‌ها [صخره‌ها و بلندی‌های اطراف مقر؛ با ارتفاع تقریبی چهل متر و فاصله از ساختمان مقر بین نود تا صد متر ـ حد تیر رس سلاح‌های دست رفقای سازماندهی شده] سازماندهی کرد تا از هر سو که توطئه‌گران قصد ورود به مقر را داشته باشند، با آن‌ها مقابله شود. مریم و نادر اسناد و مدارک باقیمانده را آتش زدند، (در اتاق فرید از کیفی که محتوی اسناد دوصفر تشکیلات بود، خبری نبود و کارتون های محتوی گزارش‌ها و صورت جلسات هم تقریباً خالی شده بود. مقداری اسناد مربوط به رفقای شهید و کاغذهای بی‌ارزش باقیمانده بود.) در انتشارات و تدارکات نیز ظرف‌های محتوی بنزین گذاشته شد که در صورت لزوم به آتش کشیده شوند.

رفیق مریم پس از اتمام کار خود از کنار نادر و بهمن که می‌گذشت، بهمن او را صدا کرده و می‌گوید: „به نظر من نباید ایستاد. باید برویم به خسرو گفتیم قانع نشد تو هم یک بار دیگر بگو که اگر اینجا بمانیم کشته می‌شویم، این افراد (اشاره به افراد جدید الورود) از ما دفاع نخواهند کرد. رفیق نادر نیز گفت بمانیم چکار کنیم از در و دیوار دفاع کنیم؟ مریم در جواب گفت دستور تشکیلاتی این است که همین جا بمانیم ولی باشد من نظر شما را با رفیق خسرو در میان می گذارم. طی صحبت مریم و خسرو مقرر شد به آن‌ها گفته شود: اگر نمی‌خواهند بایستند بروند. دو رأی در برابر یک رأی تصمیم به ماندن گرفته است و آن را باید به اجرا گذاشت. [نادر با وجود آن که در جلسۀ سه نفرۀ باقیمانده از کمیتۀ کردستان شرکت داده شده بود، او عضو کمیته نبود و در تصمیم‌گیری کمیته حق دخالت نداشت.] بهمن که دیگر نمی‌توانست حرفی بزند گفت: „من اصلاً به این سازماندهی حرف دارم، معلوم نیست بچه‌ها که سر کوه ایستاده‌اند، چکار باید بکنند، به ما هم گفته شده شده هر کس از توطئه‌گران آمد بزنیدش و تیمور هم اگر بیرون آمد بزنیم. آخر چرا بزنیم و چگونه؟ و افزود که تیمور باید خلع سلاح شود.“ مجدداً رفیق خسرو در جریان این مسایل قرار گرفت. (آن‌ها خسرو و بهمن با فاصله زیاد با هم قرار داشتند) رفیق توضیح داد که همه می‌دانند چکار باید بکنند به نادر و بهمن هم گفته‌ام که اگر تیمور با اسلحه و به قصد تعرض بیرون آمد او را بزنند. حتی به رفقایی که سرِبلندی‌ها قرار داده‌ام، گفته‌ام توطئه‌گران در صورتی که به چه هیئتی و با قصد حمله به مقر خواستند وارد شوند، شلیک کنند. حتی فاصله‌ها را که نحوۀ آمدن توطئه‌گران را باید با تک تیر یا رگبار بزنند نیز توضیح داده‌ام. تیمور را که تا کنون موضع مخالف با هر دو طرف را دارد، نمی‌توان خلع سلاح کرد و بی‌خودی با سازمان دشمنی‌اش را برانگیخت. توضیحات دیگری نیز در رابطه با مقابله با توطئه‌گران داد. رفیق مریم پس از انتقال گفته‌های خسرو به آن‌ها، از آن‌ها می‌خواهد که از هم جدا شده و هر کدام در سنگر خود بایستند و بیشتر از این با پچ‌پچ‌های خود روحیه دیگران را تضعیف نکنند. تا ساعت 3 بعد از ظهر همه در حال آماده باش بودند که پیشمرگان اتحادیه میهنی کردستان [عراق] آمده، خبر در گیری و اتمام آن‌را رساندند و گفتند که توطئه‌گران تحت کنترل اتحادیه میهنی هستند و احتیاجی به آماده باش نیست.

پس از ارتباط گیری با رفقای رادیو و رفیق عباس(توکل)، منتظر ماندیم که کمیسیون تحقیق اتحادیه میهنی برای تحقیقات به مقر کمیته کردستان بیاید که هیچ‌وقت نیامد.

هفت بهمن طی جلسۀ کمیته مقرر شد با دادن ریگای گه ل ویژه و یا تغییر تاریخ ریگای گه ل دی ماه جزئیات توطئه و نقش بورژوازی منطقه در این توطئه افشاء شود، قرار شد که مریم جزئیات توطئه را بنویسد و خسرو سرمقاله‌ای در مورد نقش بورژوازی منطقه در این توطئه. عضو سوم کمیته (بهمن) هم مخالفتی با این امر نکرد.

چند ساعت بعد هنگامی که رفیق مریم مشغول نوشتن جزئیات توطئه بود، بهمن با خواندن بخش‌هایی از آن گفت: „چرا نوشتی یدی به دلیل نداشتن روحیۀ مبارزاتی اخراج شده مگر تو معتقد نبودی که یدی نبریده؟“ مریم هم جواب داد: „آن نظر شخصی من بود نه نظر تشکیلات و الآن هم یدی و هم همۀ این افراد با این حرکت دقیقاً روشن ساختند که کاملاً بریده بودند و هیچ چشم‌انداز روشنی برای خود، سازمان و جنبش قائل نبودند.“ آن وقت بهمن گفت : „من اصلاً مخالف نوشتن جزئیات هستم.“ مریم جواب داد: „چرا اول نگفتی؟“ بهمن با اشاره به کاغذی که انتقادات خود را در مورد نوشتۀ خسرو بر روی آن نوشته بود، می‌گوید من به خسرو هم گفتم. در آن کاغذ یکسری ایرادات نگارشی به اضافۀ این که نباید از اتحادیه میهنی و حزب دموکرات اسم مشخصی آورده شود بود. بالاخره بهمن گفت به هر حال حالا من مخالفم. پس از اصرار او و مطلع ساختن رفیق خسرو به دلیل آن که از وضعیت رفقای مستقر در رادیو اطلاع دقیقی نداشتیم مسأله را با رفیق عباس در میان گذاشته و از او کسب تکلیف کردیم. متأسفانه رفیق عباس هم شفاهاً جواب داد که: „احتیاج به چاپ ریگای گه ل ویژه نیست و جزئیات توطئه را نیز افشاء نکنید.“

در این موقع رفقای کمیتۀ رادیو امکان بیرون آمدن از مقر نداشتند و رفت و آمد ما به مقر رادیو به دلیل فشار اتحادیه میهنی هم با مشکلات زیاد روبرو بود. یکی از رفقای ارتش رهایی بخش پس از سرکشی کردن به رفقای کمیتۀ رادیو به گلاله آمد و از وضعیت رفقا و چگونگی پیشرفت کار کمیسیون تحقیق نیز اخباری منتقل کرد. رفیق مریم پیشنهاد کرد نامه‌ای برای ارتش رهایی بخش نوشته و از آن‌ها بخواهیم این رفیق را به شکل فعال‌تری برای ارتباط مابین دو مقر سازمان موظف کند. بهمن معتقد بود که این کار غلط است. و سازمان اساساً نیروهایی مثل ارتش رهایی بخش را داخل نیرو حساب نمی‌کند و ارزش آن را ندارند که ما برای‌شان نامه رسمی بنویسیم. رفیق خسرو نیز معتقد بود بر پایه پیشنهاد مریم نامه‌ای خطاب به ارتش رهایی بخش و امضاء کمیته کردستان بنویسیم و همراه آن نیز یک نامه به رفیق عباس بنویسیم که در صورتی با مضمون نامه‌ای که خطاب به ارتش رهایی بخش نوشته‌ایم موافق است، نامه کمیته کردستان را برای ارتش [رهایی بخش] بفرستد. بهمن حتی با ارسال چنین نامه‌ای برای رفیق عباس نیز به این علت که رفیق ارتش [رهایی بخش] آن را باز کرده و خواهد خواند مخالفت کرد. اما علی‌رغم مخالفتش نامه را برای رفیق عباس فرستادیم که در صورت موافقت نامه را برای ارتش رهایی بخش بفرستد. اما رفیق عباس نیز ضرورت نوشتن نامه رسمی را نفی کرد، چون رفقای ارتش به هر حال بدون نوشتن نامه رسمی قبلاً هر کمکی از دست‌شان بر آمده بود کرده بودند. اما مخالفت بهمن از سویی و انتظار واهی از سوی کمیسیون تحقیق که برای تحقیقات به گلاله خواهند آمد، باعث شد که کمیته کردستان با چاپ و تکثیر اعلامیه های کمیته مرکزی، خود از انتشار اعلامیه جداگانه و افشاء جزئیات توطئه خودداری کند. وقتی رفقای کمیته مرکزی به دلیل ضبط انتشارات مقر رادیو توسط اتحادیه میهنی دیگر نتوانستند اعلامیه‌ای بدهند، تازه روز نهم بهمن ماه کمیته کردستان اعلامیه داد و توطئه را محکوم نمود. که بعد از چند روز رفیق اعظم و رفقای کمیتۀ خارج از کشور که از وجود این اطلاعیه بی‌خبر بودند به کمیته کردستان انتقاد کردند که چرا به نام کمیته اطلاعیه داده نشده است.

اگر جزئیات توطئه همان زمان افشاء می‌شد تأثیر بسیار عمیق‌تری از زمان انتشار آن که در ریگای گه ل بهمن ماه صورت گرفت، داشت. به هر حال کمیسیون تحقیق هم علی رغم گفته جلال طالبانی که پس از شنیدن گزارش رفیق مریم در مورد عمال توطئه‌گران در گلاله به رفیق عباس گفته بود کمیسیون تحقیق حول همه مسایل تحقیق خواهد کرد، هیچ‌وقت از کمیته کردستان تحقیقات انجام نداد.

توطئه گران با استفاده از بی توجهی رفیق نادر که متون صفحه بندی شده ریگای گه ل را همانطور در انتشارات ول کرده و به سراغ آذر و مادر سلاحی‌ها رفته بود، این متون را برداشته و مخفی کرده بودند که پس از جستجوی زیاد رفیق مریم آن‌ها را از زیر کارتن‌های وسایل اضافی در انتشارات پیدا کرد.

در فاصله 9 بهمن تا 26 بهمن ضمن حفظ ارتباط با رفقای مقر رادیو و رفقای کمیته خارج، ریگای گه ل دی ماه چاپ و تکثیر شد. مطالب ریگای گه ل بهمن ماه نیز در دست نگارش بود. اعلامیه‌ای به مناسبت 19 بهمن و 22 بهمن از طرف کمیته کردستان چاپ و توزیع شد. اعلامیه‌های سیستان و بلوچستان، کمیته خارج از کشور، کمیته مالی و تدارکاتی و کمیته همآهنگی چاپ، تکثیر و توزیع شد. جهان ویژه 4 بهمن و جهان شماره 39 همراه با اعلامیه‌های مختلف تشکیلات که در خارج تکثیر شده بود، در منطقه توزیع شد. با آمدن رابط تشکیلات هواداران در شهر (سنندج) نامۀ مفصلی در مورد چگونگی پیشبرد وظایف‌شان و سازماندهی تشکیلات‌شان برای آن‌ها نوشته شد. و چگونگی ارتباط‌گیری آن‌ها با سازمان نیز توضیح داده شد و قراری نیز به تاریخ 2 تا 4 فروردین با آن‌ها گذاشته شد. (این قرار به دلیل اشغال منطقه توسط نیروهای جمهوری اسلامی اجرا نشد.) و چند اعلامیه سازمان در مورد توطئه نیز برای آن‌ها ریزنویس شد.

به دلیل کمبود نیرو و بلاتکلیفی که بالاخره اتحادیه میهنی چه تصمیمی در مورد مقر و امکانات خواهد گرفت، سازماندهی مشخصی انجام نگرفته بود. صرفاً عمدۀ نیرو برای انتشار منظم ریگای گه ل و جمع‌آوری اخبار برای آن و سازماندهی خاص آن متمرکز شده بود.

روز 26 بهمن تعدادی از پیشمرگان اتحادیه میهنی با مراجعه به مقر کمیته کردستان و ارائۀ نامه‌ای به امضای سرهنگ (نام یکی از مسئولین اتحادیه میهنی که مسئول پیشمرگان یه کیتی [نام کردی اتحادیه میهنی] مستقر در رادیو سازمان بود) از رفقا خواستند که مقر را با کلیه امکانات در اختیار پیشمرگان اتحادیه میهنی قرار داده و خود به مقر رادیو بروند. ضمن اعتراض به این مسأله، اعلام کردیم ما تابع دستورات رهبری خود هستیم و رهبری اتحادیه میهنی فقط برای نیروهای خود دارای صلاحیت است و تا تعیین تکلیف رفقای کمیته مرکزی از اینجا تکان نخواهیم خورد. پس از بحث زیاد وقتی آن‌ها به نتیجه نرسیدند، مسئول پیشمرگان به سوی اسلحه‌های رفقا به قصد جمع‌آوری آن‌ها رفت که رفیق خسرو جلو او را گرفته و مانع کار او شد، اما برای جلوگیری از وقوع در گیری و احتمالات دیگر رفیق خسرو نیز با خواست رفقا به کناری رفت. اصرار و سماجت پیشمرگان [اتحادیه میهنی] در فاصله روز و شب 26 به جایی نرسید و رفقا حاضر به تخلیه مقر گلاله نشدند، آن‌ها با آوردن یکی از مسئولین منطقۀ خود، رفقا را تهدید کردند که آب و نان را به روی‌تان می‌بندیم …. که با تمسخر رفقا روبرو شدند و ناچار شدند که دو تن از رفقا را برای کسب تکلیف به مقر رادیو بفرستند. طی آن روز و شبش پیشمرگان اتحادیه نهایت بی‌احترامی و توهین را به رفقا نموده چندین بار به روی آن‌ها اسلحه کشیده، حتی به ضرب و شتم رفقا پرداختند. مسئول منطقۀ یه کیتی [اتحادیه میهنی] روز 27 به مقر آمد و تهدید کرد که باید حتماً مقر تخلیه شود. در همین روز 27 بهمن با دریافت جواب نامه که از سوی رفیق عباس خطاب به رفیق خسرو مطرح شده بود: ما حاضر به تخلیه مقرهای خود نیستیم ولی حالا که اتحادیه میهنی رسماً از شما خواسته که مقر را تخلیه کنید، امکانات و مقر را در اختیار آن‌ها گذاشته و به مقر رادیو بیائید.

همچنین از کلیه امکانات تسلیحاتی، انتشاراتی و ارتباطاتی مقر کمیته کردستان لیستی با امضای رفیق خسرو و مسئول پیشمرگان اتحادیه میهنی کردستان [عراق] تهیه شد.

همان روز پس از انتقال به مقر رادیو با نوشتن نامه‌ای به دفتر سیاسی اتحادیه [میهنی] نسبت به دخالت اتحادیه میهنی در امور داخلی سازمان و اعمال زننده و توهین‌آمیز پیشمرگان اتحادیه اعتراض کرده و خواستار اخراج توطئه‌گران از مقر رادیو شدیم. و در ضمیمۀ آن نامه اعتراض خود را به عدم انجام تحقیقات از کمیتۀ کردستان نیز اعلام داشتیم.

در فاصلۀ 27 بهمن تا 23 اسفند به دلیل بلاتکلیفی و عوض شدن مدام تصمیمات اتحادیه میهنی دوباره طرح سازماندهی رفقای تشکیلات کمیتۀ کردستان را در دستور گذاشته و به دلیل بی‌دوام بودن و تغییر تصمیمات اتحادیه میهنی ناچار از تعویق سازماندهی شدیم و از انجام هرگونه سازماندهی باز ماندیم. تا با رفتن به محلی ثابت و روشن شدن وضعیت وظایف کمیته را با سازماندهی مشخص به پیش ببریم.

در همین فاصله توزیع کلیه اطلاعیه ها و نشریات سازمان در منطقه، باز هم توسط رفقای کمیتۀ کردستان انجام گرفت. مطالب ریگای گه ل بهمن ماه نوشته شد که به دلیل نبود امکانات، چاپ آن به عهدۀ رفقای بخش دیگری از تشکیلات قرار داشت. بخشی از مطالب ریگای گه ل اسفند ماه نیز نوشته شده بود که به دلیل مشکلات فراوان ناشی از برخوردهای خصمانۀ پیشمرگان اتحادیۀ میهنی با رفقا، وجود توطئه‌گران در مقر رادیو، قسمتی از مطالب باقی‌مانده را رفقای بخش دیگر نوشتند.

با آمدن به مقر رادیو متأسفانه عضو سوم کمیته [بهمن] این‌بار در اِشکال‌تراشی و اخلال‌گریِ خود مصمم‌تر شد. او که در تمام مدت پس از توطئه هیچ گاه، هیچ طرح و پیشنهادی به کمیته ارائه نمی‌کرد ـ قبلاً نیز هیچ مورد پیشنهادی به کمیته نداشت. اما همواره سعی می‌کرد که در راه پیشبرد وظایف کمیته سنگ اندازی کند و با مخالفت صرف با هر پیشنهادی، نه تنها آلترناتیو ارائه نمی‌کرد، بلکه مخالفت‌هایش نیز تنها خرده‌گیری‌های هیستریک بود ـ مثلاً این که چرا رفیق مریم خودش به سیامک گفته که اخبار حزب و کومله را ضبط و پیاده کند. در حالی که ما در جلسه هفت بهمن کمیته بر ضرورت انتشار منظم ریگای گه ل پافشاری کرده و در این رابطه ضبط و پیاده کردن اخبار حزب و کومله را نیز در دستور گذاشتیم. سیامک نیز به عنوان فردی که قادر به انجام این کار است را پیشنهاد دادیم که ایشان [بهمن] هم هیچ مخالفتی با این مسأله نداشت. اما از آن جا که سازماندهی مشخصی نداشتیم در جلسه تعیین نکردیم چه کسی این امر را به سیامک اطلاع دهد، رفیق مریم نیز از آنجا که قبلاً مسئولیت حوزۀ انتشارات و توزیع را داشت و سیامک نیز تحت مسئولیت این حوزه کار می کرد، به او مراجعه کرده و وظیفۀ جدیدش را به او اعلام می‌کند. یا وقتی رابط تشکیلات هواداران یکی از شهرها به گلاله آمده بود، پس از سؤال و جواب چند تن از رفقا از او که کی هستی و اهل کجا هستی و …. رفیق مریم او را به اتاق دیگری دعوت کرد و در حال توضیح مسئله که رفقا از او چه پرسیده‌اند و جوابش چه بوده است، ناگهان بهمن با عجله آمد و در کنار آن‌ها نشست و بدون آن که متوجه جریان باشد که صحبت بر سر چیست یکی از رفقا را به دنبال رفیق خسرو فرستاد و با شروع سؤالات خود ناچاراً جلسه‌ای بی‌برنامه را به کمیته تحمیل کرد، چرا که قبلاً در مورد برخی مسایل جلسه صحبت و تصمیم گیری نشده بود. جالب اینجاست که بعداً خود بهمن به بی‌برنامه بودن جلسه (تحمیل کرده‌اش) انتقاد کرد که طبق معمول از پذیرش انتقادی که متوجه خودش بود، خود داری کرد و گفت : „من از کجا اعتماد کنم که مریم به او چی می‌گفت.“ در حالی که نامه‌های این رفقا [هواداران شهر] به طور جمعی خوانده، حول آن و جوابش بحث شده بود و جواب آن نیز بطور جمعی [نوشته،] خوانده و بسته‌بندی شده بود. علی‌رغم این‌که بر طبق پیشنهاد رفیق خسرو از همان روز 4 بهمن برای نوشتن صورت جلسات صحبت شد، اما به دلیل وضعیت موجود این کار هیچ‌وقت صورت عملی به خود نگرفت اما بعد از همان جلسه مربوط به رفیق هوادار، مجدداً رفیق خسرو بر نوشتن صورت جلسه پافشاری کرد. باز هم به دلایل زیاد از جمله: نمی‌توانستیم اسناد و مدارک را نگهداری کنیم، اخلال در تصمیمات از طرف بهمن ضرورت جلسات مکرر را ایجاب می‌کرد و طی این‌همه جلسه مثلاً برای روشن کردن موتور برق، برای آوردن هیزم به داخل اطاق، برای جستجوی وسایل شخصی توطئه‌گران به منظور یافتن اسناد تشکیلاتی و مدارک توطئه و صدها مسئلۀ عادی روزمره که ابداً بهمن حتی به فکرش هم نمی‌رسید ولی چون پیشنهاد رفقای کمیته [مریم و خسرو] بود و بهمن با ایرادگیری‌های مالیخولیایی‌اش هر پیشنهادی را تبدیل ‌به جلسه می‌کرد و هر تصمیمی را به جلسات با وقت طولانی مقید می‌کرد باید علی القاعده ما چند صد طومار صورت جلسات بر می‌داشتیم که عملاً ممکن نبود. علی ایّ‌حال تصور رفقای کمیته این بود که در جوّی رفیقانه به دلیل اعتماد به نفس این رفقا مسأله‌ای ایجاد نخواهد شد ـ رفتار او وقتی کاملاً زننده است که برخوردهای چاکر منشانه‌اش با عباس و فرید مقایسه شود. او در آن شرایط در حالی که عباس و فرید او را در جریان مسایل تشکیلات قرار نمی‌دادند و او را کاملاً طرد و منزوی کرده بودند، او کمترین اعتراضی به این مسایل نداشت، اما فی‌المثل در آن شرایط که ما بیشتر از 10 نفر نبودیم و ضرورت مراقبت و نگهبانی کامل احساس می‌شد، بهمن اعتراض شدید داشت که به هیچ وجه حاضر نیست بیش از 2 ساعت در 24 ساعت نگهبانی بدهد و می‌گفت 2 ساعت نگهبانی داده‌ام و ساعت 10 شب به بعد که یک ساعت نگهبانی اضافی به هر یک از رفقا به نوبت می‌رسید از این یک ساعت نگهبانی مضایقه می‌کرد و با پرخاش اعتراض داشت. یکی از برخوردهای مشابه او در تاریخ 1/12/64 اتفاق افتاد. به دلیل تراکم کار تحریریه، آن روز از صبح در چادر ایشان جلسه داشتیم، شب حدود ساعت 10 همسر ایشان به چادر آمده و در گوشه‌ای مشغول مطالعه شدند. در حالی که هنوز روی مطالب نوشته شده بحث ادامه داشت. رفیق مریم از بهمن خواست که از همسرشان بخواهد که چادر را به دلیل وجود جلسه ترک کنند. اما بهمن گفت: „نه نسترن خارج نمی‌شود. ما هم جلسه نداریم.“ با اصرار ما که اگر اینجا امکان ادامۀ جلسه نیست، به جای دیگر برویم. همسر ایشان با گفتن اینکه چرا از اول نگفتید جلسه دارید تا من وارد چادر نشوم، از در چادر خارج شد. به محض خارج شدن همسرش بهمن گفت: „این آخرین کاری است که من با شما می‌کنم و بعد از اتمام کار این شمارۀ ریگای گه ل دیگر حاضر نیستم با شما دو تا کار کنم.“ مسأله با رفیق عباس در میان گذاشته شد. رفیق طی جلسه‌ای با اعضای کمیته خواستار ادامۀ کار کمیته با همین ترکیب بود و از رفقا خواست که شرایط را درک کنند.

بعد از اتمام کار نگارش مطالب ریگای گه ل طی جلسه‌ای ضمن انتقاد به برخوردهای تشکیلات‌شکنانه بهمن از او خواسته شد که دست از خرده‌گیری و نق زدن برداشته و شیوه‌های اصولی برخورد را پیش روی خود بگذارد. هم‌چنین از او به دلیل داشتن رابطه محفلی با نادر انتقاد شد و یکی از عواملی که در ایجاد تردید و تزلزل نادر برای پیشبرد کارهای تشکیلاتی نقش داشته تأثیر روحیه محافظه‌کارانه او [ بهمن] ارزیابی شد، و در این رابطه نقش او در ایجاد ترس و وحشت و تزلزل در نادر، در روز 5 بهمن هنگامی که دفاع مسلحانه در برابر توطئه گران به عنوان وظیفه پیش روی ما قرار داشت، [از جانب بهمن] عنوان شد که بهمن نیز در مقابل رفیق خسرو را متهم به دنباله روی از مریم نمود و رفیق مریم را نیز به عدم توانایی در پیشبرد وظایف و عدم کارایی و… متهم کرد.

در ادامۀ بحث که حول مسایل روز 5 بهمن بود، بهمن مطرح کرد که رفیق خسرو در سازماندهی نظامی ناتوان بود و او خواستار خلع سلاح تیمور بوده، رفیق خسرو مسایل را خوب به او و نادر توضیح نداده بوده و هنوز هم معتقد است که اگر آنجا می‌ماندیم و توطئه‌گران برمی‌گشتند، کشته می‌شدیم و می‌بایست مقر گلاله را ترک می‌کردیم.

در جواب او گفته شد که اولاً ما عزیزتر از حسن، کاوه و اسکندر نبودیم، ثانیاً اگر هم کشته می‌شدیم باید از آرمان سازمان دفاع می‌کردیم و اگر بهمن خلع سلاح تیمور را مطرح کرده صرفاً به دلیل وحشتش از تیمور بوده و روشن است که امر خلع سلاح را رفیق خسرو یا یکی دیگر از پیشمرگان می‌بایست انجام دهد نه او. پس تیمور که در شرایط موجود به توطئه‌گران نپیوسته بود، می‌بایستی خلع سلاح می‌شد تا خیال بهمن از بابت او راحت می‌شد و مجبور به مقابله مسلحانه با او نمی شد. بهمن گفت نه من خودم می‌رفتم خلع سلاخش می‌کردم! – در این رابطه نه یک بار پیشنهاد داد و نه یک بار داوطلب شد. -که در جواب رفیق مریم گفت تو جرأت انجام چنین کاری را نداشتی و روشن بود که این امر نیز مثل بقیه امور طبق معمول وظیفه رفیق خسرو بود و تو هیچ‌وقت داوطلب انجام چنین کاری نبودی فقط می‌گفتی: „تیمور مثل مار در آستین ماست و باید خلع سلاح شود.“ حتی پیشنهاد ندادی چه کسانی او را خلع سلاح کنند. بهمن هم متقابلاً -مثل همیشه -گفت: „خیلی هم جرأتش را دارم و تا حالا هم در تشکیلات نشان داده‌ام که جرأت خیلی کارها را دارم.“ رفیق مریم هم گفت: „اگر جرأتش را داشتی پلیس را می‌زدی.“ او گفت: „کدام پلیس را؟ “ مریم گفت: „عثمان را و مسایلی که دیگر علنی شده و در نوار کمیسیون تحقیق، فرید این مسأله را افشا کرده„ به هرحال بهمن گفت: „من حاضر نیستم با شما ها کار کنم.“ مریم هم گفت: „من هم حاضر نیستم با کسی که جرأت مقابله با پلیس را ندارد، کار کنم، اما به دلیل شرایط و وضعیت موجود سازمان همان‌طور که قبلاً هم گفته‌ام به کار خود با همین ترکیب ادامه خواهم داد.“

فردای آن روز بهمن با دادن نامه‌ای به رفیق خسرو می گوید: „این نامه برای رفقای کمیتۀ مرکزی است.“ رفیق هم می‌گوید: „ نامه را باید در جلسه بخوانیم بعد بفرستیم.“ بهمن در جواب می‌گوید: „نه! تنها ده دقیقه قبل از ارسال می‌توانید نامه را بخوانید.“ بالاخره او ناچار به رأی دو عضو دیگر کمیته تن داده و نامۀ او در جلسه خوانده شد. او در تلاش برای لاپوشانی انتقادی که در جلسه نسبت به روحیۀ محافظه کارانه، اشکال‌تراشی‌ها و کارشکنی‌های او شده بود به دروغگویی عجیبی دست زده و با توهین بسیار نسبت به رفیق مریم عنوان کرده بود که رفیق او را پلیس خطاب کرده و… نامه او همراه با توضیحات کوتاه دو عضو دیگر کمیته مبنی بر دروغ بودن مطالب او، و خودداری از طرح مشروح قضایا به دلیل شرایط موجود، برای رفقای کمیتۀ مرکزی فرستاده شد.

آنچه در رابطه با این نامۀ ایشان باید مورد توجه قرار بگیرد این است که چرا او در جلسه که به او پلیس خطاب شده بود، هیچ اعتراضی نکرد؟ و اگر رفیق مریم او را پلیس خطاب کرده بود، چرا او پرسید کدام پلیس را؟ و رفیق مریم جواب داد: عثمان را؟ او از این که خواسته بود نامه تنها 10 دقیقه قبل از ارسال در جلسه خوانده شود، چه هدفی داشته است؟ دو عضو دیگر کمیته علی‌رغم دروغگویی او هم‌چنان با صبر و بردباری به پیشبرد وظایف خود ادامه دادند.

طی جلسه 7/12/64 که کمیته برای برخورد با ضعف‌های رفیق نادر برگزار کرده بود، علی‌رغم وجود نقاط ضعف بسیار در کار تشکیلاتی رفیق نادر، علی‌رغم تزلزلی که او در برابر عباس، فرید و یدی از خود نشان داده بود و در جلسه تحریریه از این‌که عباس را خائن عنوان کرده بودیم، برایش سؤال ایجاد شده بود و… رفقا مریم و خسرو با طرح انتقادات خود از کارهای نادر از او خواستند که با توجه به انتقادات که طی گزارش سه ماهه؛ مهر و آذر کمیتۀ کردستان به کمیتۀ مرکزی، به او شده و او نیز آن‌ها را پذیرفته بود، به ضعف‌های خود برخورد کرده و وظایف تشکیلاتی خود را با دقت و با برنامه و نظم پیش ببرد. رفیق نادر در حالی که هیچ جوابی در برابر انتقادات رفقا نداشت فقط اعلام کرد که او نیز نقطه نظراتی دارد اما از طرح آن‌ها سر باز زد. از او خواسته شد هر مسأله‌ای دارد مطرح کند، اما او آن را موکول به نوشتن نامه‌ای کرد که تا تاریخ 27 اردی‌بهشت 65 که چندین بار از او خواسته شد نظرش را یا در جلسه طرح نماید و یا کتباً بنویسد از این امر سر باز زد. (مشروح گزارش فعالیت و نقاط ضعف نادر در ادامۀ گزارش خواهد آمد ص 31) در این جلسه نیز بهمن با فرصت‌طلبی تمام هیچ انتقادی را نسبت به ضعف‌های نادر مطرح نکرد در حالی که او قبلاً در حضور عباس و فرید نطریات دیگری داشت که طبق معمول خودش نظریاتی را که در غیاب هر رفیقی بی‌محابا بیان می‌کند و در حضور خودش کتمان می‌کند اینجا نیز به همین شیوه عمل کرد؛ تنها گفت: „من نمی‌دانستم که نادر پس از اطلاع از سلب مسؤلیت عباس خواستار صحبت مستقیم با فرید و عباس شده است.“ ـ البته از این موضوع هم اطلاع داشت. رجوع شود به ص 32 همین گزارش.

طی جلسه دیگری نیز مسؤلیت تحریریه به طور موقت به عهدۀ بهمن گذاشته شد با این توضیح که به دلیل شرایط موجود تصمیم‌گیری نهایی حول مطالب نوشته شده به عهدۀ کمیته خواهد بود، تا با روشن شدن وضعیت و استقرار در محل ثابتی سازماندهی ثابتی [نیز] صورت گیرد.

روز 23 اسفند ماه نماینده اتحادیه میهنی با اعمال فشار رفقا را وادار به تخلیه مقر رادیو نمود، منتهی عده‌ای از رفقا برای اطمینان خاطر از خروج توطئه‌گران در مقر رادیو باقی ماندند.

پس از استقرار در محل جدید که علاوه بر ناامن بودنش به دلیل توپ و خمپاره باران رژیم از محل استقرار نیروهای ایرانی و مرزهای ایران فاصلۀ زیاد داشت، رفیق خسرو به طور مداوم، هر روز به نمایندۀ اتحادیۀ میهنی در کمیسیون تحقیق و دفتر سیاسی اتحادیه مراجعه می‌کرد تا محل دیگری در نزدیکی سایر گروه‌های ایرانی برای استقرار مقر کمیته تعیین کنند. اما آن‌ها به بهانه‌های مختلف از این امر سر باز می‌زدند و بالاخره هم اعلام کردند باید نماینده رسمی سازمان را به آن‌ها معرفی کنیم. این مسأله را با رفقا اعظم و عباس در میان گذاشته شد، اما رفقا از انجام چنین کاری خود داری کردند، وقتی با مخالفت جدی اتحادیه روبرو شدیم بالاخره رفقای کمیتۀ مرکزی نامه‌ای به تاریخ 12/1/65 خطاب به اتحادیه نوشته و رفیق خسرو را به عنوان مسؤل کمیتۀ کردستان سازمان معرفی کردند. خلاصه پس از یک ماه دوندگی و پیاده روی روزانه هشت ساعته به طور مستمر رفیق خسرو، اتحادیه موافقت کرد که به روستای چُخماق مقر خود را منتقل کنیم. اما آنجا نیز به وسیلۀ انجمن روستای دست نشاندۀ خود، ما را سر دوانیدند و پس از چند روز دوندگی بالاخره از دادن محلی در روستای فوق خودداری کرده و تنها چشمه‌‌ای را که در فاصله 25 دقیقه‌ای چُخماق و یک ساعتی مقر کومه له در محلی دور و پرت افتاده بود برای استقرار مقر ما تعیین کردند.

متأسفانه به علت عدم حضور رفیق خسرو در مقر، بلاتکلیفی و سر دواندن‌های اتحادیه میهنی نتوانستیم رفقا را سازماندهی و حوزه‌ها و هسته‌ها را تشکیل دهیم. تنها کار نگارش مطالب ریگای گه ل و توزیع نشریات سازمان و ارتباط‌گیری با گروه‌های دیگر در این دوره وظایف نیرو های تشکیلات کمیته کردستان را تشکیل می‌داد.

روز 7/1/65 طی جلسۀ مشترکِ رفقا اعظم و عباس با اعضای کمیتۀ کردستان، رفقا عباس و اعظم انتقاداتی را نسبت به بهمن و مریم [« که بهمن را به دلیل روحیۀ محافظه کارانه و نداشتن روحیه‌ای پویا و فعال در هر شرایطی» ، «مریم را به دلیل شیوه برخوردهای نادرست که به برخوردها جنبۀ شخصی می‌دهد»] طرح کردند و اعلام کردند که در رابطه با رفیق خسرو هیچ مسأله‌ای ندارند.

گزارش اختلافات موجود در کمیته نیز به رفقا داده شد که با دروغگویی آشکار بهمن رفیق خسرو اعلام کرد که به دلیل دروغگویی بهمن و عدم تأثیر مثبت او در کارهای کمیته حاضر نیست با او به کار ادامه دهد. رفیق مریم نیز ضمن آن که اعمال بهمن در سال 62 را در رابطه با عدم اطلاع سازمان از پلیس شدن عثمان و نزدن عثمان با اسلحه را خیانت به سازمان ارزیابی کرد، وجود او را در کمیته به دلیل داشتن روحیه محافظه‌کارانه، کاسبکارانه، غیر ضروری و مضرّ اعلام کرد. بهمن هم که هر دو رفیق را فاقد صلاحیت، کارایی، توانایی در پیشبرد وظایف کمیته ارزیابی کرد، اعلام کرد که حاضر نیست با این ترکیب کار کند. جلسه بدون جمع‌بندی تمام شد و قرار شد که رفقا بعداً نظر خود را به کمیته اطلاع دهند.

طیّ نامه مورخ 14/1/65 کمیتۀ مرکزی به کمیتۀ کردستان، رفقا اعلام کرده بودند که تا تشکیل کنگره امکان تغییر ترکیب کمیته را ندارند و رفقا موظفند با همان ترکیب به کار خود ادامه دهند.

طیّ این مدت با گروه‌های؛ ارتش رهائی بخش و رزمندگان همواره رابطه دوستانه داشته‌ایم، با شیخ عزالدین نیز یک بار به طور رسمی ملاقات کرده‌ایم. در مورد توطئه لیبرالی برخورد کرد اما برخوردش در مجموع دوستانه بود. با کومه له نیز خواستار ملاقات شدیم که این ملاقات در مقر کومه له با شرکت نماینده او انجام گرفت. صحبت‌هایی در مورد تحکیم مناسبات خود با کومه له، موقعیت منطقه تحت تنظیمات اتحادیه میهنی، وضعیت کردستان ایران، برنامه و چشم انداز کو مه له در رابطه با وضعیت کنونی جنبش کردستان و منطقۀ اتحادیه میهنی، که نماینده کو مه له سعی کرد به هیچکدام از صحبت‌ها و سؤالات ما جواب روشن و صریحی ندهد. مسایل منطقه اتحادیه میهنی و نزدیکی او با رژیم جمهوری اسلامی و قیاده را امری قدیمی و کهنه شده ارزیابی کرد و در مورد مناسبات ما با کو مه له هم گفت که هیچ تغییری در مناسبات به وجود نیامده نهایتاً این‌که مسأله خاصی پیش نیامده بوده که جلسه‌ای با نشست رسمی برگزار شود! به طور کلی برخورد خشگ و غیردوستانه داشت.

رزمندگان خواستار تشکیل جلسه‌ای برای بحث حول مسایل عمومی جنبش کارگری و تاکتیک‌های تبلیغی سازمان… شده بود که به دلیل تراکم کار این امر به بعد موکول شد. (نظر بهمن این بود که رزمندگان ارزش آن را ندارند که با آن‌ها جلسه رسمی گذاشته شود. نظر دو عضو دیگر کمیته مبنی بر ضرورت داشتن چنین روابطی بود با هر جریانی که از نظر کیفی، نه کمّی ارزش داشته باشند.)

پس از دریافت نامه مورخ 14/1/65 کمیته مرکزی، در جلسه کمیته، رفیق مریم ضرورت سازماندهی نیروهای تشکیلات کمیته را که برخی از رفقای کمیته رادیو نیز به آن اضافه شده بود را طرح کرد و با موافقت دو عضو دیگر طرح پیشنهادی سازماندهی را بر روی کاغذ آورد. بر اساس این طرح رفیق خسرو مسئولیت سیاسی تشکیلاتی تیم پیشمرگه، رفیق مریم مسئولیت سه بخش مرتبط به هم تحریریه، توزیع و انتشارات و بهمن مسئولیت مقر و تدارکات و ارتباطات را به عهده می‌گرفتند. این طرح با موافقت دو عضو دیگر کمیته تصویب شد. طی این جلسه از آن‌جا که مسئولیت و وظایف سنگین رفیق خسرو وقت کافی برای او باقی نمی‌گذاشت که مسئولیت سیاسی تمام هسته‌های تیم را به عهده بگیرد، مسئولیت دو هسته؛ (یک هسته سه نفره و یک هسته دونفره) با توافق بهمن به عهده او گذاشته شد.

در جلسه بعدی با توجه به بی‌نظمی و بی‌انضباطی‌های یکی از افراد جدید الورود که از بدو پیوستن به کمیته با وضعیت بحرانی و وضعیت بلاتکلیف روبرو شده بود، از بهمن خواسته شد که به فوریت جلسات آموزشی خود را با او شروع کند، تا در برابر برخورد به بی‌انضباطی‌های او حداقل آموزش هم به او داده باشیم. بهمن طبق معمول شروع کرد به کار شکنی و گفت: „چرا من؟„ گفتیم مگر در جلسه قبلی مسئولیت او را نپذیرفتی؟ گفت: „ به نظر من خود کا خسرو مسئولیت او را به عهده بگیرد.“ چرا؟ جواب چرا این بود که خسرو وقت کافی برای ادارۀ کلیه هسته‌های تیم دارد، وظیفه‌ای به جز مسئولیت سیاسی-تشکیلاتی هم ندارد و من مسئولیت هسته‌های بیشتر را دارم. ناچاراً رفیق خسرو وظایف خود را طبق طرح سازماندهی مصوب جلسه قبل به ترتیب زیر شمرد: مسئولیت کمیته نظامی و عضویت آن، مسئولیت سیاسی تشکیلاتی تیم که هر 15 روز یک بار باید با تیم جلسه عمومی برگزار کند، و به طور کلی پاسخگوی کلیه مسایل تشکیلاتی تیم است، عضو شورای نظامی، مسئول سیاسی یک هسته از تیم، مسئول ارتباطات سازمان با دیگر گروه‌ها در منطقه و از همه مهم‌تر رابط سازمان با اتحادیه میهنی که هر روز او را به مقر خود کشانیده و سر می‌دوانند و کمتر فرصتی برای او باقی است که در مقر کمیته وظایف خود را انجام دهد [دست آخر] و عضو تحریریه ریگای گه ل.

بهمن که دیگر در این رابطه حرفی نمی‌توانست بزند گفت : „از خود نیروهای تشکیلات پیشمرگه مثلاً نادر یا بهروز این وظایف را به عهده بگیرند.“ طبیعی است که نه بهروز و نه نادر در این شرایط بحرانی تشکیلات نمی‌توانند مسئولیت آموزش افراد جدید الورود و یا هسته‌های دیگری از تیم را به عهده بگیرند و توانایی برخورد به مسایل آنان را ندارند. این پیشنهاد نیز رد شد. بهمن گفت: „خب مریم تعداد هسته‌هایش کمتر از هسته‌های من است. او در تشکیلات تیم پیشمرگه مسئولیت بگیرد.“ با این نظر هم به دلیل شرایط و مناسبات حاکم بر کردستان که رفیق زن نمی‌تواند مسئولیت تیم پیشمرگه را به عهده بگیرد مخالفت شد. بهمن با ردّ این مساله که نخیر مناسبات حاکم بر تیم پیشمرگه سازمان خیلی هم سالم است و مریم می‌تواند مسئولیت بگیرد، مسئولیت تحریریه هم که کاری ندارد من به عهده می‌گیرم، به هر حال بحث بر سر مسئولیت سیاسی دو هسته از تیم پیشمرگه بود و نه بر سر مسئولیت تحریریه. بالاخره رفیق خسرو از بهمن پرسید: „آیا مسئولیت این دو هسته را می‌گیرد یا نه؟“ بهمن هم در جواب گفت: „نه“ . رفیق خسرو هم گفت: „ باشد! با همه مشکلاتی که وجود دارد من خودم مسئولیت سیاسی این دو هسته را هم به عهده می‌گیرم.“

از آنجایی که از روز 4 بهمن 64 همواره ما شاهد این گونه برخوردهای بهمن بوده‌ایم و ایشان نه تنها هیچ‌وقت در تمام طول 8 ماه هیچ طرح یا پیشنهادی به کمیته ارائه ندادند بلکه بعد از توطئه 4 بهمن مزدوران بورژوازی همواره هنگام اجرای هر طرح یا پیشنهادی مانع ایجاد کرده و اشکال تراشی نمود. آن‌هم در شرایطی که هنگام ارائه طرح یا پیشنهاد از جانب ما کمترین اعتراض یا انتقادی ابراز نمی‌کرد. لذا با نوشتن نامه‌هایی به تاریخ 22/1/65 به رفقای کمیته مرکزی از آن‌ها خواستار برخورد با بهمن و جلوگیری از اعمال تشکیلات‌شکنانه او شدیم. رفیق خسرو نیز به رفقا اعلام کرد که اگر با بهمن برخورد ننمائید از ادامه کار او در کمیته جلو گیری به عمل آورده و او را از تقسیم وظایف در کمیته معاف خواهد کرد و بهمن نیز با نوشتن نامه‌ای به همان تاریخ در چند سطر نظرات ما را مغرضانه ارزیابی کرد و نوشتن مشروح نظراتش را به نامه دیگری موکول کرد.

در تاریخ 30/1/65 نامه‌ای مورخ 28/1/65 خطاب به رفیق خسرو از جانب رفیق اعظم فرستاده شد که رفیق طرح کرده بود: „نامه‌های شما را در برخورد به وضعیت کمیته و مسایل مطروحه باید با رفقا در میان بگذارم و سپس نتیجه را برایتان می‌فرستم اما هنوز نمی‌دانم دلایل رفیق بهمن در مورد عدم پذیرش مسئولیت سیاسی رفقای تیم چیست و شما هم توضیح آن رفیق را از دیدگاه خودش مطرح نکرده‌اید.“

رفیق خسرو در نامه مورخ 1/2/65 خود به رفیق اعظم دوباره مسایل مطرح شده از جانب بهمن در جلسه را برای توجیه نپذیرفتن مسئولیت سیاسی دو هسته جمعاً 5 نفره از تیم پیشمرگه که بعداً با جدا کردن غلام از هسته آموزشی شد 4 نفر، نوشت. و در نامه 5/2/65 به اطلاع رفیق اعظم رسانده که بهمن نه تنها دلیلی حول مسایل گزارش داده شده در نامه 22/1/65 ارائه نداده و از نوشتن نامه‌ای که در تاریخ 22/1/65 قول آن را داده بود، سر باز می‌زند بلکه اکنون منکر کل قضیه شده است که: „من نگفته ام مسئولیت دو هسته از تیم را نمی پذیرم.“

رفیق اعظم در نامه مورخ 7/2/65 خود خطاب به رفیق خسرو که روز 9/2/65 واصل شد مجدداً خواستار اتخاذ «شیوه‌های اصولی و بحث‌های اقناعی» شده شد و ارسال گزارش برخورد او (بهمن) از دیدگاه خودش بود. از تاریخ 23/1/65 بهمن از نوشتن نامه‌ای برای توضیح دلایل خود برای نپذیرفتن مسئولیت سیاسی دو هسته از تیم پیشمرگه خودداری کرده و پس از چند روز در جواب رفیق خسرو که از وی می‌پرسد چرا نامه‌ات را نمی نویسی با اشاره به کاغذهایی که جلویش بود، می‌گوید دارم می‌نویسم. او در 12/2/65 باز هم اعلام می‌کند که مشغول نوشتن آن هستم. بالأخره هم از دادن چنین نامه‌ای به کمیته کردستان سر باز می‌زند و بعداً مخفیانه و خود سرانه نامه‌ای به تاریخ 23/2/65 از کانال غیرتشکیلاتی به رفقای مرکزیت ارسال می‌نماید. رفیق خسرو بر اثر مشغله فراوان و بی‌توجهی به بهمن نمی‌گوید که رفیق اعظم دلایل او را از دیدگاه خودش خواسته و با اتکاء به این‌که بهمن دارد نظراتش را می‌نویسد و حتماً به زودی به کمیته کردستان و در نتیجه به کمیته مرکزی ارائه خواهد شد، بر مسأله پافشاری نمی‌کند. «در خلال تمام این روزها رفیق خسرو هر روز ساعت 5 صبح از مقر خارج می‌شد و بعد از به طور متوسط 8 ساعت پیاده روی، شب به مقر باز می‌گشت حتی گاهی ساعت‌های 11 [شب] و [گاهی] 1.5 (یک و نیم) نیمه شب به مقر باز می‌گشت و در نتیجه فرصت این که به همه امور به شکل دقیق نظارت کافی کند را نداشت.»

بنا به پیشنهاد رفیق مریم در جلسه 4/2/65 کمیته قرار شد که مراسمی به مناسبت اول ماه می در روستا برگزار کرده و مردم و پیشمرگان را دعوت نماییم. (لازم به یادآوری است که بهمن علی‌رغم آن که مسئولیت امور مقر و… را داشت، اما هیچ‌وقت به مسایلی که در حیطۀ وظیفه خود بود توجهی نداشت، امر برگزاری مراسم اول ماه می نیز جزو وظایف او بود که در اثر بی‌توجهی معمول او، رفیق مریم می‌بایست وظایف انجام نشده ایشان را به انجام می رساند.) لذا در فاصله زمانی 9 تا 12 اردی‌بهشت به دلیل اشتغال به کارهای مربوط به اجرای مراسم فرصتی برای برگزاری جلسه و طرح مسایل مطروحه از جانب رفیق اعظم نبود.

در جلسه 12/2/65 رفیق خسرو به اعضای دیگر کمیته [کردستان] اطلاع داد که رفقا حاضر به برخورد قاطع با بهمن نیستند و علی‌رغم آن‌که به رفقا توضیح داده شده که در صورت عدم برخورد آن‌ها خود مستقیماً مسئولیتی به بهمن محول نخواهد کرد. ولی باز رفقا خواستار پیشبرد بحث اقناعی با بهمن شده‌اند و خواسته‌اند که شرایط را برای آن‌ها توضیح دهیم. هم‌چنین رفیق اعلام کرد از آنجا که بهمن باری را از دوش کمیته برنمی‌دارد و همیشه بر سر راه پیشبرد وظایف کمیته مانع ایجاد می‌کند، او را از داشتن مسئولیت در کمیته معاف می‌کنم. بهمن گفت: „من حاضر به ادامه کار با شما نبودم و بنا بر خواست رفقای کمیته مرکزی به کارم ادامه دادم و حالا هم علی‌رغم آن‌که معتقدم شما توانایی پیشبرد بحث اقناعی مورد پیشنهاد رفقا را ندارید اما تصمیم تشکیلات را به اجرا می‌گذارم.“

این مسأله با مخالفت رفیق مریم روبرو شد، رفیق معتقد بود علی‌رغم آن‌که بهمن قاطعیت و پیگیری در پیشبرد وظایف کمیته را ندارد اما می‌تواند تحت کنترل رفقای دیگر در تحریریه به کار خود ادامه دهد. او ضمن طرح انتقاداتی به بهمن از این‌که طبق معمول بهمن از ارائه نظراتی که در نامه مورخ 22/1/65 خود آن را موکول به بعد کرده و تاکنون از نوشتن آن سر باز زده است انتقاد نمود. بهمن هم همان طور که قبلاً نیز به رفیق خسرو گفته بوده که در حال نوشتن نظراتش هست در آن جلسه نیز گفت: „مشغول نوشتن نظراتم هستم.“ رفیق مریم دلیل ننوشتن نامه از سوی ایشان را لاپوشانی قضایا از سوی بهمن اعلام کرد و گفت در نامه مورخ 22/1/65 خود نوشته‌اید که مسایل از سوی ما مغرضانه طرح شده است اما هیچ توضیحی در مورد اصل مسأله ندادید، بعد هم در جلسه بعدی گفتید که: „من نگفته‌ام مسئولیت دو هسته از تیم را نمی‌پذیرم.“

رفیق خسرو هم‌چنان بر نظر خود پافشاری کرد و حاضر نشد به ایشان مسئولیتی محول کند اما گفت که اگر بهمن داوطلب باشد، می‌تواند تا تعیین تکلیف رفقای کمیته مرکزی به کار تحریریه کمک کند. اما بهمن هم در جواب گفت که حاضر به انجام هیچ کار داوطلبانه‌ای با دو رفیق (مریم و خسرو) نیست. هم‌چنین در جلسه بر سر این‌که خصوصیات بهمن و عدم اعتقادش به سازمان عامل اصلی بروز چنین برخوردهایی از جانب اوست و نمی‌شود با بحث اقناعی او را وادار به پیش برد وظایف خود نمود و اساساً او اعتقادی به اصول کمونیستی از قبیل انتقاد و انتقاد از خود ندارد و هر دفعه در مواجهه با انحرافات خود به دروغگویی متوسل می‌شود، بحث شد.

ابلاغیه رفیق خسرو همراه با نامه مورخ 12/2/65 ایشان به رفیق اعظم ارسال شد.

در جواب به نامه مورخ 12/2/65 رفیق خسرو به بهمن در رابطه با سلب مسئولیت ایشان در کمیته کردستان، بهمن نیز طی نامه‌ای به تاریخ 15/2/65 خطاب به رفیق خسرو اعلام کرد: „به اطلاع شما می‌رسانم که در شرایط جدید پیش آمده بر اساس در نظر گرفتن منافع تشکیلات، از این تاریخ 15/2/65 به هیچ وجه حاضر به ادامه کار با شما نیستم، ضروری است هرچه زودتر ارگان بالاتر را در جریان بگذارید.“

رفیق اعظم در نامه مورخ 17/2/65 خود در جواب به دو نامه مورخ 12/2/65 رفیق خسرو ضمن ابراز تعجب از این که چگونه مسایل به شیوه‌ای رفیقانه حل و فصل نشده‌اند و اینکه: „چگونه رفیقی در کمیته کردستان می‌تواند عضو باشد اما هیچ‌گونه مسئولیتی در آن بخش نداشته باشد.“ عَلَم کردند که : „اعضای کمیته منتخب کمیته مرکزی هستند و عزل آن‌ها از عضویت در کمیته در حیطه قدرت مسئول کمیته نیست بنا بر این چگونه ممکنست رفیقی عضو کمیته کردستان باشد اما مسئول کمیته هیچ‌گونه مسئولیتی در قبال او احساس نکند.“ این نامه در تاریخ 20/2/65 به دست رفیق خسرو رسید.

در نامه‌ای به تاریخ 19/2/65 رفیق خسرو به رفیق اعظم می‌نویسد: „بیش از یک‌هفته است که هیچ نامه‌ای از شما به دست ما نرسیده است. و بهمن از ارائه نظرات خود به کمیته سر باز می‌زند تصورم اینست که ایشان طبق معمول خودشان می‌خواهند بدون این که ما نامه را ببینیم به ارگان بالاتر بفرستند. در این مورد رفیق سابقه دارد.“ و در نامه مورخ 22/2/65 در جواب به نامه مورخ 17/2/65 رفیق اعظم نوشته است: „در مورد رفیق بهمن نیز گمان می‌کنم به حدّ کافی در جریان واقع امر قرار گرفته باشید، تصمیم‌گیری در سطح کمیته کردستان آن چیزی بود که برایتان گزارش شد، تصمیم نهایی در سطح کمیته مرکزی به رفقا مربوط می‌شود، می‌توانند با توجه به شرایط و درک موقعیت و بنا به مقتضیات تصمیم کمیته کردستان را تأیید یا ردّ کنند.

روز بیست اردی‌بهشت، بهمن درست مقارن عازم شدن رفیق پیک با دادن نامه‌ای در بسته از رفیق خسرو می‌خواهد که آن را برای رفقای مرکزیت بفرستد. رفیق خسرو می‌گوید که نامه باید از کانال کمیته کردستان رد شود، بالاخره بهمن می‌گوید این نامه خصوصی من برای رفقا ست و هرچه سریعتر باید فرستاده شود و اصرار داشته که خود همراه پیک برود رفیق خسرو با گرفتن نامه او طی نامه‌ای به تاریخ 20، 2، 65 از رفیق اعظم می پرسد: „ اگر شما کانالی برای نامه‌های خصوصی در تشکیلات دارید تا من این نامه خصوصی رفیق بهمن را هم از همین کانال ارسال کنم در غیر اینصورت جواب روشن را خودتان برای رفیق بهمن ارسال کنید.“

همان روز صبح رفیق خسرو به بهمن می‌گوید: „برای تحکیم اصول تشکیلاتی مسایل باید از کانال تشکیلاتی خود بگذرند و در ادامه بحث هر دو عصبانی شده و به همدیگر توهین می‌نمایند. که مشروح آن در نامه مورخ 20/2/65 که به علت عجله پیک همان‌روز ارسال نشده و بعداً به علت مشغله فراوان رفیق خسرو فراموش می‌کند که آن را ارسال کند و در تاریخ 2/3/65 به دست رفیق اعظم داده شد، نوشته شده است.

بالأخره در حالی که رفیق اعظم درست 9 روز تمام از نوشتن نامه‌ای به رفیق خسرو خودداری می کند، نامه‌های مورخ 25/2/65 و 27/2/65 رفیق اعظم و نامه مورخ 26/2/65 رفقای کمیته مرکزی در تاریخ 27/2/65 به دست رفیق خسرو می‌رسد.

رفیق اعظم در نامه 25/2 نوشته: „از آنجا که فرصت کافی برای پاسخ‌گویی به مسأله رفیق بهمن و مشورت با رفقا نبود جواب نامه‌ها را بعداً ارسال خواهم کرد.“ و در نامه 27/2 نوشته‌اند: „تصمیم رفقای کمیته مرکزی را مبنی بر اضافه شدن دو رفیق به ترکیب کمیته و چهارچوب وظایف و غیره را طی نامه‌ای برای کمیته فرستادم. بنا بر این نامه قبلی مبنی بر فرستادن بهمن، از آن جا که مسائلش در نامه ارسالی او مشخص و روشن است منتفی می‌باشد.“ ( رسم الخط ناهمخوان برای تأکید از ماست)

در نامه مورخ 26/2/65 رفقای کمیته مرکزی نیز آمده است: „در پاسخ به نیازهای کنونی این بخش از تشکیلات، دو رفیق دیگر (رفیق احمد و رفیق حمید) „به اعضای کمیته اضافه شده‌اند. و „ترکیب این کمیته موقت بوده و هیچ‌یک از اعضاء کمیته حق وتو ندارند و با رأی مساوی و بر مبنای اکثریت آراء در مورد کلیه مسایل تصمیم گیری خواهند کرد…. چنانچه هر یک از اعضای کمیته نظر مخالف جمع را داشته باشند، می‌توانند گزارش جداگانۀ خود را مستقیماً ارسال دارند.“

پس از دریافت این نامه‌ها، جلسه‌ای با شرکت رفقای جدیدی که برای عضویت در کمیته انتخاب شده بودند و دو رفیق دیگر عضو کمیته و بهمن تشکیل شد. رفیق خسرو با ارائۀ مشروح نظرات خود در مورد بهمن اعلام کرد که حاضر نیست با او به کار در کمیته ادامه دهد، و با ذکر این که رفقای کمیته مرکزی به مسایل کمیته به‌موقع برخورد نکرده و بر اساس واقعیات جاری در کمیته قضاوت ننموده‌اند استعفا داد. رفیق مریم نیز که در دی‌ماه 64 خواستار محاکمه بهمن به دلیل خیانت‌هایش در سال 62 شده بود، اعلام کرد که در پروسه 8 ماهه کار مشترک ضعف‌های بسیاری از بهمن سر زده است که نشانه انحرافات عمیق اخلاقی و تشکیلاتی و خصوصیات ضدانقلابی او است، عدم موافقت خود را با ادامه کار با وجود بهمن اعلام داشت و استعفا کرد.

نامه‌های رفقای کمیته مرکزی حاوی مسایل زیادی است از جمله رفقا علی‌رغم انتقادات رفیق عباس و رفیق اعظم در جلسه 7/1/65 به بهمن، از برخورد انتقادی و قاطع با بهمن پرهیز کرده‌اند. رفقا به جای بررسی از کانال تشکیلاتی با گرفتن نامه غیرتشکیلاتی بهمن بر اساس آن و نه گزارش اکثریت اعضای کمیته، قضاوت نموده و تصمیم گیری کرده‌اند. رفقا کسانی را „در پاسخ به نیازهای کنونی این بخش از تشکیلات„ برای عضویت در کمیته انتخاب کرده‌اند که هر کدام با ضعف‌هایی که دارند به هیچ وجه قادر به برآوردن نیازهای هیچ بخشی از تشکیلات نیستند. رفیق احمد علی‌رغم داشتن روحیه‌ای رزمنده و فعالیت چند ساله «پیشمرگایتی» از نظر سیاسی و تشکیلاتی در حدّ بسیار پائینی قرار دارد که تنها در یک ترکیب قوی و انقلابی می‌تواند رشد کند، نه در ترکیبی که حمید و بهمن به عنوان نیرو هایی لیبرال که با اتکاء به حمایت رفقای کمیته مرکزی از آن‌ها ، باعث خنثی ساختن نظرات احمد نیز خواهند شد. حمید هم که عنصری لیبرال و بی‌روحیه است که بر طبق معرفی نامه مورخ 24/1/65 رفیق اعظم: „در بیان مسایل تشکیلاتی که با آن مواجه می‌شود صراحت کمونیستی از خود نشان نمی‌دهد.“، „تغییر و تحولات و افت و خیز ها… بر او تأثیر بسیار می‌گذارد.“ ، „روحیه حساس و زود رنجی دارد.“، „اصولاً رفیق درون گرایی است و روحیه جمعی در او ضعیف است.“ و „در برخورد به انتقادات گاه انتقادات را می‌پذیرد و گاه به توجیه آن‌ها می‌پردازد.“ و متأسفانه رفیق اعظم در جریان پرونده ایشان هم قرار ندارد که، پس از کنفرانس سال 63 کمیته کردستان „به دلیل داشتن روحیه محفلی به او اخطار داده شد و کاندید عضویتش تمدید گردید.“ و در اوایل سال 63 به دلیل شایعه پراکنی‌های او مسأله حادّ و بغرنجی برای تشکیلات در کردستان ایجاد شد که علاوه بر خدشه‌دار ساختن صلاحیت اخلاقی چند رفیق، انرژی کل تشکیلات را نیز به هدر داد. و مهم‌تر آن‌که وقتی ما او را در تاریخ 20/2/65 به عنوان عضو کمیته نظامی به تیم پیشمرگه معرفی کردیم اعتراض کلیه رفقایی که او را می‌شناختند بلند شد؛ رفقا: مسعود، بهزاد، کاظم، خسرو [سنندج] بهروز و غلام هرکدام اعتراض خود را چه در جلسه تیم و چه در برخورد به مسئول سیاسی-تشکیلاتی تیم ابراز داشتند. حتی سیروان که رابطه بسیار صمیمانه‌ای با او دارد در همان جلسه نسبت به این انتخاب حساسیت نشان داد. خود او [حمید] هم با دلیل این که سیروان اتوریته او را نخواهد پذیرفت خواستار تغییر ترکیب هسته تحت مسئولیتش بود. تازه معلوم نیست که „نیازهای کنونی این بخش از تشکیلات“ چه بوده که اعضای کمیته خود در جریان آن قرار نداشتند و احمد و حمید پاسخگوی این نیازها می‌باشند.

رفقا هم‌چنین با بهانه قرار دادن ترکیب موقتی این „کمیته „ اصول اساسنامه‌ای سازمان به طور مشخص ماده 31 و تبصره‌های آن را زیر پا گذاشته و تا حدّ نقض پیش پا افتاده‌ترین اصول تشکیلاتی مارکسیسم-لنینیسم نیز پیش رفته‌اند که این جمع پنج نفره مسئولی نخواهند داشت و هر کس با کمیته مرکزی ارتباط مستقیم خواهد داشت که روشن نیست رفقا چه اجباری داشتند اسم این جمع بی‌هویت را کمیته بگذارند.

پس از سلب مسئولیت از بهمن و استعفای او تا روز استعفای ما، برخلاف تمام دوره‌ای که او با اشکال تراشی مانع پیشبرد به‌موقع کارها بود، فوراً سازماندهی جدیدی در دستور کار قرار گرفت، با حمید صحبت شد و ایشان پذیرفتند که به عضویت کمیته نظامی در آیند جلسه عمومی تیم برگزار شد و کاک حمید معرفی شد و به رفقای تیم اعلام شد که با آمدن کاک احمد فوراً کار سازماندهی ارگان‌های تیم انجام خواهد شد. با آمدن رفیق احمد هم ترکیب کمیته نظامی تکمیل شد.

کمیته نظامی انتخاب فرمانده و معاون فرمانده تیم پیشمرگه را صورت داد. احمد با 6 رأی به عنوان فرمانده و سیروان نیز با 6 رأی به عنوان معاون فرمانده انتخاب شدند. هسته‌های تیم نیز تحت مسئولیت رفقا؛ خسرو و حمید سازماندهی شدند. به دلیل آن که تنها 3 نفر از تیم پیشمرگه باقی‌مانده بود، مجبور شدیم رفقایی که قبلاً در تیم پیشمرگه فعالیت کرده بودند را نیز در انتخابات شرکت دهیم. مسئله رفتن تیم به جوله متأسفانه با اشکالات تدارکاتی روبرو شد و علی‌رغم این‌که از همان روزی که به «شه دله» [نام روستای خالی از سکنه و مخروبه‌ای که آخرین مقر بقایای کمیته کردستان در آن مستقر شد] آمدیم به رفقای کمیته مرکزی اطلاع دادیم که هیچ‌گونه اسلحه و مهمات نداریم و به مرور چند قبضه اسلحه تهیه شد و علی‌رغم آن‌که حدود یک‌هفته رفیق خسرو تمام منطقه را زیر پا گذاشته بود تا اسلحه‌های تیم و مهمات آن‌را تکمیل کند، اما به دلیل مضیقه مالی کمیته نتوانست خریدی صورت دهد و رفقا عباس و اعظم نیز در 7/1/65 اعلام کردند که کمیته خریدی نکند، رفقا احمد [شریفی مسئول ارتباطات سازمان و دولت عراق] و امیر خودشان خرید خواهند کرد که متأسفانه تا 27 اردی‌بهشت هنوز تسلیحات و مهمات برای رفتن تیم به جوله از طرف رفقا تهیه نشد. هم چنین از رفقا از تاریخ 5 اردی‌بهشت ماه خواستیم که برگه عدم تعرضی [برگه رسمی دولت عراق برای عبور و مرور نیروی پیشمرگه سازمان‌های ایرانی مستقر در کردستان عراق] برای عبور 3 نفر از رفقای پیشمرگه از مرز برای شناسایی منطقه‌ای که تیم قصد جوله در آن را داشت برای ما بفرستند که این برگه نیز آماده نشد و علی‌رغم تصمیم‌گیری جلسه چهارم اردی‌بهشت کمیته مبنی بر شروع شناسایی از روز 13/2 و اصرار به رفقا برای تهیه به‌موقع باقی‌مانده تسلیحات و مهمات، و حرکت تیم برای جوله در اواخر اردی‌بهشت، هیچ‌کدام عملی نشد، زیرا که امر تأمین تدارکات و برگه خارج از اختیار کمیته بود و مانع رفتن تیم به جوله نیز تنها همین مسأله بود.

همان‌طور که در صفحات قبل نوشتیم در اوایل اسفند مسئولیت تحریریه ریگای گه ل موقتاً به عهده بهمن گذاشته شد، که کار اتمام مطالب ریگای گه ل اسفند ماه به دلیل شرایطی که پیشمرگان اتحادیه میهنی در مقر رادیو سازمان ایجاد کرده بودند، به عهده رفقای بخش دیگری از تشکیلات قرار گرفت – خود رفقا نیز پیشنهاد داده بودند – و بهمن در این زمینه لازم نبود کاری انجام دهد. تا 22 فروردین نیز نه تنها جلسات تحریریه به طور مداوم و منظم و طبق برنامه قبلی برگزار نشد بلکه طبق معمول، بهمن در انجام این کار نیز تعلل زیادی از خود نشان داد که، مخصوصاً تذکری به او داده نشد تا این بار برای خود او اثبات شود که چقدر در انجام این وظایف خود غیر مسئولانه برخورد می‌کند، پس از جلسه مشترک با رفقای مرکزیت و نامه مورخ 14/1/65 رفقای کمیته مرکزی، در جلسه 22/1/65 طرح سازماندهی دائمی پیشنهاد و تصویب شد که بر اساس آن مسئولیت تحریریه به عهده رفیق مریم گذاشته شد. [بهمن هم که خود به ناتوانائی‌هایش واقف بود هیچ اعتراضی به این طرح نداشت.] در جلسات تحریریه نیز بهمن شروع کرد به اشکال تراشی بر سر عوض کردن یک جمله نامربوط یا تغییر موضع یک مقاله که خارج از مواضع رسمی سازمان بود، ساعت‌ها بحث و مجادله می‌باید صورت می‌گرفت تا بالأخره او حاضر به عوض کردن جمله‌ای مثل: „خلق کرد همچنان با مرارت رقیت [رِقیَّت] ظلمت… روبرو خواهد بود.“ یا “خلق کرد هم‌چنان با ستم و بندگی و استثمار …“ گردد. او هم‌چنین از ارائه به‌موقع مطالبش به هیئت تحریریه تعلل نشان می‌داد. به طوری که تنظیم اخبار فروردین ماه باید 27 فروردین تمام شود اما در روز 29 از او خواستیم که اخبار را برای چک کردن و ارسال به انتشارات به هیئت تحریریه بدهد، بهمن گفت آماده است فقط پاکنویس نشده، شب مجدداً به او گفته شد که اخبار را تحویل دهد، گفت پاکنویس نشده، گفتیم شب پاکنویس کند گفت می‌خواهم بخوابم، گفتیم بدهید ما پاکنویس کنیم، گفت آخر اسامی روستاها نیز چک نشده است. به هر حال مجبور شدیم در قرار بعدی اخبار را بفرستیم.

پس از سلب مسئولیت از او و استعفایش، مطالب ریگای گه ل اردی‌بهشت ماه به عهده سه رفیق تحریریه: مریم، نادر و خسرو گذاشته شد و مطالب این شماره نشریه بدون کم‌ترین دردسر و اشکالی تهیه شد.

در رابطه با کنترل و نظارت بر کارهای مقر و تدارکات نیز بهمن دچار سهل‌انگاری و مسئولیت‌ناپذیری زیادی بود. در آن شرایط از آن‌جا که رفقا وسایل مورد نیاز کمیته را (لیست ماهانه‌ای به تاریخ 13/1/65 در اختیار رفقای کمیته خارج از کشور گذاشته شد) یک جا [کلی] تهیه نمی‌کردند تا وضعیت انتقال مقر به محل ثابت روشن شود، دائماً وسایل به شکل خرد و جزئی تهیه می‌شد و در اثر بی‌دقتی بهمن، وسایل مورد نیاز روزانه مثل؛ نفت، روغن [خوراکی] آرد، برنج و گوشت [قوطی های کنسرو] در فاصله اجرای دو قرار تمام می‌شد و برای تهیه آن در خود روستا [روستا متروکه و نیمه مخروبه بود، بخش کوچکی از تهیدست‌ترین اهالی روستا در آن باقی‌مانده بودند و خود چیزی برای تغذیه نداشتند.] نیز او هیچ برخوردی با مسئول مقر نمی‌کرد، به طوری که ده‌ها بار آشپز وقتی می‌خواست چراغ پریموس روشن کند، می‌دید نفت نیست، آن‌وقت یا هر کسی به سویی می‌دوید که نفت تهیه کند و یا اغلب به رفیق مریم در مقر پایین [برای استقرار حدوداً بیست نفر از رفقای باقیمانده، خانه یا اتراق گاهی که برای سکونت این جمعیت مناسب باشد، پیدا نشد. در نتیجه گروه به دو بخش تقسیم شد؛ گروه بزرگ‌تر شامل همه اعضای تیم پیشمرگه در ساختمان نیمه مخروبه یک مدرسه در بالای دهکده – مقر بالا – و بخش دیگر شامل اعضای تحریریه ریگای گه ل در خانه کوچک قابل سکونت در میانه روستا – مقر پایین ـ- مستقر شدند] (که آشپزخانه نیز در آنجا قرار داشت) به سر می‌برد، مراجعه می‌کردند که چه باید بکنند، این امر به اضافه نفت [مصرفی برای آشپزی و روشنایی] در مورد کلیه اقلام مواد مورد نیاز مقر تکرار می‌شد. علی‌رغم تذکرات رفیق مریم مبنی بر مراجعه به بهمن و علی‌رغم تذکراتی که در جلسات کمیته به بهمن داده می‌شد، این مسأله هم‌چنان ادامه داشت که بالأخره در جلسه‌ای از بهمن خواسته شد که به وظایف خود مسئولانه برخورد نماید و با نظارت و کنترل دقیق مسئول تدارکات از مقدار موجودی وسایل لیست تهیه کند. و به او اخطار داده شد که کمیته بیش از این نمی‌تواند سهل‌انگاری‌های او را تحمل کند. او به جای برخورد انتقادی مطرح کرد: „دخالت‌های مریم مانع از پیش برد دقیق کارهاست.“ به او توضیح داده شد که اگر کارها به دقت زیر نظارت شما صورت بگیرد، دیگر کسی به مریم مراجعه نمی‌کند. او هم‌چنین از مسئولیت ناپذیری مسعود (مسئول مقر و تدارکات) نیز گله داشت و معتقد بود که او را با رفیقی که برای مسئولیت دائمی مقر [مصطفی بسیار جوان بود – زیر بیست سال – او در روز 4 بهمن به شلیک گلوله توطئه‌گران از ناحیه زانو به شدت مجروح شده و با دشواری راه می‌رفت] در نظر گرفته شده عوض کنیم. به او توضیح داده شد که مسعود از گاپیلون [نام محلی است که مقر رادیو در آن قرار داشت] این مسئولیت را داشته و اعلام کرده‌ایم که تا سازماندهی تیم پیشمرگه نیز موقتاً این مسئولیت به عهده او خواهد بود لذا قبل از سازماندهی تیم (منتظر جواب رفقای مرکزیت در رابطه با کارشکنی‌های بهمن بودیم، طرح سازماندهی خود را پیش نبرده بودیم.) به دلیل آن که جایگزینی او با کس دیگری بر روحیه او لطمه می‌زند، از تعویض او با مصطفی خودداری می‌شود. برای حل مسأله از بهمن خواسته شد که هر روز با برگزاری جلسه روزانه برنامه مسعود را به طور روزانه تنظیم کند و فردای آن روز نیز اجرای آن را چک و کنترل نماید.

علاوه بر مسایل مربوط به تدارکات بی‌نظمی و بی‌انضباطی‌هایی نیز به طور دائم از برخی از رفقا سر می‌زد که بهمن باز به آن‌ها برخوردی نمی‌کرد و با عدم راهنمایی مسعود و عدم کنترل او عملاً هرج و مرج عجیبی مقرّ را فرا گرفته بود. که در این رابطه نیز از او خواسته شد که فعالانه با مسایل برخورد کند.

متأسفانه علی‌رغم همه این تذکّرات و تصمیمات جلسۀ کمیته بعدها نیز این بی‌نظمی‌ها ادامه یافت باز با بهمن برخورد شد و او اعتراف کرد که نه تنها جلسات روزانه با مسعود برگزار نمی‌کند بلکه اساساً جلسات منظمی با او ندارد و طبق گفتۀ خودش: „هر بار مسأله‌ای پیش آمد با او صحبتی می‌کنم.“ به طور نامنظم و بی‌برنامه با مسعود برخورد می‌کرده که طبیعی است تأثیری نمی‌توانسته داشته باشد.

در کلیه زمینه‌ها لیبرالیسم و محافظه‌کاری او به عینه آشکار بود. در گلاله [مقر سابق کمیته کردستان] نیز نه تنها از برخورد به هادی و علی (تنها نیروهای تحت مسئولیتش) پرهیز می‌کرد، بلکه اساساً انگار که در تشکیلات مسئولیتی نداشت و در عالم دیگری در دفتر مقر، برای خود و قت گذرانی می‌کرد. [او حتی رمان و ادبیات هم نمی‌خواند]

جالب اینجاست بهمن که این همه در اجرای وظایف خود سهل‌انگاری می‌کرد، روزی که کاظم به مسعود توهین کرده و قصد کتک زدن او را داشت، فوراً با کاظم که قبلاً با رفیق مریم برخوردهای غیررفیقانه‌ای بروز داده بود بدون اطلاع کمیته به صحبت می‌نشیند و معلوم نیست چه مسایلی بین آن‌ها ردّ و بدل می‌شود. (بهمن در جلسه نیز حاضر نشد مشروح مسایل را مطرح نماید فقط گفت تازگی ندارد و ریشه در گذشته دارد و از سوی دیگر به مسعود می‌گوید که کاظم با تو مسأله‌ای ندارد مسأله او با مریم است. – برخورد دو رفیق بر سر این بود که مسعود از کاظم خواسته بود قبل از ورود به مقر کفش خود را درآورد و کاظم بدون مقدمه جواب داده بود به تو ربطی ندارد! گ.سال! خفه شو! و می‌خواسته که کتری را به سرش بکوبد که در نتیجه برخورد مسئولانه مسعود، درگیری فیزیکی پیش نیامده بود و رفیق مریم هم اصلاً در آن اطاق حضور نداشت. در حالی که هنوز هم که هنوز است کاظم حاضر نیست با مسعود سلام و علیک کند) اما از آن به بعد رابطه خیلی صمیمانه‌ای بین بهمن و کاظم برقرار می‌شود و مناسبات کاظم با رفقا خسرو و مریم خیلی سرد می‌شود.

البته این در شرایطی بود که بهمن از برخورد به بی‌انضباطی‌های اعضای تیم پیشمرگه با توجیه این که آن‌ها عضو تیم اند و تحت مسئولیت من نیستند خودداری می‌کرد (کاظم هم عضو تیم پیشمرگه است) و هر بار به رفیق خسرو گزارش می‌داد: تورج تا ظهر خوابیده، حمید دایم در حال خواب است، خسرو (سنندج) تا ساعت 10 خوابیده بود، سیروان در برنامه صبحگاه شرکت نکرد و… در حالی که برخورد به کلیه این مسایل می‌بایست توسط او و مسئول مقر صورت می‌گرفت نه مسئول سیاسی-تشکیلاتی تیم ولی علی‌رغم تذکر مداوم ما او [بهمن] از برخورد هراس داشت.

یکی از مواردی که عدم احساس مسئولیت او در قبال امکانات سازمان به خوبی عیان ساخت، آویزان کردن رادیو از آنتنش به وسیله سیم در برابر چشمان بهمن بود که پس از چند روز آنتن رادیو شکسته بود، آن‌هم درست موقعی که ما از تهیه یک رادیو ضبط برای تشکیلات به دلیل مضیقۀ مالی ناتوان بودیم. پس از سلب مسئولیت و استعفای بهمن او ارتباطات محفلی خود با این و آن را گسترش داد.

طی مدتی که منتظر تصمیم‌گیری رفقای کمیته مرکزی بودیم چند برخورد نیز بین رفیق خسرو و بهمن روی داد که نامه‌های دو طرف به رفقای کمیته مرکزی ارسال شد. از جمله این که بهمن در 15/2 از رفیق خسرو می‌خواهد نامه مورخ 14/1/65 رفیق اعظم را به او بدهد. رفیق خسرو هم که تا آن تاریخ خیلی از نامه‌های رفیق اعظم را به دلیل داشتن مسایل امنیتی سوزانده بود [این عمل مصوبۀ کمیتۀ کردستان با اطلاع کمیتۀ مرکزی بود که نامه‌های غیر ضروری، سوزانده شوند.] هر چه می‌گردد نامه‌ای زودتر از 24/1/65 از رفیق پیدا نمی‌کند. هم‌چنین بهمن لیست تقسیم کاری را که منجر به مسایل حادی شد از رفیق خسرو خواسته بوده که به دلیل نبودن رفیق مریم در مقر و بعد از برگشت او به دلیل مریضی و بستری شدنش، رفیق خسرو نمی‌تواند به‌موقع آن را در اختیار بهمن قرار دهد. (لازم به تذکر است که از آن‌جا که رفیق خسرو به طور مداوم از مقر خارج می‌شد و منطقه هم شرایط امنی نداشت، اسناد و مدارک جلسات به رفیق مریم سپرده می‌شد که اگر مسأله‌ای پیش آمد، اسناد حفظ شوند و به دست کسی نیفتند.) نامه مورخ 20/2/65 رفیق خسرو و نامه مورخ 26/2/65 دربارۀ این مسأله به رفقا ارسال شده است.

پس از تحریکات بهروز (رفیقی که دچار بحران‌های روانی دوره ای است) توسط بهمن و ایجاد تشنج در جلسه تیم پیشمرگه توسط بهروز، رفیق خسرو از بهمن می‌پرسد: „شما به بهروز اطلاع داده‌اید که تیم جلسه دارد؟“ بهمن می‌گوید: „نه“ وقتی رفیق خسرو از او جدا می‌شود از پشت سر رفیق را صدا کرده و می‌گوید: „آره من گفتم. بهروز از من پرسید اعضای تیم کجا هستند و من گفتم جلسه دارند.“ او که از وضعیت بحرانی بهروز دقیقاً خبر داشت و قبلاً نامه او را خوانده بود و آن روزها بهروز با حرکات هیستریک و غیرطبیعی دقیقاً بحران خود را آشکار ساخته بود، مخصوصاً به بهروز اطلاع می‌دهد که تیم بدون حضور او جلسه برگزار کرده که بهروز پس از باز کردن در اتاق می‌گوید: „کا بهمن به من گفت شما بدون حضور من جلسه گذاشته‌اید.“ و جلسه را متشنج می‌کند. این برخورد به اضافه برخوردهای دیگر که تکرار کمیک حرکات تشکیلات شکنانه یدی خائن بود، به اضافه این که بهمن خود به رفیق خسرو گفته بود که برخی از مسایل تشکیلات اینجا را برای رفیق نسترن (همسرش) نوشته است، کمیته را موظف ساخت که به بهمن اخطار داده شود که تا تعیین تکلیف رفقای کمیته مرکزی، حق ندارد از مقر خارج شود و با رفقای تشکیلات صحبتی بنماید و نامه‌ای را بدون اطلاع کمیته برای کسی ارسال نماید و [این اخطار به تاریخ 26/2/65 همراه با نامه مورخ 26/2/65 به کمیته مرکزی و نامه مورخ 26/2/65 بهمن خطاب به: (کاک خسرو „مسئول کمیته“ کردستان!) برای رفقای کمیته مرکزی صبح روز 27/2/65 ارسال شد.]

بهمن طبق معمول همیشگی خود با بی‌پرنسیپی تمام، صبح زود مخفیانه و بدون اطلاع کمیته کردستان از مقر خارج شده و به شهر رفته و بر سر قرار رفیق رابط حاضر شده و نامه‌های دیگری از کانال غیرتشکیلاتی ردّ و بدل می‌کند. بعد از ناهار وقتی رفقا متوجه شدند که بهمن در مقر نیست هر کس به سویی دوید و گوشه و کنار روستا را گشتند اما از او خبری نبود، که بعداً ساعت 3 او با رفقای رابط برگشت و طبق معمول با وقاحت تمام باز به دروغگویی پرداخت که: „کمیته در جریان رفتن من به سر قرار بود.“

[ ـــ همۀ مطالب میان قلّاب [] پس از رونویسی گزارش دو نفره (رفقا مریم و خسرو) در تاریخ 28/5/2025 میلادی مقارن 4/3/1404 شمسی، پس از گذشت 39 سال نوشته می‌شود. ــــ

اینک بیرون از مناسباتی که بهمن در تشکیلات کمیتۀ کردستان به مدت حدوداً هشت ماه به بار آورد، به یادآوری چند نکته دربارۀ او ناظر بر گذشته‌اش پیش از این که به کردستان بیاید، پرداخته می‌شود. واکنش‌های کمیتۀ مرکزی به او و نتایج شئامت باری که این مناسبات برای باقیماندۀ تشکیلاتِ در حال نزع سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران در کردستان عراق رقم زد، بیان واقعیت‌هایی است که بدون شناختن آن‌ها علل اصلی انحلال بدفرجام سچفخا ناگفته خواهد ماند. نخست به عمل‌کرد بهمن بنا به ادعای خودش در روبرویی با عثمان (از اعضای کمیته محلات تشکیلات تهران، پس از دستگیری توسط نیرو های اطلاعاتی رژیم ایران و آغاز همکاری او با نیروی سرکوب) می‌پردازم. بهمن در حضور رفقا اعظم و عباس (دو عضو از سه عضو کمیتۀ مرکزی سچفخا معادل دو سوم ک.م) و مشارکت رفیق مریم و من در جلسه‌ای 5 نفره ادعا کرد : „با عثمان قرار اجرا کردم. او به من گفت همین الآن در معیت افرادی که ما را تعقیب می‌کنند، از اوین می‌آیم. تو مسلح هستی و احتیاج به سیانور نداری! لطفاً سیانورت را به من بده! من نیز سیانورم را از داخل کفش بیرون آوردم و به او دادم. پس از این عمل و چند صد متر همراهی با عثمان از او جدا شدم.“ [!؟]

سال گذشته (2024 میلادی) گزارشی از رفیقی به نام سعید نصیری از رفقای کمیتۀ محلات، توسط رفیق نادر که در گزارش بالا چندین بار به نام او اشاره شد، با یک پست اینترنتی دریافت کردم. در گزارش سعید آمده بود: „رفیق رضا (بهمن) در یک پاکت محتوی انگور، سلاح کمری سازمانی‌اش را به من تحویل داد.„ (نقل به معنی از حافظه. گزارش رفیق سعید نصیری را می‌توان از سایت « گفتگو های زندان» درخواست کرد.)

این دو فقره اطلاعات؛ نیمی به روایت بهمن و نیمه دیگرش اظهاریه‌ای از یک رفیق قدیمی که اینک در میان ما نیست، تمام آگاهی‌هایی است که از دوران زندگی «چریک شهری و زندگی مخفی یک کادر مسلح شهری» به نام بهمن در دست است.

آشنایی با فنون کار و زندگیِ مخفیِ یک کادر مسلح «چریک شهری» و تدابیر بیرون جستن از دایرۀ نیروهای تعقیب و مراقبِ حکومتی به غایت سرکوبگر، با آنچه بهمن از رویارویی با عثمان و اسکورتِ امنیتیِ همراهی کننده‌اش ادعا می‌کند، کاملاً وارونه با تجربه‌های به دست آمده است. مقابله با نیروی تسلیم شده و تن به همکاری داده‌ای مثل عثمان، نیز به راحتی آب خوردن از مهلکۀ تعقیب و مراقبت ِ طعمۀ حاضر و آماده برای دستگیری، آن چنان که بهمن نقل کرده، تنها با خیال‌بافی و دروغگویی بی‌شرمانه ممکن است.

پیش از هرچیز به پرنسیپ‌هایی اشاره می‌کنم که رعایت و پای‌بندی به آن‌ها نخستین شرط زندگی مخفی، حمل سلاح سازمانی و در اختیار داشتن سیانور است:

ـ هیچ‌گاه یک کادر مخفی و مسلح شهری سیانورش را داخل کفش حمل نمی‌کند.

«مسئولین تشکیلاتی به کسی که سیانور را داخل کفش‌اش حمل می‌کند، هرگز سیانور نمی‌دهند. سیانور باید همواره داخلِ دهانِ حاملِ آن در فاصلۀ زیر زبان و لثه داخلی دندان‌های کرسی باقی بماند و شخص به حمل آن عادت کند.» حامل سیانور تنها به هنگام خوردن غذا و در موقع خوابیدن در جای امن، اجازه دارد آن را از دهان خود خارج کند. در وضعیتی که حامل سیانور در معرض دستگیری پرهیزناپذیر قرار می‌گیرد، باید کپسول سیانور که یک شیشۀ دو میلی گرمی حاوی سیانور است را با دندان‌هایش خرد کرده و حتی الامکان جوارح داخلیِ؛ دهان، حلق و رودها را با خرده شیشه‌های کپسول سیانور مجروح نماید که سیانور از راه آن زخم‌ها وارد سیستم گردش خون شده و کشته شدن حامل سیانور را قطعی نماید. با توجه به این پرنسیپِ تغییرناپذیرِ حمل سیانور، تعجب‌آور است که بهمن سیانور داشته و اگر داشته، چرا آن را داخل کفش حمل می‌کرده؟ بنا بر اطلاعات تجربه شده در رویارویی کادر مخفیِ تحت تعقیب و امکان عمل او برای استفاده از سیانور، تنها تعداد بسیار اندکی توسط سیانور زیر زبان کشته شده‌اند، زیرا نخستین اقدام نیروهای سرکوب هنگام مسلط شدن بر فرد دستگیر شده، فوراً و بدون فوت وقت، صرف خارج کردن سیانور از دهان فرد بازداشت شده می‌گردد. با توجه به شرایط حاکم بر سیستم تعقیب و مراقبت و نوع رفتار با فرد دستگیر شده، هیچ‌کس نمی‌داند بهمن چگونه می‌توانسته است، سیانور را از کفش بیرون آورده و آن را تناول! کند.

ـ پرنسیپ دیگر این است که هیچ کادر شهری مخفی اجازه ندارد سر قرار سیانور خودش را به کس دیگری بدهد. توضیحی که بهمن از روبرو شدن با عثمان تحت مراقبت یک اسکورت امنیتی از زندان اوین، تا محل قرار بیان کرده، تنها می‌تواند یک مالیخولیای تهی از واقعیت، هم زمان اعتراف به پرنسیپ‌شکنی آشکار با اصول امنیتیِ حمل سیانور و مواجهه با فردی است که به همکاری با رژیم تسلیم شده است.

ـ مهم‌ترین پرنسیپ اما نگاهداری و حمل سلاح انفرادی یک کادر مسلح شهری در زندگی مخفی است. بنا بر این اصل بنیادین هیچ کادری اجازه ندارد سلاح را با فاصله از بدنش – خارج از جایی که بین تهیگاه و بخش بالایی کشالۀ ران در زیر شلوار جا باز کرده – حمل کند. در حالی که بنا بر گزارش رفیق سعید نصیری بهمن سلاح را داخل پاکت انگور به سعید داده است! این اظهاریه اخیر را می‌توان پذیرفت، زیرا ناقل آن رفیق سعید نصیری است. و نشان می‌دهد که بهمن تا چه اندازه به حمل سلاح و تعلقاتش به سلاحی که برای به دست آمدن و در اختیار بهمن قرار گرفتنش، دست کم تا آن زمان (سال 63 یا 62) چه شماری از فداکارترین انقلابیون دلیر جان باخته بوده‌اند. بهمن هیچ‌گاه این آخرین پرده نمایش از داستان پهلوانیش را بازگو نکرده بود و اگر گزارش رفیق سعید نبود از سرنوشت آن سلاح نیز خبری به دست نمی‌آمد.

بهمن در کردستان – سرزمین نیروهای مسلح انقلابی – نیز کوچک‌ترین تعلقی به سلاح نشان نداد. او حتی سلاح انفرادی برای نگهبانی و رفت و آمد در راه‌های منطقه نیز نداشت. از نظر جسمی بسیار ناتوان و بیمار گونه بود، از نظر روحی اندازه درماندگی‌اش را نمی‌توان شرح داد. علت ورودش به مبارزه‌ای که در مرز باریک مرگ و زندگی جریان داشت را کسی درک نمی‌کند. او بدون دشواری ویژه‌ای از ایران خارج شده و در کشور سوئد پناهنده شده بود و در اوایل بهار 63 با موافقت و نظارت کمیتۀ خارج از کشور  – در تضاد کامل با سیاست‌های کمیته خارج از کشور که مطلقاً اجازۀ ورود کسی از اروپا یا هرجای دیگری به مقر های سازمان در کردستان را نمی داد – به مقر رادیو فدایی در کردستان وارد شده بود. در این مرحله بین او و یدی که اخراجش از تشکیلات به فاجعه‌ای رسوایی‌آمیز انجامید، کوچک‌ترین تفاوتی وجود نداشت؛ یدی نیز تحت شرایطی مشابه بهمن از ایران خارج شده و در سوئد پناهنده شده بود. جانب‌داری از بهمن و خصومت با یدی از جانب کمیتۀ مرکزی تا آنجا پیشرفت که باقیماندۀ کمیتۀ کردستان و کمیتۀ رادیو به شرم‌آورترین روی‌داد آلوده شدند و حیثیت سازمان؛ نیرویی که هنوز هم بقایایی از حیثیت انقلابی را با خود نگهداشته بود، به یک‌باره به نابودی کشاندند. جانب‌داری از بهمن به همین جا نیز ختم نشد. کمیتۀ مرکزی گزارش عینی رفیق مریم و من را از دچار شدن به رو در رویی با تور تعقیب و مراقبت یک هفته‌ای، مقارن با تیرماه 63 و تلاش موفقیت‌آمیز برای بیرون آمدن از آن تور در ایران را نپذیرفت. اما یاوه‌های بهمن در داستان‌سراییِ قرار با عثمان و رها شدن از دست پاسدارانی که عثمان را اسکورت کرده بودند را پذیرفت و از آن دفاع کرد. تنها قضاوتی که دربارۀ یاوه‌های بهمن از رویارویی با عثمان و پاسداران اسکورت او می‌توان داشت این است که بهمن مثل همیشه یک داستان دروغین سر هم کرده است. دروغ‌گویی برای بهمن از یک عادت زشت و نابخشودنی فرا تر رفته و تبدیل به مشمئز کننده‌ترین وسیله دفاع و فرار شده بود. پشتیبانی آشکار از بهمن – آنچه از او گزارش شد، تنها بخش‌هایی قابل نوشتن در گزارش از کار های او بود. – شناخت زنده از این موجود حقیر تنها در معاشرت با او در مقر پیشمرگه و رویارویی او با شرایط نا معمول آن رخ دادها میسر است. بی‌تابی‌های او، پابه پا شدنش در لحظاتی که قرار شده بود از مقر کمیتۀ کردستان در گلاله دفاع شود، وحشت او از مقابله با رفقای زیر مسئولیتش، هم‌زمان با دم لابه‌های چاپلوسانه‌اش در جلسات با اعضای کمیته مرکزی نه تنها تابلویی از حقارت یک چاپلوس درباری در پیشگاه شاهان قاجار را یادآوری می‌کند، بلکه پرده از علاقۀ جنون‌آمیز اعضای کمیتۀ مرکزی از چنین موجوداتی نیز بر می‌دارد.]

ادامۀ گزارش به کمیتۀ مرکزی:

رفقای کمیته مرکزی!

اگر ناچار شده‌ایم که کلیه جزئیات مسایل و برخوردها را در رابطه با بهمن منعکس نمائیم برای شناخت بیشتر رفقا از این فرد بوده است به اضافه این که بدانید چقدر وقت و انرژی کمیته در رابطه با برخورد های لیبرالی و محافظه‌کارانه و ضدتشکیلاتی بهمن به هدر رفته.

به هر حال اکنون پس از استعفا با اطمینان می‌توانیم بگوییم که مشکلات اولیۀ کمیته را بر طرف ساخته ایم، حد اقل نظم و انضباطی را در تشکیلات برقرار کرده، تشکیلات را سازماندهی کرده‌ایم. کارهای تحریریه را به روال انداخته و از چگونگی انتخاب مطالب و برگزاری جلسات گرفته تا ضبط و پیاده کردن اخبار و مطالب رادیو های حزب [دموکرات کردستان ایران] و کو مه له و رادیو سنندج همه کارها سازماندهی شده است. تیم پیشمرگه تمامی ارگان‌هایش تشکیل شده و سازماندهی هسته‌های آن انجام یافته ( تنها به جای رفیق خسرو باید مسئولین جدیدی کار کنند). امور مقر و تدارکات نیز سازماندهی شده و امر توزیع نیز طبق طرح قبلی به وسیله تیم پیشمرگه صورت می‌گیرد.

ضعف اساسی ما در این دوره عدم سازماندهی به‌موقع تشکیلات به دلیل کمبود نیرو بوده، چرا که رفیق خسرو تا 13 اردی‌بهشت کمتر روزی بود که در مقر باقی می‌ماند، دائم در حال رفت و آمد به مقر یه کیتی و…. بود، بهمن هم نه تن به کار می‌داد و نه کسی اتوریته او را می پذیرفت، (برای نمونه وقتی در جلسه 22/1، خواستیم جلسات آموزشی یک نفر را شروع کند این‌همه درد سر ایجاد کرد) رفیق مریم هم تنها کسی بود که به معضلات ناشی از مسایل زیر باید در شرایطی که رفیق خسرو نبود و بهمن هم توجهی به آن‌ها نداشت، برخورد می‌کرد: جمع ناهمگون نیروهای کمیته، هرج و مرج و آنارشی ناشی از توطئه و بی‌برنامگی تشکیلات به دلیل دخالت‌های اتحادیه میهنی در امور داخلی سازمان، درهم شکستن ضوابط تشکیلاتی در اذهان نیرو های [باقیمانده] تشکیلات، کمبود امکانات (مهم‌ترین مسئلۀ ما نبود یک رادیو ضبط بود که اکثر نیرو ها و به‌خصوص کاک حمید را مسأله‌دار کرده بود.) رفقای کمیته [سابق] رادیو نسبت به این‌که آن‌ها را در بخش رادیو سازماندهی نکرده بودند همه مسأله داشتند. [بعضی‌ها مثل مصطفی، بهزاد، کاظم و مسعود دلایل سازماندهی‌شان در کمیته کردستان برایشان قابل هضم نبود، و نمی‌توانستند ضرورت‌ها را تشخیص بدهند، البته این رفقا نهایت سعی خود را می‌کردند که مسأله‌ای برای تشکیلات به وجود نیاورند، – به جز رفیق کاظم که مسایلش بعداً توضیح داده خواهد شد. اما حمید و عظیم مشخصاً از این که آن‌ها را به شهر – خانه‌ای در شهر کرکوک عراق که زیر نظارت دستگاه امنیتی عراق در اختیار کمیته خارج بود و آن هنگام مرکز اقامت دو عضو کمیته مرکزی و باقیماندۀ تحریریه رادیو بود. غیر از این خانه دیگری نیز تحت همان شرایط در سلیمانیه در اختیار بخش دیگری از باقیمانده نیرو های مستقر در کمیته پیشین رادیو بود. پس از استعفای رفیق مریم و رفیق خسرو، آن‌ها مدت کوتاهی در این خانه سلیمانیه اقامت کردند ــــ نبرده بودند، هر دو مانند مرده‌های متحرک، بی‌روحیه و منفعل بودند. البته در سمپاشی علیه تشکیلات خیلی هم فعال بودند، چندین بار رفقای کمیته رادیو گزارش دادند که با اپوزیسیون مقر بالا (که تحت نظارت بهمن بود) برخورد کنید. حمید خواست خود را با تبلیغ مکرر این مسأله که بخش بزرگی از فرماندهان حزب وقتی اینجا آمدند و دیدند که رهبران‌شان در شهرها چه امکاناتی دارند دیگر حاضر نیستند بروند منطقه و خودشان را به کشتن بدهند، ابراز می کرد.]

[مطلب بعدی زیر عنوان «وضعیت عمومی تشکیلات کمیته کردستان و نیرو های آن» هر چند به تلاش‌های پیگیر رفیق مریم در سازماندهی نا همگون ترین افرادی که پس از توطئۀ 4 بهمن در تشکیلات باقی‌مانده بودند، اشاره دارد و نشانه‌های عزم و ارادۀ یک زن پی‌گیر و مصمم را بیان می کند، به دلیل پرهیز از دراز شدن مطلب، نیز به خاطر آن که ادامۀ گزارش معرفی و ارزیابی رفقایی است که دیگر نه در صحنۀ مبارزاتی نقشی به عهده گرفتند و نه پس از انحلال تشکیلات از سال 65 به بعد مشارکتی در فعالیت‌های سیاسی که آنک تماماً به خارج از کشور محدود شده بود، اثری از خود بر جای گذاشتند، چشم‌پوشی می‌شود. این بخش، از میانۀ صفحۀ 27 تا نیمۀ اول 44 به این موضوع اختصاص دارد. در نتیجه از انتشار آن در این گزارش پرهیز می شود.]

دنبالۀ گزارش از سطر 9 ص 44 :

عدم انسجام و اختلافات درون کمیته نیز مانع دیگری در پیشبرد به‌موقع وظایف بود، اختلافات شدید ناشی از تقابلِ؛ حرکت، پیگیری، تلاش مداوم، سرسختی و سختگیری، قاطعیت در دفاع از آرمان سازمان، اجرای اصول و ضوابط تشکیلاتی [در مقابله با:] لیبرالیسم، محافظه کاری، سهل انگاری، فرار از دردسر و مشکلات و مسئولیت‌ناپذیری همواره عمدۀ انرژی کمیته را هرز داد، عنصری لیبرال و واخورده که به جز دفع الوقت، هدف دیگری نداشت با اتکاء به حمایتی که از او می‌شد همواره بر سر راه پیشبرد وظایف تشکیلاتی سنگ‌اندازی می‌کرد.

رفقای کمیتۀ مرکزی از اول در جریان اختلافات درون کمیته [کردستان] بوده و بارها چه در صحبت‌های فردی با رفیق خسرو و یا با رفیق مریم و چه در جلسۀ مشترک 7/1/65 کمیته مرکزی با کمیته کردستان وانمود کردند که به ضعف‌ها و تزلزلات بهمن واقفند اما بطرز عجیبی از ادامه عضویت او در کمیته کردستان دفاع کردند. البته امروزه دیگر دفاع این رفقا از بهمن کاملاً آشکار شده و جای بحث آن اینجا نیست.

البته مسأله دیگری نیز همواره برای ما تولید اشکال می‌کرد که رابطۀ خانوادگی ما با هم بود. متأسفانه درک عقب‌مانده و ارتجاعی ناشی از تأثیرات عقب‌ماندگی جنبش خلق کُرد و ذهنیت ارتجاعی حاکم بر جنبش در مورد زن و نقش او در مبارزه بر برخی نیروهای تشکیلات کمیته کردستان حاکم بود. به طور مثال بهمن ضمن تلاش برای مخفی ساختن ضعف‌ها و انحرافات خود درک ارتجاعی خود را با طرح „خسرو از مریم تبعیت می‌کند.“ آشکار می‌ساخت، حمید که پرونده او در تشکیلات بیانگر درک و روحیه او می‌باشد و احتیاج به توضیحی در مورد او نیست، معلوم است که چه افکاری را اشاعه می‌داده. [در این مرحله هیچ تفاوتی میان بهمن، حمید و رفیق اعظم – عضو کمیتۀ مرکزی، باسابقه‌ترین عضو سازمان، خویشاوندی با نام‌آورترین رفقای تشکیلات و حامل نیرومندترین اتوریتۀ فردی وجود نداشت. او پس از چهار سال که دیداری با رفیق مریم نداشته، در نخستین مواجهه‌اش با رفیق مریم، با تحقیر می‌پرسد: در اینجا! ازدواج کرده‌ای؟ و حساسیت خود را از ازدواج دوبارۀ رفیق مریم نمایان ساخته بود.] اما روشن است آنچه برای ما اهمیت داشته پیشبرد اصولی وظایف‌مان بوده، این که امثال بهمن و حمید چه قضاوتی نسبت به ما کرده و آن را از کانال‌های محفلی خود اشاعه می‌دادند برای ما اهمیتی نداشت. و اساساً تنها افرادی کور یا مغرض می‌توانند منکر سابقۀ تشکیلاتی ما باشند که هیچ‌وقت به جز منافع سازمان هیچ چیز دیگری برای ما متصور نبوده است. در تمام جلسات نیز چه در دورۀ عباس و فرید و چه بعد از آن هرکدام از ما هر انتقادی یا اختلافی با نظر و یا حرکت دیگری داشته بدون کمترین تردیدی مطرح کرده است.

ترکیب نیرو های کمیته کردستان و کیفیت آن‌ها که قبلاً توضیح داده شد، کار سخت و طولانی مدتی را برای آموزش اصول تشکیلاتی و ارتقاء آگاهی سیاسی-ایدئولژیک آن‌ها می‌طلبید که بعد از توطئه بنا بر دلایلی که قبلاً نوشتیم با برنامه و سازماندهی اصولی پیش نرفت، نتیجه تبعی آن ایستادگی در برابر اجرای هرگونه ضابطۀ تشکیلاتی از طرف برخی نیروها بود.

به طور خلاصه بعد از توطئه از آنجا که اتحادیه میهنی نقش تعیین کننده در اجرا یا عدم اجرای برنامه‌های تشکیلات داشت، ما دنباله رو حوادثی بودیم که اتحادیه [میهنی] بر تشکیلات تحمیل می‌کرد. بعداً نیز به دلیل عدم تأمین امکانات مالی، تدارکاتی و تسلیحاتی از طرف سازمان، چشم انتظار تأمین امکانات. در مورد کارشکنی‌های عضو سوم کمیته نیز ناچار از انتظار برخورد رفقای کمیته مرکزی.

در‌واقع آنچه رفقای کمیته مرکزی بعداً آن را به صورت رسمی نوشته و به دست ما دادند، (نامه مورخ 27/2/65 رفقای کمیته مرکزی از اول به طور غیر رسمی به اجرا گذاشته بودند) ظاهراً ما دارای حقوق و وظایف یک کمیته منطقه بودیم، اما در عمل اختیار برخورد به هیچ مسأله‌ای را نداشتیم و بیهوده اسم خود را ارگان گذاشته بودیم. هر جا هم که بنا به اختیارات تشکیلاتی خود عمل کرده‌ایم بعداً مورد انتقاد رفیق اعظم رابط کمیته مرکزی با “کمیته کردستان“ قرار گرفت.

انتقادی که به ما برمی‌گردد اینست: به دلیل داشتن اعتماد و توهم نسبت به رفقای کمیته مرکزی، از اول اصول و ضوابط تشکیلاتی ناظر بر فعالیت‌های کمیته کردستان و رابطه آن با کمیته مرکزی بر اساس اساسنامه سازمان را شرط ادامه کاری خود قرار ندادیم.

با ایمان به پیروزی راه سرخ فدایی

خسرو و مریم ـ دو عضو از سه عضو کمیته کردستان سازمان چریکهای فدایی خلق ایران 15/3/65.

بخش دیگر تا صفحۀ 45 که پایان گزارش است، شرح فشرده ای از عمل کرد و نوع سلوک ورفتارِ رفقای حاضر در کمیته کردستان، اعم از آن‌ها که قبل از 4 بهمن 64 در کمیته کردستان بودند یا آن‌ها که از کمیته رادیو به کمیته کردستان منتقل شده بودند را در بر می‌گیرد. دربارۀ هر یک از آن‌ها هم‌زمان با گزارشی عینی از عمل کرد و حدود آشنایی آنان با ادراک شخصی‌شان از حقوق و وظایف تشکیلاتی، حتی الامکان تکیه بر صداقت، با هدف ارتقای آن‌ها برای کار و زندگی در یک تشکیلات حرفه‌ای شبانه روزی در نظر گرفته شده است. این بخش از گزارش هرچند برای انتقال تجربه به نسل‌های آینده ضرورت دارد، از آنجا که به شناساندنِ بُرِشی از گذشتۀ انسان‌هایی فداکار که دانسته یا تصادفی به زندگی جمعی و شبانه روزی در کادر یک انقلابیِ حرفه‌ای به تشکیلات راه یافته بودند، شاید مورد علاقه یا قبول آنان در زندگی کنونی‌شان نباشد، با چنین ملاحظه ای از ارزیابی گزارش دو نفره کمیته کردستان دربارۀ آنان در این بازنویسی چشم‌پوشی می‌شود.

این گزارش دو نفره که به املا، انشاء و تقریر رفیق مریم نوشته شده، تنها رونویسی و رفع برخی اشکالات در خواناتر شدن جملات از جانب خسرو انجام شده است. کلیه موارد یادآوری شده در گزارش مورد تأیید کامل خسرو بوده، امضای او نیز مؤید این امر است. به این گزارش از جانب کمیتۀ مرکزی سچفخا اعتنایی نشد. در عوض رفیق مریم و من [خسرو] که خود را آمادۀ بازگشتن به ایران و از سرگرفتن زندگی مخفی با هدف بازسازی تشکیلات می‌کردیم، به خانه‌ای در سلیمانیه که گروهی از افراد باقیمانده از کمیتۀ رادیو در آن مستقر بودند، انتقال داده شدیم. این بار اما هر دو نفر ما شبیه به متهمین تحت مراقبت به مدت حدوداً یک ماه در آن خانه زندگی بسیار دشواری را سپری کردیم. ساکنین خانه که قبلاً اگر علاقه‌ای به مریم و خسرو نداشتند، دست کم روابطی برپایه احترام متقابل را رعایت می‌کردند. در این خانه اما همان احترام ظاهری متقابل نیز جای خود را به رفتاری مهاجمانه و تهدیدآمیز داده بود. ساکنین خانه کوچک‌ترین رفتار ما را به اعظم گزارش می‌دادند. برای نمونه به یکی از آن‌ها که توسط صادق‌ترین و فداکارترین افراد نوشته شده بود، اشاره می‌کنم. او جوان حدوداً نوزده ساله‌ای بود که در روز 4 بهمن از ناحیه زانو زخمی شده و مدت‌ها لنگ لنگان راه می‌رفت. به دلایل خودش علاقه زیادی به من و رفیق مریم داشت. در یکی از روزها طبق معمول او در میان جمع نشسته و مشغول نوشتن چیزی بود و توجه خاصی را جلب نمی‌کرد، نا گهان از نوشتن دست برداشت و ظاهراً برای کاری از اتاق خارج شد. در حال از جا برخاستن کاغذی که بر روی آن مشغول نوشتن بود به کف اتاق افتاد. رفیق مریم کاغذ را با هدف پس دادن به او از کف اتاق برداشت و از آنجا که کاغذ تا شده یا در پاکتی قرار نداشت و تنها یک روی صفحه نوشته‌هایی را نشان می‌داد، با همان نگاه اول مطالب نوشته شده بر روی صفحه خوانده می‌شد. رفیق مریم پس از انداختن یک نگاه سطحی آن را به من داد تا ببینم این رفیق چه مطالبی نوشته است. بر یک روی کاغذ تمام جزئیات نشست و برخاست و کلماتی که من خطاب به کسی گفته بودم نوشته شده بود؛ ظاهراً نشان می‌داد که آن نوشتۀ یک برگی ادامه یا بخشی از یک گزارش دنباله‌دار است که به سفارش کسی نوشته می‌شده، آخرین جمله نیز نشان می‌داد که گزارش هنوز تکمیل نیست و باید مراحل دیگری نیز به آن افزوده گردد. رفیق مریم کاغذ را از دست من گرفت و هنگامی که آن رفیق برای پیدا کردن نوشته‌اش به اتاق بازگشت، رفیق مریم نوشته را به دست او داد و با لحنی جدی گفت: „اگر می‌خواهی گزارش بنویسی، سخنان هر دو طرف مکالمه را بنویس و گزارش‌ات را تنها به گفته‌های یک نفر خلاصه نکن! باید معلوم شود که هر گفته‌ای در پاسخ به چه صحبتی بوده„. رفیق نوجوان با شرمندگی کاغذش را گرفت و سخنی نگفت. در کشاکش مناسباتی که از اقامت در آخرین مقر کمیته کردستان به عنوان «اعضای کمیته کردستان» با رفیق مریم و رفیق خسرو آغاز شده و در ادامه به چنین مراحلی در خانۀ واقع در سلیمانیه عراق کشیده شده بود، رفیق مریم نامه‌ای خطاب به رفقای کمیته مرکزی نوشته بود که در زیر می خوانید.

نامه‌های رفیق مریم به کمیته مرکزی

„رفقای کمیته مرکزی،

با درودهای کمونیستی. پس از جلسه تطهیر بهمن، تطمیع حمید و تحمیق احمد توسط رفیق اعظم در تاریخ 2/3/65، سه عضو کمیته شروع به سمپاشی و لجن پراکنی علیه ما کرده‌اند که آن‌ها دیگر نمی‌خواهند مبارزه کنند، با توطئه‌گران برخورد نکردند، اعمال توطئه‌گران را در مقر گلاله به کمیته رادیو اطلاع ندادند و…. هم‌چنین آن‌ها از آنجا که توانایی پاسخگویی به مسایل نیرو های تشکیلات را ندارند، کلیه تصمیمات و اقدام‌های ما را متناقض با نظر رفقای مرکزیت اعلام کرده‌اند.

آن‌ها با سوء‌استفاده از محبوبیت احمد در میان رفقا، فرصت‌طلبانه به وسیله او نظرات تشکیلات‌شکنانه و منفعت‌طلبانه خود را به پیش می‌برند و رفقا را با مزخرفاتی که آن‌ها «نظر تشکیلات» و حتی «نظر رفقای کمیته مرکزی» می‌نامند، شستشوی مغزی می‌دهند.

این عناصر بی‌شخصیت به این نیز اکتفا نکرده، پس از سمپاشی‌های خود شروع به پرونده‌سازی علیه ما کرده‌اند. نامه مورخ 17/3/65 من به رفیق اعظم در جواب به نامه مورخ 14/3/65 رفیق اعظم گویای تمامی این امور است. امروز نیز طی صحبتی که با رفیق اعظم داشتیم رفیق قصد خود را مبنی بر گزارش گرفتن از نیروهای کمیته کردستان در مورد صحبت‌هایی که من با رفیق خسرو با آن‌ها و در «بدگویی علیه نیرو های تشکیلات» داشته‌ایم مطرح کرد. البته ما قبل از اینکه از طریق رفیق اعظم در جریان این امر قرار بگیریم قبلاً از طریق نادر و غلام که با تهدید از پرونده‌ها و نامه‌هایی که علیه ما نوشته شده صحبت می‌کردند، در جریان قرار گرفتیم. به هر حال همان‌طور که به رفیق اعظم هم نوشته‌ام، هیچ نیازی به این اعمال نیست پرونده‌ای که حمید و بهمن علیه ما ساز کنند سرنوشتی جز پرونده‌های حماد شیبانی و مصطفی مدنی و نوچه‌های آن‌ها: آذر و ناصر و مرضیه و عباس و… نخواهد داشت. شما هم هرکاری می‌کنید بکنید هر قضاوتی و یا هر تصمیمی می‌گیرید بگیرید. ولی این را بدانید که قضاوت‌ها و تصمیماتی که بر اساس نظریات حمید و بهمن و چند عنصر فرصت‌طلب از قبیل نادر یا کاظم، صورت بگیرد از نظر من فاقد کم‌ترین ارزشی است.

البته می‌توانید رفیق اعظم را راهنمایی کنید که بهمن را به مقر یاران دیرینه خودش (بهمن) فرید و حماد شیبانی و…. بفرستد آن‌ها علیه من پرونده‌های ضخیمی دارند.

به هر حال رفقا با این کارها نه می‌توانند ضعف‌ها و اشتباهات خود را بپوشانند و نه می‌توانند با پرونده‌سازی علیه من، انتقادات اصولی من را تحت‌الشعاع اتهامات بی‌اساس قرار دهند. اگر فکر می‌کنید در این مقطع، که تمامی نیرو های موجود تشکیلات (در خارج از کشور) را عناصری فرصت‌طلب و ناآگاه تشکیل داده، بتوانید این چنین منتقدین کارهای اشتباه خود را از سر راه برداشته و یا نظراتش را خنثی سازید ولی مطمئن باشید که تشکیلات سازمان همواره این چنین باقی نخواهد ماند، فدایی جریانی است در جامعه که به نیروی مادی مبدل شده و بالاخره هم وادار به پذیرش این واقعیت خواهید شد و مجبور خواهید شد که دست از اعمال ضدتشکیلاتی خود بر داشته با انتقاد از اشتباهات خود و درس‌آموزی از تجارب تلخ و پر بهای گذشته، راه‌های اصولی و تشکیلاتی را پیش پای خود و تشکیلات تحت رهبری خود بگذارید. با ایمان به رسیدن هرچه زودتر و سریع‌تر آن روز. با ایمان به پیروزی راه سرخ فدایی

مریم 20/3/65 „

رونویسی، نقل به عین از نامۀ رفیق مریم.

برای نمایان کردن جوِّ فشاری که در خانه واقع در سلیمانیه عراق در نتیجۀ روش زیر نظارت رفیق اعظم توسط بی‌مایه‌ترین افراد بر ما و دیگر نیروهای مخالف مشیِ انحلال‌طلبانه کمیته مرکزی وارد می‌شد، نامه دیگر رفیق مریم به کمیتۀ مرکزی را نقل به عین می‌کنم:

رفقای کمیته مرکزی،

با درود های کمونیستی. روز جمعه 6/4/65 طی صحبتی که مجید [فردی که پس از خود کشی رفقا مریم و خسرو به مقر مجاهدین خلق مراجعه کرد و در معامله‌ای که در ازای دادن اخبار از درون تشکیلات فدایی به مجاهدین، همراه با خانواده‌اش از عراق به اروپا انتقال داده شود، مدت‌ها مورد علاقه ویژه عباس و اعظم بود.] با رفیق خسرو کرده بود مسایلی را علیه داود و مهری گفته بود که با فرستادن عین مسایلی که بین آن‌ها رد و بدل شده و من به امیر منتقل کرده‌ام، با دست خط رفیق خسرو، در‌واقع به خواست رفیق اعظم که خواستار توضیح شده بود، جواب می‌دهم. این نوشته ضمیمه است.

اما آنچه که باعث شد من صحبت‌های مجید را به امیر منتقل کنم، برخورد های خصمانه، غیردوستانه و غیرسیاسی او علیه داوود [در دست نویس رفیق مریم «داود» با یک واو نوشته شده] و مهری بود. این که تا چند ماه پیش هنگامی که داوود مسئولیت داشت امیر مرید داوود بود. این که امیر در دفاع از داوود که به وسیله عوامل مصطفی مدنی (از قبیل مجید که به دلیل تحت مسئولیت مصطفی مدنی بود به هر خواست او تن می‌داد) زیر فشار قرار داشت، اختلافاتش با مجید چنان حاد شده بود که کمیسیونی برای حل اختلافات آن‌ها تشکیل شد، این که امیر و مجید هر دو عناصری بزدل و فاقد شهامت در برخورد روبرویند و هر دو به جز منافع شخصی و ارتقاء خود در تشکیلات به چیز دیگری نمی‌اندیشند و در این رابطه شناخت کاملی از آن‌ها در دست است که در نامه جداگانه‌ای به آن خواهم پرداخت، مسأله من نیست. ولی مسأله شیوه‌های برخوردی است که رفیق اعظم در بخش‌های تحت مسؤلیت خود آن‌را متداول کرده است. انتقال مسایل تشکیلاتی به افرادی که فاقد صلاحیتند تا به وسیله آن افراد دیگر را تحت فشار قرار دهد روشی است که رفیق اعظم به وسیله آن هرگونه اعتماد تشکیلاتی را زایل می‌کند؛ سمپاشی، بدگویی و لجن‌پراکنی علیه این و آن روشی است که رفیق اعظم در‌ واقع به دلیل ناتوانی‌اش در پاسخ‌گویی به مسایل تشکیلاتی و برای ایجاد اختلاف و نفاق بین نیروهای تشکیلات توسط عناصر بی‌پرنسیپ تشکیلات عملاً به آن دامن می‌زند. به طوری که مجید علت „بریدن“ داوود و غیرسیاسی بودنش را در این که با او احوال‌پرسی گرم نمی‌کرده و امیر در واژه‌هایی مثل „دخترۀ بد“ و “مهری کسی بود که دنبال شوهر می‌گشت و پیدا کرد.„ و „داوود و مهری قبل از ازدواج با هم رابطه نامشروع داشته‌اند.“ بیان می‌کند. و در همین رابطه امیر برای خرد کردن آن‌ها حتی در توالت را هم قفل می‌کرده که آن‌ها با اجازۀ او می‌توانستند کلید را بردارند و چه برخوردهای زشت و زننده دیگری که قادر به نوشتن آن‌ها نیستم فقط با دیدن آن‌ها و شنیدن واژه‌های متداول قلبم به درد آمد و برای سازمان، رفقای شهید و در بند و رفقای هواداری که در شرایط خفقان جمهوری اسلامی از انجام هیچ کاری در جهت اهداف سازمان کوتاهی نمی‌کنند، هزاران بار افسوس خوردم.

اما در رابطه با داوود، داوود را همواره رفیق عباس به عنوان فردی لایق و کاردان معرفی کرده و با برخوردهای تأییدآمیزِ خود همیشه از او حمایت کرده و آخرین بار از او در حد عضو سازمان نام برده است. اکنون مسایلش چیست؟ „بریده“ است یا بی‌شرف است دلیلش روشن نیست. فقط می‌توانم بگویم که کرکوک و سلیمانیه و شه دَه لَه محلی نیست که بریده بودن یا نبودن افراد آشکار شود. اگر داوود بریده است مجید از همان روزی که آمده بود تا خودش را تحویل رژیم عراق بدهد و بعدها در جریان توطئه و در گیری و بعد از آن نهایت بز دلی را به نمایش گذاشت، امیر که تا وقتی که در شه ده له بود مسأله‌اش این بود که چرا مجید را به کرکوک برده‌اند و او را نبرده‌اند و حالا که به سلیمانیه آمده مسائلش حل شده، بریده و بدتر از آن هستند. با ایمان به پیروزی راه سرخ فدایی

مریم 10/4/65

[این نامۀ رفیق مریم خطاب به کمیتۀ مرکزی نیاز به توضیحاتی دارد که عبارتند از:

ـــ کودتای 4 بهمن 64 توسط باند: مدنی ـ شیبانی ـ یدی پس از اطلاعیه رادیویی حکومت جمهوری اسلامی مبنی بر دستگیری دسته‌جمعی بیش از 60 نفر از اعضای مخفی سازمان در داخل کشور، روی داد. باند نامبرده پس از آن که اطمینان حاصل کرد، یک نیروی مادی در ایران از سازمان بر جای نمانده تا کودتای نظامی آن‌ها را افشاء کند، به کودتا دست زدند.

ــــ در نامه رفیق مریم در باره بزدلی و جُبن امیر و مجید نوشته شده است. امیر یک عنصر بسیار حقیر و فاقد هرنوع ویژگی انقلابی بود. به جز عمل‌کرد رذیلانه‌اش در چاپلوسی و دم لابه کردن در برابر قدرت در همان شبه‌تشکیلات بی‌ریشه، تنها به یک نکته از کارهای او اشاره می‌کنم؛ او از من خواست کپسول سیانور همراهم را که از تشکیلات شهر با خودم داشتم به او بدهم. ناگفته پیداست که چنین درخواست مسخره‌ای در مناطق آزاد کردستان عراق چه اندازه مضحک است. از دادن سیانور به او خودداری کردم، دلیلش نیز واضح است؛ من از تشکیلات استعفا داده بودم و هیچ مسئولیتی در قبال امیر نداشتم دیگر این که ضرورتی هم برای حمل سیانور در کردستان عراق که همه نیروهای مستقر در آنجا مسلح حرکت می‌کردند، وجود نداشت. سرانجام موضوع به دخالت اعظم کشیده شد.

ــــ اعظم که خود چندین سال در تشکیلات مخفی زندگی کرده و اصول ناظر بر حمل سیانور را می‌دانست، در کمال بی‌پرنسیپی با استدلال این که «جان امیر در مقابله با انتقام‌جویی قادر (از تفنگچی‌های باند شیبانی ـ مدنی) در خطر است»، در نامه‌ای از من خواست سیانورم را به او بدهم. باز اندیشی در این معامله تنها نشانه‌ای از شکسته شدن همه اصول نیست، بلکه هم آوایی برای در اختیار نگاهداشتن بی‌ارج ترین مخلوقاتی است که در صفوف یک تشکیلات انقلابی راه گم ‌کرده بودند.

ــــ  در نامه رفیق مریم به گسترش روابط شخصی اعظم با افراد تحت مسئولیتش برای استفاده از آن‌ها برای خرد کردن نیروهای معترض اشاره شده است. این نوع روابط مسموم میراث شومی است که توسط باند تبهکاری که در جنبش به «اکثریت» معروف شد، دیربازی در زندان‌های شاه و پس از آن در میان جماعت معروف به «اکثریت» بسیار رایج بود. روش اعظم در این راستا ناظر بر شیوه‌ای بود که او از مناسباتش با اکثریت که حتی پس از انشعاب نیز هم‌چنان ادامه داشت، به ارث برده بود. دو عضو دیگر کمیته مرکزی نیز این میراث ضداخلاقی و تشکیلات‌شکنانه را به کار می‌بستند.

ـــ در نامه رفیق مریم به پاره‌ای از ویژگی‌های رفیق داوود اشاره شده است. شخصاً شاهد آن بودم که اگر تلاش‌های پیگیر رفیق داوود همراه با رفیق رشید، رفیق دیگری که خیلی پیش‌تر تشکیلات کمیته کردستان را ترک کرد، در راه اندازی فنّی رادیو فدایی نبود، دشوار که تشکیلات کمیته کردستان و ارتباطات کمیته خارج از کشور، به دایر کردن و ادامه کاری رادیو فدایی دست می‌یافت. رفیق داوود در راستای تعهداتش به جنبش به آن تلاش دست زد، بی‌آن‌که آن را همانند اهرمی برای تمهیدات شخصی به کار برد. رفیق رشید نیز از خیر همه خوبی و بدی‌های ادامه‌کاری با تشکیلاتی که به کانون توطئه‌گری روی آورده بود، تشکیلات را ترک کرد.این هر دو رفیق افزون بر داشتن روحیه‌ای بسیار رزمنده و پی‌گیر هم‌چنین پای‌بند به تعهدات تشکیلاتی از خصوصیات ستایش‌انگیز اخلاق انقلابی نیز بهره‌مند بودند.]

تعداد پر شماری نامه‌های رفیق مریم را از آن روزگار که یادآوریش خالی از درد نیست، هم‌چنان در آرشیو بلا استفاده‌ای که از 39 سال پیش نگاهداشته‌ام، این دست‌خط‌ها نشانه‌های درخشانی از روحیه سازش‌ناپذیر و مبارزه‌جوی رفیق مریم‌اند. برخی از نامه‌ها به دلیل گذشت زمان و رطوبت هوا ناخوانا و بلا استفاده‌اند. رونویسی پاره‌ای نیز به علت یادآوری آن روزها و فشار روحی که بر نگارنده وارد می‌کنند، در این یاد نامه نوشته نخواهد شد. ــ پیش از این نیز چندین بار به نوشتن «تاریخچه‌ای از واپسین دورۀ فعالیت سازمان زیر نام اقلیت» روی آوردم. سنگینی یادآوری آن روزهای سیاه و آن نتایج خونین، آن چنان پر از فشار روحی بود که بیماری و بستری ماندن، گاه تا یک ماه همراه داشت و ادامه کار متوقف می‌شد. پرداختن به همین گزارش کوتاه نیز موجب بیماری چند روزه و از هم گسستن توان ادامه‌کاری شده است ــ فشارها و توهین‌ها در خانۀ سلیمانیه گسترش یافتند و گاه کار تا حد گلاویزی به جای باریک می‌کشید که اگر خودداری من و وساطت رفیق مریم نمی‌بود، روشن نیست چه عواقبی به بار می‌آورد.

رفیق مریم هم‌زمان با آن‌همه کشمکش و توانایی غلبه بر دشواری‌ها از خواندن پیگیری منابع کلاسیک جنبش کمونیستی غافل نمی‌شد. برای نمونه به بخش‌های پراکنده‌ای از دست نوشته‌های او که برای ریگای گه ل فراهم کرده بود، اشاره می‌کنم. دو دست نوشته ناتمام، بی‌آغاز و انجام در میان انبوه نامه‌ها را نقل می‌کنم:

ـ قسمتی از یک نوشته از صفحه 5 در رویارویی با مسأله «خلق کُرد و نیروهای متشکل آن»

„…بنا بر وضعیت عمومی جنبش خلق کرد حل بحران مناسبات سیاسی فی مابین حرب دمکرات و کو مه له نیز بیش از هر زمان دیگری ضرورت پیدا می‌کند.

حرب دمکرات و کو مه له با درک وضعیت ناشی از در گیری‌های نظامی بین پیشمرگان دو نیرو به مثابه عاملی بازدارنده در ارتقاء و رشد جنبش خلق کرد طی یکسال و نیم اخیر نقش داشته است، باید در سیاست‌های خود تجدید نظر کنند. آن‌ها باید آتش بس غیررسمی موجود را با به اجرا گذاشتن رسمی و فوری آن تضمین عملی نمایند. حزب دمکرات و کو مه له برای تحکیم و تداوم این آتش بس باید مذاکرات بدون قید و شرط خود را تحت نظارت کمیسیونی مرکب از نیروهای انقلابی مورد پذیرش دو طرف برای حل اختلافات فی مابین شروع نمایند.

بر زمینه اتخاذ چنین سیاست مسئولانه‌ای است که می‌توان با برخی از تردیدها و تزلزل‌هایی که در اثر درگیری‌های نظامی حزب دمکرات و کو مه له در میان بخشی از مردم و پیشمرگان دو نیرو رسوخ کرده است مقابله نمود و تأثیرات سوء این درگیری‌ها را از اذهان توده‌ها زدود و تعرضات پیشمرگان دو نیرو و سایر پیشمرگان خلق کُرد را با تمام انرژی و توان‌شان در برابر مزدوران رژیم سازمان داد.„

(نقل به عین از دست‌خط رفیق مریم.) بالای صفحه و جمله‌ها نشان می‌دهد که صفحاتی قبل و بعد از آن نوشته شده بوده، این صفحات دریغا پیدا نشدند.

ــ بریده های دیگری از دست‌خط رفیق مریم در برگه‌هایی با شماره 5 و 7 نیز نشانه آن هستند که مطلبی با صفحات بیشتر تهیه شده بوده، تنها این دو برگ در میان نوشته‌ها پیدا شدند. صفحه 5 آن در بردارنده مطلب زیر است:

„ولی شما نمی‌توانید توده ها را بدون کشاندن زنان به سیاست، به سیاست بکشانید. زیرا در سرمایه‌‌داری نصف جمعیت بشر یعنی زنان تحت ستم مضاعف هستند. زنان کارگر و روستایی تحت ستم سرمایه هستند، اما بیشتر و بالاتر از آن حتی در دمکراتیک‌ترین جمهوری‌های بورژوازی، اولاً آن‌ها از بعضی حقوق‌ها به دلیل آن که قانون، برابری با مردان را به آن‌ها نمی‌دهد، محروم بوده و ثانیاً ـ و این مورد اصلی است ـ آن‌ها در „قید خانه‌داری“ باقی می‌مانند و آن‌ها به „بردگان خانگی„ بودن ادامه می‌دهند، چون آن‌ها زیر بار جان کنی، بدنماترین و کمرشکن‌ترین و بیهوده‌ترین رنج‌ها را در آشپزخانه و خانوار منفرد تحمل می‌کنند. ص 79“

برگ بعدی با شماره 7 در بالای صفحه:

„زنان بخش جدا ناشدنی طبقه کارگر، در کلیه جنگ‌های طبقاتی هستند و با پیوند خواسته‌های خود به خواسته‌های این طبقه، انقلاب را تسریع کرده و با خون تازه‌ای که به آن می‌دهند آن را تقویت می‌نمایند. از این‌رو اولین هدف عاجل زنان کارگر ارتباط دادن رهایی فرد با آزادی طبقه کارگر است. ص 48

زن فقط در جامعه‌ای آزاد می‌تواند آزاد باشد [لغت بعدی قابل خواندن نیست]

شرکت زنان در کار تولیدی، علی‌رغم خواست بورژوازی، کمک به بالا بردن شناخت و آگاهی سیاسی یکی از ستم‌کش‌ترین، مترقی‌ترین و انقلابی‌ترین نیروی اجتماعی نمود. ص 49“

[مراجعه دادن به صفحات منبع مورد استفاده نشانه آنست که رفیق مریم برای نوشته خود، از یک منبع کلاسیک استفاده کرده است]

رفیق مریم در تحکیم مناسبات تشکیلاتی هرگز از اصول اساسنامه مصوبۀ کنگره سرباز نزد. او در مدافعات پیگیرش از اصول تصویب شده تا حد متهم شدن به راست روی و پشتیبانی شخصی از کمیتۀ مرکزی موضوع حملۀ مخالفان نظری‌اش قرار می‌گرفت. در مواجهه با اصول‌شکنیِ اعضای کمیتۀ مرکزی، از هیچ پافشاری فروگذار نبود. نمونه عملکردش در مقابله با نامۀ من در آوردی کمیتۀ مرکزی دایر بر „پنج عضو کمیته بدون حق وتو، ارتباط مستقیم هر عضو با کمیتۀ مرکزی و….“ در همین گزارش منعکس شده است. رفیق مریم از جانب کسانی متهم شده که تا به عضویت رسمی کمیتۀ کردستان نرسیده بود، از مقابله با باند فرید ـ امین که دیرتر به باندی بزرگ‌تر مرکب از؛ امین، فرید، یدی، سعید/حماد، عباس کامیاران و رضا صلاحی شد پرهیز می‌کرده، اما به مجرد عضویت در کمیتۀ کردستان، از اهرم تشکیلاتی که او عضوش بود برای مبارزه با باند مدنی/شیبانی استفاده کرد. بی جا بودن این اتهام را باید در دلایل منطقی موجود جستجو کرد؛ نخست این که در کمیتۀ کردستان، عباس کامیاران مسئول کمیته از فعال‌ترین عناصر باند بود و فرید دوست زمان اکثریتی بودن امین را در کنار خود داشت و از باند دیگری در تیم پیشمرگه متشکل از ؛ مهدی، قادر و مسعود پشتیبانی می‌گرفت. در نتیجه متهم شدن رفیق مریم به مقابله با باند هم‌زمان با عضویت در کمیتۀ کردستان، تنها یک مغلطه پوچ است، زیرا مقابله یک نفر با دو باند پر نفوذ یاد شده، کمترین شانسی برای کسب موفقیت ندارد. از زمانی که یدی اخراج شد، مدنی نیز از مسئولیت‌هایش استعفا کرد و تمام مدت با سعید/حماد و یدی در حال برگزاری جلسات بود، او به شکل مستمر همراه با یدی و سعید در کمیتۀ کردستان جلسۀ ترویج و تبلیغ ضدتشکیلاتی برگزار می‌کرد و به شکل علنی در حال توطئه‌گری علیه سازمان و متشکل کردن باند خودش بود، رفیق مریم از همان زمان که تنها در بخش خبر رادیو فدایی فعال بود، یک لحظه حتی، از مقابله با توطئۀ امین و حماد غافل نبود و مستمراً عضو کمیتۀ مرکزی را زیر فشار قرار می‌داد. کشمکش رفیق مریم با حماد از زمان تشکیل ستاد از سال 57 آغاز شده بود و امری جدید نبود. تا آنجا که من شاهد قضایا بودم تنها کسانی که او را به «شخصی کردن مسایل تشکیلات» متهم می‌کردند، اعضای کمیتۀ مرکزی و بیش از همه رفیق اعظم بود که در این کار سماجت می‌کرد. رفیق مریم با من که افتخار همسری‌اش را داشتم نیز از شخصی کردن مسایل پرهیز می‌کرد. اتهاماتی که هرگز در مواجهۀ مستقیم با رفیق مریم در میان گذاشته نشد، طبیعتاً پس از جان باختنِ او دهان به دهان گسترش پیدا کرد. منشاء اولیه‌ اتهامات یاد شده عبارت بودند از: کمیتۀ مرکزی، باندی که دیرتر به سازمانی دیگر تبدیل شد و حواشی این دو منبع ریشه داشتند. خودکشی اعتراضیِ او حتی از جانب حواشی کمیتۀ مرکزی با جملۀ توهین‌آمیز «خودکشی مریم و خسرو از روی استیصال بود» توجیه تئوریک می‌شد. این حواشی و اتهامات دیرگاهی بر سر زبان‌ها بود.

تلاش کرده‌ام تا آنجا که فراهم باشد، نوشته کوتاه، فشرده و در برگیرنده ویژگی‌های آموزنده‌ای از زندگیِ کوتاه و پر کشمکش رفیق مریم را گزارش کند، در نتیجه و ناگزیر از پرداختن به بسیاری از نکته‌ها پرهیز می‌کنم. جوّ آلوده و زهرناک در مقرهای ناپایدار کمیتۀ کردستان با فشار بیشتری در خانۀ سلیمانیه عراق ادامه یافت تا آنجا که سرانجام اعظم به قصد اخراج رفیق مریم و من عازم سلیمانیه شد و ساکنان خانه بی‌تابانه چشم در راه فرشتۀ عدالت برای اخراج دو یهودای ملعون از بهشت سازمان مقدس، دقیقه شماری می‌کردند. فرشته با لباس غضب وارد شد و از همان آغاز رفتار تهدیدآمیزش را نشان داد. پس از صرف ناهار قرار بود جلسه محاکمه به ریاست اعظم و دستیاری؛ احمد، حمید، بهمن، امیر، مصطفی (جوان آذربایجانی)، نسترن (زن بهمن) و دیگرانی که به درستی در یادم نمانده‌اند، برگزار شود. رفیق مریم من را به اطاقی که ما در هنگام اقامت در آن خانه به سر می‌بردیم، دعوت کرد و گفتگوی واپسین را با من، هم به عنوان یک رفیق قدیمی تشکیلاتی، نیز در مقام همسری با عشق سوزان به زندگی زناشویی انجام دهد. رفیق مریم گفت: „ما را با خفت بیرون خواهند کرد. تو به هیچ وجه مجاز نیستی به خشونت متوسل شوی، جدا از آن که هیچ یک از افراد حاضر در خانه ارزش گلاویز شدن ندارند. ما تلاش خودمان را برای دگرگون کردن یک جمع عاطل و بی‌مصرف تا ارتقای آنان به اعضای یک تشکل انقلابیون حرفه‌ای به کار بردیم. کمیتۀ مرکزی در حمایت افرادی که من و تو به خوبی آن‌ها را می‌شناسیم، حتی حق ادامۀ مبارزه در ایران را از ما می‌خواهند سلب کنند. اگر تو روی نگاه کردن به زندانیانی که به جرم هواداری از سازمان در اسارت به سر می‌برند، خانواده‌های بی‌شماری که فرزندان خود را از دست داده‌اند، زحمت‌کشان و تهی‌دستانی که تو خود را وجدان انقلابی آنان بشمار می‌آوری، راه خونینی که با جان باختن قهرمانان مبارزه با دیکتاتوری، به تو نیز تعلق دارد و اگر از خانواده خودت در از دست دادن بهترین فرزند خود [مهرداد گرانپایه] شرم نمی‌کنی، در جلسه شرکت کن و با انتقاد از خود به تصمیم این موجودات تسلیم شده، پیوند خودت را با «کلان» تجدید کن! وگرنه با این سلاح (اشاره به کولت 45 که در دست داشت) نخست به مغز من، سپس به قلب خودت شلیک کن! او منتظر جواب من نشد. با بلعیدن یک مشت از سیانوری که من برای ساختن کپسول ساییده بودم، پایان راه خود را به من نشان داد. من نیز سلاح را از دست او ربودم و با شلیک به قلب خودم، قدم در راه ناتمامی که آغاز کرده بودم گذاشتم. چند ساعت بعد در بیمارستان ارتش عراق در سلیمانیه چشم‌هایم به واقعیت رخ داده گشوده شد؛ رفیق مریم جان باخته بود، یک صف دراز از رفقایی که در طول پنج سال ـ در خلال اعلام موضع اقلیت ـ جان باخته بودند، در مقابل چشمانم نمایان شدند. مهرداد جوانترین برادرم در انتهای صف ایستاده بود و با چهره‌ای موقر با آن چشمان پر مهابتش که دو خورشید تابان بودند، به من نگاه می‌کرد. در مقابل آن صف پر از حماسه و هیبت، جمع ناچیز دریوزگانی ایستاده بودند که در پی انحلال سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران با اعلام شکستی ننگین، نه در میدان نبرد، بلکه به هنگام گریز در صحنۀ شرم‌آور انحلال‌طلبی منتظر ادامۀ حیاتی سرافکنانه و به میراث بردن نام فدایی بودند. سازمان پس از لمحه‌ای منحل شد؛ سه انشعاب شرم‌آور واپسین فرجام ناچیزترین خیره‌سرهایی بود که خود را فرماندهان ستاد انقلاب رهایی بخش می‌پنداشتند. هر یک از سه عضو کمیته مرکزی تبدیل به یک سازمان یک نفره شد. مضحک‌ترین آنان کمیتۀ مرکزی اقلیت ـ توکل با شراکت؛ عباس، بهمن و امیر، بار شرمناکیِ انحلال‌طلبی را متعفن‌تر کرد. هر یک از این سازمان‌های فدایی تشکیل شده در خارج از مرزهای سیاسی ایران، بی‌آنکه در برابر یک دشمن به مبارزه بپردازد، کانون توطئه‌گری بزرگ‌تری را که بیرون از شعاع عمل انقلابی نیرو های مردمی در گلاله و گاپیلون تشکیل داده بودند، به سه کانون بی‌عمل و خنثی تجزیه کردند. رفیق مریم جان باخت؛ او هر تلاشی که می‌توانست به ادامه راه مبارزه بی‌انجامد را به دوش کشید. او در روز 17 تیر سال 65 در سلیمانیه عراق جان باخت و در گورستان شهر «گرد سیوان» به خاک سپرده شد. میراث فدایی با جان باختن او گام فرجامین را بر زمین گذاشت و از سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران تنها یک نام و یک خاطره در جنبش‌های انقلابی ایران بر صفحات تاریخ افزوده شد. زیر این نام یگانه، دشوار که تشکل دیگری پدیدار شود. خاطرۀ حماسه‌ای که از سیاهکل آغاز شد و در سلیمانیه عراق فرجام یافت، از حافظۀ تاریخ مبارزه نازدودنی بر جای خواهد ماند.

خسرو همدان 16/4/1404

*ⁱ احتمالاً خائنین توطئه‌گر برنامه‌ای غیر از برنامۀ توطئه‌گرانه‌شان در 4 بهمن در دستور داشتند. از سوئی آن‌ها می‌خواستند نگهبانی مقر تحت تنظیمات تیم انجام گیرد و از سویی دیگر انور در همان مقطع خواستار این بود که کلیۀ امکانات انتشاراتی سازمان در کردستان به مقرِّ کمیته منتقل شود! بعد از توطئۀ 4 بهمن روشن شد که آن‌ها آرشیو جداگانه‌ای را تنظیم کرده و کلی از وسایل انتشاراتی را که قبلاً گفته بودند تمام شده، در محل انتشارات مخفی کرده بودند.*

* زیر نویس صفحه 2 پس از توطئۀ 4 بهمن، از طریق محمود [یکی از رفقای پیشمرگه] در جریان روابط محفلی مصطفی مدنی با پیشمرگان قرار گرفتیم. هر کدام از پیشمرگان که به مقر رادیو می‌رفته‌اند، امین (مصطفی مدنی) با بدگویی علیه مریم و خسرو از آن‌ها می‌خواسته که جلوی مریم در تشکیلات کمیته و خسرو در تشکیلات تیم [پیشمرگه] را بگیرند. و مشخصاً قبل از حرکت تیم به جوله طی نشستی از؛ حمید (فرماندۀ نظامی تیم پیشمرگه)، محمود و مصطفی رفیق مریم در پافشاری بر پرنسیپ‌های سیاسی/تشکیلاتی سازمان کوتاهی نمی‌کرد. او در پیروی از اصل «اعلام نظر شخصی تنها در ارگان بالاتر، از اعلام نظر یا موضع‌گیری در حوزه‌های زیر مسئولیتش تا حد دنباله‌روی چشم بسته از کمیتۀ مرکزی متهم بود. او در نوشته‌هایش برای ریگای گه ل یا در موضع‌گیری‌هایش در جلسات کمیتۀ کردستان هرگز از اصول تصریح شدۀ سازمانی عدول نمی‌کرد. او در جلسه با کمیتۀ مرکزی که ارگان بالاتر بود، بی‌هیچ ملاحظه‌ای نظریاتش را اعلام می‌کرد؛ نظریاتی که در جلسات تحت مسئولیتش در تحریریه ریگای گه ل اعلام نمی‌شد. نظریات تئوریکی اش را برای اعلام در کنگره ـ که هرگز بر گزار نشد ـ نگاهداشته بود. او برای جلوگیری از تشتت هیچ‌گاه چهرۀ کمیتۀ مرکزی سازمان را تضعیف نکرد. او همۀ اختلافاتش با کمیتۀ مرکزی را تنها در جلسات رسمی با اعضای کمیتۀ مرکزی بروز می‌داد. برای نمونه در اخراج یدی از تندترین برخورد با توکل و اعظم خودداری نکرد. پس از اخراج یدی و آغاز تلاش او برای درهم شکستن تشکیلات و همکاری با باند اما شیبانی/مدنی مواضعش اما تغییر کرد و مجدانه در ایزوله کردن یدی و افشای توطئه‌گری او و باند را وظیفۀ خود کرد. او در مقابلۀ باند بازی در تشکیلات از شکل گرفتن هر باندی جلوگیری کرد. من در جلسات تشکیلاتی بود که از موضع‌گیری‌های او مطلع می‌شدم. از نظریاتی که برای کنگره تدوین می‌کرد هرگز با من سخنی نمی‌گفت. او زندگی زناشویی را به باند «خسرو/مریم» تبدیل نکرد.

* [مصطفی سقزی پیشمرگه با سابقۀ کمیتۀ کردستان که از سال 60 تا 64 همواره مسأله دار و مسأله ساز بود؛ مدتی هم از تشکیلات بیرون رفته بود] امین از او خواسته بود که در کار جوله خرابکاری کنند. – این‌ها اطلاعاتی بودند که بعد از 4 بهمن حمید فرمانده نظامی و محمود پیشمرگه کمیته کردستان در گفتگوی چهار نفره به ما دادند.  –

خسرو همدان

Der Beitrag روز 27 تیر ماه 1365 ؛ هنگامی که رفیق مریم (فرشته) جان باخت، خسرو همدان erschien zuerst auf شبنامه.

ادمین کانال و صفحه نشریه آرش، همایون ایوانی
یکشنبه ۲۵ ماه مه ۲۰۲۵

کانال تلگرامی “آرش”
https://t.me/arashmagazine
@arashmagazine

Der Beitrag تکذیب شایعه فوت پرویز قلیچ‌خانی erschien zuerst auf شبنامه.

از سعید یوسف ترجمهٔ دیگری نیز به شکل همخوان شده با آهنگ آیسلر موجود است

در ستایش‏ انقلا‌بی

چون فزونی می‌گیرد سرکوب
چه فراوان‌اند آنان که کناری گیرند:
یأس و تردید سراغ ایشان می‌آید.
او، و لیکن، افزون می‌شودش‏ شور و امید
و دلیری‌ش‏ می‌افزاید.

سازمان می‌دهد آنگه پیکار
بر سر مزدش، یا بر سر چای،
بر سر نقش خودش در دولت.

و چنین می‌پرسد، از
مالکیت:
«از کجا می‌آئی؟»
و چنین می‌پرسد
از عقاید، افکار
که: «به سود چه کسید؟»

هر کجا هست سکوت،
او سخن می‌گوید.
هرکجا سرکوب است و خفقان، یا مردم
غیر تقدیر و قضا، هیچ سخن بر لب‌شان نیست
می‌برد نامْ گنهکاران را، تا که بدانند مقصر کیست.

هرکجا بر سر میزی بنشیند
نارضائی نیز
می‌نشیند با او بر سر میز:
می‌شود طعم غذا بد به مذاق
به نظر می‌آید تنگی بی‌حدّ اتاق.

به هر آنجا که برانندش‏، آشوب و شورش
از پی‌اش‏، آنجا می‌راند
وز هرآنجا که برانندش‏، ناآرامی
باز بر جا می‌ماند.

Der Beitrag در ستایش‏ انقلا‌بی، برتولت برشت، ترجمهٔ سعید یوسف erschien zuerst auf شبنامه.

ما قربانی طمع، بی‌لیاقتی و بی‌وجدانیِ آنانیم. اين بار، بندرعباس

در میان آوارى از اندوه، و در سوگ جان‌های بی‌گناهی که در بندرعباس از دست رفتند، دل‌هایمان به هم گره میخورد. هر اشکی که میریزد، گواهی ست بر زنده بودن امید، بر حرمت جان انسان و بر پیوندی که درد مشترک می‌آفریند. امروز، در برابر اين مصيبت، نه سكوت بلكه همبستگى ما، پاسخی درخور است.

این فاجعه، اما، حادثه‌ای تصادفی نيست. مرگ این انسان‌ها و رنج بازماندگان و مجروحان، نتيجه‌ مستقيم بى‌كفايتى ساختارى، فساد نهادينه‌شده، و بى‌مسئوليتى حاكميتى ست كه حيات شهروندان را بي‌ارزش ميشمارد. سوگ این عزیزان، تنها بخشی از تراژدی است؛ آسیب‌های جسمی و روانیِ بازماندگان، اثراتی ماندگار بر خانواده‌ها و جامعه برجای میگذارد و زخم‌هایی می‌آفریند که سال‌ها ادامه می‌یابند و نسل‌های آینده را نیز درگیر ميكند.

سوگ، اگر تنها نماند و به آگاهی و اقدام گره بخورد، میتواند به نیرویی برای ترمیم روان جمعی و شکستن چرخه‌ درماندگی بدل شود. خشمى كه در دل سوگ و ستم ریشه دارد، توان آن را دارد كه ساختارهای ناعادلانه را دگرگون كند. اتحاد ما، نه تنها ادای احترام به جان‌های از دست‌رفته است، بلکه ضرورتی است برای بازسازی عزت، امید، و سلامت مان.
هر جان از دست رفته، فریادی ست عليه فساد و سستی حاكميت. هر مجروح، یادآور مسئوليت ماست. امروز زمان آن است که سوگ را به خشم تبديل کنیم، و به همبستگی، تشكل، و اقدام. زمان آن است كه با آگاهى، مطالبه‌گرى و ايستادگى، راه را بر تكرار اين فجايع ببنديم. هر صداى عدالت‌خواهى، خنجری ست بر قلب فساد.

براى ما كه هميشه بهاى بی‌کفایتی و فقدان شرافت حاكمان را می‌پردازیم، در برابر این بی‌عدالتی ایستادن یک انتخاب نیست، یک ضرورت است. حاکمیتی که با ايجاد فاجعه‌های پیاپی به بقای خود چنگ میزند، فقط تهدیدی برای جان‌های امروز نیست، بلکه تهدیدی برای آینده‌ و نسل‌های بعد هم هست. تنها با ایستادگی، آگاهی و اتحاد، میتوان خود را نجات داد.

دكتر نورايمان قهارى، روانشناس

به مناسبت روز جهانی یادبود کارگران جان‌باخته ۲۰۲۵ –
۲۸ آوریل برابر با ۸ اردیبهشت

فدراسیون جهانی کارگران حمل و نقل:
یاد جان‌باختگان را گرامی می‌داریم، برای زندگان مبارزه می‌کنیم!

هر ساله هزاران کارگر در سراسر جهان قربانی بی‌توجهی و سودجویی کارفرمایان شده و جان خود را در محیط‌های کار ناایمن از دست می‌دهند. میلیون‌ها کارگر دیگر نیز دچار آسیب‌ها و جراحات سنگین می‌شوند.

فدراسیون جهانی کارگران حمل و نقل، که سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه نیز از اعضای آن است، در روز جهانی یادبود کارگران جان‌باخته اعلام کرده است: «در روز جهانی یادبود کارگران، ما یاد آنان را گرامی می‌داریم و متعهد می‌شویم که برای زندگی و حقوق کارگران مبارزه کنیم… نه به غفلت! نه به استثمار! نه به سکوت!» فدراسیون جهانی کارگران حمل و نقل در این بیانیه تأکید کرده است که ایمنی و بهداشت شغلی یک حق بنیادی و غیرقابل مذاکره است و تا تحقق کامل این حق برای هر کارگر، در هر بخش از حمل‌ونقل و در هر گوشه‌ای از جهان، به مبارزه بی‌امان خود ادامه خواهد داد.

در کشور ما، ایران، روزانه شاهد صدها حادثه در محیط‌های کار و فجایع انسانی هستیم. نمونه‌ی اخیر از غفلت جنایتکارانه کارفرمایان نسبت به استانداردهای ایمنی، فاجعه‌ی دلخراش انفجار در بندر رجایی بود که منجر به کشته شدن دهها نفر و زخمی شدن صدها نفر از کارگران شریف این بندر شد. سندیکای کارگران شرکت واحد در بیانیه‌ای رسمی و جداگانه، ضمن ابراز همدردی عمیق با خانواده‌های داغدار، این جنایت را محکوم کرده و خواستار محاکمه فوری و مجازات بدون مماشات عاملان این فاجعه گردیده است.

بار دیگر تأکید می‌کنیم: بی‌توجهی به جان کارگران، جنایت ساختاری است و کلیه مسئولان باید پاسخگو باشند!

لینک به بیانیه فدراسیون جهانی کارگران حمل و نقل: https://www.itfglobal.org/en/news/international-workers-memorial-day-2025-remember-dead-fight-living

بیانیه همدردی و اعتراض سندیکای کارگران شرکت واحد درباره جان‌باختن کارگران بندر رجایی

با کمال تأسف و تأثر، وقوع فاجعه دلخراش انفجار در بندر رجایی که منجر به جان‌باختن تعدادی از کارگران و کارکنان شریف این بندر و مصدومیت تعدادی دیگر از آن‌ها شد، موجب اندوه عمیق ما گردید.

سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه ضمن محکومیت قاطع این فاجعه دلخراش، که از جمله ناشی از بی‌توجهی به مسائل ایمنی و حقوق کارگری و انسانی در محیط کار بوده است، مراتب همدردی خود را به خانواده‌های داغدار و مصدومان این فاجعه ابراز می‌دارد.

ما به‌طور قاطع اعتقاد داریم که حفظ جان و ایمنی کارگران باید اولویت نخست در تمامی فعالیت‌های صنعتی و اقتصادی باشد. بی‌توجهی، بی‌مسئولیتی و سهل‌انگاری نهادهای مسئول در تأمین امنیت شغلی و جانی کارگران و شهروندان جامعه، نه تنها غیرقابل بخشش است، بلکه یک جنایت آشکار و عمدی است که باید بدون هیچ‌گونه مماشات و با شدت هرچه بیشتر پیگیری، محاکمه و مجازات گردد.

ما قاطعانه خواهان آن هستیم که فوراً و بدون هیچ‌گونه تعلل، اقدامات عملی و مؤثری برای حمایت از خانواده‌های قربانیان و مصدومان این فاجعه انجام شود و همچنین تحقیقات فوری، محاکمه و مجازات شدید عاملان این فاجعه دلخراش در دستور کار قرار گیرد.

چاره کارگران وحدت و‌ تشکیلات است!

سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه
اردیبهشت ۱۴۰۴

کانال رسمی تلگرامی سندیکا: ‏ https://t.me/vahedsyndica‌
‏https://www.instagram.com/vahedsyndica/
‏https://twitter.com/VahedSyndicate 
تماس با کانال تلگرامی سندیکا: @Vahed_Syndica
ایمیل سندیکا: vsyndica@gmail.com

بیانیه همدردی بازنشستگان شوش، کرخه و هفت‌تپه با خانواده‌های داغدار سانحه بندر شهید رجایی*

با اندوهی جانکاه، خبر حادثه تلخ و غم‌انگیز در بندر شهید رجایی که به جان‌باختن جمعی از کارگران شریف کشورمان انجامید، قلب‌های ما را آکنده از حزن و اندوه ساخت. این ضایعه بزرگ را به عموم ملت شریف ایران، به‌ویژه جامعه بزرگ کارگری و خانواده‌های داغدار این عزیزان تسلیت  عرض می‌کنیم.

بی‌تردید، کارگران، این بازوان پرتوان عرصه تولید و اقتصاد، شایسته والاترین تقدیر و حمایت‌اند و فقدان آنان نه تنها برای خانواده‌هایشان، که برای همه مردم ایران، اندوهی سنگین و جبران‌ناپذیر است. بازنشستگان شوش، کرخه و هفت‌تپه، خود از بطن جامعه کارگری برخاسته‌اند و بیش از هر کس، رنج و اندوه این مصیبت را با تمام وجود درک می‌کنند.

در این لحظات تلخ، ضمن ابراز همدردی عمیق و صمیمانه با خانواده‌های  جان‌باختگان،  برای بازماندگان، صبر  و سلامتی مسئلت می‌نماییم. ما بازنشستگان شوش، کرخه و هفت‌تپه بر این باوریم که صیانت از جان کارگران وظیفه‌ای انسانی و ملی است و انتظار داریم مسئولان ذیربط، با بررسی دقیق ابعاد این سانحه دلخراش و اعلام شفاف نتایج آن، نسبت به رفع کاستی‌ها و ارتقاء ایمنی محیط‌های کار اقدام عاجل و جدی به عمل آورند تا دیگر شاهد چنین فجایعی نباشیم.

یاد جان‌باختگان این حادثه گرامی  باد

بازنشستگان شوش / کرخه / هفت تپه

چند ویدئو در این رابطه

ننگ و نفرت بر رژیم سرمایه داری جمهوری اسلامی

Der Beitrag مردم سرزمین ما قربانی طمع، بی‌لیاقتی و نا برابری سیاسی، اجتماعی اقتصادی هستند و اين بار، بندرعباس erschien zuerst auf شبنامه.

اعدام جنایتکارانه‌ی زندانی سیاسی حمید حسین‌نژاد حیدرانلو و صدور حکم اعدام برای زندانی سیاسی پژمان سلطانی

حکومت اعدامی و مستبد ایران، هر زمان که با بن‌بست مواجه می‌شود، سرکوب علیه مردم را تشدید می‌کند. نوک تیز این سرکوب‌ها معمولاً متوجه زندانیان دست‌بسته و بی‌پناهی است که با احکام ضدانسانی اعدام، جانشان را می‌گیرد. اعدام جنایتکارانه‌ی حمید حسین‌نژاد حیدرانلو، زندانی سیاسی ۴۰ ساله و پدر سه فرزند که در فروردین ۱۴۰۲ بازداشت و به‌شدت شکنجه شده بود، یکی از اقدامات ضدانسانی رژیم علیه مردم ایران به شمار می‌آید. او تحت شکنجه‌های شدید، ناچار به اعتراف علیه خود و امضای برگه‌هایی شد که بازجویان از پیش آماده کرده بودند.

از ابتدای سال جاری، دست‌کم ۸۸ نفر – از جمله ۵ زن، ۷ زندانی سیاسی و ۲ کودک‌مجرم – اعدام شده‌اند. این آمار در مقایسه با سال گذشته چند برابر افزایش یافته که می‌توان آن را نشانه‌ای از وضعیت انفجاری جامعه دانست. در روزهای اخیر نیز، پژمان سلطانی، زندانی سیاسی اهل بوکان که در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ بازداشت شده بود، به اعدام محکوم شد.
این حجم از کشتار زندانیان و اجرای احکام اعدام در ایران، گویای وحشت عمیق حکومت از خیزش‌ها و اعتراضات اجتماعی است. این یک هشدار جدی به جامعه‌ی بین‌المللی و نهادهای حقوق بشری است تا در برابر حکومت جانیان ایران سکوت نکنند و با اقدامات عملی و مؤثر، با این اعدام‌های غیرانسانی مقابله کنند.

کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» به آگاهی عموم مردم می‌رساند که از این هفته، جمعی از زندانیان زندان بهبهان نیز در اعتراض به احکام اعدام، به این کارزار پیوسته‌اند و هر سه‌شنبه، همراه با دیگر زندانیان، دست به اعتصاب غذا خواهند زد.

روز سه‌شنبه ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، زندانیان در ۴۰ زندان کشور، برای شصت‌وپنجمین هفته‌ی متوالی، در اعتصاب غذا شرکت خواهند کرد. این زندان‌ها عبارت‌اند از: زندان اوین (بند زنان، بند ۴ و ۸)، زندان قزلحصار (واحد ۳ و ۴)، زندان مرکزی کرج، زندان تهران بزرگ، زندان خورین ورامین، زندان چوبیندر قزوین، زندان اراک، زندان خرم‌آباد، زندان اسدآباد اصفهان، زندان دستگرد اصفهان، زندان شیبان اهواز، زندان سپیدار اهواز (بند زنان و مردان)، زندان نظام شیراز، زندان عادل‌آباد شیراز (بند زنان و مردان)، زندان زاهدان (بند زنان)، زندان برازجان، زندان رامهرمز، زندان بم، زندان کهنوج، زندان طبس، زندان مشهد، زندان گنبدکاووس، زندان قائم‌شهر، زندان رشت (بند مردان و زنان)، زندان رودسر، زندان حویق تالش، زندان ازبرم لاهیجان، زندان دیزل‌آباد کرمانشاه، زندان اردبیل، زندان تبریز، زندان ارومیه، زندان سلماس، زندان خوی، زندان نقده، زندان میاندوآب، زندان سقز، زندان بانه، زندان مریوان، زندان کامیاران و زندان بهبهان.

سه‌شنبه، ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴ هفته‌ی شصت‌ وپنجم

نه به اعدام!
اجرای مخفیانه حکم اعدام حمید حسین‌نژاد حیدرانلو در زندان رژیم جمهوری اسلامی در ارومیه.
بر اساس گزارش‌های منتشر شده از سوی رسانه‌های رژیم جنایتکار و اشغالگر جمهوری اسلامی ایران، غروب روز دوشنبه ۲۱ آوریل ۲۰۲۵ ( یکم اردیبهشت ۱۴۰۴)، حکم اعدام حمید حسین‌نژاد حیدرانلو، زندانی سیاسی کورد، در زندان مرکزی ارومیه توسط رژیم جنایتکار جمهوری اسلامی مخفیانه به اجرا درآمد.
حمید، ظهر روز چهارشنبه از بند سیاسی به قرنطینه منتقل شده بود؛ اقدامی که نشان‌دهنده اجرای قریب‌الوقوع حکم بود. با وجود اطلاع‌رسانی وکیل مبنی بر اجرای حکم در روز جمعه، این حکم به‌صورت ناگهانی و یک روز زودتر در سحرگاه پنج‌شنبه اجرا شد. در آخرین ملاقات کوتاه با خانواده‌اش، حمید با دست و پای زنجیرشده در شرایطی غیرانسانی حاضر شد و تنها جمله‌ای که بارها تکرار کرد این بود: «بی‌گناهم». بازداشت، شکنجه و اعترافات اجباری
حمید حسین‌نژاد حیدرانلو، ۳۹ ساله، متأهل و پدر سه کودک خردسال، در تاریخ ۲۴ فروردین ۱۴۰۲ در منطقه مرزی چالدران همراه با چند شهروند افغان توسط نیروهای مرزبانی بازداشت شد. با وجود صدور قرار وثیقه، این قرار با دخالت مستقیم وزارت اطلاعات لغو و وی به بازداشتگاه اطلاعات ارومیه منتقل گردید. او به مدت ۱۱ ماه و ۱۰ روز تحت شدیدترین شکنجه‌های جسمی و روانی قرار داشت. بازجوی اصلی او فردی به نام «استیری» بوده که بر اساس گزارش‌های موثق، شخصاً در اعمال شکنجه‌های وحشیانه مشارکت داشته است. حمید که بی‌سواد بود، تحت شکنجه مجبور به امضای اعترافات از پیش‌نوشته‌شده شد؛ اعترافاتی که بعدها مبنای صدور حکم اعدام قرار گرفتند.
دادرسی ناعادلانه و نقض فاحش حقوق قانونی در تیرماه ۱۴۰۳، شعبه اول دادگاه انقلاب ارومیه به ریاست قاضی نجف‌زاده، تنها در یک جلسه‌ی چند دقیقه‌ای و بدون حضور وکیل مدافع، حمید را به اتهام «بغی» و عضویت در حزب کارگران کوردستان (پ.ک.ک) به اعدام محکوم کرد. در این روند، تمامی اصول دادرسی عادلانه از جمله حق برخورداری از وکیل، حق ارائه مدارک تبرئه و دفاع مستقل به‌طور کامل نقض شد.
در تاریخ ۴ فروردین ۱۴۰۴ (۲۴ مارس ۲۰۲۵)، دیوان عالی رژیم نیز بدون بررسی مستندات بی‌گناهی، این حکم را تأیید کرد. نادیده گرفتن مدارک بی‌گناهی کمپین “نه به اعدام” به سندی رسمی دست یافته است که نشان می‌دهد در زمان وقوع درگیری ادعایی، حمید به همراه خانواده‌اش به‌طور قانونی از طریق مرز بازرگان از کشور خارج و در خاک یک کشور ثالث حضور داشته‌اند. تصاویر پاسپورت و مهرهای ورود و خروج رسمی این حقیقت را تأیید می‌کنند. با این وجود، دستگاه قضایی رژیم نه‌تنها این مدرک را نپذیرفت، بلکه با اصرار بر اتهامات ساختگی، حکم اعدام را صادر و اجرا کرد.
ما، در کمپین “نه به اعدام”، با صدای بلند اعلام می‌کنیم: حمید حسین‌نژاد حیدرانلو قربانی یک روند ظالمانه، غیرقانونی و ضد انسانی شد. او تنها نبود؛ همسر و سه کودک خردسالش، و هزاران انسان دیگر که در سکوت جهان جان می‌بازند، قربانیان این ماشین کشتار بی‌رحم‌اند. ما از جامعه جهانی، نهادهای حقوق بشری، گزارشگران ویژه سازمان ملل، رسانه‌های آزاد و وجدان‌های بیدار تقاضا داریم: در برابر این جنایت سکوت نکنید؛ خواستار پاسخ‌گویی رژیم و توقف فوری اعدام‌ها در ایران شوید؛
اجرای عدالت واقعی و لغو کامل مجازات اعدام را مطالبه کنید. اعدام، راه‌حل نیست؛ جنایت است. زندگی، حق مسلم هر انسان است “نه به اعدام” انجمن پناهندگان ايرانی – گوتنبرگ

جنایت کاران جمهوری اسلامی
به سرکردگی خامنه‌ای کودک‌کش آغوش امن پدر را از این سه کودک گرفتند!

حمید حسین‌نژاد حیدرانلو را از ترس اعتراض‌های اجتماعی مخفیانه اعدام کردند، دخترش روناهی در تمام این روزها به جای کودکی کردن، دادخواهی کرد و نه تنها از ایرانیان آزادمنش، بلکه از سازمان‌های بین‌المللی و حقوق بشری نیز درخواست کرد تا نگذارند پدر زحمتکش و کولبر او را با اتهام واهی بکشند! اما فاجعه‌ی اعدام پدرش سرانجام توسط جمهوری اسلامی رخ داد!

این بار نیز به گفته‌ی نوید افکاری، جمهوری اسلامی برای طناب دار خود، گردن حمید حسین‌نژاد حیدرانلو را پیدا کرد و این کولبر زحمتکش را قربانی کرد تا پس از ۴۷ سال به حکومت ننگین خود ادامه دهد. با افزایش خشونت‌بار اعدام‌ها بار دیگر ثابت شد که جمهوری اسلامی یکی از حکومت‌های هار جهان است که برای ماندگاری در قدرت، دست به هر جنایتی می‌زند.
پیروزباد جنبش “زن، زندگی، آزادی” ننگ و مرگ بر خامنه‌ای کودک‌کش
زندانی سیاسی آزاد باید گردد! سرنگون باد نظام جمهوری اسلامی

Sasan Danesh

داود رضوی بعد از پنج روز مرخصی در ساعت هفت و نیم شب دوشنبه یکم اردیبهشت ۱۴۰۴ به زندان اوین بازگشت

سندیکای کارگران شرکت واحد بشدت به تداوم‌ حبس داود رضوی، عضو هیئت مدیره سندیکا، معترض است. سندیکا خواهان آزادی فوری و بدون قید و شرط داود رضوی، ابراهیم مددی، و دیگر کارگران، معلمان، زنان و فعالان مدنی زندانی هستیم.

کارگر زندانی آزاد باید گردد. به امید برقراری عدالت در ایران و سراسر جهان.

سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه اول اردیبهشت ۱۴۰۴کانال رسمی تلگرامی سندیکا: ‏ https://t.me/vahedsyndica‌
اکانت رسمی سندیکا در اینستاگرام‏ https://www.instagram.com/vahedsyndica/
اکانت رسمی سندیکا در توییتر ‏ https://twitter.com/VahedSyndicate 
تماس با کانال تلگرامی سندیکا: @Vahed_Syndica
ایمیل سندیکا: vsyndica@gmail.com

جمع خانواده‌های زندانیان سیاسی محکوم به اعدام در مقابل زندان اوین با شعار نه به اعدام

خانواده‌های زندانیان سیاسی، خواهان لغو حکم عزیزانشان و لغو محدودیت تماس و استفاده از کارت بانکی برای زندانیان شدند. روز سه شنبه دوم اردیبهشت ۱۴۰۴،خانواده‌های زندانیان سیاسی محکوم به اعدام برای چندمین هفته در مقابل زندان اوین تجمع اعتراضی برگزار کردند. آنها با در دست داشتن عکس فرزندانشان خواستار لغو حکم اعدام و رفع محدودیت‌های آنها شدند.
خانواده‌های زندانیان سیاسی محکوم به اعدام عکس فرزندانشان و دست نوشته‌های نه به اعدام و لغو حکم اعدام را در دست داشتند.
آنها همچنین با صدای بلند خواهان لغو حکم عزیزانشان و لغو محدودیت تماس و استفاده از کارت بانکی برای زندانیان شدند.

زندانیان سیاسی محکوم به اعدام پویا قبادی، شاهرخ دانشورکار، وحید بنی عامریان، محمد تقوی و بابک علیپور، پس از مقاومت برای انتقال به زندان قزلحصار با انواع محدودیتها از جمله قطع تماس، قطع کارت بانکی و تهدید به ورود گارد زندان و خشونت فیزیکی تحت فشار قرار گرفته اند.

اعدام قتل عمد_دولتیست

از گوهر دشت تا اوین / خاطره سی دست نوشته‌های اوین

گفتگورابه پایان بردیم ومن به اسلامشهر برگشتم، درکانال کانون تهران که آنروزها دست من بود،و‌خودم همه ی کارهای آنرا انجام میدادم،نوشتم : «بااندوه بسیارگروهی ازنیروهای امنیتی برخلاف همه ی قوانین کشورو برخلاف اخلاق ، با لباس نظامی وارد مدرسه شده پس از شکستن حریم امن مدرسه با ناواردی وندانم کاری برخی دانش آموزان را دچار دلهره وترس کرده اند ، آنان از دانش آموزان درباره ی حرفهایی که من در سر کلاس میزنم، دین ، مذهب وباورهای شخصی بنده از دانش اموزان پرسشهایی کرده اند،که هیچ ارتباطی به این جوانان نداشته است.
چند تن از آنان را به جاسوسی دعوت کرده وبه آنان چنین القاِ کرده اند که درس خواندن در این سیستم اعتباری ندارد بلکه آنچه معتبر است ،جاسوسی برای نیروهای امنیتی است، اعتبار اینجانب را که یک فرهنگی و معلم هستم در برابر و درمقایسه با نیروهای امنیتی بی ارزش جلوه داده اند،این در حالی است که خود بنده بارها در حراست و بازجویی های نیروهای امنیتی به تک تک پرسشهای آنان با راستگویی پاسخ داده و باز آماده ی پاسخگویی بوده ام.»

داستان ما با این موضوع دراینجا به پایان نمی رسد ، این نیروهای امنیتی برپایه ی قولی که به آقای «الف» (همان دانش آموزی که در مدرسه در باره ی من اعترافاتی نوشته بود.) کارخود را دنبال کرده و به پیمان خود با وی وفا کرده بودند.که این پدیده داستانش در دنباله این خاطرات خواهد آمد.
اما برمی گردیم به بازداشتگاه دو/الف، پرسش این بود: به گواهی چند تن ازدانش آموزان، شما درسر کلاس از شرایط خودسوء استفاده کرده‌اید وبرعلیه دین مقدس اسلام و حاکمیت دینی جمهوری اسلامی ذهن دانش آموزان را مشوش کرده‌اید.

پاسخ : چه کسی ذهن دانش آموزانرا مشوش میکند ؟
شما که با لباس نظامی برخلاف قانون وارد مدرسه می شوید، در دل دانش آموزان ترس ووحشت میاندازید، دانش آموزان را وادار به جاسوسی می کنید، یا من که حقوق قانونی وطبیعی آنان را یاداوری میکنم؟
شما نه تنها ذهن دانش آموزان را مشوش می کنید، بلکه جایگاه معلم رانیز بی اعتبارمی کنید، هنگامی که شما به دانش آموز قول میدهیدکه : شما را قبول میکنیم،سرکار میبریم ،از سربازی معاف می کنیم اگر برای ما جاسوسی کنید؟! این حرف شما پیامش این است که تلاش وکوشش برای اندوختن دانش ارزشی ندارد، این جاسوسی برای ماست که ارزشمنداست. اکنون چه کسی ذهن دانش آموزان را مشوش می کند؟
حاکمان دزد هستندکه به مردم به جای تلاش کردن دزدی یاد میدهند ، یا آگاه کردن دانش آموزان به حقوق طبیعی و قانونی آنان ، بوسیله ی معلمان ؟
پس از پاسخ دادن به چند پرسش دیگر من ازادامه ی بازجویی اعلام خستگی کردم ، آنروز بازجویی به پایان رسید، بازجو رحمانی مرا تا دم در ساختمان آنجا راهنمایی کرد ، کنار من ایستاده بود ، من از زیر چشم بند به کفشهای کتانی و شلوار لی او خیره شده بودم ، روزگاری را به یاد آوردم که جوانان این کشور را به خاطر پوشیدن شلوار لی شکنجه میدادند، پاچه ی شلوار لی را قیچی می کردند.
با شیطنت ، از برگشتن او به سمت دیگر استفاده کرده ومتوجه پیراهن آستین کوتاه او شدم ، باز به یاد شکنجه هایی افتادم که همین نیروهای امنیتی، جوانان ایران را به خاطر پوشیدن آستین کوتاه آزار داده، پرونده ساز می کردند و آستین آنان را که بنا به میل مسئولین پوشیده نبود، رنگ می کردند.
به یاد آوردم که آن احکامی که در آن روزها به نام دین صادر می کردند ، حکم اسلام نبوده بلکه فقط سلیقه ی حاکمان بوده که به نام دین و منکرات دینی به مردم تحمیل می شد.
باز با خود اندیشیدم که بسیاری از احکام و منکرات دینی که امروزه چماقی است برسر مردم؛ فردا خود مسئولین ، نیروهای امنیتی و فرزندان آنان در انجام آن منکرات و رفتارهای به اصطلاح زشت پیشرو خواهند بود.
به یاد آوردم که همین بازجو از هاشمی رفسنجانی در همین بازجویی ها به زشتی یاد می کرد.همان کسیکه روزی مقام دوم حکومت بودواگرکسی به بدی از اویادمیکرد، توهین به مقدسات برداشت شده و بایدسالها زندانی می شد، چه بسیار کسان که به خاطر توهین به رفسنجانی زندان شده و عمرشا را به دور از خانواده ودر پشت میله های زندان بیهوده تلف کردند.
خیال من در این اندیشه ها در آسمان گنگ گذشته دور میزد که ناگهان زندانبان سر رسید و ریسمان اندیشه مرا گسست، برگه ای را به بازجو داد،بازجو آنرا امضاء کرد، و پشت سرمن تا سلول انفرادی مرا راهنمایی کرد.برگه، گواهی بازگشت من ، بطور صحیح و سالم به زندانبان بود، اینکار را باید هرروز هنگام تحویل دادن وتحویل گرفتن انجام میداد.

وزیر فرهنگی که سرباز سرکوبگران است!

به تازگی وزیر وزارتخانه ای که تصمیماتش سرنوشت آینده ی یک کشور را مشخص می کند، خود را سرباز یک انسان سرکوبگر و آدم کش دانسته است،نه خدمتگزار یک میلیون فرهنگی و ۱۶ میلیون جوان دانش آموز ، وزارتخانه ای که باید ، فرهنگ و هنر یک سرزمین هنر پرور، با سابقه ای ۶ هزار ساله را رقم بزند. سرباز یک آدم کش است.
وزیر انتصابی و اشغالگری که به زور سرنیزه وزارت آ.پ را اشغال کرده است.

جناب وزیر آموزش و‌پرورش، به راستی شما لیاقت مدیریت این وزارت خانه ی فرهنگی را ندارید، شما همان سربازی هستید که خودتان میگویید، شما بهتر است سرباز همان سردار سرکوبگر باشید، نه وزیر فرهنگ و فرهنگیان، شمارا چه به وزارت فرهنگ و هنر؟!

ایمان دارم، اگر ذره ذره ی وجود شمارا بشکافند، نه نقطه ای از هنرو فرهنگ بهره برده اید ، نه از احساس انسانی، نه وظیفه شناسی و نه آنچه که خودتان وظایف دینی می نامید. شما نه دین میدانید چیست ، نه اخلاق انسانی!

فرمانده نیروی انتظامی نماد چماق و مشت و داغ و درفش است، وزیر آموزش و پرورش نماد فرهنگ و‌آگاهی و دانش وهنر، قصه ی« کبوتر با کبوتر، باز با باز…..» را هم شنیده ای وهم عملا دراین ورطه افتاده ای.

افسوس که معلمان چنان سرکوب شده اند که یارای نطق ندارند ، وگرنه تو باید یکروزه به همان همکاران سرکوبگرت می پیوستی . تو و سردارات امنیت خیابانها را برای زنان فراهم کرده اید؟ تو و سردارت ، امنیت را برای بانکها و طلا فروشی ها و بانک مرکزی و مرزهای کشور فراهم کرده اید؟

آیا فراموش کرده اید که امنیتی ترین نقطه کشور ، که سرمایه ی مردم در آنجا به امانت گذاشته شده ( بانک مرکزی ) در دوران همین سردار به غارت رفت؟ آیا غارت و چپاول آثار باستانی کشور دردوران ایشان نبود؟

چرا ایشان ، برای پاسبانی از ثروت ملی در بانکها و خیابانها و منابع طبیعی و ذخایر نفت و گاز و طلا و مس و…. احساس وظیفه نمی کند، اما برای بیرون بودن تار موی دختران ،آنهم در محیط بسته ای به نام مقدس مدرسه خون غیرتش به جوش می آید؟ آیا رفتار شما مصداق شعر زیر نیست ، که گفته است:
ندارم وحشتی از یوز و ببر و‌حمله ی شیران
ازآن گرگی که می پوشد ، لباس میش می ترسم!

تو همان آدم کشی هستی ، که لباس فرهنگ و هنر پوشیده ای

https://t.me/+KSzfZF0msr1lNGI0

نه میبخشیم نه فراموش میکنیم

Der Beitrag اعدام قتل عمد دولتیست: حکم اعدام “حمید حسین نژاد” حیدرانلو زندانی سیاسی مخفیانه اجرا شد erschien zuerst auf شبنامه.

مقدمه ی مترجم: این یک ویدئو بوده که بخشی از آن ترجمه شده اما برای اطلاع کامل، منبع در آخر مقاله ذکر شده است. این ویدئو از آن جهت مهم هست که آقای ساکس مدعی است که برنامه ی تغییر رژیم و جنایتهای کنونی ریشه در برنامه ریزی های از پیش تعیین شده ی دولتهای آمریکا و اسرائیل میباشد. اگرچه با این ادعا کاملا موافق هستم ولی اینکه اسرائیل منطقه را ” اسرائیل بزرگتر می خواهد”، موافق نیستم چرا که دست اندازی های امپریالیستها به کشورهای گوناگون دلائل اقتصادی دارد نه صرفا سیاسی. حرکتهای سیاسی، تاکتیکهایی برای رسیدن به منافع اصلی یعنی همان ارزش مازاد (ارزش اضافی یا ارزش اضافه) میباشد زیرا که اولیگارشی مالی ( دولتی که در آن گروه کوچکی کنترل را به ویژه برای اهداف فاسد و خودخواهانه اعمال می کنند )  مبنای حرکت نظام سرمایه داری است. بنابر این بگمان من توئطئه ی تغییر رژیمهای منطقه دلیلی نژادی و خواسته های نظری نداشته بلکه ریشه ی عمیق در مناسبات اقتصادی، بهره کشی و نابودی منابع اقتصادی جهان دارد.

جفری ساکس Jeffrey Sachs

من فکر می کنم مهم است بفهمیم که کل این جنگ از کجا آمده است. این جنگ از طرف بشار اسد نبود. واشنگتن در سال 2011 تصمیمی برای سرنگونی اسد گرفته بود. در واقع این امر، از اورشلیم رسیده بود. این آرزوی دولت اسرائیل بوده که به بیش از 25 سال قبل باز می گردد. تصور و ایده ی نتانیاهو این است که در خاورمیانه هر دولتی که مخالف اسرائیل است را سرنگون کند. او همدستی در این زمینه دارد که نامش “سی آی ا” (CIA) و دولت ایالات متحده است. بنابراین، جنگ در سوریه ناشی از سرکوب اسد نیست و از دیکتاتوری اسد نیامده است.

این جنگ به دستور رئیس جمهور وقت آمریکا ” باراک اوباما” برای سرنگونی اسد در بهار 2011 آغاز شد. نام این عملیات “چنار الواری” بود. ایالات متحده آمریکا به همراه سایر کشورهای این منطقه به آموزش شورشیان پرداختند. جنگجویان آموزش دیده به ویژه جهادیان، از جمله آنهایی که به تازگی قدرت را بعد از سرنگونی رژیم اسد به دست گرفته اند میبودند. این عمل باعث هرج و مرج شد. جنگ 14 ساله در سوریه ششصد هزار کشته بجا گذاشته است. نتیجه ی این جنگ همان چیزی است که “سی آی ا” در سال 2011 می خواست و آن این بود که گروه جهاد پس از مسلح شدن توسط ایالات متحده قدرت را در سوریه به دست بگیرد. دلیلی که می خواهم در این مورد روشن باشد آنست که تا زمانی که دیپلماسی عمومی مبتنی بر دیپلماسی واقعی نداشته باشیم بلکه بر اساس عملیات سیا داشته باشیم، هیچگاه در این منطقه صلح بوجود نخواهد آمد.

و تا زمانی که اسرائیل نظامی‌سازی کل خاورمیانه را متوقف نکند، صلح نخواهیم داشت، زیرا جنگ سوریه تنها یکی از شش جنگی است که اسرائیل از جمله در لبنان، عراق، سوریه، لیبی، سومالی و سودان ترویج کرده است. ما این لیست را در واقع از “وسلی کلارک” ( Wesley Clark) در سال 2001 داشتیم. درست زمانی که مقاله ای در پنتاگون به او تحویل داده شد که هدف آن هفت جنگ در عرض پنج سال بود. تنها جنگی که هنوز اتفاق نیفتاده است، که باعث حیرت بزرگ نتانیاهو شده است، جنگ آمریکا با ایران است که اسرائیل همچنان در تلاش است تا امروز آن را برانگیزد. بنابر این، جنگ سوریه بخشی از یک تراژدی منطقه ای است. ما در غزه، کرانه باختری، لبنان، سوریه، عراق، سودان، سودان جنوبی و لیبی تراژدی داریم. من بانی ی آنها را دولت ایالات متحده و متحدش، اسرائیل می دانم، زیرا هیچ یک از این جنگ ها نباید اتفاق می افتاد. همه این جنگ ها انتخابی بودند. آنها همه جنگ‌هایی بودند که از ایده ی عملیات تغییر رژیم ها ناشی می‌شدند. ایالات متحده تعیین می‌کرد کدام رژیم‌ها در کدام کشورها فعالیت ‌کنند.

اگر قدرت های امپریالیستی خارجی مانند ایالات متحده شرایط را به این منطقه دیکته کنند، هرگز در این منطقه صلح نخواهیم داشت. تنها راه برقراری صلح در این منطقه آن است که این مناطق آینده خود را تعیین کنند نه قدرت های خارجی. اسرائیل هرگز نمی تواند این جنگ ها را به تنهایی انجام دهد. اینها جنگهای آمریکاست. آمریکا تامین مالی آنها را می کند. برای آنها پشتیبانی نظامی را فراهم می کند. پشتیبانی توانمندی را که برای عملیات های اطلاعاتی ارائه می کند را فراهم می کند. مهمات را تامین می کند. اسرائیل نمی تواند یک روز بدون حمایت آمریکا بجنگد. اسرائیل بدون همدستی عملیاتی کامل ایالات متحده نمی توانست در غزه نسل کشی کند. منظور من همدستی سیاسی نیست بلکه منظورم همدستی مستقیم عملیاتی روزانه است. این باید اختتام پیدا کند. این منطقه 100 سال است که ابتدا توسط امپراتوری بریتانیا و سپس توسط امپراتوری آمریکا تقسیم شده است و این امر تا امروز ادامه دارد. ما در حال حاضر در همسایگی مان یک نسل کشی در حال وقوع داریم. امروز بکش، امروز صبح بکش.

مردم به طور عمدی کشته می شوند. آنها با وقاحت کشته می شوند. زیرا ایالات متحده وسایل این کار را فراهم می کند. بنابراین، این آن چیزی است که در سوریه اتفاق می ‌افتد.

من دست اول می دانم که در سال 2012، “بان کی” (Ban Ki)، دبیر کل سازمان ملل، “کوفی عنان” (Kofi Annan)، دبیرکل سابق را به عنوان فرستاده ی ویژه برای دستیابی به صلح در سوریه منصوب کرد. من عاشق “کوفی عنان” بودم. من عاشق “بان کی مون” هستم من برای هر دوی آنها کار کردم. “کوفی عنان” در سال 2012 یک قطعنامه را در سوریه تنظیم کرد. می دانید چرا این اتفاق نیفتاد؟ زیرا همه طرف های قراد داد با صلح موافقت کردند به جز یکی از آنها که به معنای واقعی کلمه آن طرف، ایالات متحده آمریکا بود. ایالات متحده آمریکا مدعی شده بود تا زمانی که بشار اسد در حکومت باشد صلحی در میان نخواهد بود. همه گفته بودند نه شما نمی توانید روند را در روز اول تعیین کنید. ممکن است این قرارداد بصورت پروسه ای انجام بگیرد. ممکن است که انتخابات مورد توافق قرار بگیرد. شاید این یک روند 2 ساله و  یا یک روند 3 ساله باشد. ایالات متحده گفته بوده که نه، اسد باید در روز اول هر توافقی برود یا ما آن را مسدود می کنیم. بنابراین “کوفی عنان” پس از مذاکره برای صلح از سمت خود کناره گیری کرد و از آن زمان تاکنون پانصد هزار نفر کشته شده اند.

ما نباید اجازه دهیم این نوع جنایت عادی باشد. این منطقه 30 سال است که بدون وقفه در حال جنگ بوده است. در واقع باید گفت حداقل 57 سال. درست زمانی که از جنگ 6 روزه می گذرد. چرا که هیچ گونه حسابرسی ی صادقانه از قوانین بین المللی وجود نداشته است و نه دیپلماسی صادقانه. آنچه بوده، نظامی سازی منطقه در تمام طول زمان بوده است. ما می توانیم بطور آنی و بلافاصله در این منطقه صلح داشته باشیم. از نظر من آنچه لازم است این است که ایالات متحده آمریکا  اساس وتوی خود در شناخت فلسطین بعنوان 194 مین عضو سازمان ملل را تغییر دهد. این امر روابط منطقه را عادی می کند و جنگ ها در سراسر این منطقه متوقف می شود. اما اسرائیل بر سیاست ایالات متحده کنترل دارد و می گوید نه. اسرائیل بزرگتر را می خواهد. اسرائیل را در سوریه می خواهد. اسرائیل را در لبنان می خواهد. اسرائیل را در کرانه باختری می خواهد. اسرائیل را در اورشلیم شرقی می‌خواهد. اسرائیل را در غزه می‌خواهد و تا زمانی که این نحوه ی سیاسی متوقف نشود، ما در منطقه صلح نخواهیم داشت. بنابراین، آیا ایالات متحده در حال حالت دفاعی است؟ در جواب باید گفت “البته که نه”. آمریکا قهرمان اصلی کل این جنگها است که در 14 سال گذشته اتفاق افتاده است.

ترجمه: علی دروازه غاری

منبع

What is the grand strategy of America in Syria and how do you see the game played right now by Trump administration?

Jeffrey Sachs: I think it’s important for us to understand where this entire war came from. It did not come from Bashar Al Assad. It came from Washingtonو there was a decision in 2011 to overthrow Assad. Actually, that came from Jerusalem. this has been a desire of the Israeli government that stretches back more than 25 years. Netanyahu idea is make the Middle East in Israeli image overthrow every government that opposes Israel. He’s had a friend in that and that is the CIA and the United States government. so, this war in Syria did not come from Assad’s repression. It did not come from Assad’s dictatorship.

This war came from a presidential order by Obama to overthrow Assad starting in the spring of 2011. we have a name for this program it was operation “Timber Sycamore”. the United States together with other countries in this region trained rebel. trained fighters especially jihadists including the ones that just took power to overthrow the regime. This created chaos. 600,000 dead in Syria, in a war that has gone on for 14 years. the outcome of this war is what the CIA wanted back in 2011 which is that the jihad group would take power in Syria after being armed by the United States, the reason that I want to be clear about this is that we will not have peace in this region until we have public diplomacy that is based on real diplomacy not on CIA operations and we will not have peace until Israel stops its militarization of the entire Middle East because the Syrian war is just one of six wars that Israel has promoted including in Lebanon, Iraq, Syria, Libya, Somalia and Sudan. We had the list actually from Wesley Clark back in 2001, when he was handed a paper in the Pentagon that the goal was seven wars in five years. the only war that has not taken place yet to Netanyahu’s great consternation, is the US war with Iran which Israel is still trying to instigate to this very day. So, the Syrian war is part of a regional tragedy. We have tragedy in Gaza, the West Bank, Lebanon, Syria, Iraq, Sudan, South Sudan and Libya. that I put at the hands of the United States government and its ally, Israel, because none of these wars had to happen. These were all wars of choice. they were all wars that came from the idea of regime change operations that the United States would determine which regimes operate in which countries.

We will never have peace in this region if outside imperial powers like the United States are dictating the terms to this region. The only way to have peace in this region is if this region is determining its own future not outside powers. and Israel could never do these wars on its own. These are American wars. America provides the financing. It provides military backup. It provides the able support. It provides intelligent operations. It provides the munitions. Israel couldn’t fight for one day without the United States backing. Israel could not be committing a genocide in Gaza without the United States full operational complicity. I do not mean political complicity; I mean direct daily operational complicity. This has to end. this region has been divided for 100 years first by the British Empire and then by the American Empire and this is going on until today. we have a genocide going on right next door. Kill today, kill this morning.

People being wontedly killed, brazenly killed because the United States is providing the means for this. So, this is what’s happening in Syria is the US on the fence hardly it’s the major actor.

I know by the way I know first-hand that in 2012 UN Secretary General Ban Ki appointed former Secretary General Kofi Annan as special envoy to reach a peace in Syria. I love Kofi Annan I love Bon Ki Moon and I work for both of them. Kofi Annan arranged a peace in 2012 he arranged a piece in Syria you know why it didn’t happen because all the parties agreed to peace except one, literally one, that was the United States of America the United States of America said there will be no peace unless Bashar Al Assad goes the first day. The other party said no you can’t just determine that. Maybe there’ll be a process. Maybe there’ll be elections agreed. Maybe they’ll be a 2-year process, a 3-year process. The United States said no. Assad must go the first day of any agreement or we block it. So, Kofi Annan stepped down from his position after having negotiated a peace arrangement and we have had 500,000 people dead since then.

We should not allow this kind of criminality to be normal. This region has been at war nonstop for 30 years actually I would say for at least 57 years since the 6-day war because there has been no honest accounting of international law and no honest diplomacy. It’s been militarization all the way through, and we could have peace immediately in this region all that is required in my view is the United States change its veto of Palestine as the 194th UN member state. Because on that basis, all the regions would normalize relations and the wars all across this region would stop but Israel has had control of over US policy, and it says no. It wants greater Israel. It wants Israel in Syria. It wants Israel in Lebanon. It wants Israel in the West Bank. It wants Israel in East Jerusalem and wants Israel in Gaza and until that stops we’re not going to have peace. So, is the US on defense? Of course not. It’s the major protagonist of this whole war and has been for the last 14 years.

Thank you very much

Der Beitrag استراتژی کلان آمریکا در سوریه چیست و بازی کنونی دولت ترامپ را چگونه می بینید؟ erschien zuerst auf شبنامه.

واقعیت این است که روحانیت در ایران هیچوقت نیروی کوچکی نبوده این را هرگز نباید از یاد برد. اینطور نیست که روحانیت هیچ کاره بوده. درست است، البته روحانیت در زندان‌ها سهم اساسی نداشت و طرفداران خمینی در زندان شمار اندکی بیش نبودند. بعنوان مثال «مؤتلفه» یا بخشی از «حزب ملل اسلامی» طرفدار روحانیت بودند اما اینطور نبود که از روحانیت یا خمینی دستور بگیرند.  در گذشته، آموزش و حقوق در اختیار روحانیت بود و هرچند در دوران مشروطه و حکومت رضاشاه، تا حدودی این نفوذ کاهش یافت، اما بخش های زیادی از فقه شیعه، فقه جواهری و ساختارهای فقهی مطابق قانون اساسی که به پنج تن از روحانیون اختیار داده بود که بتوانند نظارت بکنند حفظ شدند.

حتی در دوران پهلوی، رضا شاه و محمدرضا شاه نمی‌خواستند که روحانیت رقیب آن‌ها باشد اما آنها نیازمند روحانیت بودند ، چنان‌که محمدرضا شاه خود را تنها پادشاه شیعه در جهان معرفی می‌کرد. یادمان نرود که در دنیای دوقطبی فقط این چپ ها بودند که دچار صدمات زیادی شدند و تا مرز نابودی کامل رفتند. در واقع برخلاف چپ‌ها که هیچ‌گاه ساختارهای رسمی نداشتند، روحانیت دارای شبکه‌های سازمان‌یافته‌ای بود. ملی ها هم از ابتدا ساختار تشکیلاتی محکمی نداشتند، اما هرگز قلع و قمع نشدند. در عین حال، روحانیت از درون خود افرادی مانند دکتر شریعتی را پرورش داد که گرایش‌های رادیکال‌تری داشتند. باید توجه داشت که در همان زمان که استادانی نه چندان تندرو مانند دکتر امیرحسین آریان‌پور از دانشگاه‌ها اخراج می‌شدند، همزمان حسینیه ارشاد ایجاد می‌شد و دستگاه واعظانی عوام فریب مانند شیخ  احمد کافی درست در زمانی که در ۵۵ دو سازمان رزمنده از بین رفتند در حسینیه‌ی خیابان امیریه دستگاه عوام‌فریبی برپا کردند. در ماه‌های رمضان، هزاران روحانی به روستاها اعزام می‌شدند و حوزه‌های علمیه در هر شهر وجود داشتند. و حوزه های مرکزی در شهرهای بزرگی مثل شهر قم که  در واقعه ۲۹ دی نقش مهمی ایفا کرد.  شاه به مذهب در مقابله با کمونیسم مثل هوا نیاز حیاتی داشت. اما زمانی که نامه ای در روزنامه اطلاعات درباره آیت‌الله خمینی منتشر شد نیروهای فعال در قم، و حوزوی ها همان افرادی بودند که قرار بود در صحنه حضور یابند و رهبری تحولات را در دست بگیرند. بنابراین، مساجدمثل مسجد قبا یا حسینیه‌ی آخوند نوری واقع در خیابان ژاله کانون تبلیغ و ترویج سیاسی در آن زمان بود. بیشترنزدیک به اتفاق این مساجد در سال‌های ۱۳۵۵ و ۱۳۵۶ وسیعاً فعال شدند و به‌عنوان مراکز فعالیت‌های سیاسی عمل ‌کردند.

آنچه در عید فطر سال ۱۳۵۷ در قیطریه رخ داد، نشان‌دهنده تأثیر این تبلیغات بود؛ جمعیت عظیمی به آن منطقه رفتند و سپس حرکت آن‌ها به داخل شهر ادامه یافت. در پی این تحولات، سه روز بعد در ۱۷ شهریور واقعه‌ای رخ داد که در آن گویا هزاران نفر کشته شدند، و همه این رقم را باور کردند. البته، آمار رسمی تعداد کشته‌ها را ۹۸ نفر اعلام کرد، اما قدرت تبلیغاتی موجود در آن زمان (و بی‌اعتمادی مطلق به دستگاه دیکتاتوری دروغ‌پراکن شاه) این واقعه را در برابر جنایات رژیم شاه برجسته کرد.این نیروی عظیم وجود داشت، و هنگامی که از هژمونی فرهنگی سخن می‌گویم، مقصودم همین تأثیرگذاری است. هژمونی فرهنگی یا درست‌تر ادبی-فرهنگی که چپ‌ها داشتند، عمدتاً متوجه بخشی از طبقات متوسط بود و مستقیماً معطوف به طبقه کارگر نبوده البته، به‌طور غیرمستقیم، شعارهای برابری‌طلبانه چپ‌ها همیشه در میان طبقات پایین جامعه نفوذ داشت. اما تأثیر مستقیم آن‌ها بر طبقه کارگر محدود بود. در مقابل، روحانیت به‌طور مستقیم در میان اقشار مختلف جامعه نفوذ داشت. ساختارهایی که در اختیار داشتند، به نمایندگان خمینی اجازه می‌داد پیام‌های خمینی را از طریق نوارهای کاست به حامیانشان منتقل کنند. سایر نیروهای سیاسی  مطلقاً چنین شبکه‌های منسجمی نداشتند. تمامی این شرایط به یک سمت پیش می‌رفت. نکته‌ای که باید در نظر گرفت، این است که نیروهای ملی-مذهبی، که شاید بتوان آن‌ها را تا حدی لیبرال‌منش نامید، در نهایت به دنبال آن بودند که شاه سلطنت کند، اما حکومت نکند. در مقابل، فردی مانند خمینی آمد و گفت که «امپراتور لخت است» و می‌شود سرنگونش کرد. طبیعتاً، این شعار رادیکال در میان مردم گرفت و به سقوط رژیم انجامید.

البته، اینکه این تحولات را انقلاب بنامیم یا قیام، موضوعی قابل بحث است. اما به هر حال،شک نیست که آنچه شد هرگز انقلاب اجتماعی نبود، بلکه انقلاب سیاسی بود، زیرا هیچ طبقه‌ای جایگزین طبقه دیگر نشد. سرمایه‌دار کراوات‌زده جای خود را به سرمایه‌دار ریشوی دست چندم اسلامی داد. انقلاب یا قیام بهمن انقلاب اجتماعی نبود، بلکه یک تغییر سیاسی سریع و ناگهانی بود. چنین تغییراتی گاهی با کودتا رخ می‌دهند و گاهی با جنبش‌های مردمی. اما در نهایت، واقعیت این است که این اتفاق رخ داد و ساختار قدرت تغییر کرد، هرچند که ماهیت اقتصادی- سیاسی آن تغییر بنیادی نکرد.  حتی می‌توان دید که سرمایه داران اسلامی به مراتب درنده تر و خون‌خوارتر از سرمایه داران زمان شاه‌اند چون سرمایه‌داری ایران در بحران‌های مرگبارتری دست و پا می‌زند و برای پیوستن سرمایه داری جهانی شیفته‌تر و هارتر است. در زمان شاه، شاه به میزانی ملی‌ها و توده‌ای‌های بریده و پشیمان را در بدنه‌ی حکومت خود جا داده بود.و در واقع پذیرای نظرات بود مشروط به اینکه از طریق شخص شاه انجام گیرد. چنانچه طرح اصلاحات ارضی را هم  شاه از خلیل ملکی دزدید و یا سپاه دانش و سپاه بهداشت را از  خانلری دزدید و در اواخر سپاه دین هم به دست شاه ایجاد شد.

اسلامیون شعارهای شبه‌انقلابی یا انقلابی در همان سطح سیاسی و گاه اقتصادی داشتند و از آن استفاده کردند من بعنوان یک شاهد انقلاب در حالیکه رفقای من همگی در زندان بودند، به‌ عینه ببینم که توانستند با یک رادیکالیسم در مقابل نیروهای ملی مذهبی و با شعارهای عمیقا پوپولیستی مثل مسکن مجانی که خسروشاهی وعده داد قد علم کنند و بازی را ببرند نکته‌ی دیگر ایجاد توقعات و عدم تحقق آن‌هاست که می‌تواند یک حکومت را از پا درآورد. به‌عنوان مثال، هویدا می‌گفت: «به امید روزی که هر ایرانی یک اتومبیل پیکان داشته باشد». اما وقتی نتوانست این وعده را محقق کند، خود این وعده به ضد خود تبدیل شد. حتی اصلاحات ارضی هم نوعی ایجاد توقع و حتی توقع‌ها و برنیاوردن آن بود. حتی معدود وعده‌هایی که خمینی در اوایل انقلاب داد، مثل «مجانی کردن آب و برق”، هنوز در ذهن مردم باقی مانده و گریبانگیررژیم است. مردم حتی این سخنان را به نسل‌های بعدی منتقل کرده‌اند. این وعده‌ها، که در آغاز انقلاب مطرح شد، در کنار مسائل مربوط به مسکن و رفاه، تأثیر بسیاری بر جلب حمایت عمومی داشتند.

 و نکته‌ای در باره‌ی ترکیب چپ تا یادم نرفته، چپ‌ها در میان طبقه کارگر نفوذ چندانی نداشتند. بر اساس تجربه شخصی، در زندان بسیاری از رفقای ما از طبقات پایین جامعه نبودند، من و تعداد معدودی از رفقای شهرستانی از طبقات پایین جامعه بودیم. چه در میان مجاهدین و چه در میان فداییان، اکثر اعضاو هواداران از طبقه متوسط بودند، کسانی که تحصیلات داشتند، دانشجو بودند و توانایی مالی برای فعالیت‌های فکری و سیاسی داشتند.

حتی در دوران انقلاب نیز این پیوند میان چپ و طبقه کارگر برقرار نشد. هرچند که در برخی نقاط، به دلیل شرایط خاص، کارگران به سوی چپ‌ها گرایش پیدا کردند، اما این پیوند عمیق و پایدار نبود، نهادی نبود و به صورت نهاد درنیامد. پس از انقلاب نیز شرایط کاملاً تغییر کرد و مسائل دیگری مطرح شد.

–پرسشی که مطرح می‌شود، این است که تحلیل چپ ها از  نیروهای اسلامی چه بود. من شخصاً این موضوع را از نزدیک مشاهده کرده‌ام. در سنین نوجوانی، حدود ۱۴ سالگی ،محله‌ای که در آن زندگی می‌کردم، شامل افرادی از قشرهای مختلف بود، بعنوان مثال لمپ‌ن‌ها و کافی کسانی بودند که گروه‌های معترض در محله‌هایی مانند شاهپور و امیریه ‌و خانی آباد و جوادیه را هدایت می‌کردند.  اما در همان سن کم می‌دانستم اسلامیون افراد خطرناکی هستند ، سوال من این است که کمونیست‌ها و سوسیالیست‌ها با سطح نسبتا بالای مطالعه سیاسی و دانش اجتماعی که داشتند تحلیلشان در آن‌ دوران از اسلامیون چه بود؟

زمانی که درباره جهان دو قطبی سخن می‌گوییم، چپ ایران باید یک نقد جدی به ساختارهای فکری و عملی خود در گذشته وارد کند. بسیاری از تحلیل‌های آن‌ها مبتنی بر شرایط ایران نبود و از تحلیل اوضاع مشخص ایران برنمی‌خواست، بلکه از ایدئولوژی‌های بین‌المللی چپ الهام می‌گرفت. به فرض اگر شکافی بین دو نیروی سوسیالیستی در می‌گرفت طبیعی بود این شکاف بین نیروهای چپ هم شکل بگیرد بعنوان مثال بین چین و شوروی. یا کوبای فیدل کاسترو را  که نیروی مستقل تری است در نظر بگیرید درحالی‌که خود کوبا سخت  تحت تأثیر آن تئوری ها ست. به تعبیر من، پس از سلطه‌ی بلامنازع استالینیسم همه چیز و همه کس تحت استیلای ساختارهای فکری و تشکیلاتی استالینی است، بدون توجه به اینکه هر تئوری باید پاسخگوی شرایط مشخصی باشد. یک تئوری هایی را حفظ کرده بودند مثلا از عام به خاص بیایی ولی واقعا خبری از این از عام به خاص نبود بلکه صرفا آن را حفظ کرده بودتند، در بسیاری از جاها بردگی فکری بود. برای نمونه، حزب توده، بعنوان تنها حزبی که حزبیت و تشکل حزبی داشت و سازمان های حزبی مثل زنان یا جوانان داشت، که ساختار تشکیلاتی مشخصی داشت و هرآنچه را که احزاب سوسیال دموکرات باید داشته باشند داشت ساختارهایی که از احزاب سوسيال دموکرات آلمان به احزاب بلشویکی هم راه پیدا کرده بود که باید سازمان های جنبی داشته باشند، یگانه گروهی که تئوریسین داشت، مذهب رادر سال‌های دور، در دهه‌ی بیست و سی یک امر کاملاً ارتجاعی می‌دانست، با این همه این دیدگاه‌های برده‌وار موجب شد که در تحلیل شرایط ایران دچار انحرافات فاحش شود. من از تفاوت دیدگاه حزب توده پیش از انقلاب و در حین انقلاب و تحت تأثیر خرافات حزب کمونیست شوروی یک نمونه‌ می‌آورم . هوشنگ تیزابی از اعضا یا سمپاتیزان‌هایی بود که در زندان مأموریت شخص خود را این می‌دانست که نسخه‌های قرآن را پاره کند یا در آن‌ها یادداشت‌هایی بگذارد که این ها ارتجاعی است و نخوانید. اما بعداً، وقتی توسط ساواک دستگیر و  زیر شکنجه کشته شد، در سال ۱۳۵۳، در روزنامه‌ها اعلام شد که او در یک درگیری مسلحانه کشته شده است در حالی‌که در اتاقش عکسی از خمینی و چگوارا داشته.که البته تبلیغاتی بود برای تخریب مجاهدین تحت عنوان مارکسیسم اسلامی، چون ساواک از میزان دشمنی تیزابی با مذهب خبر داشت می‌خواست چهره‌ی او را به این وسیله مخدوش کند ، غرضم این است که میزان این تقابل را نشان دهم این است که به جرئت می گویم حزب توده نسبت به مذهب به هیچ وجه مشکل معرفتی نداشت اما مشکل بینشی داشت و خودش را تابع تئوری های خط  میانه ی سوسیالیسم و سرمایه داری می‌دانست یعنی «راه رشد غیرسرمایه‌داری»، و به تئوری‌های تئوریسین های روس اعتقاد تام داشت. اینکه بین دو اردوگاه یک نیمه اردوگاهی هست شامل  کشورهایی‌اند که راه رشد غیرسرمایه‌داری طی می‌کنند و باید از آن‌ها پشتیبانی تام کرد،  کشورهایی سرمایه‌داری دولتی مثل لیبی و الجزایر و سوریه، اندونزی دوره ‌ی سوکارنو یا مصر دوره‌ی ناصر یا سوریه‌ی دوره‌ی حافظ اسد  یا عراق که حتی حزب بعث در این دوکشور اخیر تفکر شبه فاشیستی داشت.

برای حزب توده حکومتی که بر اثر اتفاقات ۵۷ روی کار آمد حکومت الگوی راه رشد غیرسرمایه‌داری بود. یعنی با شعارهای ضدآمریکایی و اشغال سفارت و این‌گونه نمایش‌ها.  از نظر آن‌ها ایران به‌هرحال از سیکل غرب دست کم در وجه سیاسی بیرون آمده بود امااین هم بود که در وجه اقتصادی هرگز بیرون نیامد و همیشه سرمایه‌داری ماند فقط لعاب اسلامی گرفت. ضمن اینکه یادمان نرود که در چریک‌های فدایی خلق بعد از ۵۸ تا زمان اشغال سفارت آمریکا، که در واقع در حکم مرگ چپ بود، هنوز گرایش‌های دموکراتیک بر گرایشات راست توده ایستی غلبه داشت، اما تصرف سفارت چپی را که فقط در لفظ متعهد به طبقه‌ی کارگر می‌دانست اما تا مغز استخوان ضدامریکایی بود به‌کلی فشل کرد،  چون نمی توانست خالی بالاتر از خال حکومت خمینی بزند. البته تزلزل نیروی‌های چپ پیشینه‌ای عمیق‌تر از این داشت و تصرف سفارت اوج آن بود. برای نمونه، رویدادهایی مانند حمله به روزنامه آیندگان و تظاهرات گسترده‌ای که به دنبال آن شکل گرفت، به وضوح نشان می‌داد که چگونه نیروهای حزب‌اللهی توانستند بدون حضور تشکیلاتی فداییان به ستاد فدائیان در خیابان میکده حمله کنند و آن را سرکوب کنند هوادار می‌خواست از آزادی حمایت کند، اما رهبری چپ بهایی به دموکراسی  و آزادی نمی‌داد و اسیر همان ساختارهای فکری چپ بین‌المللی بود.

پس از تسخیر سفارت آمریکا در سال ۱۳۵۸، شکاف‌هایی در میان نیروهای چپ ایجاد شد. سازمان چریک‌های فدایی خلق دو شقه شد و اکثریت آن به سمت نیروهای دیگر متمایل شدند و به خط امام پیوستند. حتی در میان نیروهای خط سوم نیز چنین تحولات و انشعاباتی رخ داد. مثلا متلاشی شدن گروه نه چندان کوچک رزمندگان و پیوستن برخی از اعضای آن به حزب توده. البته گروه های مستقلی هم ظهور کرده بود که نظریه های دیگری داشتند ولی بسیار اندک. برای مثال، در خط سه گروه پیکار را داشتیم که باز درگیر نظریه‌هایی بود که ارتباطی با تحلیل مشخص از اوضاع کشور نداشت. یا اتحادیه ی کمونیست‌ها که تا سال ۶۰ طرفدار بنی صدر بود ولی پس از سقوط بنی صدر ناگهان قضیه آمل را پیش آورد. من اشاره ای به نیروهای کرد نمی‌کنم چون مبحث جداگانه ای است.

بطور کلی نگاه مثبت به مذهب وجود نداشت ولی در عین حال گفته می‌شد با وجود اینکه این تفکر مذهبی است و مذهب ارتجاعی است و راه به جایی نمی‌برد اما موضع سیاسی آن به عنوان اسلام سیاسی جهت ضد سرمایه‌داری دارد. در آن زمان، نظریه‌های متعددی مطرح بودند که توسط اتحاد جماهیر شوروی القا می‌شدند، از جمله تئوری خرافی«دوران». این دیدگاه برگرفته از سخنان لنین بود که عصر حاضر را عصر انقلاب‌ها وجنگ‌ها می‌دانست. این نظریه بعدها به این شکل مطرح شد که ما در دوره‌ای از «سقوط امپریالیسم و صعود سوسیالیسم» قرار داریم و باید همه چیز را در این چارچوب تحلیل کنیم همه چیز باید تحت این حکم شکل بگیرد، به عبارت دیگر عصر را به دوران تبدیل کرده بودند و کعبه‌ی این به اصطلاح «دوران» هم اتحاد شوروی بود که ده سال بعد به طرز خفت‌باری سقوط کرد. این دیدگاه ،مساله ی دوران، حتی در گروه «راه کارگر» نیز وجود داشت، چراکه خود را تا حدی یک گروه طرفدار شوروی می‌دانستند. راه کارگر تا سال‌ها خود را مدافع دژ استالینیسم می‌دانست. چنان‌که چینی ها هم برای خودشان تئوری داشتند: امپریالیسم شوروی رو به صعود است و امپریالیسم آمریکا رو به افول، و همه مشتی خرافه‌ی سیاسی.

درمجموع بنا بر این تئوری ها ما گرفتار مشکلات بینشی هستیم نه ضعف معرفتی، گرچه از قضا ضعف مفرط معرفتی مددکار این ضعف بینشی است. ضعف معرفتی ندارید، از ماهیت مذهب شناخت دارید اما بینش از بیخ غلط است ، بینش خرافی است و بینش حتی مذهبی است نسبت به مارکسیسم و اینکه بجای دیدن مارکسیزم بعنوان روش و فقط روش آن را  آموزه‌ی دینی می‌بینید و خط به خط دنباله روی آن را می‌کنید.. باور راسخ  من ایناست که چپ باید از خودش یک نقد تئوریک و عملی عمیق بکند چپ در درجه‌ی اول به خودش بدهکار است.

–در نهایت، این پرسش مطرح می‌شود که چگونه می‌توان این تجربیات تاریخی را برای امروز نیز در نظر گرفت. پراکندگی نیروهای چپ همچنان ادامه دارد و بسیاری از این مسائل، همچنان در میان آنان مطرح است. این موضوع، نه ‌تنها یک مسئله تاریخی، بلکه یک چالش معاصر نیز محسوب می‌شود. (و همانطور که اشاره کردید درواقع فروپاشی بلوک شرق ناشی از همان خوش‌بینی خیالی بود که به سایر مناطق هم می‌گفتند اما خودشان هم آن را باور  داشتند. ) خود من هم از شهریور به بعد مخالف اسلامیون بودم. بنوعی از آن ها جدا شده بودیم و ماجرای کتاب جلدسفیدها را داشتیم. اما زمانیکه می‌خواستیم شعار مستقل بدهیم شعارهایی مثل حزب فقط حزب الله و رهبر فقط روح الله گفته می‌شد و عملا سایرین را خاموش می‌کردند.  من شخصا در 12  بهمن ماه، روز ورود خمینی به تهران،  به خیابان نرفتم که جز ئی از آمار اسلامیون بحساب نیایم اما چگونه میتوانستم مانع تندروی مردمی که عکس آقا را در ماه میدیدند بشویم.

  البته که این گفتگو صرفا خاطره گویی یا اشاره به اشتباهات گذشته نیست درحالی‌که در حال حاضر ما با پراکندگی عظیم نیروی چپ مواجه هستیم. همین اتفاق در سال‌های ۵۶ ۵۷ نیز پیش آمده بود. اکنون نیروی چپ پراکنده است نه مرکز دهنده. دو نکته هم در پاسخ‌های جا افتاده که بد نیست ذکر شود:  فداییان آن دوره هژمونی خمینی را پذیرفتند. اگر به دو جزوه ی «درباره ی وظایف ما» و« بازهم درباره ی وظایف ما» رجوع کنیم بحث اساسی فدائیان نسبت به جنبش در آن‌ها مشهود است. چنانچه گفته های میشل فوکو فیلسوف فرانسوی که درآن دوران به ایران آمده بود و با یکی اعضای فدائیان مصاحبه ای کرده بود آمده که آن‌ها هژمونی خمینی را پذیرفته اند. درواقع اساس تفکر در آن دوره این بود: اگر این به عنوان اقرار یا اعتراف کسی بگیرید که در آن دوره حضور داشته اساساً این طور بود که مخالف شاه متحد تو تلقی می‌شود. تفکری که در آن دوره قابل انکار نیست.  نکته‌ی دوم،در سال‌های منتهی به سال انقلاب چپ نیروی متشکل سازمان‌یافته نبود، همه‌ی مبارزان و فعالان یا از میان رفته بودند یا تتمه‌ی آن‌ها در زندان‌ها بودند. مثلا گروهی که در تهران بود و آقای محمود اعتماد زاده معروف به آذین کسی بودکه باید از او به عنوان ایفا کننده ی نقش نام برده شود، فراخوان‌هایی می‌داد برای تجمع در جاهای مختلف مثل میدان قزوین یا ۲۴ اسفند. و اکثر نیروهای چپ از هر گرایشی این فراخوان ها را لبیک می‌گفتند. اینها نهایتاً یک نیروی ۲۰۰ نفره بودند که از طرف نیروهای حزب الهی با چماق و قمه مورد حمله قرار می‌گرفتند.کسانی که طرفداران شعارهایی مثل« حزب فقط حزب آلله »و یا« بحث بعد از مرگ شاه» بودند. اما نیروی چپ و در واقع کسانی که در انقلاب حضور فیزیکی داشتند هرگز زیر بار اسلامی ها نرفتند. به بیانی در آن زمان عناصر چپ و دموکرات مثل معلم‌ها، پرستارها یا هنرمندهای معترض هرگز زیر بلیط اسلامیون فعالیتی نکردند. به‌ یاد داشته باشیم که در شب های شعر گوته که سعیدسلطان پور و ساعدی آمدند کسانی مثل موسوی گرمارودی شعر خواندند اما رفتن گرمارودی به روی صحنه آن تجمع هزاران نفره چنان آب رفت و پراکنده شد که شاید ده نفر از آنها باقی ماندند و گرمارودی این‌طور گفت که «شیعه هميشه تنها بوده. » و از این ننه من غریبم بازی‌ها. این اتفاق مال سال ۵۶ است یعنی تنها یک سال مانده به انقلاب و این به نوعی مظلوم جلوه دادن اسلام بود . اما سازمان مذهبی توانست با کنار زدن نیروهای ملی و چپ وحتی ملی-مذهبی از نظر سیاسی به یک نیروی هژمونیک تبدیل شود.

درواقع آنچه در ۵۶ و ۵۷ اتفاق افتاد عناصر  چپ و مترقی بود ند یعنی به تفکیک از سازمان و تشکیلات. در واقع تا پیش از ۲۲ بهمن تشکیلات‌ها ضعیف بودند و بعد از آن  است سازمان‌های سیاسی سروشکل شکل می‌گیرند.  برای تشکیلاتی مثل «سرخه روجا» (هواداران فدایی‌ها) در شمال نظیری در یزد و زنجان و قزوین و تبریز و مشهد … دیده نمی‌شود و همه چیز  بسته است به توسعه یافتگی فکری و فرهنگی و سیاسی شهرها.

-بپردازیم به مقاومت و مقابله سیاسی و اجتماعی بعد از انقلاب ۵۷. از جمله سازمان چریک‌ها و کوردستان و ترکمن صحرا …. اینکه چه عناصر و عواملی باعث از پا درآمدن این مقاومت ها و تثبیت رژیم شد؟

اینکه یک حکومتی نه با کودتا بلکه با یک انقلاب توده گیر روی کار آمده بود و هژمونی فکری و سیاسی و حتی در لایه هایی از جامعه هژمونی فرهنگی خودش را اعمال می‌کند از جمله عوامل از پا درآوردن چپ و نیروهای مترقی بود حتی با وجود اینکه حکومت در لایه هایی مثل دانشگاه‌ ها و بخشی از طبقات متوسط و زنان موفق نبود. حکومتی که آمده بود تا تمام دستاور های دموکراتیکی را  که از دوران مشروطه با هزینه ی بسیار بدست آمده بود تباه کند با مقاومت این لایه‌های اجتماعی گسترده روبرو شد. زندان‌های انباشته از زندانی در همه‌ی رده‌های جامعه در سراسر ایران و سرکوبی که در سراسر تاریخ ایران سابقه نداشت، گواه این سخن است.  البته در مواردی تشکل های سیاسی بجای اینکه یار خاطر باشد بار خاطر شدند. و از پیشروی مردمی که می‌خواستند حقوق اولیه شان را بدست آوردند ممانعت کردند بعنوان مثال در قضیه حجاب همان ساختارهای فکری که پیش‌تر متذکر شدم باعث شد چپ نپذیرد حجاب این مساله مرکزی است و می‌تواند  بسیاری مسائل مرکزی دیگر را تحت‌الشعاع قرار دهد. حتی زمانی که زنان در سال 59 در جلو دفتر نخست وزیری دست به اعتراض  زدند شاهد بودم که نیروهای رادیکال چپ مثل راه کارگر ، اتحادیه کمونیست ها ، پیکار ، وحدت کمونیستی، اقلیت فدایی، رفقای اشرف دهقانی،  نه نیروهایی مثل اکثریت فدایی که که اصلاً شرکت نکردند، شرط هایی می‌گذاشتند که با حجاب اجباری مخالفیم اما با فلان و بهمان هم مخالفیم.

در همان تئوری های متصلب و خرافی است که همه چیز به عمده و اساسی تقسیم می‌شود و آنچه فرعی به حساب می‌آيد محل اعتنا نیست.  صحبتم این است که نگاه‌های بینشی چطور می‌تواند در واقعیت نفس‌الامری اثرگذار و حتی تعیین‌کننده باشد، حتی در مساله ی تمایز میان دوست و دشمن: تضاد ما با امپریالیسم است یا با مذهب یا ساختارهای دینی یا ساختار تحمیلی قرون وسطایی ارتجاعی اهم کدامست و فی‌الاهم کدام، و این یعنی واقعیت را به تعطیلات فرستادن  و یاوه‌های ایدئولوژیکی را بر صدر مصطبه نشاندن. بله تئوری به خودی خود قابل دفاع است و بدون تئوری هیچ انقلابی سر نمی‌گیرد اما  اگر تئوری خود به پابند عمل و پراکسیس بدل شد، چه؟ درنظر داشته باشیم که این تفکر بعد از ۲۲ بهمن همچنان وجود داشت که برای یک عده ای مطابق همان بینش متصلب بی‌ارتباط به واقعیت حکومت نوبنیاد اسلامی حکم دولت کرنسکی را داشت درعین اینکه خودشان را بلشویک می‌دانستند و بر این باور بودند که بعد از مدتی این‌ها را برمی اندازیم و نیروی بلشویکی روی کار خواهد آمد. به عبارتی این توهّم با قوت وجود داشت. به علاوه اینکه چپ ایران اهمیتی را که باید برای مسائل دموکراتیک قائل می‌شد  اساساً قائل نبود، در بیشینه اش قائل نبود، اما می‌توان گفت در کمینه اش سازمان‌هاو گروه‌های معدودی بود که تکیه تام بر دموکراسی داشتند و آن را اصل قرار می‌دادند اما این سازمان ها به دلیل کوچک بودن چندان موثر نبودند اما فرضاً سازمان بزرگی مثل چریک‌های فدایی خلق که تفکر شورویایی حزب توده  را به خودشان منتقل کرده بودند و با آن بار آمده بودند هرگز اعتنایی به اهمیت دموکراسی نه به عنوان یک وسیله بلکه به عنوان هدف نداشتند. این شد که چپ هرگز موفق نشد از درون خودش نیروی دموکراتیکی پدید آورد که بر چند اصل اساسی دموکراتیک پابند باشد و از آن تخطی نکند. برای نمونه، در برابر اتفاق بستن روزنامه ی آیندگان و یا روزنامه بامداد و غیره که عملا دژهای دموکراتیک جامعه بودند بعنوان مطبوعات، سازمان های چپ اعلام هیچگونه تظاهراتی نکردند حتی فداییان یا عناصر شناخته شده بعنوان چپ و مجاهدین. اما در همان تطاهرات که علیه بسته شدن روزنامه ها به وقوقع پیوست و به خیابان کاخ کشیده شد و بیانیه هایی در آنجا خوانده شد نه مجاهدین و نه فدایی ها نه پیکار نه هیچ کدام از  گروه های خط سه، دو چهار و پنج هیچکدام بیانیه ای ندادند، تحت این عنوان که روزنامه ی آیندگان متعلق به داریوش همایون بوده و بورژوایی است و از این قبیل. و بنابراین چپ نتوانست متشکله ای پدید آورد تحت عنوان مثلاً سازمان ايکس که بتواند از میان همه ی گروه های چپ خواست های دموکراتیک یک ملت را نمایندگی بکند. مثلاً نفی و طرد حجاب اجباری یا لایحه ی قصاص  که وقتی با اعتراض ملی ها روبرو شدند و خمینی آن‌ها را کافر و مرتد خواند اما هیچ پاسخ درخوری از چپ نگرفتند.بنابراین عدم اتحاد بین نیروهای چپ آن‌ها را در مقابل هر عملی مجبور به عقب نشینی می‌کرد. اولین پیمان تاکتیکی بین فداییان اقلیت و پیکار بسیار دیر در اول ماه مه اردیبهشت 60 انجام گرفت که بسیار دیر بود و حکومت همه چیز را چارمیخه کرده بود.  

واقعیت قضیه این است که از دست دادن نیروهای دموکراتیک مثل زنان تبعات جبران ناپذیری داشت. من بر بینش غلط و مسائل بینشی چپ تأکید می‌کنم چون بنظرم نقش پررنگی در تمام وقایع انقلاب داشت. این نقد بر ساختارهای چپ وارد است که چرا هرگز نتوانست یک نیروی دموکراتیک فراگیر پدید آورد. یعنی در کنار نیروهای کمونیستی که در گروه های مختلف چپ بود بتواند چنین نیروی فراگیری پدید آورد. اتحاد دموکراتیک با حفظ ساختارهای فکری و ایدئولوژیک.

–چه درس هایی این روند انقلابی می‌تواند برای جنبش چپ و جنبش پیشرو داشته باشد؟

به نظرم ساختارهایی که نه تنها سودآور نبودند بلکه زیان آور بودند یکی از عواملی است که باید به آن از تمام وجوه  به نقد آن پرداخت. چپ به اشتباه در جاهای بسیاری به دموکراسی نپرداخت و حتی آن را مذموم می‌شمارد و خارج از بحث. جاهایی کلمه لیبرال را حتی نجس تلقی می‌کرد. وجود ساختارهای سازمانی هرمی از بالا به پائین، از پایین به بالا همه چیز ولی بالا به پائین همه چیز قاتل ساختارهای تشکیلاتی چپ بود. روابط درون سازمانی و درون تشکیلاتی بشدت مسموم بود. این روابط باید نقد شود، از بیخ و بن نقد شود. انضباط با قلدری حزبی دو مساله کاملا جداست. اینکه عده ای در بالای هرم سازمانی رهبر باشند و به نقل از تروتسکی در «یادداشت‌های روزانه» حکایت رمان بورژوازی است که به  یک خانه ی دو اشکوبه می‌ماند که در طبقه ی پائین همه در حال تمیزکاری و پخت پز و خرحمالی‌‌اند و در طبقه ی بالا همه در حال آه کشیدن از فرط بیکاری. سازمانی که سانترالیسم دموکراتیک را بهانه ای قرار می‌دهد برای سرکوب سازمانی، به راه انداختن ساختارهای بورکراتیک عریض و طویل و خفه کردن فکرهای مستقل و شیوه های جدید فکر کردن و ارائه راه حل های جدید و حتی به اعتقاد شخصی من برای ایجاد فراکسیون و حق مخالفت، این ساختارهای متصلب باعث  فضای به غایت  مسموم چپ ایران کنونی شده که آن را شاهدیم. چیزی که باعث سازمان گریزی شده.  تحزب‌ستیزی شده. تاثیراتی که این ساختارهای متصلب بر جای گذاشتند انکارناپذیرند، همان‌گونه که در چپ کنونی ایران چپی دو جناح وجود دارد: شاخه ای که خود را تابع ساختارهای چپ فرهنگی می‌داند و شاخه ای که خودش را نماینده تفکر چپ کارگری می‌داند که علی‌رغم اینکه هر دو حرفی برای گفتن دارند ولی یکدیگر را نفی می‌کنند. هر دو به نوعی افراط دارند یکی  که یک‌جانبه بر اهمیت ساختارهای فرهنگی تاکید می‌کند و دیگری که ساختارهای اقتصادگرایانه را  بدون توجه به تحولات جامعه‌ی بین المللی در این 150 ساله‌ و حتی چند دهه‌ی اخیر اصل قرار می‌دهد و هیچ اعنتایی به ساختارهای فرهنگی ندارد. باید در مقابل این ساختارهای متصلب  از هر دو سو ایستاد، چرا که نخستین زیان این تقلیل‌گرایی تشکل‌گریزی است . هر گروهی اعتقاداتی دارد ولی بطور مطلق زیر بار به جا آوردن دیگری  نمی‌رود و هر دو دچار تفکر تقلیل‌گرایانه (reductionism) هستند که در دوران قبل از انقلاب هم وجود داشت.از این دوشاخگی کاذب درآمدن و مزایای هر یک را دیدن یکی از این درس هاست. اینکه چپ باید از تفکر بالادستی و پایین دستی و به عبارتی جونیور و سینیور دیدن اعضا ی تشکل خود بشدت خودداری کند. چپ در حال حاضر درگیر بحران اعتماد به نفس است و به نقل از کسی چپ دچار نوعی« ملانکولی» است، به تعبیری، دستخوش دلمردگی و  حالت رخوت و بی حوصلگی و ملال است. چپ باید در خودش جنبش ایجاد کند و همچنین به راه حل های جمعی نیاز دارد. اینکه به چه میزان راه حل ها از شخصیت ها نشأت بگیرد یا از تفکر جمعی اوضاع و احوال مشخص معین می‌کند. چپ ایران اگر بخواهد مقابل تفکرات فاشیستی نئو فاشيست و نئو نازی و نیروهای راست افراطی قد علم کند و بقول رفیق درگذشته‌ی  من دکتر ادیب سلطانی که معتقد بود چپ هنوز در این مملکت حرف برای گفتن دارد و درصف مقدم  تحول فرهنگی است، همانطور که در اکثر کتاب‌ها این گرایش دیده می‌شود باید  بتواند خواسته اش را عملیاتی کند، به هم‌اندیشی و بنوعی جمع اندیشی نیاز دارد. یعنی بپذیریم که ما بحران داریم بحران ایدئولوژیک و حتی استراتژیک و تشکیلاتی داریم  و کاملا این را بپذیریم.

مثلا اینکه نمی‌توانیم گروه بیست نفره ای پدید بیاوریم مثل سال های ۴۸ و ۴۹ و شکل گیری فداییان و این را مقدمه‌ی پیروزی بداند این عصر دیگری است هیچ اعتقاد ندارم که «گذشته چراغ راه آینده است»، چون تاریخ هر بار بی‌گمان طور دیگری اتفاق می‌افتد. به قول آن بزرگ اهل تمیز در سه هزار سال پیش آب در رودخانه دو بار بر تو نمی‌گذرد. اتحادها و انفصال‌ها بنابر مقتضیات هر عصر و زمانه طوردیگری خود را به رخ می‌کشند، زمانه و عصر است که ما را با یکی متحد و با دیگری منفصل می‌کند، بنابراین به اقتضای تاریخ همیشه احتمال ارتکاب «اشتباهات» هست، از ارتکاب اشتباهات نباید ترسید. به نظرم چپ اگر با جمع اندیشی روی هدف‌هایی بعنوان هدفهای سوسياليست آینده توافق بکند می‌تواند از بن بست کنونی بیرون بیاید. اما پیش از هر چیز چپ باید در آغاز صف مستقل خودش را داشته باشد با تکیه بر بررسی و تحلیل ساختارهای اجتماعی و اقتصادی در ایران  کنونی و پرداختن به این موضوع و درنظر گرفتن ویزگی هایی که مختص ایران است، ایران عراق یا افغانستان ، سوریه، لبنان، عربستان، اندونزی ، مالزی…نیست. نقاط درخشانی در تاریخ چپ دیده می‌شود مقاومت های تاثیرگداری مثل آنچه در ترکمن صحرا دیدیم یا در بنکه های کردستان. چپ در سال‌های ۵۷ و ۵۸ هژمونی را به نیرویی واگذار کرد کمابیش می‌دانست قاتلش خواهد بود. باید در عین رعایت فردیت آدم‌ها بنا بر اصول انسانی و در عین رعایت استقلال‌اندیشی دنبال راه حل های جمع اندیشانه بود. پدید آوردن قالب متحدالشکل برای تفکر انسانها به بهانه ی انضباط مانع رشد و کورکننده‌ی ذهن است.

* روایت تصویری مشروح این گفت‌وگو در کانال‌های یوتیوب

https://youtube.com/@hamandishichap و

تلگرام (https://t.me/left_forum) هم‌اندیشی چپ منتشر شده است.

Der Beitrag هم‌اندیشی چپ: گفت‌وگوی همایون ایوانی با اکبر معصوم‌بیگی درباره روند تحولات ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷، بخش دوم و پایانی پرسش و پاسخ و جمع‌بندی erschien zuerst auf شبنامه.

یکشنبه ، ۲۴ فروردین ۱۴۰۴برابر با ۱۳ آوریل ۲۰۲۵

با انتشار یک عکس در رسانه‌های اجتماعی و بلافاصله بازتاب آن در رسانه‌های حکومتی داخل کشور، بیش از پیش پرسش‌هایی در مورد وضعیت سلامتی پرویز قلیچ‌خانی، کاپیتان سابق تیم ملی فوتبال ایران و مدیر مسئول نشریه آرش به دست ما می رسد. برای اطلاع از شما دعوت می‌کنیم که به گفت و گوی دوم همایون ایوانی و نجمه موسوی- پیمبری که در آن به وضعیت سلامتی پرویز قلیچ‌خانی پرداخته می‌شود، توجه کنید.
در این گفت‌وگو، به نکات و پرسش‌های زیر پرداخته می‌شود:

وضعیت سلامتی پرویز قلیچ‌خانی چگونه است؟

پزشکان بیماری‌های پرویز را پزشکان چگونه ارزیابی می کنند؟ و چرا مراقبت‌های ویژه پزشکی درباره او ضرورت دارد؟

نگاهی کوتاه به بازتاب خبر و عکس بیماری پرویز در رسانه‌های داخل و حکومتی و ارزیابی از این واکنش‌ها

پیشنهادهایی به علاقمندان پرویز که در این دوره سخت با او همراهی و همدلی کنند و در عین حال اخبار در مورد سلامت و یا شرایط او را از کانال و سایت “آرش” دنبال و بازپخش کنند و نه اخبار یا شایعات رایج در رسانه‌های اجتماعی.

در پایان این گفت‌وگو، دو عکس جدید پرویز در نوروز امسال و نیز با کودکان پاریس نمایش داده شده است

(https://t.me/arashmagazine/13) درباره نشريه آرش

http://arashghlich.org/ لینک صفحه اینترنتی جدید آرش

https://t.me/arashmagazine لینک ورود به کانال تلگرامی آرش
@arashmagazine

shabraft@gmail.com :تماس با ادمین

Der Beitrag گفتگوی همایون ایوانی با نجمه موسوی-پیمبری درباره آخرین وضعیت سلامت و زندگی پرویز قلیچ‌خانی erschien zuerst auf شبنامه.