Kosova ka importuar mallra në vlerë prej mbi 6.3 miliardë eurosh gjatë periudhës janar–tetor 2026, ndërsa eksportet arritën në 960 milionë euro.

Sipas të dhënave zyrtare të Doganës së Kosovës, importi shënoi rritje prej 8.5% krahasuar me periudhën e njëjtë të vitit 2025, kur vlera e mallrave të importuara ishte 5.81 miliardë euro.

Rritje më të theksuar në përqindje pati eksporti, i cili nga 774.8 milionë euro në 10 muajt e parë të vitit 2025 arriti në 960 milionë euro gjatë vitit 2026, apo 23.9% më shumë.

Megjithatë, diferenca ndërmjet importeve dhe eksporteve vazhdon të mbetet e lartë. Deficiti tregtar për periudhën janar–tetor 2026 arriti në 5.34 miliardë euro, nga 5.04 miliardë euro në periudhën përkatëse të vitit paraprak.

Të dhënat mujore tregojnë se korriku ishte muaji me importin më të lartë gjatë vitit 2026, me 716.7 milionë euro, i ndjekur nga tetori me 694.9 milionë euro dhe qershori me 676.3 milionë euro.

Ndërkaq, eksporti më i lartë u regjistrua në tetor, me 124.2 milionë euro, krahasuar me 91.8 milionë euro në tetor 2025.

Në janar 2026, importet kishin vlerën 423.5 milionë euro, ndërsa eksportet 60.2 milionë euro. Gjatë muajve në vijim, tregtia e jashtme shënoi luhatje, por importet mbetën dukshëm më të larta se eksportet në secilin muaj.

Pavarësisht rritjes së eksporteve, Kosova vazhdon të ketë varësi të lartë nga mallrat e importuara, ndërsa deficiti tregtar është thelluar në vlerë absolute krahasuar me vitin paraprak.

Sa i përket origjinës së mallrave, Kina kryeson listën e vendeve nga të cilat Kosova ka importuar më së shumti gjatë 10 muajve të parë të vitit 2026, duke kaluar Gjermaninë, e cila mbante vendin e parë në periudhën përkatëse të vitit të kaluar.

Vlera e mallrave të importuara me origjinë nga Kina arriti në 879.4 milionë euro, krahasuar me 773 milionë euro gjatë periudhës janar–tetor 2025. Gjermania renditet e dyta me 838.6 milionë euro, ndërsa Turqia e treta me 740.3 milionë euro.

Pas tyre vijnë Italia me 354.9 milionë euro, Maqedonia e Veriut me 314.4 milionë, Greqia me 309.5 milionë, Polonia me 242.1 milionë, Shtetet e Bashkuara të Amerikës me 240.9 milionë, Shqipëria me 225.2 milionë dhe Serbia me 195.3 milionë euro.

Ndryshe nga importet, ku dominojnë Kina, Gjermania dhe Turqia, eksportet e Kosovës vazhdojnë të orientohen kryesisht drejt tregjeve rajonale.

Shqipëria mbetet destinacioni kryesor i eksporteve, me 182 milionë euro gjatë periudhës janar–tetor 2026, nga 130.7 milionë euro në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Në vendin e dytë renditet Maqedonia e Veriut me 148.6 milionë euro, e ndjekur nga Gjermania me 94.4 milionë dhe Zvicra me 92.2 milionë euro.

Në mesin e 10 destinacioneve kryesore të eksporteve janë edhe Serbia me 61.4 milionë euro, Mali i Zi me 50.6 milionë, Turqia me 36.4 milionë, Italia me 31.4 milionë, Holanda me 28.3 milionë dhe Bullgaria me 21.8 milionë euro.

Vetëm Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut përbëjnë rreth 34.4% të vlerës së përgjithshme të eksporteve të Kosovës, ndërsa Kina, Gjermania dhe Turqia së bashku zënë rreth 39% të importeve.

Kujtojmë se Kosova gjatë tërë vitit 2025 (janar-dhjetor) ka shënuar nivelin më të lartë të importit ndonjëherë, duke arritur në 7.11 miliardë euro.

The post Kosova importoi mbi 6.3 miliardë euro mallra për 10 muaj, eksporti më pak se 1 miliard appeared first on Revista Monitor.

Rregullat përcaktohen në vendimin nr. 837, datë 5 nëntor 2026, të botuar në Fletoren Zyrtare, në zbatim të ligjit të ri për koncesionet dhe PPP-të i miratuar në 12 dhjeotr 2025 dhe që hyri në fuqi më 13 tetor të këtij viti.

Agjencia do të hartojë studimet e fizibilitetit për projektet e institucioneve qendrore dhe enteve në varësi të tyre. Për projektet e pushtetit vendor, ky shërbim mund të ofrohet kundrejt një tarife të posaçme. Sipas kuadrit të mëparshëm, ATRAKO kishte kryesisht funksione asistuese dhe këshilluese për autoritetet kontraktuese, ndërsa studimet përgatiteshin nga komisionet përkatëse. Ligji i ri lejon gjithashtu që autoritetet kontraktuese t’i hartojnë vetë studimet në rastet e parashikuara, ndërsa agjencia kryen ekspertizën ose oponencën.

Për konsulencën e jashtme, vendimi përcakton katër kufij maksimalë. Për projektet deri në 1.5 miliardë lekë, tarifa mund të arrijë 1.5% të investimit; për ato deri në 20 miliardë lekë, 1%; për investimet deri në 50 miliardë lekë, 0.75%; dhe për projektet mbi këtë vlerë, 0.5%.

Gjithsesi, pagesat nuk janë automatike. “Përqindjet e parashikuara […] përbëjnë kufijtë maksimalë të tarifës së shërbimit dhe nuk krijojnë një të drejtë automatike për pagesë në këtë masë”, përcakton vendimi. Shuma përfundimtare duhet të mbështetet në kostot faktike dhe të dokumentuara, ndërsa paguhet nga operatori fitues përpara nënshkrimit të kontratës.

Këto pagesa janë të ndara nga tarifat e zakonshme të shërbimeve të agjencisë, të cilat variojnë nga 700 mijë deri në 4.2 milionë lekë, sipas madhësisë së investimit. Katër nivelet e këtyre tarifave mbeten të pandryshuara nga vendimi i vitit 2020.

Vendimi parashikon edhe shpërblime për punonjësit që hartojnë studimet e fizibilitetit, deri në një pagë mujore bruto për studim dhe jo më shumë se tri studime në vit. Përfitimi varet nga kontributi i dokumentuar dhe fondet e disponueshme.

Agjencia do të mbikëqyrë veprimtarinë e njësive përgjegjëse për zbatimin e kontratave dhe do të mbajë Regjistrin e Koncesioneve dhe PPP-ve. Për projektet që mund të angazhojnë fonde publike dhe tejkalojnë kufijtë financiarë të përcaktuar nga Ministria e Financave, vlerësimi i nevojës do të kryhet sipas procedurave të menaxhimit të investimeve publike. ATRAKO ekzistuese do të vijojë funksionimin deri në ngritjen e plotë të strukturës së re.

The post Koncesionet, ATRAKO do të hartojë studimet e fizibilitetit, tarifat deri në 1.5% të investimit appeared first on Revista Monitor.

Kontabel i Miratuar

Nga 1 janari 2027, qeveria ka vendosur të ulë pragun e regjistrimit në TVSH nga 10 milionë në 5 milionë lekë xhiro vjetore. Argumenti zyrtar është formalizimi i ekonomisë dhe zgjerimi i bazës së tatimpaguesve.

Në pamje të parë, ky mund të duket si një ndryshim teknik në administrimin e tatimeve. Por, në të vërtetë, ai rihap një debat shumë më të rëndësishëm: A kemi një politikë fiskale të qëndrueshme, të ndërtuar mbi parimet e taksimit të drejtë dhe konkurrencës së ndershme, apo vazhdojmë të ndryshojmë pragje pa zgjidhur problemin themelor të sistemit?

E njëjta qeveri, gjatë mandateve të saj, e ka ndryshuar disa herë këtë prag: nga 5 milionë në 2 milionë, më pas në 8 milionë, në 10 milionë dhe tani përsëri në 5 milionë lekë.

Nuk është e vështirë të kuptohet se ndryshime të tilla të shpeshta krijojnë pasiguri te biznesi dhe ngrenë pikëpyetje për mungesën e një filozofie të qëndrueshme fiskale. Një sistem tatimor nuk mund të funksionojë me eksperimente të përsëritura, ku çdo ndryshim i pragut paraqitet si zgjidhje për problemet që vetë politika e mëparshme nuk ka arritur të zgjidhë.

Por problemi që dua të vë në diskutim është më i thellë se vetë pragu.

Formalizimi nuk është i njëjtë me regjistrimin në TVSH

Qeveria e justifikon uljen e pragut me nevojën për formalizim. Por duhet të bëjmë një dallim thelbësor: formalizimi i një biznesi nuk është domosdoshmërisht i njëjtë me regjistrimin e tij në TVSH.

Një biznes mund të jetë plotësisht i identifikuar, të ketë NIPT, të deklarojë aktivitetin, të paguajë detyrimet që i takojnë dhe të jetë pjesë e ekonomisë formale, pa qenë domosdoshmërisht subjekt i TVSH-së.

Pragu i TVSH-së nuk duhet parë si instrument i vetëm për formalizimin. Ai duhet të shërbejë edhe për një qëllim tjetër: të mos ngarkojë subjektet e vogla me kosto administrative joproporcionale me madhësinë e aktivitetit të tyre.

Kjo është edhe arsyeja pse në vendet e Bashkimit Europian ekzistojnë regjime të veçanta për bizneset e vogla. Përjashtimi nga TVSH-ja nuk është domosdoshmërisht një privilegj i pajustifikuar, por një instrument për të lehtësuar vetëpunësimin, sipërmarrjen e vogël dhe aktivitetet ku kostot e administrimit të TVSH-së mund të jenë më të mëdha se përfitimi fiskal për shtetin.

Pra, çështja nuk është vetëm sa biznese do të futen në skemën e TVSH-së, por çfarë efekti do të ketë ky ndryshim mbi aktivitetin ekonomik, konkurrencën dhe konsumatorin.

Kur përjashtimi nga TVSH-ja kthehet në problem për konkurrencën

Për të kuptuar problemin, duhet të dallojmë dy lloje marrëdhëniesh ekonomike.

Në marrëdhëniet biznes-konsumator, pra B2C, përjashtimi i një biznesi të vogël nga TVSH-ja mund të shërbejë si lehtësi dhe nxitje për vetëpunësimin. Një dyqan i vogël lagjeje, për shembull, mund të ketë arsye të ligjshme për të mos u ngarkuar me të gjitha detyrimet administrative të një biznesi të madh.

Por situata ndryshon kur ky biznes nuk shet drejtpërdrejt te konsumatori, por blen dhe shet produkte te biznese të tjera, pra në marrëdhëniet B2B.

Në këtë rast, biznesi i vogël paguan TVSH në blerjet e tij, por nuk ka të drejtë ta kreditojë atë. TVSH-ja e paguar bëhet pjesë e kostos së produktit.

Ndërkohë, blerësi i tij, nëse është subjekt i TVSH-së, nuk ka një faturë me TVSH të kreditueshme. Kur e shet produktin më tej, ai llogarit TVSH mbi të gjithë çmimin e tatueshëm të shitjes.

Kështu krijohet një deformim: biznesi që blen nga një subjekt i përjashtuar mund të ketë kosto më të lartë sesa konkurrenti që blen nga një furnizues subjekt i TVSH-së.

Përjashtimi që synonte të ndihmonte biznesin e vogël krijon një disavantazh për operatorin që blen prej tij.

Kjo është një nga arsyet pse neutraliteti i TVSH-së duhet parë në të gjithë zinxhirin ekonomik dhe jo vetëm në hallkën e parë të shitjes.

I njëjti problem, por edhe më i ndjeshëm, në bujqësi

E njëjta filozofi e përjashtimit dhe lehtësimit fiskal zbatohet edhe për prodhuesit bujqësorë.

Prodhuesit që realizojnë shitje vjetore deri në 100 milionë lekë pajisen me NIPT fermeri dhe, në marrëdhëniet me blerësit e regjistruar, përdoret mekanizmi i autofaturimit.

Kjo është një formë diskriminimi pozitiv, e justifikuar edhe nga realiteti i bujqësisë shqiptare. Fermerët, në përgjithësi, nuk kanë të njëjtat kapacitete administrative dhe profesionale si një biznes i organizuar. Ata nuk janë të specializuar për të administruar programe fiskale dhe procedura kontabël komplekse. Edhe në fushën e sigurimeve shoqërore e shëndetësore, janë parashikuar lehtësi dhe regjime më të favorshme.

Pra, nuk është e gabuar që shteti të bëjë diskriminim pozitiv në favor të fermerit.

Përkundrazi, unë jam për më shumë mbështetje dhe diskriminim pozitiv për prodhuesin shqiptar. Bujqësia ka nevojë për politika shumë më të forta mbështetëse.

Por ka një dallim thelbësor: lehtësimi i fermerit nuk duhet të kthehet në penalizim fiskal për grumbulluesin, përpunuesin apo tregtarin që blen produktin e tij.

Nuk kemi pse të zgjedhim midis përkrahjes së fermerit dhe ruajtjes së neutralitetit të TVSH-së. Një politikë fiskale e menduar mirë mund t’i realizojë të dyja.

Për ta kuptuar më qartë se ku qëndron problemi, le ta shohim me një shembull konkret.

Një shembull me shifra: i njëjti produkt, i njëjti çmim, por barrë fiskale e ndryshme

Nisemi nga një realitet që shpesh anashkalohet në analizat burokratike: në tregun shqiptar çmimi negociohet si çmim përfundimtar. Nëse çmimi i tregut për një produkt është 120 lekë, fermeri nuk mund t’i thotë blerësit: ky është çmimi im dhe tani shtoji edhe TVSH-në. Tregu nuk funksionon kështu.

Për realizimin e një njësie produkti, fermeri blen inpute bujqësore me vlerë 50 lekë, plus 10 lekë TVSH. Pra, paguan gjithsej 60 lekë. Pjesa tjetër e vlerës së produktit krijohet nga puna e fermerit, toka, kapitali dhe aktiviteti i tij ekonomik.

Produkti i shitet grumbulluesit me çmimin e tregut prej 120 lekësh.

Grumbulluesi, në të dyja rastet, e shet produktin te konsumatori me çmimin e tregut prej 180 lekësh, TVSH e përfshirë.

Përdorim normën standarde 20% për të bërë krahasimin.

Ndryshon vetëm statusi fiskal i furnizuesit.

Rasti i parë: Ferma e organizuar, subjekt i TVSH-së

Ferma e organizuar e shet produktin për 120 lekë, çmim që përmban TVSH-në.

Ferma ka paguar 10 lekë TVSH në blerjen e inputeve dhe arkëton 20 lekë TVSH në shitje.

Pra, paguan në shtet vetëm diferencën:

20 – 10 = 10 lekë.

Grumbulluesi blen produktin për 120 lekë dhe ka të drejtë të kreditojë 20 lekë TVSH.

Kur e shet produktin për 180 lekë, TVSH-ja e përfshirë në çmim është 30 lekë.

Grumbulluesi arkëton 30 lekë TVSH, krediton 20 lekët e blerjes dhe paguan në shtet vetëm 10 lekë.

Në këtë zinxhir, shteti arkëton gjithsej:

10 lekë TVSH nga furnitori i inputeve + 10 lekë nga ferma + 10 lekë nga grumbulluesi = 30 lekë.

Rasti i dytë: Fermeri nuk është subjekt i TVSH-së dhe grumbulluesi blen me autofaturë

Tani marrim të njëjtin produkt dhe të njëjtin çmim tregu prej 120 lekësh.

Fermeri nuk lëshon faturë me TVSH. Grumbulluesi e blen produktin me autofaturë për 120 lekë, pa TVSH hyrëse për të kredituar.

Por fermeri ka paguar më parë 10 lekë TVSH në blerjen e inputeve.

Grumbulluesi e ka blerë produktin për të njëjtin çmim prej 120 lekësh, por nuk ka asnjë TVSH hyrëse për të kredituar.

Kur e shet produktin te konsumatori për 180 lekë:

Grumbulluesi arkëton 30 lekë TVSH dhe, pasi nuk ka TVSH hyrëse për të kredituar, paguan në shtet të gjithë shumën.

Por mos harrojmë se shteti ka arkëtuar më parë edhe 10 lekë TVSH nga tregtari i inputeve që ka furnizuar fermerin.

Pra, në këtë rast shteti arkëton:

10 lekë TVSH nga inputet + 30 lekë nga grumbulluesi = 40 lekë.

Çfarë provon ky krahasim?

I njëjti produkt, i njëjti çmim blerjeje, i njëjti çmim final për konsumatorin, por 10 lekë më shumë arkëtime për shtetin.

Këtu shfaqen dy pasoja negative që nuk duhen anashkaluar.

Së pari, shteti arkëton më shumë TVSH sesa në një zinxhir neutral.

Në rastin e parë, TVSH-ja totale e arkëtuar nga shteti është 30 lekë. Në rastin e dytë, ajo arrin në 40 lekë. Diferenca prej 10 lekësh është pikërisht TVSH-ja e paguar në inputet e fermerit, e cila nuk kreditohet në hallkën pasuese.

Pra, kemi një akumulim të barrës së TVSH-së. Në këtë shembull, për të njëjtën bazë ekonomike dhe të njëjtin çmim final, shteti arkëton 10 lekë më shumë.

Së dyti, grumbulluesi që blen nga fermeri vendoset në disavantazh konkurrues.

Le ta shohim nga këndvështrimi i biznesit.

Grumbulluesi që blen nga ferma e organizuar, subjekt i TVSH-së, paguan 10 lekë TVSH në shtet nga shitja e produktit. Grumbulluesi që blen nga fermeri jashtë TVSH-së paguan 30 lekë.

Diferenca është 20 lekë.

Por çmimi final i shitjes është i njëjtë: 180 lekë.

Kjo do të thotë se grumbulluesi që furnizohet nga fermeri ka 20 lekë më pak hapësirë ekonomike për të përballuar kostot dhe për të realizuar të njëjtin marzh fitimi.

Nëse nuk mund ta transferojë këtë kosto te konsumatori, i ulet fitimi. Nëse përpiqet ta transferojë në çmim, rëndohet konsumatori.

Kështu, një lehtësi fiskale e menduar për të mbështetur fermerin krijon një disavantazh për operatorin që blen produktin e tij dhe deformon konkurrencën në treg.

Dhe ky është paradoksi: shteti, duke mos garantuar neutralitetin e TVSH-së, krijon një situatë ku penalizohet pikërisht zinxhiri që lidh fermerin me tregun.

Fermeri ka nevojë për grumbulluesin, përpunuesin dhe tregtarin që t’i sigurojnë tregun e prodhimit të tij. Këta operatorë nuk duhet të vendosen në disavantazh për shkak të mënyrës se si shteti ka zgjedhur të trajtojë fermerin nga pikëpamja fiskale.

Kjo është një çështje e konkurrencës, jo thjesht e kontabilitetit.

Diskriminimi pozitiv nuk duhet të prishë neutralitetin

Dua të theksoj se nuk jam kundër përjashtimeve dhe lehtësive fiskale për biznesin e vogël dhe fermerin. Përkundrazi, ato janë të nevojshme në kushtet e ekonomisë shqiptare.

Por duhet të kuptojmë se diskriminimi pozitiv dhe neutraliteti i TVSH-së nuk janë dy parime që përjashtojnë njëri-tjetrin.

Shteti mund ta lehtësojë biznesin e vogël nga detyrimet administrative. Mund të mos e detyrojë fermerin të administrojë një sistem të plotë të TVSH-së. Mund të krijojë skema të posaçme mbështetjeje dhe subvencionimi.

Por në të njëjtën kohë duhet të garantojë që operatori ekonomik që blen prej tyre të mos penalizohet nëpërmjet humbjes së kreditimit të TVSH-së.

Diskriminimi pozitiv duhet të jetë në favor të subjektit që ka nevojë për mbështetje, jo në dëm të subjektit tjetër që është pjesë e të njëjtit zinxhir ekonomik.

Për mua, kjo është një çështje që kërkon zgjidhje ligjore dhe jo ndryshime të herëpashershme pragjesh.

Pikërisht për këtë problem kam paraqitur edhe një projektligj në Parlament, me synimin për të rikthyer neutralitetin e TVSH-së, si në marrëdhëniet e biznesit të vogël me operatorët e tjerë, ashtu edhe në zinxhirin e prodhimit dhe tregtimit bujqësor.

Nuk po kërkojmë t’i heqim fermerit lehtësitë. Po kërkojmë që ato të mos kthehen në një barrë të fshehur për grumbulluesin, përpunuesin dhe konsumatorin.

Përfundim: Nuk është çështje e pragut, por e filozofisë fiskale

Ndryshimi i pragut nga 10 në 5 milionë lekë mund të sjellë më shumë subjekte të regjistruara në TVSH. Por kjo nuk do të thotë automatikisht më shumë formalizim, më shumë drejtësi fiskale apo më shumë konkurrencë të ndershme.

Një politikë fiskale serioze duhet të vlerësohet nga efektet që prodhon në ekonomi, jo vetëm nga numri i subjekteve që fut në skemën e tatimit.

Duhet të kuptojmë se TVSH-ja është një tatim mbi konsumin dhe se parimi i saj themelor është neutraliteti përgjatë zinxhirit ekonomik. Kur ky parim prishet, krijohen kosto të fshehura, deformime të konkurrencës dhe rrezik për transferimin e barrës te konsumatori.

Nuk kemi nevojë të zgjedhim midis mbështetjes së fermerit dhe mbështetjes së biznesit të vogël, nga njëra anë, dhe neutralitetit fiskal, nga ana tjetër. Kemi nevojë për një sistem që i realizon të dyja.

Kjo kërkon të dëgjohen ekspertët, të analizohen pasojat e ndryshimeve të mëparshme dhe të mos ngatërrohet fuqia e votave në Parlament me saktësinë e një zgjidhjeje teknike.

Një mazhorancë mund të vendosë pragun e TVSH-së me votat e saj, por nuk mund të vendosë me votë që një mekanizëm fiskal është neutral, nëse llogaritë tregojnë të kundërtën.

Në fund të fundit, nuk është çështje se kush e propozon zgjidhjen. Është çështje nëse zgjidhja është e drejtë për ekonominë, për biznesin, për fermerin dhe për konsumatorin.

The post Nga 5, 2, 10 dhe përsëri 5 milionë: pragu i TVSH-së dhe problemi që fshihet pas tij appeared first on Revista Monitor.

EU Today

Serbia po përgatitet për një tranzicion politik pas konfirmimit të rezultateve të zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit.

Lista Studentore – Studentët po Fitojnë siguroi 140 vende në Asamblenë Kombëtare me 250 anëtarë, duke marrë shumicën absolute parlamentare. Aleanca zgjedhore e lidhur me ish-Presidentin Aleksandar Vuçiç fitoi 103 vende, ndërsa shtatë vende iu ndanë partive që përfaqësojnë pakicat kombëtare.

Rezultatet përfundimtare të konfirmuara nga autoritetet zgjedhore të Serbisë tregojnë se Lista Studentore mori 2,354,417 vota, kundrejt 1,731,323 votave për aleancën e drejtuar nga Vuçiçi.

Rezultati krijon mundësinë e një ndryshimi qeverie pas 14 vitesh dominimi politik nga Partia Progresive Serbe e Vuçiçit dhe aleatët e saj. Megjithatë, administrata në largim mbetet në detyrë në pritje të formimit të një qeverie të re.

Nga protestat studentore te fitorja parlamentare

Lëvizja lindi nga demonstratat pas shembjes së strehës së stacionit hekurudhor në Novi Sad, në nëntor 2024. Tragjedia shkaktoi vdekjen e 16 personave dhe nxiti akuza të shumta se korrupsioni, mbikëqyrja e pamjaftueshme dhe mungesa e përgjegjshmërisë publike kishin kontribuar në ngjarje.

Studentët u bënë pjesa qendrore e demonstratave që pasuan, të cilat u zhvilluan në një fushatë më të gjerë që kërkonte reforma institucionale dhe përgjegjshmëri më të madhe të qeverisë. Gjatë dy viteve pasuese, protestat u zgjeruan përtej universiteteve, duke tërhequr mësues, profesionistë dhe pjesë të tjera të shoqërisë serbe.

Shndërrimi i lëvizjes në një forcë elektorale përfaqësoi një largim nga politika tradicionale partiake. Kandidatët e saj përfshijnë akademikë, arsimtarë dhe profesionistë, shumë prej të cilëve kanë përvojë të kufizuar në poste të zgjedhura.

Suksesi i tyre tani paraqet një sfidë praktike: shndërrimin e një lëvizjeje proteste në një administratë të aftë për të qeverisur.

Siç raportoi EU Today menjëherë pas zgjedhjeve, fitorja erdhi pas një fushate ku korrupsioni, përgjegjshmëria demokratike dhe reformat institucionale ishin çështje qendrore.

Parlamenti do të mblidhet më 17 nëntor

Asambleja e re Kombëtare është planifikuar të zhvillojë seancën e saj inauguruese më 17 nëntor. Data u njoftua pas përfundimit të procesit zgjedhor, përfshirë përsëritjen e votimit në 53 qendra votimi.

Më 6 nëntor, Komisioni Republikan i Zgjedhjeve ndau zyrtarisht mandatet parlamentare, duke konfirmuar shumicën e Listës Studentore.

Parlamenti i sapozgjedhur duhet të zgjedhë drejtuesit e tij dhe të krijojë bazën kushtetuese për emërimin e një qeverie. Tranzicioni politik ndërlikohet nga kërkesa për zhvillimin e zgjedhjeve presidenciale përpara fundit të vitit 2026.

Vuçiçi dha dorëheqjen nga presidenca më 27 shtator, përpara zgjedhjeve parlamentare të tetorit. Përpjekja e tij e mëvonshme për t’u rikthyer në pushtet përmes këtyre zgjedhjeve ishte e pasuksesshme. Ana Brnabiç ka ushtruar përkohësisht detyrat presidenciale që nga dorëheqja e tij.

Kalendari për krijimin e parlamentit të ri nënkupton se Serbia përballet me disa vendime të rëndësishme institucionale brenda një periudhe relativisht të shkurtër.

Megjithëse Lista Studentore ka vende të mjaftueshme për të formuar në mënyrë të pavarur një qeveri, ajo duhet ende të bjerë dakord për emërimet ministrore, politikën ekonomike dhe çështjet e jashtme.

Hetimet për korrupsionin dhe reformat institucionale

Masat kundër korrupsionit pritet të bëhen një nga provat kryesore për administratën e ardhshme.

Mbështetja për lëvizjen studentore u zhvillua nga kërkesat për transparencë lidhur me tragjedinë e Novi Sadit dhe shqetësimet për funksionimin e institucioneve publike.

Hetimet që lidhen me parregullsitë e dyshuara zgjedhore, sulmet ndaj demonstruesve dhe shkeljet e zyrtarëve kanë shtuar tensionet rreth tranzicionit.

Shumica e re parlamentare do të përballet me presion për të dëshmuar se hetimet mund të zhvillohen në mënyrë të pavarur dhe se reformat kryhen përmes procedurave të përcaktuara ligjore.

Pavarësia e gjyqësorit, prokurimet publike, liria e medias dhe përgjegjshmëria e institucioneve të sigurisë ka të ngjarë të mbeten çështje qendrore.

Siç shpjegoi analiza e mëparshme e EU Today për humbjen e Vuçiçit, ndikimi i strukturave të mëparshme qeverisëse shtrihet në strukturat politike, administrative dhe institucionale. Lista Studentore duhet të përcaktojë se si t’i reformojë këto struktura, duke ruajtur njëkohësisht vazhdimësinë e shërbimeve publike.

Ndikimet për të ardhmen europiane të Serbisë

Serbia ka qenë vend kandidat për anëtarësim në BE që nga viti 2012, por negociatat e anëtarësimit kanë përparuar ngadalë. Çështjet që lidhen me standardet demokratike, korrupsionin, lirinë e medias dhe marrëdhëniet me Kosovën e kanë ndërlikuar procesin.

Për këtë arsye, rezultati parlamentar ka tërhequr vëmendjen në Bruksel. Lëvizja që pritet të marrë pushtetin ka theksuar reformat institucionale, por qëndrimi i saj i plotë për politikën e jashtme mbetet ende për t’u përcaktuar.

Qasja e saj ndaj Rusisë, Kinës dhe Kosovës do të jetë e rëndësishme për përcaktimin e marrëdhënieve ndërkombëtare të Serbisë. Qeveritë e njëpasnjëshme janë përpjekur të ruajnë marrëdhëniet me Moskën dhe Pekinin, ndërkohë që zyrtarisht kanë ndjekur objektivin e anëtarësimit në BE.

Ndryshimi i qeverisë nuk i zgjidh automatikisht këto interesa konkurruese.

Siç dëshmojnë vlerësimet e fundit europiane për zgjerimin, anëtarësimi varet nga përparimi i matshëm dhe jo vetëm nga deklaratat politike.

Për Serbinë, çështja e menjëhershme është nëse shumica parlamentare mund të krijojë një qeveri efektive dhe të nisë zbatimin e reformave të premtuara. Rëndësia e saj afatgjatë do të varet nga fakti nëse lëvizja do të forcojë institucionet demokratike dhe do të përcaktojë një drejtim më të qartë për marrëdhëniet e vendit me Europën.

The post Serbia përgatitet për tranzicion politik, pasi lëvizja studentore siguroi shumicën parlamentare appeared first on Revista Monitor.

Vendimi përcakton gjithashtu se apartamentet, vilat dhe dhomat e parashikuara për akomodim turistik në projektet e reja nuk mund të kategorizohen si struktura të veçanta, por duhet të përfshihen në administrimin e përbashkët të resortit.

Rregullat e reja janë përcaktuar në vendimin nr. 842, datë 5 nëntor 2026, të Këshillit të Ministrave, të botuar të botuar këtë të hënë në Fletoren Zyrtare .

“Në zhvillimin e kategorisë ‘resort miks’, sipërfaqja totale e ndërtimit e komponentit turistik duhet të jetë jo më e vogël se 60 për qind e shumës së sipërfaqeve totale të ndërtimit të komponentit turistik dhe të komponentit rezidencial”, përcakton vendimi.

Raporti llogaritet mbi sipërfaqen totale të ndërtimit dhe përfshin edhe ambientet e përbashkëta, të cilat shpërndahen ndërmjet komponentit turistik dhe atij rezidencial sipas përdorimit. Dokumentacioni i projektit duhet të identifikojë sipërfaqet për çdo objekt, kat dhe funksion, ndërsa përllogaritjet nënshkruhen nga projektuesi përgjegjës dhe subjekti zhvillues.

Vendimi përcakton se në projektet e reja, apartamentet, vilat dhe dhomat e destinuara për akomodim turistik duhet të jenë pjesë e komponentit turistik të resortit dhe të mbulohen nga certifikata e tij.

“Njësitë e projektuara si banesa, jashtë një strukture të tillë, nuk mund të ofrohen si akomodim turistik pa u përfshirë në një projekt që plotëson kërkesat e kategorisë ‘resort’”, thuhet në dokument.

Në resortet mikse, njësitë e përcaktuara për përdorim rezidencial nuk i nënshtrohen kategorizimit si struktura akomoduese. Kalimi i tyre në përdorim turistik mund të bëhet vetëm pas përmbushjes së kërkesave të legjislacionit për turizmin dhe zhvillimin e territorit. Pas miratimit, ato përfshihen në komponentin turistik dhe në administrimin e përbashkët të resortit.

Një tjetër ndryshim lidhet me certifikimin përpara marrjes së lejes së ndërtimit. Zhvilluesit e strukturave të reja akomoduese duhet të pajisen fillimisht me certifikatën paraprake të kategorizimit nga ministria përgjegjëse për turizmin. Dokumenti vërteton përputhshmërinë e projektit me kriteret e kategorisë së propozuar, por nuk zëvendëson lejen e ndërtimit.

Për strukturat që kanë marrë leje ndërtimi përpara hyrjes në fuqi të ligjit nr. 83/2026, certifikata paraprake nuk kërkohet. Ndërsa projektet që nuk e kanë marrë ende lejen përpara hyrjes në fuqi të këtij ligji duhet t’i nënshtrohen procedurës së re.

Certifikatat ekzistuese mbeten të vlefshme

Vendimi ruan vlefshmërinë e certifikatave të kategorizimit të lëshuara më parë për apartamentet, vilat, dhomat, blloqet e apartamenteve dhe hotelet e shpërndara.

“Njësitë e akomodimit turistik të pajisura me këto certifikata vijojnë ushtrimin e veprimtarisë sipas kategorisë së certifikuar”, përcakton dokumenti, duke kërkuar respektimin e detyrimeve ligjore në fuqi.

Për kërkesat e reja, qeveria ka përcaktuar kategoritë bujtinë, fjetinë, kamping, hotel, motel, resort, qendër kurative, fjetje dhe mëngjes (B&B), apart-hotel dhe strukturë akomoduese e trashëgimisë kulturore. Resorti miks përcaktohet si nënkategori e resortit, vetëm për qëllime të certifikimit paraprak.

Kategoria “apart-hotel” përfshin apartamente të destinuara për akomodim turistik, që mund të jenë në pronësi individuale, por që funksionojnë nën administrim dhe menaxhim të përbashkët, me recepsion ose pritje të përbashkët.

The post Hyn në fuqi vendimi për resortet mikse, maksimumi 40% e sipërfaqes për banesa appeared first on Revista Monitor.

Vendimi hyn në fuqi më 10 nëntor, ndërsa tarifa ekzistuese prej 10% për importet amerikane do të vazhdojë të zbatohet, sipas Bloomberg.

Pekini njoftoi gjithashtu zgjatjen deri më 10 janar 2027 të pezullimit të tarifave të posaçme portuale për anijet e lidhura me SHBA-në, si dhe të disa kufizimeve për eksportin e mineraleve kritike dhe teknologjive përkatëse.

Masat pasojnë marrëveshjen e arritur në shtator në Uashington mes Presidentit amerikan, Donald Trump, dhe homologut kinez, Xi Jinping, për vazhdimin e armëpushimit tregtar.

Marrëveshja fillestare ishte arritur në tetor 2025, gjatë takimit të dy udhëheqësve në Busan të Koresë së Jugut. Në atë kohë, të dy vendet ranë dakord të pezullonin tarifat shtesë prej 24%, duke ruajtur tarifat prej 10%.

Pas takimit të shtatorit, Uashingtoni dhe Pekini propozuan një paketë uljesh reciproke tarifore me vlerë rreth 60 miliardë dollarë. Paketa, e cila ende nuk është finalizuar, përfshin produkte bujqësore amerikane me vlerë rreth 17 miliardë dollarë, bazuar në importet kineze të vitit 2024.

Autoritetet kineze njoftuan se do të vazhdojnë të ndjekin planet amerikane për zëvendësimin e disa tarifave të shpallura të pavlefshme nga gjykatat me masa të reja sipas Seksionit 301 të legjislacionit tregtar të SHBA-së.

Trump dhe Xi pritet të takohen sërish gjatë samitit të APEC në Kinë, javën e ardhshme.

The post Kina zgjat me dy muaj armëpushimin tregtar me SHBA-në, tarifat shtesë mbeten të pezulluara appeared first on Revista Monitor.

Në Belsh dhe Elbasan, çmimi i vajit ekstra i virgjër në grumbullim ka arritur 500 lekë për litër, nga 700 lekë vitin e kaluar apo 40% më lirë, ndërsa çmimi i paleverdishëm për eksport dhe kërkesa e ulët në vend po e çojnë grumbullimin drejt ndaljes. Nga ana tjetër në disa zona fermerët po refuzojnë të shesin me këto çmime dhe po zgjedhin ta mbajnë vajin në shtëpi.

Vjelja e ullirit për 2026 pritet me rritje prodhimi, grumbulluesit presin rënie të çmimit

Për situatën me vajin e ullirit Monitor kontaktoi me disa përpunues dhe grumbullues të zonave të ndryshme.

Në zonën e Belshit dhe të Elbasanit përpunuesit pohuan se vaji po grumbullohet me çmim 500 lekë për litër. Në zonën e Lushnjës çmimi i grumbullimit luhatet nga 500 deri 600 lekë për litër.

Vitin e kaluar përpunuesit u grumbullua me çmim deri 700 lekë për litër për vajin ekstra i virgjër. Krahasuar me vjet çmimit i vajit në grumbullim ka rënë 20 deri 40%.

Pse ka rënë çmimi në grumbullim?

Aldo Jolla përpunues, grumbullues, njëkohësisht edhe eksportues i vajit të ullirit tha për Monitor se shkak i rënies së çmimit nuk është mungesa e prodhimit, por mbyllja e tregut për eksport dhe rënia e fuqisë blerëse për tregun vendas.

Ai pohon se aktualisht çmimi i vajit rifuxho, të paambalazhuar për eksport prej grosistëve italianë po kërkohet me çmim 2.5 euro për litër.

“Me këtë çmim e kam të pamundur të grumbulloj vaj ulliri. Nuk kam se ku ta çoj më këtë çmim që vaji kërkohet për eksport. Ndërsa në tregun vendas fuqia blerëse ka rënë. Deri tani nuk kam grumbulluar asnjë sasi vaji. Nëse çmimi për eksport do të vijojë të qëndrojë në këto nivele, deri në përfundim të vjeljes nuk e shoh të leverdishme të grumbullojë asnjë pikë vaj ulliri”.

Jolla grumbullues dhe eksportues në zonën e Belshit thotë se çmimi i pafavorshëm për eksport po detyron fermerin që prodhimin ta kthejë mbrapsht, për ta mbajtur në shtëpi.

Situata paraqitet e njëjtë edhe për zonën e Elbasanit në nisje të sezonit të vjeljes së ullirit.

Agron Çakalli drejtues i Federatës Bujqësore të Elbasanit (F.E.B) në Elbasan tha për Monitor se sivjet prodhimi është i mbarë. Sipas tij rritja e prodhimit po ndikon në uljen e çmimit në grumbullim.

“Aktualisht për vajin ekstra i virgjër çmimi i grumbullimit arrin deri 500 lekë për litër. Vjet çmimi i grumbullimit ishte më i lartë arriti deri në 700 lekë litër. Çmimi i lartë u ndikua nga prodhimi i ulët. Sivjet prodhimi është më i lartë, kjo për shkak të natyrës ciklike të prodhimit të ullirit. Për rrjedhojë edhe çmimi është më i ulët”.

Por sipas Çakallit rënia e çmimit po ndikon te grumbullimi, i cili është drejt ndaljes.

Për shkak të kostos së lartë të prodhimit, që nga shërbimet dhe pagesat për vjelësit, shumë fermerë po refuzojnë ta shesin vajin për grumbullim, duke e kthyer mbrapsht në shtëpitë e tyre.

“Por kjo situatë pritet të demotivojë fermerin dhe vitin e ardhshëm t’i mos kryejë shërbim për ullirin. Duke qenë se kjo bimë ka periodizim të lartë prodhimi është e nevojshme që shteti të ndërhyjë me subvencionim të çmimit, sidomos për vajin ekstra të virgjër, në të kundërt rrezikojmë me lënien pas dore të ullishteve”, pohon z. Çakalli.

Si po ndikon prodhimi te çmimi i grumbullimit

Në 2024 sipas të dhënave të INSTAT u prodhuan 146,7 mijë ton ullinj. Krahasuar me 2023 sasi e prodhimit u rrit rreth 25%. Në 2024 rendimenti i prodhimit të ullirit arriti 15.2 kg për rrënjë. Në raport me 2023 rendimenti ishte me rënie 2.8 kg për rrënjë

Në 2024 çmimi mesatar i grumbullimit varionte nga 620 deri në 630 lekë për litër, nën kufirin prej 650 lekësh.

Në 2025 sipas të dhënave të INSTAT u prodhua një sasi prej 143,3 mijë ton ullinj. Krahasuar me 2024, prodhimi i ullinjve ra me 2.2%. Ndërsa rendimenti nga 15.2 kg për rrënjë era në 14.4 kg për rrënjë.

Në 2025 çmimi mesatar i grumbullimit u rrit me 11% arriti në 700 lekë për litër, e ndikuar nga tkurrja e prodhimit. Ndërsa në jug të vendit variteti “Kalinjot” u grumbullua edhe me çmim 1000 lekë për litër.

The post Vaji i ullirit po rrezikon ndalimin e grumbullimit, çmimi bie në 500 lekë për litër appeared first on Revista Monitor.

The post Kreu i Nvidia pranon lidhjen jashtëmartesore, kompania nis heton për spiunazh nga Kina appeared first on Revista Monitor.

Pasagjerët që nuk respektojnë afatin e ri mund të mos lejohen të hipin në avion dhe të humbasin të drejtën e rimbursimit të biletës.

Sipas Dublin Live, ndryshimi prek veçanërisht udhëtarët që nuk e kanë kryer regjistrimin online dhe duhet ta bëjnë atë në aeroport.

Ryanair ka konfirmuar se rregulli i ri do të zbatohet për të gjitha fluturimet nga data 10 nëntor 2026.

“Për të gjithë pasagjerët që fluturojnë nga 10 nëntori 2026 e në vazhdim, sportelet e check-in do të mbyllen rreptësisht 60 minuta përpara orës së planifikuar të nisjes, përveç rasteve kur njoftoheni ndryshe përpara fluturimit. Nëse nuk e përfundoni regjistrimin brenda këtij afati, mund t’ju refuzohet hipja në avion pa rimbursim”, njoftoi kompania.

Kjo do të thotë se pasagjerët do të kenë 20 minuta më pak kohë për të përfunduar procedurat e regjistrimit në aeroport.

Kur mund të kryhet check-in online?

Ryanair u kujton pasagjerëve se regjistrimi online mund të kryhet shumë përpara datës së fluturimit.

Për udhëtarët që kanë blerë një vend të caktuar në avion, check-in online hapet 60 ditë përpara nisjes së planifikuar.

Ndërsa pasagjerët që nuk kanë rezervuar një vend specifik mund të përfitojnë caktimin falas të një vendi nëse kryejnë check-in online nga 24 orë deri në 2 orë përpara fluturimit.

Regjistrimi online nuk është i mundur gjatë dy orëve të fundit përpara nisjes së planifikuar.

Tarifa shtesë për ata që nuk regjistrohen online

Pasagjerët që nuk e përfundojnë check-in online të paktën dy orë përpara fluturimit do të duhet të paguajnë një tarifë shtesë për regjistrimin në aeroport, sipas tabelës së tarifave të Ryanair.

“Nëse nuk e përfundoni regjistrimin online më shumë se dy orë përpara nisjes së planifikuar, do t’ju ngarkohet tarifa e check-in në aeroport”, sqaron kompania në kushtet e përgjithshme të transportit.

Përjashtim bëjnë pasagjerët që kanë blerë bileta Plus ose Flexi Plus përpara datës 14 gusht 2025, të cilët mund të kryejnë regjistrimin në aeroport pa pagesë.

Ryanair këshillon udhëtarët të kontrollojnë paraprakisht rregullat e regjistrimit, afatet e kontrollit të sigurisë dhe oraret e hipjes në avion, për të shmangur tarifat shtesë ose humbjen e fluturimit. / Dublin Live, Ryanair

The post Ryanair ndryshon rregullat e check-in nga 10 nëntori appeared first on Revista Monitor.

Investimi në ujësjellës është projektuar për t’i shërbyer një popullsie prej rreth 9,400 banorësh, pjesa më e madhe e të cilëve në zonën Univers City, një territor në zhvillim ku vijojnë ndërtimet e reja rezidenciale. Kapacitetet janë llogaritur për një periudhë 25-vjeçare, deri në vitin 2051.

Sipas raportit teknik, dy puset ekzistuese AD01 dhe AD02 në Laknas kanë dalë jashtë përdorimit dhe do t’i nënshtrohen rikonstruksionit të plotë. Pas ndërhyrjes, ato parashikohet të sigurojnë një prurje të përbashkët deri në 35 litra ujë në sekondë.

Për të mundësuar furnizimin, projekti përfshin ndërtimin e një depoje grumbulluese me kapacitet 1,000 metra kub, një depoje kullë prej 200 metrash kub dhe një stacioni të ri pompimi.

“Zona Univers City, me prurje llogaritëse Q = 32.4 L/s, do të furnizohet nga Depo Grumbulluese V = 1000 m³ nëpërmjet stacionit të pompimit, për shkak të disnivelit të kuotave”, thuhet në dokumentacion.

Uji do të transportohet nëpërmjet një tubacioni të ri me gjatësi rreth 2.6 kilometra, që lidh Laknasin me zonën rezidenciale. Projekti parashikon edhe një sistem rezervë furnizimi për rastet e avarive.

Përtej zhvillimit të ri rezidencial, ndërhyrjet përfshijnë edhe lagjen ndërmjet rrugëve Kozare dhe Nënë Tereza në Laknas, ku jetojnë rreth 667 banorë.

Në këtë zonë, sipas raportit, “Ujësjellës Kanalizime Kamëz nuk ka rrjet të identifikuar ujësjellësi përveç furnizimit me ujë të Shkollës dhe Kopshtit të Laknasit”.

Ndërtimi i rrjetit shpërndarës do të përfshijë banesat, bizneset dhe institucionet arsimore të zonës, ku ndodhen një shkollë me 120 nxënës dhe një kopsht me 75 fëmijë.

Linja e re drejt Univers City do të kalojë përgjatë rrugëve Kozare, Lunxhëri, Coca-Cola, Kallmet dhe Demir Nazeri. Dokumentacioni parashikon ruajtjen në funksion të rrjeteve ekzistuese përgjatë itinerarit.

Projekti përfshin gjithashtu klorinimin e ujit, monitorimin elektronik të puseve dhe integrimin e sistemit të ri me infrastrukturën ekzistuese të kontrollit të ujësjellësit.

The post Tenderi, 7.7 mln euro për rikthimin në punë të puseve të Laknasit dhe furnizimin te Univers City appeared first on Revista Monitor.