To właśnie dzięki motywom można zauważyć, że literatura z różnych czasów często opowiada o podobnych sprawach: miłości, śmierci, samotności, podróży, buncie, ojczyźnie czy przemianie człowieka. Różni się jednak sposób pokazania tych tematów, dlatego ich analiza bywa tak ciekawa.

Czym są motywy literackie?

Motyw literacki to powtarzający się w literaturze element, temat, obraz, sytuacja lub problem, który można odnaleźć w wielu różnych utworach. Może nim być na przykład miłość, cierpienie, śmierć, podróż, dom, przyjaźń, zdrada, wina, kara, samotność albo walka dobra ze złem.

Motyw nie jest więc tylko jednym wydarzeniem z fabuły. To raczej pewien znak rozpoznawczy, który pomaga zobaczyć, o czym naprawdę opowiada tekst. Jeśli w utworze bohater opuszcza rodzinne miejsce, wędruje, poznaje świat i zmienia się wewnętrznie, można mówić o motywie podróży. Jeśli doświadcza straty, żałoby lub myśli o przemijaniu, pojawia się motyw śmierci albo vanitas.

Motywy literackie są ważne także dlatego, że łączą różne dzieła. Ten sam motyw może występować w tragedii antycznej, romantycznym dramacie, powieści pozytywistycznej i współczesnej prozie, ale za każdym razem będzie miał trochę inne znaczenie.

Motyw literacki a temat, wątek i topos

Motyw literacki bywa mylony z tematem, wątkiem albo toposem. Warto rozróżnić te pojęcia, bo pomaga to w analizie lektur i pisaniu wypracowań.

Temat jest najbardziej ogólny. Może brzmieć na przykład: miłość, samotność, dorastanie albo wojna. Wątek to ciąg wydarzeń dotyczących konkretnej postaci lub sprawy, na przykład historia nieszczęśliwej miłości bohatera. Motyw jest powtarzalnym elementem znaczeniowym, który można odnaleźć w różnych tekstach. Topos to z kolei motyw szczególnie utrwalony w kulturze, na przykład topos wędrówki, arkadii, vanitas czy matki cierpiącej.

Najprościej można powiedzieć, że temat odpowiada na pytanie „o czym jest tekst?”, a motyw pomaga wyjaśnić, jak ten temat został pokazany.

Dlaczego motywy literackie są ważne?

Motywy pomagają czytać literaturę głębiej. Dzięki nim łatwiej zauważyć, że utwór nie jest tylko opowieścią o konkretnym bohaterze, ale także wypowiedzią o człowieku, świecie, wartościach i wyborach. Gdy rozpoznasz motyw, możesz lepiej zrozumieć, dlaczego postać postępuje w określony sposób i co autor chce przez nią pokazać.

Szczególnie ważne jest to w szkole. Motywy literackie często pojawiają się w rozprawkach, interpretacjach, wypowiedziach ustnych i zadaniach egzaminacyjnych. Uczeń, który potrafi połączyć motyw z konkretną lekturą, ma gotowy punkt wyjścia do argumentu.

Znaczenie motywu zależy też od czasu, w którym powstał utwór. Miłość w literaturze romantycznej nie wygląda tak samo jak w pozytywizmie, a obraz ojczyzny zmienia się pod wpływem wydarzeń historycznych. Dlatego przy omawianiu motywów warto pamiętać o epokach literackich, bo pomagają one zrozumieć kontekst dzieła.

Literatura pozwala także nazwać uczucia i doświadczenia, które trudno wyrazić wprost. Motywy domu, przyjaźni, strachu, dojrzewania czy odrzucenia mogą być dobrym punktem wyjścia do rozmowy o tym, jak bohaterowie przeżywają świat i jak podobne emocje pojawiają się w życiu czytelnika. W takim ujęciu książki pomagają lepiej rozumieć także emocje dziecka, ponieważ pokazują je w bezpiecznej, literackiej formie.

Najważniejsze motywy literackie i ich przykłady

Nie da się stworzyć jednej zamkniętej listy wszystkich motywów, bo literatura stale wraca do tych samych spraw i pokazuje je na nowe sposoby. Są jednak motywy, które pojawiają się wyjątkowo często i warto je dobrze znać.

Motyw miłości

Motyw miłości należy do najstarszych i najczęściej spotykanych w literaturze. Może oznaczać uczucie szczęśliwe, tragiczne, niespełnione, rodzicielskie, romantyczne, duchowe albo patriotyczne. W „Romeo i Julii” miłość prowadzi do dramatycznego konfliktu z rodziną i światem. W „Lalce” staje się siłą, która popycha Wokulskiego do działania, ale także źródłem cierpienia i rozczarowania.

W „Panu Tadeuszu” miłość łączy się z obrazem domu, tradycji i wspólnoty. Z kolei w „Dziejach Tristana i Izoldy” jest siłą potężniejszą niż rozsądek i obowiązek. Przy omawianiu tego motywu warto zawsze doprecyzować, o jaki rodzaj miłości chodzi.

Motyw śmierci i przemijania

Motyw śmierci przypomina o kruchości życia, upływie czasu, stracie i pamięci. W literaturze średniowiecznej często pojawia się jako ostrzeżenie, że każdy człowiek jest równy wobec śmierci. Dobrym przykładem jest „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”.

W „Trenach” Jana Kochanowskiego śmierć zostaje pokazana przez osobisty ból ojca po stracie dziecka. To nie tylko temat żałoby, ale też kryzysu wartości i poszukiwania sensu. W romantyzmie śmierć często łączy się z poświęceniem, cierpieniem narodu albo tajemnicą życia po życiu.

Motyw podróży i wędrówki

Podróż w literaturze może być dosłownym przemieszczaniem się z miejsca na miejsce, ale często oznacza coś więcej. To symbol dojrzewania, poznawania świata, szukania prawdy albo odkrywania samego siebie.

W „Odysei” podróż Odyseusza jest drogą do domu, ale też próbą charakteru. W „Małym Księciu” wędrówka po planetach pomaga bohaterowi zrozumieć ludzi, samotność, przyjaźń i odpowiedzialność. W „Kordianie” podróż po Europie prowadzi do rozczarowania światem i przemiany wewnętrznej bohatera.

Motyw buntu

Bunt pojawia się wtedy, gdy bohater sprzeciwia się władzy, normom społecznym, niesprawiedliwości, Bogu, tradycji albo własnemu losowi. W „Antygonie” bunt ma charakter moralny, ponieważ bohaterka wybiera prawo boskie i rodzinny obowiązek zamiast nakazu władcy.

W „Dziadach cz. III” bunt Konrada łączy się z cierpieniem narodu i pragnieniem wielkiej misji. W „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza bunt dotyczy form, schematów i narzuconych ról społecznych. Ten motyw dobrze pokazuje konflikt między jednostką a światem.

Motyw ojczyzny i patriotyzmu

Motyw ojczyzny jest szczególnie istotny w literaturze polskiej. Często wiąże się z utratą niepodległości, emigracją, pamięcią, walką i poświęceniem. W „Panu Tadeuszu” ojczyzna zostaje pokazana przez obraz utraconego domu, krajobrazu, obyczaju i wspólnoty.

W „Dziadach cz. III” motyw patriotyzmu ma wymiar mesjanistyczny i martyrologiczny. W „Kamieniach na szaniec” ojczyzna oznacza odpowiedzialność, odwagę i gotowość do działania. W „Syzyfowych pracach” pojawia się natomiast temat obrony języka, kultury i tożsamości.

Motyw przemiany bohatera

Przemiana bohatera to motyw, w którym postać zmienia swoje poglądy, zachowanie, sposób widzenia świata albo hierarchię wartości. Jacek Soplica z „Pana Tadeusza” przechodzi drogę od porywczego szlachcica do pokornego zakonnika i patrioty. Ebenezer Scrooge z „Opowieści wigilijnej” zmienia się z człowieka skąpego i zamkniętego w osobę zdolną do współczucia.

Ten motyw jest bardzo przydatny w wypracowaniach, ponieważ pozwala pokazać rozwój postaci. Warto jednak pamiętać, że przemiana nie zawsze musi być pozytywna. Czasem bohater stopniowo traci moralną wrażliwość, jak Makbet po dokonaniu zbrodni.

Motyw winy i kary

Motyw winy i kary dotyczy odpowiedzialności za popełnione czyny. Może pokazywać działanie sumienia, konsekwencje moralne, karę społeczną albo sprawiedliwość wyższego porządku.

W „Makbecie” zbrodnia prowadzi do lęku, samotności i upadku. W „Balladynie” kara ma charakter symboliczny i moralny. W „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego najważniejsza staje się walka wewnętrzna bohatera, który próbuje zmierzyć się z własnym czynem i poczuciem winy.

Motywy literackie w tabeli

Krótka tabela pomaga szybko uporządkować najważniejsze przykłady. Nie zastąpi dokładnej analizy lektury, ale może być dobrą pomocą podczas powtórki.

Jak rozpoznać motyw literacki w utworze?

Rozpoznanie motywu wymaga uważnego czytania. Nie wystarczy zapamiętać, że w danej lekturze występuje miłość albo śmierć. Trzeba jeszcze wyjaśnić, jaką funkcję pełni ten motyw i co mówi o bohaterach oraz świecie przedstawionym.

Pomocne jest zadanie sobie kilku pytań:

• jaki problem powtarza się w utworze?
• co najbardziej wpływa na decyzje bohatera?
• czy podobny obraz, sytuacja lub konflikt pojawia się w innych lekturach?
• czy motyw ma znaczenie dosłowne, symboliczne, a może oba jednocześnie?
• jak motyw pomaga zrozumieć przesłanie utworu?

Dobrym sposobem jest również porównywanie tekstów. Motyw domu w jednej lekturze może oznaczać bezpieczeństwo i wspólnotę, a w innej utratę, tęsknotę albo niemożność powrotu do dawnego życia.

Jak wykorzystać motywy literackie w wypracowaniu?

Motywy literackie są bardzo pomocne w rozprawkach i innych pracach pisemnych, ale tylko wtedy, gdy nie ograniczysz się do samego wymienienia lektury. Najważniejsza jest analiza. Trzeba pokazać, w jaki sposób motyw łączy się z tematem pracy.

Przykładowo, jeśli temat dotyczy dojrzewania człowieka, można odwołać się do motywu podróży w „Małym Księciu”. Nie wystarczy jednak napisać, że bohater podróżował. Trzeba wyjaśnić, że odwiedzane planety pozwoliły mu zobaczyć różne postawy dorosłych, lepiej zrozumieć przyjaźń i odkryć odpowiedzialność za drugą istotę.

Prosty schemat akapitu z motywem

W wypracowaniu można zastosować prosty układ. Najpierw nazwij motyw, potem wskaż lekturę i bohatera, a następnie wyjaśnij, jak ten motyw działa w utworze. Na końcu połącz przykład z tezą lub tematem pracy.

Taki akapit nie powinien być streszczeniem. Zamiast opowiadać całą fabułę, lepiej wybrać jeden ważny element i pokazać jego znaczenie. To sprawia, że argument jest bardziej konkretny i przekonujący.

Jak dobrać drugi przykład lub kontekst?

Drugi przykład najlepiej wybrać tak, aby pokazywał podobieństwo albo kontrast. Jeśli omawiasz motyw miłości tragicznej w „Romeo i Julii”, możesz zestawić go z miłością niespełnioną w „Lalce”. Jeśli piszesz o buncie Antygony, możesz porównać go z buntem Konrada z „Dziadów cz. III”.

Warto pamiętać, że motywy literackie nie kończą się na dawnych lekturach. Powracają także w literaturze współczesnej, na przykład w twórczości Olgi Tokarczuk, gdzie można odnaleźć między innymi motywy podróży, pamięci, tożsamości, pogranicza i poszukiwania własnego miejsca w świecie.

Najczęstsze błędy przy omawianiu motywów literackich

Największym błędem jest traktowanie motywu jak hasła, które wystarczy dopisać do tytułu lektury. Samo stwierdzenie, że w utworze pojawia się motyw miłości, niewiele jeszcze znaczy. Trzeba dopowiedzieć, jaka to miłość, kogo dotyczy i co zmienia w życiu bohaterów.

Częstym problemem jest także streszczanie fabuły zamiast analizy. Uczeń opisuje wtedy wydarzenia po kolei, ale nie wyjaśnia, dlaczego są ważne. W dobrej odpowiedzi powinno być jasno widać związek między motywem a sensem utworu.

Warto unikać również zbyt ogólnych zdań, takich jak „motyw pokazuje, że życie jest trudne”. Lepiej napisać konkretnie, że motyw cierpienia w „Trenach” ukazuje kryzys ojca, który po stracie dziecka traci dawną pewność światopoglądową i próbuje na nowo uporządkować swoje myślenie o życiu.

Jak uczyć się motywów literackich?

Najlepsza nauka motywów nie polega na zapamiętywaniu długich list. Skuteczniejsze jest tworzenie własnych krótkich notatek. Przy każdym motywie warto zapisać tytuł lektury, bohatera, najważniejszy problem i jedno zdanie, które można później rozwinąć w wypracowaniu.

Można przygotować prosty schemat: motyw – lektura – bohater – znaczenie – możliwy temat pracy. Dzięki temu łatwiej przypomnieć sobie przykłady podczas sprawdzianu, egzaminu albo pisania rozprawki.

Dobrze sprawdzają się też mapy myśli. W centrum można umieścić jeden motyw, na przykład „podróż”, a wokół dopisać lektury, bohaterów i różne znaczenia: dojrzewanie, ucieczka, powrót, poszukiwanie sensu, poznawanie świata.

Podsumowanie: które motywy literackie warto znać?

Motywy literackie to jeden z najważniejszych kluczy do rozumienia lektur. Pomagają porównywać utwory, odczytywać sens wydarzeń i budować argumenty w wypracowaniach. Najczęściej warto znać motywy miłości, śmierci, podróży, buntu, ojczyzny, domu, samotności, cierpienia, przemiany bohatera oraz winy i kary.

Najważniejsze jest jednak nie samo zapamiętanie listy, ale umiejętność wyjaśnienia, jak dany motyw działa w konkretnym utworze. Ten sam motyw może mieć różne znaczenie w zależności od epoki, bohatera i sytuacji. Dlatego dobra analiza zawsze łączy przykład z interpretacją, a nie zatrzymuje się na prostym wskazaniu hasła.

Artykuł Motywy literackie – czym są, jak je rozpoznać i jakie przykłady warto znać? pochodzi z serwisu PolskaKultura.pl.

Najczęściej jako polskich noblistów wymienia się siedem osób: Marię Skłodowską-Curie, Henryka Sienkiewicza, Władysława Reymonta, Czesława Miłosza, Lecha Wałęsę, Wisławę Szymborską i Olgę Tokarczuk. Czasem listy są jednak dłuższe, ponieważ obejmują także laureatów urodzonych na ziemiach polskich lub mających polskie korzenie. Właśnie dlatego warto uporządkować temat i sprawdzić, kto, kiedy i za co otrzymał Nagrodę Nobla.

Kim są polscy nobliści?

Polscy nobliści to laureaci Nagrody Nobla uznawani za osoby związane z Polską przez obywatelstwo, język, kulturę, miejsce urodzenia albo działalność. W najpopularniejszym, szkolnym ujęciu chodzi przede wszystkim o tych twórców, naukowców i działaczy, którzy są jednoznacznie kojarzeni z polską historią oraz kulturą.

Nagroda Nobla należy do najbardziej prestiżowych wyróżnień na świecie. Przyznaje się ją za wybitne osiągnięcia w kilku dziedzinach, między innymi w fizyce, chemii, medycynie, literaturze i działalności na rzecz pokoju. Osobno funkcjonuje także Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii, która nie była częścią pierwotnego testamentu Alfreda Nobla, ale jest powszechnie łączona z noblowską tradycją.

Ilu jest polskich noblistów?

Odpowiedź zależy od tego, jakie kryterium przyjmiemy. W wąskim znaczeniu mówi się zwykle o 7 polskich noblistach. To osoby najczęściej wymieniane w szkołach, opracowaniach edukacyjnych i artykułach popularnonaukowych.

W szerszym znaczeniu lista może być dłuższa. Niektórzy autorzy dopisują do niej osoby urodzone na dawnych ziemiach polskich, laureatów żydowskiego pochodzenia związanych z Polską, emigrantów albo naukowców, których biografia w jakimś stopniu łączyła się z polską historią. Taki podział nie jest błędem, ale wymaga doprecyzowania. Inaczej łatwo pomylić polskich noblistów z noblistami związanymi z Polską.

Polscy nobliści – lista laureatów

Najprościej zacząć od przejrzystego zestawienia. Poniższa tabela pokazuje osoby najczęściej wymieniane jako polscy laureaci Nagrody Nobla. Uwzględnia rok nagrody, dziedzinę oraz najważniejsze osiągnięcie, z którym dany noblista jest kojarzony.

Ta lista dobrze pokazuje, że polskie Nagrody Nobla dotyczą głównie literatury, ale nie tylko. Mamy także wyjątkowe osiągnięcia naukowe Marii Skłodowskiej-Curie oraz Pokojową Nagrodę Nobla dla Lecha Wałęsy.

Maria Skłodowska-Curie – polska noblistka z dwiema nagrodami

Maria Skłodowska-Curie zajmuje wśród polskich noblistów miejsce szczególne. Była pierwszą kobietą, która otrzymała Nagrodę Nobla, a także jedną z nielicznych osób w historii wyróżnionych Noblem dwukrotnie. W 1903 roku otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki wraz z Pierrem Curie i Henrim Becquerelem za badania nad promieniotwórczością. W 1911 roku dostała drugiego Nobla, tym razem z chemii.

Jej odkrycia miały ogromne znaczenie dla rozwoju nauki. Maria Skłodowska-Curie badała zjawisko promieniotwórczości, a także przyczyniła się do odkrycia polonu i radu. Nazwa polon była symbolicznym nawiązaniem do Polski, której w czasie jej badań nie było na mapie Europy jako niepodległego państwa.

Warto pamiętać, że jej kariera nie była łatwa. Jako kobieta musiała mierzyć się z ograniczeniami społecznymi i naukowymi swojej epoki. Mimo to zdobyła pozycję jednej z najwybitniejszych badaczek w historii. Jej życiorys pokazuje, że polscy nobliści to nie tylko postacie z podręczników, ale ludzie, którzy przekraczali granice własnych czasów.

Polscy nobliści literaccy

Najliczniejszą grupę wśród polskich laureatów Nobla stanowią pisarze i poeci. Polscy nobliści literaccy tworzyli w różnych momentach historii, dlatego znajomość epok literackich pomaga lepiej zrozumieć ich język, tematy i sposób patrzenia na świat. Od powieści historycznej Sienkiewicza, przez chłopską epopeję Reymonta, po poezję Szymborskiej i prozę Tokarczuk, każdy z nich pokazywał inny obraz człowieka oraz rzeczywistości.

Literackie Noble dla Polaków są szczególnie ważne, ponieważ przez wiele lat literatura pełniła w Polsce rolę większą niż sama sztuka. Była sposobem opowiadania o historii, tożsamości, wolności, pamięci i doświadczeniach, których nie dało się wyrazić prostym językiem polityki.

Henryk Sienkiewicz – pierwszy polski literacki noblista

Henryk Sienkiewicz otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 1905 roku. Był już wtedy jednym z najbardziej znanych polskich pisarzy, a jego twórczość czytano nie tylko w Polsce. Ogromną popularność przyniosła mu powieść „Quo vadis”, ale dla polskich czytelników niezwykle ważna pozostaje także Trylogia, czyli „Ogniem i mieczem”, „Potop” oraz „Pan Wołodyjowski”.

Sienkiewicz pisał w czasach, gdy Polski nie było na mapie. Jego powieści wzmacniały poczucie wspólnoty i przypominały o historii, która dla wielu czytelników była źródłem nadziei. Nie bez powodu mówi się, że tworzył „ku pokrzepieniu serc”. To określenie dobrze oddaje znaczenie jego twórczości dla kilku pokoleń Polaków.

Władysław Reymont – Nobel za „Chłopów”

Władysław Reymont otrzymał literackiego Nobla w 1924 roku za powieść „Chłopi”. To monumentalne dzieło pokazuje życie wiejskiej społeczności w rytmie pór roku, pracy, świąt, konfliktów i rodzinnych dramatów. Reymont stworzył obraz wsi, który nie jest sielanką, ale pełnym napięć światem rządzonym tradycją, naturą i społeczną hierarchią.

„Chłopi” są często określani jako epopeja chłopska. Powieść zachwyca bogactwem języka, realizmem obyczajowym i rozmachem kompozycyjnym. Dzięki Noblowi Reymont stał się jednym z najważniejszych ambasadorów polskiej literatury na świecie.

Czesław Miłosz – poeta historii i emigracji

Czesław Miłosz dostał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 1980 roku. Jego twórczość wyrastała z doświadczeń XX wieku: wojny, totalitaryzmów, emigracji i pytań o odpowiedzialność człowieka. Był poetą, eseistą, tłumaczem i intelektualistą, który umiał łączyć refleksję osobistą z namysłem nad historią.

Miłosz nie jest poetą łatwym, ale jego utwory mają ogromną siłę. Często pokazują człowieka stojącego wobec przemijania, zła, pamięci i moralnych wyborów. Właśnie dlatego jego twórczość pozostaje ważna nie tylko dla polskiej literatury, ale także dla szerszej refleksji nad losem Europy w XX wieku.

Wisława Szymborska – prosty język i głęboka refleksja

Wisława Szymborska otrzymała Nagrodę Nobla w 1996 roku. Jej poezja jest ceniona za precyzję, ironię, lekkość i filozoficzną głębię. Szymborska potrafiła pisać o rzeczach codziennych tak, że stawały się początkiem wielkich pytań o istnienie, przypadek, historię i ludzką naturę.

Jedną z największych zalet jej twórczości jest pozorna prostota. Wiersze Szymborskiej często zaczynają się od zwykłej obserwacji, ale prowadzą czytelnika do zaskakujących wniosków. To poezja, która nie przytłacza, lecz zaprasza do myślenia.

Olga Tokarczuk – najnowsza polska noblistka

Olga Tokarczuk otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za rok 2018, a wyróżnienie ogłoszono w 2019 roku. Jest najnowszą polską noblistką i jedną z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych pisarek. Jej książki często łączą realizm z mitem, historię z wyobraźnią i jednostkowe losy z szerszą refleksją nad światem.

W przypadku Olgi Tokarczuk warto zwrócić uwagę nie tylko na samą nagrodę, ale także na konsekwentnie budowany styl pisarski. Autorka „Biegunów”, „Prawieku i innych czasów” oraz „Ksiąg Jakubowych” pokazuje, że literatura może być podróżą przez pamięć, kulturę, tożsamość i granice ludzkiego poznania.

Lech Wałęsa i Pokojowa Nagroda Nobla

Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. To wyróżnienie było związane z jego działalnością w Solidarności oraz walką o prawa pracownicze i wolne związki zawodowe. Nagroda miała ogromne znaczenie symboliczne, ponieważ zwracała uwagę świata na sytuację w Polsce i pokojowy charakter dążeń społecznych.

W odróżnieniu od większości polskich noblistów Lech Wałęsa nie został nagrodzony za dzieło literackie ani naukowe odkrycie. Jego Nobel dotyczył działalności publicznej. Pokazuje to, że Nagroda Nobla może być przyznawana nie tylko za książki i badania, ale także za działania, które wpływają na losy społeczeństw.

W polskiej pamięci zbiorowej ważne miejsce zajmują różne postacie: pisarze, uczeni, działacze społeczni, duchowni i bohaterowie historii. Podobnie jak przy omawianiu polskich świętych, także w przypadku noblistów warto oddzielać fakty od uproszczeń i pamiętać o kontekście epoki, w której żyli.

Dlaczego listy polskich noblistów czasem się różnią?

Różnice w listach wynikają głównie z tego, że słowo „polski” można rozumieć na kilka sposobów. Jedni autorzy uwzględniają tylko osoby jednoznacznie związane z polską kulturą, językiem i historią. Inni dopisują laureatów urodzonych na ziemiach polskich, nawet jeśli później żyli i pracowali w innych krajach.

W szerszych zestawieniach pojawia się między innymi Józef Rotblat, fizyk urodzony w Warszawie, który otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1995 roku jako współtwórca ruchu Pugwash. Jego biografia jest mocno związana z Polską przez miejsce urodzenia i młodość, ale międzynarodowa działalność naukowa oraz społeczna rozwinęła się przede wszystkim poza krajem.

Takie rozszerzone listy mogą być wartościowe, ale trzeba jasno zaznaczać kryteria. Inaczej czytelnik może odnieść wrażenie, że istnieje jedna, niezmienna i powszechnie przyjęta liczba polskich noblistów. Tymczasem w praktyce najbezpieczniej mówić o 7 noblistach w podstawowym ujęciu oraz o szerszej grupie noblistów związanych z Polską.

Co warto zapamiętać o polskich noblistach?

Polscy nobliści pokazują różne oblicza osiągnięć. Maria Skłodowska-Curie reprezentuje naukę i przełomowe odkrycia. Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Czesław Miłosz, Wisława Szymborska i Olga Tokarczuk tworzą literacką opowieść o Polsce, człowieku i historii. Lech Wałęsa przypomina natomiast o znaczeniu pokojowej walki społecznej.

Najważniejsze fakty można podsumować krótko:

• Maria Skłodowska-Curie jest jedyną osobą z tej grupy, która otrzymała dwie Nagrody Nobla.
• Henryk Sienkiewicz był pierwszym polskim literackim noblistą.
• Władysław Reymont otrzymał Nobla za „Chłopów”.
• Lech Wałęsa jest polskim laureatem Pokojowej Nagrody Nobla.
• Olga Tokarczuk to najnowsza polska laureatka literackiego Nobla.

Warto też pamiętać, że dominacja literatury wśród polskich Nobli nie jest przypadkiem. Przez dziesięciolecia to właśnie literatura była jednym z najważniejszych sposobów przechowywania pamięci, języka i narodowej tożsamości.

Najczęstsze pytania o polskich noblistów

Kto był pierwszym polskim noblistą?

Za pierwszą polską noblistkę uznaje się Marię Skłodowską-Curie, która w 1903 roku otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. Była to nagroda przyznana wspólnie z Pierrem Curie i Henrim Becquerelem za badania nad promieniotwórczością.

Kto był pierwszym polskim noblistą literackim?

Pierwszym polskim laureatem Literackiej Nagrody Nobla był Henryk Sienkiewicz. Otrzymał ją w 1905 roku. Jego twórczość, zwłaszcza powieści historyczne, miała ogromne znaczenie dla polskiej kultury i świadomości narodowej.

Którzy Polacy otrzymali Literacką Nagrodę Nobla?

Literacką Nagrodę Nobla otrzymali: Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Czesław Miłosz, Wisława Szymborska i Olga Tokarczuk. To pięcioro twórców reprezentujących różne style, epoki i sposoby opowiadania o świecie.

Kto z Polaków dostał Nobla dwukrotnie?

Dwukrotnie Nagrodę Nobla otrzymała Maria Skłodowska-Curie. W 1903 roku dostała Nobla z fizyki, a w 1911 roku z chemii. To jeden z najbardziej niezwykłych przypadków w historii tej nagrody.

Za co Olga Tokarczuk dostała Nobla?

Olga Tokarczuk została nagrodzona za rok 2018 w dziedzinie literatury. Jej twórczość doceniono za wyobraźnię narracyjną, rozmach opowieści i umiejętność przekraczania granic między kulturami, historiami i punktami widzenia.

Czy Józef Rotblat był polskim noblistą?

Józef Rotblat bywa wymieniany wśród noblistów związanych z Polską, ponieważ urodził się w Warszawie. W podstawowej, szkolnej liście polskich noblistów najczęściej się go jednak nie uwzględnia. To dobry przykład osoby, która pokazuje, dlaczego listy laureatów mogą się różnić w zależności od przyjętych kryteriów.

Polscy nobliści jako część kultury i pamięci

Polscy nobliści są ważni nie tylko dlatego, że zdobyli prestiżowe wyróżnienia. Każdy z nich stał się symbolem pewnego rodzaju osiągnięcia: odwagi badawczej, siły literatury, moralnego namysłu, społecznego sprzeciwu albo twórczej wyobraźni. Ich biografie pokazują, że sukces nie zawsze rodzi się w prostych warunkach. Często wymaga wytrwałości, niezależności i gotowości do myślenia inaczej niż większość.

Dlatego warto znać polskich noblistów nie tylko jako listę nazwisk i dat. Znacznie ciekawsze jest pytanie, co po nich zostało. W przypadku Marii Skłodowskiej-Curie są to odkrycia naukowe. W przypadku pisarzy – książki, wiersze i idee. W przypadku Lecha Wałęsy – pamięć o ruchu społecznym, który zwrócił uwagę świata na pragnienie wolności. Razem tworzą opowieść o Polsce widzianej przez naukę, literaturę, historię i kulturę.

Artykuł Polscy nobliści – kto z Polski otrzymał Nagrodę Nobla i za co? pochodzi z serwisu PolskaKultura.pl.

Czy wybór obrazu do sypialni jest czymś trudnym? Czy ten wybór jest jakkolwiek potrzebny? Jedni uznają, że cokolwiek zawiśnie na ścianie, uzupełni dekorację i wypełni przestrzeń pokoju sypialnego. Inni natomiast, długo zastanawiają się jakie dzieło mogłoby się znaleźć na wprost łóżka lub tuż nad nim, które będzie oglądane przynajmniej raz dziennie – przed wstaniem z łóżka lub położeniem się spać. Nowocześni twórcy czy klasyczne dzieła? Nasycone kolorem impresje i ekspresje, czy formy czarno – białe, dwu lub kilku barwne, a może pastelowe? Wybierając obraz do swojej sypialni, warto mieć na uwadze, że będzie on wpływał na dobry sen lub dzień (więc nie powinien być przerażający lub ciężki wizualnie i kolorystycznie). Barwy, znacząco wpływają na nastrój. Jedne napawają dużą ilością pozytywnej energii, inne wyciszają, a jeszcze inne potrafią przygnębić. Dlatego, kierowanie się nie tylko samym dziełem, malarzem, wizją czy formatem, będzie zbyt małą ilością szczegółów, chcąc dostosować obraz olejny do swojej przestrzeni. Czym się kierować patrząc po artystach i ich pracach, oraz w którym kierunku zwrócić swoją uwagę, dobierając obraz do aranżacji wnętrza?

Jaki wybrać obraz do sypialni, aby każdego dnia móc spokojnie zasypiać?

Aranżacja sypialni, to pierwszy szczegół, na który należy zwrócić uwagę wybierając dodatki. Obraz olejny, powinien współgrać kolorystycznie z sypialnią, a jeżeli nie ma na to szans, być barwą lub przekazem, chociaż minimalnie spójny z otoczeniem. Kiedy obraz nie posiada oprawy, a jego styl lub wizja artysty zbyt mocno odznacza się na tle innych przedmiotów lub mebli w sypialni, można go dodatkowo oprawić pod kolorystykę wyposażenia, dzięki czemu nabierze innego wyglądu. Można wybrać obrazy olejne, gdzie autor chciał pokazać wizje postaci, osób, emocji, chmur, współczesnej lub dawnej architektury, miejskich kadrów, a można także sięgnąć po dzieła abstrakcyjne, minimalistyczne, które nie wymagają dodatkowego myślenia. Mimo tego, że myslenia przed snem lub po wstaniu nie jest za dużo (ponieważ myśli dotyczą wówczas własnych codziennych przeżyć lub planów na nowy dzień), tak obraz minimalistyczny do sypialni tylko uzupełnia aranżację ściany, ale już nie można analizować w nim wizji artysty czy przekazu jaki ma wnieść.

Jeśli internesują Cię obrazy olejne konieczne zajrzyj na stronę https://www.advena-art.com/katalog/oferta/obraz-olejny i poznaj ofertę Galerii sztuki Advena-Art.

Obrazy olejne nowoczesne czy klasyczne?

Coraz mniejszy wybór obrazów olejnych, następuje w sprzedaży klasycznych dzieł. Na nie, mogą pozwolić sobie kolekcjonerzy i właściciele rezydencji, gdzie barokowe, średniowieczne lub starożytne aranżacje wnętrz, tylko czekają na uzupełnienie dziełem sztuki sprzed setek, a niekiedy nawet tysięcy lat. Nowoczesne obrazy olejne, są mocno zróżnicowane. Jedne, we współczesny sposób przenoszą kadry uliczne na papier lub płótno, inne, to wizje ze snów, przemyśleń, nauki własnej, lub poszukiwania prawdy o świecie. Nowoczesne obrazy olejne mogą być również dość zagadkowe. Zdecydowanie nawiązują do Boga, Wizji Stworzenia Świata lub Wizji z zakresu Apokalipsy. Od tysięcy lat bowiem, człowiek poszukuje prawdy o Bogu, sobie, życiu, śmierci, powstaniu świata i jego ewentualnej zagładzie – którą sami ludzie mogą sobie zgotować (chociażby faktem) nieszanowania miejsca, gdzie żyją, tego co mówią, co przekazują i jakimi autorytetami są dla młodszych pokoleń. Częstą inspiracją dla malarzy jest również temat – Kobieta. Z kobiecą twarzą, urodą, postacią, powstaje ogromna ilość obrazów malarskich. Częstymi postaciami pojawiającymi się na obrazach są również dzieci i zwierzaki. Jednak najbardziej pochłaniającymi uwagę pracami, są obrazy, które nie mają przekładu w rzeczywistości. Obrazy surrealistyczne. Są wizjami, pomysłami, projektem, który nigdy może się nie zrealizować lub jest tak daleki do realizacji, że nawet twórcy obrazów nie są w stanie wprowadzić ich w realne życie – tworząc równie podobne produkty. Niektórzy artyści, nazywając się “badaczami alternatywnych światów”, próbują przekazać treści, które wymagają zastanowienia. Takie obrazy powieszone na ścianie w sypialni, każdego dnia mogą rozwijać badanie świata w swój własny sposób. Namiastka twórczości autora, to tylko nieliczna wiedza w jego umyśle, którą przekazuje w obrazach olejnych realizowanych na płótnie.

Artykuł Obrazy do sypialni nowoczesność czy klasyka? pochodzi z serwisu PolskaKultura.pl.

Jak pomóc dziecku odnaleźć się w swoich emocjach?

Rozwój emocjonalny dziecka, rozpoczynający się już w pierwszych miesiącach życia, kontynuowany jest do lat nastoletnich, a nawet jeszcze później. Podobnie jak w przypadku każdej innej sfery rozwoju, tak również emocje muszą rozwinąć się w sposób harmonijny, a do tego potrzeba nam czasu.

Przezwyciężenie trudnych emocji może być jeszcze trudniejsze w tym buntowniczym wieku, gdy nasz syn lub córka dojrzewa, w krwi buzują hormony i to właśnie ekspresja uczuć i emocji stanowi zdaniem pociechy jedyny sposób na uwolnienie się od negatywnych uczuć. Czy tak jest faktycznie? Co zrobić, gdy rozmowy nie wystarczają? Czy dziecko powinno szukać ukojenia u rówieśników? To ryzykowne rozwiązanie, które może w jeszcze większym stopniu pogłębić problemy. Dlatego też warto w odpowiedzialny sposób podejść do rozwoju emocjonalnego dziecka na każdym etapie jego życia. 

Książki – niezawodna pomoc na etapie dojrzewania emocjonalnego pociech

Z pewnością każdy rodzic przechodził lub będzie przechodzić przez etap, w którym jego słowa stanowią nic więcej, jak tylko nic nieznaczące kazania – przynajmniej w oczach dziecka. Czy jednak to sprawia, że powinniśmy zarzucić próby pomocy? W żadnym wypadku.

Istnieją inne sposoby na to, by nasze dziecko poczuło się lepiej i nie czuło się traktowane z góry. Dobra książka o emocjach dla dzieci pozwoli nam w łatwy sposób przemycić nieco istotnej wiedzy, która w naszych ustach może wydać się dziecku śmieszna, a w literaturze będzie stanowiła ciekawą bazę do przestudiowania tematu, refleksji i zastanowienia się nad tym.

Jak dobrać książkę odpowiednią dla dorastającej młodzieży?

Książki od zawsze stanowiły idealny sposób na to, by zwiększyć świadomość młodzieży i dzieci, poszerzyć horyzonty, bawić, relaksować, ale przede wszystkim wzbogacać. Nie każda książka jednak może być uznana za wartościową dla nastolatki lub nastolatka, który obecnie potrzebuje względnej stabilizacji i w literaturze szuka ukojenia oraz wytłumaczenia swoich emocji, a nie dodatkowego wzburzania ich.

I tutaj rolą rodzica jest dobrać taką pozycję, która spełni oczekiwania dzieci w zakresie zrozumienia, co dzieje się w ich głowie i sercu. Powinien w sposób niezwykle rozważny zaproponować lekturę mądrą, pouczającą, ale przy okazji zachęcającą do wejścia w świat literatury.

Nic tak nie cieszy, jak widok nastolatka, który w obliczu wielu pokus technologicznych zechce spędzić swój wolny czas na lekturze jednej czy drugiej książki. W jaki sposób znaleźć książkę, która dopasuje się do etapu rozwoju emocjonalnego naszego dziecka? To niełatwe, ale zawsze warto poszukać opinii i zestawień książek w specjalistycznych blogach lub na stronach traktujących o problemie rozwoju emocjonalnego dzieci.

Propozycje książkowe wzbudzające emocje naszych dzieci

Jakie propozycje książkowe z pewnością wzbudzą emocje naszych młodych podopiecznych? Las na granicy światów autorstwa Holly Black, autorki wielu bestsellerów, to idealna propozycja, w której świat rzeczywisty przenika się z fantazją, a to wszystko w przemyślany sposób nawiązuje do naszych emocji i rozwoju. Równie polecaną książką jest Baśń o wężowym sercu, która w mądry sposób przekazuje istotne dla młodych ludzi wartości i uczy brania odpowiedzialności za swoje czyny.

To zaledwie dwa tytuły z bardzo obszernej biblioteki pozycji, które w niezwykle wartościowy sposób mogą poszerzyć horyzonty dzieci i rozbudzić w nich właściwe emocje. Jeżeli przypadną do gustu naszym dzieciom, warto kontynuować poszukiwania i sięgać po kolejne.

Artykuł Jak za pomocą książek poruszyć emocje dziecka? pochodzi z serwisu PolskaKultura.pl.

Epoki literackie

To co wyróżnia poszczególne epoki literackie, to przede wszystkim styl pisania, historia, poglądy oraz ich prezentacja zawarte w dziełach literackich. Warto jednak wiedzieć, że ogólnie światowe epoki literackie nie zawsze były tożsame i nie zawsze pokrywały się z tymi w Polsce. Na każdy bowiem okres, wpływ miały zupełnie inne epoki i wydarzenia historyczne.

Przede wszystkim warto wziąć pod uwagę, że dy na przykład z Europie Południowej trwała epoka antyczna, to Polski w ogóle jeszcze wówczas nie było. Nasz kraj zdecydowanie wolniej dołączał również do średniowiecza. Jednak kiedy to się już stało to Polska stała się jednym z większych graczy na mapie światowej literatury. Co może być tego dowodem? Chociażby pięć literackich nagród Nobla, które zdobyli przedstawiciele naszego kraju. Jakie więc epoki literackie wyróżniamy? Oto one:

• antyk,
• średniowiecze,
• renesans,
• barok,
• oświecenie,
• romantyzm,
• pozytywizm,
• Młoda Polska,
• Dwudziestolecie Międzywojenne,
• Literatura Współczesna.

Antyk

Epoka ta obowiązywała do 476 roku naszej ery. To epoki antycznej zaliczają się przede wszystkim greckie i rzymskie utwory. Zdecydowanie najbardziej znanymi twórcami z tej epoki byli Homer, Platon czy Wergiliusz. Niektórzy badacze i historycy do antyku wliczają również Biblię czyli Pismo Święte. To w końcu księga, która ukształtowała chrześcijaństwo.

Średniowiecze

Średniowiecze obowiązywało między 476 a 1492 rokiem naszej ery. Powstało wówczas, gdy upadło Cesarstwo Zachodniorzymskie. Wówczas zaczęła umacniać się także pozycja chrześcijaństwa, dlatego w literaturze tej epoki znajdowało się mnóstwo odwołań do Boga. Powstawało wówczas wiele pieśni, modlitw czy wierszy w nurcie religijnym.  Do jednych z najbardziej znanych dzieł, które wówczas powstały, zaliczają się na przykład Dzieje Tristana i Izoldy czy polska Bogurodzica.

Renesans

Ta z kolei epoka symbolizuje niejako odkrywanie nowych światów. Nie ma konkretnej daty, która by zapoczątkowała ten okres. Jedni uważają, że zaczął się on gdy Kolumb odkrył Amerykę, a inni – gdy Turcy zdobyli Konstantynopol. Niezależnie od tego jednak ludzie z tamtej epoki zaczęli odzwierciedlać wielkość świata w sztuce. Istnieje nawet określenie człowiek renesansu. Oznacza ono kogoś, kto nie ogranicza się jedynie do jednej dziedziny. Wzięło się to poniekąd od Michała Anioła, który oprócz rzeźby parał się również pisaniem sonetów.

Barok

Barok obowiązywał w XVII wieku. Ten okres w literaturze wywodzi się od katolicyzmu. Często w twórczości odwoływano się wówczas do Boga i tworzono utwory na Jego cześć, albo z Bogiem w roli głównej. W Baroku tworzyli na przykład Moliere czy John Milton. Jeśli chodzi o naszych rodzimych poetów, to wymienić można chociażby Mikołaj Sęp-Sarzyński.

Oświecenie

Oświecenie trwało w XVIII wieku. Nazywane jest okresem odskoczni od nauk religijnych. W niektórych przypadkach oświecenie kierowało się nawet bardziej do ateizmu. Głównym przedstawicielem tego nurtu był Wolter, pisał on satyry. Obowiązywała wówczas wolność literacka, która przejawiała się na wielu płaszczyznach.

Romantyzm

To epoka literacka obowiązująca w latach 1822 – 1863. Można powiedzieć, że głównym hasłem przewodnik tego okresu było: wolność, równość, braterstwo. W utworach dotyczących tej epoki twórcy skupiali się przede wszystkim na emocjach i wolności, pod szerokim tego słowa znaczeniu.

Okres romantyzmu złączył się z rewolucją przemysłową. W Polsce w tym samym czasie dążono do odzyskania niepodległości. W polskich tekstach odwoływano się wówczas do kultury ludowej. Przedstawiciel to na przykład Juliusz Słowacki czy Adam Mickiewicz.

Pozytywizm

To lata 1863 – 1890. W głównej mierze okres ten opierał się na nauce i odrzuceniem religijności. W naszym kraju przyjmuje się, że początek pozytywizmu zbiegł się z nieudanym powstaniem styczniowym. Polacy odeszli wtedy od myśli o udanym odzyskaniu niepodległości. Postawili wówczas jednak na tak zwaną pracę u podstaw. Tworzyli wtedy Henryk Sienkiewicz czy Bolesław Prus.

Młoda Polska

To lata 1890 – 1918. Panowała wtedy znaczna swoboda wyrażania uczuć oraz ekspresjonizm. Tworzył wtedy na przykład Stefan Żeromski czy Stanisław Wyspiański.

XX-lecie międzywojenne

To czas między dwiema najbardziej tragicznymi wojnami na świecie. Twórcy w swoich dziełach odzwierciedlali wówczas nastroje społeczne z tamtego okresu. Skupiali się na ogólnej sytuacji społecznej panującej w kraju i na świecie. W epoce tej tworzyli na przykład Witold Gombrowicz czy chociażby Zofia Nałkowska.

Literatura współczesna

Okres ten obowiązuje do chwili obecnej, a rozpoczął się w roku 1939, czyli wraz z wybuchem II wojny światowej. W praktyce, od tamtego czasu, literatura nie ma żadnych sztywnych ram czy nurtów, które by w tej epoce dominowały. Od II wojny światowej przedstawiciele Polski zdobyli aż trzy Nagrody Nobla, a odebrali je: Czesław Miłosz, Wisława Szymborska czy ostatnio Olga Tokarczuk.

Sinusoida epok

Najprościej rzecz ujmując sinusoida epok w sposób przystępny porządkuje epoki literackie.

Artykuł Epoki literackie – sinusoida epok pochodzi z serwisu PolskaKultura.pl.

Emotikon- historia

Najprawdopodobniej po raz pierwszy użyto emotikona dokładnie 19 września 1982 roku o godzinie 11:44. To wówczas właśnie Scott Fahlman, informatyk, wysłał wiadomość na wewnętrznej uniwersyteckiej sieci. Zaproponował w niej, aby żart w tego typu wiadomościach zaznaczać takim ciągiem znaków: : – ). Powagę, czyli odwrotność żartu, postanowił określać takim ciągiem znaków: : – (.

Dzisiaj tego typu emotikony nie są już popularne. Jeśli już, to dużo popularniejszych jest ten sam ciąg znaków, ale bez „noska”, czyli bez kreski pośrodku. Ciekawy jest fakt, że nie przypadło to do gustu twórcy pierwszego emotikonu, który uważa dzisiaj, że emotikon bez tego „noska” przypomina żabę.

Później zaczynały powstawać kolejne minki oznaczające różne rodzaje emocji. Tworzyły się, podobnie jak pierwszy, z jakichś ciągów znaków. Te pierwsze przedstawiały przede wszystkim różne rodzaje uśmiechów. Dopiero Japończycy stworzyli znacznie bogatszą paletę emotikonów.

Stworzyli tak zwane Kaomoji, które stało się kolejnym krokiem w ewolucji metod wyrażania emocji w wiadomościach tekstowych. Kaomoji stosowane jest do dzisiaj, jednak już dawno zostało zastąpione w mediach społecznościowych.

W drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych Japończyk Shigetaki Kurita dla jednej z film telefonii komórkowej stworzył zestaw piktogramów. Powstało wówczas dokładnie 176 piktogramów o rozdzielczości 12 x 12 pikseli. Nazwano je emoji. Odróżniały wiadomości i-mode od wszystkich pozostałych. Z biegiem czasu zbiór tych piktogramów znacznie się powiększył. Do tego stopnia, że w 2010 roku znaki te pojawiły się w tak zwanej scentralizowanej bazie znaków Unicode. Wszystko po to, aby ostatecznie znaleźć zastosowanie na Facebooku oraz innych portalach społecznościowych.

Emotikony – czym są dzisiaj

Najprościej rzecz ujmując emotikony są sposobem na wyrażanie emocji i opinii w wiadomościach tekstowych. Znalazły swoje zastosowanie właściwie wszędzie, gdzie przekazuje się wiadomości za pomocą słów. Spotkać je więc można w chat roomach, SMS-ach, na blogach czy w postach w mediach społecznościowych. Zaczynają naeet przenikać do mediów tradycyjnych.

Nie zawsze potrafimy pokazać emocje w tekście. Nieraz trudno jest wyrazić swoje niezadowolenie z obejrzanego właśnie filmu w kinie, czy nieudanych wakacji nad jeziorem. Właśnie między innymi do tego służą emotikony w dzisiejszym tego słowa znaczeniu. Czym więc są one obecnie?

Dzisiejsze emotikony nie są ciągiem znaków typograficznych. To maleńkie grafiki przedstawiające przede wszystkim różne wyrazy twarzy i inne przedmioty. Najczęściej jednak są to właśnie minki i grymasy twarzy. Nie nazywają się też zresztą emotikonami ale emoji.

Znaczenie emotikonów

Lista najpopularniejszych emotikon, to:

• : – ) – uśmiech,
• :C – ogromny smutek,
• ;( lub ;-( – płacz,
• : lub :- – pocałunek,
• :O – zdziwienie,
• xD – śmiech,
• :/ lub ;/ – grymas, niezadowolenie, zniesmaczenie.

Zastosowanie

Badania pokazują, że dzisiejsze emoji wywierają wielki wpływ na mózg. Konkretnie oddziałują one na fusiform facial area. Miejsce to aktywuje się, gdy widzimy ludzką twarz. Nieważne czy rzeczywistą czy tylko wirtualną. Ludzie rozpoznają emotikony jako niewerbalne znaki, które pokazują emocje. Reagujemy na nie, jak na realne twarze. Robi nam się smutno gdy widzimy smutną emotkę i uśmiechamy się w duchu, gdy widzimy buzię uśmiechniętą.

Emoji wykorzystywane są przed wszystkim w komunikacji międzyludzkiej online, czyli po prostu w Internecie. Zazwyczaj spotkać je możemy w aplikacji Messenger czy dawnym i zapomnianym już Gadu Gadu.

Emotikony zaczęły być używane również we wpisach blogowych czy w mediach społecznościowych. Zyskały ogromną popularność także w marketingu. Głównie dlatego, że zwracają uwagę na komunikat, czyli na reklamę albo produkt. Po drugie emotikony są bardzo przystępne w odbiorze przez młodzież. Często więc używane są w reklamach produktów dziecięcych i młodzieżowych. Zwiększają również zaangażowanie potencjalnych klientów i skraracją dystans między nimi a przedsiębiorstwem.

Warto więc stosować emotikony w komunikacji wirtualnej, na banerach, ulotkach, reklamach i w mediach społecznościowych. Przynoszą one same korzyści, umilają komunikat i wprowadzają odrobinę humoru i nowoczesności. Pozwalają lepiej zrozumieć komunikat oraz często uniknąć różnych zupełnie niepotrzebnych porozumień.

W komunikacji online z drugą osobą warto ich unikać gdy wiemy, że nasz rozmówca ich nie toleruje. Robimy to z szacunku i po to, aby uniknąć niepotrzebnej irytacji rozmówcy. Gdy sami nie chcemy ich dostawać, warto zaznaczyć tą prośbę rozmówcy.

Artykuł Znaczenia minek, czyli co oznaczają emotikony i kiedy ich używać pochodzi z serwisu PolskaKultura.pl.

Czy istnieje jednak czarny golden retriever? Jaki charakter mają psy tej rasy? Czy nie sprawiają żadnych problemów wychowawczych? I co jeszcze warto o nich wiedzieć? Na wszystkie te pytania odpowiadamy poniżej. Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z naszym artykułem.

Golden retirever – krótka historia rasy

Rodowód tej rasy psów sięga XIX wieku i związany jest ze Szkocją. Golden retriever hodowany był początkowo jako pies myśliwski na polowania. Kto dokładnie był twórcą tej rasy? Sir Dudley Majoribanks. Podobno skrzyżował on żółtego retrievera z inną rasą, która już nie istnieje – tweed water. Był to spaniel  jasnobrązowej sierści. Rezultatem tej krzyżówki były szczenięta, które bardzo przypominały dzisiejszego golden retrievera. Dalsze krzyżówki trwały kolejne dwadzieścia lat. Ostatecznie rasa ta została zaakceptowana przez Kennel Club of England w roku 1903.

Golden retriever – opis rasy

Psy tej rasy są dosyć duże, a średnia masa ich ciała to między 25 a 35 kilogramów. Mają atletyczną budowę oraz głowę wyrzeźbioną proporcjonalnie. Golden retrievery posiadają duże, ciemnobrązowe oczy, z naprawdę bardzo ciepłym i przyjacielskim spojrzeniem. Dużą uwagę często przykuwają ich oklapnięte uszy, które znajdują się mniej więcej na wysokości oczu. Ogon jest długi, nie zawija się i noszony jest równo w linią grzbietu.

Umaszczenie golden retrieverów, jak sama nazwa wskazuje, jest utrzymana w odcieniach złota oraz żółci. Białe włosy mogą występować jedynie na przedpiersiu. Nie istnieje jednak czarny golden retriever. Czasem mówi się również że psy tej rasy są też czerwone albo mahoniowe, ale to nieprawda. Bo psy tej rasy nie mają innych kolorów, oprócz wskazanych.

Golden retriever – pielęgnacja

Na początek warto wiedzieć, że psy tej rasy praktycznie cały czas tracą sierść. Powinny więc być regularnie czesane, najlepiej dwa razy w tygodniu. W okresie linienia, który przypada wiosną – najlepiej jest czesać je codziennie. Jeśli chodzi o kąpiel, to psy tej rasy kąpie się według potrzeby. Używa się do tego specjalnych szamponów da psów o długich włosach. Ich morka sierść ma tendencję do gniecenia się, dlatego dobrze jest wysuszyć ją suszarką tuż po kąpieli albo zmoknięciu w deszczu.

Warto wiedzieć, że golden retrievery mają również tendencję do łapania częstych infekcji. Głównie przez brudne uszy, do których nie dociera odpowiednia ilość powietrza. Dlatego na tą część ciała również należy zwracać szczególną uwagę. Czyści się je specjalnym preparatem przeznaczonym właśnie dla psów. Objawy infekcji, na które trzeba uważać, to: nieprzyjemny zapach z ucha, czerwona małżowina, popiskiwanie psa przy głaskaniu czy dotykaniu, większa temperaturą ciała czy przechylanie głowy na boki. To objawy, które powinny nas zaniepokoić.

Charakter golden retrievera

Psy tej rasy są bardzo spokojne i przyjacielskie. Przywiązują się do rodziny i są bardzo ufne. Są uznawane za idealnych towarzyszy dla dzieci, ponieważ są bezpieczne i cierpliwe. Lubią się przytulać i być głaskane. Oczywiście kontakt psa z maluchem powinien być nadzorowany przez dorosłego, mimo że te psy naprawdę delikatnie obchodzą się z dziećmi.

Jeśli chodzi o aktywność, to golden retriever jest bardzo energiczny i lubi ruch. Idealnym miejscem do życia jest dla niego dom z ogrodem, co nie znaczy, że w bloku będzie nieszczęśliwy. Wystarczy go jedynie regularnie i często wyprowadzać i dawać się wybiegać. Pies ten bowiem potrzebuje codziennej dawki sporej aktywności fizycznej. Lubi węszyć, bawić się i aportować.

Szkolenia golden retrievera

Jeśli chcemy naszego psa wytresować, to najlepiej jest zacząć robić to od szczeniaka. Psy te są sporymi łasuchami więc dobrze jest motywować je do ćwiczeń jakimiś przekąskami. Z małymi szczeniakami można wybrać się do tak zwanego psiego przedszkola. Tam, wykwalifikowani trenerzy, pomogą nam w szkoleniach i tresurze. Małe pieski dobrze jest również socjalizować, na przykład na spacerach, gdzie powinny one poznawać inne psy.

Szybkość uczenia i doskonała pamięć to główne atuty psów w kontekście tresury. Często pracują jako psy policyjne, tropiące narkotyki czy ładunki wybuchowe. Golden retrievery wyciągają ludzi spod lawin czy gruzowisk. Świetnie nadają się również do tak zwanej dogoterapii i opieki dla osób niepełnosprawnych.

Ile kosztują

Cena golden rerievera waha się w granicach 2500 – 3500 złotych. Dlatego decydując się na zakup psa tej rasy należy przygotować się na spory wydatek. Dosyć wysokie są również koszty opieki nad tymi zwierzętami. Sporo kosztują wizyty u weterynarza, leki, gdy zajdzie taka potrzeba czy jedzenie. Cena psów zależy oczywiście od hodowcy i od tego, w jakim wieku jest pies. Ostatecznie jednak charakter psów zdecydowanie zwraca te dosyć wysokie koszty.

Artykuł Czarny golden retriever – opis rasy, wychowanie i charakter pochodzi z serwisu PolskaKultura.pl.

Jakim dokładnie zwierzęciem jest serwal afrykański? Jak wygląda? Jaki jest jego charakter? Jakie warunku jego hodowli są wymagane? I co jeszcze należy wiedzieć o serwalu? Wszystkie odpowiedzi na te pytania znajdują się poniżej. Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z naszym artykułem.

Serwal afrykański

Serwal afrykański to tak zwany kot afrykański. Spotkać go można na dość szerokim obszarze Afryki. Głównie jednak występuje w Afryce subsaharyjskiej, na terenach trawiastych. Zwierze to bowiem uwielbia wysokie trawy, lasy sezonowo suche i obszary podmokłe. Nie lubi jednak terenów pustynnych, na których nie może dokonać kamuflażu ani się ukryć.

Serwal afrykański może przypominać mini wersję geparda. Ma smukłe i dosyć lekkie ciało. Osiąga wagę między 7 a 20 kilogramów. Jego długość razem z głową wynosi zazwyczaj około stu centymetrów. Ma jasnożółtą sierść, która utkana jest cętkami w czarnym kolorze. Pręgi biegną od głowy ku grzbietowi. Jego ogon jest dosyć krótki, równie zdobiony czarnymi plamkami. Ma długość około 45 centymetrów.

Tryb życia

Serwale afrykańskie polują przede wszystkim na drobne ssaki, jaki są chociażby krety czy inne gryzonie. Żywi się również rybami, płazami i ptakami. Uszy serwala precyzyjnie potrafią namierzyć cel, który wydaje dźwięki. Dzięki temu może ona upolować zwierzę, które znajduje się nawet w wysokich trawach czy pod ziemią. Istotny jest także jego słuch. Również bardzo pomaga w polowaniu na ofiary, których nie widać.

Koty te są bardzo cierpliwe, długo potrafią pozostawać bez ruchu, namierzając swoją ofiarę. Zarówno za pomocą słuchu, jak i węchu. Eliminuje przy tym różne dźwięki, skupiając się jedynie na tych pochodzących od potencjalnej ofiary. Gdy jest już gotowy szybko „wystrzela” po zdobycz. Warto wiedzieć, że ponad połowa takich akcji kończy się dla serwala sukcesem.

Gdy poluje na zwierzęta, które znajdują się pod ziemią, to rozkupuje ich korytarze,. Gdy ma już odpowiednią dziurę cierpliwie czeka na pojawienie się ofiary. Doskonale zdaje sobie sprawę, że niebawem gryzonie się pojawią, gdyż będą chciały naprawić wyrządzone przez niego szkody.

Jeśli chodzi o ciążę samicy serwala afrykańskiego to trwa ona między 65 a 75 dni. W jednym miocie rodzi się do sześciu kotów. Zazwyczaj jednak nie więcej niż trzy. Młode serwale zostają z matką do czternastu miesięcy. Na wolności koty afrykańskie żyją około jedenastu lat. Zdarza się jednak czasem, że ten wiek jest zdecydowanie wyższy. W ogrodach zoologicznych serwale żyją nawet 23 lata.

Serwal afrykański w domu

Jeśli chodzi o Polskę, to posiadanie serwala afrykańskiego w domu nie wymaga specjalnego zezwolenia. W odróżnieniu od innych dzikich zwierząt, w przypadku których takie pozwolenie jest potrzebne. Należy jednak zgłosić fakt, posiadania serwala w domu. Robi się to w urzędzie miasta albo w starostwie.

Decydując się na zakup kota afrykańskiego dobrze jest dokładnie sprawdzić hodowlę. Należy dowiedzieć się, w jakich warunkach był hodowany i socjalizowany. Warto jednak wiedzieć, że nie można kupować serwali z pseudo hodowli. To może być bardzo niebezpieczne.

Hodowla tego kota w domu jest trudna i zdecydowanie kosztowna. Na pewno nie jest to zwierzę odpowiednie dla początkującego hodowcy. Po zakupie należy serwala wysterylizować albo wykastrować. Gdy tego nie zrobimy, hodowla stanie się jeszcze trudniejsza. Wówczas górę wezmą trudne do okiełznania instynkty.

Serwal afrykański w domu – charakter i zachowanie

Na pewno warto wiedzieć, że nawet udomowiony serwal, to wciąż dziki kot. Ma on ogrom energii i potrzebuje dużej przestrzeni do biegania i zabawy. Miejsce to powinno być staranie zabezpieczone, gdyż kot skacze bardzo wysoko. Jego wybieg powinien przypominać wybieg z ogrodu zoologicznego. Gdy mieszka w domu, musi mieć osobny pokój, z drapakami, miejscami do wspinania i zabawkami.

Jest to kot cierpliwy. W domu jest czuły i łagodny, jeśli tylko jest dobrze oswojony. Szybko się uczy, a swoim stylem życia, po czasie, zdecydowanie przypomina psa. Musi być jednak od początku dokładnie wychowywany, gdyż złe szkolenie może skończyć się na skoku na właściciela. Może mieszkać w domu z dziećmi, gdy tyko jest do tego przyzwyczajany.

Serwal afrykański w domu – pielęgnacja

Na początek warto zaznaczyć, że żywienie serwala w domu to naprawdę wielkie wyzwanie. W jego przypadku konieczne jest żywienie go w sposób jak najbardziej zbliżony do naturalnego. Je więc kurczęta, perliczki czy niektóre gatunki ryb. Jego dietę dobrze jest uzupełniać olejami, żółtkami jaj, czy algami.

Serwal afrykański żyje około 15 lat. Nie wymaga żadnych specjalnych zabiegów związanych z pielęgnacją. Nie choruje często. Należy jednak pamiętać, że w przypadku choroby czy infekcji, nie każdy weterynarz podejmie się jego leczenia.

Artykuł Serwal afrykański, czyli piękność z sawanny pochodzi z serwisu PolskaKultura.pl.

Święci i błogosławieni dla kościoła – kim są

Są to te osoby, które po swojej śmierci obcują z Bogiem z Niebie. Stają się oni świętymi na mocy aktu kanonizacji. Decyduje o tym papież – tutaj na ziemi. W praktyce są to zazwyczaj takie osoby, które za swojego życia doświadczyli męczeństwa za wiarę. Były bardzo pobożne albo w jakiś specjalny sposób zasłużyli się dla Kościoła.

Błogosławieni z kolei to te zmarłe osoby, które wykazały się wielkimi czynami zgodnie z naukami Kościoła. Ich kult zazwyczaj szerzony był lokalnie. Do błogosławionych modlą się przeważnie wierni z danego kraju, czy nawet samej parafii. Osoby te stają się błogosławionymi na mocy akty beatyfikacji. Najczęściej beatyfikacja jest wstępem do kanonizacji. Jakich więc polskich świętych szczególnie warto znać?

Święty Jan z Dukli

Jan z Dukli urodził się około 1414 roku w Dukli. Zmarł natomiast 29 września 1484 roku we Lwowie. Całą młodość spędził w Dukli, na pustelni. Gdy ją opuścił wstąpił do Zakonu Braci mniejszych Konwentualnych – franciszkanów. Studiował w Krakowie. W wieku lat sześćdziesięciu przeszedł do znacznie surowszej gałęzi klasztoru – Bernardynów. Pełnił tam funkcję kaznodziei oraz spowiednika.

Pod koniec swojego życia bardzo poważnie zachorował, utracił nawet wzrok. Pochowano go we Lwowie, a obecnie jego relikwie znajdują się w rodzinnej Dukli.

Jego kult rozwinął się tuż po śmierci. Ludzie licznie odwiedzali jego grób i wnosili o kanonizację. W roku 1733 papież Klemens XII ogłosił go błogosławionym. Kanonizował go natomiast papież Jan Paweł II 10 czerwca 1997 roku w Krośnie. Jan z Dukli został ogłoszonym jednym z patronów Polski.

Święty Andrzej Bobola

Andrzej Bobola urodził się 30 listopada 1591 roku w Strachocinie. Zmarł 16 aja 1657 roku w Janowie Poleskim. pochodził ze szlacheckiego rodu, który osiadł w Małopolsce. Gdy rozpoczął studia w roku 1606, w bitwie pod Moskwą zginął jego ojciec.

Studiował w kolegium jezuitów w Braniewie. Następnie wstąpił do zakonu. śluby złożył 31 lipca 1613 roku. W 1622 roku otrzymał święcenia kapłańskie. Pracował w Płocku, Bobrujsku, Warszawie, Łomży czy Pińsku. Był kaznodzieją, spowiednikiem, misjonarzem. Prowadził wykłady.

Niektórzy twierdzą, że po swojej męczeńskiej śmierci ukazywał się o wielu ludziom. Jak zginął? Dostał się do rąk Kozaków podczas konfliktu roznieconego przez powstanie Chmielnickiego. Kozacy traktowali go jako wroga politycznego, ponieważ nawracał ludność prawosławną na katolicyzm. Bito go, policzkowano, wybijano zęby. Wyrywali paznokcie i zdzierali skórę. Następnie przywiązano go do siodła, musiał biec za końmi a Kozacy dodatkowo torturowali go szablami. Potem zaprowadzono go do rzeźni i zabili dalszymi torturami.

Andrzej Bobola został beatyfikowany 30 października 1853 roku, a kanonizowany – 16 marca 1937 roku przez papieża Piusa XI.

Święty Maksymilian Maria Kolbe

Urodził się 8 stycznia 1894 roku w Zduńskiej Woli. Zmarł 14 sierpnia 1941 roku w Auschwitz. Wstąpił do zakonu franciszkanów, przyjmując imię Maksymilian. Studiował w Krakowie. Śluby wieczyste złożył 1 listopada 1914 roku i przyjął imię Maria. Cztery lata później przyjął święcenia kapłańskie. Mszę prymicyjną odprawił w Rzymie. Później pracował we Lwowie.

Był założycielem Rycerstwa Niepokalanej oraz wydawcą miesięcznika Rycerz Niepokalanej. Pod Warszawą założył klasztor Niepokalanów. Był wydawcą również innych miesięczników, na przykład dla dzieci. Był misjonarzem na Dalekim Wschodzie i Japonii, gdzie założył odpowiednik Rycerza Niepokalanej.

W czasie okupacji niemieckiej działalność klasztoru w Niepokalanowie została zawieszona. 19 września 1939 roku Maksymilian został aresztowany. Ostatecznie dwa lata później trafił do Auschwitz. Pełnił tam potajemnie posługę kapłańską. Dobrowolnie wydał się na śmierć głodową w zamian za innego współwięźnia. Zmarł 14 sierpnia 1941 roku. Został kanonizowany 10 października 1982 roku.

Święty Jan Paweł II

Urodził się 18 maja 1920 roku w Wadowicach. Zmarł 2 kwietnia 2005 roku w Watykanie. Był papieżem w latach 1978 – 2005. Był poetą i pisarzem. Kochał góry. W 1946 roku został wyświęcony na księdza. Później był biskupem i kardynałem. 16 października 1978 roku został wybrany na papieża. Głównym wykładnikiem jego pontyfikatu były liczne pielgrzymki.

Przeżył zamach 13 maja 1981 roku na placu świętego Piotra w Rzymie. Za główny cel swojego papiestwa postawił sobie transformację Kościoła katolickiego. Znacznie poprawił relacje tego kościoła z judaizmem, islamem czy kościołem prawosławnym.

Zmarł 2 kwietnia 2005 roku w Watykanie. Został kanonizowany 27 kwietnia 2014 roku.

Artykuł Polscy święci – których z nich szczególnie warto znać pochodzi z serwisu PolskaKultura.pl.

Czym dokładnie jest ustawa 1066? Czemu budzi aż takie kontrowersje? I co jeszcze warto o tym wiedzieć? Na wszystkie te pytania znajdziecie odpowiedzi poniżej. Serdecznie zapraszamy wszystkich do zapoznania się z naszym artykułem.

Ustawa 1066

To ustawa z dnia 31 marca 2016 roku o zmianie ustawy o zasadach pobytu wojsk obcych na terytorium Rzeczypospolitej Polskie oraz zasadach ich przemieszczania się przez to terytorium. Punkty tej ustawy to:

• Zgoda na pobyt wojsk obcych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach wzmocnienia wojskowego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przez stronę wysyłającą w operacjach wojskowych, prowadzonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskie w czasie pokoju wydaje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Ministra Obrony Narodowej skierowany po uzyskaniu zgody Prezesa Rady Ministrów.
• W zgodzie, o której mowa w ust. 1, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określa cel pobytu wojsk obcych i zakres ich uprawnień, a także inne okoliczności mające znaczenie da obronności Rzeczypospolitej Polskiej.
• Określając zakres uprawnień, o których mowa w ust. 2, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje, które uprawnienia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej będą przysługiwać wojskom obcym w czasie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach wzmocnienia wojskowego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
• O wyrażeniu zgody, o której mowa w ust. 1, zawiadamia się niezwłocznie Marszałków Sejmu i Senatu oraz inne zastosowanie organy władzy publicznej.
• Do pobytu wojsk obcych, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów art. 13. ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3.

Ustawa 1066 w liczbach i datach

• wpłynięcie projektu „ustawy o bratniej pomocy” do sejmu – 18 stycznia 2013 roku,
• skierowano do pierwszego czytania w komisjach – 29 stycznia 2013 roku,
• pierwsze czytanie w komisjach – 7 lutego 2013 roku,
• sprawozdanie komisji – 20 listopada 2013 roku
• drugie czytanie na posiedzeniu Sejmu  – 8 stycznia 2014 roku,
• trzecie czytanie na posiedzeniu Sejmu – 10 stycznia 2014
• głosowanie na całość projektu tej ustawy – 10 stycznia 2014 roku,
• wyniki głosowania: 286 głosów za, 140 głosów przeciw i 1 osoba wstrzymała się od głosu,
• głosowanie na wniosek o odrzucenie projektu ustawy w całości,
• wyniki głosowania: 138 głosów za, 273 głosów przeciw.
• ustawa została uchwalona,
• sprawozdanie komisji – 5 lutego 2014 roku,
• rozpatrywanie ustawy na forum Sejmu stanowiska Senatu – 7 lutego 2014 roku,
• po przyjęciu poprawek przez senat ustawę przekazano do podpisu Prezydentowi – 7 lutego 2014 roku,
• prezydent podpisał ustawę dnia 24 lutego 2014 roku.

Założenia ustawy 1066

Ogólnie rzecz biorąc założenia ustawy 1066 nie są skomplikowane. Mowa w niej o stworzeniu norm prawnych, które pozwalałyby na interwencję BOR, policji czy straży na obszarze innego państwa Unii Europejskiej. Oczywiście wszystko w razie potrzeby.

Media tą ustawę trochę rozdmuchały. Pojawiły się nawet głosy, że ustawa pozwala na wkroczenie obcego wojska i strzelanie do polskich obywateli. Jednak w rzeczywistości wcale to tak nie wygląda.

Ogólnie ustawa 1066 nie jest aż tak straszna, jak twierdzą i opisują ją niektórzy. Polska wersja raczej wąsko zarysowuje możliwość korzystania z tego rozwiązania. Największe kontrowersje budzi jednak zapis, który umożliwia interwencję zagranicznych służb na różnego rodzaju zgromadzeniach publicznych. Chociażby na turniejach piłki nożnej. Ten punkt to: udział obywateli innych państw w zdarzeniu uzasadniającym przeprowadzenie wspólnej operacji, w szczególności w imprezie masowej lub innym podobnym wydarzeniu, ze względu na jego charakter może powodować istotne zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Podsumowanie

Mamy nadzieję, że po zapoznaniu się z naszym artykułem, nie będziesz miał już wątpliwości co do tego, czym jest ustawa 1066.

Artykuł Ustawa 1066 w prawie polskim – poznaj fakty i mity na ten temat pochodzi z serwisu PolskaKultura.pl.