De Pentax K-3 Mark III is gemaakt van een magnesiumlegering en is stof- en spatwaterdicht afgewerkt voor extra degelijkheid en bestand tot -10° Celsius. De sluiter zou bovendien 300.000 clicks mee moeten kunnen. De back-illuminated cmos-sensor heeft ongeveer 25,7 actieve megapixels en de 5-assige IBIS levert volgens Pentax 5,5 stops vibratiereductie op. Dankzij sensor-shift technologie is het mogelijk om beelden met maximale kleurkwaliteit in een zeer hoge resolutie zonder ruis te produceren. De nieuwe Prime V-processor zorgt voor een razendsnelle verwerking van zowel stilstaand als bewegend beeld, want uiteraard kun je met de K-3 Mark III ook filmen in 4K. De ISO-waarden lopen van 100 tot 1.600.000.


Twee cardslots, een oplaadmogelijkheid via USB en handige features zoals bijvoorbeeld een HDR-opnamefunctie, scherptediepte-bracketing en een Astrotracer-functie met de optionele GPS-unit maken de camera helemaal compleet.

Zoeker en AF

Veel aandacht is besteed aan de zoeker, die een beelddekking van 100% heeft en waarvan het oculair enigszins uitsteekt zodat je niet met je neus tegen het LCD-scherm op de achterkant duwt. Wel zo praktisch, want dat is een touchscreen. De camera beschikt verder over een nieuwe AF-unit met 101 AF-focuspunten, waarvan er 25 van het cross-type zijn en dat tot -4 EV zijn werk doet. Pentax heeft daarnaast een verbeterd Real-time Scene Analysis System ingebouwd dat iedere scene analyseert op factoren als helderheidsverdeling van het beeld en vorm, kleur en beweging van het onderwerp. Dit zorgt volgens Pentax voor een nog nauwkeuriger gezichts- en oogdetectie en voor een zeer precieze focustracking van bewegende onderwerpen. In combinatie met een beeldherkenning die gebruikmaakt van Deep Learning-technologie, biedt de camera een zeer betrouwbare belichtingsregeling en automatische selectie van het optimale scherpstelpunt.

Prijzen en beschikbaarheid

De Pentax K-3 Mark III is leverbaar als losse body of als gelimiteerde premium kit met een zwarte of zilveren body (1000 stuks per kleur). De optionele batterijgrip D-BG8 is dan in die kit inbegrepen, net als een leren draagriem. De D-BG8 grip is stof- en weersbestendig en voorzien van een extra set bedieningsknoppen. De prijs van de nieuwe Pentax K-3 Mark III begint op € 1999,- voor een losse body. Leverbaar vanaf eind april.
www.rico-imaging.com

Geweldige prestaties

Door het typische A-serie-uiterlijk kan de leek enkel aan de typeaanduiding zien welk model het betreft, wat zowel een voor- als een nadeel kan zijn. De ergonomie is dik in orde. De knoppen zijn de fijne grote die we kennen van de A7R IV en A7S III, en ook de interface doet denken aan die van de A7S III. De menustructuren zijn helder en gemakkelijk te gebruiken.

De nieuw ontwikkelde 50,1-megapixelsensor zet geweldige prestaties neer. De beelden zijn fraai van detaillering en hebben een prima bruikbaar dynamisch bereik. De autofocus is razendsnel en kent veel innovatieve functies. Zonder problemen stel je scherp op zowel statische als bewegende/levende onderwerpen. Opmerkelijk is dat deze A1 ontzettend snel is voor een camera met dit resolutiepotentieel: 30 beelden per seconde. Voor een optimaal resultaat gebruik je CFexpress type A-geheugenkaarten.



Opvallend is ook het enorme gemak waarmee de camera die fantastische prestaties neerzet. Je gebruikt hem net zo eenvoudig als alle andere Sony-camera's en hij voelt ontzettend snel en alert aan. Alles werkt vlug en zoals verwacht, van het touchscreen tot de heldere grote zoeker, die een van de beste zoekers is die je anno 2021 zult vinden.

Conclusie

Al met al is deze Sony A1 een fantastische all-in-one-camera, die zo ongeveer alles wat je zou kunnen wensen in één toestel combineert. Dat betekent natuurlijk ook een fikse prijs. Als je niet al die technologie nodig hebt, loont het om ook de andere, vriendelijker geprijsde modellen in de A7- en A9-reeks te bekijken. Voor wie topprestaties en alle technologie voor fotografie én video in één totaalpakket zoekt, is deze heerlijk snelle en prettig werkende A1 echter een geweldige optie.

Prima balans

Het succes van de 'nifty fifty' is Canon natuurlijk niet ontgaan, en daarom is het niet gek dat ze nu een RF-versie uitbrengen. Je zou je zelfs kunnen afvragen waarom dat niet eerder is gebeurd. Uiteraard is deze RF-versie visueel aangepast aan het uiterlijk van de R-modellen. Hij oogt daarom een stukje moderner en frisser dan de EF-versie, en kleiner is-ie ook. Door z'n bescheiden formaat en gewicht vormt dit objectief een mooi compacte combinatie met alle R-body's: de balans is prima in orde.



De grote maximale lensopening maakt het eenvoudig om met scherpte en onscherpte te spelen. Als je voor relatief weinig geld flink andere beelden wilt maken, is de aanschaf een aanrader. Samen met een (kit)objectief met de nodige zoommogelijkheden heb je een mooie en veelzijdige combinatie voor allerlei fotosituaties in huis.

Vergeleken met andere lichtsterke RF-objectieven is deze RF 50mm F1.8 STM een heel stuk voordeliger. Wel komen de duurdere objectieven (bijvoorbeeld de RF 35mm F1.8 en de 50mm F1.2) optisch beter uit de verf. Toch is dit een erg prettig objectief in de praktijk en zijn de optische prestaties van een behoorlijk niveau. De scherpte zit daarbij wel goed, al is de scherpte in de hoeken van het beeld nog voor verbetering vatbaar. Nu heb je die hoekscherpte gelukkig maar zelden echt nodig, want een lichtsterk objectief zul je in de praktijk toch vaak met een grote diafragmaopening gebruiken om de nodige onscherpte om je onderwerp heen te creëren. De hoeken van het beeld worden in dat geval in de meeste gevallen sowieso totaal onscherp weergegeven.

Conclusie

Tot slot mag niet onvermeld blijven dat scherpstellen snel en geruisloos gaat door de stappenmotor (STM). We kunnen dit 50mm-objectief op dat vlak niet op fouten betrappen. Het is een fijn en 'wakker' objectief waar je gemakkelijk mee fotografeert. Al met al is het een goede keuze van Canon om een 'echte' RF-versie van de 50mm F1.8 uit te brengen. Dit objectief zal veel R-fotografen veel plezier én mooi beeld bezorgen.

Compacte krachtpatser

De GoPro Hero 9 is extreem licht en compact (158 gram). Omdat je hem zo in je broekzak, jaszak of tas laat glijden, pak je hem er meteen bij zodra je een mooi moment ziet. Zodoende kom je thuis met opnamen die je anders niet zo snel maakt. Deze camera laat je nooit thuis, daar is hij veel te leuk voor. Het toestel is zo klein en licht dat je bijna vergeet dat je hem bij je hebt. Tot je hem nodig hebt!

Want dan is de GoPro Hero 9 meteen klaar voor actie. Met één druk op de knop begin je direct met filmen of fotograferen. Daardoor mis je nooit meer een onverwacht of spontaan moment. Deze GoPro-camera is ook nog eens zeer robuust en waterdicht tot maar liefst tien meter diepte. Je hoeft je dus niet druk te maken als de camera het flink te verduren krijgt of kletsnat wordt. In de stromende regen, middenin een sneeuwstorm, tijdens wilde ritten in de achtbaan, zwemmend, snorkelend, of terwijl je afkoelt onder een waterval zodra we weer op reis kunnen. Jouw GoPro kan er tegen, dus leef je lekker uit.

Creativiteit kent geen grenzen

Het bescheiden formaat nodigt uit om unieke gezichtspunten te gebruiken en waarmee je de wereld om je heen vastlegt zoals je hem zelf nooit ziet. Want je zet deze piepkleine GoPro Hero 9 met gemak overal neer. Zelfs op de krapste plekken en in kleine openingen, daar waar je met grotere camera's en zelfs je smartphone met geen mogelijkheid kunt komen. Zodoende heb je vrijwel onbeperkte creatieve mogelijkheden om unieke foto's en filmbeelden te maken.

Om je hierbij te helpen zijn er talloze accessoires beschikbaar waarmee jij jouw GoPro werkelijk overal op kunt monteren. Zoals op een motorhelm of fietshelm, aan de binnenzijde of buitenzijde van je auto, op het stuur of frame van een motor of fiets, op je surfplank, skateboard of (elektrische) step, ja waar eigenlijk niet op? O ja, je mag hem natuurlijk ook gewoon in de hand houden, op een extra lange selfiestick plaatsen, of stabiel neerzetten met een (mini)statief. Je kunt hem zelfs als bodycam gebruiken om al jouw dagelijkse belevenissen vast te leggen. Dankzij de brede blik van de camera heb je echt het gevoel erbij te zijn en alles uit eerste hand te beleven.

Meest veelzijdige camera

Een dagelijkse camera moet niet alleen compact maar vooral ook veelzijdig zijn. De GoPro Hero 9 is dan ook een echte alleskunner die in je handpalm past. Met het grootste gemak leg je gedetailleerde en kleurrijke 20 megapixel foto's en video's tot maar liefst 5K vast. Of indrukwekkende slow motion films waarmee je snelle actiemomenten sterk vertraagt in beeld brengt (8x, 240fp), terwijl je met TimeWarp 3.0 boeiende timelapse-films maakt. Met Scheduled Capture kun je de GoPro Hero 9 zelfs onbemand een opname laten maken, door in te stellen wanneer het apparaatje zichzelf automatisch moet inschakelen. Ook leuk, dankzij Hindsight kun je tot 30 seconden video vastleggen nog voordat je op de sluiterknop drukt! Zelfs als je iets mist, loop je het dus niet mis ;-)

Iets wat steeds belangrijker wordt, is dat je jouw GoPro ook als geavanceerde webcam kunt gebruiken. Dankzij Full HD streaming (1080p) is de beeldkwaliteit aanzienlijk beter dan wat je van de doorsnee webcam gewend bent. Je zet het apparaatje simpelweg naast je scherm op een ministatiefje of stapeltje boeken en streamt je de dag door.

Superstabiele beelden

Op het ruime scherm aan de achterzijde met aanraakbediening (2,27 inch) zie je precies wat je opneemt en kies je de beste instellingen. Daarnaast kun je hem met je stem bedienen of draadloos via je smartphone. Verder heeft de GoPro Hero 9 een tweede scherm aan de voorzijde. Superhandig om te vloggen en om selfie of groepsfoto's te maken. Via de GoPro-app kun je opnamen meteen bewerken en delen. Je kunt zelfs instellen dat foto's en video's vanzelf op jouw smartphone verschijnen, waarna er automatisch een bewerkt videoverhaal compleet met muziek en effecten van wordt gemaakt. Super cool!

Kenmerkend voor de GoPro Hero 9 zijn de onwaarschijnlijk stabiele video's die je ermee opneemt. Dankzij de krachtige Hypersmooth 3.0 beeldstabilisatie kun je wandelen, rennen, fietsen, mountainbiken, skiën, freestylen en ga zo maar door, terwijl de beelden zo vloeiend zijn dat het eerder lijkt of je de opnamen met een professionele drone hebt gemaakt. Zelfs de horizon kan automatisch worden rechtgezet, dus je hoeft de GoPro niet steeds krampachtig rechtop te houden om scheve beelden te voorkomen. Je ziet het. Met een GoPro Hero 9 als dagelijkse camera leg je met het grootste gemak alles vast, waar en wanneer dan ook.

De oorspronkelijke foto van Ed. (Model: Lynn)
Ed Jachimowicz

Het Aanpassingspenseel

Zoals gezegd is het Aanpassingspenseel hét aangewezen middel om snelle lokale aanpassingen te doen, in welke vorm dan ook. Het Aanpassingspenseel is het meest rechtse icoontje onder het Histogram-paneel. Activeer het door erop te klikken of met de sneltoets K op je toetsenbord.

Als je het penseel geactiveerd hebt en je scrolt in het paneel dat nu geopend is een stuk naar beneden, dan kom je bij de penseelinstellingen. In het deelvenster Penseel zien we slechts vier schuiven: Grootte, Doezelaar, Stroom en Dichtheid. Hoewel het er maar vier zijn, zijn die schuiven en de effecten ervan voor velen onbekende variabelen. Wij leggen ze daarom stuk voor stuk aan je uit.


De penseelinstellingen.

Grootte en Doezelaar

De schuifregelaar Grootte spreekt voor zich. Hiermee stel je het formaat in van je penseel. Wil je een groot vlak aanpassen of selecteren, dan kies je vanzelfsprekend een groter penseel dan wanneer je het oogje van een vogel wilt oplichten.

Ook de Doezelaar is een makkelijk te begrijpen instelling. Hiermee bepaal je hoe hard de randen moeten zijn van je selectie of aanpassing. Bij de laagste waarde 0 is de rand hard. Bij de hoogste waarde 100 is je rand het zachtst. In dat geval is de kern van je Aanpassingspenseel op volle sterkte, en neemt het in kracht af richting de randen.

Het instellen van de Doezelaar is dus erg belangrijk. Stel dat je een deel van de huid lichter wilt maken met het Aanpassingspenseel. Zou je de Doezelaar een te lage waarde geven, dan ontstaan hele onnatuurlijke overgangen en verloopt de huid van donker naar licht zonder een zachte overgang.


Bovenste penseelstreek: Doezelaar op 0. Onderste penseelstreek: Doezelaar op 100.

Stroom

Dit is een magische instelling, maar een wat lastige. Standaard staat Stroom op een waarde van 100. Dat betekent dat als je het Aanpassingspenseel met die waarde gebruikt, het effect voor de volle honderd procent wordt uitgevoerd. Als je penseel dus honderd procent verf of inkt zou hebben, wordt meteen ook die volledige dosis gebruikt. Je kunt het zien als een soort van pendruk.


De Stroom op 100 geeft het maximale effect.

Verlagen we nu de Stroom naar bijvoorbeeld 50, dan wordt deze pendruk gehalveerd. Het effect wordt nog maar voor vijftig procent doorgevoerd. Zodra je met je penseel over een plek schildert die je al eerder hebt geraakt, wordt het effect weer opgeteld bij je eerdere penseelstreek. Het effect wordt dus sterker naarmate je vaker over dezelfde plek gaat. Een concreet voorbeeld: als je de ogen in een portret wilt verscherpen met het Aanpassingspenseel en de Stroom staat op 50, dan worden de ogen verscherpt met de helft van de totale pendruk. Ga je vervolgens weer over het oog, dan komt er weer 50 procent pendruk bij. Je kunt dus eigenlijk op die manier heel eenvoudig gradaties aanbrengen in het effect dat je toepast.


Een voorbeeld van de Stroom op 50. De lichte delen zijn één keer geraakt; de donkere delen zijn meerdere keren geraakt.

Dichtheid

De laatste schuifregelaar die je tegenkomt in het instellingenpaneel is die voor de Dichtheid. Dichtheid is een begrenzingstool. Hiermee kun je aangeven hoeveel het effect mag worden toegepast. Op 100 is de maximale doorvoering mogelijk. Bij een instelling op een waarde van 50 kap je het effect af en mag het niet verder dan de helft van het maximum gebruikt worden. Je kunt het vergelijken met Dekking in Photoshop. Hiermee kun je aangeven hoeveel van het effect je in totaliteit wilt gebruiken.

Door de juiste keuzes te maken bij de eigenschappen van het Aanpassingspenseel kun je aanpassingen en effecten tot in perfectie gedoseerd aanbrengen en doorvoeren.


Bovenste penseelstreek: Dichtheid 100. Onderste penseelstreek: Dichtheid 50.

Drie penselen

Als je nog eens goed kijkt naar het instellingenpaneel, zie je boven de schuiven achter het woord Penseel een letter A en een letter B staan. Werk je nu met veel verschillende penseelinstellingen, dan kun je hier alvast twee penselen instellen. Zo kun je A als een bepaald penseel inregelen, en B als een penseel met andere eigenschappen. Achter A en B zie je verderop nog het woord Wissen. Dat is je gummetje. Hiermee haal je dus weer aanpassingen weg. In feite heb je dus drie penselen: twee om effecten toe te passen en eentje om uitschieters weer uit een selectie te kunnen verwijderen.


Bij A en B kun je twee verschillende penselen instellen.

Aan de slag!

Nu we de instelmogelijkheden kennen van het Aanpassingspenseel is het tijd om in de praktijk aan de slag te gaan. We zullen in deze workflow een aantal standaardaanpassingen doen die veelal bij de nabewerking van portretten aan bod komen.

Tanden witter maken

Als eerste gaan we de tanden witter maken. Schakel het Aanpassingspenseel in met de sneltoets K op je toetsenbord. Boven in het paneel dat wordt geopend, zie je het woord Effect. Daarachter zie je een andere term staan, vermoedelijk Aangepast. Klik op dat woord om het dropdownmenu te openen met alle beschikbare brushes of penseeleffecten en kies voor Tanden witter maken.


Tanden witter maken: een van de vooringestelde penseeleffecten.

Om nu goed en secuur te werk te kunnen gaan, is het handig om een flink stuk in te zoomen op je beeld, zodat je de tanden goed kunt zien. Dit kun je doen door een vergrotingsfactor te kiezen bij de Navigator linksboven in je scherm. Kies bijvoorbeeld voor 100%. Je beeld zoomt in. In de Navigator zie je een witte rechthoek, die correspondeert met het gebied dat je nu in het groot ziet op je scherm. Wil je dit gebied verschuiven, dan kun je de witte rechthoek in de Navigator met ingedrukte muisknop verplaatsen.

Nu je beeld ingezoomd is, stel je je penseeleigenschappen in. Pas de Grootte aan, dusdanig dat je goed de tanden kunt bewerken. Hiervoor moet het penseel kleiner zijn dan de tanden. Zet de Doezelaar op de waarde 50. Als je nu met het penseel over de tanden zou gaan terwijl je de muisknop ingedrukt houdt, dan worden de tanden witter. Maar let op! Ga je over het tandvlees, dan zal daar óók een aanpassing op plaatsvinden. Het liefst wil je alleen de tanden raken en niet het tandvlees. Je wilt dat je aanpassingen stoppen bij de randen. Zet daarom een vinkje bij de optie Automatisch maskeren.


De optie Automatisch maskeren voorkomt effecten die over de randen heen gaan.

Zolang je redelijk op de tanden blijft en niet bewust over de randen heen gaat, zal de aanpassing automatisch stoppen bij de randen en het tandvlees ongemoeid laten.

Penseel ingesteld? Automatisch maskeren aangevinkt? Schilderen maar! Houd je muisknop ingedrukt en ga met je penseel over alle tanden om die virtueel te bleken.


De tanden laten zich eenvoudig witter maken (rechts).

Ogen verbeteren

De tanden zijn prachtig wit. We kunnen door naar een volgende aanpassing: het verbeteren van de ogen. Dit wordt dus een nieuwe aanpassing. Telkens als je een nieuwe aanpassing wilt doen, is het belangrijk om boven je openstaande paneel te kiezen voor Nieuw. Klik dus op het woord Nieuw boven je Effect-paneel, achter het woord Masker.


Met Nieuw kunnen we een nieuwe lokale aanpassing starten.

Ga weer naar het dropdownmenu met alle effecten en kies voor Irisverbetering. Pas je penseelinstellingen weer aan, breng de ogen goed ingezoomd in beeld en schilder de irissen in. Zie je hoe ze opgehelderd worden?


De voorinstelling Irisverbetering (rechts).

Glimplekjes wegwerken

Kies weer voor een nieuwe aanpassing. Klik dus weer boven het Effect-paneel achter het woord Masker op Nieuw. Kies als preset dit keer Huid verzachten. Ga met je penseel over het glimmende deel van de neus van het model. Je zult zien dat deze glimmende delen getemperd worden. Aangezien je hier geen last hebt van randen, is het beter om Automatisch maskeren uit te vinken. De schuifregelaar Doezelaar zet je op het maximum 100 om een zo zacht mogelijk verloop te creëren.


De punt van de neus is ontdaan van de glimplek (rechts).

Voorgrond lichter maken

Gelukt? Klik dan nogmaals op Nieuw boven je Effect-paneel. Uiteraard ben je niet verplicht om constant vanuit de vooringestelde presets te werken voor wat betreft het penseelgebruik. Je kunt uiteraard ook zelf met de schuiven aan de slag, en bij een te hoge dosis effect of andere inzichten kun je te allen tijde de schuiven aanpassen. Ook nu zullen we zelf een effect inpassen. Hiervoor moeten we de schuiven allemaal weer naar hun nulpunt terugzetten. Dubbelklik hiervoor op het woord Effect. Alle schuiven springen terug naar de uitgangspositie.

Begin nu met het verstellen van de schuifregelaars. Zet de Belichting op (+) 1,71, de Schaduwen op (+) 30 en de Verzadiging op -70. De regelaars Textuur en Helderheid mogen beide naar hun minimum van -100. De aanpassingen die we nu hebben gedaan, dimmen de kleuren en maken delen lichter en zachter. We moeten dus erg goed uitkijken waar we deze effecten op toepassen. In ons voorbeeld gebruiken we deze instellingen om de voorgrond, die nu nog wat donkerder en ietwat gelig oogt, te verbeteren. Pak je penseel op en stel het in op de juiste Grootte. Schilder de voorgrond in, maar pas op dat je niet per ongeluk de armen van het model meeneemt.

We hebben de voorgrond eigenhandig lichter gemaakt.

Je eigen presets vastleggen

Heb je nu de perfecte instellingen ontdekt voor jouw penseel op dat moment, dan is het mogelijk die instellingen vast te leggen onder een eigen voorkeursinstelling. Deze wordt opgenomen in het dropdownmenu met effecten, waar we meerdere keren gebruik van hebben gemaakt. Zo stel je jouw perfecte effect veilig voor later gebruik.

Het vastleggen is eenvoudig. Open het dropdownmenu achter Effect. Helemaal onderaan vind je de optie Huidige instellingen opslaan als nieuwe voorinstelling. Kies voor die optie. Vervolgens verschijnt een subvenster, waarin je een naam kunt invoeren voor jouw voorinstelling. Geef een naam op en kies voor Maken. Je voorinstelling is nu onderdeel van het dropdownmenu met alle voorinstellingen. Klik op Gereed om het Aanpassingspenseel te sluiten.


Je eigen voorinstelling vastleggen.


Geef je voorinstelling de gewenste naam.

Wat goed is..

Je ziet dat we in deze workflow geen rigoureuze aanpassingen hebben gedaan. En dat is bewust. De foto was in basis al perfect. En wat goed is, moet goed blijven. Het heeft geen zin om een over-the-top-bewerking toe te passen, waartoe we als fotobewerkers al snel geneigd zijn. We hebben het subtiel gehouden. We hebben puur de instellingen en effecten van het Aanpassingspenseel gebruikt om de foto te perfectioneren op heel specifieke gebieden.

Het enige wat bij deze foto nog iets verbeterd kan worden, zijn de schaduwpartijen. Die laten nét te weinig detail zien. Ga hiervoor in je Standaard-paneel naar de schuifregelaar Schaduwen en zet die op +29. Verschuif de regelaar Contrast naar +6. Je strandportret is daarmee helemaal af!

Eindresultaat

Glycerine

Plaats een steeltje van een bloem of een dun takje horizontaal op twee lage smalle vaasjes. Leg er eventueel nog iets bovenop, zodat het takje goed blijft liggen. Zorg hierbij ook voor een rustige ondergrond.

Spuit dan met een plantenspuit wat druppels op het steeltje of gebruik een pipet om de druppels gerichter te kunnen plaatsen. Je kunt gewoon water gebruiken of water met glycerine. Met glycerine krijg je een iets rondere druppel en deze blijft iets beter zitten. Glycerine kun je kopen bij een drogisterij. Bij glycerine is een pipet wat makkelijker om mee te werken.

Reflectie in spiegelbeeld

Leg de bloemen of het voorwerp dat je als reflectie in je druppels wilt zien onder het steeltje en schuif het net zolang heen en weer totdat het mooi reflecteert in je druppel! Houd er rekening mee dat het in spiegelbeeld in de druppel te zien is. Kijk dus regelmatig door je camera vanuit verschillende hoeken om te checken hoe het bloemetje in de druppel reflecteert.

Voldoende licht

Fotografeer buiten als de zon schijnt en het windstil is! Binnen kan ook, maar zorg dan voor genoeg licht door met lampen te werken. Ik fotografeer het liefst uit de hand, maar je kunt natuurlijk ook een statief gebruiken en live-view inschakelen om beter te zien of het beeld goed scherp is.

Om alleen de reflectie van de bloem in de druppel scherp te krijgen en de bloem in de achtergrond wazig, moet je een groot diafragma, dus een laag F-getal nemen. Dit zorgt voor veel onscherpte in de foto. Wanneer het buiten erg zonnig is, zul je een iets hoger diafragmagetal moeten gebruiken, omdat er anders door de grote opening te veel licht in je camera komt en de foto wordt overbelicht. Succes met spelen!

1. Veerse meer

De naam van het Veerse meer zegt het eigenlijk al een beetje. Het meer ligt aan het oude, kleine vissersdorpje Veere. Jaarlijks komen vele watersporters af om te recreëren op dit meer, maar het grootste deel van het jaar is het heerlijk rustig aan het meer.


Foto: thombrouwer · NIKON Z 7 (NIKON CORPORATION) · ISO 200 · F 11.0 · 1/40 SEC · 29 MM

2. IJsselmeer

Het IJsselmeer kennen we allemaal wel. Het is een enorm meer dat door middel van de Afsluitdijk is ontstaan. In eerste instantie maakte dit watergebied namelijk uit van de Zuiderzee.


Foto: erwinjonkman · Nikon D750 · ISO 100 · F 11.0 · 60 SEC · 16 MM

3. Markermeer

Het Markermeer ligt tussen Noord-Holland en Flevoland en grenst aan het IJsselmeer. Eén van de populaire locaties aan het Markermeer, is Het paard van Marken. Dit is een vuurtoren op een klein eilandje in het meer. Natuurlijk zijn er nog veel meer prachtige locaties te vinden langs de kust van het meer, dus ga eens op ontdekkingstocht uit.


Foto: Fotografiecor · ILCE-7M3 (SONY) · ISO 50 · F 1.0 · 30 SEC

4. Lauwersmeer

Nationaal park het Lauwersmeer is een werkelijk schitterend natuurgebied waar je enorm veel verschillende soorten vogels kunt spotten. Het is een locatie die zowel overdag als 's nachts prachtig is, aangezien het ook bekroond is tot één van de twee Dark Sky Parken in Nederland.



Foto: petertulner · Nikon D750 · ISO 4000 · F 1.8 · 20 SEC · 14 MM

5. Grevelingenmeer

Het Grevelingenmeer is het grootste zoutwatermeer van West-Europa en is aangemerkt als een van de Natura 2000 plekken. Daarbij heeft het Grevelingenmeer iets speciaals, iedere winter strijkt hier namelijk een groep flamingo's neer om te overwinteren.


Foto: Fotografiecor · ILCE-7M3 (SONY) · ISO 50 · F 1.0 · 30 SEC

6. Nieuwkoopse Plassen

De Nieuwkoopse Plassen liggen in het Groene Hart en vormen samen een prachtig waterlichaam. Je kunt hier heerlijk varen met een bootje en genieten van de mooie natuur. In de zomer kan het vrij druk zijn met recreanten, maar als je op de juiste tijd komt, zul je weinig mensen op de foto hebben.


Foto: fotohela · Canon EOS 50D · ISO 200 · F 6.7 · 1/180 SEC · 70 MM

7. Galderse Meren

De Galderse Meren in Breda is een locatie waar veel fotografen, duikers en wandelaars op af komen. Zeker in de wintermaanden zijn de Galderse Meren een populaire locatie onder hondeneigenaren.


Foto: egonzitter · Nikon D800 · ISO 100 · F 22.0 · 1 SEC · 24 MM

8. Sneekermeer

Het Sneekermeer, ook wel Snitser Mar genoemd, is een van de grootste van de Friese Meren. De Friese Meren zijn een groep meren, waarop watersport enorm populair is. Onder andere de Groote Brekken, het Tjeukemeer, het Heegermeer, de Fluessen en het Slotermeer zijn andere grote meren. Samen vormen ze een prachtig waterlandschap in de Friese provincie.


Foto: jaapterpstra · Canon EOS 40D · ISO 100 · F 11.0 · 1/30 SEC · 17 MM

Op de kaart

De locaties die we hierboven voor je hebben uitgeschreven, hebben we hieronder voor je in kaart gebracht. Klik op de rode cameraatjes om de locaties te vergroten.

Tips voor het fotograferen van water

De juiste locatie vinden is natuurlijk één, maar vervolgens een mooie foto maken is weer iets heel anders. Om je daar een beetje mee op weg te helpen, geven we je hieronder nog een aantal tips voor het fotograferen van water.

Wel of geen weerspiegeling

Zoals je als het goed is wel weet, werkt water als een spiegel. Als je water gaat fotograferen, is het belangrijk dat je besluit of je weerspiegeling in je foto wilt of niet. Als je dat niet wilt, zul je een filter, zoals een polarisatiefilter nodig hebben. Je kunt dan vaak door het water heen kijken. Vind je weerspiegeling geen probleem, dan kun je ook zonder filter op pad.



Foto: mytruecolours · Canon EOS 6D Mark II

Lange of korte sluitertijd

Ook de sluitertijd is van grote invloed op je foto. Ga je voor een langere sluitertijd, dan krijgt het, bewegende, water een zachte, zijdeachtige uitstraling. Ook de wolken in de lucht trekken dan mooie lijnen. Als je voor een korte sluitertijd kiest, leg je alle beweging vast.


Foto: original-mostert · Canon EOS 5D Mark IV (Canon) · ISO 100 · F 11.0 · 127 SEC · 16 MM

Kies de juiste tijd

Overdag, als de zon bovenaan de hemel staat, is het misschien mooi weer, maar vaak is dit niet het beste moment om op pad te gaan. Veel beter kun je op pad gaan met zonsopgang, of zonsondergang. De lucht heeft dan prachtige kleuren en het licht is ook een stuk zachter.


Foto: richard33 · Canon EOS R5 (Canon) · ISO 100 · F 13.0 · 390 SEC · 21 MM

Bekijk de video!

Wil je meer weten over hoe sluitertijd precies werkt en over hoe je daar nu op in kunt spelen tijdens het fotograferen? In de video hieronder leggen we je er alles over uit.

Inspiratie nodig?

Ga je binnenkort op pad, maar wil je graag nog wat inspiratie opdoen? Check dan onderstaande collectie en laat je inspireren!

Je kunt al vroeg in het voorjaar op pad om planten en bloemen te fotograferen. Als eerste kun je aan de slag met de stinsenplanten. Deze vroeg bloeiende knollen en bollen zijn eeuwen geleden naar Nederland gebracht om daar in tuinen van buitenverblijven aangeplant te worden. Van hieruit zijn ze verwilderd en verspreid over de verschillende landgoederen. Er komen ongeveer dertig verschillende stinsenplanten in Nederland en België voor.

De eerste planten die verschijnen zijn winterakoniet en iets later de sneeuwklokjes. Andere soorten zijn bijvoorbeeld lelietje-van-dalen, boerenkrokus en wilde hyacint. Over het algemeen zijn stinsenplanten door de vorm en kleur hele fotogenieke planten. Doordat ze tussen het oude bruine blad tevoorschijn komen, vallen ze direct op en is het niet moeilijk om ze te spotten. Daarbij groeien ze vrij massaal als een mooi tapijt onder de kale bomen.

Als even later in het voorjaar ook andere bloeiende planten volop tevoorschijn komen, wordt het helemaal een feestje, dat tot ver in de zomer duurt.

Vroeg op pad?

Wil je bepaalde specifieke soorten fotograferen, bijvoorbeeld orchideeën, bedenk dan dat deze een min om meer vaste bloeitijd hebben, die enigszins kan afwijken door temperatuurinvloeden. We raden meestal de fotografen aan om heel vroeg op pad te gaan voor het mooiste licht, maar dat is voor sommige bloeiende planten niet het beste moment. Een aantal planten opent namelijk pas z'n bloemen zodra de zon op volle kracht schijnt.

Een dromerig karakter

Probeer bij natuuronderwerpen eens van tevoren te bedenken welk gevoel je met je foto wilt overbrengen. Bij een teer en zacht onderwerp als de fragiele bloem wil je bijvoorbeeld teerheid in beeld overbrengen. Dan kies je voor een sfeervolle benadering, waarbij onscherpe vlakken en mooie kleuren in de voor- en achtergrond een belangrijke rol spelen.

Om dat te bereiken, kies je een groot diafragma (F 2,8 of F 4). Een kleiner diafragma als F 11 levert veel meer scherpe details in de voor- en achtergrond op, waardoor de zachte uitstraling van het beeld verloren gaat. Bij F 2,8 is de scherptediepte minimaal en komt het luistert het scherpstellen heel nauwkeurig.


Zacht licht en een lichte belichting en afwerking van deze bloem zorgen voor een dromerig beeld.

Sandra Mevissen, droomsprookje.zoom.nl
Panasonic G80 · ISO 200 · F 3,5 · 1/320 SEC · 60 MM

Scherpstellen

Meestal stel je met de hand scherp. Vaak fotografeer je namelijk door vegetatie in de voorgrond heen. De autofocus begint dan te pendelen omdat die niet goed kan inschatten wat jij nou precies scherp wilt hebben. Om zeker te weten dat je een foto hebt waarbij de scherpte precies op het juiste punt valt, maak je een reeks foto's waarbij je de scherpstelring van de lens steeds ietsje verdraait.

Compositie

Door min of meer op ooghoogte met je onderwerp uit te komen, creëer je een onscherpte voor en achter de plant. Die plant komt hierdoor veel beter tot zijn recht. Bij plantenfotografie kun je in de meeste gevallen prima om je onderwerp heen draaien (een plant loopt niet voor je weg) en een paar centimeter met je camera naar links of rechts kan al een compleet andere achtergrond opleveren.

Licht en kleuren

Bloemen hebben vaak de meest prachtige kleuren! Maar hoe krijg je deze nu goed op de foto? Bloemen laten zich juist bij mooi weer met volop zonneschijn bewonderen. Het lastige bij de fotografie van bloemen is vooral de lichtreflectie op de glimmende delen van de bloem. Hierdoor ontstaan - bij hard licht - uitgebeten vlakken die minder mooi ogen en ook minder details laten zien. Ook wordt het beeld minder fraai door de harde contrasten tussen licht en schaduw op de bloem.

Maar ... je las net dat niet alle bloemen 's ochtends vroeg al volop open staan. Wat nu? Een prima methode om het licht af te zwakken is het gebruik van een witte paraplu. Hiermee plaats je de bloem en de schaduw en wordt het zonlicht afgezwakt tot mooier en zachter licht. De kleuren van de bloemen komen daardoor beter tot hun recht. Je zult zien dat de bloemen veel mooier in beeld komen en kleuren. Een simpel wit en goedkoop parapluutje voldoet al en een statief met een klem om hem vast te houden is ook handig om te gebruiken.

Beeldvullend?

In de plantenfotografie zijn we al snel geneigd om beeldvullend te werken, dat wil zeggen: de plant vult het merendeel van de ruimte. Dit komt vooral omdat deze manier van componeren vele tientallen jaren gangbaar was. Tegenwoordig zie je echter steeds meer nieuw beeld in publicaties en social media waarbij het plantje maar een relatief klein deel van het totale beeld in beslag neemt.

Het voordeel van dit soort beeldstijlen is dat men de ruimte om de plant kan gebruiken om het beeld krachtiger te maken. Men kan gaan werken met fraaie structuren, vlakken en kleuren in de ruimte rondom te plant. Hierdoor ontstaat er, indien goed uitgewerkt, een krachtiger beeld.

Het gevaar bij deze vorm van fotografie is dat het beeld al snel te rommelig wordt met afleidende elementen. Daarom zijn kleinere brandpunten vanaf 90 mm in combinatie met grotere diafragma's als F 3,5 aan te raden. Hierbij is de scherptediepte kleiner en zullen de anders storende voor- en achtergronden, in de onscherpte minder opvallen.


Door de plant klein in beeld te plaatsen, heeft de fotograaf veel ruimte voor de omgeving gemaakt waarbij de onscherpe vlakken het beeld versterken.

Bob Daalder, bobphoto.zoom.nl
Canon 60D · ISO 100 · F 2,8 · 1/400 SEC · 100 MM

Omgeving van de plant

Nog meer dan anders is men dus genoodzaakt goed op de omgeving van de plant te letten. Vooral door veel tijd uit te trekken vóórdat je de foto's maakt, en het plantje onder diverse hoeken en standpunten te observeren, kun je tot meer aansprekende resultaten komen.

Qua compositie werkt het vaak goed als je de plant links of rechts in beeld plaatst, afhankelijk waar zich de interessante voor- en/of achtergrond bevindt. Achtergronden zijn voor de uitstraling van de foto even belangrijk als het hoofdonderwerp, bij macrofotografie is dat niet anders. Dat geldt trouwens ook voor de voorgrond.

Om meer onscherpe kleurvlakken en textuur te creëren, kun je door de vegetatie - die zich tussen de camera en de plant bevindt - heen fotograferen. Dit levert vaak prachtige onscherpe vlakken op en dan is het ook mooi om deze juist wat meer ruimte te geven en de plant wat kleiner in beeld te nemen. Ook dit soort composities werken sfeerverhogend.

Probeer wel een opening tussen de wirwar van takjes, blad of andere vegetatie op de voorgrond te vinden, waarbij je de plant vrij kunt fotograferen. Bij te veel dichte vegetatie net voor de plant lijkt de plant algauw minder meer scherp op de foto.


Een prachtig uitgevoerd doorkijkje waarbij de onscherpe bloemen in de voorgrond een fijne extra laag en kleurcontrast opleveren.

Cemal Kazankaya, CemalKazankaya
Nikon D7000 · ISO 320 · F 4 · 1/250 SEC · 90 MM

Groothoekobjectief en plantenfotografie

Bij plantenfotografie denk je al snel aan gebruik van een macro-objectief om mee te fotograferen. Maar als je even wat anders wilt, kun je ook prima een groothoekobjectief gebruiken voor plantenfotografie! Juist met een groothoeklens kun je beter ook de leefomgeving van de plant laten zien en vertelt de foto meer een verhaal. Over het algemeen tonen planten die in groepen bij elkaar groeien of wat grotere planten zich beter voor dit type fotografie.

Probeer met het groothoekobjectief ook weer dicht op de planten op de voorgrond te kruipen zodat deze dominanter en groter in beeld komen waardoor het beeld wat pakkender word. Een objectief met een kortere minimale instelafstand helpt dan. Het gebruik van kleinere diafragma's als F 11 en F 16 geven meer diepte aan het beeld en laten ook de achtergrond beter zien en geven context aan het beeld.

Aangezien je bij gebruik van het groothoekobjectief het licht op de achtergrond - het landschap - niet meer kunt sturen, is het belangrijk om bij het juiste licht te fotograferen. Het eerste en het laatste licht op de dag zijn dan ideaal, omdat de kleurtemperatuur warmer is en de contrasten tussen lichte delen schaduwen minder groot. Ook dagen dat de zon wat minder krachtig schijnt (door wat sluierbewolking bijvoorbeeld) zijn prima vanwege het zachtere licht.

Een prachtige combinatie van de bosanemoontjes in de schaduw, met de zon in de achtergrond en een doorkijkje tussen onscherpe bloemen.

Gilbert de Bruijn, gilles147.zoom.nl
Sony A7 III · ISO 100 · F 2,8 · 1/60 SEC · 90 MM

Dubbelbelichting

Wil je foto van een plant of bloem helemaal een dromerige uitstraling geven, dan kun je daarvoor de dubbelbelichting gebruiken, ook wel meervoudige belichting genoemd. Een aantal cameramodellen is uitgerust met een functie om dubbelopnamen te maken. Bij deze functie worden twee of meer beelden door de camera tot een beeld gesmeed. Met deze functie zijn heel leuke effecten te bereiken. Pas het echter wel met mate toe, anders wordt het op een gegeven moment een trucje.

Met name bij plantenfotografie is deze functie prima inzetbaar, omdat het zachte karakter van een plant wordt versterkt door de meer dromerige sfeer die het dubbelbeeld veroorzaakt. Over het algemeen belicht je het beeld maar twee keer.

De werkwijze is vrij eenvoudig:

• Nadat je de dubbelopname functie van de camera geactiveerd hebt, maak je eerst één opname met de bloem scherp in beeld.
  
• Daarna verdraai je de scherpstelring van het objectief waardoor je een onscherp beeld in de zoeker krijgt.
  
• Nu maak je de tweede foto. Deze twee foto's worden dan door de camera tot één beeld gesmeed, en je ziet op je display direct het resultaat.
  
• Door deze toepassing legt de camera dus een onscherp beeld over een scherp beeld heen, waardoor het zachter wordt.
  
• Niet alle cameramodellen hebben deze functie. Je kunt dit effect ook in Photoshop of andere beweringssoftware realiseren, hetzij wat omslachtiger en tijdrovender.

Houd bij de dubbelopname bij de onscherpe foto een groot diafragma aan, omdat een te klein diafragma de onscherpe vlekken kleiner maakt waardoor het effect minimaal wordt. Overigens werkt dit effect niet optimaal bij ieder objectief. Je hebt namelijk een objectief nodig waarbij de onscherpte duidelijk zichtbaar is in de zoeker. Bij bijvoorbeeld groothoekobjectieven is de onscherpte voor het tweede onscherpe beeld te gering. Macro-objectieven daarentegen zijn weer prima inzetbaar, evenals ook veel tele- en telezoom-objectieven.

Met de dubbelbelichtings functie heeft de fotograaf een prachtige dromerige sfeer weten te creëren

Walter Roost, walley118.zoom.nl
Nikon D850 · ISO 320 · F 4,5 · 1/2500 SEC · 105 MM

Misschien nadat je je eerste foto gemaakt hebt in de studio, zie je soms dat er al een heel aardig resultaat uitkwam, maar dat één helft van het gezicht nog een beetje donker is.

Om dat op te lossen kun je twee dingen doen: een reflector gebruiken die je links voor het model plaatst. Of een tweede invulflitser, die je op de helft (of zelfs 1/4e) van de kracht van het hoofdlicht instelt.
De opstelling ziet er dan ongeveer zo uit:

Deze opstelling noemen we de 'Rembrandtverlichting', waarbij je een fel hoofdlicht hebt van rechts- of linksboven, met slechts één minder fel invullicht of reflector.


Foto: DanielChurop
De Rembrandtverlichting geeft een portret meteen een klassieke uitstraling.

Foto: Ewa Cwikla (ewafotos.zoom.nl)
Ook de achtergrond zorgt in dit geval voor het gevoel van een klassiek portret: deze is met een aparte lamp net iets uitgelicht.

De Glamourverlichting

De tegenhanger van de Rembrandtverlichting is de glamour- of vlinderverlichting. Deze foto van Angelique van Kreij is daar een goed voorbeeld van. Hier is met een hardere lichtbron gewerkt. Dat kan een gewone flitskop zijn of een 'beauty dish'. De laatste heeft als voordeel dat hij groter is dan een 'kaal peertje' en daardoor iets zachter, maar nog steeds hard licht geeft.

Foto: Stijlimpuls Fotografie

Bovendien is het prettiger voor de ogen van een model, omdat het licht in een beauty dish intern gereflecteerd wordt en het model er dus niet rechtstreeks inkijkt. De verlichting wordt vaak recht boven de camera geplaatst. Hierdoor wordt het gezicht heel mooi egaal uitgelicht en zie je, in tegenstelling tot de Rembrandtverlichting, weinig tot geen rimpels. De lamp wordt net iets boven de camera geplaatst. Daardoor ontstaat een subtiel schaduwtje onder neus, in de vorm van een vlinder. Juist, vandaar die naam.

Deze verlichting zie je vaak bij vrouwenportretten, om ze er eleganter uit te laten zien. In dit geval heeft de fotograaf de foto zwart-wit gemaakt, wat een mooie contrastverdeling geeft. Het accent ligt echt op gezicht en het haar, omdat de rest van het beeld, inclusief de kleding, bijna zwart is. Het licht loopt in de haren een beetje weg. Waarschijnlijk heeft ze een 'snoot' gebruikt; een koker voor de flitser die het licht nog meer richting gezicht boetseert.

Sommige glamourfotografen houden aan de onderkant van het gezicht een reflectiescherm, waardoor alle schaduw verdwijnt. In dit geval is dat niet gebeurd. Je ziet duidelijk de harde flinterdunne schaduw onder de kin. Door de glamourverlichting komen de jukbeenderen mooier uit. In de nabewerking is een klein beetje vignettering toegevoegd. Zo komt de nadruk nog meer te liggen op het centrum van het beeld, waar het gezicht zich bevindt.

Houd er rekening mee dat een glamourportret op meerdere manieren gemaakt kan worden: het belangrijkste is dat alle schaduwen in het gezicht worden weggenomen en er een mooie, zachte huid overblijft.

Ook bij dit portret is er sprake van een glamour-achtige verlichting: er is geen schaduw meer te bekennen in het gezicht van het model. Zelfs de haren voor haar haar gezicht geven geen schaduw meer af.


Foto: Reiny Bourgonje, reiny64.zoom.nl - Canon EOS 5D II - ISO 320 - F 4 - 1/100 SEC - 105 MM

De Tangverlichting

Een trendy verlichting van de laatste jaren is de tangverlichting. Op fotografie-opleidingen is dit vooral een 'foute' verlichting. Twee lampen worden schuin achter het model geplaatst. De verlichting werd bijna nooit gebruikt, omdat hij niet flatteus is. Tegenwoordig wordt hij juist als niet-alledaags en hip gezien.

Foto: Bram van Dal, bvdbv.zoom.nl - Canon EOS 5D II - ISO 100 - F 10 - 1/125 SEC - 109 MM

Deze foto van Bram van Dal is een klassiek voorbeeld van zo'n tangverlichting. De voorkant van het gezicht loopt donker weg, terwijl de zijkanten wel worden aangelicht. Het geeft diepte aan het gezicht. Ook geeft het een spooky sfeer. Het model moet wel een beetje agressief de camera in kijken, een glimlach verpest de sfeer. Dat doet model Quino uitstekend. De baard helpt ook mee.

Fotograaf Bram heeft zachte lichtbronnen van achter gebruikt, zodat de schaduwen mooi rond aflopen. Met hard licht waren er in het gezicht zware harde strepen ontstaan.

De contrasten en structuren worden extra versterkt door de foto in zwart-wit om te zetten. Kleur heeft geen toegevoegde waarde in deze foto. Essentieel is dat de achtergrond donker blijft, zodat het effect van de achterlampen goed zichtbaar is. Op wit blijft er niets van over.

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Portretfotografie in Zoom Academy. Hierin leer je niet alleen over het fotograferen van een portret bij natuurlijk licht, maar gaan we nog veel verder.
Zo leer je onder andere:

• Omgaan met het model en styling

• Alles over flitslicht en unieke lichtopstellingen in de (thuis)studio

• De juiste camera-instellingen voor verschillende lichtsituaties

• Het retoucheren van een portret van begin tot eind in Lightroom en Photoshop

Bekijk hier de volledige Cursus Portretfotografie.

Voor de volgende spoedcursus zijn we op zoek naar een mooie vlinderfoto! Hieronder geven we je een aantal tips om vlinders te fotograferen.

Klik hier om mee te doen aan deze fotowedstrijd!

Wanneer kun je ze vinden?

Vlinders tref je het vaakst aan van half april tot en met augustus, met een duidelijke piek in juni. De algemene soorten vind je bijna overal. De vlinders hebben zich aangepast aan de invloed van de mens en komen zelfs in de meest stedelijke gebieden voor. Zeldzame vlindersoorten stellen echter bijzondere eisen aan hun biotoop en zijn daarom vaak met uitsterven bedreigd. Als je dus bijzondere vlinders wilt fotograferen, moet je vaak op zeer specifieke locaties zoeken. Maar voor leuke foto's hoef je geen zeldzame soorten te fotograferen. Een doorsnee soort op een kleurrijke bloem volstaat ook voor een mooi resultaat. Het zijn vooral de compositie, het licht en de sfeer die jouw beeld net dat ietsje meer geven.

Net zoals de meeste andere insecten zijn vlinders vooral actief wanneer het warm genoeg is. Ze zijn dan amper in beeld te brengen omdat ze werkelijk geen seconden stil blijven zitten. Het beste tijdstip om vlinders te fotograferen is dan ook 's ochtends vroeg. Een frisse nacht heeft ze sterk afgekoeld, waardoor ze vaak uren blijven zitten tot ze opgewarmd zijn. Als je bovendien het geluk hebt, is de vlinder bedekt met dauwdruppels, en dan is het pas echt feest. Door de dauw kunnen ze nog niet vliegen, en heb je dus alle tijd om de vlinder mooi in beeld te brengen. Bovendien is zo 's ochtends vroeg het licht ook nog erg mooi.

De ochtend is dus ongetwijfeld het beste moment om vlinders in beeld te brengen. Jammer genoeg zijn ze op dat moment een stuk moeilijker te lokaliseren dan wanneer ze overdag opvallend rondfladderen in de zon. Vlinders, en ook andere insecten, verbergen zich 's nachts tussen de vegetatie. Je moet dus goed speuren tussen de struiken en ander gewas om ze te vinden.

Waar kun je ze vinden?

Vlinders worden aangetrokken door bloemen en verkiezen vaak ook de nabijheid van water. Bloemenweides met verschillende soorten grassen, nabij een vijver of een ven, zijn dus de ideale biotoop. Ook zonnige paden en open stukjes in of langs bossen, trekken vaak veel vlinders aan.

Daarnaast zijn de meeste vlinders ook gebonden aan specifieke waardplanten. Op deze planten zetten ze hun eieren af. Het oranjetipje vind je bijvoorbeeld vaak in de buurt van de pinksterbloemen. Het zeer zeldzame gentiaanblauwtje zet zijn eieren dan weer af op de klokjesgentiaan. Als je deze waardplanten kunt herkennen, is de kans groter dat je de vlindersoort ook terugvindt.
Het is voor deze fotowedstrijd van belang dat je foto's instuurt in landschapsformaat (liggende foto's) in verband met plaatsing in het magazine.


Foto: jodokuscul · Nikon D700 · ISO 400 · F 5.6 · 1/1600 SEC · 300 MM

Orange & Teal

Zoals gezegd is Color Grading een term die we vooral kennen uit Hollywoodfilms. Een heel bekend voorbeeld was 'The Matrix'-filmserie, waarbij een groene kleur de sfeer van een virtuele wereld binnen een computer aangaf. Als je goed kijkt, zal je opvallen dat bijna iedere film wel gebruikmaakt van deze techniek, al is het de ene keer subtieler dan de andere. Een populaire inkleuring is 'Orange & Teal', waarbij hoge lichten een oranjezweem krijgen en schaduwen een blauw/cyaantint die 'teal' genoemd wordt. Een belangrijke reden voor deze populariteit (het wordt ook wel de 'Blockbuster Look' genoemd) is dat beide kleuren complementair zijn. Ze liggen precies tegenover elkaar in de kleurencirkel, en dat blijkt altijd een sterke combinatie op te leveren. Meer hierover in de expertcursus in dit nummer. Deze specifieke combinatie is bovendien erg geschikt voor beelden met mensen erin, omdat oranje dicht bij de huidskleur ligt en dus geen ongewenste huidverkleuring oplevert. Daarnaast geeft het een effect van het 'gouden uurtje' in een landschap. Laten we dit dus eens toepassen op een model in een landschap.

Hooglicht

We gaan weer naar Kleurverlopen toepassen en beginnen met Hooglicht. Ditmaal kiezen we voor de middelste weergave, waarbij de kleurenwielen ieder apart worden getoond. Trek het rondje midden in het wiel in de richting van oranje. Omdat dit vooral de huidtinten inkleurt, nemen we een kleur die tussen echt oranje en geel ligt (Kleurtoon 46). Zet de Verzadiging redelijk hoog, zodat het effect goed te zien is. Straks kunnen we dit schuifje altijd weer lager zetten als het effect overdreven blijkt te zijn. Je kunt overigens ook (via het pijltje achter Verzadiging) schuifjes voor Kleurtoon en Verzadiging laten tonen. Dan kun je de waarden op de klassieke manier instellen in plaats van door aan het rondje te trekken.

Schaduwen

Klik nu op het meest linkse rondje van het trio, zodat je het Schaduwen-kleurenwiel krijgt. In theorie zouden we nu de schaduwen moeten inkleuren met Kleurtoon 210, omdat beide kleuren samen altijd 256 moeten opleveren om complementair te zijn. In de praktijk zul je vaak zien dat je toch op een iets ander getal uitkomt, omdat je de kleur van de achtergrond mengt met de nieuwe kleur. Kleurtoon 230 lijkt hier toch nog net iets mooier. Overvloeien en Balans worden nu belangrijke schuifjes voor het eindresultaat. Zet je Overvloeien op 100, dan verkleurt het gezicht al, en dat is niet mooi. Zet je de waarde juist op 0, dan behoud je de huidskleur in het gezicht. Zet je de Balans wat lager, dan versterk je het blauwe effect in de achtergrond. Ga je te ver, dan wordt het gezicht ook weer blauw. Je kunt nog proberen of dit weer te verminderen valt door ook de Middentonen in te kleuren met dezelfde Kleurtoon 46 of iets geler.

Orange & Teal is een bekende manier van Color Grading bij Hollywoodfilms. Het staat ook wel bekend als de 'Blockbuster Look'.

Video

Bekijk hier de video waarin we het stap voor stap uitleggen.

Color Grading

Color Grading is een term die we vooral kennen uit Hollywoodfilms. Door een speciale manier van inkleuren wordt een bijzonder sfeertje opgeroepen. Dit inkleuren van beelden is echter al veel ouder, en werd aanvankelijk toegepast om zwart-witfoto's een kleurtje te geven. Wie kent niet de 'sepiatint' van foto's van zo'n honderd jaar geleden? In die tijd gebruikte men natuurlijk speciale chemicaliën om zo'n kleur te bereiken, maar digitaal is het wel zo gemakkelijk. Aanvankelijk had Lightroom daarvoor de optie Gesplitste tinten, waarbij je de hoge lichten en de schaduwen apart kon inkleuren. Kleurverlopen toepassen vervangt dit en heeft meer mogelijkheden. Het principe is echter hetzelfde: je kleurt in op basis van de helderheden van de pixels. We gaan in eerst kijken hoe dit werkt met zwart-witfoto's.

Drie indelingen

Kleurverlopen toepassen is een blokje binnen Kleur en heeft drie weergavemogelijkheden met zogenaamde 'kleurenwielen'. Als je in het paneel onder de naam op het rondje helemaal aan de rechterkant klikt, krijg je een kleurenwiel voor het hele beeld (Globaal). Hiermee kun je dus bijvoorbeeld een zwart-witfoto die ouderwetse sepiatint geven. Trek het kleine rondje in het midden van het kleurenwiel naar de buitenkant om de foto een kleur te geven. Hoe verder je naar buiten trekt, hoe sterker (verzadigder) die kleur wordt. De richting waarin je trekt, bepaalt welke kleur het wordt, en dat zie je natuurlijk in het wiel. Als je de Shift -toets ingedrukt houdt, beperk je de beweging langs een rechte lijn van binnen naar buiten. Zo kun je de Verzadiging aanpassen zonder per ongeluk ook de soort kleur (Kleurtoon) te veranderen. Houd je de Ctrl- (pc) of Cmd-toets (Mac) ingedrukt, dan kun je juist de Kleurtoon aanpassen zonder dat je de Verzadiging beïnvloedt. Dat kan ook door het kleine rondje aan de buitenkant van het wiel te bewegen. Met het Luminantie-schuifje maak je de kleur lichter of donkerder.

Schaduwen, middentonen en hooglichten

Klik je op de drie rondjes links of de aparte rondjes in het midden, dan kun je een verschillend kleurverloop toepassen op de Schaduwen, Middentonen en hoge lichten (Hooglicht). Tegengestelde (complementaire) kleuren gebruiken, zoals blauw voor de Schaduwen en geel voor Hooglicht, werkt meestal het mooiste. De Middentonen kun je vaak onveranderd laten, maar je kunt ook een speciale 'driehoek' van kleuren gebruiken. Kijk op https://color.adobe.com voor meer ideeën. Klik het 'triad'-icoontje (Drie stappen) links aan om te spelen met een kleurendriehoek. Met het Balans-schuifje beïnvloed je wat tot de schaduwen en wat tot de hoge lichten wordt gerekend. Het Overvloeien-schuifje bepaalt of de kleuren in het tussenliggende deel langzaam in elkaar overvloeien, of dat er juist een vrij abrupte overgang tussen de kleuren ontstaat.

Met Kleurverlopen toepassen geef je een fraai kleureffect aan een zwart-witfoto.

Video

Bekijk hier de video waarin we het stap voor stap uitleggen.

Drones geven je de mogelijkheid om de wereld vanuit het perspectief van een vogel te ontdekken. In dit vogelperspectief zie je patronen in bijvoorbeeld landschappen en krijg je een nieuwe beleving van het uitgestrekte karakter van de natuur. Kleuren die vanaf de grond onzichtbaar blijven, openbaren zich plotseling op grote hoogte. Denk aan een azuurblauwe zee met donkere riffen, onaangetaste stukken (regen)woud, kronkelende rivieren en rasterwerken van wegen. Ga je zelf aan de slag met drones? Dan krijg je in dit artikel 6 handige tips van Kamera Express.

1. Bedenk waarvoor je jouw drone gaat gebruiken
Je kunt vandaag de dag uit ontzettend veel drones kiezen in verschillende prijsklassen. Bedenk daarom van tevoren waarvoor je jouw drone wilt gebruiken en hoeveel geld je uit wilt geven. Daarnaast is het belangrijk hoeveel ervaring je met het bedienen van drones hebt en wat jouw wensen zijn. Ga je jouw drone bijvoorbeeld op vakantie gebruiken voor foto's en video's of ben je juist van plan om een film met een drone op te nemen? Er is een handige keuzehulp ontwikkeld om je met dit soort vragen op weg te helpen. Deze is te vinden op de themapagina.


2. Bekijk ervaringen van anderen
Vind je het lastig om tussen een aantal drones te kiezen? Bekijk dan de ervaringen van anderen op kanalen zoals YouTube. De modellen die jij voor ogen hebt, zijn waarschijnlijk al eens door anderen getest. Zo verzamel je niet alleen informatie die het merk zelf geeft, maar ook informatie die consumenten geven, zodat je een weloverwogen beslissing kunt maken.

Hieronder hebben we de reviews van twee populaire DJI modellen voor je op een rijtje gezet.

3. Volg een training
Ben je een beginnende dronepiloot of wil je graag meer leren over deze mini vliegtuigjes met indrukwekkende opnamemogelijkheden? Dan is de Drone Academy misschien wel iets voor jou. Tijdens deze digitale training leer je hoe je prachtige beelden kunt maken en kom je in aanraking met onderwerpen als apparaat beheersing, regelgeving, composities en shots. Wil je meer weten over deze training? Bekijk dan de Drone Academy pagina

4. Blijf zoeken naar inspiratie
Creatieve ontwikkeling is een van de belangrijkste aspecten voor een beeldmaker. Iedere beeldmaker is immers uniek in zijn of haar kijk op de wereld. Dit betekent ook dat het interessant kan zijn om het werk van anderen te bekijken en hiermee jouw creatieve blik te verbreden. Op het gebied van dronefotografie en -videografie zijn hier diverse mogelijkheden voor. Zo zijn er op social media ontzettend veel fotografen die hun werk delen. De meest inspirerende accounts zijn terug te vinden op de themapagina.


5. Luister naar professionals
Iedere professional is als beginner gestart. Dit gegeven lijkt vanzelfsprekend en toch vergeten veel beeldmakers dat professionals ook een learning curve doormaken. Zij weten hierdoor bij uitstek waar je op moet letten om fouten te voorkomen die zij eerder zelf maakten. Luister daarom naar de verhalen van professionals. Dit kun je doen door interviews te lezen of te bekijken. Deze bevatten veelal tips. Professionals Kees Streefkerk en Abstract Aerial Art deelden hun ervaringen met Kamera Express. Lees deze interviews op de themapagina.

6. Volg de regels
Vanaf januari 2021 zijn er nieuwe regels van kracht voor het vliegen met een drone in Europa. Het is daarom belangrijk dat je de nieuwe regels paraat hebt om onaangename verrassingen te voorkomen. De regels verschillen per drone, vlucht en risico-inschatting. Denk hierbij aan het risico op een ongeval. Per land verschillen ook de no-fly zones. Vliegen in de buurt van een vliegveld is verboden, maar het kan ook nodig zijn om voor vliegen in een bepaald gebied een vergunning aan te vragen. Wil je meer weten over de nieuwe regels? Bekijk dan de regelgeving pagina.


Bekijk het inspiratiethema
Op de inspiratiepagina vind je nog meer tips, informatie over regelgeving, interviews met professionals, tricks voor cinematische shots, inspirerende drone accounts en handige drone accessoires.

Dat is helemaal niet erg en het kan overigens vaak ook eigenlijk niet anders. Een ruimte binnenshuis is vaak donkerder dan de buitenlucht en als je invallend licht gebruikt voor een portret, zorgt dat licht voor een behoorlijk contrast met de 'donkere' binnenruimte. Logisch is dat je het licht gebruikt voor het juist belichten van je model. Wat overblijft - de achtergrond - wordt donker. Dat gebeurt automatisch bij scherpstelling en lichtmeting op je model dat bij het raam staat of zit.

Professioneel

Vaak is het bovendien erg fraai en maakt het een zeer professionele indruk als je in staat bent met enkel het licht van een raam een studio-achting portret te maken. De donkerte in de achtergrond maakt bovendien dat je daar ook geen scherpte nodig hebt: er zijn immers geen elementen die scherp op de foto zouden kunnen komen in beeld.

Dat wordt anders als je verder van het raam af gaat staan met je model. Het licht dat naar binnen valt door het raam heeft binnen immers een korte 'houdbaarheid'. Na een paar meter is het niet meer heel krachtig.

Staat je model verder naar binnen in de kamer, dan staat hij of zij meer in het algemene licht dat zich in de kamer bevindt. Het contrast is nu veel minder groot en daarom is het ingewikkelder om via instellingen de achtergrond uit je beeld 'weg te halen'. Daarbij speelt de achtergrond wellicht een rol in je beeld en wil je deze ook een plek geven in je foto. Zorg er dan voor dat je een wat kleiner diafragma gebruikt, want op die manier blijft er wat scherpte over voor die achtergrond. Zo kan de kijker zien wat zich achter je model afspeelt. Soms is dat namelijk belangrijk voor het portret.

Omgeving en context

De omgeving van je model heeft namelijk niet alleen een visuele functie, maar er kan ook een grote inhoudelijke rol voor zijn weggelegd. Dat betekent dat je de omgeving op meerdere niveaus moet beschouwen en bij ieder portret moet kijken of dat de omgeving ook daadwerkelijk laat zien wat je wilt zeggen. Als je een portret maakt van een bakker, is het interessant om ook in de omgeving een hint naar zijn of haar beroep in te bouwen. Op die manier vertelt de foto een eigen verhaal, zonder dat je moet uitleggen wat de kijker ziet. Het is dus goed om stil te staan bij hoe de kijker van je beelden denkt en je foto's ervaart.

De kleuren en sfeer van de omgeving passen uitstekend bij dit portret.

Jacqueline Uiterloo, jacquelineuiterloo.zoom.nl
Canon 5D III · ISO 320 · F 2,8 · 1/500 SEC · 200 MM

Onscherpte en sfeer

Portretten waarin onscherpte een grote rol speelt, zijn vaak sferisch en hebben de kracht je meteen te 'pakken' vanaf het eerste moment dat je ze ziet. De onscherpte in een portret is daarmee ook een belangrijke factor en bevindt zich voor het grootste gedeelte in de omgeving van je model. De voorgrond, achtergrond en - afhankelijk van je instellingen - misschien ook wel een gedeelte van je model zelf zijn onscherp. Hoewel de onscherpte vaak vanzelf fraai is, kun je er als fotograaf natuurlijk wel kritisch naar kijken tijdens het fotograferen.

De achtergrond bevindt zich voor een deel op een flinke afstand van je model en daarmee kun je die achtergrond snel 'veranderen'. De positie van je model of je eigen standpunt een paar centimeter opschuiven geeft je dus al snel een compleet nieuwe achtergrond. Zo kun je precies de achtergrond uitkiezen die je zelf wilt. Positioneer je model bijvoorbeeld een stukje naar rechts om ervoor te zorgen dat zijn of haar hoofd net 'in' het bladerdek van een boom in de achtergrond valt. Dat geeft je beeld een heel ander karakter.

Gebruik je een objectief met een fraaie weergave van lichten en schitteringen in de onscherpte (we spreken dan over een mooi bokeh), dan kun je de compositie aanpassen en een paar lichtjes, reflecties of schitteringen in de achtergrond meenemen.

Denk ook eens out-of-the-box: een bad met bloemen is óók een omgeving!

Mirjam Smit, mirjammel.zoom.nl
Nikon D750 · ISO 1250 · F 3,2 · 1/250 SEC · 42 MM

Zoom.nl gaat samen met Panasonic op zoek naar de mooiste Foto van het jaar. Je krijgt acht keer de kans om via een fotowedstrijd jouw mooiste foto's in te sturen, telkens in een ander thema. Elke wedstrijd kiezen we een winnaar die een prachtige camera van Panasonic wint. De zevende winnaar van de Panasonic fotowedstrijd is bekend en wint de Panasonic LUMIX TZ100. Aan het eind van het jaar gaat één van deze acht winnaars naar huis met de hoofdprijs: een topmodel camera van Panasonic.

En de winnaar is...

Uit wel meer dan 1.000 inzendingen hebben we weer een nieuwe winnaar gekozen van de fotowedstrijd 'landschap'. Dit keer is de winnaar Daniël Laan! Gefeliciteerd Daniël, met deze prachtige foto van het noorderlicht heb jij de winnende foto geschoten. De lucht reflecteert zijn kleuren prachtig op het water, wat geresulteerd heeft tot een foto in in dezelfde kleursfeer. Het ijs in de branding en het water wat er langs stroomt, maakt de foto interessant om naar te kijken. Heel mooi gedaan Daniël!



Tip van Daniel: Vaak moet je voor het fotograferen van zowel het noorderlicht als de Melkweg de ISO flink opschroeven. Soms zelfs zo hoog dat de kwaliteit van je beeld eronder begint te lijden. Dat zie je dan vooral terug in de voorgrond, waarbij er een aanzienlijke hoeveelheid ruis in de schaduwpartijen treedt. Bovendien is de voorgrond vaak niet in focus omdat je de sterrenhemel het liefste fotografeert met een wijd open diafragma. Kortom, de techniek is de beperkende factor. De creatieve oplossing is om de het noorderlicht te fotograferen bij een korte sluitertijd om zo de vorm goed vast te leggen en de de voorgrond apart te fotograferen met een focus stack bij schemering. Met een engelengeduld en bevroren vingers leg je zo alles haarscherp vast. Van voorgrond tot oneindig.

Meedoen

Ook meedoen aan de volgende Panasonic fotowedstrijd? Voor de volgende fotowedstrijd zijn we op zoek naar foto's met het thema 'zwart-wit'. Binnenkort zal deze fotowedstrijd live gaan. Houd de pagina zoom.nl/fotowedstrijden dus goed in de gaten.

Hiermee houd je jouw bewerkingen netjes van elkaar gescheiden, zodat je ze op elk moment individueel kunt bijstellen. Zodra je een foto opent in Photoshop, heb je al meteen één laag te pakken. Je ziet dit in het lagenpaneel dat je opent via Venster, Lagen of met sneltoets F7. De ingeladen foto bevindt zich in een laag die Achtergrond heet. Dat is de basis van waaruit je werkt.


In het lagenpaneel zie je alle lagen in deze foto.

Wel of geen pixels

Stel dat je enkele bewerkingen wilt uitvoeren om de foto mooier te maken, zoals het optimaliseren van de belichting en het verbeteren van de kleurweergave. Het beste doe je dit door hier extra lagen voor aan te maken. De essentie is dat je ze hiermee van elkaar én van de originele foto gescheiden houdt. Zo blijven ze volledig onafhankelijk en kun je de ene laag aanpassen zonder dat je per se iets met de andere lagen hoeft te doen.

Het klinkt misschien ingewikkeld, maar het werkt heel eenvoudig. Onder in het lagenpaneel vind je de optie Nieuwe opvullaag of aanpassingslaag maken (pictogram van een zwart-wit bolletje). Klik je erop, dan krijg je in een uitklapmenu een rijtje bewerkingen te zien, zoals Helderheid/contrast, Belichting en Kleurtoon/verzadiging. Zodra je een bewerking uitkiest, wordt automatisch een nieuwe laag aan het lagenpaneel toegevoegd en opent een venster met een of meer schuifregelaars of andere opties waarmee je deze specifieke bewerking uitvoert.

Zo'n laag heet een aanpassingslaag. Hij bevat immers geen pixels, maar alleen een aanpassing op de foto eronder. Terwijl de Achtergrond-laag juist wél pixels bevat, want dat is jouw originele foto. Belangrijk om te weten is dat een aanpassingslaag alle onderliggende (foto)lagen aanpast, dus alle lagen waarin pixels zitten. In dit geval is dat maar één laag: de laag Achtergrond. Maar het mogen er ook meer zijn, zoals je straks zult zien. Door meerdere (soorten) aanpassingslagen aan te brengen, voer je alle bewerkingen uit die je nodig hebt. Daarnet heb je bijvoorbeeld de belichting aangepast, en vervolgens verander je het contrast en de verzadiging via (twee) extra aanpassingslagen.


Veel bewerkingen zijn beschikbaar als aanpassingslaag.

Aanpassingslagen

Stel dat je een eerdere bewerking wilt veranderen (bijvoorbeeld de belichting). Dan klik je in het lagenpaneel bij de betreffende aanpassingslaag op de laagminiatuur (links van de laagnaam en het witte vlakje). In dit geval is dat het pictogram van een plus/minteken. Zodra je dit doet, verschijnt opnieuw het venster met de schuifregelaars, zodat je de bewerking naar wens kunt bijstellen. Op dezelfde manier kun je elke bewerking onafhankelijk van alle andere bewerkingen aanpassen.

Wil je een bewerking weer weghalen? Klik met rechts op of achter de laagnaam en kies Laag verwijderen. Je mag de laag ook met ingedrukte muisknop naar de prullenbak onder in het lagenpaneel slepen. Elke laag krijgt een standaardnaam. Voeg je veel lagen toe, dan is op een gegeven moment onduidelijk wát welke laag doet. Het is daarom verstandig om lagen verduidelijkende namen te geven. Dat doe je door op een laagnaam te dubbelklikken en een beschrijvende naam in te typen.

Wil je weten hoe je een stadspark vindt dat de moeite van het fotograferen waard is, wat je daar zoal kunt vastleggen en hoe je hierbij te werk gaat? In dit artikel vertellen we je erover!

Deze foto, gemaakt in het Wilhelminapark in Sneek, laat zien dat je ook dicht bij huis opvallende landschapsfoto's kunt maken.

Douwe Auke Steiginga, douwe1970.zoom.nl
Canon 4000D · ISO 100 · F 8 · 1/200 SEC · 32 MM

Waar moet je zijn?

De kans is groot dat je zo uit je hoofd al een of meerdere parken bij jou in de buurt kunt opnoemen, maar zelfs dan is het een goed idee om even de plattegrond van jouw woonplaats erbij te pakken. Dat kan ook gewoon Google Maps zijn op je computer of smartphone. Waar zich parken bevinden zie je in één oogopslag aan de lapjes groen tussen de wirwar aan wegen en bebouwing. Ook langs de stadsrand zijn vaak prachtige parken en zelfs bescheiden natuurgebieden te vinden.

Je kunt op Google Maps meteen een eerste verkenning doen, omdat je zodra je inzoomt allerlei paadjes en waterpartijen ontdekt. Schakel je van de standaard plattegrond over naar satellietweergave en zoom je verder in, dan kun je ook alvast een inschatting maken van waar zich verschillende soorten begroeiing bevinden, waar grasvelden, zandvlaktes, of andere open plekken zijn en waar je wellicht een fotogenieke steiger in een vijver of meertje kunt vinden. Vervolgens is het een kwestie van een wandeling of fietstocht door het park zelf maken om de mooiste plekjes te ontdekken.

In een park kun je dus een grote variëteit aan landschapselementen verwachten, allemaal samengepakt op een relatief kleine oppervlakte. Zo zijn er ook meerdere soorten bomen, struiken, planten, bloemen en soms zelfs bloesembomen te vinden. Wil je per se een bepaalde boom of plant in volle glorie fotograferen, zoek dan online op wanneer deze precies in bloei staat. Je kunt natuurlijk ook gewoon regelmatig even langsgaan. Dan zie je vanzelf de veranderingen - extra leuk als je bijvoorbeeld het verloop van de seizoenen wilt vastleggen!

Misschien weet je al een mooi park in de buurt; gebruik anders bijvoorbeeld Google Maps om er een te vinden. Deze foto is genomen in het Stouwepark in Wierden.

Loek Kraamer, kinderen.zoom.nl
Canon 700D · ISO 200 · F 9 · 1/100 SEC · 22 MM

Gebruik het licht

Het mooiste fotografielicht kun je verwachten tijdens het gouden uur in de ochtend of in de avond. Dat is dan ook bij uitstek een ideaal moment om een verkenningstocht te maken. Want dan zie je meteen hoe het licht in het park valt en wat de mooiste locaties zijn. Op andere tijdstippen langsgaan kan natuurlijk ook. Maak dan alvast een (mentaal) lijstje van veelbelovende locaties en probeer in te schatten wanneer ze het mooiste licht vangen, zodat je er op het beste moment kunt terugkomen.

Als we het over het gouden uur hebben, is een ligging ongeveer richting de ondergaande of opkomende zon uitermate geschikt. Op die manier kun je het warme licht en een eventuele verkleuring van de lucht goed vastleggen. Is er water in de buurt, ga dan op zoek naar een standpunt waarbij je de reflectie van dit kleurenspektakel goed kunt vastleggen. Vooral als het windstil is, zal de weerspiegeling kristalhelder zijn.

Omdat de zon laag staat en je al snel met tegenlicht werkt, krijg je contrastrijke foto's. In beeld zijn namelijk zowel heldere zonverlichte gebieden als gebieden die grotendeels in de schaduw liggen. Bladeren, bloemen en pluimen die nog zonlicht vangen steken nu extra goed af tegen een donkere achtergrond, omdat het licht erlangs of doorheen kan schijnen.

Belichtingstrapje of grijsverloopfilter

Vanwege het hoge contrast zul je bij tegenlicht vaak een belichtingstrapje moeten maken, om te voorkomen dat de lucht overbelicht raakt of het landschap te donker blijft. Hierbij laat je de camera automatisch drie of meer verschillend belichte foto's maken. Achteraf bepaal je welke het beste is, of je combineert enkele beelden in bijvoorbeeld Lightroom of Photoshop om een hdr-foto te maken (tonemapping).

Wat ook kan, is een grijsverloopfilter gebruiken. Dat is een filter waarvan de ene helft grijs en de andere helft volledig doorzichtig is. Met het grijze deel dek je de felle lucht af, waardoor je het contrast beter in balans brengt en je de lucht alsnog samen met het park goed belicht op één foto krijgt.

Fotografeer je daarentegen met het licht mee, dus grofweg met de ondergaande of opkomende zon in je rug, dan wordt het park veel gelijkmatiger verlicht. Omdat het licht nu nagenoeg van voren op het landschap schijnt, is het lichtcontrast minder extreem, terwijl je nog steeds profiteert van het warme licht en de mooie kleuren. Dat neemt overigens niet weg dat je ook nu schaduwgebieden hebt, omdat de zon laag staat en daardoor hier en daar ergens door wordt geblokkeerd. Ook als je schuin van de zon af fotografeert blijft het contrast aardig binnen de perken, al zal het aan de zonkant wel zichtbaar hoger zijn dan aan de tegenoverliggende zijde.


Op deze foto, genomen in het Bloesempark in Amstelveen, wordt het tegenlicht mooi gefilterd door de weelderige kersenbloesems.

Rob Visser, robvisser.zoom.nl
Sony Xperia 5 · ISO 64 · F 2,4 · 1/100 SEC · 2 MM

Schaduwen en leidende lijnen

Welke richting je ook uitkijkt, let vooral op hoe de schaduwen door het parklandschap lopen. Op zoiets als een grasveld kan een fraai lijnenspel ontstaan, zelfs al staat er alleen een eenzame boom aan de rand. Deze schaduwen kun je perfect gebruiken als lijnen om de aandacht van de kijker door de foto te leiden. Ook paden zijn hier ideaal voor, net als watertjes, een brug of de oever van een vijver. Zodra je op een plek met mooi uitzicht bent, loont het daarom de moeite om te kijken wat je in deze omgeving allemaal kunt gebruiken in je compositie om de aandacht te leiden.

Stadsparken zijn aangelegd en daar is dus altijd over nagedacht. Vandaar dat ze meer geordend en gestructureerd zijn dan een stuk 'wilde' natuur. Daardoor zijn er altijd wel lijnen en vormen te vinden die je goed kunt gebruiken. Jonge parken zien er nog wat kunstmatig uit, met veel nieuwe aanplant en vers aangelegde paden en oevers. Naarmate een park ouder wordt, ziet het er steeds natuurlijker en volgroeider uit. Sommige parkdelen lijken zelfs op een echt bos, moeras, of duingebied. Met een beetje handigheid is op jouw foto's niet eens te zien dat je midden in de stad hebt gefotografeerd.

Vanaf het najaar is dit wel wat lastiger, want zodra de bomen kaal worden, zie je ineens de naastgelegen bebouwing of torenflats in de verte. Dat hoeft niet altijd een nadeel te zijn: langs de rand van een stadspark bevinden zich soms prachtige monumentale huizen. In dat geval is het een idee dit juist expres mee te nemen in je landschapsfoto, bijvoorbeeld als doorkijkje vanuit het park.

Ga op zoek naar leidende lijnen, zoals een brug of beek.

Jos Tielens, jos1953.zoom.nl
Nikon 1 J5 · ISO 160 · F 5,6 · 1/60 SEC · 10 MM

Drukte in het park

In een stadspark is het al snel drukker dan in een afgelegen natuurgebied. Je kunt je fotomomenten daarom het beste zorgvuldig plannen. In het weekend, op woensdagmiddag en met name bij mooi weer zal het altijd een stuk drukker zijn dan op andere momenten. Maar zelfs als er veel andere bezoekers zijn, kun je altijd wel een foto maken waarop het lijkt dat je het rijk alleen hebt.

Vaak volstaat het even te wachten tot een paar wandelaars uit beeld zijn verdwenen. Houdt een stelletje jouw favoriete plek hardnekkig bezet? Dan kun je misschien beter een andere keer terugkomen. Groot voordeel van een park is dat het nooit ver uit de buurt is en je dus makkelijk terug kunt komen voor een nieuwe poging.

Wat ook kan is een paar wandelaars of fietsers meenemen in het beeld. Als rustpunt en juist om het beeld wat levendiger te maken met een menselijk element. Op mistige of nevelige dagen kun je bijvoorbeeld een eenzame fietser of wandelaar vastleggen, waarbij het pad en de lantaarnpalen of bomen ernaast voor een mooie diepte in je foto zorgen. Voordeel van mist is meteen ook dat het zicht beperkt is, waardoor eventuele bebouwing niet meer te zien is.

Voorbijgangers kun je gebruiken om je compositie te versterken, zoals je op deze foto - genomen in het stadspark in Groningen - goed kunt zien.

Geert-Jan Korthuis, gjkorthuis.zoom.nl
Sony A7 · ISO 100 · F 4 · 1/125 SEC · 50 MM

1. Kinderdijk

De molens van Kinderdijk zijn door heel Nederland bekend en het is dan ook niet zo gek dat ze bovenaan dit lijstje staan. Dit is een uniek molencomplex waar maar liefst negentien molens bij elkaar staan. De molens staan altijd op standby, als de meer moderne gemalen uit zouden vallen, zouden ze direct weer aan het werk kunnen.


Foto: vincenze · Onbekende camera

2. De Zaanse Schans

De molens van de Zaanse Schans zijn misschien wel net zo beroemd als de molens van Kinderdijk. De Zaanse Schans staat bekend om zijn groene, houten huisjes met aansluitende molens. Dit karakteristieke beeld zorgt voor prachtige foto's.


Foto: costas-ganasos-photography · Canon EOS 5D Mark IV

3. De molens van Schiedam

In Schiedam staan de vijf hoogste stellingmolens ter wereld. De molens zijn op een onderstuk (de stelling) gebouwd, waardoor ze ook in de bebouwing van een stad wind op kunnen vangen. De hoogste van de vijf, De Noord, is tot aan de bovenste wiek tot wel bijna 45 meter hoog.


Foto: ilya-eos450d · Canon EOS 70D · ISO 100 · F 11.0 · 30 SEC · 11 MM

4. Molen Schermerhorn

Museummolen Schermerhorn is te vinden in de ingepolderde Schermeer. Deze molen is een van de elf overgebleven molens die vier eeuwen geleden het Shermeer leegpompten. De molens staan in een prachtig polderlandschap, waar zeker wat mooie beelden kunnen worden geschoten.


Foto: wimdenijs · Canon EOS 6D · ISO 100 · 1/40 SEC

5. Molen De Helper

Molen de Helper is een poldermolen in Groningen. Deze molen werd in 1863 gebouwd, maar vanwege uitbreiding van de stad Groningen en de aanleg van de A28 werd de molen in 1969 afgebroken en in 1971 opnieuw gebouwd op een nieuwe locatie aan het Paterswoldsemeer.


Foto: ronnie-schuringa · Nikon D500 · ISO 100 · F 9.0 · 29 SEC · 13 MM

6. Molen De Rat

De nog werkende houtzaagmolen in Friesland genaamd De Rat staat op de houten schuren van de zagerij. Deze staat weer op pijlers van baksteen, waardoor de houtzagerij altijd buiten het bereik van het water is. Molen De Rat is een van de weinige nog werkende houtzagerij molens van Nederland. De schuur en de molen vormen samen een idyllisch plaatje.


Foto: phaaksma · Nikon D810 · ISO 100 · F 10.0 · 98 SEC · 16 MM

7. Pelmolen Ter Hors

Pelmolen Ter Horst was in de negentiende eeuw een van de belangrijkste industriemolens van Twente. Het is een typisch Nederlandse molen. Veel Twentenaren noemen de molen een van de mooiste van Nederland en als je naar de ligging en de bouw van de molen kijkt, kun je misschien wel begrijpen waarom.


Foto: edwinmooijaart · Canon EOS 6D

Op de kaart

Om duidelijk aan te geven waar je al deze molens precies kunt vinden, hebben we alle locaties van hierboven even voor je in kaart gebracht. Klik op de rode cameraatjes om de locaties beter te bekijken.

Tips voor het fotograferen van molens

Molens zijn prachtige onderwerpen om te fotograferen, ze geven een soort nostalgisch gevoel en geven vaak ook een prachtige sfeer aan de foto. Om ervoor te zorgen dat je, wanneer je op pad maakt, de mooiste foto's maakt, geven we je hieronder een paar korte tips.

Let op de tijd

Zoals het geval is bij heel veel dingen, is het het mooiste om een molen niet in het volle daglicht op de foto te zetten. Een strakblauwe lucht en een fel zonnetje is misschien heerlijk weer, maar het is vaak niet het beste fotoweer. Het zorgt namelijk voor harde schaduwen en makkelijk overbelichte stukken. Kies voor een tijd waarop de zon wat lager staat, bijvoorbeeld met zonsondergang of zonsopkomst. Je hebt dan te minder met direct licht te maken en vaak kun je ook nog de prachtige kleuren in de lucht vastleggen.


Foto: m1rphotography · Nikon D750

Wees creatief

Ga je een molen op de foto zetten? Denk dan eens buiten de lijntjes. Molens worden namelijk enorm vaak gefotografeerd en dat levert vaak vrij standaard beelden op, desondanks zijn de foto's vaak adembenemend. Wil je je foto wat interessanter maken? Zet de molen dan eens in het donker op de foto, of juist van boven, bijvoorbeeld met behulp van een drone. Zo lever je net weer een ander beeld.


Foto: rianne24 · Nikon D3400

Neem de omgeving mee

De molen is natuurlijk de ster van je beeld, maar dat betekent niet dat deze het hele beeld in beslag moet nemen. Integendeel zelfs, het is vaak veel mooier om een molen in zijn omgeving te fotograferen. Neem de omliggende gebouwen, of de natuur mee in je beeld. Zo komt de foto veel natuurlijker over en torent de molen trots boven alles uit.


Foto: ronaldrozema · Canon EOS 5D Mark IV (Canon) · ISO 100 · F 13.0 · 0,4 SEC · 24 MM

Bekijk de video!

Ga je binnenkort op pad, maar wil je je nog wat meer voorbereiden? In onderstaande video vertellen we je over verschillende belichtingsfouten en hoe je die kunt voorkomen. Wil je meer praktische video's bekijken? Die kun je vinden op ons YouTube kanaal.

Inspiratie nodig?

Ben je nog op zoek naar wat inspiratie voor het fotograferen van molens? Check dan even de collectie hieronder!

Hybride AF

De nieuwe Sigma fp L beschikt over een hybride autofocus (AF) die contrast- en fasedetectie combineert. De mogelijkheid tot opladen via USB terwijl de camera aan staat maakt permanente stroomvoorziening mogelijk, waardoor je tussentijds geen accu's hoeft te wisselen. Dankzij het hoge aantal pixels kun je digitaal inzoomen, iets wat Sigma 'crop zoom' noemt en waarbij je feitelijk een uitsnede maakt uit het beeld. Deze functie is zowel in foto-als videomodus beschikbaar. Op het gebied van video is 4K 30p aanwezig en met een externe recorder kun je 12-bit DNG Raw vastleggen. Via de HDMI-poort is ook Raw-video uit te voeren om te coderen als ProRes Raw of Blackmagic Raw.

Hitteschild

De Sigma fp L is stof- en vochtbestendig en een hitteschild zorgt ervoor dat de camera tijdens het gebruik in zeer warme omstandigheden of bij langdurig gebruik niet oververhit raakt. Met name filmers zullen dit op prijs stellen. De fp L is slechts 112,6 x 69,9 x 45,3 mm groot en weegt 370 gram. Daarmee is het op dit moment 's werelds kleinste fullframe camera met wisseloptiek, of zoals Sigma zelf stelt: "een fullframe camera op zakformaat".

EVF-11

Tegelijk met de introductie van de fp L presenteert Sigma de optionele EVF-11 externe elektronische zoeker die zowel op de fp als de fp L bruikbaar is. De EVF-11 heeft een OLED-scherm van 0,5 inch met een hoge resolutie van 3,68 miljoen pixels. De ingebouwde dioptrie-correctie loopt van -4 tot +3 en het eyepoint is ingesteld op 21mm zodat ook brildragers ermee uit de voeten kunnen. Dankzij het 90-graden kantelmechanisme is deze zoeker multi-inzetbaar voor opnamen uit verschillende hoeken. Hij koppelt aan de USB-en de HDMI-poort van de fp en de fp-L.

Prijzen en beschikbaarheid

De Sigma fp L kost € 2.499,- en de EVF-11 kost € 649,-. koop je ze samen, dan betaal je € 2.999,-. Leverbaar in april.
www.sigmabenelux.com

Eeneiige drieling

De nieuwe objectieven vormen net geen eeneiige drieling, want de 24mm heeft een afwijkend diafragma van F2.8 i.p.v. F2.5, maar in één oogopslag hou je ze niet uit elkaar. Ze zijn eigenlijk alleen herkenbaar aan de benaming. Dat heeft als voordeel dat de bediening vrij intuïtief is als je wisselt tussen bijvoorbeeld de 50mm en de 24mm -mede door de duidelijke diafragmaring en de logisch geplaatste functieknoppen-, maar als nadeel dat je heel goed moet opletten wat je uit je fototas grabbelt. Qua gewicht schelen de drie namelijk ook niet veel: de 24mm weegt 162 gram, de andere twee 173 en 174 gram. Bovendien zijn ze even groot: de diameter is 68mm, de lengte 45mm en de filtermaat 49mm. De zonnekappen verschillen wel, waardoor het wellicht handig is die erop te laten zitten als je veel wisselt van brandpunt.

Lineaire AF-motoren

Lineaire motoren zorgen voor een snelle, stille en nauwkeurige AF en interne focus zorgt ervoor dat de objectieven bij het scherpstellen niet langer worden. De minimale instelafstand varieert van 18cm bij de 24mm tot 31cm bij de 50mm. De objectieven hebben verder een scherpstelvergrendelingsknop, een scherpstelmodusschakelaar, een geribbelde diafragmaring en een schakelaar om het diafragma al dan niet te laten ' klikken'. Dat is wel zo handig voor filmers die geluidloze verstelling wensen.

Prijzen en beschikbaarheid

Alledrie de nieuwe Sony G-objectieven leverbaar in april 2021. Ze kosten € 700,- per stuk.
www.sony.nl

Op z'n beloop?

Als je denkt dat je met een natuurtuin de boel gewoon op z'n beloop kunt laten, heb je het mis. Dat levert weliswaar een spontane wildernis op, maar de soortenrijkdom zal niet zo hoog zijn en je eindigt in Nederland vanzelf met veel gras en schaduw van ruigte en struiken. Net als in elke tuin vraagt een soortenrijke natuurtuin om inrichting en onderhoud. De aanpak is wel anders: minder ingrijpen en meer met rust laten horen daarbij. De schoffel kan bij natuurlijk tuinieren wegblijven. Een handschepje of mesje werkt beter.

Mogelijkheden

Om te beginnen: probeer aan te sluiten bij de mogelijkheden die je tuin zelf heeft. Dat vormt altijd de basis van natuurlijk tuinieren. Ligging, grondsoort, vochtgehalte en grootte van je tuin bepalen de mogelijkheden. De termen zon, halfschaduw of schaduw zijn gangbaar om de juiste plaats voor een plant aan te geven.

Bloeiende planten, die veel insecten trekken, hebben een warme zonnige plek in je tuin nodig. Over het algemeen geldt: een zonnige tuin, bij voorkeur op het zuiden, is een goede uitgangspositie voor een rijke natuurtuin met veel soorten. Een tuin met veel schaduw is minder gunstig.

Deze Kleine Vuurvlinder liet zich bij Hans in de tuin zien. Hier is bij het fotograferen goed op de achtergrond gelet.

Hans Bargerbos, hansbargerbos.zoom.nl
Canon 7D · ISO 160 · F 6,3 · 1/125 SEC · 150 MM

Werkwijze en uitrusting

Om dieren in je tuin te fotograferen, heb je geen bijzondere uitrusting nodig. Voor macro- en close-up-fotografie is een macrolens en/of tussenringen handig. Kies voor betrekkelijk korte sluitertijden (minstens 1/250), omdat jij zelf en de dieren veel bewegen. Voor vogels heb je veelal een bereik van minstens 400 mm nodig en je fotografeert vanaf statief (sluitertijd minimaal 1/300).

Een hoekzoeker kan handig zijn als het je niet lukt om liggend vanaf de grond te fotograferen. Ook een rijstzak (als alternatief voor een laag statief) kan een nuttig hulpmiddel zijn.

Hoe dichterbij je kunt komen (zoals hier met een 600mm-objectief), hoe meer impact de foto's hebben

Sigrid Westerbaan, swee.zoom.nl
Nikon D700 · ISO 400 · F 6,3 · 1/160 SEC · 600 MM

Ten slotte: belangrijk is dat je je (loslopende) huisdieren binnenhoudt. Honden en katten zijn echte dierenverjagers. In je tuin kun je gemakkelijker je spullen achterlaten, omdat de kans op diefstal klein is. Dat biedt (nieuwe) mogelijkheden voor natuurfotografie. Denk aan afstandsbediening - te bedienen vanuit je woonkamer - of high-speed-infraroodtechnologie, waarbij dieren zichzelf fotograferen vanuit een vaste opstelling.

Het voordeel van vogels in je eigen tuin is dat je heel lang kunt oefenen met verschillende composities.

Henriëtte van Golde, jonggolde.zoom.nl
Canon 7D II · ISO 400 · F 5,6 · 1/250 SEC · 400 MM

Zeven tips voor een echte natuurtuin

Tip 1: Zo min mogelijk gazon, paden en terrassen

Hoe minder grasveld en verharding, des te meer dieren je aantrekt. Dieren hebben voedsel, dekking en beschutting nodig. Dat vinden ze niet in tuinen die grotendeels zijn verhard of voorzien van een kortgeschoren grasveldje.

Tip 2: Plant begroeiing die dieren aantrekt

Kies de juiste nectar- en waardplanten voor insecten en vlinders. Een vlinderstruik is prachtig, maar in een vochtig hoekje zijn ook brandnetels nodig als voedsel voor de rupsen. Plant inheemse struiken die bloeien (meidoorn, sleedoorn) en bessen (lijsterbes, Gelderse roos, hondsroos) of noten (hazelaar) dragen: dat is voedsel voor insecten en vogels.

Snoei struiken regelmatig, daarmee stimuleer je de bloei en zorg je voor een ondoordringbare struik waar vogels graag in broeden. Plant struiken op plekken waar ze de wind breken en voor beschutting zorgen.

Plant klimop tegen de muur van je huis, tegen een schutting of een boom. Klimop is erg in trek bij vogels en andere dieren.


De prachtige bloesem van de meidoorn trekt ook allerlei insecten aan.

Felicia Waterman, fjanina.zoom.nl
Panasonic GX7 · ISO 200 · F 3,2 · 1/1250 SEC · 45 mm

Tip 4: Bied dekking- en schuilgelegenheid

Zet stapels dakpannen neer en graaf die gedeeltelijk in; dit zijn goede rust- en schuilplaatsen voor op de grond levende dieren. Leg stapels dikke stronken of stammen dood hout neer in je tuin, in de schaduw én in de zon. Erin en ertussen leven veel kleine dieren.

Maak ook steen of puinstapels op plekken waar dat kan (bijvoorbeeld van oude metselstenen). Het beste graaf je eerst een kuil, zodat dieren tussen de stenen in de bodem kunnen overwinteren.

Wil je egels in je tuin, laat snoeiafval en takken liggen in je tuin. Het wordt een schuilplaats voor egels.

Robbert de Smet, robbertdesmet.zoom.nl
Canon 40D · ISO 400 · F 4 · 1/500 SEC · 300 MM

Tip 5: Zorg voor water in je tuin

Water trekt veel dieren aan! Kikkers zitten op de oever in de zon, vogels komen drinken en badderen en libellen scheren boven het water. Leg een natuurlijke vijver in je tuin aan. Bloeiende waterplanten als gele lis, waterlelie en kattenstaart maken een vijver in je tuin extra aantrekkelijk. Bestaande en nieuwe vijvers kun je gemakkelijk natuurvriendelijk maken, als je mijn tips opvolgt (zie kader 'Een natuurlijke vijver').

Libelle kun je lokken door stokjes uit te steken bij je vijver.

Maaike Ilmer, maaike-ilmer.zoom.nl
Canon 60D · ISO 100 · F 13 · 1/180 SEC · 300 MM

Tip 6: Schep een warm microklimaat

Zorg voor enkele warme, kale plekjes in je tuin (open zand, stenen of stammen in de zon). Insecten warmen hier graag op en graafbijen maken er nestjes. Bouw een stapel- of keermuur op een warme plek in je tuin. Plant struiken om de heersende zuidwestenwind tegen te houden.

Veel insecten komen graag op warme plekjes in de tuin af. Deze Vuurkever is vanaf de knietjes in eigen tuin gefotografeerd!

Marianne Jonkman
Canon 40D · ISO 640 · F 5 · 1/320 SEC · 100 MM

Tip 7: Gebruik nooit bestrijdingsmiddelen, slakkenkorrels of mest

Dit spreekt natuurlijk voor zich. Als je een natuurlijke tuin wilt met zo veel mogelijk dieren, dan laat je dit soort middelen dan achterwege.

Een natuurlijke vijver maak je zo:

• Ligging: zoveel mogelijk in de zon, niet in de buurt van bomen (afgevallen bladeren bemesten het water te veel).
  
• Zorg voor een geleidelijke oever, waarbij het water langzaam (via moerasplanten) overgaat in land.
  
• Hoe groter hoe beter, dan bereik je eerder een evenwicht met helder water.
  
• Maak de vijver niet te diep, 60 cm is meer dan voldoende.
  
• Geen pomp, fontein of waterval. Dat is erg onnatuurlijk en slecht voor je vijver.
  
• Zet geen vissen uit in je vijver, ze eten bijna alle kikkervisjes, salamander- en libellenlarven op.
  
• Haal inheemse waterplanten gewoon zelf uit een gezonde, schone sloot. Waterplanten van een tuincentrum zijn in kassen gekweekt, veel te duur en gaan vaak meteen dood in je vijver. Vaak zijn het ook exotische soorten, die je niet in je vijver wilt hebben.
  
• Ondergedoken waterplanten (waterpest, hoornblad, fonteinkruid, vederkruid) maken je vijver helder. Haal ze met een hark uit een schone sloot bij jou in de buurt, controleer goed of er geen visseneitjes aan vastzitten.
  
• Elk jaar een beetje vijverkalk (Maerl) toevoegen, volgens de aanwijzingen op de verpakking.
  
• Nooit bemesten of chemische middeltjes aan het water toevoegen.

Natuurfotografen zullen erkennen dat het kennen van je camera zeker een must is, maar dat het kennen van je onderwerp minstens zo belangrijk is, zodat je kunt anticiperen op wat komen gaat. De basis is het juist hebben van je sluitertijd, de beste autofocus-instellingen en een keuze voor de burstmodus. Maar dan nog zullen geslaagde actiefoto's afhankelijk zijn van elementen waar je camera niets aan kan doen: jouw kennis van de natuur.

Zo heeft het geen zin bijvoorbeeld om dichter bij een biddende torenvalk proberen te komen. Kom jij dichterbij, dan schuift zij een stukje op. Beter is het om te wachten: dan komt het valkje wellicht een stukje naar jou toe. Vogels kennen ook bepaalde vliegbewegingen. Zo zal de ene vogel in een rechte streep vliegen en een ander soort een golvende vliegbeweging maken. Als je dit soort elementen kent, is het makkelijker mee te bewegen en te anticiperen.

Als je weet hoe dieren reageren, is het makkelijker om te anticiperen op hun gedrag. Dat geldt zelfs voor zo'n zwerm spreeuwen.

JE-Photo, je-photo.zoom.nl

Tip 2: Bewust overbelichten (ETTR)

Tot slot willen we nog een veel gebruikte fotografie-techniek met je delen, waarna in je nabewerking er nog meer details en minder ruis in overblijven. Die techniek noemen we ETTR: Expose To The Right. Kortweg komt het neer op bewust overbelichten.

Soms ontdek je bij thuiskomst dat de belichting wellicht nog iets beter had gekund in je foto's. Je vogel in vlucht is scherp en perfect getimed. Maar misschien vind je dat dat schaduwpartijen in de vleugels te donker zijn, zodat er wat detail mist. Wie met nabewerking bekend is, weet dat je in Photoshop, Lightroom of andere bewerkingsprogramma's de schaduwen achteraf nog een beetje kunt optrekken. Op die manier worden alleen de donkere delen in je foto lichter en ontstaat dat extra stukje detail in de schaduwpartijen van bijvoorbeeld de vleugels.

Wie verder bekend is met nabewerking, weet ook dat als je schaduwen optrekt, de ruis in die delen van je foto behoorlijk toeneemt. Bedenk daarbij eens dat het ruisniveau sowieso al wat hoger is in je foto, omdat je een bepaalde sluitertijd moest halen (en dus wellicht voor een wat hogere ISO moest kiezen). Het optrekken van de schaduwen heeft dus soms desastreuze gevolgen. Daarom kan het beter zijn om andersom te werken!


Het optrekken van schaduwen levert vaak onnodige ruis op.

De meeste ruis ontstaat altijd in de schaduwen van je beeld, met name als we die wat lichter willen maken. De truc is nu om tijdens het fotograferen bewust ietsje over te belichten. De schaduwen zijn dan meteen al beter en behoeven misschien zelfs geen enkele nabewerking meer. De lichte delen in je foto worden helaas wel heel erg licht. Pas dus ook zeker op dat je niet te veel overbelicht. Eén tot anderhalve stop is voldoende. Zo zullen de witte delen niet uitgebeten raken, maar ze zullen wel heel licht zijn (zelfs té licht).

In de nabewerkingssoftware kunnen we vervolgens de hooglichten, de lichtere delen in een foto, donkerder maken. Daardoor komen de details in de lichte delen terug (tenzij die delen echt overbelicht waren). De ruis die er al was, verdwijnt zelfs! Gevolg: schaduwen goed, hooglichten goed en weinig ruis!

Overbelichten

Overbelichten kan op 3 manieren:

• In S-stand of Tv-stand
Druk op de knop met het +/- icoon op je camera en zet met je draaiwiel de belichting naar de plus.

• In de M-stand
Laat je lichtmeter naar de + lopen. Schakel hiervoor AUTO ISO uit, anders compenseert je camera de overbelichting.

• In alle andere standen
Draai de belichtingscompensatie knop naar de plus als je camera hierover beschikt.

Je ziet hier een Sony A7 III van bovenaf, waarbij je ziet dat er zelfs een los instelwiel is voor de belichtingscompensatie.

Onder in het camerascherm of de zoeker zie je een lichtmeterbalk. Staat het balkje in het midden, dan is je foto 'gemiddeld belicht'.

Een echte competitie met 3 races!

Voor het seizoen 2021 heeft de organisatie van Urban Photo Race een competitie samengesteld om deelnemers van de Urban Photo Race nog meer wedstrijdgevoel te geven. In totaal zullen er drie races organiseren worden waarmee deelnemers punten kunnen verdienen. De punten van iedere wedstrijd worden bij elkaar opgeteld en na de laatste wedstrijd wordt er een winnaar uitgeroepen van de eerste echte UPR competitie!

Ook dit jaar is er een professionele jury geselecteerd voor het beoordelen van de foto's van de deelnemers. Samen met de zorgvuldig geselecteerde race locaties en de creatieve thema's beloofd 2021 een fantastisch fotojaar te worden met deze leuke uitdagingen.

Hoe werkt de Urban Photo Race?

- Competitie met 3 afzonderlijke wedstrijden
- Twee maal een 6 uurs en één maal een 12 uurs wedstrijd
- Iedere wedstrijd 3 beste fotografen en jury favoriet
- Nieuw in 2021 is verkiezing van de publieksfavoriet
- Iedere wedstrijd zijn punten te verdienen
- De punten van de 12 uurs tellen dubbel
- Winnaar van de UPR competitie is de fotograaf met de meeste punten

Locaties en races

5 JUNI 2021 (12:00 - 18:00)
UPR MAASTRICHT
Eerste race begint in het verre zuiden, de start van een hopelijk mooie competitie!
Koop hier je tickets

3 JULI 2021 (12:00 - 18:00)
UPR AMSTERDAM
Tweede race op de locatie waar de UPR is begonnen en het vaakst is georganiseerd.
Koop hier je tickets

11 SEPTEMBER 2021 (10:00 - 22:00)
UPR DEN HAAG / SCHEVENINGEN
Afsluitende race in Den Haag en Scheveningen, racen in het decor van de stad en het strand, dat moet vast erg gave beelden opleveren.
Koop hier je tickets

Eentje of allebei

Het kan zijn dat je model gedraaid staat tegenover de camera. Als je in die situatie werkt met een groot diafragma (een klein f-getal) dan kan het gebeuren dat de scherpte al snel achter (en vóór) het oog weer wegloopt in onscherpte. Als je model gedraaid staat kan het betekenen dat het oog dat zich op de grootste afstand bevindt onscherp in beeld komt. Dat is een logisch gevolg van het gebruik van een groot diafragma.

Vaak is dat geen probleem, want door de natuurlijke werking van scherpte en onscherpte zullen kijkers het helemaal niet gek vinden dat het achterste oog onscherp is. Zorg er natuurlijk wel voor dat het goede oog scherp is. De scherpte moet logischerwijs liggen op het oog dat het meest dichtbij is.

De uitzondering

Er is natuurlijk altijd de uitzondering die de regel bevestigt. De ogen mogen natuurlijk best wel onscherp zijn als daar een goede reden voor is. Zo kunnen we ons voorstellen dat als je een mooi portret van iemand kan maken en daarbij zijn of haar oorbel als focuspunt neemt het niet logisch is om ook de ogen scherp in het beeld te hebben. Technisch gezien kan dat wel, maar vaker zul je in dat soort situaties met een groot diafragma werken en zullen de ogen op een natuurlijke manier onscherp in beeld komen. Dat kan erg mooi werken, ook als de foto niet bedoeld is als een reclamebeeld voor oorbellen. Als je zo'n foto wil maken, zorg er dan wel voor dat voor de kijker duidelijk is waarom de ogen onscherp zijn. Het mag natuurlijk geen foutje zijn óf lijken.

Te veel licht gebruiken

Een goede Rembrandt-belichting valt of staat bij de juiste hoeveelheid licht. Zoals je inmiddels weet, zijn donkere tinten vaak ruimschoots aanwezig in het werk van Rembrandt. Hij gebruikt het aanwezige licht om precies de juiste plaatsen in het werk aan te lichten en daarmee de aandacht van de kijker naar die gedeeltes te sturen.

Daarom zou het fout zijn om te veel licht te gebruiken, want daarmee wordt de belichting van je portret te gebalanceerd en vangt de achtergrond bijvoorbeeld net zo veel licht als het gezicht van je model. Dat is niet de bedoeling. Gebruik dus liever te weinig licht dan te veel.

Je model frontaal fotograferen

Als je naar het werk van Rembrandt kijkt dan valt op dat zijn modellen eigenlijk altijd gedraaid tegenover de kunstenaar zitten. Zelden zitten ze frontaal in beeld of kijken ze je honderd procent recht aan. Dat heeft een reden, want als dat wél het geval zou zijn, dan zou het licht niet zo interessant over het gezicht van de modellen vallen.

Juist omdat ze gedraaid zitten is het mogelijk om het bekende Rembrandt-licht te gebruiken om vorm en richting in het gezicht te brengen. Een schaduwkant in het gezicht ontstaat immers minder gemakkelijk als je model recht voor je zit.

P.S. Natuurlijk vormt die positie van je model een één-tweetje met de plaatsing van je licht: zie de do's.


Een gedraaid model voor prachtige schaduwwerking.

Dave Willems, davew.zoom.nl
Canon 6D · ISO 50 · F 2,5 · 1/125 SEC · 85 MM

Do's

Werken met eenvoudig licht

Als je op zoek bent naar het goede Rembrandt-licht, dan is het goed om in je achterhoofd te houden dat eenvoud belangrijk was in het werk van de meester zelf. Als je vier of vijf lampen en allerlei lichtvormers gaat gebruiken maak je dus veel minder kans op een goede Rembrandt-belichting dan wanneer je aan de slag gaat met één of hooguit twee lampen en wat lichtvormers. Het belangrijkste is het hoofdlicht en het gebruik daarvan. Houd het dus eenvoudig en besteed des te meer tijd en aandacht aan andere belangrijke elementen als je instellingen, je decor en de aansturing van je model.

Je licht op de goede plek zetten

Een goede Rembrandt-belichting kun je alleen maar creëren met het licht op de juiste plek in relatie tot je model en je eigen positie als fotograaf. De positie - plaatsing, hoogte en sterkte - van je licht is het allerbelangrijkste aspect als het gaat om een goede Rembrandt-achtige belichting. Onthoud voor nu in ieder geval dat een verkeerde positie van je licht (en je model) waarschijnlijk de reden is dat een beeld niet lukt of goed voelt. Verderop in deze cursus laten we zien waar dat licht precies moet staan.


In dit portret is een prachtige lichtbalans gevonden.

Femke Daudeij, femkedaudeij.zoom.nl
Canon 5D II · ISO 125 · F 8 · 1/200 SEC · 50 MM

Een goed portret is veel meer dan een foto waarop toevallig een persoon afgebeeld staat. Technisch gesproken zou je dat misschien ook wel een portret kunnen noemen, maar als kritische fotografen willen we karakter, kracht en een verbinding zien in een portret. Afhankelijk van de sfeer en het doel van het portret kunnen ook emoties of beschrijvingen als melancholie, vrolijkheid, schaamte of trots in het spel zijn. Een portret is daardoor veel meer dan enkel de registratie van een persoon. Een goed portret vertelt een verhaal. Dat hoeft geen compleet levensverhaal te zijn, maar mag ook een subtiele hint zijn naar achterliggende emoties, context, verleden en heden.

Daarnaast is er nog het fotografische aspect: de esthetiek van het beeld. Als fotograaf wil je natuurlijk dat het beeld ook mooi is om te zien, onafhankelijk van het verhaal. Zoek altijd naar een balans, want zonder schoonheid en technische kwaliteiten is een 'inhoudsvol' portret niet sterk, en zonder inhoud is een technisch volmaakt portret evenmin overtuigend.

Licht en compositie

Goed gebruik van licht is in de fotografie ontzettend belangrijk. Voor een sprekend portret is dit zelfs van doorslaggevend belang. Licht zorgt voor spanning, focus, contrast en vorm. In een sprekend portret is eigenlijk altijd sprake van interessant en krachtig gebruik van licht, en wel op de juiste plek. Bij een portret zijn het gezicht en het lichaam van de geportretteerde doorgaans van groot belang in het beeld. Zorg daarom dat het licht dezelfde taal spreekt. Licht geeft focus en die focus hoort (meestal) op het gezicht van je model te liggen. Of het nu natuurlijk licht betreft of licht dat je uit een lamp of flitser tevoorschijn tovert, zorg dat het je verhaal versterkt.

Uiteraard is het ook belangrijk dat het licht uit de goede richting komt en op de juiste manier het gezicht en het lichaam van de geportretteerde raakt. Een en ander is een must voor een sprekend eindresultaat. De verlichting kan afgestemd worden op het soort portret, het doel en de smaak en wensen van jou als fotograaf en van de geportretteerde zelf.


Een mooi egaal en subtiel uitgelicht meisjesportret.

mieke1980.zoom.nl · Nikon D3200 · ISO 100 · F 11 · 1/125 SEC · 48 MM

Geen standaardrecept

Er is geen standaardrecept, want iedere situatie vraagt om een specifieke afstemming. Een glamourportret heeft meestal een egale en fraaie verlichting, maar een karaktervol portret van een oudere man behoeft weer een heel andere aanpak. Kijk daarom goed naar je eigen smaak en wensen, en zorg voor een overeenkomstige aanpak als het op lichtgebruik aankomt. Vaak gaat dit echter in zekere mate vanzelf en krijg je het goede licht bij toeval of door experiment tijdens de sessie in je schoot geworpen.

Het is echter noodzakelijk te begrijpen welke rol licht speelt in het gezicht en de weergave daarvan in de fotografie. De positie, hardheid en intensiteit van het licht zijn allemaal van belang en kunnen een portret maken of breken. Verkeerd gebruikt of geplaatst licht kan een portret afbreken en bijvoorbeeld onflatteus zijn voor je model. Kijk daarom goed naar beelden en portretten die je goed vindt en analyseer waar het licht vandaan komt en wat voor soort licht het betreft. Experimenteer vervolgens met dat licht en zorg dat je begrijpt hoe licht werkt en hoe je het eventueel kunt sturen of manipuleren. Dat kan eventueel met een reflectiescherm of door het toevoegen van extra kunstlicht in een opnamesituatie.


Wat je noemt een karakterplaat met een gedurfde compositie.

Veri Gutte, verigutte.zoom.nl · Canon 200D · ISO 100 · 1/1000 SEC · F en MM ontbreken

Compositie

Naast het juiste licht is ook de compositie een belangrijk onderdeel van een sprekend portret. Weet echter dat het vooral ook de combinatie tussen die twee onderdelen is die een portret écht laat spreken. Een goede compositie waarin je desondanks moet zoeken naar het gezicht of de geportretteerde geeft geen sprekend resultaat. Andersom ook niet: schitterend licht en een slechte compositie maakt dat je beeld alleen visueel aantrekkelijk is; qua verhaal en inhoud is er nog veel te winnen. Zorg dus voor een interessante compositie, waarbij je bijvoorbeeld rekening kunt houden met de gulden snede om de geportretteerde op een goede plaats in het beeld te positioneren. Goed licht zorgt ervoor dat die compositie extra wordt benadrukt. Resultaat: een sprekend totaalbeeld.

Schaduw

Schaduwen zijn een direct gevolg van licht, en daarom ook van groot belang in de fotografie. Bij portretfotografie spelen ze een grote rol, want schaduwen zorgen voor richting en vorm. Bij het afbeelden van een gezicht is het erg belangrijk de rol van schaduw en licht te kennen. Experimenteer hiermee, bijvoorbeeld met een pop of met een stuk fruit, en kijk hoe ronde vormen (zoals die in een gezicht) reageren op bepaalde vormen van licht en de schaduwen die daarvan het gevolg zijn.

Een portret maken met licht van de zijkant is bijvoorbeeld een uitdaging, door de schaduwen die zo'n lichtsituatie veroorzaakt aan één kant van het gezicht. Je model een klein stukje terugdraaien is in dat geval vaak een oplossing. Dit is één voorbeeld, maar wees je ervan bewust dat de positie van je model en de positie van het licht in balans moeten zijn, en dat kleine aanpassingen vaak een groot effect kunnen hebben.


Het licht en niet te vergeten de vele diepe schaduwen maken dit karakteristieke mannenportret tot een juweeltje.

Linda Celis, lindacelis02.zoom.nl · Canon 5D IV · Exif ontbreekt

Communicatie

Het maken van een sprekende portretfoto beslaat veel meer dan enkel fotografische aspecten. Het maken van een portret is immers een aangelegenheid waarbij je met een ander interacteert, net zoals in een gesprek, dans of relatie. Kortom: als de communicatie niet goed verloopt, kom je waarschijnlijk niet met een goed portret thuis. Al heb je de beste camera, het mooiste objectief en alle benodigde technische vaardigheden, als het tussen jou als fotograaf en de geportretteerde niet 'klikt', kom je nergens.

Probeer daarom een verbinding te maken met het model voor de camera. Als iemand zich op zijn of haar gemak voelt, krijg je pas de 'echte' persoon te zien. Praat, laat zien wie je bent en wat je doet en waarom. Zoek parallellen en zorg voor een ontspannen sfeer. Ga niet meteen fotograferen, maar ga in een gesprek op zoek naar verbinding. Zo'n gesprek geeft je ook de kans om te kijken hoe iemand zich gedraagt en hoe diegene beweegt en communiceert. Bestudeer diens persoonlijkheid, want zo kun je die kennis gebruiken in het portret. Beweegt iemand veel met zijn of haar handen, dan is het vreemd om zo iemand bij een portretsessie stokstijf te laten staan. Kijkt je model vaak vanuit zijn of haar ooghoeken of maakt hij of zij kenmerkende bewegingen, gebruik dat dan.


Goede portretten zijn maatwerk. De toevoeging van de handen geeft dit toch al sprekende portret extra kracht.

Mayera Heij, jeertje.zoom.nl · Sony A7 III · Exif ontbreekt

Praktische communicatie

Dan is er nog de praktische communicatie. In het geval van een geposeerd portret vertrouwt je model helemaal op jou als fotograaf. Onderschat dat niet. Zeg je niets, dan voelt dat vreemd en weet je model waarschijnlijk niet wat te doen of hoe te kijken. Geef daarom aanwijzingen en vertel altijd wat je gaat doen of van plan bent. Als je dichtbij komt, vertel dat vooraf even. Ga je een andere camerapositie proberen, laat dat dan even weten. Dat geeft je model een vertrouwd gevoel en laat zien dat je weet waar je mee bezig bent. Dat aspect mag niet onderschat worden, want onzekerheid bij de fotograaf zorgt voor onzekerheid bij het model. Zelfs al weet je niet precies wat je aan het doen bent (al kunnen we ons dat niet voorstellen), zorg dat je model dat niet in de gaten heeft. Communiceer duidelijk en vertel wat goed gaat en wat 'werkt'. Geef altijd positieve feedback en géén negatieve kritiek zoals 'dit lijkt nergens naar ...'.

Aanwijzingen kun je eenvoudig en kort houden. Voor de blik en de positie van het hoofd kun je bijvoorbeeld vertrouwen op je eigen hand. Zeg bijvoorbeeld: 'Kijk maar naar mijn hand en volg die met je blik.' Zo kun je de positie van het hoofd en de kijkrichting van je model eenvoudig bepalen en bijsturen. Reageer altijd begrijpend en vriendelijk als je model de aanwijzingen niet helemaal begrijpt of verkeerd opvolgt. Het kan ook geen kwaad om je model te vragen hoe hij of zij normaal gesproken zou staan of kijken. Op die manier zorg je voor een natuurlijke houding, die ook voor de geportretteerde vertrouwd en comfortabel voelt. Een geforceerde houding voelt onnatuurlijk aan voor je model, en dat komt de foto natuurlijk niet ten goede.

Zoals je zult begrijpen, is de huid van je model een erg belangrijk element bij een portretfoto. Afhankelijk van hoe groot de persoon is afgebeeld, neemt de huid een aanzienlijke hoeveelheid van het beeld in beslag. Natuurlijk heeft de huid dan ook nog achteraf bewerkingen nodig, zelfs als bij de sessie een visagist is ingezet. Vaak zijn er oneffenheden te vinden zoals bultjes en plekjes die er eigenlijk niet horen te zitten, of is sprake van een onbalans in de huidtint. Op een foto valt dat soort zaken meer op dat in de alledaagse werkelijkheid, omdat je in het dagelijks leven nooit heel lang naar iemands huid kijkt.

Welke bewerkingen nodig zijn, hangt volledig af van de huid zelf, de gebruikte instellingen en de omstandigheden. Daarnaast zijn ook de sekse en de sfeer van de foto belangrijke aspecten. Kortom: niet voor alle portretten kun je dezelfde bewerking gebruiken. Wat wel geldt, is dit: iedereen is gebaat bij een goede en bij het doel passende weergave van zijn of haar huid. Hoe gerimpeld iemand ook is, stiekem heeft diegene ongetwijfeld liever dat je de huid subtiel en zacht bewerkt dan dat je die rimpels juist accentueert. Onthoud ook altijd dat je niets moet veranderen aan structurele zaken in het gezicht. Een puistje of rode vlek weghalen is natuurlijk prima, maar een moedervlek wegpoetsen is niet de bedoeling.

Misschien wel de belangrijkste regel die er is, is dat je model nooit en te nimmer op een levenloze paspop mag gaan lijken. Overdrijf dus niet met je bewerkingen, tenzij dat een bewust doel heeft. Een handige manier om niet te ver te gaan in je bewerking is deze: neem af en toe afstand. Het helpt enorm om even vanaf een meter afstand naar je beeld te kijken in plaats van met je neus erbovenop. Ook letterlijk een nachtje erover slapen onthult meteen de plus- en minpunten van je bewerking. Andersom geldt ook: zoom niet te ver in op je beeld. Dan verlies je de grote lijnen uit het oog en kun je geobsedeerd raken door elke kleine oneffenheid.

Ondanks het feit dat er geen allesomvattende methode bestaat, zijn er dus toch wat 'regels' die je in acht dient te nemen bij het bewerken van een portret in Lightroom. Zie die regels vooral als een leidraad. De methodes die je nu gaat leren, zijn dan ook een basis die je, afhankelijk van het soort foto en het doel, kunt aanpassen aan je eigen wensen en behoeften.


Het onbewerkte beeld. Ingezoomd vertoont de huid oneffenheden.

Lokale bewerkingen

In Lightroom zijn twee soorten bewerkingen mogelijk: algehele en lokale. Dat betekent dat je de hele afbeelding in één keer kunt aanpassen middels schuifregelaars, curven en presets, maar dat je ook lokaal aanpassingen kunt doen op specifieke plaatsen. Die tweede manier is vaak het handigst om te gebruiken, omdat een goede bewerking vaak samenvalt met subtiliteit en maatwerk.

Veel aanpassingen die je in Lightroom gaat uitvoeren, doe je dus via het Aanpassingspenseel. Dat is het meest rechtse gereedschap uit het rijtje rechtsboven in beeld. Daarmee kun je plaatselijke bewerkingen uitvoeren, die slechts effect hebben op de plaats die je zelf uitkiest. In principe kun je talloze van deze plaatselijke bewerkingen gebruiken, ook over elkaar heen. Voor het bewerken van de huid is een plaatselijke bewerking dus een uitstekende keuze.

Stap 1

Klik op het Aanpassingspenseel.


Stap 1: Het Aanpassingspenseel.

Stap 2

Zorg dat alle schuifregelaars op 0 staan. Dat doe je door te dubbelklikken op Effect linksboven in de hoek van het paneel. Zie dat als een reset.

Stap 3

Een eindje naar beneden vind je een schuifje met de naam Textuur. Daar gaan we mee werken. Schuif dat schuifje een stuk naar links, want je wilt minder 'textuur' in de huid. Je ziet het effect nu nog niet verschijnen, want je zult het eerst nog moeten gaan 'schilderen' in je foto. Het gereedschap is niet voor niets een penseel!


Stap 3: We gaan werken met het schuifje Textuur, dat een flink stuk naar links gaat.

Stap 4

Als je in het Aanpassingspenseel-venster zit, heb je automatisch een penseel vast. Dus gebeurt er meteen wat als je nu op je foto aan het werk gaat. Bepaal waar je wilt starten en begin te schilderen. Is het effect veel te sterk? Dat kunnen we later oplossen. Tijdens het schilderen heb je liever een te sterk dan een te zwak effect, want zo kun je goed zien waar je geweest bent en waar nog niet. Daar is overigens ook een andere optie voor: Geselecteerde maskeroverlay tonen. Dat is een optie die je kunt aanvinken vlak onder je beeld in de grijze balk. Als je dat doet, zie je in rood precies waar je geweest bent (strikt genomen is dat 'masker' dus eerder een 'selectie'). Heel handig!

Schilderen met beleid

Zorg er uiteraard voor dat je bij het schilderen de ogen, mond, haargrens en lachrimpels niet te veel raakt of uitwist. Mocht je te veel hebben meegenomen in je masker, dan kun je dat ook weer terughalen. In het Aanpassingspenseel-paneel zie je verder naar onderen aan de linkerkant Penseel staan. Daar kun je het penseel aanpassen qua Grootte, zachtheid (Doezelaar) en Stroom. Daarboven zie je de letters A en B, waarmee je tussen twee verschillende penselen schakelt, en daarnaast het woord Wissen. Als je iets wilt verwijderen van je masker, druk dan op Wissen en je penseel wordt in feite een gummetje. Op die manier kun je misplaatste penseelstreken met een gerust hart weer verwijderen.

Je kunt voor elke bewerking op dezelfde plek ook hetzelfde penseel gebruiken, maar als je te veel bewerkingen gaat stapelen, raak je wellicht het overzicht kwijt. Probeer voor iedere aanpassing dus een nieuw aanpassingsmasker te maken (klik rechts van Masker op Nieuw). Elk van die maskers heeft zijn eigen 'stip' op je foto, dus je kunt er altijd ook weer naar terugkeren om de aanpassingen te versterken, te veranderen of af te zwakken. Natuurlijk kun je elke aanpassing ook weer verwijderen als je dat wilt. Ga dan op het 'stipje' van de ongewenste aanpassing staan en druk op Backspace. Je ziet de aanpassing dan met een 'plof' verdwijnen.


De stipjes geven de individuele bewerkingen aan. Het zwart-witte rondje geeft aan welke daarvan geselecteerd is en de rode gloed het bijbehorende masker.


Het resultaat.

Tip: Contrast en belichting

Een goede tip om de huid zacht en fraai over te laten komen is deze: zorg dat je andere elementen in het beeld juist extra kracht en hardheid meegeeft. Denk dan aan haar, ogen, kleding en andere beeldelementen. Naast deze krachtige gedeeltes komt de huid - die toch al mooi zacht is door je bewerking - nóg zachter over. Een portret heeft daarnaast vaak baat bij een beetje extra Belichting in het gezicht. Daarmee creëer je nog meer focus op het gezicht en maak je het beeld krachtiger. Dat kun je ook prima doen middels een aanpassing met het Aanpassingspenseel. Ga echter niet te ver, want een te sterk opgelicht gelaat valt meteen op en oogt niet fraai.

1. Metaal Kathedraal

De Metaal Kathedraal in Utrecht is een gebouw als geen ander. Dit gebouw heeft een prachtige, gotische, industriële sfeer en is perfect voor een shoot. Je moet wel even toestemming vragen aan de locatie, maar dan heb je ook wat.



Foto: lvt-fotografie · Nikon D750 · ISO 80 · F 6.3 · 1/80 SEC · 85 MM

2. Radio Kootwijk

Radio Kootwijk is een voormalig zendstation en een enorm populaire fotolocatie. De oude apparatuur hangt er natuurlijk niet meer, maar de zalen zijn prachtig hoog en het patroon op de vloer is indrukwekkend.


Foto: fverburg · FC220 (DJI) · ISO 100 · F 2.2 · 1/170 SEC · 5 MM

3. Hembrugterrein

Het Hemburgterrrein is een groot terrein op de grens van Amsterdam en Zaandam. Op het terrein werden vanaf 1895 vuurwapens, artillerie en munitie geproduceerd voor het Nederlandse leger. Nadat alle productie stop was gezet en de bedrijven van het terrein waren verdwenen, raakte het in verval. In 2014 opende het park voor publiek en tegenwoordig kun je over een groot deel van het terrein rondwandelen, langs de vervallen gebouwen.


Foto: lena-58 · Nikon D5200 · ISO 250 · F 4.5 · 1/25 SEC · 18 MM

4. Strijp-S

Strijp-S in Eindhoven is een wijk en een voormalig bedrijventerrein van Philips. Inmiddels kun je hier wonen, winkelen, werken en uitgaan, maar de wijk heeft nog steeds het industriële gevoel.


Foto: michael146 · Sony A6000 · ISO 100 · F 8.0 · 1/125 SEC · 30 MM

5. CHV Noordkade

De Noordkade in Veghel is een industrieel complex in de Oude Haven. Het voormalige industrieterrein heeft een nieuwe functie gekregen als kunst en cultuurcluster. Niet alle locaties zijn even toegankelijk, omdat je vaak dan een ruimte moet boeken, maar ook als je erlangs loopt krijg je al een mooie, industriële sfeer.


Foto: kllee · Canon EOS 70D · ISO 100 · F 8.0 · 30 SEC · 10 MM

6. Tramkade

De Tramkade in Den Bosch is waar mengvoerfabriek De Heus stond. Het fabrieksgebouw staat er nog steeds, maar is niet meer werkzaam. Ook voor deze locatie geldt: wil je naar binnen, dan moet je een aanvraag doen en eventueel een ruimte huren, maar ook hier kun je van buitenaf al behoorlijk wat mooie foto's maken.



Foto: made-by-bas-verhoeven · ILCE-7RM2 (SONY) · ISO 100 · F 2.8 · 1/800 SEC · 18 MM

7. NDSM-werf

In Amsterdam Noord ligt de NDSM-werf. Dit is een ruig, avontuurlijk gebied aan het IJ met post-industriële gebouwen. Er hangt hier dan ook die echte, industriële sfeer, die prachtig is op de foto's.


Foto: ikjel · Canon EOS 1100D

8. Ebbingekwartier

Bij deze wijk in Groningen denk je misschien niet direct aan een typisch industriële omgeving. In het Ebbingekwartier zijn echter behoorlijk wat mooie murals te vinden en deze geven een heerlijke, kleurige en industriële sfeer aan je foto's.


Foto: renekuipersphotography · Nikon D810

Op de kaart

Hieronder hebben we alle locaties eventjes voor je in kaart gebracht. Zo weet je precies waar je ze allemaal kunt vinden. Klik op de rode cameraatjes om de locaties te vergroten.

Tips voor een industriële fotoshoot

Als je besluit industriële foto's te gaan maken, is het belangrijk dat je een aantal dingen in de gaten houd. Nu we je een aantal tips voor locaties hebben gegeven, geven we je ook een paar tips voor het maken van een industriële fotoshoot. Zo ga je goed voorbereid op pad.

Denk aan je belichting

Op industriële locaties, heb je vaak te maken met weinig licht. Zeker als je binnen staat. Vaak staat het licht niet aan, of hangen er geen lampen en moet je het doen met het licht dat van buiten komt, of moet je een flitser gebruiken. Wanneer je gebruikmaakt van het licht dat van buiten komt, heb je vaak te maken met fijn, zacht licht. Bereid je in ieder geval goed voor en neem eventueel een statief mee.

Kledingkeuze

Het soort foto's dat je gaat maken hangt natuurlijk helemaal af van je model. Een belangrijke factor voor de sfeer in je foto is dan ook de kleding van je model. Ga je voor contrast en dus een sierlijk model in een harde omgeving, of juist voor stoer? Denk hier goed over na en plan goed uit wat je model moet gaan dragen.

Laat je inspireren!

Wil je binnenkort op pad gaan, maar weet je nog niet goed wat voor soort foto's je wilt gaan maken? Check dan eens de collectie Industrieel en laat je inspireren!

Kleuren-challenge

De lente is - net zoals de herfst - een seizoen van kleuren. Frisse kleuren die helder met elkaar samenwerken zorgen voor een vrolijk palet. Zomaar de straat op gaan om die kleuren te fotograferen is even leuk, maar zorgt niet voor meerdere uren plezier. Stel daarom vooraf een plannetje op en ga kijken of je allerlei verschillende kleuren op een zo uitdagende manier kunt vastleggen. Van rood tot geel en van groen tot blauw, we weten zeker dat je ze op meerdere plekken tegen gaat komen. Daarbij kun je jezelf ook limiteren tot de natuur, of het jezelf moeilijk maken en juist de natuur volledig buitensluiten. Verzamel ze allemaal!

Leg de voortgang vast

Een andere leuke uitdaging is deze: leg de voortgang in de natuur vast. Kies een aantal verschillende planten, bomen of plantsoenen uit en ga daar op regelmatige basis langs om te kijken hoe de planten groeien en bloeien. Maak iedere keer exact dezelfde foto en leg die naderhand naast elkaar als een serie. Zeker als je de fotomodellen goed kiest kun je daar een verrassend leuke serie uit samenstellen.

Bloesemtocht

Maak eens een serie met allemaal dezelfde foto's binnen één thema, bijvoorbeeld bloesem. Elke boom is natuurlijk anders, maar zoek naar een manier om toch een overkoepelende uitstraling te creëren. Fotografeer de bloesem bijvoorbeeld van onderaf tegen een blauwe lucht zonder de stam van de boom te laten zien. Die 'bloesemtocht' levert je op die manier allerlei leuke en vrolijke foto's op die afzonderlijk van elkaar misschien niet fantastisch zijn, maar allemaal samen één groot kleurrijk geheel vormen.

Maak een serie luchten

De lucht zelf kan ook voor inspiratie zorgen. Zeker een blauwe lucht met een paar strepen wolk kan heel grafisch en bijna abstract werken als je hem goed fotografeert. Verzamel een paar mooie luchten en plak die als een collage bij elkaar.

Zorg voor een wedstrijdelement

Fotografie is leuker als het met andere enthousiaste fotografen deelt. Zoek daarom een kennis, vriend of familielid uit met wie je op pad kunt gaan. Zorg ook voor een wedstrijdelement. Bepaal vooraf wat jullie gaan fotograferen en kijk wie er met de meest originele foto thuiskomt. Vaak is het verrassend hoe verschillend de kijk van twee verschillende mensen kan zijn terwijl ze op precies dezelfde plek hebben gefotografeerd.

Snel en scherp

De nieuwe 50mm is door de hoge lichtsterkte volgens Sony nog beter in staat om razendsnel scherp te stellen. Daartoe zijn vier lineaire XD-motoren ingebouwd die zorgen voor een ultra-precieze scherpstelling, wat gezien de beperkte scherptediepte bij volle opening beslist geen overbodige luxe is. Dankzij twee scherpstelvergrendelingsknoppen en een aparte scherpstelring voor de (motorisch geregelde) Manual Focus heb je volop controle over je scherpstelling. Aan de scherpstelknoppen kun je overigens ook andere functies toewijzen. Een 11-bladig, afgerond diafragma draagt bij aan een volgens Sony "vloeiende en verfijnde" bokeh. De filtermaat is 72mm en het gewicht is 778 gram.

Prijzen en beschikbaarheid

De nieuwe Sony 50mm F1.2 gaat € 2299,- kosten en wordt naar verwachting leverbaar in mei.
www.sony.nl

De Cooph polsriem is gemaakt van zwarte paracord en zorgt ervoor dat je de camera niet per ongeluk kunt laten vallen. In de Street Kit wordt bovendien een handige automatische lensdop meegeleverd, waardoor je als fotograaf niet meer hoeft na te denken waar je die ook alweer had opgeborgen. De Leica D-Lux 7 in de Street Kit uitvoering heeft dezelfde technische specificaties en functies als de standaard D-Lux 7, maar door de toevoeging van de extra accessoires ontstaat een completere en uitstekend in de hand liggende cameraset die volgens Leica ideaal geschikt is voor ongedwongen straatfotografie.

Prijzen en beschikbaarheid

De nieuwe zwarte Leica D-Lux 7 Street Kit wordt binnenkort leverbaar voor € 1369,-.
www.transcontinenta.nl

Als trouwfotograaf heb je een plek nodig waar aanstaande bruidsparen je werk kunnen bekijken. In de praktijk heb je hiervoor een eigen website met voorbeelden nodig. Dat is natuurlijk een beetje een kip en ei verhaal. Als je begint heb je weinig foto's die op je website zouden kunnen staan, tegelijkertijd moet de site wel direct vol staan met aansprekende beelden. Je kunt dit op verschillende manieren oplossen. Je zou een paar workshops trouwfotografie kunnen volgen. Hierin zit meestal een shoot met een bruidspaar, en die foto's zou je dan direct kunnen plaatsen op je eigen website. Een andere, duurdere optie is het inhuren van een bruidspaar, modellen dus. Dat kost je al snel een paar honderd euro. Je kunt ook een oproepje doen aan bruidsparen die wel een paar uurtjes willen poseren in hun bruidskledij in ruil voor een paar mooie prints. Nog beter is het natuurlijk om mee te lopen met een trouwfotograaf, waardoor je van alles kunt mee schieten zonder echte verantwoordelijkheid. Op die manier vult de site zich al snel en krijgen aanstaande bruidsparen een beter beeld van je stijl. In het begin moet je creatief zijn.

Jern

Klanten werven en netwerken

Het grote nadeel van een huwelijksfotograaf is dat je klanten niet terugkomen voor een nieuwe opdracht. Althans, meestal niet. Je zult dus meer dan gemiddeld acquisitie moeten plegen om telkens weer nieuwe bruidsparen voor je te winnen. Als je in een jaar 40 of 50 bruidsreportages wilt doen, moet je al die 50 bruidsparen zien te vinden. Dat is heel wat anders dan in bijvoorbeeld de zakelijke portretfotografie. Daar heb je meestal een relatie met een aantal klanten, die door het jaar heen een aantal klussen bij je neerleggen. Zo werkt het niet in de huwelijksmarkt. De beste reclame is natuurlijk mond op mond reclame, via andere bruidsparen dus. Zij zijn je beste ambassadeurs als je tevreden zijn over je werk. Als er iemand uit de vriendengroep gaat trouwen, zal je naam al snel genoemd worden. In het beste geval ga je zo het hele netwerk van het eerste bruidspaar af, en verspreid je werk zich als een olievlek door de vriendenkring.

Een eigen stijl

Natuurlijk wil je herkenbaar zijn als bruidsfotograaf. De beelden die je maakt moeten direct aan jou te linken zijn, en niet aan je collega twee straten verder. Bedenk goed hoe je jezelf in de markt gaat zetten als trouwfotograaf. Het is goed als mensen je kunnen herkennen aan je eigen stijl. Een stijl is een combinatie van verschillende technische elementen. Een aantal van die elementen zijn:

· Kleurgebruik
· Scherptediepte
· Flitsergebruik
· Aparte standpunten
· Natuurlijk lichtgebruik
· Afwijkende brandpunten

Sanderkristiaan

Ook kun je je onderscheiden door speciale technieken toe te passen in een bruidsalbum. Je kunt Panorama's opnemen, spelen met de papierkwaliteit van je album, dubbelopnames maken. Ook kun je in Photoshop montages maken. Dit soort toevoegingen valt of staat met goede voorbereiding. Bedenk heel goed wat je wilt, en wat je daar voor nodig hebt. Op de huwelijksdag zelf is uitproberen en fröbelen er niet bij. Spendeer voor je eerste reportage geruime tijd aan het uitvinden van een paar van die beeldrecepten. Gaandeweg komen er vanzelf meer bij, en vallen er ook weer wat af.

Inspiratie opdoen

Een goede huwelijksreportage valt of staat met een doordacht concept. De dag zelf is de uitvoering, maar elke huwelijksfotograaf bedenkt van tevoren al welke foto's hij wil maken, hoe de compositie eruit gaat zien en hoe het paar moet gaan staan. Om nieuwe ideeën op te doen voor poses en composities, bestudeer je het werk van andere fotografen (bijvoorbeeld op Youtube). Je ziet shots langskomen waar je zelf nooit opgekomen was. Je kunt een aantal voorbeelden uitprinten of op je smartphone zetten. Zeker bij een traditionele (geposeerde) reportage is het prettig om wat voorbeelden achter de hand te hebben voor als je het even niet meer weet. Je kunt er het bruidspaar ook bepaalde poses mee uitleggen.



Op sites als Pinterest is ook een schat aan voorbeeldfoto's te vinden. Het mooie daaraan is dat je het online als contatcsheets kunt opslaan, in specifieke mapjes. Je hebt altijd al je inspiratie bij elkaar staan. En je kunt zowel thuis op de computer als op je smartphone je verzamelingen bekijken. Het mooie aan Pinterest is dat er veel meer op staat dan foto's. Typ maar eens wedding Photography checklist in. Je vindt er tientallen om uit te kiezen. Maar ook hele artikelen staan erop, bijvoorbeeld met als onderwerp: 18 foto's van de bruidegom en zijn vrienden die je zeker moet hebben, om maar eens een voorbeeld te noemen.

Meelopen met een professional

De ultieme manier om ervaring op te doen is als second of third shooter bij een fotograaf. Er zitten voor iedereen voordelen aan. De fotograaf heeft extra hulp, het bruidspaar extra foto's en jij maakt beelden voor je portfolio. Zorg er wel altijd voor dat je een beetje bescheiden werkt. Loop de fotograaf niet in de weg, sta niet in zijn beeld en ga niet als een dolle te keer om maar zoveel mogelijk beelden te hebben.


Saskya

Met een telefooncamera ga je wel op een iets andere manier te werk dan met een traditionele fotocamera. Je moet met een aantal dingen rekening houden om de mooiste foto's van huisdieren te maken met jouw telefoon.

Waar je ook gaat of staat, jouw smartphone heb je altijd bij je - dus je bent klaar voor elk fotomoment dat zich voordoet!

Scherpstellen

Een smartphone stelt automatisch scherp zodra je de camera ergens op richt, maar dat is niet altijd het hoofdonderwerp dat jij in gedachten hebt. Tik altijd even op het scherm op de plek waarop jij wilt dat je foto scherp wordt: je geeft hiermee aan dat jouw huisdier het onderwerp is. Op dat punt zal de telefoon scherpstellen en daarnaast weegt dit punt ook het zwaarst mee in de belichting. Maak daarna zo snel mogelijk de foto. Want als je te lang wacht of er beweegt iets in beeld, dan neemt de automatische stand het meteen weer van je over. De scherpte ligt dan misschien ineens op een stoelpoot op de voorgrond of de televisie op de achtergrond.

Tik op het scherm om aan te geven wat je scherp wilt hebben.

M. Voskuilen, mvoskuilen.zoom.nl
Samsung SM-G950F · ISO 50 · F 1,7 · 1/50 SEC · 4 MM


Het is belangrijk om te bepalen wat je precies scherp wilt hebben.

Jolien Berntsen, pixiephotography.zoom.nl
Nikon D7200 · ISO 1000 · F 3,2 · 1/250 SEC · 50 MM

Belichting aanpassen

Nadat je op het scherm hebt getikt, zie je een zonnetje naast het scherpstelkader of er verschijnt ergens een schuifbalkje in beeld. Door hierover te vegen, pas je de belichting aan tot het dier de gewenste helderheid heeft. Het is belangrijk dat je alles zo veel mogelijk ter plekke regelt, want in de nabewerking kun je relatief weinig aan de belichting sleutelen (veel minder dan bij een foto die met een spiegelreflex- of systeemcamera gemaakt is). Heb je de mogelijkheid om in raw te fotograferen, dan heb je iets meer bandbreedte, maar bij verre niet zoveel als bij een 'gewone' camera.

Vergrendelen

Zodra je een foto maakt, springt de camera meteen weer terug naar de automatische stand. Je moet dan dus opnieuw tikken en eventueel vegen voor je de volgende opname maakt. Dat is best lastig als je meerdere foto's achter elkaar wilt maken. Wat je in dat geval kunt doen, is je vinger even op het scherm gedrukt houden tot je de melding krijgt dat de scherpstelling en belichting vergrendeld zijn, in plaats van een kort tikje geven. Daarna kun je eventueel vegen om ook de belichting nog even te corrigeren.

Vanaf dat moment verandert de camera niets meer en kun jij doorgaan met fotograferen zolang je wilt. Let er wel op dat de afstand tot het huisdier en het licht exact hetzelfde blijft, want anders moet je alles even ontgrendelen door een kort tikje op het scherm te geven en daarna het hele ritueel opnieuw uitvoeren.

Vergrendelen werkt met nagenoeg elke smartphone en is ook ideaal als je niet meteen wilt afdrukken maar eventjes het perfecte moment wilt afwachten. Bijvoorbeeld tot je huisdier jou recht aankijkt of een bepaalde actie onderneemt.

Vergrendel de camera om snel achterelkaar foto's te maken, of om een bijzonder moment af te wachten.

RT-Photo, rt-photo.zoom.nl
LG H850 · ISO 50 · F 1,8 · 1/365 SEC · 4 MM

Continustand

Om een dier in actie te fotograferen, houd je je vinger op de 'ontspanknop' op het scherm. Hiermee activeer je de continustand, oftewel de burstmodus. Een tellertje dat razendsnel oploopt, toont hoeveel foto's er gemaakt worden. Dit kun je met nagenoeg elke smartphone doen, en zo vergroot je de kans op een voltreffer enorm. Achteraf kies je in het fotoalbum/de galerij de beste opname(s) uit de reeks.

Let op, vanaf iOS 14 werkt dit op de iPhone 11 (en nieuwer) én op sommige oudere modellen net even anders. Daar houd je de ontspanknop ingedrukt tot de witte fotoknop in een rode videoknop verandert, waarna je snel naar links veegt om de burstmodus te activeren.


Fotografeer je met je smartphone in de continustand, dan heb je meer kans op een goede foto.

Kees Krick
Huawei P20 Pro · ISO 320 · F 1,8 · 1/900 SEC · 4 MM

Groothoek of inzoomen

De hoofdcamera van een smartphone heeft een groothoeklens, waarmee je dicht op je onderwerp kunt kruipen terwijl je toch veel van de omgeving blijft zien. Dat maakt het wel wat lastiger om een mooie compositie te maken. Daarom is het handig om een huisdier op een vooraf bedachte plek in huis, de tuin of een parkje te fotograferen. Je zorgt dan voor zo min mogelijk afleidende elementen in beeld. En anders is het een kwestie van om je huisdier kruipen tot je het beste standpunt hebt gevonden.

Steeds meer smartphones hebben meerdere camera's, waardoor je vaak kunt overschakelen naar een telelens met een vergroting van bijvoorbeeld twee of drie keer. Door de kleinere beeldhoek is het makkelijker storende objecten uit beeld te houden én je hoeft niet zo dicht op je huisdier te kruipen. Nadeel is wel dat deze lens vaak aanzienlijk minder lichtsterk is, waardoor hij beter geschikt is voor buiten dan voor binnen. Ook zijn de foto's soms van een wat lagere kwaliteit. Probeer de telelens daarom vooraf even uit, bijvoorbeeld door een voorwerp te fotograferen op de plek en manier zoals jij je huisdier straks wilt vastleggen. Zoom liever niet digitaal, dan gaat de beeldkwaliteit van je foto's snel achteruit.

De groothoek maakt het soms uitdagend om een mooie compositie te maken.

Kees Krick
Huawei P20 Pro · ISO 50 · F 1,8 · 1/142 SEC · 4 MM

Welke camera je ook gebruikt, uiteindelijk gaat het erom dat je het moment weet vast te leggen.

Burry van den Brink, burry.zoom.nl
Samsung Galaxy S7 · ISO 40 · F 1,7 · 1/1500 SEC · 4 MM

Echte aanwinst

Als je voor het eerst met een verrekijker werkt, zul je deze goed moeten afstellen op jouw eigen ogen. Draai de oogschelpen naar binnen als je een bril draagt, pas de breedte aan zodat je geen zwarte ringen ziet, stem de dioptrie-instelling af per oog en stel vervolgens scherp op een onderwerp in de verte. Hoe beter je de verrekijker afstelt, des te natuurlijker je leert om erdoorheen te kijken. Zo is het kijken minder vermoeiend voor je ogen en heb je meer plezier van je verrekijker.

Ook op de momenten dat je wél een fotogeniek onderwerp in het vizier hebt, zoals een pelikaan die minutenlang blijft zitten in prachtig zonlicht, blijkt de verrekijker een echte aanwinst voor de fotograaf. Nadat je een foto hebt gemaakt, hoef je niet direct door te gaan naar een nieuw onderwerp. Het door de verrekijker bestuderen van diergedrag in close-up geeft echt een meerwaarde aan de foto die je zojuist hebt gemaakt met je camera.

De verrekijker is verkrijgbaar voor € 559,99. Zoek hier naar een Bushnell dealer bij jou in de buurt.

De landschapsfotograaf gaat op pad bij het eerste en laatste licht van de dag. De contrasten zijn dan klein en het lage zonlicht geeft warme kleuren en lange schaduwen. Op die momenten is de lucht meestal een stuk helderder dan de voorgrond. Een setje grijsverloopfilters is dan hard nodig om de lucht en de voorgrond in balans te brengen. Zonder die filters zou de lucht te helder worden of de voorgrond te donker. Het dynamisch bereik van de camera is de beperkende factor.

Maar wat nu als het contrast in enkel de voorgrond ook nog eens te groot is? We geven een voorbeeldje: het lage zonlicht valt over een prachtig heideveld. Vooraan in je compositie bevindt zich prominent in beeld een mooie heide-pol ... met een grote schaduwzijde. Dat grote donkere vlak is helaas een opvallend onderdeel van je foto. De blik van de kijker gaat er automatisch heen en dat wil je niet. Door die voorgrond heel licht in te flitsen, haal je de donkere afleiding weg en kijkt de foto veel rustiger.

Omgekeerd kan ook bij een te laag contrast de flitser uitkomst bieden. Stel dat er in een voorgrond vol kleine dennenboompjes eentje is die net iets anders van vorm is. Dat boompje valt niet op tussen de rest, maar als je de flitser er subtiel op richt, komt het boompje net iets helderder op de foto en gaat de aandacht van de kijker er als vanzelf naartoe.

Dat geldt ook voor een dode boom die als silhouet verschijnt als je 's ochtends tegen de zon in fotografeert. Plaats een draadloze flitser net onder de boom en flits deze voorzichtig in, waardoor er net wat meer structuur en details in de boom te zien zullen zijn.

In het donker

Een andere situatie waarin een flitser bij landschapsfotografie goed van pas komt, is bij astrofotografie. Een foto van enkel de sterren of de Melkweg is niet zo spannend, net zomin als een foto van een mooie lucht dat is. Je hebt net als in elke foto een goede compositie nodig en een voorgrond die het oog naar de nachtelijke lucht leidt. Vaak is dat een dode boom of een mooi gebouw. Tegen de duistere hemel valt zo'n onverlicht onderwerp compleet weg, dus je zult het zelf moeten aanlichten. Dat kan met een zaklamp of een (draadloos aangestuurde) flitser.


Remon van der Zwaag, remonvanderzwaag.zoom.nl
Sterren: Canon 6D · ISO 5000 · F 2,8 · 20 SEC · 24 MM
Bomen: Canon 6D · ISO 640 · F 2,8 · 20 SEC · 24 MM

De foto is op één van de donkerste plekjes op Texel gemaakt. Camera op statief, en twee foto's met verschillende ISO-waarden die in de nabewerking over elkaar heen gelegd zijn. Een foto met hoge ISO-waarde voor de sterren, en eentje met lagere ISO-waarde en een extra flits om de bomen mooi te verlichten.

Creatieve voorbeelden

Hiervoor noemden we een paar situaties waarin de flitser nodig is om een bestaand probleem met het licht of contrast op te lossen. Je kunt de flitser echter ook op een creatieve manier inzetten: de flitser is dan weliswaar niet nodig, maar kan wel gebruikt worden om een sfeer neer te zetten die er misschien helemaal niet was.

Spookachtig

Een goed voorbeeld is een mistig bos na zonsondergang. Alles is donker en eigenlijk valt de mist helemaal niet op. Het sfeertje is echter spookachtig en dramatisch en dat wil je graag op de foto overbrengen.

In zo'n geval kun je een flitser op afstand plaatsen, bijvoorbeeld achter een boom, richting de camera. Ondanks dat het donker is, creëer je zo je eigen tegenlicht. Doordat het mistig is, werpen de bomen lange schaduwen in die mist en verschijnen er lange lichtstralen in het bos. Een spookachtig sfeertje is gegarandeerd. Kies bij voorkeur een boom met kronkelige takken, zoals een dode eik. Het enige waar je op moet letten is dat je de flitser uit de foto houdt en dus goed achter een boom plaatst.

Uiteraard moet je in dit geval de flitser van de camera af halen en dus ergens anders neerleggen (of laten vasthouden door een vriend, wel zo fijn als je niet alleen een donker bos in hoeft). Een draadloos aangestuurde flitser is noodzakelijk. Gelukkig zijn daarvoor allerhande betaalbare sets verkrijgbaar. Een alternatief zonder extra technologie is een wat langere sluitertijd te gebruiken, zoals een seconde. Tel hardop af en als de sluiter open staat kan je vriend de flitser met een druk op de knop handmatig af laten gaan. Het spreekt voor zich dat ook die vriend volledig buiten beeld achter de boom moet staan.

Cor vd Waal, Fotografiecor.nl · Sony A900 · ISO 320 · F 7,1 · 1/200 SEC · 105 MM

Cor heeft twee losse opzetflitsers in het hunebed gelegd, waardoor het lijkt alsof de reuzen thuis zijn en er licht brandt. In de nabewerking is wat extra mystiek toegevoegd.

Regen of sneeuw

Een andere situatie is een dag met regen of, nog beter, sneeuw. Als je de sfeer van het moment wil laten zien, en dus de regen of sneeuw wilt tonen, heb je een donkere achtergrond nodig. Tegen een heldere achtergrond vallen de lichte regen en sneeuw immers volledig weg. Heb je geen donkere achtergrond, zoals een bosrand, voorhanden, dan maak je die toch gewoon zelf?

Onderbelicht het omgevingslicht in de foto, zodat de achtergrond donker in beeld wordt gebracht. Introduceer vervolgens de flitser om de sneeuwvlokken in de voorgrond uit te lichten.

Daarbij zijn twee dingen van belang voor het eindresultaat. Ten eerste moet je niet te hard flitsen. De sneeuwvlokken bijten dan uit en dat ziet er zelden fraai uit. Bovendien worden met hard flitslicht te veel vlokken aangelicht, waardoor het beeld heel druk kan worden. Een subtiele flits is dus van belang. Ten tweede werk je best met een open diafragma, een lage F-waarde dus. De sneeuwvlokken nemen namelijk de vorm van je diafragmaopening aan. Bij wijd open diafragma komen de vlokken mooi rond op de foto, bij gesloten diafragma worden het hoekige vlokken. Dat laatste is meestal niet heel fraai.

Varieer de sluitertijd om de achtergrond van helderheid te veranderen zonder dat de geflitste sneeuwvlokken er hinder van ondervinden. En maak genoeg foto's, want op elke foto verschijnen er meer of minder vlokken, en bovendien steeds op een andere plek. Varieer ook je standpunt, zodat niet elke foto dezelfde achtergrond heeft. Een boom met een krachtige vorm is bijvoorbeeld een prima achtergrond, die net iets meer met de foto doet dan een egaal donker vlak.

Jan Hermans, jannemanneke.zoom.nl
Landschap: Nikon D5 · ISO 16000 · F 16 · 25 SEC · 14 MM
Maan: Nikon D5 · ISO 2500 · F 4,8 · 1/6 SEC · 340 MM

Het landschap is een paar dagen voor de maansverduistering in 2019 gefotografeerd, met een zwakke flits om het bevroren veld extra aan te zetten. De maansverduistering is later vastgelegd, en vervolgens zijn de twee beelden samengevoegd.

Beweging bevriezen

Een derde voorbeeld is het combineren van beweging en bevriezing. Door een flitser te gebruiken, kun je je onderwerp bevriezen, terwijl het onderwerp of de achtergrond tegelijkertijd ook in beweging is. Die beweging kan er al zijn, maar kun je ook zelf introduceren.

Als voorbeeld fotografeer je een stel kaarsrechte bomen in het bos. Je kiest de belichting van het omgevingslicht dusdanig dat een lange sluitertijd van bijvoorbeeld een halve seconde ontstaat. Tijdens de belichting beweeg je de camera in een verticale lijn naar beneden of boven. Zo ontstaan de bekende foto's van uitgesmeerde bomen die als kaarsrechte, kleurige lijnen op de foto terecht komen.

Introduceer je de flitser, dan heb je de mogelijkheid tijdens de beweging het onderwerp (de bomen) toch scherp af te beelden. De flitser bevriest namelijk heel eventjes het onderwerp tijdens die lange belichting. De flitsoutput bepaalt hoe fel dat bevroren moment in beeld komt, dus speel daarmee tot je een balans krijgt die mooi is.

Vervolgens moet je kiezen of je de flitser aan het begin of aan het einde van de foto wilt laten af gaan. Doe je dat aan het begin, dan zit de bewegingsonscherpte ná het scherpe deel.

Bij onderwerpen die van zichzelf al bewegen (zoals auto's, mensen of vogels) oogt dat erg raar, net alsof het onderwerp achteruit reed, rende of vloog. De meeste camera's bieden je de mogelijkheid te kiezen voor flitsen op het tweede sluitergordijn. Hierover heb je eerder al meer geleerd in deze cursus. Zonder er hier verder technisch op in te gaan, betekent het dat de flitser pas aan het eind van de opname afgaat. Het gevolg is dat de bewegingsonscherpte achter het scherp geflitste onderwerp aan komt, en dat oogt een stuk logischer. Als je de flitser los van de camera hebt staan en hem draadloos aan stuurt, kun je overigens meestal niet op het tweede gordijn flitsen.

Beperkingen

Elke vorm van flitsfotografie heeft zijn beperkingen en meestal hebben die te maken met het vermogen van de flitser. Juist in de landschapsfotografie komen die beperkingen extra duidelijk naar voren. De meeste landschapsfoto's worden namelijk gemaakt met een behoorlijk gesloten diafragma (zoals F 11) en op lage ISO-waarde. Dat betekent dat maar weinig flitslicht op de sensor terechtkomt en dat je veel eerder tegen het maximale flitsvermogen aan loopt. De afstand waarover je flitser nog bereik heeft, loopt hierbij namelijk ver terug. (Denk ter illustratie maar eens aan de mensen die vanaf de Eiffeltoren met het flitsje van hun iPhone heel Parijs proberen uit te lichten.)

Je kunt dat oplossen door het diafragma een stop te openen naar bijvoorbeeld F 8. Qua scherptediepte is dat vaak ook wel genoeg. De ISO-waarde kan op moderne camera's ook prima naar 400 of zelfs 800 zonder dat je foto eronder lijdt.

Als dat allemaal niet genoeg is, heb je een krachtiger flitser nodig, misschien wel twee. Of je plaatst de flits draadloos een stuk verder in het landschap, dichter bij je onderwerp. Houd hem uiteraard wel buiten beeld.

Iris Otte, iris-otte.zoom.nl, instagram: @iris.otte · Nikon D5500 · ISO 100 · F 8 · 1/20 SEC · 10 MM

Een creatief zelfportret! Iris staat hier met haar man in de Soesterduinen op een late zomeravond. De camera is eerst handmatig scherpgesteld en vanaf afstand bestuurd. De flitser staat op statief achter het stel en is op vol vermogen gebruikt voor een gloed en schaduw. Door de lange sluitertijd zijn de kleuren in de achtergrond nog prachtig aanwezig.

Instellingen

Bij landschapsfotografie, zeker vanaf statief, is het diafragma vaak leidend. Het bepaalt de scherptediepte in je foto en die is van groot belang. De ISO-waarde houd je meestal zo laag mogelijk. De sluitertijd is een resultante van de andere twee en in de meeste gevallen niet van belang. Vanaf statief heb je geen last van bewegingsonscherpte en een lange sluitertijd is dus geen probleem.

Om die reden flits je het liefst in de manuele stand. Staat de flits eenmaal op het juiste vermogen, dan kun je door blijven fotograferen zolang het statief op dezelfde plek blijft staan. De afstand tot het onderwerp verandert niet en ook de ISO-waarde en je diafragmawaarde blijven hetzelfde.

Als het in de ochtend lichter wordt, verander je enkel de sluitertijd om het omgevingslicht goed op de foto te krijgen. En zoals je inmiddels weet, heeft de sluitertijd geen enkele invloed op de flitsbelichting.

Subtiliteit

Een laatste tip over flitsen in de landschapsfotografie: wees subtiel. Waar je in de studiofotografie of straatfotografie nog wel weg kunt komen met dramatisch geflitste foto's, zien we landschappen het liefst sereen en rustig. Of je de flitser nu gebruikt om een schaduw in de voorgrond op te lichten, om een voorgrondonderwerp net iets meer de aandacht te geven, of als creatief middel: wees terughoudend. Een vuistregel is dat je goed hebt geflitst als niet direct opvalt dát je hebt geflitst.

Cor vd Waal, fotografiecor.nl · Sony A900 · ISO 100 · F 5 · 1/400 SEC · 250 MM

Hier is subtiel gebruikgemaakt van strobist-technieken (flitser los van de camera) om de tulp mooi uit te lichten. Echter: het had zó zonlicht kunnen zijn!

Een portret maak je doorgaans niet met een groothoekobjectief. Tenminste, dat wordt door de vertekening die bij een groothoek om de hoek komt kijken meestal afgeraden. Toch kun je prima portretten maken met een groothoek, als je maar niet té dicht bij je model komt. Een groothoek is daarom prima geschikt voor portretten waarbij ook de omgeving of context een (grote) rol speelt. Als je iemand in zijn eigen interieur fotografeert, dan kan dat dus prima met een (milde) groothoek. Zorg er natuurlijk wel voor dat je model niet vlakbij de camera zit, maar op een afstandje. Op die manier zorg je ervoor dat je model een natuurlijk middelpunt van de foto wordt en dat ook de context een verhalende rol speelt in je beeld.

Je macro-objectief als portretobjectief

Een macro-objectief is bedoeld als een objectief om onderwerpen van heel erg dichtbij te fotograferen. Vaak hebben ze een 1:1 vergrotingsfactor, waardoor je het onderwerp in ware grote af kunt beelden. Omdat je met kleine en vaak detailrijke onderwerpen te maken hebt, zijn macro-objectieven vaak optisch erg goed en scherp. Die kwaliteiten kun je natuurlijk ook op andere vlakken inzetten. Zo is een macro-objectief vaak ook een prachtig portretobjectief. Allereerst heb je de optische kwaliteiten waar we zojuist over spraken, maar daarnaast zijn de brandpuntsafstanden vaak ideaal voor het maken van een portret. Veel macro-objectieven hebben namelijk brandpuntsafstanden als 85mm, 100mm en 110mm en zijn lichtsterk. Dat betekent dat ze prachtig in te zetten zijn voor beeldvullende portretten met een onscherpe achtergrond. Op die manier kun je je kostbare macro ook voor andere doeleinden inzetten en heb je er 'gratis' een nieuw en goed portretobjectief bij. Twee vliegen in één klap.

Tele voor weidse beelden en onscherpe achtergronden

Een tele-objectief zet je meestal in om onderwerpen op grote afstand dichterbij te halen en deze mooi beeldvullend te fotograferen met een onscherpe achtergrond. Toch zijn er meer mogelijkheden beschikbaar om je tele in te zetten. Het vereist wel de nodige ruimte en weidsheid, maar zo kun je er bijvoorbeeld mooi landschappen mee fotograferen. Doordat je het perspectief platdrukt met je tele krijg je daardoor vrijwel automatisch een prachtig 'coulissen' effect, waarmee je erg bijzondere beelden kunt maken. Stel je voor dat je uitkijkt op een weiland met daarin op allerlei verschillende afstanden rijen met bomen. Met je tele-objectief kun je daar een prachtige 'kijkdoos' achtige foto van maken, waarbij iedere rij bomen elkaar net of net niet overlapt.



Vergeet ook niet dat er nog meer mogelijkheden zijn met je tele-objectief. Als je van onscherpe achtergronden houdt maar geen kostbaar lichtsterk objectief in je fototas hebt zitten, kun je een tele (ja, ook een eenvoudige) inzetten om dat toch voor elkaar te krijgen. Doordat je een grote afstand hebt tot je onderwerp, kun je ook met relatief kleine diafragma's (bijvoorbeeld f/8) toch een onscherpe achtergrond creëren. Probeer het maar eens.

Heerlijk werken

De beeldkwaliteit is zoals je van een GM-objectief van Sony mag verwachten: erg goed. De beelden die je ermee maakt, springen van je scherm af door een fraai contrast en een heerlijke onscherpte. Die onscherpte is natuurlijk een belangrijk aspect van elk Sony GM-objectief, zeker omdat daar tijdens de ontwikkeling extra aandacht aan wordt besteed. Bij volle opening is de onscherpte misschien nog wel belangrijker dan de scherpte, en daarom telt de kwaliteit daarvan extra mee. Die onscherpte is erg zacht en loopt fraai weg, zonder overbodige onrust en vreemde artefacten. Het is heerlijk werken met deze GM, ook doordat je door de brandpuntsafstand in combinatie met de grote opening prachtige beelden kunt maken van de meest alledaagse onderwerpen. Spelen met scherpte doet al snel wonderen, en dát kan deze lichtsterke Sony als de beste.



Daarnaast heeft Sony natuurlijk in de gaten dat ook de kwaliteit van de scherpstelling bij zo'n lichtkanon enorm van belang is. De scherptediepte is bij volle opening heel erg beperkt. Daarom is het des te belangrijker dat die scherpte op de goede plek zit. Natuurlijk heb je daar als fotograaf ook een belangrijk aandeel in, maar het autofocussysteem helpt je daar een extra handje bij. Er zijn maar liefst vier 'extreem dynamische' motoren aanwezig, die ervoor zorgen dat dit objectief erg snel scherpstelt. Opvallend is de grote nauwkeurigheid. Samen met de camera kun je er razendsnel voor zorgen dat de scherpte precies op de juiste plek ligt. Dat gebeurt overigens ook nog eens heel stil.



Deze 50mm F1.2 GM is natuurlijk bedoeld voor de serieuze (professionele) fotograaf, en daarom zit-ie erg degelijk in elkaar. Hij is stof- en vochtbestendig, waardoor je er ook in ruige omstandigheden mee op pad kunt. Verder zijn een diafragmaring en een aantal te personaliseren knoppen aanwezig, zodat je deze 'standaardlens' - anders dan zo'n naam doet vermoeden - écht naar je hand kunt zetten. Samen met de fijne maatvoering zorgt dat voor een erg prettige ervaring.

Conclusie

Serieuze amateurs en professionals met een Sony-camera en een voorliefde voor fraai lichtsterk glas kunnen hun hart ophalen met dit jubileumnummer. De 50mm F1.2 is optisch erg sterk en een fijne metgezel in de praktijk. De hoge prijs zal voor veel fotografen een drempel zijn, maar wie de kwaliteiten van zo'n ultralichtsterk Sony-objectief op waarde weet te schatten (of gewoonweg nodig heeft), is dat waarschijnlijk een horde die te nemen valt.

Hoewel de schaduwen nodig zijn voor een goed portret, is het zaak ervoor te zorgen dat ze niet al te heftig zijn en dat er nog genoeg beeldinformatie in die schaduwpartijen te vinden is. Een dichtgelopen schaduw in een portret is zelden mooi, of het moet een effect zijn dat bewust beoogd wordt door de fotograaf. Het lijkt al snel alsof er een 'hap' uit het gezicht weg is gehaald of dat het gezicht een heel vreemde vorm heeft als er op de verkeerde plek een te sterke schaduw verschijnt.


Door goed gebruik van natuurlijk licht heeft de huid van het model hier een extra glans gekregen.

Anja van Ast, avast.zoom.nl
Canon 6D II · ISO 250 · F 3,2 · 1/100 SEC · 50 MM

Schaduwen van objecten in de omgeving

We hebben het zojuist gehad over schaduwen die zich op je model bevinden, veroorzaakt door lichaamsvormen en de plaatsing van het licht zelf.

Daarnaast is er nog een ander soort schaduw: namelijk de schaduw die ontstaan als een ander object geraakt wordt door fel licht en jouw model in de slagschaduw van dat object staat. Zo'n schaduw kan een vervelende vlek, streep of misschien wel een lelijk patroon over het gezicht van je model werpen. Dat wil je niet. Controleer dus altijd of dat er objecten - of takken - in de buurt zijn die vervelende schaduwen kunnen geven.

Een stapje naar links of rechts van je model is vaak al de oplossing, dus schroom niet om dit aan te geven. Zo'n schaduw in de nabewerking wegwerken is niet onmogelijk, maar wel ontzettend moeilijk en tijdrovend. Zoals altijd geldt: voorkomen is beter dan genezen.

Schaduwen kunnen je portret iets extra's geven.

Annabel van Roekel, annabelvr.zoom.nl
Nikon D5300 · ISO 200 · F 5,6 · 1/250 SEC · 48 MM

Overbelichting

Als je een portret maakt, dan moet je altijd opletten of dat er ergens overbelichting optreedt in je beeld. Glimmende hoofden, witte tanden, blonde haren en witte kleding kunnen er allemaal voor zorgen dat de lichte partijen in je beeld gaan uitbijten en dat er geen beeldinformatie meer beschikbaar is om mee te werken. Dat wil je als fotograaf altijd zien te voorkomen. Wees daarom alert en kijk goed of alle elementen in je beeld goed belicht zijn. Bekijk - als je weet hoe je het moet lezen - je histogram, maar vergeet ook niet goed te kijken naar je beeld.

Overbelichting is namelijk niet altijd wat het lijkt. Afgaande op je histogram is de definitie van overbelichting gemakkelijk te bepalen, maar de praktijk is weerbarstig en ook de interpretatie van overbelichting is niet voor iedere kijker dezelfde. Als fotografen zeggen we dat overbelichting aanwezig is als er uitgebeten stukken wit in het beeld te vinden zijn op plekken waar je normaal gesproken beeldinformatie (bijvoorbeeld huid of kleding) zou moeten zien.

Het kan echter ook zo zijn dat er wel degelijk nog beeldinformatie beschikbaar is in de lichte delen van het beeld, maar dat de kijker het toch als overbelichting ervaart. In dat geval is de definitie van overbelichting een stukje ruimer. Zorg er daarom voor dat je ook 'de schijn' van overbelichting voorkomt.

Prachtig helder licht en mooi opgepast voor overbelichting.

Kim Rosenbrand, itsmekimphotography.zoom.nl
Nikon D610 · ISO 150 · F 2,2 · 1/500 SEC · 50 MM

Buiten, midden op de dag

Natuurlijk licht kan - zeker midden op de dag - behoorlijk sterk zijn. Zorg daarom in eerste instantie voor passende instellingen. Volop zon geeft je de mogelijkheid om met korte sluitertijden te werken. Een klein diafragma (groot F-getal) maakt je beeld donkerder en een groot diafragma werkt juist averechts.

Op een heldere dag is het daarom soms een uitdaging om met grote diafragma's te werken. Wil je dat doen, houd dan in ieder geval je iso-waarde zo laag mogelijk en zorg voor een zo kort mogelijke sluitertijd. Met een beetje geluk kun je die waardes zo balanceren dat je toch met een fraai groot diafragma kunt werken als je een model fotografeert in de volle zon.

Belangrijk is wel dat je voorkomt dat er overbelichting in het gezicht te zien is. Kijk daar goed naar, zeker ook naar glimplekjes op de neus, kalende hoofden, het voorhoofd of op iemands bril. Probeer te voorkomen dat die plekjes zodanig glimmen dat de beeldinformatie er niet meer uit te halen is wanneer je de ruwe beelden gaat verwerken. Liever ter plekke een wat te donker beeld, dan thuiskomen met een beeld waar je niets meer mee kunt.


De schaduw van heide is hier een echte toevoeging.

Elise Debije, elisedebije.zoom.nl
Canon 6D · ISO 100 · F 1,4 · 1/4000 SEC · 35 MM

Bewolkt weer

Je hoort weleens dat je het beste zou kunnen fotograferen bij volle zon, maar niets is minder waar. Een bewolkte dag is eigenlijk veel prettiger om bij te fotograferen, want daarmee voorkom je dat de wisseling van wolken en zon je iedere paar minuten andere omstandigheden geven. Daarbij werkt een dik wolkendek als een supergrote softbox, dus het licht is fraai zacht en egaal.

Nu zul je zeggen: maar bij bewolkt weer worden mijn foto's zo grijs en grauw. Dat valt best mee, zéker als je goed kijkt naar de juiste instellingen. Een tikje lichter fotograferen door een langere sluitertijd of een groter diafragma of hogere iso-waarde geeft je al een heel veel frisser beeld. Een juiste weergave en helderheid van de huid van je model moet altijd het uitgangspunt zijn. Zorg daarom voor de juiste lichtmeting op het gezicht.

Blijf opletten

Natuurlijk licht is niet te controleren en daarom zul je zelf heel alert moeten zijn op veranderingen in het licht. Zeker op dagen waarop wolken en zon elkaar afwisselen, kun je iedere minuut verrast worden door verschillende lichtomstandigheden. Als je vervolgens niets doet aan je instellingen worden die veranderingen niet gecompenseerd en kom je thuis met een stel over- of onderbelichte foto's. Let dus goed op wat er gebeurt, bijvoorbeeld door in je camera in te stellen dat je ieder beeld twee seconden te zien krijgt. Als er iets fout gaat met de belichting, kun je op die manier snel ingrijpen en bijvoorbeeld je sluitertijd aanpassen.

Kleine stappen, grote impact

Nabewerken in Adobe Lightroom kan op talloze manieren. Je kunt hier eindeloos in doorgaan. In deze bewerking laten we juist slechts enkele stappen zien, zonder door te slaan in de vele mogelijkheden die het programma heeft. Zo zul je merken dat je ook met slechts enkele stappen je foto volledig kunt optimaliseren.

Belichting aanpassen

Importeer je foto in Lightroom Classic. Het meest gebruikte paneel, is het paneel Standaard, wat je rechts in beeld ziet in het venster van de module Ontwikkelen.

Met de aanpassing van slechts enkele schuiven, ondergaat de foto al een complete metamorfose. Met name de schuiven Hooglichten en Schaduwen zijn magisch. Breng de schuif bij Schaduwen een stuk naar rechts. Kies in dit voorbeeld voor een waarde van ongeveer +75. De schaduwen krijgen een enorme boost. Breng de schuif bij Hooglichten naar beneden naar een waarde van -70. Zo ontstaat er een fantastische voorstelling van een schijnbaar nog lange zomeravond.

Door de schuif bij Belichting nog een klein beetje naar de plus te schuiven, wordt het levendige karakter nog wat extra opgepoetst. Mogen de kleuren nog wat extra ondersteuning? Breng dan slider bij Verzadiging naar +15.

De schuiven in het paneel Standaard gebruik je naar smaak. Experimenteer en kijk wat je mooi vindt. Juist dát is het mooie van nabewerken. Je legt je eigen ziel en zaligheid erin.

Het aanpassen van slechts vier schuiven brengt al magie in deze foto.

Horizon rechtzetten

Wellicht was het je al opgevallen: de horizon in onze foto staat een heel klein beetje scheef. Dit kunnen we snel en adequaat oplossen met de tool Uitsnijdbedekking. Dit is het eerste pictogram in de gereedschapsbalk, vlak onder het histogram. Klik op dit icoon om de Uitsnijdbedekking te activeren. In het scherm dat zich nu opent, vind je een waterpas. Klik daarop en hij blijft als het ware aan je muis hangen. Je kunt nu met deze waterpas in je afbeelding een lijn trekken over de scheve, denkbeeldige horizon. Dit doe je met ingedrukte muisknop. Zodra je de muis loslaat, zal Adobe Lightroom Classic de afbeelding corrigeren en het geheel rechtzetten. Klik vervolgens op Gereed om de tool te sluiten.

Met de waterpas corrigeer je razendsnel een scheve horizon.

Blauwe kleur versterken

In het blauwe uur kleurt de lucht als vanzelfsprekend blauw. Afhankelijk van je belichtingsmethode, kan die blauwe kleur in je foto toch wat tegenvallen. Het blauw kan richting grijs gaan neigen. Lightroom Classic biedt ongekende mogelijkheden om kleuren te versterken!

Alle kleuren, of specifiek?

Normaliter versterken we de kleuren eenvoudig met de schuiven bij Levendigheid of Verzadiging. Echter versterk je daarmee alle kleuren. En dat willen we nu niet: in deze bewerking willen we alleen nog aanpassingen doen in het blauw. Ga hiervoor naar het paneel HSL/Kleur aan de rechterzijde van je scherm en klik op het woord HSL. Je ziet nu een onderverdeling van de verschillende kleuren.

HSL

In het paneel HSL/Kleur kunnen we iedere kleur afzonderlijk onderhanden nemen. We kunnen per kleur de volgende aanpassingen doen, door te klikken op de betreffende tabbladen.

Kleurtoon: hiermee kunnen we de kleurtoon veranderen.
Verzadiging: hiermee versterken we de gekozen kleur.
Luminantie: hiermee maken we de kleur doffer of meer weerkaatsend.


In het HSL-paneel kun je kleuren afzonderlijk aanpassen.

Nauwkeurig kleurkiezen

Klik op het tabblad Verzadiging. We willen in onze foto het blauw wat extra versterken. Maar moeten we dan kiezen voor de aanpassingen op blauw? Of aqua? Beide tinten liggen in elkaars verlengde. Vaak is het erg lastig om exact te bepalen welke kleur je moet kiezen. En daarvoor heeft Lightroom Classic een geweldige tool. Linksboven in dat HSL-paneel zie je (net onder het woord Kleurtoon) een klein rondje met een puntje erin. Klik je daarop, dan kun je de kleuren die je wilt aanpassen, heel gemakkelijk in de afbeelding aanwijzen. Klik dus op het rondje met het puntje. Ga nu met je muis (met dat tooltje 'eraan vast' dus) in je foto naar het onderwerp waarvan jij de kleur wilt beïnvloeden: de blauwe lucht.

Druk de muisknop in, en Lightroom Classic herkent automatisch om welke kleur het gaat. Ook de aangrenzende kleur zal Lightroom meenemen in zijn aanpassingen. Het enige dat je nog hoeft te doen is met je ingedrukte muisknop, de muis naar boven of beneden te slepen. Je zult zien dat de verzadiging van de blauwe lucht verandert wanneer jij je muis beweegt. Klik vervolgens op Gereed.

Elke kleur

Op deze manier kun je elke kleur in je foto naar wens aanpassen. Dit kan natuurlijk ook goed bij foto's van het gouden uurtje of nog heel andere situaties. Samengevat:

Ga naar het paneel HSL/Kleur.
Kies of je Kleurtoon, Verzadiging of Luminantie wilt aanpassen.
Klik op het rondje met het puntje.
Beweeg je muis in je afbeelding naar de kleur die je wilt aanpassen.
Druk je muisknop in en beweeg met de ingedrukte muisknop naar boven of beneden om de wijzingen in gang te zetten.
In je HSL-paneel zie je de waarden veranderen terwijl je je muis aan het bewegen bent.

Klaar? Laat je muis los en klik op Gereed.

Luminantie

Om de lucht een avondgloed mee te geven, passen we ook nog de luminantie aan. Klik hiervoor op het tabblad Luminantie. Gebruik weer het rondje met het puntje en ga op dezelfde manier als hiervoor te werk. Trek de ingedrukte muis naar je toe (naar beneden) om de blauwe lucht wat donkerder te maken. Of liever gezegd: doffer. De waarden van de schuiven veranderen automatisch mee.

De blauwe lucht wordt donkerder en krijgt aan avondgloed.

Lens-afwijkingen

Heldere luchten laten soms in foto's wat donkere hoeken zien. Ook in onze foto komt dat voor. Dit noemen we 'vignettering' of 'vignetting' en wordt veroorzaakt door je lens. Door de afbuiging van het licht, raakt datzelfde licht net niet in de volle sterkte de hoeken van je sensor. Dit gebeurt met name als je met een laag F-getal fotografeert. Bijna alle lenzen veroorzaken deze kleine onvolkomenheid, hoewel het niet altijd opvalt. In jpeg-afbeeldingen wordt het vaak door de bewerkingssoftware van de camera zelf opgelost. In raw-bestanden is je beeld onaangetast, dus zul je zelf voor een oplossing moeten zorgen.

Lenscorrectie

Zoek in de rechterzijde van het Lightroom-venster naar het paneel Lenscorrecties. Als je dit paneel hebt gevonden, ontdek je twee tabbladen: Profiel en Handmatig. In de handmatige sectie kunnen we zelf aanpassingen doen. Dit betreft het oplossen van lensproblemen als ton- en bolvorming en tal van andere zaken. Meestal hebben we die handmatige correctie niet nodig. Lightroom beschikt namelijk over tal van gegevens over tientallen verschillende objectieven en weet daarmee precies wat er per lens gecorrigeerd zou moeten worden. Zo kan Lightroom automatisch het vignetteringsprobleem oplossen, maar ook vreemde vervormingen die eventueel aan het gebruik van een bepaalde lens te danken is.

Kleurafwijkingen

Klik op het tabblad Profiel, en zet een vinkje bij Kleurafwijking verwijderen. Dit impliceert dat Lightroom in staat is om kleuren te veranderen, maar dat is het kader van deze functionaliteit geenszins waar. Wie wel eens van 'chromatische abberatie' heeft gehoord, weet dat dankzij lensfouten soms hinderlijke groene of paarse randen ontstaan langs contrastrijke randen, zoals langs gebouwen of de takken van een boom. Dit is wat Kleurafwijking verwijderen voor je oplost.

Automatische aanpassing

Zet ook een vinkje bij Correcties profiel inschakelen. De kans is groot dat meteen daarna je foto een verandering ondergaat. Je gebruikte objectief wordt waarschijnlijk direct door Lightroom herkend. Het programma graaft in zijn database naar de lensfouten die bij dat model horen en repareert ze ter plekke. Wordt je lens niet meteen herkend, dan kun je de gebruikte lens kiezen bij de dropdown-menu's merk en model. Dan alsnog wordt daarna de juiste correctie toegepast. Mocht de gebruikte lens er niet tussen staan, dan is het tijd om alsnog de aanpassingen handmatig te doen.


Door lenscorrecties toe te passen, verdwijnt onder andere de vignettering.

Vlekken verwijderen

Deze foto bevat een paar vlekken, die het gevolg zijn van een sensor die niet helemaal schoon was. Dit soort vlekken kunnen zich trouwens ook tentoonstellen door muggen die tijdens het blauwe uurtje vrolijk door je compositie dansten.

Dit soort vlekken kun je eerst nog verwijderen, voordat je de foto opslaat.

Eindresultaat

Onze bewerking is af. We hebben de foto, die we tijdens het blauwe uur maakten, met name versterkt in zijn blauwe kleuren. Door deze én te versterken én wat doffer te maken, ontstaat die karakteristieke avondsfeer. De schuiven in het standaardpaneel hebben geholpen juist de details wat extra bloot te leggen.

Zo zie je dat je geen ellenlange bewerking nodig hebt om een foto naar een hoger niveau te tillen. Slechts enkele aanpassingen kunnen geweldige resultaten bieden.


In ons eindresultaat heeft het blauwe uur veel meer sfeer gekregen.

1. Hallerbos

Het Hallerbos is enorm bekend als het om lentefoto's gaat. De boshyacinten die daar jaarlijks met honderden tegelijk uit de grond springen, staan overal op het internet verspreid. Zo ook op Zoom.nl. Vanaf 14 april zijn er twee gemarkeerde hyacintenwandelingen te lopen in het Hallerbos. Zie voor meer informatie de website van het Hallerbos.


Foto: robvisser · Onbekende camera

2. Waterloopbos

In het Waterloopbos vindt je een hoop restanten van het onderzoek naar de Deltawerken, maar ook van waterwerken voor exotische plekken zoals de haven van Lagos. De verschillende wandelroutes lopen langs deze restanten. In de lente, wanneer de bomen weer een frisse groene kleur krijgen, zorgt dit voor een prachtig contrast met de vervallen waterwerken.


Foto: henkbouwhuis · Canon EOS 80D · ISO 2000 · F 9.0 · 1/100 SEC · 35 MM

3. Betuwe

De Betuwe is een gebied dat vol staat met fruitbomen, vandaar ook dat jaarlijks in Tiel (een dorpje dat in de Betuwe ligt) het fruitcorso gevierd wordt. Halverwege/eind april staan deze bomen allemaal in bloei, wat niet alleen zorgt voor een heerlijke geur, maar ook voor een prachtig aanzicht. Er lopen verschillende fietsroutes door het gebied. Voor meer informatie over deze routes en over de bloeiperiode van de fruitbomen kun je op de website van Burenstad kijken.


Foto: gilles147 · ILCE-7M3 (SONY) · ISO 100 · F 2.8 · 1/1250 SEC · 90 MM

4. Haspengouw

Haspengouw is een landstreek in België, in de buurt van Sint-Truiden, waar een hele hoop fruitbomen staan en waar dus in de lente ook een hoop bloesem te vinden is. Er lopen verschillende fietsroutes door deze streek, langs alle mooie plekjes. Kijk voor meer informatie over Haspengouw op de website van Visitlimburg.


Foto: kimbiranda · Canon EOS 1100D · ISO 400 · F 8.0 · 1/250 SEC · 250 MM

5. Bollenstreek

Nergens is de lente beter te zien als in de bollenstreek. Velden vol tulpen, hyacinten en andere bollenbloemen. Een typisch Nederlands plaatje en ook een prachtig plaatje. Locaties van de mooiste bloemenvelden vind je vanaf maart op de bloemenradar. Zo weet je precies waar je heen moet.


Foto: feline · Nikon D850

6. Kersenbloesempark

In het Bloesempark van het Amsterdamse bos staan 400 kersenbomen. De bomen werden in 2000 geschonken door de Japan Women's Club, waarna iedere boom een eigen naam kreeg. 200 bomen hebben een Japanse naam en 200 bomen hebben een Nederlandse naam. Het park is een plek om tot rust te komen, dus neem naast je camera ook een picknickkleedje en een goed gevuld picknickmandje mee, om lekker even van de natuur te genieten.


Foto: edwinmooijaart · Canon EOS 6D · ISO 100 · F 4.0 · 1/13 SEC · 93 MM

7. Texel

Wij van Zoom hebben ze niet geteld, maar er wordt gezegd dat er op Texel evenveel schapen als mensen leven. In de lente betekent dat dan ook héél veel lammetjes en dat is natuurlijk super leuk om op de foto te zetten. Niets is schattiger dan een pasgeboren lammetje dat met zijn leeftijdsgenoten door de wei dartelt.


Foto: metha-eikens · Canon EOS 70D · ISO 800 · F 4.0 · 1/400 SEC · 253 MM

8. Nationaal Park de Hoge Veluwe

De Veluwe is altijd wel mooi en de lente is daar geen uitzondering op. Hoewel de heide op de Veluwe pas in augustus en september in bloei staat, is er veel te zien in de lente. Veel dieren ontwaken uit hun winterslaap en gaan op zoek naar eten. Omdat het nog een beetje op tijd gaat schemeren is de kans groot dat je een van de bewoners tegen het lijf loopt. Kom je aan het eind van de lente, dan kun je zelfs het geluk hebben om een jong hertje tegen te komen.


Foto: jaapvandenhelm · Canon EOS 6D · ISO 200 · F 5.6 · 1/160 SEC · 200 MM

9. Ulvenhoutse Voorbos

In de omgeving van Breda zijn veel veldjes met wilde bloemetjes te vinden. Rijdt bijvoorbeeld eens naar de Galderse Meren, waar in het voorjaar een hele hoop uit de grond komt. In het voorjaar duiken bij het Ulvenhoutse Voorbos overal bosanemoontjes op.


Foto: jvandegazelle · Nikon D7200

10. Japanse Tuin Landgoed Clingendael

De Japanse Tuin in Den Haag is onderdeel van landgoed Clingendael. De tuin staat vol met zeldzame bomen en planten en is dus ook zeker een must om te bezoeken. Omdat de planten in de tuin ook vrij kwetsbaar zijn, is de tuin slechts acht weken per jaar geopend. Voor actuele informatie over de openingstijden kun je het beste even de website checken.


Foto: derksmonique · Canon EOS 60D · ISO 100 · F 8.0 · 20 SEC · 24 MM · (Japanse tuin Hasselt)

11. Arboretum Kalmthout

Het Arboretum Kalmthout is een tuin van 12,5 hectare groot met meer dan 7000 soorten planten. De tuin is van 6 januari tot en met 20 december geopend en er is dus ook in ieder seizoen wel wat te zien. In de lente loop je door een wolk van bloesems en in de zomer zijn er tal van vlinders te vinden.


Foto: hvr2105 · NIKON D7500 (NIKON CORPORATION) · ISO 200 · F 4.5 · 1/320 SEC · 105 MM

12. Hoge Venen

Aan het eind van de lente vormen een aantal plantjes in dit natuurgebied witte, pluizige bolletjes. In maart en april ontpoppen in de valleien van het natuurgebied zich een hoop wilde narcissen, waardoor de hele vallei geel kleurt. Meer informatie over dit natuurgebied is te vinden op de site van Ostbelgien.


Foto: ocelot · Nikon D90

13. Raspaillebos

Het Raspaillebos is een beetje vergelijkbaar met het Hallerbos. Ook hier zijn een hoop boshyacinten te vinden, al zullen hier wat minder bezoekers zijn dan in het Hallerbos. Ook kun je hier nog meer soorten bloemen vinden, zoals wilde narcissen en bosanemonen. Kijk voor meer informatie over het Raspaillebos op de site van Natuurpunt.


Foto: ruiterde · Canon EOS 7D · ISO 800 · F 4.0 · 1/50 SEC · 105 MM

14. De plateaux

De Plateaux is een natuurgebied dat van Nederland België inloopt. In de lente bloeien er op veel plekken wilde orchideeën. De Plateaux is een groot gebied, met veel verschillende ecosystemen. Zo zijn er vloeiweides, maar is er ook bos en heide te vinden. Er zijn verschillende wandelroutes te vinden. Kijk voor meer informatie op de site van Natuurmonumenten.


Foto: 9biscuitonline9 · NIKON D7200 (NIKON CORPORATION) · ISO 400 · F 5.6 · 1/800 SEC · 150 MM

15. Botanische Tuinen Utrecht

De Botanische Tuinen in Utrecht zijn onderdeel van de Universiteit van Utrecht en liggen midden in het Utrecht Science Park. In de tuinen vind je onder andere een Rotstuin, een Evolutietuin, Tropische kassen, een Vogelkijkhut en een overvloed aan planten. In de lente worden er verschillende activiteiten georganiseerd. De Botanische Tuinen zijn van 1 maart tot 1 december geopend.


Foto: dodsi · Canon EOS 650D · ISO 100 · F 2.8 · 1/640 SEC · 90 MM

16. Bertembos

De Belgische variant op het Utrechtse Voorbos. Ook hier springen namelijk in de lente een hoop bosanemonen uit de grond. Er staan verschillende wandelingen door het bos op internet, dus genoeg reden om eens een kijkje te nemen. Kijk voor meer informatie over het Bertembos op de site van Natuurenbos.


Foto: jh-photos · Canon EOS 600D

17. Orchideeëntuin Gerendal

In het voorjaar barst deze tuin in het Gerendal van de wilde orchideeën. De tuin is gelegen op de hellingen van Limburg, waar je loofbossen en oude boomgaarden vindt. Deze staan in de lente ook heerlijk in bloei. De tuin is in het voorjaar gratis te bezoeken van 1 mei tot 16 juni.


Foto: hannekekoning · Canon EOS 5D Mark III · ISO 800 · F 8.0 · 1/125 SEC · 100 MM

18. Campina

Op de eerste astronomische lentedag worden de koeien van Campina traditiegetrouw voor het eerst in de wei gezet. Dit zorgt voor een kudde aan blije, enthousiaste koeien die de weide in galoppeerd. Wanneer de koeien bij jou in de buurt de stal uit gaan kun je het beste even aan de boer vragen. Als je in de buurt van weilanden bent, let dan ook eens op of je niet toevallig een kieviet ziet vliegen. Deze weidevogel vliegt aan het begin van de lente naar landen als Nederland om daar te nestelen en te broeden. Wij van Zoom hebben er al een paar gespot!


Foto: temple · Nikon D610 · ISO 100 · F 4.0 · 1/320 SEC · 28 MM

19. Nationaal Park het Lauwersmeer

De naam zegt het al: het Lauwersmeer is een natuurgebied met veel water en het gehele jaar voor bezoekers geopend. Dit gebied dient als een waar vogelparadijs en er zijn veel vogelsoorten te spotten zoals steltkluten, lepelaars, grauwe franjepoten en zelfs de zeearend, die sinds een paar jaar weer in het natuurgebied te vinden is. In de lente arriveren de zangvogels en kun je blauwborsten, zwarte roodstaarten, kwikstaarten, tjiftjaffen en vinken vinden. Kijk voor meer informatie op de website van Nationaal Park Lauwersmeer.


Foto: severia · Canon EOS-1D X Mark II (Canon) · ISO 500 · F 7.1 · 1/640 SEC · 700 MM
[br

20. Ter Apelerbossen

Voor een wel heel speciaal plantje ga je in het voorjaar naar de Ter Apelerbossen. In de lente bloeit hier namelijk de zeldzame steenbraam; een braamsoort met witte bloemetjes en later rode besjes. Ook is hier in het voorjaar met een beetje geduld goed de ijsvogel te spotten. Kijk voor meer informatie op de website van staatsbosbeheer.


Foto: darkshooter11 · Onbekende camera

Op de kaart

Op onderstaande kaart hebben we alle bovengenoemde locaties voor je in kaart gebracht. Zo weet je precies waar je alles kunt vinden. Klik op de rode cameraatjes om de locaties van dichtbij te bekijken.

Tips voor het fotograferen van de lente

De lente is een prachtig seizoen. Alles komt in bloei en de wereld lijkt weer opnieuw op te leven. Er is dan ook enorm veel moois vast te leggen in dit seizoen. Om je een beetje op weg te helpen, geven wij je hieronder drie tips. Wil je meer weten? In het dossier De beste tips voor lentefotografie - een overzicht kun je alles lezen over het fotograferen van de lente.

Leg de lentekleuren vast

De lente barst van de kleur. Krokussen, narcissen, blauwe druifjes en nog veel meer bloemen en planten komen op en gaan bloeien. Dit is dan ook het moment om je te focussen op de kleuren. Laat je foto knallen.



Foto: loeffen · Canon EOS 6D Mark II

Uitrusting

In de lente zijn er verschrikkelijk veel onderwerpen die je vast kunt leggen. Het barst van de jonge dieren, maar ook van de bloemetjes en je hebt te maken met prachtige landschappen. Bedenk van tevoren goed wat je wilt gaan fotograferen en welke uitrusting je daarvoor nodig hebt. Maak een plan en probeer je daaraan te houden.



Foto: marijnalons · ILCE-7M3 (SONY) · ISO 3200 · F 5.6 · 1/60 SEC · 16 MM

Het weer

Het weer wordt in de lente langzaamaan een stuk beter, maar het is ook nog erg wisselvallig. Maak daarom gebruik van verschillende weerapps, om de weersvoorspellingen goed in beeld te krijgen. Zorg er daarbij voor dat je op tijd op locatie bent als je op pad gaat. Het mooiste moment van de dag is zo voorbij.


Foto: daan-de-vos · Onbekende camera

Bekijk de video!

Kleurcontrasten zijn prachtig in een foto en met alle kleuren van de lente kun je hier goed gebruik van maken. In de video hieronder laten we je zien hoe je gebruik maakt van kleurcontrasten in je foto.

Inspiratie nodig?

In de lente is macro fotografie een populair genre. Ben je van plan om op pad te gaan, maar weet je nog niet zo goed wat je wilt fotograferen? Laat je dan inspireren door onderstaande collectie!

Test jouw kennis!

Benieuwd hoe goed jouw kennis over kleur werkelijk is? Onderstaande quiz maakten we aan de hand van de Zoom Academy cursus Kleur en Contrast.

(Even op het kruisje klikken om naar de quiz te gaan)