Żywa Planeta https://zywaplaneta.pl/ Minerały, skały, skamieniałości, geologia, dzieje Ziemi Fri, 13 Mar 2026 14:21:10 +0000 pl-PL hourly 1 https://zywaplaneta.pl/wp-content/uploads/2021/10/cropped-favicon-zywaplaneta-32x32.png Żywa Planeta https://zywaplaneta.pl/ 32 32 Radiolaryty – pokazują nam, gdzie na terenie Polski znajdowały się kiedyś głębokie morza https://zywaplaneta.pl/radiolaryty-polska/ Fri, 13 Mar 2026 14:19:28 +0000 https://zywaplaneta.pl/?p=7419 W płytkich morzach tworzą się głównie piaskowce (skały osadowe okruchowe) oraz wapienie (skały osadowe chemiczne, zazwyczaj powstają one na dnach cieplejszych zbiorników morskich niż w przypadku piaskowców). Te skały znajdują się – na różnych głębokościach – na terenie całego naszego kraju. To pokazuje, że w przeszłości każde miejsce położone na terytorium Polski stanowiło dno morza […]

Artykuł Radiolaryty – pokazują nam, gdzie na terenie Polski znajdowały się kiedyś głębokie morza pochodzi z serwisu Żywa Planeta.

]]> Dolinki denudacyjne – powiew wyżyn i gór na nizinach https://zywaplaneta.pl/dolinki-denudacyjne/ Sat, 21 Feb 2026 14:57:55 +0000 https://zywaplaneta.pl/?p=7386 Widział je każdy mieszkaniec pasa pojezierzy oraz nizin północnej i środkowej Polski. Te niewielkie, ale bardzo atrakcyjne formy terenu pojawiają się na krawędziach wysoczyzn polodowcowych oraz stokach wzgórz moreny czołowej. Nie dorównują wąwozom lessowym Kazimierza Dolnego, ale stanowią ciekawe urozmaicenie krajobrazu, sięgające swoją historią tysięcy lat wstecz. Nie byłoby dolinek, gdyby nie lądolód skandynawski. To […]

Artykuł Dolinki denudacyjne – powiew wyżyn i gór na nizinach pochodzi z serwisu Żywa Planeta.

]]> Przebiegunowania Ziemi – skąd wiemy, że bieguny magnetyczne zamieniają się miejscami? https://zywaplaneta.pl/przebiegunowania-ziemi/ Tue, 17 Feb 2026 15:26:20 +0000 https://zywaplaneta.pl/?p=7368 Linie ziemskiego pola magnetycznego zmieniają powoli swoją orientację. Wraz z nimi wędrują bieguny magnetyczne – północny i południowy – w tempie kilkudziesięciu kilometrów rocznie. Co do tego nie ma wątpliwości, bo potrafimy bez problemu ustalić położenie biegunów: wskazuje je zwykły kompas. Średnio co kilkaset tysięcy lat dochodzi jednak do tak zwanego przebiegunowania Ziemi: bieguny magnetyczne […]

Artykuł Przebiegunowania Ziemi – skąd wiemy, że bieguny magnetyczne zamieniają się miejscami? pochodzi z serwisu Żywa Planeta.

]]> Dlaczego nie wydobywamy dziś w Polsce rud żelaza? https://zywaplaneta.pl/osadowe-zloza-zelaza-polska/ Thu, 04 Dec 2025 16:19:58 +0000 https://zywaplaneta.pl/?p=7334 Minęło ponad 30 lat od zaprzestania wydobycia rud żelaza w Polsce. W XX wieku eksploatowano niemal wyłącznie tak zwane osadowe rudy żelaza, głównie znajdujące się w skałach osadowych powstałych w okresie jurajskim (wczesnej i środkowej jurze), czyli około 200-165 milionów lat temu. Złoża te znajdowały się w okolicach Częstochowy oraz Zawiercia, w świętokrzyskim (na północ […]

Artykuł Dlaczego nie wydobywamy dziś w Polsce rud żelaza? pochodzi z serwisu Żywa Planeta.

]]> Cała Polska pod wodą, czyli globalne ocieplenie z okresu kredowego https://zywaplaneta.pl/globalne-ocieplenie-z-okresu-kredowego/ Sat, 27 Sep 2025 05:59:41 +0000 https://zywaplaneta.pl/?p=7309 Około 90 milionów lat temu, w okresie kredowym ery mezozoicznej, świat był o wiele gorętszy niż obecnie. Był to najcieplejszy moment na przestrzeni ostatnich niemal 250 milionów lat dziejów Ziemi. Średnie temperatury na powierzchni planety były 20 stopni Celsjusza wyższe niż obecnie! Temu globalnemu ociepleniu, zaznaczonemu czerwonym polem na wykresie, towarzyszył ogromny wzrost światowego poziomu […]

Artykuł Cała Polska pod wodą, czyli globalne ocieplenie z okresu kredowego pochodzi z serwisu Żywa Planeta.

]]> Góry lodowe na oceanie, czyli Polska 440 milionów lat temu https://zywaplaneta.pl/polska-440-milionow-lat-temu/ Mon, 11 Aug 2025 09:52:11 +0000 https://zywaplaneta.pl/?p=7281 Niecałe 445 milionów lat temu, w schyłku okresu ordowickiego, terytorium dzisiejszej Polski położone było na dwóch oddzielnych kontynentach. Północna i wschodnia część kraju znajdowała się na Bałtyce. Był to kontynent, którego granice w przybliżeniu pokrywały się w zasięgiem obecnej platformy wschodnioeuropejskiej. 445 milionów lat temu leżał on w podzwrotnikowych szerokościach geograficznych południowej półkuli. Południowo-zachodnia część […]

Artykuł Góry lodowe na oceanie, czyli Polska 440 milionów lat temu pochodzi z serwisu Żywa Planeta.

]]> Wielkie wulkany spod Szczecina, Gorzowa i Zielonej Góry https://zywaplaneta.pl/wielkie-wulkany-szczecin-gorzow-zielona-gora/ Wed, 06 Aug 2025 17:52:59 +0000 https://zywaplaneta.pl/?p=7271 Ze zjawiskami wulkanicznymi z dalekiej przeszłości kojarzy się głównie Dolny Śląsk. To prawda. Jednak świadkami naprawdę imponujących erupcji, z pióropuszami pyłu sięgającymi 20 kilometrów wysokości, była obecna północno-zachodnia Polska. 300 milionów lat temu dzisiejsza Europa wracała do siebie po katastrofalnych wydarzeniach kończącego się okresu karbońskiego. Doszło w nim do wielkich kolizji kontynentalnych, w trakcie których […]

Artykuł Wielkie wulkany spod Szczecina, Gorzowa i Zielonej Góry pochodzi z serwisu Żywa Planeta.

]]> Pokrywy lawowe 20 razy większe od Polski – to Syberia 250 mln lat temu https://zywaplaneta.pl/pokrywy-bazaltowe-syberia-perm/ Fri, 11 Apr 2025 11:48:52 +0000 https://zywaplaneta.pl/?p=7025 Syberia nie budzi dzisiaj wielu pozytywnych skojarzeń; to zrozumiałe, biorąc pod uwagę jej klimat oraz historię. Gdyby jednak sięgnąć daleko w przeszłość, to można dojść do wniosku, że dzisiaj jest to niemal rajski zakątek. 250 milionów lat temu obecna Syberia – stanowiąca wówczas część wielkiego kontynentu Pangea – przesuwała się ponad wielkim pióropuszem płaszcza: strumieniem […]

Artykuł Pokrywy lawowe 20 razy większe od Polski – to Syberia 250 mln lat temu pochodzi z serwisu Żywa Planeta.

]]> Podmorskie wulkany Dolnego Śląska – pamiątka sprzed pół miliarda lat https://zywaplaneta.pl/podmorskie-wulkany-dolny-slask/ Fri, 14 Feb 2025 18:52:28 +0000 https://zywaplaneta.pl/?p=6949 Nasz nowy światowy geopark UNESCO – Kraina Wygasłych Wulkanów – to obszar znany z dawnych kominów wulkanicznych powstałych na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu milionów lat. Mniej doceniane – bo i mniej efektowne – pozostają pamiątki po o wiele starszych epizodach aktywności wulkanicznej, z początku ery paleozoicznej, sprzed około 500-490 milionów lat. Szkoda, bo były to wulkany […]

Artykuł Podmorskie wulkany Dolnego Śląska – pamiątka sprzed pół miliarda lat pochodzi z serwisu Żywa Planeta.

]]> Niezwykła historia złóż żelaza i tytanu pod Suwałkami https://zywaplaneta.pl/zloza-zelaza-tytanu-suwalki/ Fri, 07 Feb 2025 21:30:16 +0000 https://zywaplaneta.pl/?p=6924 Około 1,8 miliarda lat temu, po wielkich ruchach górotwórczych w wyniku których powstała między innymi północno-wschodnia Europa, świat pogrążył się w pozornym bezruchu. Wszystkie lądy weszły w skład jednego kontynentu, który z małymi zmianami w konfiguracji trwał aż miliard lat. W ciągu tego miliarda lat bardzo rzadkie były wielkie kolizje kontynentów. Nie było też dużych […]

Artykuł Niezwykła historia złóż żelaza i tytanu pod Suwałkami pochodzi z serwisu Żywa Planeta.

]]>